Macro met Boot en Mujagić | BNR

Na dertien jaar komt er een einde aan de regeerperiode van premier Mark Rutte, en daarmee komt er een tijdperk ten einde. Dat vindt hoogleraar Arnoud Boot. 'Het zat er al twee jaar aan te komen', duidt hij. Boot noemt het bewonderenswaardig dat Rutte voor een lange tijd in staat was om het land te regeren en partijen bij elkaar te houden, maar is tegelijkertijd realistisch. 'Er is uiteindelijk vernieuwing nodig', zegt hij. 'Er komen namelijk grote uitdagingen aan.' Volgens Boot gold Rutte niet als een 'richtinggever'. In plaats daarvan hield hij 'het zaakje bij elkaar', zegt hij. In tegenstelling tot Ruttes voorganger Jan-Peter Balkenende, die Nederland ten tijde van de financiële crisis leidde. 'Eigenlijk was dat het begin van het herontdekken van wat de rol van de overheid zou moeten zijn in de samenleving', aldus Boot. 'En wat de verantwoordelijkheid van de bevolking zou moeten zijn. Balkenende kwam daar niet goed uit, maar het gaf Rutte de gelegenheid om aan de macht te komen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De economie heeft grote schokken zoals de energiecrisis en corona veel beter doorstaan dan werd verwacht. En dat betekent volgens hoogleraar Arnoud Boot dat we qua beleid veel minder opportunistisch hoeven te zijn. 'De onderliggende cijfers blijken veel robuuster te zijn dan we een paar maanden geleden dachten.' Volgens Boot blijken de onderliggende economische cijfers veel robuuster te zijn dan we een paar maanden geleden dachten. Zo is het gemiddelde reëel loon vorig jaar gestegen in Nederland en bleek vandaag uit cijfers van het CBS dat de bestedingen van huishoudens op peil blijven. 'Dus het idee dat er massaal koopkracht is ingeleverd, is onjuist. Nederland is op Prinsjesdag dan ook niet gebaat bij nieuwe noodmaatregelen, aldus Boot, waarmee hij doelt op generieke koopkrachtcompensatie zoals de eenmalige energietoeslag. 'De nood in het land is niet groter dan voor de coronacrisis. Er zijn groepen die het moeilijk hebben, daarom hebben we een verzorgingsstaat en vangnetten. Als die niet goed geregeld zijn, moeten we daar structureel iets aan doen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De producentenprijsindex in Europa is voor de vijfde maand op rij gedaald, en dat is goed nieuws voor de inflatie. 'Het past heel goed in het rijtje krachten dat samenkomt om de inflatie behoorlijk omlaag te brengen', aldus macro-econoom Edin Mujagic. De daling van de producentenprijsindex komt vooral doordat de energieprijzen flink zijn gedaald, maar zelfs zonder die daling is er volgens Mujagic sprake van een daling. 'Ook als je alleen naar de kosten naast energie kijkt, is er sprake van een daling van 0,4 procent', duidt hij. 'Verder is de producentenprijsindex voor het eerst sinds eind 2020 op jaarbasis gedaald.' Op het eerste gezicht ziet het er dus allemaal spic en span uit 'onder de motorkap', zegt Mujagic, maar hij benadrukt dat het loont om zeer diep onder die motorkap te kruipen. 'En hoe dieper je kijkt, hoe minder redenen er zijn om feest te vieren', vervolgt hij. 'Eén woord speelt namelijk een cruciale rol: productiviteit. En vooral de stijging daarvan bij mensen. Dat is een belangrijke bepaler van inflatie.' Loon Mujagic betoogt dat als de lonen harder stijgen dan de toename van productiviteit, de kosten van bedrijven toenemen. Als resultaat is er sprake van opwaartse structurele druk op inflatie. 'En als je kijkt naar de stijging van productiviteit in de eurozone, ligt die net iets onder de één procent', aldus Mujagic. 'En we weten allemaal dat lonen met zes, zeven of meer procent stijgen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) ligt op het hakblok van econoom Edin Mujagić. Volgens de econoom is het IMF tot de ‘rare conclusie’ gekomen dat ‘hoge schulden niet problematisch zijn in ontwikkelde landen, maar wel in opkomende landen’. ‘Dat vind ik een hele rare conclusie’, zegt Mujagić. De econoom durft de conclusie zelfs ‘lachwekkend’ te noemen. ‘Nota bene de baas van het IMF was vorige week bij de Europese Centrale Bank (ECB). Daar heeft zij (Kristalina Georgieva, red), gezegd dat de ECB voor een langere tijd de hoge inflatie zou moeten tolereren.’ Haar argument: ‘Als de inflatie daadkrachtig wordt aangepakt door de rente veel verder te verhogen, dan riskeren de banken financiële chaos, omdat de schulden hoog zijn’, legt Mujagić uit. ‘Ergens in de communicatie bij het IMF lijkt er iets mis te gaan.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens het Internationaal Monetair Fonds (IMF) is de relatie tussen de hoeveelheid geld en de inflatie helemaal niet zo sterk als wordt gedacht door veel economen. Uit onderzoek van het IMF blijkt dat over de afgelopen decennia de hoeveelheid geld heel weinig directe invloed had op de hoogte van de inflatie. 'Het IMF zegt eigenlijk tegen beleidsmakers: Pas op met de redenatie dat te veel geld lijdt tot inflatie, dat is valkuil waar je niet in moet vallen als beleidsmaker', stelt econoom Edin Mujagić. De conclusie van het fonds staat haaks op de inzichten van Mujagić. Al snapt hij de uitkomsten wel. 'De relatie tussen de variabelen is in de loop der tijd kleiner geworden, dat komt met name door de tijd in de jaren '70 en '80 dat mensen niet heel actief waren op de financiële markten', stelt de econoom. 'Heel simpel betekent dat: Al het extra geld dat in die tijd werd vrijgemaakt, vloeide snel en direct naar de economie. Het werd uitgegeven. Daardoor zeg je eerst heel snel het verband tussen geld bijdrukken en inflatie.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Er zijn hele specifieke redenen waarom de maakindustrie het lastig heeft', zegt Arnoud Boot in BNR Zakendoen. Vandaag meldde de Nederlandse Vereniging van Inkoopmanagers (Nevi) dat de bedrijfsomstandigheden in de Nederlandse industrie in juni flink zijn verslechterd door een verder afzwakkende vraag. Volgens de organisatie gaat het om de grootste verslechtering van de omstandigheden in meer dan drie jaar. Boot noemt verschillende redenen hiervoor, waaronder 'de geweldige vraag die er meteen na de coronacrisis is geweest'. Woningbouwprojecten die op slot zitten en een tekort aan bouwmaterialen spelen volgens hem een rol. Ook de hogere rente heeft, juist in de maakindustrie, gevolgen. Je ziet dat investeringen teruglopen.' En dat is logisch, vindt Boot, 'want de vraag is afgenomen en er wordt op voorraden ingeteerd. Men wil – als de vraag afneemt - met lage voorraden naar voren toe. Het is dus logisch dat de sector een stapje terug doet', vindt hij. 'Een zegen' Voor de sector is het volgens Boot een kwestie van 'aanpassen'. Als voorbeeld noemt hij 'het op slot zetten van bouwprojecten, bijvoorbeeld door stikstofmaatregelen of door het onaantrekkelijk maken om nieuwbouwprojecten te ondernemen'. 'Denk aan de woningmarktmaatregelen van minister De Jonge, waar de sector meer last van heeft. Dat zijn pijnlijke aanpassingen die nodig zijn.' Tegelijkertijd moeten we het volgens Boot in het grotere kader van de economie plaatsen, en dan is een lichte daling in de werkgelegenheid eigenlijk een eerste daling in drie jaar. En volgens Boot is dat 'een zegen'. Op die manier neemt de druk namelijk af, en hopelijk neemt dan ook de druk op inflatie af. Dát is namelijk uiteindelijk de reden waarom die maakindustrie het moeilijker krijgt. Naarmate we de rente moeten blijven verhogen om de economie af te remmen en de inflatie onder controle te krijgen, heeft de maakindustrie het lastig.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatie is deze maand gedaald naar 5,7 procent, terwijl het in mei nog 6,1 procent was. En dat is volgens Bas Jacobs, hoogleraar Economie en Overheidsfinanciën aan de VU Amsterdam, ‘heel goed nieuws'. Volgens Jacobs is de daling geen gevolg van de nieuwe rekenmethode. 'Want ook als je de rekenmethode terugrekent naar de cijfers voor deze maand, zie je ook in de vorige maanden dat de inflatie hoger was dan nu. Dus ongeacht de methode, gaat de inflatie omlaag. Dat is heel goed nieuws', zegt Jacobs in BNR Zakendoen. De nieuwe rekenmethode heeft er volgens hem echter wel voor gezorgd dat we nu iets minder inflatie hebben dan we eerder dachten. 'De oude rekenmethode was gebaseerd op energiecontracten die mensen nu konden afsluiten in de markt, maar niet noodzakelijkerwijs op de energiecontracten die ze al hadden. Daardoor was de inflatie in eerste instantie erg hoog. Dat is nu gecorrigeerd door een nieuwe reeks berekeningen.' Jacobs merkt wel op dat deze nieuwe reeksen niet geldig zijn als ze worden teruggerekend; de oude inflatiecijfers blijven van kracht. Verdere renteverhogingen Hoewel de inflatie afneemt, zijn er nog steeds geluiden, onder andere van president Klaas Knot van de Nederlansche Bank en ECB-president Christine Lagarde, die dit recentelijk in Portugal benadrukte, dat het nog niet voldoende is. Zij pleiten voor verdere renteverhogingen. Verstandig? 'Dat weet ik niet', zegt Jacos. 'Ik denk dat hun eerlijke antwoord moet zijn: volgens mij weten we het ook niet, want we zien allerlei conflicterende signalen.' De ECB kwam vandaag met nieuwe inflatiecijfers, en volgens Jacobs komt de headline inflatie, gemeten over het hele consumptiepakket, fors omlaag. 'Maar ondertussen zien we dat de kerninflatie, waar je de energie- en voedselprijzen uithaalt, een klein tikje (0,1 procent) hoger is geworden. Dat bezorgt al die centrale bankiers hoofdbrekens, want onderliggend wordt het inflatiecijfer niet beter, maar slechter.' Tegelijkertijd zijn er volgens hem wel een paar signalen die duiden op een sterk dalende inflatie. 'De belangrijkste vind ik de geldhoeveelheid M3, dat is de meest ruime definitie van geld die de ECB hanteert. Die zien we echt omlaag knallen en dat heeft ook iets te maken met de slechtere kredietverlening. We zien nu in de cijfers dat de kredietverlening heel hard achteruit kachelt en dat heeft natuurlijk weer alles te maken met die hoge rente.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Amerikaanse banken hebben met glans een stresstest doorstaan, waarbij ze rekening houden met extreme economische scenario's. 'De test heeft blijkbaar niet al teveel stress opgeleverd, dat is goed nieuws', zegt econoom Edin Mujagic. De grote Amerikaanse banken doen regelmatig een simulatie van de ergst denkbare economische situaties. In dit geval zouden de vastgoedprijzen met 40 procent dalen, de werkloosheid naar 10 procent oplopen en de rentes naar nul zakken, weet Mujagic, met de vraag hoe dat op de grote Amerikaanse banken zou uitwerken. 'Dat zou niet fijn zijn, maar ze blijven allemaal overeind. En dat is goed nieuws.' De positieve uitslag geeft volgens Mujagic veel vertrouwen dat het bankenstelsel er een stuk beter en stabieler voorstaat dan in 2008. 'Je weet niet zeker hoe zaken lopen als er iets ontstaat, maar de grote banken staan er in ieder geval beter voor. En dat is goed nieuws' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mensen die te maken hebben met een hoge hypotheekrente wijzen naar de Europese Centrale Bank (ECB) voor het verhogen van hun rente, maar de kans bestaat dat als de ECB dat niet had gedaan, de hypotheekrente nog veel hoger was uitgevallen. Dat zegt macro-econoom Edin Mujagic. 'En nog erger: hij was veel langer veel hoger gebleven.' Volgens Mujagic ontstaan er namelijk grote problemen als de centrale bank de rentes niet verhoogt bij oplopende inflatie. 'Want de hypotheekrente - waar heel veel mensen mee te maken hebben - wordt afgeleid van de rente op kapitaalmarkt', duidt hij. 'En die rente wordt niet bepaald door de ECB, maar die ontstaat op de markt.' Die rentes reageren op hun beurt weer op twee factoren: de vooruitzichten van wat de inflatie de komende jaren gaat doen én hoe de economische groei eruit komt te zien. Dat betekent dat als de ECB veel in het werk stelt om de inflatie te beteugelen, het uiteindelijk goed nieuws zal zijn. Zelfs als de hypotheekrente oploopt. Stijging Mujagic benadrukt dat de hypotheekrente en de kapitaalmarktrente de afgelopen twaalf maanden behoorlijk zijn gestegen. En dat komt niet omdat er ineens 'spectaculaire vooruitzichten' zijn voor de economische groei, zegt hij. 'Het komt echt door de oplopende inflatie', vervolgt Mujagic. 'Als een centrale bank - in dit geval de ECB - niet daadkrachtig ingrijpt, dan gaan de verwachtingen over de inflatie zich op de kapitaalmarkten metselen. En dan blijft de hypotheekrente veel langer veel te hoog.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens het IMF gaat het nog lang duren voordat de inflatie terug is op het oude niveau. Dat heeft Gita Gopinath gezegd, de 'nummer twee' van het IMF, tijdens een bijeenkomst in het Portugese Sintra. Het was slechts één van de in totaal drie benoemde ongemakkelijke waarheden die het IMF voorspiegelde. 'Daar moeten we iets mee', zegt macro-econoom Edin Mujagic. Naast het tijdspad benoemde Gopinath ook de aanpak van de inflatie en de daarbij behorende spanningen. De noodzakelijke verhoging van de rentes kan immers zorgen voor financiële instabiliteit. Daarnaast ging de adjunct-directeur-generaal in op de rol van de centrale banken. Die zullen waarschijnlijk gedurende een langere periode een hoge inflatie moeten tolereren. 'Drie ongemakkelijke waarheden', zegt Mujagic. IMF-econoom Gita Gopinath. Volgens het IMF gaat het nog lang duren voordat de inflatie terug is op het oude niveau. Het was slechts één van de in totaal drie benoemde ongemakkelijke waarheden die het IMF voorspiegelde. (ANP / Associated Press)Centrale banken verhogen rentes Maar het verhaal dat Gopinath vertelt is niet geheel nieuw. Zowel de ECB als de Fed hebben de afgelopen tijd meerdere keren aangegeven dat ze de rente moeten verhogen. En ook de Bank of England besloot vorige week om de rente opnieuw te verhogen. 'Daar moeten wij iets mee doen', zegt Mujagic. Lees ook | ECB verhoogt rente in juli Die boodschap kwam nagenoeg simultaan met het IMF-betoog van de topman van de Bank voor de Internationale Betalingen, de Mexicaan Agustín Carstens. 'Hij zei dat inflatie weliswaar een gevolg is van de oorlog in Oekraïne, maar dat de steun vanuit de overheden en de aarzelingen bij de centrale banken hier ook een rol spelen. Die moeten hier iets aan doen', zegt Mujagic. Daarom denkt de macro-econoom dat er ruimte is voor een vierde ongemakkelijke waarheid. 'Centrale banken verhogen de rentes om de inflatie aan te pakken. Dat remt de economische groei en dat is pijnlijk voor mensen. Overheden gaan die pijn echter compenseren en dan belanden we in een vicieuze cirkel die niets oplost.' Daarom denkt Mujagic dat overheden moeten stoppen met compenseren en dat de centrale banken moeten doorgaan met het verhogen van de rente. Lees ook | 'Overheid moet stoppen met stimuleren' Het is een ongemakkelijke maar waarheidsgetrouwe conclusie, denkt Mujagic. Gopinath zei overigens wel het vertrouwen te hebben dat de centrale bankiers deze taak met succes kunnen uitvoeren. 'Ondanks alle mooie woorden, gelooft men nog steeds in sprookjes.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De wereld stond afgelopen weekeinde in de fik, maar de financiële markten reageerden zo goed als nergens op. En dat heeft alles te maken met het feit dat er veel meer aan de hand is, aldus hoogleraar Arnoud Boot. 'Financiële markten opereren op twee manier: dempend of hyperactief.' Bij dat laatste spreekt Boot van scenario's waar er niets aan de hand is, totdat er iets aan de hand is. 'In toenemende mate zijn financiële markten op die manier gaan reageren', aldus Boot. 'En dat heeft voor de hand liggende redenen: als overheden de economie permanent ondersteunen, wordt iedere rimpeling opgevangen.' \Terwijl er in oude patronen mogelijkerwijs sprake was geweest van valutaschommelingen en een zwakkere euro, weet Boot. 'Op het moment dat er onrust is, is de dollar altijd de veilige haven. Daarom had ik gedacht dat de dollar aan zou trekken', vervolgt hij. 'Zeker als je kijkt naar de ligging en de energieafhankelijkheid van Europa.' Maar het loopt wel degelijk anders, constateert Boot. 'En dan zet dit een onvoorstelbaar grote druk op centrale banken, maar ook op overheden', zegt hij.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het besteedbaar inkomen van Nederlandse huishoudens lag in het eerste kwartaal 1,7 procent hoger dan een jaar eerder. Dat heeft volgens hoogleraar economie Arnoud Boot te maken met allerlei aanpassingen, zoals verhoging van de cao-lonen en het minimumloon en een lichte stijging van het aantal uren. Dat huishoudens er ondanks de hoge inflatie het afgelopen jaar per saldo dus niet op achteruit zijn gegaan, ziet Boot echter niet als louter positief. 'We hebben die inflatie omdat we iedereen aan het pamperen zijn. Iedereen, en dat geldt dus ook voor de gemiddelde werknemer.' In tijden van economische schokken zijn er volgens Boot altijd groepen die er heel slecht uitkomen, mensen die tussen wal en schip vallen. En juist dat laat de politiek op dit moment veel te weinig toe, meent hij. 'Je ziet in de Tweede Kamer dat iedereen omhoog getrokken moet worden, niemand mag verzuipen, en dat betekent dat het gemiddelde erop vooruit gaat.' Het grote probleem zit hem er volgens Boot dus in dat de overheid iedereen op generieke wijze wil compenseren voor de hoge inflatie. Daardoor gaan sommige mensen er flink op vooruit, terwijl zij de hogere lasten eigenlijk wel zouden kunnen dragen. En dan wakker je dus de inflatie verder aan. 'Je hebt een overheid die op allerlei manieren uitgaven verhoogt, en daarnaast heb je werknemers die als een gek geld uitgeven en nog meer krachten op de economie die het aanbod onder zetten. Dan heb je hoge vraag en druk op het aanbod, en dat is inflatie.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De woningmarkt heeft zijn dieptepunt nog niet bereikt. Pas begin volgend jaar zullen de prijzen stabiliseren op een niveau dat zo'n 9 procent lager ligt dan de piek van vorige zomer, verwacht Menno Middeldorp, hoofd van RaboResearch. 'Dan krijgt de markt wat steun van de hypotheekrente, die niet echt meer doorstijgt.' De huizenprijzen daalden in mei verder ten opzichte van april, meldt het CBS. Maar op jaarbasis daalden de prijzen wel fors, met 5,6 procent. Een gemiddeld huis kost nu bijna 404.000 euro. Met een totale daling van 9 procent zitten we begin volgend jaar op het niveau van 2021, zegt Middeldorp. 'Het is een correctie op een hele flinke stijging die daarvoor kwam.' Ook het overbieden lijkt weer enigszins op gang te komen, constateerde Makelaarsland in de Telegraaf. Al kan dat volgens Middeldorp een na-ijleffect zijn van de lagere vraagprijzen. Een belangrijke factor in de huizenprijzen zijn de verwachtingen in de markt, zegt Middeldorp. Wie een nieuw huis koopt, moet doorgaans immers ook zijn oude huis verkopen. 'Men wil niet verkeerd zitten in die mismatch en dan beginnen prijsverwachtingen ook een rol te spelen.' Uiteindelijk wordt er juist 'in de piek van de prijzen' niet genoeg gebouwd. Als de prijzen vervolgens terugvallen zakt met name de nieuwbouw in, waardoor er nóg minder bijgebouwd wordt. Daarmee blijft de schaarste voorlopig nog wel bestaan, vreest Middeldorp. 'Het is alleen maar rondschuiven. In een geheel vrije markt bepaalt de prijs wie welk huis krijgt. Nu intervenieer je erin, maar daarmee schuif je gewoon het probleem van de ene partij naar de andere.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Vriend en vijand zijn het erover eens dat kunstmatige intelligentie en de toepassingen daarvan de productiviteit van mensen ten goede zullen komen en daarmee de economische groei zullen stimuleren.' Dat zegt macro-econoom Edin Mujagic in BNR Zakendoen. Sinds de komst van ChatGPT is er veel aandacht voor kunstmatige intelligentie. Er worden aanzienlijke stappen gemaakt die tevens een grote invloed hebben op de economie. Mujagic is van mening dat dit met name een positief effect zal hebben op de economie. Volgens Mujagic zijn er schattingen dat in de komende zeven tot acht jaar ongeveer 70 procent van de bedrijven wereldwijd een vorm van kunstmatige intelligentie zal gebruiken in hun bedrijfsvoering. 'Het ligt dan voor de hand om te verwachten dat dit een boost zal geven aan de economische groei', zegt hij. Het onderzoeksinstituut Centre for Economic Policy Research in Londen voorspelt volgens Mujagic een extra groei van 4 tot 6 procentpunt voor de wereldeconomie in het komende decennium. 'Dat is nogal wat. Want als de wereldeconomie met zo'n 3 à 4 procent groeit, dan hebben we het over een heel goed jaar.' Massawerkloosheid Tegelijkertijd is er ook een rapport verschenen dat volgens Mujagic stelt dat wereldwijd 300 miljoen banen zullen verdwijnen door AI. 'Er zijn twee kampen', aldus de macro-econoom. 'Het ene kamp beweert dat het veel groei kan opleveren, maar zonder nieuwe banen, wat zou leiden tot aanzienlijk veel werkloosheid. Het andere kamp denkt dat er veel banen verdwijnen, maar dat er veel nieuwe banen voor terugkomen die nu nog niet bestaan.' Mujagic gelooft zelfs in de opkomst van miljoenen nieuwe banen. 'Het is dus goed voor de economische groei, en het leidt ook niet tot massawerkloosheid, wat ook heel moeilijk zou worden in het komende decennium want je zit met de vergrijzing en het feit dat de arbeid in toenemende mate schaarser wordt.' Mujagic benadrukt de belangrijke rol van de overheid in deze 'nieuwe' tijd. 'De overheid moet ervoor zorgen dat mensen tijdens deze transitie zo min mogelijk nadelige gevolgen ondervinden. In deze nieuwe wereld van kunstmatige intelligentie zie ik een zeer belangrijke rol voor de overheid om die transitie goed te begeleiden.' Blijven leren Maar, benadrukt hij, 'blijven leren is ook een must'. 'Zo voorkom je dat jouw baan op de tocht komt te staan, en kun je mogelijk een switch maken.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandsche Bank (DNB) heeft de hulp ingeroepen van de overheid en het bedrijfsleven om de inflatie te beteugelen. Eerder al riep DNB vakbonden op tot matiging van de looneisen, en de nieuwe stap past volgens macro-econoom Edin Mujagic goed in het mantra 'alles en iedereen moet meehelpen aan inflatiebestrijding'. Volgens Mujagic wordt door de herhaalde oproepen van DNB ook duidelijk dat de Nederlandse centrale bank nog altijd angst heeft voor een langer aanwezige inflatie. 'De laatste tijd vloeit er echt een stroom aan documenten en analyses over inflatie vanuit DNB', duidt hij. 'En dat is logisch, want iedereen heeft het over inflatie.' Desondanks heeft Mujagic de indruk dat de toon die in de documenten en analyses wordt gebruikt, ook het doel heeft om Nederland voor te bereiden op een langer durende inflatie. 'De inflatie blijft langdurig hoog, en daarop moet de buitenwereld worden voorbereid.' 'Geef minder uit'Volgens Mujagic probeert DNB hiermee ook consumenten en de overheid aan te sporen minder uit te geven. 'Want hoe meer je als overheid spendeert, hoe meer olie je op het inflatievuur gooit', duidt hij. 'DNB wil dan ook dat werkgevers voorzichtig omgaan met de prijsverhogingen en dat vakbonden voorzichtig zijn met looneisen. En het overkoepelende doel daarvan is om de vraag naar goederen en diensten te doen afnemen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Starters op de woningmarkt kochten vorig jaar meer huizen in wijken waar gemeenten eerder nog beleggers weerden. Dat meldt het FD vandaag. Landelijk gezien gaat dat over 2.000 woningen die naar 'gewone' kopers gingen, en dat is - gedeeltelijk - goed nieuws vindt hoogleraar Arnoud Boot. Want als een gemeente zegt een gedeelte van de nieuwbouw beschikbaar te willen maken voor starters en regionaal gebonden mensen, is dat hun goed recht vindt Boot. 'Maar waar het probleem hem in zit, is dat er sprake is van een cumulatie van beleid tegen beleggers en dus ook tegen investeerders op de woningmarkt', duidt Boot. 'En wat we nodig hebben, is dat er meer gebouwd wordt én kan worden.' Boot durft zelfs te spreken over een verdelingsvraagstuk, waar in dit geval een paar duizend starters van zullen hebben. 'Maar tegelijkertijd donderen er allerlei potentiële huurders van tafel af', vervolgt hij. 'En wat dit onderzoek laat zien is dat de kopers van deze woningen huurders hebben verdrongen, die in wezen een lager inkomen zouden hebben gehad. Is dat de keuze die we hadden willen maken?'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Landen moeten voorzichtiger zijn met het geven van allerlei compensaties. Dat is de boodschap die econoom Arnoud Boot opviel bij de toespraak van president Christine Lagarde, van de Europese Centrale Bank (ECB). Volgens haar valt de inflatie niet te beteugelen, zolang overheden makkelijk geld geven aan burgers. 'Eigenlijk was haar boodschap: hoe krijg je overheden in het gareel, om de constante compensaties voor van alles en nog wat te stoppen', zegt Boot. Maar de econoom vindt de boodschap van Lagarde opvallend, want volgens hem is de ECB de schuldige als het gaat om het beleid. 'Als de ECB, Lagarde en haar voorgangers, jarenlang niet hadden gezegd dat geld gratis was, de rente nul of negatief was, dan was dit niet gebeurd. De ECB staat aan de basis van de ontsporing van de politiek en de overheid.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het was eigenlijk vrij voorspelbaar: na tien achtereenvolgende renteverhogingen maakte de Fed gisteren weer een keer pas op de plaats. Toch had het Fed-besluit ets geks, vindt macro-econoom Edin Mujagic. Want terwijl eigenlijk alle economische seinen op groen stonden - een hogere inflatie en een dalende werkloosheid - lag een nieuwe renteverhoging in de lijn der verwachting. Zeker omdat een van de grootste fouten in de afgelopen twee jaar was dat er te lang gewacht werd met het verhogen van de rente. En hoewel Jerome Powell de rentebesluiten niet in zijn eentje neemt, gaat de Fed-baas volgens Mujagic niet geheel vrijuit. 'Als de Fed alle seinen op groen ziet staan en tóch de rente niet verhoogt, kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat de centrale bank de rente eigenlijk gewoon niet wíl verhogen.' Waarschijnlijk regeert de angst dat elke nieuwe rentestap onvoorspelbare gevolgen kan leiden. Dan kan het verstandig zijn om even een pauze in te lassen en naar buiten te brengen dat je kijkt hoe eerdere renteverhogingen uitpakken. 'En wat je dan niet vertelt, maar wat ik gisteren wel hoorde, is dat je ondertussen hoopt dat de macro-economische cijfers in de komende weken zodanig worden dat je over een week of vier tot acht kunt zeggen dat je die rente niet hóeft te verhogen.' Hoewel een rentestijging naar 5 procent uiteindelijk onvermijdelijk is, worstelt de Fed duidelijk met de nieuwe fase, waarin je de gevolgen van elke kleine rentewijziging goed moet afwegen. Diezelfde afweging geldt voor de ECB, die de rente inmiddels wél met 0,25 procentpunt heeft verhoogd. Het blijft een subtiele balans tussen een stabiele inflatie en een aanvaardbare rente. Gelukkig toont Powell zich keer op keer een meester-communicator. 'Als iemand de Fed door dit linguïstische moeras kan loodsen, dan is hij het wel.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De opgelopen rente zorgt ervoor dat de energietransitie ruim 17 miljard euro duurder wordt. Dat schrijft het Financieele Dagblad vandaag. Maar om daar nou gek over te gaan doen, vindt macro-econoom Edin Mujagic onnodig. 'Mensen doen alsof er bij een rente van 4 of 5 procent helemaal niks meer kan.' Terwijl het tegendeel volgens Mujagic waar is. 'Mensen vergeten dat de rente vóór 2008 op 5 à 6 procent lag', duidt hij. 'En de economie ging toen gewoon door. Laten we niet al te gek gaan doen. Inderdaad, de rente is hoger, maar het is niet zo dat daardoor alles stil komt te vallen.' Ook de oproepen tot ingrijpen en het nemen van verantwoordelijkheid door de Europese Centrale Bank (ECB) en termen als 'rentekorting' voor groene investeringen zeggen volgens Mujagic een hoop over de 'micromanagende' samenleving. 'Wat is de volgende stap? Dat we voor alle sectoren een aparte ECB-rente gaan opstellen', verzucht hij. 'Het gaat over serieuze producten, maar je weet dat als je met rentekortingen gaat werken, alles en iedereen gaat proberen een investering onder 'groene investeringen' te scharen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De centrale banken van Canada en Australië hebben de afgelopen week besloten om toch door te gaan met renteverhogingen. 'Hier schuilt een les in voor de Fed en de ECB,' zegt macro-econoom Edin Mujagic. 'Ze zijn tot de conclusie gekomen dat eerdere verhogingen onvoldoende waren en dat ze door moeten gaan.' Later deze week komen de Europese Centrale Bank (ECB), de Amerikaanse Federal Reserve (Fed) en de Bank of Japan (BOJ) met nieuwe rentebesluiten. En wat er de voorbije week in Canberra en Ottawa is gebeurd, zou wel eens een tipje van de sluier kunnen oplichten. Het was niet genoeg 'Ze hebben daar besloten om de rentes te verhogen', stelt Mujagic, 'en hoewel dat op zich niets nieuws lijkt is het toch bijzonder.' De econoom benadrukt dat de centrale banken van Australië en Canada de eersten waren die destijds begonnen met renteverhogingen. 'Dus je zou verwachten dat ze er nu ook als eersten mee stoppen.' Dat doen ze dus niet. Sterker nog: 'Beide zijn de afgelopen maanden even gepauzeerd met renteverhogingen om te kijken hoe de eerdere verhogingen zouden uitwerken. Nu zijn ze tot de conclusie gekomen dat het allemaal niet genoeg was en dat ze moeten doorgaan.' Geen tijd voor een pauze Daar schuilt volgens Mujagic een les in voor Europa en de VS. 'Want ook hier komt het woord 'pauze' vaak voor. Terwijl die landen ons hebben laten zien dat het besluit te vroeg kwam. Ik vrees zelf ook dat er geen ruimte is om te pauzeren en dat we die hele discussie beter kunnen overslaan. Als het niet voldoende is, moet je gewoon doorgaan.' Mujagic beseft dat bij sommigen daardoor de vrees groeit dat opeenvolgende renteverhogingen de economie hard zullen treffen. 'Het is een nare boodschap, maar zo werkt het nu eenmaal,' zegt hij. 'Je kunt niet zeggen: ik wil die economie koste wat kost stimuleren om te groeien en tegelijkertijd ook even de inflatie aanpakken. Die twee gaan helaas niet samen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als bedrijven werknemers aan willen moedigen om te participeren in een bedrijf, dan moeten bedrijven nadenken over fiscale voordelen in de vorm van aandelen tot een waarde van 2.000 euro. Dat schrijft vakbond CNV in het Financieele Dagblad. Een sympathiek idee volgens hoogleraar Arnoud Boot, 'maar totaal ongewenst'. Hij benadrukt dat het idee van de vakbond allesbehalve nieuw is. Vakbond FNV presenteerde een kleine kwart eeuw geleden al een soortgelijk idee, toen beurskoersen stegen. 'Toen vonden we het ook allemaal redelijk dat werknemers daar onderdeel van waren en ervan konden profiteren', aldus Boot. 'Het is dus heel sympathiek, maar dat kan nog steeds betekenen dat het volstrekt ongewenst is en dat het het laatste is dat je moet doen.' De drang om werknemers te willen compenseren komt volgens Boot omdat er een fout zit in het 'onderliggende kapitalistische systeem'. 'Als werknemersorganisatie moet je juist daarin veranderingen zien aan te brengen', duidt Boot. 'Er is een grote maatschappelijke verontwaardiging - een soort tweesplitsing in de maatschappij of ondernemingen hun verantwoordelijkheid wel nemen.' Profiteren Hij vindt dan ook dat CNV zich laat 'omkopen door het verkeerde kapitalistische systeem' door te zeggen dat medewerkers moeten meeprofiteren. Daarnaast moet volgens hem worden gerealiseerd dat de belastingbetaler ervoor opdraait. 'Er moet namelijk weer belasting gefaciliteerd worden', zegt hij. 'Dus op kosten van de schatkist. Dat betekent dat de belastingtarieven weer omhoog moeten. Dat klinkt heel vervelend, maar in feite gaan ondernemingen er met 'de buit' vandoor, en schakelen de werknemers de politie niet in voor een klein stukje van die buit.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet gaat meer aandacht besteden aan het armoedebeleid, tot vreugde van de oppositie. Zij achten dat extra beleid hard nodig, omdat er vandaag de dag meer mensen in armoede leven. Maar hoogleraar Arnoud Boot is het daar niet mee eens. 'Armoede moet je hoe dan ook bestrijden, begrijp me niet verkeerd, maar het gaat wéér over nieuw beleid.' En dat stoot hem tegen de borst, waarmee hij 'heimwee' krijgt naar België. 'Daar heb je af en toe 500 dagen geen regering', stelt Boot. 'En 500 dagen dat er geen beleid wordt gemaakt.' Hij vindt dat er al voldoende beleid is, temeer omdat 'een maatschappij is ingericht op armoedebeleid'. 'En dat hebben we gemaakt over langere periodes van tijd.' Maar de oppositie vindt het niet genoeg. Zij baseren zich op het cijfers van het Centraal Planbureau, dat zegt dat er zonder maatregelen binnenkort sprake zal zijn van een miljoen mensen in armoede. Terwijl kabinet-Rutte IV juist de ambitie heeft om het aantal mensen in armoede te halveren. Boot: 'Het kabinet en CPB moeten reëel zijn; het aantal mensen in armoede schurkt áltijd tegen een miljoen aan', duidt hij. 'Dat is buitengewoon vervelend, omdat het laat zien dat er mensen tussen wal en schip vallen in onze maatschappij.' Vangnetten Of dat nou door eigen toedoen is, of door die van iets of iemand anders, volgens Boot zijn er voldoende vangnetten gecreëerd om dat op te vangen. Vangnetten die structureel onderhouden moeten worden, 'want er zijn nou eenmaal onzekerheden in de economie', vervolgt hij. 'En daarom heb je overheidsbeleid. Maar mijn grootste probleem zit hem in het feit dat de Kamer ogenblikkelijk in de modus schiet van nieuw beleid maken, om er invulling aan te geven terwijl er duizenden beleidsinitiatieven zijn.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uit herziene cijfers van statistiekbureau Eurostat blijkt dat de eurozone in een recessie is beland. Een verwachte groei van 0,1 procent in het eerste kwartaal werd gewijzigd naar een minieme krimp van 0,1 procent, en toen zag econoom Edin Mujagic iets heel geks gebeuren: 'dan overheerst er een soort grafstemming, want we zitten in een recessie. Maar als het 0,1 procent aan de rechterkant van de nul was, stonden we hier in juichstemming dat we géén recessie hebben, terwijl het eigenlijk niks uitmaakt.'Veel belangrijker is volgens Mujagic dat de economische situatie voor veel mensen 'zwaar' aanvoelt, en daar gaat die kleine aanpassing door Eurostat niets aan veranderen. 'Voor veel mensen voelt het niet lekker aan, dan doet het er niet toe of we formeel in een recessie zitten of niet. Ook als we 0,1 procent groei hadden gehad, was het leven voor heel veel mensen nog net zo zwaar als de afgelopen maanden.'Moment van bezinningDe herziene cijfers van Eurostat kwamen voor Mujagic bovendien niet als een verrassing. Zo wisten we al dat de Duitse economie, de grootste in de eurozone, in het eerste kwartaal van dit jaar is gekrompen. En een paar weken terug meldde het CBS al dat de Nederlandse economie 0,7 procent inleverde in de eerste drie maanden. 'Het gaat slecht, en ik ben bang dat het nog slechter zal gaan', aldus de econoom. Dat het voor mensen 'niet lekker voelt', heeft volgens hem mogelijk eerder te maken met de hoge inflatie dan de tegenvallende groei, 'maar dat helpt die groei weer niet.'Overigens denkt Mujagic dat het voor onze oververhitte economie helemaal nog zo slecht niet is enige tijd in een milde recessie te verkeren. 'Een economie kan niet alleen maar groeien, af en toe is een moment van bezinning nodig, van even pas op de plaats. Dat is een recessie, daar moet je geen horrorverhalen over ophangen. Het hoort erbij, en op lange termijn wordt de economie daar alleen maar beter van.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De koperprijs daalt, en dat is slecht nieuws voor de wereldeconomie volgens macro-econoom Edin Mujagic. 'De koperprijs beweegt namelijk mee met die wereldeconomie, en is dus een goede indicator om te duiden wat er met de wereldeconomie staat te gebeuren.' Temeer omdat 'je maar iets hoeft te noemen, of koper zit er in', duidt Mujagic. Volgens hem betekent dat ook dat de vraag naar koper toeneemt naarmate het beter gaat met de economie, wat betekent dat ook de prijs van koper stijgt. 'Koper wordt daarom ook wel eens het enige metaal met een PhD genoemd - omdat het heeft 'doorgestudeerd' voor die wereldeconomie', aldus de macro-econoom. Toch is er een aardige daling in de koperprijs van de afgelopen maanden te zien: koper is ruim 25 procent minder waard geworden. 'Meestal betekent dat dat de vraag naar koper even niet lekker draait, en dat is dan waarschijnlijk het gevolg van een wereldeconomie die even niet lekker draait.' 'Eventjes' Mujagic benadrukt echter dat het om een dipje gaat, omdat hij denkt dat de structurele vraag naar koper zal toenemen. Zeker gezien de transitie van fossiele naar groene brandstof. 'Daar zal heel veel koper voor nodig zijn, dus op middel- en lange termijn zijn de vooruitzichten voor koper - en dus de wereldeconomie - goed te noemen. Maar als we ons beperken tot het hier en nu en de komende tijd, dan wijst de prijs van koper niet in de goede richting.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De kans dat de inflatie de komende tijd gaat dalen is ontzettend groot. Volgens econoom Eden Mujagic zijn daar twee redenen voor. In de eerste plaats was het juni vorig jaar toen de energieprijzen zo omhoog schoten. Voorts zijn er steeds meer signalen dat de economische activiteit in Nederland, Europa en de VS vertraagt. 'Dat betekent kortweg dat de toename van de vraag afneemt, en dat helpt de inflatie dempen.' Zo is nu driekwart van de Nederlandse bedrijven niet in staat om de volledige stijging van de loonkosten door te berekenen aan de klant. Dit uit angst dat er geen omzet meer behaald wordt omdat klanten de winkel gaan mijden. Dus afgezien van de aannemelijkheid dat energie niet zo absurd duur zal zijn als een jaar gelden en afgezien van de verwachte economische vertraging, heeft inflatie gewoon een grens. Nota: als de inflatie daalt wil dat nog niet zeggen dat ook de prijzen dalen. 'Als inflatie van 10 naar 2 procent gaat, betekent het niet dat alles goedkoper wordt, alleen dat het iets minder snel duurder wordt dan voorheen.' Opmerkelijk nieuws: in Duitsland zijn de voedselprijzen met 20 procent gestegen, die van boter zijn echter sinds december met 30 procent gedaald. Dat heeft ermee te maken dat de botermarkt een specifieke markt is met kortlopende contracten die om de paar weken herzien worden. Dus als de productiekosten zoals stroom en gas dalen, dan zien we dat eerder in de boterprijzen dan in die van andere voedingswaren, zegt Mujagic.'Als dat bij boter speelt. Dan zal dat bij andere voedselproducten ook gaan spelen, weliswaar met een vertraging, want daar heb je wel met die contracten van 6 maanden te maken.' Maar volgens Mujagic komt er een moment dat wat er met boter gebeurt op zeker moment ook elders in de voedselketen gaat plaatshebben en dat boter dus een indicatie is van dalende inflatie. 'Hoe saai boter ook kan zijn.' Mujagic sluit niet uit dat ook een deel van die voedselprijzen ook daadwerkelijk gaat dalen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De recentelijk herkozen Turkse president Recep Tayyip Erdogan heeft met Mehmet Simsek een 'nieuwe' minister van Financiën aangesteld om de financiële malaise in Turkije een halt toe te roepen. Al moet er volgens hoogleraar Arnoud Boot juist gesproken worden van een terugkeer. In de periode 2007-2018 was Simsek al minister van Financiën in Turkije en werd hij gezien als stabiel bestuurder, aldus Boot. 'Erdogan heeft dus een bewuste keuze gemaakt om rust te brengen op het economisch vlak.' Erdogan pleitte eveneens terug te willen keren naar 'rationeel beleid', waarmee hij volgens Boot bedoelt dat het Turkse economische beleid minder extreem zal worden. 'In de verleden decennia heeft Turkije een geweldige periode aan economische groei gekend', duidt Boot. Onvoorspelbaar Boot benadrukt dat Turkije allesbehalve een ontwikkelingsland is en dat het mogelijk een economische motor kan zijn, maar dat dat in verband met de onvoorspelbaarheid van Erdogans beleid en politiek een lastige opgave wordt. 'Hij heeft de economie eigenlijk willen neutraliseren', zegt Boot. 'En dat is het tegenovergestelde van wat men normaal gesproken had moeten doen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Aandeelhoudersvergaderingen en debatten op universiteiten hebben steeds vaker te maken met demonstrerende klimaatactivisten. Een groep mensen die, volgens macro-econoom Arnoud Boot, een 'buitengewoon legitiem doel nastreeft', maar onvoldoende in de gaten heeft hoe anderen misbruik maken van hun protesten. 'We moeten met alle partijen in gesprek blijven.' Terugkijkend op de Nederlandse geschiedenis, hebben 'tolerantie en een mix van mensen en ideeën ons sterk gemaakt', zegt Boot. 'Dat gaat terug tot de Portugezen die in de Gouden Eeuw naar Nederland kwamen.' Maar een combinatie van een cancelcultuur, klimaatprotesten en bedreigingen zorgen er, volgens Boot, voor dat gesprekken over legitieme zorgen zoals het klimaatvraagstuk, niet meer gevoerd worden. 'ING kan geen verhaal houden want ze worden tegengehouden door demonstranten. Bij de Rabobank speelt hetzelfde. Nog erger is dat bepaalde mensen niet meer uitgenodigd worden op universiteiten, de primaire bron van debat in een maatschappelijk debat.' Boot refereert naar een gepland gesprek met Jeroen van der Veer, de oud-topman van Shell, op de Universiteit van Amsterdam. Dat werd geannuleerd als gevolg van bedreigingen. Maar volgens Boot moeten alle partijen juist met elkaar in gesprek blijven, in plaats van een samenwerking met de fossiele industrie bevriezen. Pensioenfonds ABP, een van de grootste pensioenfondsen van Nederland, deed iets soortgelijks. 'Pensioenen zijn van ons allemaal, miljoenen mensen zijn er bij aangesloten. Maar deze nationale instelling heeft besloten een deel van de economie uit te sluiten door niet meer in de fossiele industrie te gaan investeren. Een deel van de economie dat binnen de wetgeving valt, laten we daar heel duidelijk over zijn.' Wat Boot betreft mag een pensioenfonds als het ABP wel degelijk een signaal afgeven richting bedrijven die bezig zijn met vervuilende activiteiten. Echter, op het moment dat het fonds zegt waar wel en niet in belegd mag worden dan is het ABP verkeerd bezig. 'Dan zit je aan de grens van de cancelcultuur.' Als de Universiteit van Amsterdam ook zegt dat een samenwerking met een deel van de maatschappij onmogelijk is, als gevolg van een gijzeling door klimaatactivisten, dan zijn we verkeerd bezig. 'Dan heb je een soort grachtengordel die weet wat goed is voor de mensheid, zonder daarover in debat te gaan. Dat is geen democratie.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland zwemt op het gebied van inflatie tegen de stroom in, en dat is geen goed nieuws volgens macro-econoom Edin Mujagic. In Nederland stijgt de inflatie, terwijl hij elders daalt. De reden? 'Het is eigenlijk heel moeilijk aan te geven.' Mujagic benadrukt dat het gaat om de eerste raming van het Centraal Bureau voor de Statistiek, en dat het dus gaat om beperkte data. 'Maar, als je kijkt naar de ontwikkelingen in Nederland, zie je dat de loonstijgingen de afgelopen maanden behoorlijk zijn geweest', duidt Mujagic. 'Dus dat zal zijn werking hebben gehad op die data.' Daarnaast is het volgens Mujagic evident dat de daling van energieprijzen in andere landen sneller doorwerkt naar het inflatiecijfer dan in Nederland, wat op zijn beurt te maken heeft met het door Nederland ingevoerde prijsplafond op energie. 'Dat dempt de neerwaartse druk op inflatie.' Loonstijgingen Men neme daarmee de loonstijging die in steeds meer sectoren zichtbaar is, en het is volgens Mujagic niet verrassend dat de prijzen van diensten en goederen behoorlijk stijgen. 'Dus als je het samen neemt: het dempende effect is bij ons minder, terwijl het opwaartse effect zeer sterk is', zegt hij. 'En dus stijgt de inflatie, terwijl hij bij andere landen zakt.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zo slecht staat Nederland er helemaal niet voor als het gaat om het financiële stelsel. Dat concludeert het Centraal Planbureau in een vandaag verschenen rapport. Temeer omdat Nederlandse banken er beter voor staan dan Amerikaanse banken, en dat is tot vreugde van macro-econoom Edin Mujagic. 'We worden tegenwoordig om de oren geslagen met negatieve berichten en feiten, dus het is echt een verademing.' Het CPB voorspelt tevens dat er in Nederland bijna geen kans is op een herhaling van de Amerikaanse bankensituatie, waarbij er sprake is van faillissementen en gedwongen overnames. 'Ook staan onze bedrijven en grosso modo goed voor, en heel belangrijk: het aanpassingsvermogen van die bedrijven is heel sterk', duidt Mujagic. 'Dat zijn allemaal zaken die je wil hebben als het minder gaat met de economie.' Want dat mag volgens Mujagic niet vergeten worden: het gaat nog altijd minder goed met de economie dan gehoopt. Het CPB houdt er derhalve ook rekening mee dat er nog altijd een kleine recessie kan volgen. En dat hangt vooral samen met de hoge inflatie, denkt Mujagic. 'Daardoor worstelt de Europese Centrale Bank (ECB) nog altijd met de vraag hoe ver de rente nog verhoogd moet worden', duidt hij. 'Een hogere rente is op de middellange termijn goed, want daarmee dam je de inflatie in. Maar op de korte termijn kan het voor problemen zorgen hier en daar.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De verhoging van het Amerikaanse schuldenplafond is niet de enige positieve kant van de bereikte deal tussen de Republikeinen en Democraten. Volgens macro-econoom Edin Mujagic is de grote winst vooral het feit dat de discussie de komende jaren van tafel is. 'De angst was dat de volgend jaar het circus weer zou beginnen.' Afgesproken is dat e schuldenlast van de staat tot 1 januari 2025 boven het eerder vastgelegde plafond van 31,4 biljoen dollar mag stijgen. Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden en de Senaat moeten nog hun oordeel vellen over het akkoord. Dat gaat naar verwachting in de loop van de week gebeuren. Lees ook | Lang niet iedereen tevreden met deal over verhoging schuldenplafond VS Mujagic hield er wel degelijk rekening mee dat er beide partijen niet tot een akkoord zouden komen. 'In de afgelopen decennia heeft het vaak maar weinig gescheeld.' Maar ondanks grote verschillen, wilden beide partijen toch samenwerken. 'Tegenwoordig zijn er veel afgevaardigden die daar echter moeite mee hebben', zegt de macro-econoom. Daarom scheelde het deze keer niet veel, denkt hij. Beide partijen hebben daarvoor wel wat water bij de wijn moeten doen. Amerikaanse media melden op basis van bronnen binnen het Witte Huis dat de Amerikaanse belastingdienst, de Internal Revenue Service, door de deal flink moet inleveren: 20 miljard van de 80 miljard dollar die de instelling eerder was toegezegd voor meer personeel en modernere systemen wordt teruggedraaid. Ook gaat er minder geld naar armoedebestrijding, een belangrijk thema van president Joe Biden. In ruil daarvoor is er de komende twee jaar rust op dit terrein, benadrukt Mujagic. 'De angst was toch dat je dit circus volgend jaar weer zou krijgen. Maar volgend jaar is verkiezingsjaar in Amerika en dan had men zich waarschijnlijk nog een stuk dieper ingegraven.' Dat de schuldenlast de komende twee jaar mag stijgen, is dan ook vooral winst voor de Democraten, denkt hij. 'Het waren vooral Republikeinen die veel aandacht hadden voor een verlenging van maximaal een jaar. Ik heb het gevoel dat de Democraten eerder een feestje kunnen gaan vieren.' Toch moet ook de Amerikaanse federale overheid gaan oppassen, want de Amerikaanse schuldenlast wordt alleen maar groter. Wettelijk heeft de regering van Joe Biden de mogelijkheid om van 31.000 miljard dollar schuld naar 35.000 miljard dollar schuld te gaan. Op korte termijn is dat goed nieuws, want dat haalt een grote onzekere factor op de financiële markten weg, maar het schuldenprobleem van de VS wordt alleen maar groter wordt. 'Dan moet je veel economische groei hebben, en of hoge inflatie, om te voorkomen dat de schuldratio als percentage van de economie meestijgt.' Of met het sluiten van de deal de beoordeling van de kredietwaarde van Amerika door Fitch van tafel is, betwijfelt Mujagic. 'Die hebben gezegd dat, of er een deal komt of niet, de kredietwaardigheid van Amerika tegen licht te zullen gaan houden. Als je dit spel elke keer weer moet gaan spelen, dan komt dat de kredietwaardigheid niet ten goede.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Duitse recessie is een feit en dat gaat gevolgen hebben voor Nederland, daar is hoogleraar Arnoud Boot van overtuigd. 'Duitsland is de belangrijkste exportpartner van Nederland, dus in zoverre is het voor Nederland wel handig als de Duitse economie wel goed draait.' Verrast is Boot echter niet. Hij stelt dat de realiteit niet veel afwijkt van de voorspelling van de World Economic Outlook-publicatie, waarin al duidelijk werd dat de Duitse economie achterbleef. 'Ik heb al vaker gezegd dat we het woord 'recessie' moeten verbieden', zegt hij. 'We hebben namelijk jaren en kwartalen gehad waarin de consumptie ontzettend gestegen is, gestimuleerd door overheden.' Hij vindt het dan ook niet gek dat er - na een stijging van tien procent in een paar jaar - een paar tiende procent daling optreedt in een jaar. 'In deze periode, waar er zulke grote schommelingen zijn door overheidsbeleid en bepaalde schokken die op ons afkomen, moeten we ons realiseren dat we in een periode leven die niet met macro-economische modellen te voorspellen is', vervolgt Boot. 'Of dat je dicht bij de voorspelling blijft.' Negatief Volgens Boot bestaat de kans dan ook dat Duitsland over geheel 2023 op een negatief cijfer terecht gaat komen. 'Hoewel we wisten dat er sprake zou zijn van een recessie, is het misschien wel nieuws dat het percentage maar een paar tienden procent onder de voorspelling van het IMF bleef', zegt hij. 'Dus 2023 zou als geheel negatief uit kunnen pakken.' Dan zou de recessie niet meer gedefinieerd zijn aan twee kwartalen, maar aan vier kwartalen, aldus Boot.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Beetje bij beetje nadert de dag dat de Verenigde Staten het schuldenplafond aantikt. Analisten verwachten dat dat rond 1 juni gebeurt. ‘Dan is het ministerie van Financiën door zijn gelden heen’, zegt macro-econoom Edin Mujagic. Er wordt nog flink onderhandeld om dat plafond omhoog te krijgen. ‘Deelnemers aan dat overleg noemen de gesprekken ‘productief’, maar daar gelooft Mujagic weinig van. ‘Dat is meestal het woord wat je gebruikt als je toch iets moet zeggen, maar je het nergens over eens bent.’ Maar de tijd dringt voor hen, zegt Mujagic. ‘Tussen het moment dat je een deal hebt, het parlement er het goedkeurt en de president er zijn handtekening onder zet, heb je 4, 5 werkdagen nodig. Nou wil het toeval dat aanstaande maandag een vrije dag is in de VS. De afgevaardigden zijn dan op mini-reces. Maar als er een deal komt, dan moeten ze halsoverkop terug naar het parlement om erover te stemmen, dat gaat een grote logistieke klus zijn’, verwacht de econoom. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) geeft toe dat het de verkeerde keuze heeft gemaakt door de rente ruim tien jaar lang op nul procent te houden. 'Dat is een goede zet geweest, omdat het heel veel narigheid heeft voorkomen', duidt macro-econoom Edin Mujagic. 'Maar een gratis lunch bestaat niet. Uiteindelijk is er een prijs.' En precies tot die conclusie zijn onderzoekers van het IMF gekomen. Zij hebben geconcludeerd dat er inderdaad een prijs betaald moeten worden als de rente te lang te laag blijft. 'Dus als men te lang doorgaat met het opkopen van staats- en bedrijfsobligaties', aldus Mujagic. 'Ik begrijp dat het IMF heeft besloten om rentes te verlagen in 2008 en 2012, maar dat het vervolgens tien jaar lang hetzelfde blijft, was de fout.' Een van de gevolgen van het door de IMF gevoerde monetaire beleid, is dat er volgens Mujagic bepaalde zeepbellen op de financiële markten ontstaan. Dat wil zeggen dat er een grotere kans is op een financiële crisis in de toekomst, die mogelijk ernstiger zal worden dan de voorgaande.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De economische ramp die vorig aan het begin van de oorlog in Oekraïne werd voorspeld, lijkt grotendeels afgewend te zijn. En dat is vreemd concluderen Duitse onderzoekers, omdat er wel degelijk sprake was van afsluiting van het Russische gas. 'Maar dat is niet te zien in de economische cijfers', aldus macro-econoom Edin Mujagic. Hoewel de Duitse economie in het derde kwartaal van 2022 kromp en stagneerde in het vierde kwartaal, kwam het op geen enkel moment in de buurt van een recessie. 'Dat kwam deels door de milde winter', duidt hij. 'Maar de onderzoekers hebben naar de cijfers gekeken. En die stellen juist dat de winter kouder was dan het gemiddelde van de drie jaar ervoor.' Volgens Mujagic is het een mooi voorbeeld van de veerkracht van de economie en de deelnemers daaraan. 'Die is in staat om zich zeer goed aan te passen als de omstandigheden er naar zijn', vervolgt hij. Mujagic doelt daarmee onder meer op het lager zetten van de verwarming, het herzien van productieprocessen en het zoeken naar alternatieve energiebronnen. 'Dit geeft aan dat de veerkracht van een markteconomie behoorlijk is.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De omstreden pensioenwet, die later deze week ter stemming komt in de Eerste Kamer, zorgt voor veel tumult binnen coalitiepartij CDA. Maar heel verrassend vindt hoogleraar Arnoud Boot dat niet. Of ja, deels. 'Het pensioenverhaal is natuurlijk buitengewoon ingewikkeld, maar ik sta wel te kijken van de timing van het wetenschappelijk bureau van het CDA, dat zegt dat de transitie een ramp wordt.' Volgens Boot is het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA - zoals het bureau heet - rijkelijk laat met de kritiek. 'Er wordt al heel lang gediscussieerd over een wijziging van het pensioenstelsel, omdat het huidige systeem zich moeilijk verhoudt met de moderne arbeidsmarkt', duidt Boot. 'In plaats daarvan krijg je nu een veel flexibeler systeem.' In dat flexibelere systeem zitten volgens Boot minder beloftes die 'toch niet waargemaakt kunnen worden'. Temeer omdat de pensioenen in de voorgaande vijftien jaar niet meer zijn geïndexeerd. Daarnaast vindt Boot dat het oude systeem vreemde aspecten had. 'Als je bijvoorbeeld vervroegd uittrad, en zzp'er werd na twintig jaar, dan had je teveel premie betaald. Want in principe betaal je aan het begin van je carrière te veel, en aan het einde betaal je te weinig in het pensioensysteem.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

In een rapport van de ECB leest econoom Edin Mujagić dat de gevolgen van de transitie naar een koolstofarme economie op het eerste zicht erg beperkt blijven. Maar in de kleine lettertjes ziet hij toch best grote gevolgen, zoals hogere energieprijzen tijdens het komende decennium. De Europese Centrale Bank (ECB) deed de afgelopen tijd onderzoek naar de gevolgen van de transitie naar een economie die weinig of geen CO2 meer uitstoot. In het rapport daarover leest Mujagić dat de impact al bij al beperkt zal blijven. 'De transitie jaagt de inflatie wel aan', zegt hij. 'Maar dat effect piekt volgens de ECB dit jaar al op 0.2 procentpunt. Daarna ebt het stilletjes weg tot het in 2030 verdwenen is.' Toch waarschuwt de econoom om niet in de 'val van de gemiddelden' te trappen. 'Gemiddeld 0,2 procent is erg weinig en daar struikelt helemaal niemand over'. Maar verder in het rapport leest Mujagić ook dat tijdens de gehele transitie de energieprijzen structureel zullen blijven stijgen. 'Dat zal veel mensen pijn doen, weten we uit de ervaring van de voorbije jaren. Dat valt voor mij toch niet onder het kopje van 'beperkte invloed''.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De stijging van het ondernemersvertrouwen is een stap in de goede richting, maar het kan nog altijd vele malen beter. Dat zegt macro-econoom Edin Mujagic over het rapport van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). 'Onderliggend is er nog steeds heel veel somberheid.' Het rapport van het CBS laat zien dat het ondernemersvertrouwen de stijgende lijn uit het eerste kwartaal doorzet. Volgens Mujagic zijn er tegenwoordig meer bedrijven die aangeven dat hun winstgevendheid daalt, 'en dat is uitstekend te rijmen met het bericht van gisteren', duidt hij. 'Dat de Nederlandse economie in het eerste kwartaal niet is gegroeid.' Problemen waar ondernemers mee te maken krijgen zijn onder meer het heersende personeelstekort. Al wordt dat tekort wel steeds kleiner, stelt Mujagic. Iets wat eveneens te rijmen is met het feit dat het economisch niet goed gaat. 'Daarmee wordt het probleem uit zichzelf opgelost.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar gisteren nog verwacht werd dat de Nederlandse economie in het eerste kwartaal van 2023 gegroeid zou zijn ten opzichte van het vierde kwartaal in 2022, daar is er juist sprake van een krimp van 0,7 procent. En dat is een flinke klap volgens macro-econoom Edin Mujagic. Hij benadrukt dat er op geen enkele manier sprake is van een lichte achteruitgang, zoals hij uit verschillende reacties opmaakt. 'De laatste keer dat de Nederlandse economie op kwartaalbasis harder is gekrompen, was aan het begin van 2020', duidt hij. 'En als je dat even vergeet - want het was nogal een uitzondering - dan was de eerstvolgende grote kwartaaldaling in 2012. Dit is een uitzonderlijke situatie.' Mujagic vindt dan ook dat de situatie niet gebagatelliseerd moet worden. Het CBS stelt namelijk dat hoewel de situatie tegenvalt, er pas bij een volgende min moet serieus moet worden nagedacht over wat er aan de hand is. 'Als we zo doorgaan, komt die min er ook', is Mujagic snoeihard.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Raad van State (RvS) is allesbehalve te spreken over het begrotingsbeleid van de regering. Volgens het adviesorgaan 'scheert het kabinet langs de vangrail met expansief en procyclisch begrotingsbeleid'. 'En daarmee bevestigen ze wat wij in de uitzending ook vaak constateren', zegt hoogleraar Arnoud Boot. 'Dat het Nederlandse begrotingsbeleid geweldig opportunistisch was.' Volgens Boot betekent dat dat de overheid olie op de al 'gloeiende economie' giet, wat deels de inflatie zou verklaren. 'Het is dus procyclisch', duidt Boot. 'Want je wil juist dat de overheid afremt in goede tijden en daarmee munitie heeft voor slechtere tijden.'In plaats daarvan wordt er juist hard bezuinigd, om te kunnen voldoen aan het Stability Growth Pact van de Europese Unie. 'Of in ieder geval het preventieve deel ervan', gaat hij verder. 'Ze moeten dus binnen de begrotingsnormen van drie procent blijven. En de RvS constateert dat daar sprake is van willekeur en dat het overkoepelende verhaal ontbreekt.' Aansporing Boot denkt dan ook dat het rapport van de Raad van State gezien moet worden als een aansporing voor het kabinet om met zo'n overkoepelend verhaal te komen. 'Anders steunt het hap-snap-bezuinigingsbeleid op niks', vervolgt Boot, die denkt dat het beleid nog verder versterkt zal moeten worden. 'De overspannenheid van de economie noopt namelijk tot het verder terugdringen van overheidsuitgaven.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese Rekenkamer maakt zich flinke zorgen over het toezicht op riskantere banken. Dat blijkt uit een rapport van de toezichthouder. En dan met name of de controle op die banken aan de extra eisen voldoet, zoals die zijn voorgeschreven aldus hoogleraar Arnoud Boot. 'Ze zijn bang dat de Europese Centrale Bank te welwillend is.' Dat zou volgens Boot komen omdat men denkt dat als de slechte leningen op de balans van de riskante banken direct aangepakt moeten worden, de banken met een probleem komen te zitten. 'Dus het moet langzamer gebeuren, en dus heeft de ECB - en zijn toezichthouder in Frankfurt - een langzamer mechanisme', duidt Boot. 'Daarnaast staan er in het rapport opmerkingen over de documentatie van het toezicht - want er zit heel veel speelruimte. Er wordt dus om betere borging gevraagd door de Europese Rekenkamer.' Het risico zit hem met name bij grote banken die non-performing loans hebben in zuidelijke Europese lidstaten, weet Boot. Hij noemt het belangrijk dat de Europese Rekenkamer, de ECB en zijn toezichthouder bestaan. 'Want de democratische legitimatie van de ECB en de Europese toezichthouder, is afhankelijk van de blootstelling van checks and balances', duidt Boot. 'Dus de Europese Centrale Bank en de toezichthouder aldaar, zouden juist het toezicht van de Europese Rekenkamer moeten toejuichen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens econoom Edin Mujagic heeft de Verenigde Staten ‘het ergste achter de rug’ als het gaat om de hoge inflatie. In de VS daalde de inflatie afgelopen maand naar 4,9 procent, het laagste getal in de afgelopen twee jaar. ‘Het ziet er heel sterk naar uit dat je rustig kan concluderen dat het ergste achter de rug is.’ ‘Maar’, nuanceert Mujagic, ‘het ergste is geen synoniem voor erg, het blijft nog steeds erg’. Hij wijst erop dat ook dit getal ‘heel erg’ is. ‘De doelstelling van twee procent inflatie was eerst lichtjaren ver weg, maar nu minder ver weg. We zijn op de juiste weg naar die twee procent.’ Toch ziet Mujagic details ‘onder de motorkop’ die hem minder vrolijk stemmen. ‘Als we kijken naar de kerninflatie, is die gebleven op 5,5 procent en sinds de laatste maanden van vorig jaar niet gedaald. Die blijft hardnekkig hoog’, vindt de econoom. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Nederlandse ministerie van Financiën maakt zich grote zorgen over het Duitse standpunt in de discussie over Europese begrotingsregels. De Duitsers vinden namelijk dat overheidsfinanciën gezond moeten zijn, en dat eraan gewerkt moet worden als dat niet het geval is. En Duitsland heeft een punt volgens macro-econoom Edin Mujagic. Hoewel een hoop Europese landen het niet met Duitsland eens lijken te zijn, en Nederland zich dus zorgen maakt over het Duitse standpunt, vindt Mujagic juist dat het een verstandig geluid is. 'Niet om een ideologische reden, maar gewoon omdat economische historie ons leert dat gezonde overheidsfinanciën stabiliteit in een land aanbrengen.' Zowel op politiek, economisch als maatschappelijk vlak, benadrukt hij. Daarnaast zou dergelijke stabiliteit de welvaartsgroei in een land aanjagen en voor innovatie zorgen. 'Een land wordt er sterker van.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar de Europese Centrale Bank naar buiten toe roept om de lonen niet te hard te laten stijgen, wil het instituut bij het eigen personeel de lonen semi-automatisch laten meestijgen met de inflatie. ‘Het is goed dat ik mijn kop koffie op had, anders zou de koffie alle kanten opvliegen’, zegt macro-econoom Edin Mujagic. De econoom stelt dat als de ECB meegaat in het plan, de geloofwaardigheid ‘minder en minder’ wordt. ‘Het wordt wrang als je keer op keer de mensen van het bestuur van de ECB tegen de vakbonden hoort zeggen dat ze niet te hoge looneisen moeten stellen.’ Ook wijst Mujagic naar het interview van Klaas Knot, topman van De Nederlandsche Bank, bij Buitenhof. ‘Die heeft gezegd dat als de looneisen te uitbundig worden, dat tot een recessie kan leiden. Daar heeft hij gelijk in.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens hoogleraar Arnoud Boot is de discussie over de zogeheten graaiflatie - de onevenredige verhoging van prijzen ten opzichte van de inflatie - te koppelen aan de cijfers van PostNL. 'Er wordt namelijk gesuggereerd dat graaiflatie meer voorkomt in een geconcentreerde markt, en dan kijk je natuurlijk meteen naar PostNL.' Het Nederlandse postbedrijf heeft volgens Boot namelijk een monopolie op het gebied van brieven. En dat monopolie betekent dat PostNL de prijzen hoog kan vaststellen, duidt Boot. 'Graaiflatie betekent dat je prijsstijgingen blijft krijgen door bepaalde omstandigheden', stelt hij. 'En het monopolie van PostNL zorgt ervoor dat zij prijzen op een absoluut hoog niveau kunnen houden: een niveau wat de consument kan dragen.'Met als gevolg dat een bedrijf als PostNL dus hoge marges heeft, en kostenstijgingen vaak niet direct hoeft door te berekenen als ze plaatsvinden. 'De prijs was immers al hoog', aldus Boot. Daling van de winst Boot is het dan ook gedeeltelijk eens met de column die Mathijs Bouman vandaag in het Financieele Dagblad schreef, waarin hij stelt dat 'de monopolist zijn prijspleit zo heeft ingericht dat de hoogst mogelijke prijs uit de consument wordt geperst', en dat er 'bij een te enthousiaste doorberekening van de gestegen kosten, een daling van de optimale winst zal plaatsvinden'. Wel vindt hij dat Bouman op één vlak verkeerd zit. 'Net als het Centraal Planbureau', vervolgt hij. 'Als er concurrentie is terwijl je geen marge hebt, en dus iedere kostenstijging moet doorberekenen, betekent dat dat je in een geconcentreerde markt zonder concurrentie prijzen niet zult verhogen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Doordat de rente van de Europese Centrale Bank nu zo hoog is, en de rentes die banken zelf uitbetalen aan spaarders laag, worden financiële instellingen ‘gesubsidieerd door de overheid'. Dat stelt econoom Arnoud Boot. Boot stelt dat die situatie ervoor zorgt dat de hoge inflatie niet meer terug te dringen is. ‘Het betekent dat inflatie nooit meer makkelijk terug in de fles gaat', als deze situatie in stand wordt gehouden, meent Boot. Hij beschrijft de huidige situatie: ‘Banken kunnen hun geld tegen 3,25 procent bij de ECB zetten. Daarvoor geven ze gemiddeld 0,4 procent terug aan de spaarders. Dat betekent dat banken op dit moment voor 2,85 procent per euro worden gesubsidieerd door de overheid op dit moment.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat de Fed de rente opnieuw met een kwart procent heeft verhoogd, zal voor weinig mensen een verrassing zijn geweest. En toch werd het gisteren een spannende avond, zegt econoom Edin Mujagic. 'Alle ingrediënten voor een saaie avond waren er, maar wat er daarna kwam zorgde toch voor enig vuurwerk.' De voorzitter van de Fed Jerome Powell is volgens Mujagic een 'meester communicator', maar gisteren stond hij voor een schier onmogelijke opgave. 'Hij moest iets zeggen over de toestand bij Amerikaanse banken, want daar speelt nogal wat. Maar alles wat hij daarover had kunnen zeggen was fout geweest, dus hij zei het enige wat mogelijk was, namelijk dat de banken gezond en weerbarstig zijn.'Een opvallende uitspraak, omdat uit de actualiteiten niet bepaald blijkt dat alle banken er bijzonder goed voor staan. Zo werd vannacht nog bekend dat een kleinere Amerikaanse bank in de problemen is gekomen, de Pacific Western Bank. Toch taste Powell hiermee niet zijn eigen geloofwaardigheid aan, aldus Mujagic. 'Het enige alternatief was voor hem om te zeggen dat hij zich ook grote zorgen maakt, maar dan heb je echt grote chaos op de markten. Dit was een onmogelijke opgave en niemand had het beter kunnen doen dan deze man.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens macro-econoom Edin Mujagic zijn de problemen in het Amerikaanse bankwezen niet van eeuwige aard, maar moet men er wel rekening mee houden dat 'de problemen voorlopig niet van de voorpagina's zullen verdwijnen'. Pessimisme Het rijtje met probleembanken stapelt zich in de Verenigde Staten al enige tijd op. Eerder vielen al de Signature Bank en Silicon Valley Bank om en begin deze week werd de First Republic Bank gered door JPMorgan Chase. Mujagic ziet dat de aandelenkoersen van regionale banken daar heftig op reageren. 'De koersen daalden zo ontzettend scherp dat de handel meermaals werd stilgelegd.' Volgens de macro-econoom is dat ook niet zonder reden, want er zijn verschillende oorzaken aan te wijzen voor de problemen. De overkoepelende reden is dat er tegenwoordig in het Amerikaanse bankenlandschap sprake is van een hoofdemotie, namelijk pessimisme. 'Er is altijd een zwakste schakel. Gisteren was het de First Republic Bank en morgen is het weer een nieuwe, dat blijft maar doorgaan', licht de macro-econoom toe. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse inflatie is opnieuw gestegen, en dat mag gerust gezien worden als teleurstelling volgens macro-econoom Edin Mujagic. Een teleurstelling met een gouden randje, want de kerninflatie is ongewijzigd gebleven. 'En dat is goed nieuws.' Uit de gevarenzone is Nederland echter allerminst, want hoewel de kerninflatie hetzelfde is, is hij nog altijd heel erg hoog met 6,7 procent. Daarmee zit Nederland nog wel onder het Europees gemiddelde, dat van 7,5 naar 7,3 procent daalde. Reden tot paniek is er dus niet volgens Mujagic. 'Als je naar de rest van 2023 kijkt, is er veel voor te zeggen dat je mag verwachten dat de inflatie zal dalen', zegt hij. 'Maar dat betekent niet dat we alle zorgen kunnen laten varen. Ook als we straks rond de 4 procent zullen stabiliseren door de geldontwaarding, is de inflatie nog altijd aan de hoge kant.' Desondanks noemt Mujagic het logisch om rekening te houden met een daling van de inflatie in de komende maanden. Temeer omdat de renteverhogingen van de Europese Centrale Bank - die met enige vertraging werken - langzaam maar zeker grip beginnen te krijgen op de inflatie. Ook lijkt het er volgens de macro-econoom op dat de economische groei later dit jaar stukken lager zal uitvallen, 'en dat gaat doorgaans gepaard met lagere inflatie', vervolgt Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De overname van First Republic Bank door JPMorgan Chase is een overname zoals het 'absoluut niet moet', zegt hoogleraar financiële markten Arnoud Boot. 'We lossen nooit iets op door financiële instellingen alleen maar groter te maken. Je wordt een gijzelaar van die nieuwe financiële instelling.' Boot verwijst daarbij ook naar de overname van Credit Suisse door de eveneens Zwitserse bank UBS. 'UBS heeft nu een omvang waarbij je je in Zwitserland kunt afvragen of UBS, of de Zwitserse overheid aan de macht is. Het is een soort houdgreep.' Boot vindt het ongunstig als banken te groot worden. 'Het hele Amerikaanse overheidsapparaat is afhankelijk van JPMorgan Chase, op dezelfde manier als tijdens de financiële crisis in 2008, toen Goldman Sachs aan de macht was. We creëren een machtsconcentratie.' Het financiële systeem is volgens Boot te afhankelijk van banken geworden. 'We moeten andere financiële instellingen hebben, zoals pensioenfondsen die ook kredieten aan het mkb kunnen verstrekken.' Het feit dat banken zelf zoveel schulden hebben uitstaan bij klanten, maakt ze kwetsbaar volgens Boot. 'De financiële markten moeten in Europa belangrijker worden, in plaats van banken met heel veel vreemd vermogen op de balans.' 'De traditionele manier waarop wij banken financieren is niet houdbaar', besluit hij. Daarbij moeten banken ook 'veel meer eigen vermogen hebben', vindt Boot. 'Het geld bij banken is vloeibaar, je kunt het in een paar seconden wegtrekken.' Boot ziet dat de regels van banken de afgelopen jaren alleen maar strenger werden. 'We reguleren die banken helemaal dicht, zoals in Nederland, waarbij ze niks meer kunnen doen en dus ook niet meer ten dienste kunnen staan aan de reële economie, want ze kunnen geen enkel risico aan. Dat durven we niet.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met een blik op de voorjaarsnota is macro-econoom Arnoud Boot bang dat de overheid op de verkeerde zaken gaan bezuinigen. Van belang is dat de 'middellange termijn in de gaten wordt gehouden', zegt hij. 'Doe geen stupide bezuinigingen.' Boot roept Nederland op eens goed naar zichzelf te kijken, dat gaat verder dan bezuinigen, denkt hij. Hij noemt de hoeveelheid extra geld die is uitgegeven en buiten de begroting om in fonds is gezet. 'Als je kijkt hoe slecht er wordt omgegaan met het belastingsysteem waardoor mensen inkomsten missen, dan hebben het hier vooral over het op orde krijgen van de overheidsfinanciën.' En bezuinigingen, dat woord kan op verschillende manier geïnterpreteerd worden. 'Het suggereert dat er iets wordt afgebroken, maar we gaan nu eindelijk orde op zaken stellen.' Daarvoor zijn op korte en op lange termijn maatregelen nodig. 'Het is voor dit kabinet verstandig om vooral te kijken naar de korte termijn', zegt Boot. 'Een lange termijnverhaal is lastig en wie het gaat uitvoeren, is ook onduidelijk.' Volgens Boot moet er op korte termijn flink worden bezuinigd. 'Vanwege de regels moet er op korte termijn jaarlijks 2,5 tot drie miljard worden bezuinigd. Structureel hebben we het over zes miljard per jaar.' Daarvoor moeten er twee dingen gebeuren, denkt hij.fdmg/quoteWe gaan nu eindelijk orde op zaken stellenArnoud Boot, macro-econoomGratis geld1html'In deze periode, waarin politici zonder verantwoordelijkheidsgevoel suggereren dat geld gratis is, betekent bezuinigen in de praktijk vooral kijken naar waar het geld verspild wordt. Daarnaast hebben we een te complex belastingsysteem, dat zorgt er op korte termijn voor dat er inkomsten worden misgelopen.' Daar is, ook weer op korte termijn, volgens Boot een oplossing voor: een vermogensrendementsheffing. 'Op het moment dat je dat gebruikt, is het lek gedicht.' Naast bezuinigen door lekken te dichten, ziet Boot ook in dat er gesneden moet worden in de uitgaven. Zorg is een van de grootste uitgavenposten van de overheid, hier in de kosten snijden is echter een lastig opgave. 'Het is als een koekoeksjong dat groter en groter wordt. Het is juist hier belangrijk dat je daar op de juiste manier naar kijkt, vanuit oogpunt van het in hand houden van het systeem. We hebben het hier over honderd miljard euro, het is de snelst groeiende uitgavenpost van de overheid. Hoe kun je dat effectief inzetten en hoe zorg je ervoor dat die kosten nog groter worden?' Volgens Boot zou het verstandig zijn wanneer ministeries gedwongen worden om met plannen te komen waarmee elk departement 1 procent kan bezuinigen. 'Daarmee komen we er sterker uit.' Belangrijk is daarbij dat er naar de effecten van het overheidsbeleid wordt gekeken, doelend op bijvoorbeeld de kinderopvang. 'Als de overheid nu constateert dat ze die gratis kinderopvang niet kunnen realiseren, dan is het goed dat ze dat twee jaar uitstellen.' Boot benadrukt echter het belang van toegankelijkheid van kinderopvang. 'Voor kinderen, juist ook uit lagere milieus, maar ook voor de ouders. En het aantal werknemers wat je in de kinderopvang nodig hebt, is veel minder dan het aantal ouders wat extra kunnen gaan werken als de kinderopvang goed is geregeld.' Daarom heeft macro-econoom Boot een duidelijk advies voor het kabinet: 'Houd die middellange termijn in de gaten en doe geen stupide bezuinigingen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.