Macro met Boot en Mujagić | BNR

Compensatie zit overheidsfinanciering in de weg Uit cijfers van het CBS blijkt dat de investeringen in Nederland achterblijven. Een slecht teken in een tijd waarin juist die investeringen hard nodig zijn voor de economische groei van ons land. Dat tegelijkertijd miljarden extra euro's vrijgemaakt moeten worden voor compensatie van slachtoffers van de Toeslagenaffaire, komt slecht uit. ‘Compenseren is het tegenovergestelde van investeren’, zegt macro-econoom Arnoud Boot. Wat heeft de Toeslagenaffaire te maken met achterblijvende investeringen? Vooropgesteld, deze mensen zijn op grote schaal tekortgedaan. Het is heel legitiem dat zij worden gecompenseerd, onder meer via de stichting van Prinses Laurentien, Stichting Gelijkwaardig Herstel (SGH). De slachtoffers van de Toeslagenaffaire zijn vermalen door het systeem, en we zien nu dat ook dat Laurentien wordt vermalen. De bedragen die via de stichting, ook wel de methode-Laurentien, genoemd, zijn veel hoger dan via andere beschikbare routes voor compensatie. Via SGH kunnen ouders gemiddeld zo’n 128.000 euro ontvangen, de stichting zou aan 80 procent van de gedupeerden meer dan een ton uitkeren. Dat staat diametraal tegenover wat het ministerie uitkeert. Wat is dan de algemene vraag rond compensatie van slachtoffers? Of het nu de Kinderopvangtoeslagenaffaire is of het gas in Groningen, er zijn altijd schadegevallen in een economie en die moeten gecompenseerd worden. Ook bij de gevallen die niet op de voorpagina's staan. Maar de wijze waarop dat kan, is beperkt. We hebben het hier over een groot maatschappelijk verschijnsel. Maar via deze Laurentien-route kunnen veel mensen rekenen op een ton. Maar het aantal mensen dat zich achtergesteld voelt, zal zich achtergesteld voelen. Die willen ook in dat regime. Maar een dergelijk schaderegime leidt tot totale ontevredenheid en een zoektocht naar hoe mensen gecompenseerd kunnen worden. En dat treft het investeringsvermogen in Nederland. Op welke manier dan? In de moderne democratie moet we slachtoffers onmiddellijk gaan compenseren. Dat is in veel gevallen ook nodig, bijvoorbeeld tijdens de coronacrisis. Het was nodig en je moet mensen beschermen. Maar compenseren is uiteindelijk het tegenovergestelde van investeren. En compenseren is uiteindelijk consumptie. Dat betekent een toename van de uitgaven en de toename van de vraag. Maar het grote probleem in onze economie is dat het aanbod achterblijft bij de vraag. Dat leidt tot een overspannen arbeidsmarkt. We kunnen geen mensen vinden dat leidt tot lage productie. Maar we moeten over van een compensatiemaatschappij naar een investeringsmaatschappij. Hoe moeten we dat doen? Overheidsuitgaven moeten een stap terug doen. En ik zie een positieve ontwikkelingen in het hooflijnenakkoord. Er gaat één miljard euro extra naar InvestNL, de investeringsmaatschappij van de overheid gericht op de langere termijn. Dat moet samen met ondernemers werken aan het groeivermogen van Nederland. Een ander lichtpunt is het rentebeleid van de ECB. De kans is groot dat de Europese Centrale Bank volgende week de rente gaat verlagen. Dat zal een effect gaan hebben, bedrijven kunnen dan makkelijker investeringen doen. Op gebied van infrastructuur, de energietransitie. Dat betekent bedrijven, bedrijven helpen bij die transitie. Daar zit dan een uitdaging voor overheden en voor de maatschappij als geheel. Door te blijven compenseren, dan is er überhaupt geen ruimte meer voor investeren. Dus maak een goede taakverdeling en zorg dat er ruimte komt voor investeren. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Duitse inflatiecijfers laten zien dat de inflatie in de Eurozone nog niet verslagen is, in tegenstelling tot wat onder anderen ECB-voorzitter Christine Lagarde beweert. Macro-econoom Edin Mujagić spreekt van een grote communicatiefout. De ECB belooft al maandenlang een renteverlaging in de zomer. Daardoor is er geen weg meer terug en moet de bank eraan geloven. ‘Ze hebben zich in de hoek geschilderd.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een ingezonden stuk in the Financial Times van Franse president Emannuel Macron en de Duitse bondskanselier Olaf Scholz over de toekomst van Europa deed een hoop stof opwaaien. Macro-econoom Edin Mujagic is kritisch: ‘gezonde overheidsfinanciën kom je een stuk verder’. Met de analyse van Scholz en Macron gaat Mujagic een heel eind mee: de wereld is ingrijpend veranderd en Europa moet met de wereld mee veranderen. Europa moet competitiever worden met een grotere interne markt, meer investeringen, minder bureaucratie en een ‘level playing field'. Maar waar het fout gaat, is hoe zij dit voor elkaar willen krijgen. Het komt neer op nog meer Europees industriebeleid, meer overheidssturing en –bemoeienis en -subsidies. Allemaal dingen die het level playing field verstoren. Heel consequent is het niet. Macron wil zelfs een stap verdergaan: de begroting van de EU verdubbelen, gemeenschappelijke schulden aangaan voor grote investeringen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De spaarrentes in Nederland voor consumenten vallen laag uit. Dat komt door weinig concurrentie, zegt de Autoriteit Consument & Markt (ACM) na onderzoek. Edin Mujagic had de waakhond het werk kunnen besparen. Hij was er maanden geleden al van overtuigd dat het uitblijven van renteverhogingen ligt aan te weinig concurrentie tussen banken onderling. ‘Er is een klein aantal banken in Nederland en die vechten niet om ons spaargeld.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Veel signalen wezen er al op dat de Europese Centrale Bank de rente gaat verlagen, maar dankzij Philip Lane, hoofdeconoom van de ECB, weet iedereen het vrijwel zeker: op 6 juni gaat de centrale bank de rente verlagen. ‘Het is bijna uitgesloten dat het niet gebeurt, behalve als er nog iets gebeurt tussen nu en 6 juni’, zegt econoom Arnoud Boot. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uit de doorrekening van het hoofdlijnenakkoord door het Centraal Planbureau blijkt dat er eigenlijk maar weinig met geld wordt geschoven. ‘Je zou bijna zeggen: dit gaat nergens over’, zegt econoom Arnoud Boot. ‘De Rijksbegroting en alle uitgaven bedragen bijna 450 miljard, en met een beetje moeite komen we hier tot 10 miljard.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor het eerst in ruim tien jaar tijd is de rente in Japan boven de 1 procent gekomen. En dat is volgens macro-econoom Edin Mujagic opmerkelijk, want ‘lange tijd stond Japan synoniem voor 0 procent rente'. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De ECB kwam onlangs met het halfjaarlijkse Financial Stability Report. De schulden bij bedrijven en huishoudens zijn wat gedaald vergeleken met pieken in de coronapandemie, net zoals schulden van de overheid. Maar dat laatste is slechts een gevolg van hoge inflatie die de afgelopen tijd de miljarden euro’s aan extra rentelasten camoufleerde, zegt macro-econoom Edin Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Fed-baas Jerome Powell zal geen al te fijne herinneringen over hebben gehouden aan zijn bezoek aan Amsterdam, vorige week: hij bleek corona te hebben opgelopen en hoewel dat inmiddels geen reden meer is voor paniek, was het ongetwijfeld een smetje op zijn bezoek. Hoe anders was dat voor macro-econoom Edin Mujagic, die aan Powells lippen hing. Zeker toen hij ging uitleggen waarom het de Amerikaanse economie zo voor de wind gaat, sinds het einde de coronacrisis. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De eerste raming waarmee het Centraal Planbureau (CPB) komt op basis van de plannen van de beoogde coalitiepartijen PVV, VVD, NSC en BBB, zal ‘geen positief verhaal’ zijn. Dat verwacht econoom Arnoud Boot. ‘Op de korte termijn zal het meevallen, want het is heel moeilijk om snel geld uit te geven.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met het naar buiten komen van het akkoord tussen PVV, VVD, NSC en BBB kan ook worden geconcludeerd wie welke speerpunten heeft binnengehaald. Econoom Arnoud Boot ziet echter een opvallende afwezige: ‘De VVD zit het minst duidelijk in dit akkoord.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Frankrijk maakt zich grote zorgen over de controle die Zwitserland heeft op de watertoevoer naar West-Europa. De dam die de toevoer van water vanuit het Meer van Genève regelt, valt onder controle van de Zwitsers, tot grote onvrede van Frankrijk. Volgens macro-econoom Edin Mujagic is een mogelijke oplossing voor het schaarser wordende water ‘goud waard’. Iets wat volgens hem ‘kansen biedt voor beleggend Nederland’. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De afgelopen weken zijn de positieve economische cijfers in een rap tempo naar buiten gebracht. Dat ziek ook macro-econoom Edin Mujagic, die het ‘heel veel goed nieuws’ noemt, met onder andere een toename van de economische activiteit. Toch waarschuwt hij: ‘Maar het is eigenlijk net als het weer van vandaag. Het is prachtig weer, maar later op de dag schijnt het toch een beetje te gaan regenen en te waaien. Dat geldt voor de economie ook.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bedrijven en kiezers, maar ook de media, vragen aan politici, onder wie die van de formerende partijen, om te reageren op de waan van de dag, stelt econoom Arnoud Boot. 'Maar daarmee verliezen ze het grotere plaatje uit het oog.' Als voorbeeld geeft Boot de laatste faillissementscijfers, die lang niet zo dramatisch zijn als ze lijken.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Studentenprotest als symbool van doorgeslagen cancel-syndroom De studentenprotesten bij, onder meer, de Universiteit van Amsterdam, leidt tot veel beroering. Volgens macro-econoom Arnoud Boot is het helder dat er verschrikkelijke dingen gebeuren in Gaza, die een protest dan ook legitimeren. Wat Boot, werkzaam bij de UvA, dwarszit is dat er geen ruimte meer is voor discussie over de oplossingen van ingewikkelde problemen, zoals Gaza nu en eerder over verduurzaming van een oliebedrijf als Shell. ‘We hebben het hier over het cancellen van de inhoudelijke discussie.’ Waar blijkt dat dan uit, Arnoud? 'Iedereen heeft kunnen zien hoe onrustig het is geweest rond de universiteit. Maar ik hoef het niet te hebben over de details rond de protesten, maar ik wil een vergelijk trekken met de financiële crisis in 2008 en het omvallen van Lehman Brothers. Naar aanleiding daarvan heb ik samen met een student het discussieforum Room for Discussion opgezet. Daar worden actuele thema's besproken. Dit soort fundament fundamentele discussies zijn cruciaal voor de inrichting van een maatschappij. Maar we zien nu steeds meer dat over heikele thema's elke vorm van discussie onmogelijk wordt gemaakt. Niet alleen over Gaza, maar voormalig Shell-baas Jeroen van der Veer werd het spreken over verduurzaming onmogelijk gemaakt, en datzelfde gebeurde bij de militaire baas van de NAVO, Rob Bauer. Wat heeft dat met de pro-Palestinaprotesten bij universiteit te maken? We hebben het hier over cancelling van de inhoudelijke discussie. We hoeven niet te discussiëren over de verschrikkelijke dingen die gebeuren in Gaza. Daar zijn we het allemaal wel over eens. Maar we moeten het wel hebben over de oplossingen. En dat is een moeilijk verhaal. En de reden waarom er wordt gedemonstreerd, is ook niet overal duidelijk. De een zegt dat het gaat over Gaza, de ander vindt dat het bestuur van de universiteit moet aftreden. En dat terwijl er ook verschillende partijen meedoen aan de protesten, waardoor niet duidelijk met wie je het woord kan voeren en waarover. Een totaal demasqué van het protest. Wat bedoel je daarmee, Aroud? We zien dat alles erbij wordt gehaald, en de aandacht wordt ook gericht op het bestuur van de UvA. Ik ben altijd bereid tot kritiek over de universiteit, maar daarover moet je wel in gesprek gaan. Dat mensen tijdens de proesten niet herkend willen worden, dat snap ik. Maar als je met elkaar in gesprek gaat over moeilijke onderwerpen, dat moet je elkaar in de ogen kunnen kijken. Dat is niet gebeurd en dat maakt elk gesprek onmogelijk. Dat is het demasqué van dit protest. We hebben dat eerder gezien in de Verenigde Staten bij vergelijkbare protesten. Het enige wat nog blijkt te werken is repressie, waarbij de ruimte voor discussie is verdwenen. Repressie werkt blijkbaar, maar dat is geen oplossing. The Economist heeft het over het omvallen van de liberale wereldorde. Kan je je daarin vinden? Ja. Dan hebben we het nadrukkelijk ook over de samenleving en hoe de economie als geheel functioneert. Kijk hoe Trump in de Verenigde Staten elk probleem tegemoet treedt, kijk naar Erdogan in Turkije en Netanyahu in Israël, waar voor de Hamas-aanval al grote demonstraties tegen het Israëlische beleid was. Gesprekken zijn cruciaal maar in de wereldorde neemt de repressie alleen maar toe. Het is een extreme vorm van nationalisme en dat is het slechtste wat er is voor de internationale economie en voor hoe wij met elkaar samenleven. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens De Nederlandsche Bank (DNB) zijn de stijgende lonen de oorzaak van de inflatie van afgelopen jaar. Een conclusie waar iets voor te zeggen is, denkt macro-econoom Edin Mujagic. Toch heeft hij het gevoel dat DNB vergeten is een andere indicator te onderzoeken. ‘In het hele rapport van DNB wordt met geen woord gerept over de mogelijke invloed van het beleid van de Europese Centrale Bank’. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Aan de ene kant proberen centrale banken de inflatie rond de 2 procent te houden, maar aan de andere kant willen diezelfde centrale banken ook ‘prijsstabiliteit’ nastreven. Volgens macro-econoom Edin Mujagic is het een ‘linguïstisch gedrocht’ en ‘eigenlijk heel vreemd’. Daar blijkt hij nu niet de enige in te zijn. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De formatie is de finaleweek ingegaan. De VVD, NSC, PVV en BBB hebben nog tot 15 mei de tijd om met elkaar tot een akkoord te komen. Macro-econoom Arnoud Boot kijkt reikhalzend uit naar dat moment: ‘Ik ben er helemaal klaar voor en misschien ook wel klaar mee. Het gaat aan de ene kant over de doorrekeningen van het CPB, maar aan de andere kant ook over wat de verdeling van het beleid wordt.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De kwartaalcijfers die ING gisteren presenteerde lijken op het eerste gezicht niet bijzonder opmerkelijk. Juist op momenten dat banken in rustig vaarwater verkeren, is het volgens econoom Arnoud Boot belangrijk om te blijven ondernemen. ‘Je moet rugoefeningen doen voordat je last van je rug hebt. Als je al last van je rug hebt, dan ben je te laat.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zoals vrijwel iedere econoom en analist zag aankomen gaat de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale bank, nog steeds de rente niet verlagen. Simpelweg omdat de inflatie nog te hoog is. Ondanks de verwachte uitspraak van topman Jerome Powell vond macro-econoom Edin Mujagic het een ‘memorabele dag’. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met angst en beven sloot de Amerikaanse beursdag op dinsdag. Zowel de Dow Jones, de S&P500 als de Nasdaq sloten de maand april negatief af. Allemaal in afwachting van het rentebesluit van de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve. Later vandaag komt dat orgaan met het oordeel. Macro-econoom Edin Mujagicheeft vooral medelijden met de Fed. ‘De Fed zit in een onmogelijke spagaat’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Langzaam maar zeker daalt de inflatie naar het doel van de centrale banken. Met 2,7 procent is de inflatie in april een stukje lager dan de 3,1 in maart. Ondertussen zijn er wel andere zaken in de economie die zorgwekkend zijn, volgens econoom Edin Mujagic. ‘De lonen stijgen aanmerkelijk harder dan de inflatie, dus je zou verwachten dat de consument daardoor in een betere stemming raakt en meer gaat uitgeven.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Woningeigenaren hebben genoeg geld om zelf hun huizen te verduurzamen, dat ziet De Nederlandsche Bank in een schatting omtrent de financiële positie van huishoudens. Macro-econoom Arnoud Boot noemt het goed nieuws dat 95 procent van de huiseigenaren zelf genoeg geld in kas hebben voor de verduurzaming. ‘Je kan niet alles aan de overheid overlaten.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Macro met Boot en De Zwitserse centrale bank grijpt keihard in op de financiële markten door banken grotere bufferverplichtingen op te leggen. Specifiek raakt het plan UBS, dat recent de in nood verkerende Credit Suisse overnam. Die bank moet door de strengere regelgeving tot wel 20 miljard dollar extra in kas hebben. ‘De Zwitserse centrale bank doet, zoals zo vaak, een stap in de goede richting. Ik mag hopen dat andere centrale banken dit voorbeeld zullen gaan volgen’, hoopt macro-econoom Edin Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het ergste is achter de rug in de eurozone, op economisch gebied. Dat had macro-econoom Edin Mujagic al geconstateerd, maar het is nu nog eens bevestigd door de internationale inkoopmanagersindices. Voor de zesde maand op rij is die gestegen en beter nog: het is de hoogste stand in een jaar, én de index staat boven de heilige grens van 50 punten. ‘Dat is het onderscheid tussen krimp — alles daaronder — en groei. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ooit was de EU een bastion als het ging om vrijhandel, stelt macro-econoom Edin Mujagic. Maar de lidstaten lijken er steeds minder belang aan te hechten. ECB-voorzitter Christine Lagarde begrijpt volgens Mujagic wel waar het om draait. Bij andere EU-beleidsmakers is er nog werk aan de winkel. Mujagic verwijst naar een 'schitterende toespraak' die Lagarde onlangs hield. 'Ze vertelde hoe we vooruitgang kunnen blijven boeken met onze economie, in een wereld die wordt gekenmerkt door onzekerheden en spanningen', aldus de macro-econoom. 'Haar antwoord was meesterlijk simpel: zoals we dat altijd hebben gedaan, door te blijven komen met nieuwe ideeën en nieuwe innovaties.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het heeft geen zin om de huurmarkt boven de sociale huurgrens betaalbaar te houden via prijsregulering. Want zolang er simpelweg te weinig huurwoningen zijn, is het trekken aan een dood paard. Het grote probleem op die huizenmarkt is dat er te weinig huizen in dat segment zijn, zegt econoom Arnoud Boot. ‘En je jaagt de huizen ook weg.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er wordt inmiddels al jaren gediscussieerd over het Box 3-stelsel en het einde lijkt voorlopig niet in zicht. ‘Ik ontraad de kamikazeactie waar het debat gisteren eindigde’, zegt econoom Arnoud Boot. ‘Dat gaat mislukken en daar mag je het komende kabinet niet mee opzadelen.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve (Fed), gooit de deur naar renteverlagingen voorlopig dicht. Dat constateert macro-ecnoom Edin Mujagic. ‘In voetbalstadions zingen supporters vaak liederen over met zijn allen ergens naar zwaaien, dat kunnen wij zingen over de renteverlagingen. Dat heeft zelfs voorzitter Jerome Powell nu gezegd.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er lijkt iets belangrijks te ontbreken in de Voorjaarsnota die gisteren is gepresenteerd. Volgens econoom Edin Mujagic zou de overheid vaker naar zichzelf moeten kijken wanneer er naar dekking voor financiële tegenvallers wordt gezocht. ‘Het zou een verademing zijn als bij dit soort vraagstukken ook eens de vraag wordt gesteld of de overheid zelf niet wat kan inleveren.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Voorjaarsnota ligt er, op verzoek van de informateurs met enige voorrang. En het resultaat valt lang niet tegen, zegt macro-econoom Arnoud Boot: wat erin staat is leesbaar, niet onverstandig en hooguit een beetje aan de voorzichtige kant. De afgelopen jaren zijn bepaalde zaken ‘geweldig meegevallen’, dus de belastingontvangsten liggen behoorlijk op peil. See omnystudio.com/listener for privacy information.

IMF-topvrouw Kristalina Georgieva zegt dat we mogelijk een zeer teleurstellend decennium voor de boeg hebben. Volgens econoom Arnoud Boot zijn de afgelopen decennia zo buitengewoon goed geweest, dat de groei bijna wel móet tegenvallen. ‘We hadden een onvoorstelbare groei in de wereld, wie weet hoeveel miljoenen mensen uit armoede zijn gekomen?’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse inflatie bedroeg in maart 3,5 procent op jaarbasis en kruipt zo steeds dichter naar de Europese situatie toe. En dat is een flinke tegenvaller volgens Menno Middeldorp, hoofd van RaboResearch. ‘Vooral omdat het tempo er wat uit is.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

In het eerste kwartaal van dit jaar is de vraag naar bedrijfsleningen substantieel gedaald, blijkt uit de ECB Lending Survey. Het is wéér een signaal dat de economie in de eurozone maar matig draait, zegt Ester Barendregt, hoofdeconoom van Rabobank. ‘Het is op zich niet verrassend, maar wel een belangrijk gegeven voor de ECB, die een rentebesluit zal nemen.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De verbouwing van het stroomnet financieren door het verhogen van de staatsschuld of de kosten over meerdere generaties uitsmeren, noemt econoom Arnoud Boot ‘paniekvoetbal’. ‘Het probleem van het energienetwerk is dat de investeringen zijn achtergebleven.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er zijn in de VS 303.000 nieuwe banen bijgekomen in maart, bijna 100.000 meer dan waar men op gerekend had. De lonen stegen met 4 procent iets harder dan de inflatie, en ook het werkloosheidspercentage is met 3,8 relatief laag. ‘Zo’n aantal nieuwe banen is lastig te rijmen met een inflatie die binnen afzienbare tijd naar 2 procent zakt’, zegt econoom Edin Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De manieren waarop de overheid de koopkracht probeert te repareren zijn ineffectief. Dat blijkt een recente publicatie van het Centraal Planbureau. ‘Zowel omdat er grote verschillen zijn tussen inkomensgroepen, maar nog belangrijker, ook binnen inkomensgroepen’, legt econoom Arnoud Boot uit. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De gemiddelde stijging van de cao-lonen vlakt af en de piek lijkt ver achter de rug te zijn. Daarmee lijkt een groot deel van de werknemers nu al te zijn gecompenseerd voor de hogere inflatie van de afgelopen jaren. ‘Vanaf nu zullen we elk kwartaal het bericht krijgen dat de loonstijgingen lager zijn uitgekomen’, verwacht econoom Edin Mujagic. Maar terug naar normaal zal het zeker niet gaan, verwacht hij. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In steeds meer landen lijkt de economie weer aan te trekken. Vooral in de industrie ziet men weer positieve ontwikkelingen. Onder meer de Nederlandse inkoopmanagers worden langzaam maar zeker weer wat positiever. ‘Als je zo kijkt naar alle andere landen, dan zie je dat het in heel veel grote landen de cijfers langzaam maar zeker oplopen’, ziet econoom Edin Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uit de inflatie-indicator voor de Amerikaanse centrale bank, de Fed, blijkt dat energie wederom een opdrijvende factor is. Dat terwijl de energieprijzen vorig jaar juist zorgden voor een neerwaartse druk op de inflatie. Dat voordeel is nu verleden tijd, concludeert macro-econoom Edin Mujagic. ‘De inflatie was in februari namelijk iets hoger dan in januari.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Om Tata Steel versneld te kunnen vergroenen, moet het kabinet miljarden uitgeven. Dat blijkt uit een rapport in opdracht van het ministerie van Economische Zaken. Die miljarden kunnen wat econoom Arnoud Boot betreft beter ergens anders aan worden uitgegeven. ‘Als je er ook maar één euro tegenaan gooit, dan zal je hele harde eisen moeten stellen en accepteren dat er een kleinere operatie doorgaat.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het geld dat wordt gebruikt om techbedrijven als ASML en NXP in Nederland te behouden, wordt mogelijk betaald door belastingen te verhogen. Zo wordt er gedacht aan hogere btw-tarieven, hogere winstbelasting of de verhoging van belastingen voor rijkere huishoudens. Het zijn opties waar de Tweede Kamer uiteindelijk een knoop moet doorhakken, meldt het AD. ‘Het kabinet legt de rekening bij iemand anders’, bekritiseert econoom Edin Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Doordat de wereld steeds verder vergrijst en meer mensen recht hebben op een pensioen, stevenen we af op een wereldwijde pensioencrisis. Daarvoor waarschuwt Larry Flink, de topman van vermogensbeheerder BlackRock. ‘Als je naar de Verenigde Staten kijkt, dan zie je dat er te veel mensen zijn die te weinig sparen voor hun oude dag’, legt econoom Edin Mujagic uit. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse overheidsfinanciën dreigen in de toekomst te ontsporen. Daar waarschuwt Phillip Swagel, directeur van het Amerikaanse begrotingsbureau. De waarschuwing komt op basis van de enorme staatsschuld waarmee de Verenigde Staten kampen. ‘Als je dat als Amerikaans CPB-directeur zegt, dan is dat nogal wat’, zegt econoom Edin Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het begrotingstekort voor 2023 is met 0,3 procent van het bbp opnieuw veel lager uitgevallen dan eerder gedacht, blijkt uit cijfers van het CBS. Een aantal maanden geleden voorspelde het ministerie van Financiën nog een tekort van 1,8 procent van het bbp. Geld genoeg dus, zou je denken. Maar volgens macro-econoom Arnoud Boot is het belangrijk dat een nieuw kabinet kritische financiële keuzes gaat maken. Als verklaring voor het meevallende begrotingstekort wees de demissionair minister van Financiën Steven van Weyenberg naar eenmalige meevallers. Dat is al zes á zeven jaar de verklaring die gegeven wordt. Wat kunnen de formerende partijen met dit nieuws? Bij de afgelopen kabinetsformatie met VVD, D66, CDA en ChristenUnie, werd geen enkele keuze gemaakt. Elke partij moest z’n zin krijgen en elke partij kreeg dan ook een pot geld. De bestedingen die toen zijn gedaan, waren niet efficiënt. Aan het nieuwe kabinet is de opdracht meer te investeren in de Nederlandse arbeidsproductiviteit. Afgelopen jaar zijn 115.000 mensen meer gaan werken, terwijl het nationaal inkomen in reële termen niet is gestegen, dus Nederland is minder productief geworden. Productiviteit kan op vele mogelijke manieren worden gemeten. Daar zitten ook kanttekeningen aan. Zo werkt een computer steeds beter. Dat heeft ook positieve gevolgen. De kwaliteit van het leven op die punten is gestegen. Maar er is momenteel een krapte aan alles, arbeid, ruimte en nog veel meer. Dus de productiviteit moet omhoog, we moeten met minder mensen meer doen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Iedereen die hier is, moet meedoen aan de samenleving Uit onderzoek van de Stichting Economisch Onderzoek, SEO, blijkt dat asielzoekers in Nederland na twee jaar nog steeds niet of nauwelijks werken. Volgens macro-econoom Arnoud Boot, tevens lid van de Raad van toezicht van de stichting, ‘een trieste conclusie'. Want 'los van alle sociale spanningen is het raar dat een land een deel van de bevolking verbiedt, of het heel moeilijk maakt, om te gaan werken'. Waarom is dat triest? Een onderzoek over asielzoekers en de vraag of je deze groep mensen meteen de gelegenheid moeten geven om na aanmelding aan het werk te gaan, ligt gevoelig. Omdat mensen geweldig bevreesd zijn voor aanzuigende werkingen, voor verdringing op de arbeidsmarkt en op de woningmarkt. Dit bureau, waar ik verder geen inhoudelijke bemoeienis mee heb, kan daar neutraal naar kan kijken. Maar die vrees heeft geleid tot overheidsbeleid dat ervoor zorgt dat asielzoekers op dit moment heel weinig werken. Het betekent letterlijk dat ze, in het eerste half jaar na aanmelding, niks mogen doen. En na zes maanden moet men door een allerlei hoepels springen voor een werkvergunning. Pas vanaf dat moment worden ze een statushouder en mogen ze volwaardig meedoen aan de arbeidsmarkt. De facto betekent dat dat je mensen voor langere periode hebt ontmoedigd om aan te werk te gaan. Het onderzoek van SEO laat zien dat verdringing niet bestaat in een land waar een groot te kort aan arbeidskrachten is. Dat argument moet van tafel. En of er sprake is van een aanzuigende werking, moet je klinisch onderzoeken en niet gebruiken voor politieke uitspraken om stemmen mee te trekken. Voor asielzoekers die al binnen zijn, bestaat een verdringingseffect ook niet. Want ze zijn er al. Die aanzuigende werking is heel beperkt. Dan moet je kijken naar wat het belang is van die mensen en van het land. Die som is makkelijk gemaakt, ze leveren veel geld op? De belangen van het land en het individu, de asielzoeker, vallen 100 procent samen. Dat betekent dat wanneer je deze mensen eerder inschakelt, ze eerder een daadwerkelijke bijdragen aan de economie kunnen leveren. Dat betekent een directe winst van miljarden. En dan heb je het nog niet gehad over de hele integratie van mensen in de samenleving. De spanningen in de samenleving nemen alleen maar toe als je een groep mensen naast de samenleving zet. Geeft de SEO dan ook een belangrijke boodschap aan de informateurs? Ja, zij maken het nieuwe kabinet en die politieke partijen aan tafel hopelijk duidelijk dat er afspraken nodig zijn. Namelijk over hoeveel asielzoekers we binnenlaten, daarover zul je ook binnen de Europese Unie afspraken over moeten maken. En je zult het sentiment over de aanzuigende werking moeten adresseren. Die verdringing hangt niet aan de mensen die hier al zijn en die je kunt inzetten. Dat is langs elke dimensie goed voor Nederland. En dat betekent ook minder arbeidsmigranten? We moeten uitkijken dat je de ene moeilijke groep niet tegen de andere gaat uitspeelt. Maar het is absoluut zo, dat hebben we geleerd van de Oekraïners. Grote groepen gaan aan het werk als je ze de gelegenheid geeft. Deze mensen willen aan het werk, deze mensen gaan het werk doen wat de gemiddelde Nederlander niet eens bereid is te doen. De arbeidsmigranten komen niet alleen omdat ze goedkoop zijn. Arbeidsmigratie wordt hiermee beperkt, ze nemen geen nieuwe huizen in beslag en de economische voorspoed van het land neemt toe. Iedereen die hier is, moet meedoen aan de samenleving. Dat moet Iedereen vinden. En als je het asielbeleid beter in de hand wil krijgen, dan moet je dat aan de deur doen en niet achteraf. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse centrale bank verwacht dat de economie van de Verenigde Staten dit jaar ‘aanmerkelijk’ harder zal groeien dan eerder gedacht. ‘Dat verwachten ze ook in 2025 en 2026 nog, terwijl de inflatie tot en met 2025 ook nog aan de hoge kant blijft’, vertelt econoom Edin Mujagic. Toch vindt de econoom de boodschap die Fed-baas Jerome Powell had moeilijk te begrijpen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De laatste tijd daalt de inflatie behoorlijk rap richting de vurig gewenste twee procent. Hoewel het alles behalve zeker is dat die daling voortzet, gaat de ECB niet te lang wachten met het verlagen van de rentes. De president van de ECB Christine Lagarde maakte dat vandaag bekend op een conferentie in Frankfurt. Macro-econoom Edin Mujagić was daarbij. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De voorbije jaren konden de banken opereren in een ideale omgeving, met rentestijgingen – goed voor hun winstgevendheid, en historisch weinig faillissementen. 'De Europese banktoezichthouder waarschuwt dat er een einde komt aan die ideale mix’, zegt macro-econoom Edin Mujagic. Het was Claudia Buch, hoofd van de Europese banktoezichthouder, die waarschuwde voor gure tijden. Ze zegt tegen de Europese banken: maak je klaar voor een minder goed economisch klimaat. Daarbij heeft ze het over de geopolitieke situatie, die niet bevorderlijk is voor economische groei. Maar ze zoekt het ook dichter bij huis. Met dat laatste verwijst ze naar de renteverhogingen die de ECB vorig jaar heeft doorgevoerd. Steeds meer bedrijven gaan daar last van krijgen, bijvoorbeeld als ze hun oude lening moeten hernieuwen tegen een hogere rente. Dat kan betekenen dat ze niet meer in staat zijn hun lening af te betalen of zelfs failliet gaan.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amsterdamse rechtbank heeft geoordeeld dat een advies van dienstverlener PwC uit 2018 om klanten rente te laten aftrekken van hun winstbelasting, niet had gemogen. In een land als Nederland, dat een traditie van het minimaliseren van de te betalen belasting kende, is belastingmoraal cruciaal. Dat meent hoogleraar Arnoud Boot. Aan het einde van het jaar moet elk bedrijf zichzelf een cruciale vraag stellen, namelijk of het bedrijf tevreden kan zijn wanneer de resultaten samen met het effectief belastingtarief op de voorpagina van de krant worden vermeld. Het is logisch dat bedrijven, en mensen, niet te veel belasting willen betalen. Maar het betalen van belasting is een plicht. Het is daarom extra vervelend dat de overheid het belastingsysteem al twintig jaar niet herziet, waardoor er oneerlijkheden optreden, zoals box 3. Daarnaast hebben bedrijven een maatschappelijk draagvlak nodig om te opereren. Een bedrijf moet ondernemen aan de linkerkant van de balans. Een bedrijf is blijkbaar niet goed in de eigen activiteit wanneer allemaal spielerei aan de rechterkant van de balans nodig is.See omnystudio.com/listener for privacy information.