Macro met Boot en Mujagić | BNR

Het lang verwachte inflatiecijfer in de Verenigde Staten werd gisteren bekend. In juli lag het op 2,9 procent, dat is 0,2 procentpunt hoger dan een maand eerder. Een beperkte stijging, maar de opluchting is verbazingwekkend, zegt macro-econoom Edin Mujagic. Die opluchting komt louter voort uit het feit dat inflatie wat lager is dan wat men had verwacht, zegt Mujagic Een inflatie van 2,9 procent in juli, dat was even hoog als in juni. ‘En als je naar de kerninflatie kijkt; 3,2 procent en ook weer even hoog als in juni. Er wordt nu een gedaan alsof er niks aan de hand is en de inflatie definitief op weg is naar 2 procent. Er is geen enkele reden om dat aan te nemen, dus ik begrijp die opluchting eerlijk gezegd niet zo.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

We bevinden ons in economisch rare tijden: normaal gesproken merken mensen aan afnemende baanzekerheid dat de economie krimpt. Maar bij de krimp van de afgelopen kwartalen was daar bijzonder weinig van te merken, zegt macro-econoom Edin Mujagic. ‘Iedereen die kan of wil werken is eigenlijk al aan de slag.’ Dat de spanning op de arbeidsmarkt wat afneemt, wil volgens Mujagic nog niet zeggen dat mensen zich meer zorgen maken over hun baan. ‘Het is heel moeilijk om een gevoel van een bijna-recessie te hebben als je geen zorgen over je baan hebt én je je loon met 6 à 7 procent ziet stijgen.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De arbeidsproductiviteit in Nederland is de afgelopen tien jaar aanzienlijk minder is gegroeid dan in de decennia daarvoor. Sterker nog, vorig jaar was sprake van een krimp. Econoom Edin Mujagic noemt zes redenen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Naar aanleiding van de grote onrust op de beurzen van de afgelopen week, heeft de voorzitter van de Federal Reserve in Chicago gezegd dat als de Amerikaanse economie verslechtert, de centrale bank het zal ‘oplossen’. Dat wil zeggen: de rente verlagen. ‘Eigenlijk is dat heel raar, want centrale banken hebben als een van de enige taken om te zorgen dat de inflatie laag is’, zegt econoom Edin Mujagic. ‘En de inflatie is overal te hoog.’ Wanneer je met enige afstand naar deze gang van zaken kijkt, zie je volgens Mujagic dat hier eigenlijk sprake is van een soort ‘overgave van de centrale bank’. ‘Je moet als centrale bank de markten leiden, en je bent ze nu eigenlijk aan het volgen.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na een flinke daling op vrijdag en maandag zagen we gisteren weer herstel op de beurzen. Econoom Edin Mujagic verwacht dat we dit soort plotselinge dalingen en stijgingen de komende tijd vaker gaan meemaken. ‘Historisch gezien blijkt dat de kans klein is dat het blijft bij de turbulentie die we hebben gezien.’ Mujagic noemt daarvoor twee redenen. Allereerst omdat in het verleden vrijwel altijd is gebleken dat na dalingen van meer dan 10 procent op een dag, de rust in de weken daarna niet direct terugkeert. ‘En specifiek voor nu: de beurs was de afgelopen maanden gepositioneerd op een soort ideaal scenario in de wereld, namelijk dat de inflatie bijna vanzelf richting de 2 procent zoekt, de economie blijft groeien en er geen nare dingen gebeuren. De afgelopen dagen is er toch wat onzekerheid in geslopen over of het allemaal zo ideaal zal gaan lopen. Als daar onzekerheid over ontstaat, leert de ervaring dat die niet heel snel wegebt.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

De grote vraag is momenteel of er wel of niet sprake is van een recessie in de Verenigde Staten. Maar dat is eigenlijk een hele rare zorg, zegt macro-econoom Edin Mujagic. ‘Uit het verleden blijkt dat de VS grofweg elke tien jaar een economische recessie meemaken. We hebben er eentje gehad in 2020, maar die telt eigenlijk niet mee want die was ingegeven door de pandemie. Dus als je het zo bekijkt is de tijd rijp voor een periode van lagere groei.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het onverwachte vertrek van Robert Swaak als topman van ABN Amro is ook econoom Arnoud Boot opgevallen. Hij haalt ook de onomwonden kritiek aan van Tom de Swaan, de voorzitter van de raad van commissarissen van de bank. Die liet openlijk weten dat de bank 'het huis gewoon niet op orde' heeft op het gebied van de risicoprofielen bij leningen. ‘De discussie rondom Swaak is een symptoom van waar ABN Amro staat’, zegt Boot. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat het Amerikaanse rentetarief bij de laatste rentevergadering onveranderd bleef, was wel te verwachten. Maar econoom Edin Mujagic kijkt vast vooruit naar de rentevergadering van september van de Federal Reserve. ‘Er moet een wonder gebeuren willen ze dan niet besluiten om de rente te verlagen’, verwacht de econoom. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De spectaculaire dalingen in de inflatie die we vorig jaar zagen, zijn voorbij. Dat zegt macro-econoom Edin Mujagic. De dalingen werden veroorzaakt door hulp uit de wiskundehoek, omdat de energieprijzen werden meegewogen. En dat effect is nu afgezwakt. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoewel de Amerikaanse groei beter is dan in eerste instantie werd verwacht, ziet macro-econoom Edin Mujagic juist dat er donkere wolken ontstaan boven de economie van de Verenigde Staten. ‘Het is niet dat ik die donkere wolken per se wil zien, maar als ze er eenmaal zijn moet je het daar wel over hebben.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Miljardair en oprichter van uitzendconcern Randstad Frits Goldschmeding is op 90-jarige leeftijd overleden. Econoom Arnoud Boot beschrijft hem als ‘het icoon van het Nederlandse bedrijfsleven’. Volgens Boot moet hij bij Goldschmeding aan twee dingen denken: wat wij van hem kunnen leren en hoe hij met zijn geld omging. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De economische groei van de Verenigde Staten kwam in het tweede kwartaal op 2,8 procent uit, tot ieders verbazing. Maar het is een doekje voor het bloeden, denkt econoom Arnoud Boot. ‘Het land heeft hele grote tekorten, een staatsschuld die al jaren oploopt en presidentskandidaten die allemaal beloftes doen waardoor nog grotere tekorten worden gecreëerd.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is vandaag exact twaalf jaar geleden dat ECB-baas Mario Draghi de legendarische woorden ‘Whatever it takes!’ sprak. Het kwam hem toen al op hoon én lof te staan. De precieze betekenis van zulke grote momenten kun je pas een flinke tijd later écht goed analyseren, zegt macro-econoom Edin Mujagic. ‘En twaalf jaar tijd lijkt me voldoende om er enige analyse op los te laten.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als in Europees verband wordt gesproken van een ‘gemiddelde staatsschuld’, zegt dat eigenlijk niks. De neiging om victorie te kraaien ten opzichte van de Amerikaanse cijfers is volslagen misplaatst, zegt macro-econoom Edin Mujagic, al lijkt dat op het eerste gezicht zo gek nog niet. ‘Maar als je er wat beter naar kijkt, denk ik dat je ziet dat de VS het beter doet.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

China wil ervoor zorgen dat de economische groei en de algemene welvaart evenredig verdeeld wordt. Dat heeft het land bekendgemaakt tijdens het derde plenum, een vergadering die eens in de vijf jaar plaatsvindt. Juist die boodschap is opvallend, vindt macro-econoom Edin Mujagic. ‘Dat betekent dus dat het nu niet zo is, terwijl China in de kern nog altijd een communistisch land is. Dus daar zullen de leiders in Beijing niet blij mee zijn.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Isolationisme, protectionisme en negativisme. Met die drie termen kan je het economisch beleid dat de Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump nastreeft omschrijven, zegt econoom Heleen Mees. ‘Sinds 1980 hebben economen juist gezegd dat daarmee de economie wordt beperkt en het slecht is. Teveel is ook niet goed voor de wereldeconomie, het is ook niet goed voor de verspreiding van de welvaart over de wereld.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

‘Een sterke dollar is in het belang van Amerika’, was jarenlang het standaard antwoord wat je kreeg als een Amerikaanse politicus – van Democraten tot Republikeinen – vroeg wat ze voor zich zien bij de ontwikkeling van de dollar. Maar macro-econoom Edin Mujagic heeft langzamerhand de teneur zien en horen veranderen. ‘Het is heel lang geleden dat een Amerikaanse president dit heel vaak zei.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je zou zeggen dat er sinds de IMF-ramingen van april niet gek veel veranderd kan zijn. En inderdaad: de groeiprognose voor de wereldeconomie houdt stand rond een niveau van 3 procent — voor dit jaar en voor volgend jaar. En hoewel de prognose voor de VS iéts minder groei laat zien, blijft volgens macro-econoom Edin Mujagic zelfs daar het groeitempo behoorlijk op peil. Goed nieuws was er, zij het met mate, voor de eurozone. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het gaat een stuk slechter met de arbeidsproductiviteit in Europa ten opzichte van de arbeidsproductiviteit in de Verenigde Staten. Dat komt enerzijds doordat er in de Verenigde Staten meer wordt geïnvesteerd onderzoek en ontwikkeling, en dat komt vooral doordat de Amerikanen meer beleggen dan sparen, terwijl dat in Europa juist andersom is. Dat blijkt uit een nieuw rapport van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Volgens macro-econoom Edin Mujagic is het dan ook geen slecht idee om een voorbeeld te nemen aan de Amerikanen en ook in Europa meer te beleggen in plaats van te sparen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In principe zijn de financiële markten altijd voorstander van een Republikeinse president, zegt macro-econoom Arnoud Boot. Maar in het geval van Donald Trump is het plaatje genuanceerder. Volgens Boot gaan de markten uit van winst voor Trump en is er angst over wat dat met zich meebrengt op het vlak van internationale verhoudingen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als je klimaatproblemen in de hand wil houden, dan moet je komen tot gedragsveranderingen van mensen. Tot die bevindingen komen twee economen in vakblad ESB. Volgens econoom Arnout Boot zijn er voor economen twee effectieve manieren om dat te bewerkstelligen. ‘Je moet normeren, duidelijk zijn als overheid over wat mag en niet mag. En ten tweede moet je beprijzen, aan alle activiteiten die schade veroorzaken moet je een prijskaartje koppelen.’ Door een prijskaartje te verbinden aan alle activiteiten die extern schade berokkenen en die intern niet worden meegenomen omdat ze niet direct tot een kostenpost voor het bedrijf leiden, nemen bedrijven en consumenten dat volgens Boot mee in hun besluitvorming. ‘Als de consument iets wil kopen wat buitengewoon ongezond is of slecht voor de omgeving, en je maakt het duurder, zal de consument eerder geneigd zijn het juiste te kopen. En bedrijven eerder geneigd zijn om het juiste te doen.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is al jarenlang beleid om geld bij te drukken. Een ontwikkeling die macro-econoom Edin Mujagic grote zorgen baart. Hij haalt aan dat geldgroei ooit juist een methode was van nazi-Duitsland om de economie van diens vijanden te ontwrichten. ‘Het werd destijds als wapen ingezet, als monetaire evenknie van massavernietigingswapens’, zegt Mujagic erover. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Niet de oorlog in Oekraïne en de hoge gasprijzen zijn de grootste bron voor de stijging van de inflatie in de afgelopen jaren, maar de enorm hoge vraag naar goederen en diensten. Tot die conclusie kwamen twee economen in een ECB-onderzoek dat tijdens een ECB-top in het Portugese Sintra werd gepresenteerd. Opvallend is echter dat de ECB ook op kritiek kon rekenen. ‘Het is lef dat je dat daar, in Sintra, tegen de centrale bank zegt’, vindt macro-econoom Edin Mujagic de economen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De patstelling die is ontstaan in Frankrijk bij de parlementsverkiezingen heeft voor opluchting gezorgd op de financiële markten. Geen van de politieke blokken heeft een absolute meerderheid kunnen verkrijgen, waardoor beleid niet rigoureus gaat veranderen. Macro-econoom Edin Mujagic is echter minder gerustgesteld. ‘We moeten rekening houden met dat we ergens in de toekomst misschien met een nieuwe eurocrisis te maken krijgen.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Sintra, Portugal kwamen deze week centrale bankiers, beleidsmakers, wetenschappers en journalisten bijeen. Het belangrijkste wat daar uit kwam was volgens econoom Arnoud Boot de openingsspeech van ECB-president Christine Lagarde. Daarin plaatste zij het monetaire beleid van nu in historisch perspectief. ‘De onvoorspelbaarheid van het landschap was de kern van haar opmerkingen over het beleid.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Misschien moet je de totale patstelling in Frankrijk wel positief interpreteren. Want van een patstelling kun je zeker spreken, met drie partijen die elkaar in een wurggreep kunnen houden. Hoe je daar samenhangend economisch beleid van bakt is volkomen onduidelijk, zegt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Geen regering betekent ook: geen mogelijkheid om de economie met beleid om zeep te helpen.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het sentiment in de dienstensector van de Amerikaanse economie, het grootste deel van die economie, is afgelopen maand flink gedaald. Dat zou aangeven dat het grootste deel van de Amerikaanse economie niet meer zo hard groeit als voorheen. ‘Als we dat koppelen met de indicator voor de industrie, die laat zien dat het daar ook niet zo lekker loopt, kunnen we wel vaststellen dat de Amerikaanse economie aan vaart mindert’, zegt econoom Edin Mujagic. De grote vraag is nu volgens Mujagic in hoeverre dat verslechterde sentiment veroorzaakt wordt door de rentes die de afgelopen jaren fors zijn gestegen. Anders gezegd: hebben we het grootste effect van de opgelopen rentes inmiddels gezien, of moet dat nog gaan komen? ‘Voor beide antwoorden zijn allerlei argumenten aan te dragen’, aldus de econoom. ‘Maar als je naar deze cijfers kijkt, krijg je toch de indruk dat het grootste deel nog moet gaan komen. Dat bedrijven nu langzaam maar zeker pijn beginnen te voelen van het feit dat ze hun leningen moeten doorrollen tegen aanzienlijk hogere rentes dan daarvoor.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu de Amerikaanse staatsschuld echt de spuigaten uit dreigt te lopen, komt Fed-baas Jerome Powell met een indringende oproep aan de Amerikaanse regering om de broekriem aan te trekken. Hij is daarmee zeker niet de eerste die de enorme schuldenberg aankaart, zegt Bert Colijn, senior econoom bij ING. ‘Hij komt in een lang lijstje van prominenten die waarschuwen dat de Amerikanen de schulden aan banden moeten leggen.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met een hogere inflatie van 3,2 procent in Nederland en een iets lichtere daling van de inflatie in de Eurozone (2,5 procent), ziet econoom Edin Mujagic dat we nog steeds ‘niet kunnen concluderen dat we verlost zijn’ van de inflatie. ‘Dat zie je in Nederland, dat zie je in Europa, dat zie je overal waar je kijkt in de wereld.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kijkend naar Frankrijk en de Verenigde Staten is econoom Arnoud Boot eigenlijk heel trots op het Nederlandse politieke bestel. ‘De kracht van de Nederlandse politiek is dat er nooit één partij met het beleid aan de haal kan gaan, zoals je dat nu wel ziet elders binnen Europa.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De huidige regering, maar ook de regeringen hiervoor zijn in een ‘fuik van gratis geld gezwommen’. Die conclusie trekt econoom Arnoud Boot uit het rapport van het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs (CRa). Volgens het adviesorgaan loopt het huidige economische systeem tegen zijn grenzen aan en hangt alles af van de ruimte die er is. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uit de jaarlijkse stresstest van de Federal Reserve blijkt dat de 31 grootste Amerikaanse banken er prima voor staan. ‘Als dat geen goed nieuws is, dan weet ik het ook niet meer’, zegt econoom Edin Mujagic. Toch plaatst hij wel enkele kanttekeningen bij de resultaten. Het feit dat de grote Amerikaanse banken die elk jaar aan de stresstest worden onderworpen keer op keer slagen, leidt bij Mujagic tot enige zorgen over de kwaliteit van de test. 'Het is alsof je in Nederland tien jaar lang de situatie hebt waarbij álle examenleerlingen slagen, niemand gezakt. Dat is dan goed nieuws, maar het betekent niet dat ze allemaal even goed zijn. Misschien is er dan wat mis met de examenvragen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ondanks dat de Bank for International Settlements (BIS) – de centrale bank der centrale banken – pas later deze week met het jaarverslag komt, is al het een en andere naar buiten gekomen. Zo waarschuwt de BIS voor de ingrijpende gevolgen van kunstmatige intelligentie op het bankenwezen. ‘De gevolgen kunnen volgens de BIS ‘onmetelijk groot’ zijn op macro-economisch gebied’, legt macro-econoom Edin Mujagic uit. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De hoge inflatie kan niet de kop in worden gedrukt door de prijzen te bevriezen. Dat concludeert macro-econoom Edin Mujagic. ‘Er zijn honderd voorbeelden waarin dat is geprobeerd en al die voorbeelden hebben één ding met elkaar gemeen: het heeft er nog nooit voor gezorgd dat de inflatie werd beperkt.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als er iets is wat we in de economie het wondermiddel mogen noemen, is het de toename van de productiviteit. En daar zijn de Amerikanen de laatste tijd beter in dan Europeanen. 'Hoe dat komt? Het IMF heeft twee economen aan het werk gezet, met precies die vraag.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eigenlijk is het best bizar om een minder betaalbare woningmarkt als positief nieuws te interpreteren, zoals ING doet in een nieuw woningmarktrapport. Volgens het rapport zijn huiseigenaren én starters positiever over de huizenmarkt, maar volgens macro-econoom Arnoud Boot zijn het meer de huiseigenaren die práten over starters, met hun eigen kinderen in gedachte. ‘Het blijft heel bijzonder hoe het vertrouwen in de woningmarkt werkt.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het hing al in de lucht, maar de Hoge Raad maakte gisteren een einde aan de box 3 regels. ‘Er wordt al jaren mee gestoeid en op een hele onbehoorlijke manier’, zegt macro-econoom Arnoud Boot. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De corrigerende financiële tik die landen als Italië, België en Frankrijk kregen vanuit de Europese Commissie zal vooral in Frankrijk met passie worden genegeerd. Macro-econoom Edin Mujagic verwacht dat de Franse politiek niet onder de indruk is van de waarschuwende woorden. ‘Ik acht de kans wel groot dat Frankrijk het gaat negeren.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ondanks een dalende inflatie eist een van de grootste vakbonden van Duitsland, IG Metall, een forse loonstijging. Officieel wordt de eis begin juli bekendgemaakt, maar nu al is duidelijk dat de vakbond een loonstijging van 7 procent voor ogen heeft. Volgens macro-econoom Edin Mujagic wacht Duitsland dan ook een hete herfst. Gaat het zo slecht met de inflatie in Duitsland dan? Vergeleken met vorig jaar is de inflatie echt behoorlijk gedaald en zit nu rond de 3 procent. Toch blijven de vakbonden zulke hoge looneisen stellen omdat veel mensen nog steeds het gevoel hebben dat de prijzen zeer hoog zijn. Als je elke dag naar de supermarkt gaat, dan weet je ongeveer wat de prijs van bijvoorbeeld een pak melk is. Maar die normale prijs is hoog, ondanks dat de inflatie daalt. En dan krijg je dit soort looneisen. Werkgevers zullen hier vast niet blij mee zijn? Nee. Dit kan wel eens een ontzettend hete herfst gaan worden bij de oosterburen. Werkgevers zeggen gezien de economische situatie nauwelijks ruimte te hebben om de lonen te verhogen. Er zijn zelfs werkgevers die juist pleiten voor bevriezing van de lonen. Met een looneis van 7 procent aan de kant van de vakbonden en een tegenbod van 0 procent, of iets daarboven, aan de kant van de werkgevers, is de kans op stakingen in de herfst vrij groot. Maar moeten de vakbonden hiervoor niet bij de ECB zijn? Je zou van de werkgevers verwachten dat ze de vakbonden zouden wijzen op het inflatiebeleid van de ECB, maar dat doen ze niet en dat is wel vreemd. Want deze looneis en deze reactie van de werkgevers geven mooi aan dat deze zaken wel degelijk met het beleid van de centrale bank te maken hebben. Sinds de oprichting van de ECB en de invoering van de euro is er eigenlijk sprake van een impliciet sociaal contract tussen de ECB en, in dit geval, de vakbonden. Als de ECB ervoor zou zorgen dat de inflatie op maximaal 2 procent zou blijven, dan konden de vakbonden daarop vertrouwen en daardoor ook met redelijk lage looneisen komen. Dat heeft heel lang heel goed gewerkt. Maar toen de inflatie in 2021 voor het eerst boven de 2 procent kwam, duurde het heel lang voordat de ECB in beweging kwam. De stijging is lang gebagatelliseerd door de ECB, waardoor ze ook veel te laat in actie zijn gekomen. En ze zijn ook veel te vroeg gestopt; begin deze maand is de rente verlaagd terwijl de inflatie nog te hoog is. Het gevolg daarvan is dat vakbonden, en ik kan ze geen ongelijk geven, geen vertrouwen meer hebben in de ECB. Ze kunnen er niet meer op vertrouwen dat de centrale bank de inflatie op 2 procent weet te houden. En ze willen ook niet achteraf de financiële schade van een hoge inflatie repareren, waardoor ze op voorhand met hoge looneisen komen. Daar is veel voor te zeggen, maar het is ook een nachtmerriescenario voor de ECB. Want als een groot deel van die hoge looneis wordt ingewilligd, dan stijgen de lonen harder dan de productiviteit van mensen. Dat betekent dat de loonstijgingen doorberekend zullen worden naar de consument, naar jou en mij, wat op zijn beurt weer die veel te hoge inflatie in stand houdt. In hoeverre heeft een Duitse winst van het EK voetbal invloed op deze loon-prijsspiraal? Voor de stemming in een land doet winst van het Europees Kampioenschap voetbal natuurlijk wonderen. Mensen zouden een stuk optimistischer zijn, en het kan ook een aanjaageffect op de economie hebben. Maar de kans dat IG Metall de looneis van 7 procent grotendeels van tafel veegt als Die Mannschaft het EK wint, acht ik op 0,0 procent. Dus ondanks een hopelijk mooie zomer voor het Nederlands elftal, en in mindere mate ook voor Duitsland, wacht onze oosterburen toch echt een hete herfst met stakingen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese Centrale Bank maakt zich zorgen over de internationale rol van de euro. Die is namelijk in de afgelopen jaren flink achteruitgegaan. Daarom luidt de ECB nu de noodklok. Dat is raar, vindt macro-econoom Edin Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De EU en de VS hebben de neiging protectionistische maatregelen te introduceren om Chinese dominantie tegen te gaan. Maar we weten dat de wereld er juist baat bij heeft als we met elkaar handel drijven, schrijft Arnoud Boot. Het verleden leert dat protectionisme vaak de start is van economische neergang.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu de meeste posten in het kabinet Schoof verdeeld lijken te zijn, is duidelijk geworden dat VVD’er Eelco Heinen de nieuwe minister van Financiën wordt. Daarmee neemt hij een bijzondere positie in het kabinet in, zegt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Deze minister zit er steriel en doof bij in het kabinet en laat de andere ministeries onderling bepalen wat de prioriteiten zijn.’ Moet Heinen op de zakelijke portemonnee letten voordat PVV en BBB zich helemaal te buiten gaan? Dit is een zeer belangrijke post in het komende kabinet. Gezien de wat ongebruikelijke samenstelling, wordt de minister van Financiën waarschijnlijk nog veel belangrijker. Het is onduidelijk wat de positie van deze mensen is in het traditioneel zorgvuldige begrotingsbeleid van Nederland. Op het moment dat je het niet eens bent met de prioriteiten van een kabinet, dan kom je automatisch uit bij de kaasschaafmethode. En dat is een recept voor ruzie. Je kunt wel zeggen dat de pijn is verdeeld, maar de beoogde minister van Financiën zal moeten teruggrijpen op de traditie van een trendmatig begrotingsbeleid. Dat moet je even uitleggen Arnoud. Van een trendmatig begrotingsbeleid is in het hoofdlijnenakkoord eigenlijk geen sprake. Maar met dat beleid creëer je in betere tijden financiële ruimte, waardoor je in slechtere tijden meer kunt uitgeven. Daarmee vang je als overheid schommelingen in de economie op. In dit akkoord is er weinig ruimte. Prognoses wijzen uit dat we al heel snel het maximum van 3 procent zullen bereiken. Daar zijn niet eens tegenvallers voor nodig. Omdat er nauwelijks ruimte is voor een zorgvuldig begrotingsbeleid, zal Eelco Heinen als minister van Financiën duidelijk moeten maken dat extra geld naar een minister al heel snel een permanent karakter krijgt. Ook wanneer het gaat om een eenmalige bijdrage. Dat daalt in, en wanneer het is ingedaald, is het er bijna niet meer uit te halen. Hoe schadelijk is dat denk je? Binnen Europa staat Nederland er geweldig goed voor. We kunnen er een hele poos een flinke rommel van maken, en dan staan we er financieel nog steeds beter voor dan de rest van Europa. Het overheidstekort is nu ongeveer nul en dat is ongekend. De staatsschuld zit nu rond de 47 procent van het nationaal inkomen en ook dat is buitengewoon laag. Maar de minister van Financiën moet vanaf het begin er alles aan doen om te voorkomen dat hij over anderhalf jaar in een onmogelijke positie terechtkomt. Eelco Heinen heeft de afgelopen jaren duidelijk gemaakt buitengewoon gevoelig te zijn voor uitgaven die zich opstapelen. In dit versnipperde politieke landschap geeft iedereen elkaar cadeautjes om zo met elkaar te kunnen regeren. Maar dat betekent extra uitgaven. Dus hij zal heel streng moeten zijn en bedenken dat elke vinger die hij uitsteekt, wordt gezien als een hele hand. En dat is voor Nederland ongewenst. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Opnieuw had de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, meer vertrouwen nodig dat de inflatie omlaag gaat, om de rente te verlagen. En dat terwijl juist op de dag van het rentebesluit er weer positief nieuws kwam van het inflatiefront, want na een onverwacht hoge inflatiecijfers daalde het getal weer. ‘De Fed heeft duidelijk de les van december vorig jaar geleerd’, concludeert macro-econoom Edin Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met name risico’s uit het buitenland bedreigen de financiële markten in Nederland. Die conclusie van het Centraal Planbureau in de jaarlijkse risicorapportage vindt macro-econoom Edin Mujagic begrijpelijk. ‘Het is iets waar we geen invloed op hebben, maar als de spanningen oplopen, dan merken we dat wel.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft er afgelopen donderdag voor gekozen om voor het eerst in vijf jaar tijd de rente te verlagen. Onbegrijpelijk, vindt macro-econoom Edin Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandsche Bank (DNB) heeft nog maar eens een strenge blik geworpen op het hoofdlijnenakkoord van de beoogde coalitie. Die bleek met name qua begrotingstekort behoorlijk af te wijken van de bevindingen van het Centraal Planbureau (CPB). Volgens econoom Arnoud Boot staan de Nederlandse overheidsfinanciën er eigenlijk behoorlijk goed voor, als je het vergelijkt met big spender Amerika. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De economie kan nog wel een duwtje in de rug gebruiken. Of een renteverlaging van 0,25 procentpunt van de ECB daarvoor een goed idee is, is de vraag. Maar begrijpelijk is het wel, zegt macro-econoom Edin Mujagic. ‘En ook als je naar de inflatie kijkt, kun je zeggen dat het doel van 2 procent in zicht komt.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Allerlei indicatoren wijzen erop dat de Amerikaanse economie fors vertraagt, stelt Edin Mujagic. De Amerikaanse centrale bank, de Fed, zal daar volgens de macro-econoom niet rouwig om zijn. 'Dit komt in de buurt van de zogenaamde zachte landing waar de Fed op aanstuurde.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De kredietwaardigheid van Frankrijk is verlaagd van dubbel A naar AA-. Dat heeft kredietwaardigheidsbeoordelaar S&P besloten. Volgens macro-econoom Edin Mujagic is de Franse kredietwaardigheid verlaagd omdat er zorgen zijn om de hoge Franse staatsschuld in combinatie met de lage economische groei. ‘De Franse overheid doet te weinig om die schulden aan te pakken.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Grootbanken maken dan wel geen mondelinge of schriftelijke afspraken over de spaarrentes, toch heeft de consumentenwaakhond ontdekt dat die banken stilzwijgend de rentes op elkaar afstemmen. Daardoor profiteren met name de banken van hoge winsten, terwijl klanten achterblijven met lage spaarrentes. ‘Er is iets met de consument, de spaarder in dit geval, die bereid is dit te accepteren’, valt econoom Arnoud Boot op. See omnystudio.com/listener for privacy information.