Macro met Boot en Mujagić | BNR

De CBS-cijfers over de detailhandel in maart laten een hogere omzet ziet, maar minder verkochte volumes dan een jaar eerder in dezelfde maand. Dat betekent dat de prijzen zijn gestegen. Maar met name voor non-food producten, producten die niet eetbaar of drinkbaar zijn, geldt dat de prijsstijgingen de omzet niet kunnen redden, ziet redacteur macro-economie van het FD Marijn Jongsma. Volgens Jongsma komt dat omdat mensen voorzichtiger worden met het uitgeven van geld. 'Maar omdat de prijzen hoog zijn blijft het geld macro-economisch gezien wel gewoon rollen.' Een belangrijke stut onder de economie, noemt Jongsma dat. 'De consumptie blijft ondanks alles redelijk op peil.' Dat is ook te danken aan het feit dat de overheid ons een beetje heeft afgeschermd van de hoge energieprijzen, legt Jongsma uit. 'Al zijn de prijzen daar nu natuurlijk wat gedaald.' De grote vraag van dit moment is dan ook: wat gaan die energieprijzen doen? 'We zijn nu blij dat het laag is, maar weten niet wat er gaat gebeuren.' Eurostat komt deze week met Europese cijfers over het bruto binnenlands product (bbp). Jongsma heeft zich alvast verdiept in wat de economen van banken, en andere kenners, voorspellen. 'Bijvoorbeeld Rabobank verwacht een groei van een half procentje ten opzichte van het afgelopen kwartaal. Dat kwartaal kent ten opzichte van het kwartaal daarvoor een lichte krimp.' Als dat nog een keer gebeurt moeten we spreken van een recessie. 'Maar met alle voorspellingen samengevat komen we uit op een groei van 0,2 procent. Het lijkt erop dat we aan een recessie ontsnappen.' De donkere wolk die momenteel boven de markt hangt is dat banken kritischer zijn bij het verlenen van kredieten, ziet Jongsma. 'De ECB heeft de rente flink opgeschroefd. In deze mate hebben we dat nog nooit gezien. We weten niet wat daarvan de impact gaat zijn.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De obligatiehouders van Credit Suisse spannen ten onrechte een rechtszaak aan tegen de Zwitserse toezichthouder. Dat vindt hoogleraar Economie Sweder van Wijnbergen van de Universiteit van Amsterdam. 'Overal wordt gezegd dat obligaties afgeschreven zijn, maar dat is helemaal niet zo.' Van Wijnbergen benadrukt dat het niet om obligaties gaat, maar om coco's. 'Ze zijn onderdeel van de kapitaalsbuffer van de bank. Met die reden heten ze ook AT1's - additional tier 1's. Dat geldt als de kapitaalsbuffer van een going concern.' En dus zijn ze volledig volgens de regels - die de coco-houders kenden - afgeschreven, zegt Van Wijnbergen. Dat die coco's naar 0 zijn gedaald, is een beslissing geweest van Credit Suisse zelf. Volgens de hoogleraar converteren coco's tegen een bepaalde uitwisselprijs, 'en zij hebben bij de uitgifte gekozen voor een oneindig hoog getal, en dus gaan ze naar nul', vervolgt hij. 'De coco-houders wisten dat ook, met die reden kregen ze een hoog rendement.' Piepen Hij spreekt van een rendement dat zo'n 8 tot 9 procent betrof, ontzettend hoog in tijden van lage rentes. 'Daar zijn ze voor beloond, en het feit dat ze nu lopen te piepen heeft ofwel te maken met dat ze hun eigen prospectus niet goed hebben gelezen, of dat ze maar wat proberen. De Zwitsers hebben zich in ieder geval aan de regels gehouden.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Opslagtankexploitant Vopak heeft voor meer dan 400 miljoen dollar aan private leningen in de Verenigde Staten geplaatst. Waar dat an sich weinig nieuwswaardig lijkt, daar staat het volgens hoogleraar Arnoud Boot voor iets groters. 'Het staat voor de algehele groei van de private markt.' Volgens Boot bestaat die private markt uit het 'direct plaatsen van leningen bij institutionele beleggers'. Als voorbeelden noemt hij verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen. 'Grofweg heb je drie hoofdmanieren om schulden uit te geven', duidt hij de situatie. 'Je hebt bankleningen, je hebt obligaties en je hebt dus een directe lening van de partij die het zelf heeft.' De reden dat de private markt zo gegroeid is, zit hem volgens Boot in de manier waarop informatietechnologie een rol speelt in de samenleving. Grote beleggers zijn in staat om alles in te zien over Vopak, gaat Boot verder. 'Beleggers kunnen gemakkelijker bedrijven beoordelen, en zijn dus sneller geneigd ergens geld in te steken als uit de informatie blijkt dat het om een respectabel bedrijf gaat.' Geen formele eisen Boot benadrukt dat er ook geen prospectus of formele eisen aan te pas komen, 'omdat het bij een directe investeerder terechtkomt'. 'Die belegt er in, en het is een volwassen partij die zijn eigen broek op moet kunnen houden. Daarom kan er onderhands belegd worden.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uit onderzoek van het Centraal Planbureau blijkt dat veel bedrijven prima in staat zijn om de gestegen energiekosten door te berekenen, en daar in een aantal gevallen zelfs nog een schepje bovenop doen. Volgens hoogleraar Arnoud Boot kwamen daar twee belangrijke conclusies uit naar voren. 'De eerste is dat er in bepaalde bedrijfstakken gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid om de prijzen extra te verhogen. Want als prijzen sterk fluctueren, valt het niet zo op als je de prijzen verhoogt. Maar de belangrijkste conclusie is dat het cruciaal is om bedrijven de gelegenheid te geven om zich zelf aan te passen. En dat kunnen ze.' Als voorbeeld noemt Boot dat de industrie 40 procent minder gas heeft verbruikt. 'Daarnaast krijg je ook aanpassingen in de samenstelling van bedrijven', vervolgt hij. 'We hebben in dit landje bepaalde bedrijfstakken die nooit zo groot hadden moeten worden, vanwege de energie en ruimte die ze verbruiken, of de luchtvervuiling die ze veroorzaken.' Als een gigantisch bedrijf als bijvoorbeeld Tata Steel een effect op de omgeving én een energieverbruik heeft dat niet past, dan moeten we volgens Boot van zo'n bedrijf af. 'Die luchtvervuiling in een dichtbevolkt gebied, daar moet je vanaf.' Zeker gezien de extreem lage werkloosheid in Nederland, is het volgens Boot onnodig om zulke bedrijfstakken in Nederland te houden. 'Dat is een valide argument in bijvoorbeeld Zuid-Europa, waar je een jeugdwerkloosheid van twintig procent hebt. In een land als Nederland is dat een raar argument om te gebruiken.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatie in de eurozone daalt voor de vijfde maand op rij. Afgelopen maand stegen de prijzen met 6,9 procent ten opzichte van een jaar eerder. Dat blijkt uit de definitieve inflatiecijfers van Eurostat. 'Goed nieuws', zegt econoom Edin Mujagić, 'maar als je onder de motorkap kijkt zie je toch dat er dingen misgaan.' Volgens Mujagić zijn er twee problemen aan te wijzen onder de Europese motorkop. Allereerst is de kerninflatie - de inflatie zonder voedsel- en energieprijzen meegerekend - licht gestegen van 5,6 naar 5,7 procent. 'Dat geeft toch aan dat het hardnekkiger is', zegt Mujagić. Dat de kerninflatie licht is gestegen is en de reguliere inflatie gedaald, komt door de sterke daling van de energieprijzen sinds eind vorig jaar. 'En daarnaast is de diensteninflatie misschien wel het hardnekkigst', vervolgt Mujagić. In maart was de gemiddelde prijsstijging van diensten 5,1 procent, ten opzichte van de 4,8 procent in de maand daarvoor. De Europese Centrale Bank (ECB) wil de inflatie in de eurozone terugbrengen naar rond de 2 procent, maar dat gaat volgens Mujagić niet lukken dit jaar. 'Door die twee problemen samen, de diensteninflatie en de kerninflatie, is de kans groot dat de inflatie niet teruggaat naar het niveau dat de ECB wil zien. Dat noemen we plateauvorming op een veel te hoog niveau. 'Nu hanteert de ECB nog een rentepercentage van 3,50 procent, maar dat kan verder oplopen tot 3,75 procent. 'Dat zet wel wat zoden aan de dijk', zegt Mujagić, 'maar bij dit soort inflatiepercentages en het vooruitzicht dat de inflatie nog heel lang hoog blijft heb je echt hogere rente nodig.' Toch is er ook nog een lichtpuntje te vinden in de cijfers van Eurostat. Nederland heeft samen met Spanje en Luxemburg het laagste inflatiepercentage van de eurozone. 'Dat is welkom nieuws, want vorig jaar zaten we in de top vijf hoogste inflatiepercentages. Nu springen we er een keer gunstig uit', zegt Mujagić. 'Maar dan nog, dat je hier een beetje juichend doet over 4,5 procent inflatie geeft wel aan hoe de perceptie is veranderd. 4,5 is en blijft veel te veel. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar de gemiddelde rente voor spaarders in de Verenigde Staten op ongeveer 0,37 procent staat, gaat techbedrijf Apple nu spaarrekeningen aanbieden met een rente van ruim 4 procent. ‘Apple heeft al heel veel klanten en heeft het geld niet nodig, maar ik kan me goed voorstellen dat Apple die klanten steviger aan zich wil binden’, denkt econoom Edin Mujagic. Mujagic kijkt vooral naar het technische aspect van wat die klanten opleveren. ‘Het goud van de toekomst is data, gegevens over je klanten helpen daarbij. Apple heeft in de VS ongeveer 125 miljoen gebruikers, terwijl er meer dan 330 miljoen mensen wonen. Daar valt dus nog iets voor te halen.’ Dat Apple zich nu op de financiële markten wil begeven, zal een schrok zijn voor de klassieke banken, denkt Mujagic. ‘Banken zullen steeds meer concurrentie hebben uit de niet-traditionele hoeken.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eind vorige week publiceerde de Europese Commissie de zogeheten Schuldenmonitor, en Nederland kleurt rood. Dat is geen goed nieuws volgens hoogleraar Arnoud Boot. 'Het is in ieder geval verrassend.' Volgens Boot wordt Nederland 'nadrukkelijk genoemd' in de executive summary van de Schuldenmonitor, en dat vindt hij opvallend. 'Binnen de Europese Commissie is dit het onafhankelijk bureau wat klinisch kijkt naar de cijfers en of overheidsfinanciën houdbaar zijn', aldus Boot. 'Daar verwacht je Nederland niet tussen, en precies vanwege de reden waar de Europese Commissie onlangs enthousiast was.' Boot doelt daarmee op het 'opengooien van de schatkist' na het sluiten van het regeerakkoord van kabinet Rutte-IV. De Europese Commissie was daar volgens Boot blij mee, omdat Nederland daar ook een zekere mate van onverantwoordelijkheid mee liet zien. Volgens de Schuldenmonitor - die de zaken wat minder politiek bekijkt - heeft Nederland te kampen met een structureel probleem dat de overheidstekorten gaan toenemen over de tijd. 'En daar bovenop hebben we in een relatief korte tijd onze hele goede uitgangspositie verslechterd.' Lees ook het artikel. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Beursgenoteerde bedrijven hebben steeds vaker moeite met het vinden van een accountant, en dreigen daarmee hun notering kwijt te raken. Volgens hoogleraar Arnoud Boot heeft dat alles te maken met het feit dat er maar zes accountantskantoren zijn die beursgenoteerde bedrijven mogen controleren. Dat getal slinkt naar vier als een beursgenoteerd bedrijf ook internationaal opereert. Als voorbeeld haalt Boot voormalig voorzitter Peter Paul de Vries van Vereniging Effectenbezitters aan, die in het bezit is van enkele kleinere beursgenoteerde bedrijven. 'Hij zegt klem te zitten omdat hij geen accountant kan vinden', zegt Boot. 'En nu dreigen drie bedrijven de notering te verliezen.' Maar, vervolgt Boot, dat heeft niet te maken met het feit dat er te weinig accountants zijn. Integendeel. 'Volgens de huidige voorzitter van de Vereniging Effectenbezitters maken die kleine bedrijven er juist een puinhoop van, en durven de accountantsorganisaties die klanten gewoon niet aan te nemen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De bekendmaking van de Amerikaanse inflatiecijfers biedt hoop, vindt macro-econoom Edin Mujagic. 'De hele wereld keek uit naar de cijfers, en de wereld is ook min of meer blij mét de cijfers.' En die blijdschap is te verklaren. Niet alleen is de inflatie in de Verenigde Staten van 6 procent vorige maand gezakt naar 5 procent afgelopen maand. 'Dat is welkom nieuws in een omgeving van zeer hoge inflatie', zegt hij, terwijl hij benadrukt dat dat cijfer het jaarperspectief bedraagt. 'Als je van maand op maand kijkt, wat een beter beeld geeft, stemt dat ook hoopvol.' En hoewel de kerninflatie (inflatie zonder energie en voedsel, red.) iets is opgelopen naar 5,6 procent, denkt hij dat dat geen naam mag hebben. Maar er zit een addertje onder het gras, geeft ook Mujagic toe. Bij het berekenen van het percentage heeft de Amerikaanse Federal Reserve hulp ingeroepen van de wiskunde. Mujagic benadrukt dat de daling 'heel duidelijk' het resultaat is van het kijken naar de verandering van jaar op jaar, welke gezien de omstandigheden waarin de wereld een jaar geleden verkeerde, erg groot is. 'Dat effect is nog niet weg, maar zal de komende maanden wél wegebben.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het economisch herstel na jaren van pandemie en de oorlog in Oekraïne is eindelijk op gang gekomen, en lijkt nog lang niet te stoppen. Dat is de conclusie van het Internationaal Monetair Fonds in hun Global Economic Outlook. En dat stemt macro-econoom Edin Mujagic meer dan tevreden. Daarnaast daalt de inflatie ook nog eens. 'Enerzijds door het statistische effect en anderzijds doordat de renteverhogingen die centrale banken sinds het voorjaar hebben doorgevoerd nu eindelijk grip beginnen te krijgen op geldontwaarding', duidt Mujagic. Dat betekent dat er voor het eerst in lange tijd sprake van een normale situatie. Volgens Mujagic is dat ook te herleiden uit de groeiramingen, waar de vrees nog niet zo lang geleden was dat er maar een paar landen zouden zijn die een recessie zouden ontlopen. Nu is dat precies andersom: 'In Europa zijn er welgeteld twee landen die een heel erg milde recessie zullen meemaken', vervolgt hij. 'Maar voor de rest is er overal sprake van groei.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uit cijfers die het Centraal Bureau van de Statistiek (CBS) afgelopen vrijdag publiceerde, blijkt dat Nederlanders 2,6 procent meer geld uit hebben gegeven ten opzichte van een jaar eerder, en dat is goed nieuws volgens macro-econoom Edin Mujagic. Hij geeft toe dat de stijging van uitgaven surrealistisch klinkt, zeker met het zicht op dat alles duurder is, maar het CBS heeft in zijn berekening ook de correctie van de gestegen prijzen doorgevoerd. 'Dus qua volume zijn we meer uit gaan geven', aldus Mujagic. 'En dat is op zich goed nieuws, want als geld rolt, groeit de economie.'Mujagic benadrukt echter wel dat er bij dit soort cijfers niet alleen gekeken moet worden naar het headlinecijfer, maar ook welke wereld er schuil gaat achter dat getal. 'Dan zie je toch dat er wat punten van zorg in dat cijfer zitten.' Diensten Zo zit de meeste toename van uitgaven in de dienstensector, stelt Mujagic. Nederlanders konden ten opzichte van vorig jaar in februari bijvoorbeeld vaker uit eten of naar de bioscoop. Vorig jaar had juist die sector nog veel last van de coronamaatregelen, stelt Mujagic. 'Men moest bijvoorbeeld nog vaak de corona-app laten zien, wat veel mensen ervan weerhield om vorig jaar veel uit te gaan', duidt hij. 'Dat betekent dat de basis laag is, en dat er snelle groei mogelijk is.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) waarschuwt dat minder rijke landen, met name in Afrika, lijden onder de verslechterde internationale handelsrelaties. 'Juist in de landen die zich ontwikkelen, wordt er zwaar geleden', legt econoom Arnoud Boot uit. In het rapport dat het IMF naar buiten bracht in aanloop naar de jaarlijkse voorjaarsvergaderingen, zegt het instituut dat het logisch is dat westerse landen niet meer afhankelijk wil worden van corrupte regimes. 'De handel wordt daardoor naar vriendelijke landen verplaatst', legt Boot uit. Hij vindt echter dat er genuanceerd gekeken moet worden. 'Landen in Afrika zitten helemaal klem tussen de grote machtsblokken in de wereld. Op het moment dat wij in het Westen zeggen dat onze handel alleen nog maar naar vriendelijke landen dichtbij mag, zijn er allerlei gebieden in de wereld die daar geweldig onder lijden. Uiteindelijk zullen die in de verkeerde marktmacht terechtkomen', verwacht Boot. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De cao-lonen zijn het afgelopen kwartaal met maar liefst 5 procent gestegen, en daarmee is het tevens de grootste stijging die in de afgelopen 40 jaar. Goed nieuws dus, stelt macro-econoom Edin Mujagic. Zelfs ondanks het feit dat de de inflatie in dezelfde periode 6,6 procent bedroeg. 'Men zou kunnen zeggen dat we nog altijd achter de feiten aanlopen, maar de nadruk ligt daarbij op het woordje 'zou'', zegt hij. 'Want we hebben het over cao-lonen, en dus niet over het totale inkomen van mensen.' Mensen hebben namelijk ook te maken met periodieke verhoging, en zijn er veel werkgevers geweest die hun werknemers een eenmalige beloning hebben gegeven om het leed van de hoge energieprijzen te verzachten. Derhalve is het volgens Mujagic zo dat als alles bij elkaar wordt opgeteld, dat er afgelopen kwartaal voor het eerst in lange tijd sprake was van een vooruitgang voor heel veel werkenden. Onderhandelingen En dat heeft ook zijn weerslag op momenteel lopende cao-onderhandelingen, denkt Mujagic. De inflatie daalt immers nog steeds. 'Het gaat misschien niet even snel als voorheen, maar de beweging is er wel', vervolgt hij. 'En als we gaan kijken naar de onderhandelingen, is er voor de meeste akkoorden in maart sprake van een gemiddelde loonstijging van 7,3 procent. Dus de kans is groot dat die twee lijnen de komende maanden gaan kruisen, waarbij de inflatie onder de stijging van cao-lonen zal zakken. En dat is exclusief eventuele periodieke verhogingen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uit onderzoek van de ECB blijkt dat particulieren en bedrijven in februari 71 miljard euro van hun Europese bankrekeningen hebben afgehaald. Vooral in Zuid-Europa werd er veel geld opgenomen. Dat is volgens econoom Edin Mujagic ook logisch, als je kijkt naar de achterliggende redenen. 'Mensen nemen geld op omdat ze het nodig hebben om rond te komen', verklaart Mujagic de cijfers. 'Het inkomen per hoofd is in het zuiden van Europa lager, dus je kunt je voorstellen dat men het geld harder nodig heeft.' De tweede reden is volgens Mujagic de onrust van de afgelopen tijd in het bankenlandschap. 'Mensen maken zich zorgen over wat er gebeurt als hun bank er niet meer is. En dan heb je het vooral over mensen en partijen die spaarrekeningen met meer dan 100.000 euro hebben, die gaan het spreiden.' Een andere mogelijke verklaring is dat Europeanen tegoeden van hun betaalrekening naar een spaarrekening verplaatsen, omdat daar voor het eerst in lange tijd weer rente op wordt gegeven. Dat de rente bij sommige banken hard oploopt, heeft volgens Mujagic alles met concurrentie te maken. Zo geeft ING Duitsland vanaf deze maand zowel nieuwe als bestaande rekeninghouders drie procent rente op spaardeposito's met een looptijd van zes maanden, terwijl ING Nederland slechts 1,55 procent rente geeft voor een looptijd van drie jaar. 'Duitsland heeft een factor vier meer inwoners. Bij ons zijn er iets meer dan tachtig banken, in Duitsland zijn er bijna 1500 banken. Dat is gewoon concurrentie om het spaargeld, en dan gaat de rente omhoog.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese Centrale Bank heeft een nieuwe zondebok gevonden om de schuld van de hoge inflatie in de schoenen te schuiven: de bedrijven. En hoewel de ECB daar deels gelijk in heeft, vindt macro-econoom Edin Mujagic dat wel een heel makkelijk excuus. De ECB wijst naar de bedrijven omdat 'zij de prijzen meer verhogen dan dat de kosten voor bedrijven stijgen', duidt Mujagic, maar die vlieger gaat volgens hem niet op. Temeer omdat een bedrijf volgens Mujagic te allen tijde probeert om zijn winst te maximaliseren. Hoewel Mujagic toegeeft dat dat niet altijd op de fraaiste manier gebeurt, is het wel de basis van een bedrijf. 'Je kunt het bedrijven ook niet kwalijk nemen', vindt hij. 'Daarnaast is er een onderscheid te maken in de momenten waarop een bedrijf de prijzen verhoogt.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Macro-econoom Arnoud Boot vindt dat de stijging van de olieprijzen ons de nodige duw in de rug kan geven. 'We moeten dit soort momenten gebruiken om ons los te koppelen van het stelletje landen waar grondstoffen zoals olie zitten.' Veel chauffeurs hebben ongetwijfeld gevloekt na de aankondiging van de OPEC+-landen om minder olie te gaan oppompen, waardoor ook de prijs van de benzineprijzen zal stijgen. Maar vanuit breder perspectief noemt BNR's macro-econoom Arnoud Boot de beslissing om de olieproductie met vijf procent te verlagen 'een zegen'. 'We staan voor de opdracht onze economie helemaal aan te passen', stelt Boot. Hogere prijzen kunnen ons een duw in de goede richting geven. Lees ook | Aangekondigde verlaging olieproductie door OPEC+ 'verrassend' Boot stelt bovendien vast dat 'zowel de beurzen als burgers redelijk neutraal reageren' op die aankondiging van de OPEC+. De verstoring valt volgens de econoom dan ook in het niets met wat we vlak na de Russische inval van Oekraïne hebben meegemaakt. 'Een ook daar zag je dat we redelijk goed zijn omgegaan met die energieonzekerheid.' Daarom trekt Boot de conclusie dat we precies nu, 'wanneer het mes niet langer op onze keel staat', verder afstand moeten nemen van olie en de OPEC. 'Want als je het vanop een afstand beschouwt is het natuurlijk raar dat wij afhankelijk zijn van een stelletje landen dat op eigen houtje en naar believen de marktprijzen kan beïnvloeden.' Onzekerheid is nooit goed 'We moeten deze rust gebruiken om ons aan te passen en niet wachten tot het moment dat het mes weer op onze keel staat', aldus Boot. Hij vergelijkt het met een rugblessure. 'Als ik pijn heb aan mijn rug, dan denk ik altijd: ik had beter eerder mijn rugoefeningen gedaan, op een moment dat ik geen pijn had'. 'Veel bedrijven waren ongetwijfeld blij dat olie de afgelopen tijd weer wat goedkoper is geworden', geeft Boot toe. 'Maar aan de andere kant is die ongelofelijke onzekerheid rond olie en andere grondstofprijzen nooit goed voor welk bedrijf dan ook.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatie is met 4,4 procent fors lager dan een maand geleden. Zonder meteen het feest te willen bederven, heeft macro-econoom Arnoud Boot wel wat opmerkingen bij dit goede cijfer. 'Inflatie is bijna altijd persistent omdat het in de haarvaten van de gehele economie gaat zitten.' 'Inflatie is verschrikkelijk. Sommige mensen worden er steenrijk door, anderen worden er zwaar door getroffen', verduidelijkt Boot. 'Grote bedrijven kunnen door de hoge inflatie de prijzen verhogen en maken gebruik van de situatie. Maar ook voor de burger geldt dat de een het makkelijk kan hebben en de ander tussen wal en het schip raakt. Kijk maar naar de invloed van de inflatie op de huren. Los nog van de energiekosten.' En daar, bij de energiekosten, zit het goede nieuws wat betreft Boot. Die prijzen zijn fors omlaag gegaan, en dat verklaart 'voor honderd procent het lage inflatiecijfer'. 'Maar de kerninflatie, zonder de heen en weer waggelende prijzen voor energie en voedsel, ligt nog steeds rond de acht procent. En dat is de echte doorwerking naar de economie.' Lees ook | CBS-econoom: 'mogelijk dat we later dit jaar negatieve inflatie krijgen' Als de energieprijzen verder blijven dalen, zoals de verwachting is, en de voedselprijzen gaan in de loop van de komende maanden ook omlaag, dan kan het zijn dat het inflatiecijfer binnenkort op nul uitkomt, zegt Boot. 'En zelfs misschien even negatief. Maar dat is uitgesloten voor de kerninflatie.' Als die prijzen voor voedsel en energie laag blijven, dan zal dat op een gegeven moment wel doorwerken naar de economie en daarmee ook de kerninflatie, denkt Boot. 'Maar historisch gezien weten we dat als de inflatie eenmaal uit de fles is, je het er moeilijk terug in krijgt'. Volgens Boot is inflatie per definitie hardnekkig. 'Die is bijna altijd persistent omdat het in de haarvaten van de gehele economie gaat zitten. In de lonen, bij diensten en goederen en in de supermarkten', legt de macro-econoom uit. 'Ik ken geen episode uit de geschiedenis, of het moet een toevallige samenloop van omstandigheden zijn geweest, waar inflatie op een makkelijke manier verdwenen is.' Lees | Inflatie in Nederland in maart flink afgenomen tot 4,4 procent Rente blijft stijgen Dat betekent dat de centrale banken, ondanks de nu dalende inflatie, de rente nog wel zullen blijven verhogen. Die staat nu op drie procent in Europa en dat gaat volgens Boot 'ongetwijfeld' in stapjes naar 3,5 procent'. 'Dat moet ook, want dat zijn relatief gezien nog geen hoge percentages.' De ECB, de Europese Centrale Bank, moet ook enige haast maken, denkt hij. 'Anders zit je in een situatie met een nagenoeg permanent hoge inflatie en dan moet de rente boven het inflatiepercentage uit gaan komen. Denk daar maar eens over na.' Hoe paradoxaal het ook lijkt, de economie draait 'als een tierelier', zegt Boot. 'Door de wijze waarop geld wordt uitgegeven door consumenten lijkt het alsof de bomen tot de hemel groeien. Ik heb dit op deze manier nog nooit eerder gezien.' Hierdoor zorgt de consument echter wel voor een onvoorstelbare druk op de economie en die druk creëert als het ware de inflatie. Lees ook | Spaanse inflatie naar laagste niveau in ruim een jaar Uitdagingen Wat Boot betreft zijn er verschillende uitdagingen, zowel bij de centrale banken als bij de overheid. Boot: 'de politiek wil niet dat de rente wordt verhoogt, aan de andere kant moeten ze ervoor zorgen dat de overheidsuitgaven binnen de perken blijven. Maar de overheid zou juist meer moeten gaan investeren', zegt hij. 'We hebben echter vaker gezien dat de overheid in moeilijke tijden juist gaat korten op makkelijke dingen zoals die overheidsinvesteringen', benadrukt Boot. 'In een economie waar we een permanent gebrek aan mensen hebben, moet er juist worden geïnvesteerd.' Banken Tegelijkertijd ziet Boot dat de Europese banken beter zijn gereguleerd dan in het verleden. 'Laten we niet doen dat de renteverhogingen erg zijn voor de banken, die ons spaargeld bij de centrale bank parkeren en daar drie procent rente over krijgen terwijl wij maar een half procent rente krijgen op ons eigen spaargeld. Daar zit een subsidie van het bankwezen op van 2,5 procent. Het bankwezen wordt gewoon ondersteund.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tijdens het bezoek van de Chinese president Xi Jinping aan de Russische president Vladimir Poetin is er ook gesproken over het toenemende gebruik van de Chinese yuan. Volgens macro-econoom Edin Mujagic hebben beide landen nieuwe afspraken gemaakt om samen minder afhankelijk te worden van de Amerikaanse dollar. En die afspraken zijn niet alleen gemaakt tussen China en Rusland, weet Mujagic. Ook elders in de wereld lijken landen minder afhankelijk te willen worden van de Amerikaanse dollar. 'Steeds meer landen doen mee aan het spel waarin de handel tussen landen in steeds grotere mate wordt afgerekend in de Chinese yuan', zegt hij. 'Waardoor de dollar een beetje op een zijspoor wordt gezet.' Een bewuste strategie, vindt Mujagic, en dat hangt volgens hem sterk samen met het feit dat het vertrouwen in de Verenigde Staten in het algemeen én in het beleid is afgenomen. Daarmee wil de macro-econoom echter niet zeggen dat het vertrouwen in het Chinese beleid en de Chinese manier van politiek voeren is toegenomen. 'Dat is een brug te ver', vervolgt hij. 'Maar het is wel voor het eerst sinds de dollar zo'n dominante rol speelt, dat de een behoorlijk deel van de wereld een alternatief ziet.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze jaarlijkse week van het geld, vraagt macro-econoom Edin Mujagic aandacht voor geldgroei. 'De stelregel is: wanneer de geldhoeveelheid harder groeit dan de reële economie, dan is er te veel geld in omloop.' De afgelopen maand laat een geldgroei van 2,9 procent zien in de eurozone, het laagste percentage sinds de invoer van de euro in 1999. Dat lijkt goed nieuws, maar er zit een adder onder het gras. Geldgroei wordt gezien als de maatstaf voor de buitenwereld om te bepalen of een centrale bank een te ruim monetair beleid voert of juist niet. 'Als je de rente te laag houdt, komt er meer geld bij. En als je de rente heel hoog houdt, komt er minder geld bij', zegt Mujagic. Met het oog op de inflatie is weinig groei goed nieuws, 'want minder geld erbij betekent een grotere kans dat de inflatie mee zal vallen'. Maar voor financiële markten is dit echter minder goed nieuws, die drijven immers op liquiditeit. 'En als dit doorzet, dan kan dat leiden tot problemen', weet Mujagic. 'De geldhoeveelheid is echt cruciaal. Nu valt de groei mee, maar sinds 1999 is er alleen maar te veel geld bijgekomen.' Daar is weinig aandacht voor, denkt Mujagic. Binnen de ECB, de Europese Centrale Bank, wordt er helemaal niet over gesproken. Tot nu toe: 'het is opvallend dat centralebankbestuurders de laatste weken wel aandacht hiervoor hebben. Afgelopen jaren echter nooit, het leek zelfs alsof er een interne boete stond op het gebruik van het woord.' Het verbaast Mujagic echter dat de ECB weliswaar steeds roept dat de inflatie laag wordt gehouden met het rentebeleid, 'de geldcijfers laten wat anders zien'. 'Als je op die manier kijkt naar de periode sinds de invoer van de euro, dan is er in die ruim twintig jaar structureel te veel geld bijgekomen. En daar betaal je een prijs voor; uiteindelijk gaat het in de inflatie zitten of het gaat naar de huizenprijzen of het gaat naar de aandelen of obligatie. en dat leidt tot zeepbellen en financiële instabiliteit.' Tot 2003 had de ECB een officieel beleid wat betreft de geldgroei, die mocht niet boven de 4,5 procent uitkomen. 'Maar toeval of niet, sinds dat beleid is losgelaten, is de geldhoeveelheid vaak jaarlijks tussen de vijf en tien procent gegroeid.' Overige heeft de Amerikaanse centrale bank, de Fed, in 2006 dit beleid ook stopgezet. 'Het zou te kostbaar en niet meer relevant zijn. Bijna lachwekkend', zegt Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De rust lijkt weer wedergekeerd in de bankenwereld, en dus is er alle ruimte voor verbetering in de financiële sector. Dat vindt hoogleraar Arnoud Boot tenminste, en hij irriteert zich er dus aan dat er vooral veel over gepraat wordt, en weinig daadwerkelijke actie wordt ondernomen. 'Op het moment dat er een probleem is, hebben we het erover', aldus Boot. 'En als het dan weer even verdoofd is, gaan beleidsmakers en politici weer over tot de orde van de dag, in plaats van dat ze in die rustige periodes juist hun best doen om die financiële sector beter te maken.' Boot benadrukt dat er afgelopen week over eenzelfde onderwerp in de Tweede Kamer werd gediscussieerd met minister Sigrid Kaag van Financiën. Eerder had Kaag enkele Kamerbrieven over het bankwezen verstuurd, waarin ook gesproken werd over de Volksbank en ABN Amro. Volgens Boot stak één belangrijk onderwerp met kop en schouders uit boven de discussie: moet de zogeheten bankenunie niet vervolmaakt worden? Goed onderweg De naam bankenunie klinkt als een soort walhalla, vindt Boot. 'En daar zitten twee goede dingen aan, die er ook al zijn', vervolgt hij. Te weten: het betere bankentoezicht vanuit Frankfurt en de resolutieautoriteit in Brussel die bij financiële problemen van een bank de oplossing kan bieden. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat de Federal Reserve de rentes heeft verhoogd vindt macro-econoom Edin Mujagic allesbehalve een verrassing. Temeer door wat Fed-baas Jerome Powell in zijn toespraak zei: 'Als je de hoge inflatie niet aanpakt, heb je een heel groot probleem gedurende een lange tijd in de jaren die voor je liggen', en Mujagic is het daarmee eens. Hoewel hij het goed nieuws noemt dat de Fed de rente gisteren verhoogd heeft, is Mujagic zich er terdege van bewust dat het een worsteling is geweest. 'Enkele weken geleden was het nog zo duidelijk als het maar kon', zegt Mujagic. 'Er zou een half procentpunt bij komen en waren voorzichtige geluiden te herkennen dat het misschien niet beter 75 basispunten kon worden.' In plaats daarvan voerde de Fed de absolute minimumverhoging door: 25 basispunten. Daarnaast gaf Fed-voorzitter Powell toe dat er heel lang gediscussieerd is of er überhaupt een verhoging moest worden doorgevoerd. 'Het scheelde dus niet veel', duidt Mujagic. 'De worsteling is enorm, en dat komt allemaal door de problemen die zich de afgelopen twee weken bij verschillende Amerikaanse banken afgespeeld hebben.' Gezond en weerbaar Desondanks houdt de Fed volgens Mujagic vol dat de Amerikaanse banken gezond en weerbaar zijn, 'maar wat de invloed van het omvallen van deze banken zal zijn, is niet aan te geven.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op een conferentie voor ECB-watchers in Frankfurt zei de president Christine Lagarde dat iedereen zeker kan zijn van dat de Europese Centrale Bank de inflatie terug gaat brengen naar 2 procent. 'Dat vond ik een stoere uitspraak, maar toen zij moest uitleggen hoe de Europese Bank dat gaat regelen, ging het bergafwaarts', zegt macro-econoom Edin Mujagic. 'De al doorgevoerde renteverhogingen, van 0 procent naar 3 procent, beginnen enig effect te hebben', dat zei de President van de Centrale Bank Lagarde in haar toespraak. Volgens Mujagic is veel fantasie nodig om dat als juiste informatie te zien. 'Elke student economie weet dat zolang je rente in reële termen negatief is — pak de rente en trek daar de inflatie vanaf — dan ben je nog steeds geen strijd aan het voeren tegen inflatie.' Dat is momenteel het geval. Hij gaat er dan ook vanuit dat Lagarde doelt op het feit dat de inflatie in de eurozone in de afgelopen maanden is gedaald. 'Maar dat heeft heel weinig te maken met daadkrachtige actie van de ECB.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse centrale bank komt woensdag met een rentebesluit en de ontmoeting die daar aan vooraf gaat is één van de moeilijkste ooit, zegt macro-econoom Edin Mujagic. 'Het is kiezen tussen inflatie bestrijden of de banken helpen.' Welke beslissing de Fed morgen ook neemt, er zijn grote nadelen aan verbonden. 'Dat maakt het aanstaande rentebesluit zo moeilijk', zegt Edin Mujagic, macro-econoom en BNR-economiecommentator. 'Aan de ene kant zou de centrale bank de rente moeten blijven verhogen, want de inflatie blijft te hoog', aldus de macro-econoom. 'Maar aan de andere kant zijn er de bankenproblemen die we de voorbije weken in de VS hebben gezien. Met oog daarop zou je even willen pauzeren met de renteverhogingen en zien hoe dit afloopt.' Veel wijst erop dat dit niet de problemen uit 2008 zijn, nuanceert Mujagic, 'maar aan de andere kant weet je nooit waar dit tot kan leiden. Daarom zou je toch liefst een pas op de plaats nemen.' Kortom, de Amerikaanse centrale bank staat voor een duivelse keuze. De enige manier om hier goed mee om te gaan, is volgens Mujagic door er 'een steengoed verhaal' bij te vertellen. Gevolg van nulrente 'Als je de rente verhoogt moet je goed motiveren waarom, zodat er geen paniek ontstaat op de markten. En als Fed moet je ook laten weten dat er andere manieren bestaan om de bankenproblemen aan te pakken.' De econoom denkt wel dat 'als er één bankier rondloopt die dit goed kan vertellen het wel Fed-baas Jerome Powell is.' 'Deze situaties zijn het gevolg van tien tot vijftien jaar de rente op nul te houden', besluit Mujagic. 'Daarmee creëer je veel problemen die in eerste instantie gecamoufleerd worden door het feit dat geld lenen gratis is. Maar vroeg of laat word je gedwongen om daar afscheid van te nemen. En dan worden al deze problemen plots zichtbaar.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De onzekerheid rondom Credit Suisse moest dit weekend worden opgelost, en derhalve is het ook gebeurd, zo concludeert hoogleraar Arnoud Boot. Was dat niet gebeurd, had de Zwitserse overheid de bank moeten overnemen. 'En er is geen enkele overheid die zo'n grote bank kan runnen', aldus Boot. 'En zeker niet plots in het weekend.' In plaats daarvan was het UBS dat Credit Suisse overnam, wat betekent dat Zwitserland nu een nog grotere bank heeft. Boot gaat zelfs zover om te zeggen dat Zwitserland in handen is van UBS. 'Zij hebben nu zoveel macht, en dat is best wel een teleurstellende situatie. Het toont namelijk aan dat het financieel systeem wankel is.' Volgens Boot was één van de conclusies van de vorige financiële crisis dat banken meer eigen vermogen dienen te hebben. Is dat het geval, dan kan men zich veiliger voelen. 'Banken voelden daar niet heel veel voor echter', zo betoogt Boot. 'Maar ze moesten wel. Het kon namelijk niet minder zijn dan nul.' Hij stelt dat banken daarna hebben geprobeerd om het verkrijgen van eigen vermogen te vermijden. 'Ze hielden vol dat ze complexe instellingen waren, en dus kwamen ze met complexe oplossingen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ondanks de financiële instabiliteit die het omvallen van Silicon Valley Bank en de ruis rondom Credit Suisse, heeft de Europese Centrale Bank een rentestap van 50 basispunten aangekondigd. En daar heeft het orgaan goed aan gedaan, zo vindt hoogleraar Arnoud Boot. Hoewel hij benadrukt dat er andere keuzes waren, zoals een kleinere rentestap, is Boot blij dat de ECB er toch mee is doorgegaan. 'Anders hadden ze zich weer laten leiden door een gijzeling van het financiële systeem, en dat was de geloofwaardigheid van het monetair beleid niet ten goede gekomen.' Hij stelt dat het inflatieprobleem nog altijd aanwezig is en dat de geloofwaardigheid van monetair beleid bestaat in de gedachte dat er altijd tegen inflatie gevochten wordt. Daarnaast moet worden gerealiseerd dat de rente is gestegen van 3 naar 3,5 procent. 'Dat percentage zou bedrijven er niet van moeten weerhouden investeringen te doen', zegt hij. Boot roept dan ook op om niet direct monetair beleid uit het raam te gooien als er iets dreigt te gebeuren. 'Zeker gezien de hoeveelheid overheidssteun die er is als er een relatief kleine bank in de Verenigde Staten omvalt.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De ECB komt vandaag met haar rentebesluit, maar staat niet voor hetzelfde dilemma als haar Amerikaanse counterpart. Dat zegt econoom Edin Mujagic. Waar de Fed met het verhogen van de rente spitsroeden moet lopen tussen inflatie en instabiliteit, daar is de situatie in Europa toch echt anders. De problemen die zich in de VS afspeelden zijn niet een-op-een te koppelen aan wat er bij Credit Suisse speelt. Mujagic kan zich voorstellen dat de vergelijking met de financiële crisis van 2008 zich opdringt, maar 'de situatie is op een aantal cruciale gebieden anders'. Volgens Mujagic is er een wezenlijk onderscheid tussen het solvabiliteitsprobleem van 2008 en een liquiditeitsprobleem. Het liquiditeitsprobleem uitgelegd: 'Stel je hebt nu geen cent en je krijgt op 1 september gegarandeerd 100.000 euro, maar voor die tijd moet je een rekening gaan betalen van 50.000 euro. Dat is een liquiditeitsprobleem, dat is een probleem dat heel makkelijk op te lossen is.' Namelijk door de Centrale Bank dat geld te laten voorschieten. 'Dat is waar we nu mee te maken hebben.' Kortom: een probleem dat beduidend kleiner is dan waarmee de centrale banken in 2008 mee te kampen hadden. 'Het dilemma waar je in eerste instantie al heel snel aan zou denken, dat de bank moet gaan kiezen tussen prijsstabiliteit en bankengezondheid, speelt eigenlijk nu nog niet.' De inflatie is volgens Mujagic nog steeds hoog, terwijl de werkloosheid nog steeds niet oploopt, dus we hebben te maken 'met in principe dezelfde situatie als een week geleden of een maand geleden. Je moet doorgaan met rente verhogen'. Waarmee de ECB de wind in de rug heeft: de bank heeft de afgelopen maanden dat de rente in maart met 50 basispunten omhoog gaat. En het voordeel daarvan is? Dat de markt dat al heeft ingeprijsd. Mujagic kan zich goed voorstellen dat de president van de ECB vandaag aankondigt dat de rente omhoog gaat omdat de inflatie nog steeds te hoog is, maar dat dat niet wil zeggen dat de rente de komende maanden blijft stijgen. Veel zal afhangen van de ramingen waarmee de ECB in maart komt wat de inflatie en de economische groei volgens onze economen gaat doen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse centrale bank gaat niet stoppen met renteverhogingen. Dat denkt econoom Edin Mujagic. Er werd met spanning uitgezien naar de Amerikaanse inflatiecijfers, maar die geven de Federal Reserve geen reden om te stoppen met renteverhogingen. In tegendeel. De inflatie daalde, maar niet veel: van 6,4 naar 6 procent. De Fed staat voor moeilijke keuzes na het turbulente weekeinde waarin twee banken omvielen. De renteverhogingen zijn niet ten einde, want de inflatie is nog steeds te hoog. Haal je voedsel en energie uit die cijfers, dan houd je alsnog 5,4 procent inflatie over. 'Kijk je naar cijfers op maandbasis kijkt, dan is er zelfs een versnelling sinds december van vorig jaar. Dus er is helemaal niets in dat inflatiecijfer van gisteren op basis waarvan de Fed zou kunnen zeggen: dames en heren, we zijn klaar met het verhogen van de rente.' Het omvallen van de banken en de angst voor financiële instabiliteit maakt het werk van de Fed er niet eenvoudiger op. In tegendeel. De Fed moest al schipperen tussen het economisch belang (wat zoveel wil zeggen als: redelijk snel stoppen met renteverhogingen) en een lage inflatie (wat zoveel wil zeggen als: rente verhogen), maar nu is er volgens Mujagic een nieuwe dimensie bijgekomen. Namelijk, gevolgen van een besluit voor financiële stabiliteit of instabiliteit. 'Het wordt er dus allemaal niet makkelijker op voor de Fed.' Van financiële instabiliteit is het natuurlijk een kleine stap naar het onderwerp schulden, de bron van instabiliteit. 'Onze economieën groeien nou eenmaal voor een groot deel als we met z'n allen geld lenen en spenderen. Dat betekent dat je schulden gaat stapelen.' Die schulden waren al heel hoog in 2008, en zijn sindsdien alleen maar opgelopen. Het is nu zaak om die 6 procent inflatie met veel meer renteverhogingen aan te pakken, maar dat kan niet omdat die schulden te hoog zijn. 'Je weet niet hoe bedrijven en huishoudens daarop reageren.' Die hoge schulden vormen volgens Mujagic een sta-in-de-weg voor de centrale banken. Die kunnen hun rentes immers niet hoger zetten dan de piek van 2007 terwijl dat wel zou moeten. 'Dat wordt onmogelijk.' Onderwijl lijken de Amerikaanse markten er zelfs vanuit te gaan dat de Fed de rente gaat verlagen. Lastig in dit klimaat, denkt Mujagic. De Fed wordt geteisterd door conflicteren imperatieven: 'Er zijn drie dimensies die door elkaar heen lopen. De ene dimensie vraagt om meer renteverhogingen, de andere vraagt om te stoppen met renteverhogingen. Je kunt als Fed niet stoppen, anders gaat je geloofwaardigheid eraan. Was Silicon Valley Bank dit weekeinde niet omgevallen, dan was het rentebesluit dat volgende week genomen gaat worden makkelijk geweest: 50 basispunten erbij. Dat kan nu niet, maar helemaal niets doen kan ook niet. Dus volgende week denk ik dat de renteverhoging 25 basispunten zal zijn.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat de Amerikaanse overheid het systeem overeind houdt en de deposito's garandeert na de chaos bij verschillende investeringsbanken, zal belastingbetalers indirect wel degelijk geld kosten, zegt macro-econoom Edin Mujagic. 'Amerikanen kunnen erop vertrouwen dat het banksysteem veilig is.' Dat zei de Amerikaanse president Joe Biden maandag, nadat het voorbije weekend Silicon Valley Bank (SVB) en Signature Bank waren omgevallen. 'Uw deposito's zullen er zijn wanneer u ze nodig heeft.' Hij voegde daar ook aan toe dat de banken de kosten hiervan zullen dragen. De belastingbetaler zou geen cent betalen. Daar heeft Mujagic bedenkingen bij. 'Economen zeggen dan: there is no free lunch. Ik denk dat ze in de haast om een statement op te stellen een woord zijn vergeten: direct. Het zal belastingbetalers niet meteen geld kosten.' Op termijn dus wel. Ten eerste omdat de banken de kosten die ze moeten maken uiteindelijk zullen doorrekenen aan de eindafnemers, verwacht Mujagic. 'Dat zijn diezelfde belastingbetalers.' Geen nieuwe renteverhoging? Ten tweede omdat de val van SVB en Signature Bank een effect kan hebben op de rentebesluiten van de centrale Amerikaanse bank (de Fed). Sommige beursanalisten speculeren dat de Fed volgende week kan afzien van een verdere verhoging van de rente vanwege de problemen in de bancaire sector. Grotere kans op hogere prijzen Dat zou volgens Mujagic betekenen dat de inflatie niet zoals nodig wordt aangepakt. 'Daarmee vergroot de kans dat de hogere prijzen consumenten veel langer parten blijven spelen. Dat zijn weliswaar indirecte kosten voor de belastingbetaler, maar het zijn wel degelijk kosten.' Randvoorwaarden zijn niet veranderd 'Eerder waren de verwachtingen dat de Fed de rente tegen later dit jaar tot 5,6 tot 5,7 zou verhogen', alduis Mujagic. Door de problemen in de bancaire sector is die verwachting al gedaald naar 4,5 procent. 'Terwijl de andere randvoorwaarden niet zijn veranderd. De arbeidsmarkt draait nog altijd te soepel. De inflatie blijft te hoog.' Mujagic verwacht overigens niet de de renteverhoging later deze week helemaal op de schop gaat. 'Ik kan me dat haast niet voorstellen. Als compromis zouden ze de rente met 25 basispunten kunnen verhogen in plaats van 50. Er is geen ontkomen aan het verhogen van de rente.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat de Amerikaanse overheid een reddingsoperatie heeft ingesteld om de failliete Silicon Valley Bank te redden was te verwachten, maar geeft volgens hoogleraar Arnoud Boot precies aan waar het probleem zit in de financiële sector. Door de reddingsoperatie is de Amerikaanse overheid de facto eigenaar van Silicon Valley Bank, zo weet Boot. 'Het komt erop neer dat alle depositohouders - verzekerd of onverzekerd - uit de wind zijn gehouden', zegt hij. En hoewel er niets anders verwacht werd, legt het de vinger volgens Boot op de zere plek. Hij benadrukt dat de bank niet goed werd geleid, wat uiteindelijk tot een bankrun leidde. 'De bank had geweldige risico's genomen met geld van met name venture capital-bedrijven', vervolgt Boot. 'Het waren bijna allemaal spaargelden die ze hadden, die boven de Amerikaanse verzekeringslimiet (250.000 dollar, red) zaten.' Kwijt In principe is dat geld dus verloren, zo stelt Boot. Hij vindt tevens dat er beter nagedacht had moeten worden over waar Silicon Valley Bank het geld parkeerde. Temeer omdat het geen eigen kapitaal was, maar het kapitaal van professionele partijen. 'Daar had beter over nagedacht moeten worden.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De discussie over de vermogenstaks bloeit langzaam maar zeker weer op, en dat heeft volgens hoogleraar Arnoud Boot alles te maken met de juridische houdbaarheid van het plan. 'Het gaat namelijk niet om de belasting op vermogen, maar om de belasting op het rendement.' Volgens Boot is het in ieder rechtssysteem wenselijk dat het gemaakte rendement belast wordt op het moment dat het vermogensrendementsbelasting noemt. 'Daar sukkelen we al jaren mee, omdat we het echte rendement niet zomaar kunnen identificeren', stelt hij. 'Vervolgens worden er allerlei compromissen gemaakt, wat op zijn beurt betekent dat er rendementsinschattingen worden gemaakt die fundamenteel afwijken van het daadwerkelijke rendement.' Als voorbeeld noemt Boot vorig jaar, toen obligaties in waarde daalden. Hij benadrukt dat dat juridische problemen oplevert als de formule aangeeft dat er fictief rendement is gemaakt. 'We zitten in die situatie, en de suggestie is nu eigenlijk dat we het nog niet kunnen', stelt Boot. 'En eigenlijk hebben de economen en beleidsmakers - die op dit moment niet aan het roer staan - al gezegd wat er wél moet gebeuren.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De economische raming van het CPB laat positieve vooruitzichten zien. Dit jaar groeit de economie naar verwachting met 1,6 procent, volgend jaar met zo'n 1,4 procent. 'Dat zijn gewoon goede jaren', zegt econoom Edin Mujagíc. Qua koopkracht gaan we er dit jaar weliswaar een klein beetje op achteruit, maar dat komt volgend jaar weer ruimschoots goed. 'Dan zou de koopkracht weer met twee procent moeten gaan stijgen. Als je bedenkt waar we in de wereld allemaal mee te maken hebben, dan zijn dit ramingen om door een ringetje te halen.' Ondanks die mooie economische groei, waarschuwt het CPB ook dat volgend jaar meer mensen onder de armoedegrens zullen belanden. 'De economische koek wordt dus groter, maar de verdeling daarvan loopt nog schever dan in voorgaande jaren. Zeven procent van de kinderen zal naar verwachting in armoede leven, dat doet echt pijn in een rijk land als Nederland.' Opvallend noemt Mujagíc dat het CPB erop rekent dat de renteniveaus die we nu zien ongewijzigd blijven tot in 2024. Zo lieten Fed-baas Jerome Powell en president van de ECB Christine Lagarde deze week al weten dat er nog wel wat rentestappen aan zitten te komen om de hoge inflatie te bestrijden. 'Er is veel te zeggen voor die aanname, want je kunt als CPB niet voorspellen wat de rente gaat doen', aldus Mujagíc. 'Maar het maakt wel dat je een grote kanttekening mag plaatsen bij die ramingen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De baas van de Amerikaanse centrale bank, Jerome Powell, heeft een aantal opmerkelijke dingen gezegd in de Amerikaanse Senaat, vindt econoom Edin Mujagic. Zo zei hij onder meer dat de macro-economische cijfers 'beter waren dan verwacht', en dat is slecht nieuws volgens Mujagic. Hij stelt dat men daar best wel van baalt, en dat het hele idee van de rente verhogen om de economische groei te vertragen, niet gewerkt lijkt te hebben. 'Ze hoopten dat de renteverhogingen van de afgelopen maanden de deur open zouden zetten voor de Federal Reserve om nog voor de zomer te kunnen stoppen met die verhogingen', aldus Mujagic. 'Maar de deur blijft potdicht.' Volgens Powell is de sterk draaiende economie ook de reden dat de inflatie nog steeds aan de hoge kant is. Afgelopen maand was er bijvoorbeeld niet of nauwelijks sprake van een daling, en is de verhouding tussen vraag en aanbod uit het lood geslagen. 'Dat was voor mij een cruciale uitspraak', aldus Mujagic. 'En hij vond dat de vraag meer in lijn moest komen met het aanbod. Vrij vertaald betekent dat dat hij de goed draaiende economie wil afstoppen. In feite zegt hij dus dat hij meer Amerikaanse werkloosheid wil zien.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor het eerst sinds 2011 is de Nederlandse tienjaarsrente tot boven de vier procent uitgekomen. Een fenomeen dat ook in andere landen speelt, zegt macro-econoom Edin Mujagic. 'Alleen doet het hier veel meer pijn. ' In landen als Griekenland en Italië is die tienjaarsrente ook inmiddels gestegen, en tegelijkertijd blijft de huizenprijs daar ook omhoog gaan. 'Alsof er niks aan de hand is', zegt Mujagic. Beide landen hebben een hoge staatsschuld, daarom is het volgens de econoom belangrijk om aan te geven dat in landen met een lage staatsschuld, zoals Nederland en Zweden, de huizenprijs juist daalt. 'De Griekse economie zal het dit jaar beter doen dan de eurozone als geheel, en ook beter doen dan de Nederlandse en Zweedse economie.' Lees ook | Staatsschulddaling eurolanden is niet per se goed nieuws Volgens Mujagic hebben wij, maar ook Zweden, veel meer last van de hoge rente dan die eerder genoemde landen. Hij denkt dat de economen, inclusief hijzelf, veel te veel hebben gekeken naar alleen de staatsschuld. 'Staatsschuld staat niet gelijk aan alle schulden. Er zijn ook schulden van huishoudens, schulden van bedrijven. We moeten vanaf nu eigenlijk eigenlijk alleen maar kijken naar de optelsom van al die schulden.' ‘In termen van staatsschuld, is Nederland het Griekenland van de private schulden’ Edin Mujagic, macro-econoom 'Als we dat doen', zegt Mujagic, 'dan zien we dat wat Griekenland is in termen van staatsschuld, Nederland is in termen van de private schulden.' De schulden van Griekse huishoudens en bedrijven zijn verantwoordelijk voor 120 procent van de economie. Dezelfde rekensom voor Nederland laat zien dat de schulden 250 procent van de economie innemen. 'Door de vele particuliere schulden, is Nederland heel kwetsbaar voor stijgende rentes', zegt Mujagic. Hij verwacht niet dat de rente snel gaan dalen. 'Ik denk eerder dat de rentestanden te laag dan te hoog zijn.' Lees ook | Amerikaans banenrapport en macro-cijfers centraal in komende beursweek De hoge rentes in combinatie met de hoge particuliere schulden, zorgen ervoor dat het wordt voor steeds meer mensen moeilijker wordt om een lening af te sluiten om een huis te gaan kopen. 'En dan zie je dat de huizenprijzen daarop reageren door te gaan zakken.' Omdat veel mensen in Nederland en Zweden een hypotheek hebben, dalen de huizenprijzen. En heel veel Grieken, hebben geen hypotheek.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoogleraar Arnoud Boot noemt het allesbehalve een prettig bericht dat UBS-bestuursvoorzitter Ralph Hamers een bonus incasseert van 13 miljoen euro. Hij maakt zich met name zorgen over hoe dat zich zal vertalen naar Nederland, en vindt dat de bonussen in de publieke sector zich niet verhouden tot de private sector. Boot noemt het belangrijk dat dat kapitalisme af en toe in de hand gehouden wordt. 'Als het misgaat met een financiële instelling bijvoorbeeld, betaalt de belastingbetaler de prijs', betoogt hij, terwijl hij opmerkt dat het Nederlandse kapitalisme richting de collectieve sector beweegt. 'Dat betekent bijvoorbeeld dat een ziekenhuisdirecteur - een van de meest complexe bestuursfuncties die er is - onder een wet valt die een beloning maximeert op een niveau dat voor de gemiddelde Nederlander geweldig is (230.000 euro, red.), maar binnen het loongebouw van het ziekenhuis of in de maatschappij laag is.' Hij betwist dan ook of het nog mogelijk is om fatsoenlijk onderscheid te maken in goede en minder goede ziekenhuismanagers - de beloning blijft immers hetzelfde. Het moet volgens Boot dan ook mogelijk zijn voor goede bestuursvoorzitters et cetera om meer te kúnnen krijgen als bonus. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatie is de afgelopen weken opgelopen tot maar liefst 8 procent, en daarmee lijkt er een kentering te zijn ingezet ten opzichte van enkele maanden geleden. Toen daalde de inflatie nog, maar nu komen mensen klem te zitten. Dat ziet ook hoogleraar Arnoud Boot. Boot noemt inflatie 'een soort herverdelingsmechanisme zonder enige controle', en volgens hem betekent dat dat juist zwakkere groepen als eerste geraakt worden. 'Inflatie is iets - en onverwachte inflatie al helemaal - zeer onvoorspelbaars', zegt Boot. 'We weten nooit wanneer het weggaat. Daarbij hebben we nu geleerd dat áls de inflatiegeest uit de fles is, hij er heel moeilijk weer ingaat.' Hij benadrukt dat de onvoorspelbaarheid van de inflatie met name zit in het niveau en hoe die zich in de loop der tijd zal ontwikkelen. Temeer omdat we uit een periode komen waar er bijna geen sprake was van inflatie; de meest voorspelbare inflatieomgeving die er is volgens Boot. 'Als er bijna geen inflatie is en niemand er rekening mee houdt.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de nieuwe inflatiecijfers lijkt het erop dat de gemiddelde prijsstijgingen nog lang niet terug zullen gaan naar de oude niveaus. Volgens macroeconoom Edin Mujagić komt dat doordat centrale banken te laat hebben gehandeld. 'Ze hebben heel lang gezegd dat het wel over zou waaien, maar dat is niet zo. We hebben nu slow motion inflatie: lagere cijfers dan vorig jaar, maar wel hardnekkiger om van af te komen.' Het is haast paradoxaal, vindt Mujagić: 'Je ziet dat energie, waar toch het grootste deel van de inflatie vorig jaar vandaan is gekomen, juist nu niet meer bijdraagt aan de inflatie. Sterker nog, energie had zelfs een remmende werking op de cijfers.' De inflatie van nu blijkt vooral voor in de voedselprijzen te zitten. 'Het stokje is als het ware overgenomen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar voorheen door de Europese Centrale Bank met name werd ingezet op het verruimen van het monetaire beleid, is er tegenwoordig sprake van verkrapping. Hoogleraar Monetaire Economie Casper de Vries is van mening dat de ECB daarbij voorzichtig te werk moet gaan: 'Het fiscale beleid en monetaire beleid moeten met elkaar in balans blijven.' Een instrument dat door de ECB kan worden gebruikt om het monetaire beleid te sturen, is het rente-instrument. Maar op het moment dat de rente ongeveer nul is, houden mensen hun geld liever in hun zak, weet hoogleraar Monetaire Economie Casper de Vries van de Erasmus School of Economics. 'Het instrument is dan bot geworden, want je kan de rente niet te ver onder nul brengen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Spanje en Frankrijk presenteren vandaag tegenvallende inflatiecijfers. En dat terwijl de Europese Centrale Bank (ECB) momenteel veel doet om de inflatie te beteugelen. Volgens senior macro-econoom Bert Colijn van ING is dat goed te verklaren. 'Die renteverhogingen gaan effect hebben, maar daar zit nou eenmaal een aantal maanden tussen.' De inflatiestijgingen in Frankrijk en Spanje heeft volgens Colijn twee oorzaken. 'De voedselprijzen zijn een belangrijke factor die de inflatie daar verder omhoogduwen. Maar wat ook heel belangrijk is voor de ECB: de prijzen van diensten. Die blijven toch hardnekkig stijgen momenteel.' Colijn denkt dat deze ontwikkelingen reden tot zorg zijn in Frankfurt, zeker met het oog op de inflatiecijfers van de eurozone als geheel, die donderdag bekendgemaakt worden. Colijn verwacht daarom dat het voorlopig nog niet gedaan is met de rentestijgingen van de ECB. 'We kunnen bijna met zekerheid zeggen dat in maart de rente nog een keer met een half procent verhoogd wordt. En daarna misschien nog wel twee keer, wellicht in een kleinere stap van een kwart procent. Hopelijk geeft dat in de zomer tekenen dat de kerninflatie naar beneden komt, wat ook wel een beetje de verwachting is.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoewel PostNL in 2023 van plan is om ruim twee- tot driehonderd banen te schrappen, moet dat volgens hoogleraar Arnoud Boot juist gezien worden als een kans voor de rest van de economie. 'De Nederlandse economie heeft in wezen al 25 jaar een gebrek aan mensen, dus we moeten gaan nadenken over hoe we het aanbod van mensen gebruiken.' Volgens Boot zijn het ook niet de postbezorgers waarop PostNL wil besparen, maar juist op allerhande kantoorfuncties. Volgens Boot loopt het postbedrijf daarmee wel het risico dat het bestaande kantoormedewerkers uitput, waardoor niemand meer aan iets toekomt en iedereen onder grote stress staat, maar hij benadrukt aan de andere kant dat de hoeveelheid mensen in verborgen banen ook groot is. 'Dat zijn functies die overbodig zijn, in dit geval dus mogelijk kantoorfuncties. Maar dat aantal is gigantisch', aldus Boot. Niet alleen in de kantoorsector ziet Boot die ontwikkeling, maar ook in het onderwijs. 'Er is te weinig aanwas in de handvaardige richtingen', zegt hij. 'Kijk maar naar het MBO. Dat hebben we bijna aan de kant geschoven als stigmatiserend, want je wil je kind dáár toch niet naartoe sturen? Terwijl we juist mensen nodig hebben die dingen met hun handen kunnen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De economische impact van een jaar oorlog in Oekraïne valt mee als je naar de cijfers kijkt, zegt econoom Arnoud Boot. 'In Nederland is de werkloosheid lager dan ooit en de consumentenbestedingen zijn hoog. De industrie in verschillende Europese landen heeft het wel moeilijk, maar de dienstensector heeft het gemiddeld genomen goed.' Dat hangt volgens Boot direct samen met het feit dat consumenten momenteel heel veel geld uitgeven. 'Na jaren van grote impulsen in de economie, zowel monetair als vanuit de overheden, is er onvoorstelbaar veel geld in omloop.' Dat houdt de economie draaiende, maar heeft ook een mogelijke keerzijde. 'Het duwt de economie soms zelfs over de klif, het is één van de oorzaken van de inflatie.' Boot verklaart dat de hoge inflatie niet alleen te wijten is aan de energiecrisis die na de Russische invasie in Oekraïne is ontstaan, maar ook het resultaat is van effecten die al jaren aan de gang zijn. 'Er is een opbouw geweest van ondersteuning van de economie, ook in de jaren voor de covidcrisis. Dan kun je met een paar schokken de inflatie al uit de fles krijgen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ook economen maken zich grote zorgen over de energietransitie. 'Hét gespreksonderwerp is de vraag of de energietransitie inflatie gaan aanwakkeren, of er juist voor gaat zorgen dat de prijzen wat minder hard gaan stijgen', zegt econoom Edin Mujagic. Omdat de ingezette energietransitie de prijs van fossiele brandstoffen opstuwt en er nog onvoldoende 'schone' energie beschikbaar is, zou je logischerwijs misschien verwachten dat de transitie als geheel de inflatie verder aanwakkert. 'De vraag naar energie stijgt en blijft stijgen', legt Mujagic uit. 'Om het gebruik van fossiele brandstoffen te ontmoedigen, ga je extra belastingen hebben. Dan kan de prijs dus eigenlijk maar één kant op, en dat is omhoog. Maar economen zijn het nooit allemaal met elkaar eens. Boerenverstand Een belangrijke kanttekening bij dit verhaal is volgens Mujagic dat mensen zich kunnen voorbereiden wanneer je als overheid ruim van tevoren, ver voordat de energietransitie begint, aangeeft welke belastingen omhoog gaan en worden geïntroduceerd en voor hoe lang ze zullen gelden. Dat effect was gebleken uit een wetenschappelijk onderzoek dat de Zweedse centrale bank op de eigen website heeft gepubliceerd. 'Dan zie je dat het prijsopdrijvende effect in één keer wordt uitgevoerd, en daarna gebeurt er niet veel. Dan kún je inderdaad zo'n transitie uitvoeren zonder dat de inflatie stijgt.' Alleen zijn de resultaten uit dat Zweedse onderzoek volgens Mujagic eigenlijk niet, of nauwelijks van toepassing op de situatie zoals we die hier hebben. 'Zo'n wereld hebben we niet. Op het niveau van de EU weten we nog steeds niet hoe we dit gaan doen, laat staan dat je hier op wereldniveau eensgezindheid over hebt. We kunnen met ons boerenverstand dus concluderen: de vraag blijft stijgen, het aanbod blijft daar achteraan kachelen, en dan kunnen de prijzen helaas alleen maar omhoog.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De centrale banken proberen de inflatie al een tijd te beteugelen. De Fed wil eind 2024 weer terug zijn op een inflatieniveau van 2 procent per jaar. Macro-econoom Edin Mujagic vindt dat de bank dan wel bereid moet zijn om daarvoor een hogere prijs te betalen. 'De werkloosheid moet een stuk harder op gaan lopen om dat te bereiken.' 'Je zou heel snel de indruk kunnen krijgen dat het allemaal gaat zoals het moet gaan, maar dat ligt toch anders', stelt de macro-econoom. Op dit moment gaat de Verenigde Staten richting 4,6 procent werkloosheid. Volgens Mujagic blijkt uit berekeningen van de centrale bank in de Amerikaanse stad Cleveland dat de werkloosheid op moet lopen tot 7,4 procent om het gewenste inflatieniveau van 2 procent te bereiken. 'Dat is een verdubbeling van de huidige werkloosheid, en een verdubbeling zonder een recessie gaat moeilijk', vertelt Mujagic. 'Wat de berekeningen zeggen is dat als de werkloosheid rond de 4,5 procent moet blijven, er een streep moet door de hoop dat de inflatie naar 2 procent zal zakken.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De positieve cijfers over de Nederlandse economie bevestigen het verwachte beeld over 2023. Dat zegt macro-econoom Edin Mujagic. 'Gaat het hartstikke goed? De waarheid is dat hartstikke goed gíng.' Volgens het CBS groeide de Nederlandse economie groeide in 2022 met 4,5 procent. In 2021 was dit nog 4,9 procent. De economie groeide deze eeuw nog niet eerder twee jaar achter elkaar zo hard. Lees ook | Nederlandse economie groeide in 2022 met 4,5 procent Volgens Mujagic is iets meer dan de helft van de groei voortgekomen uit het feit dat de consument meer geld heeft uitgegeven. 'Ondanks die hoge inflatie van vorig jaar.' Volgens de macro-econoom zat de hoge inflatie vooral in energieprijzen. Door langlopende energiecontracten had een groot deel van de bevolking daar echter weinig last van. Vorig jaar was het ook het jaar waarin de coronamaatregelen werden afgebouwd. 'Voor het eerst alles kon alles weer', zegt Mujagic. 'We konden weer gaan shoppen, we konden weer naar het restaurant, naar de bioscoop. Er was overheidssteun en er kwamen bijna half miljoen nieuwe banen erbij. Dan ligt de 4,5 procent groei hebt eigenlijk erg voor de hand.' Nu is de inflatie echter 'meer in de poriën van de economie' gaan zitten, zegt Mujagic. 'De langlopende contracten zijn afgelopen, mensen gaan nu de prijs betalen.' Daarnaast zijn de opgespaarde tegoeden van huishouden voor een groot deel op, de steunmaatregelen van de overheid zijn minder geworden. 'Wat er nog over blijft is het energieplafond', zegt Mujagic. Daarom is hij van mening dat de mooie jaren achter ons liggen. '2023 wordt gewoon een aanmerkelijk slechter jaar dan vorig jaar. Daar moet je je op voorbereiden', zegt Mujagic. Maar er is altijd een 'maar'. Want volgens Mujagic er is 'alle reden om optimistisch te zijn over de jaren na 2023.' Dit jaar moet worden gebruikt als we pauzejaar, om na te denken over de toekomst en wat ons land nodig heeft en welk beleid daar bij moet.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als het aan hoogleraar Arnoud Boot ligt, worden hoogleraarstitels in de toekomst veel minder makkelijk verstrekt. 'Op allerlei punten in de universiteit is er sprake van een overvloed aan mensen aan de buitenkant.' Dit weekend meldde het Financieel Dagblad dat de financiering van leerstoelen in Nederland vaak in nevelen gehuld is, en hoewel Boot niet zover wil gaan om de functie van hoogleraar als te koop te zien, ligt er wel een kern van waarheid in die omschrijving. Als voorbeeld noemt hij advocatenkantoren en accountancy-firma's, waar legio mensen zouden rondlopen met een hoogleraarstitel. 'Dat is op zichzelf verontrustend omdat je van een hoogleraar mag verwachten dat hij een hoog wetenschappelijk statuur heeft, en dat hij wetenschappelijk onderzoek doet', zegt Boot. 'Maar als je 80 of 90 procent van je tijd in een advocatenkantoor zit, dan heb je natuurlijk geen tijd om onderzoek te doen.' Boot benadrukt het belang van mensen uit het werkveld die enkele uren per week bij de universiteit een hoogleraarschap vervullen, temeer omdat universiteiten privaat geld nodig hebben. Maar daarbij vindt hij wel dat het geld vanuit een onafhankelijke positie moet komen. 'Een universiteit gaat over haar eigen missie en personeelsbeleid, en daar moeten privaat geld en docenten aan de buitenkant in passen.' Waar gaat het mis Het gaat volgens Boot echter mis wanneer er groepen ontstaan waar hoogleraren van die buitenkant opeens de dienst uitmaken bínnen de universiteit. De titel van hoogleraar is de hoogste academische functie, en daaronder bevinden zich rangen waar hoge wetenschappelijke eisen aan gesteld worden. De facto betekent dat dus dat accountants en advocaten met zo'n titel mee kunnen praten over wat er met het personeelsbeleid of met andere beslissingen binnen de universiteit gebeurt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar minister van Volkshuisvesting Hugo de Jonge volop plannen presenteert over het reguleren van de middenhuur en verplichte sociale huurbouw, daar wordt hem dat niet in dank afgenomen. Dat ziet ook hoogleraar Arnoud Boot. Boot stelt zelfs dat de woningmarkt zoals we die kennen niet eens een markt is. 'Er is bijna nergens een grotere overheidsbetrokkenheid te zien dan op de woningmarkt', zegt Boot. 'Daarmee is er dus ook sprake van een wisselend beleid over de tijd gezien, want het ministerie van Wonen is nog niet zo lang geleden opgeheven. Nederland was namelijk 'af'.' Volgens Boot is de woningmarkt in Nederland 'per definitie' zeer ingewikkeld. Dat zit hem in de vastigheid van die markt. 'Als je de verkeerde huizen hebt, duurt het eigenlijk een generatie voordat je de goeie hebt', zo stelt hij. 'En je kunt niet niet heel snel bouwen in een land dat zo dicht zit. Dus het is buitengewoon positief dat volkshuisvesting weer bovenaan het lijstje staat en dat er een minister voor is, maar tegelijkertijd schuilt er een gevaar.' Van het een naar het ander Gevaar dat schuilt in de inconsistentie van het beleid. Volgens Boot is er sprake van een dossier waar telkens ander beleid op werd toegepast, van meer markt naar meer overheid. 'De vraag is dus wat de rol van de overheid moet zijn.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kan niet op in de Amerikaanse economie. Winkelverkopen zijn met 3,5 procent gestegen en dus is het alweer tijd voor een feestje, zo stelt econoom Edin Mujagic. Zelfs ondanks de tegenvallende inflatiecijfers. Want, zo benadrukt Mujagic, hoewel de inflatiecijfers tegenvielen, daalde de inflatie nog steeds. 'Het valt allemaal keurig samen', stelt hij. 'Wij hebben in Nederland de goede gewoonte om op lichtpunten te wijzen als het slecht gaat, en we plaatsen kanttekeningen als iedereen feest aan het vieren is.' En zo ook als de Amerikanen het doen, want Mujagic durft enkele kanttekeningen te plaatsen bij de feestvreugde. Zo zou het groeicijfer van 3,5 procent niet zijn gecorrigeerd voor de inflatie. Als die correctie wordt toegepast, blijft er volgens Mujagic alsnog groei over, maar wel minder. Daarnaast benadrukt hij dat de maand januari bekendstaat als salesmaand, waarin meer wordt uitgegeven dan in andere maanden. Seizoensaanpassing Daarnaast zegt hij dat er sprake is van een seizoensaanpassing. 'Maar dat geldt voor alle macro-economische cijfers', gaat Mujagic verder. 'Het Amerikaanse statistiekbureau stelt dat juli niet hetzelfde is als januari, en dus wordt er een seizoensaanpassing toegepast. Dat resulteert nu in groei, maar als je naar de werkelijke cijfers kijkt, zie je dat Amerikanen in december 750 miljard dollar uitgaven.' En dat staat in schril contrast met het werkelijke bedrag van 630 miljard dollar dat Amerikanen in januari uitgaven, ondanks de 3,5 procent stijging. 'Het seizoensaanpassingseffect is enorm.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor de zevende maand op rij is het inflatiecijfer in Amerika gedaald. Macro-econoom Edin Mujagic noemt dat 'welkom nieuws' na de stijgingen van het afgelopen jaar. Toch is het belangrijk om niet te vroeg te juichen en de maand-ontwikkeling in de gaten te houden vindt Mujagic: 'We zijn nu in een slow motion-inflatie terechtgekomen.' De inflatiedaling stelt weinig voor volgens Mujagic, maar het is wel een goed teken dat de dalende trend zich voortzet. Tegelijkertijd laten de maand-ontwikkelingen een ander beeld zien. 'In december vorig jaar zagen we een daling, maar in januari kwam er juist een half procentpunt bij. Dat is op maandbasis uiteindelijk een behoorlijke stijging', licht de macro-econoom toe. Als die trend doorzet dan kom je volgens Mujagic op een jaarinflatie van zes procent. 'En dat is mijlenver van de twee procent die de Fed nastreeft.' Er is dus geen duidelijk beeld dat de inflatie in Amerika heel hard aan het zakken is. Dat het cijfer aan de hoge kant blijft heeft volgens de macro-econoom als gevolg dat de Fed voorlopig door moet gaan met het verhogen van de rente. De fase waar we nu in terecht zijn gekomen is een fase van 'slow motion-inflatie', stelt Mujagic: 'We komen uit een periode van hoge inflatie veroorzaakt door de energieprijzen. Dat effect ebt nu weg en daarom moeten we kijken naar de sticky inflatie.' Volgens de macro-econoom is dat het deel van de inflatie waarvan historisch bekend is dat de prijzen zeer langzaam veranderen. 'Dat geeft een goed beeld van waar de inflatie naartoe gaat en je ziet dan dat de inflatie langzaam aan het oplopen is.' Toch is er ook hoop volgens Mujagic, want het wordt beter als je kijkt naar het totale inflatiecijfer in de VS. Een derde van dat cijfer bestaat uit kosten voor huisvesting, daarom is het aan de hoge kant. Wat de huizenprijzen in de VS doen, vertaalt zich later in dat deel van het inflatiecijfer, weet de macro-econoom. 'De huizenprijzen beginnen langzaam te dalen. Als we het inflatiecijfer van nu vergeten, dan is de kans groot dat, voordat we kunnen denken aan zomervakantie, de Amerikaanse inflatie aanmerkelijk lager is', vermoedt Mujagic. 'Dan gaat de deur open voor de Fed om te denken dat het genoeg is geweest met al die renteverhogingen sinds maart en dat ze dan besluiten ermee te stoppen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse economie groeit in het vierde kwartaal en dus ontsnappen we op het nippertje aan een recessie, maar verbaasd is macro-econoom Edin Mujagic allerminst. 'We weten dat economische groei om ons heen mee is gevallen, en Nederland profiteert altijd.' Mujagic noemt het groeicijfer 'een groot nationaal cadeau op Valentijnsdag', omdat het alles omvat wat iemand graag wil zien. 'De economie is gegroeid, we hebben geen recessie, de groei kwam overal vandaan en we hebben het beter gedaan dan landen om ons heen', zegt hij. Met name de laatste maanden van 2022 hebben bijgedragen aan de toegenomen consumentenuitgaven, zo weet Mujagic. 'Men komt in een feeststemming en er was ook daadwerkelijk geld om uit te geven.' De reden? Loonafspraken waarbij de loonstijgingen aanmerkelijk hoger lagen dan voor mogelijk werd gehouden. Waar men in voorgaande jaren blij was met stijgingen van twee tot drie procent per jaar, daar kreeg men in 2022 tussen de zes en acht procent erbij. 'Dat doet iets met de stemming in het land, ja', aldus Mujagic.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat de Tweede Kamer spreekt over de toekomst van de euro is 'juist nu, op een rustig moment' een goed idee. 'De huidige geopolitieke situatie maakt het ontstaan van rumoer heel kostbaar', zegt macro-econoom Arnoud Boot. Er is ook genoeg te bespreken, denkt hij. In aanloop naar het gesprek in de Kamer hebben De Nederlandse Bank en het Centraal Bureau voor de Statistiek gezegd dat de euro niet in alle gevallen ervoor heeft gezorgd dat landen dichter bij elkaar zijn gekomen. De munt heeft ook voor divergentie in de Europese Unie heeft gezorgd. Lees ook | 'Euro doet het redelijk goed' Dat de Tweede Kamer spreekt over de toekomst van de euro is 'juist nu, op een rustig moment' een goed idee. (Unsplash) 'De euro als puur economisch element heeft niet voor convergentie gezorgd, dat is wel een noodzaak voor een unie als de EU', zegt Boot. 'De euro is om politieke redenen ingevoerd.' De eenwording van Duitsland (1990) stond volgens Boot aan de basis van de invoer, naast de wens van Frankrijk om een einde te maken aan de dominantie van de Duitse Mark. 'Frankrijk wilde een versnelde invoer van de euro en wilde daarnaast niet het zwakste lid van de eurozone worden. Daarom moesten Zuid-Europese landen meteen aansluiten.' Met de euro moesten landen binnen de Europese Unie vanzelf dichter bij elkaar komen. 'IJdele hoop', denkt Boot. De hoofdoorzaak daarvoor ligt primair bij de nationale overheden, denkt hij. 'Onderdeel zijn van de eurozone brengt morele verantwoordelijkheden met zich mee. Je moet structurele hervormingen doorvoeren die je sterker maken.' Daar is veel te weinig van terecht gekomen, zegt Boot. Luister ook | Macro met Boot en Mujagić 'Je kan discussiëren over Spanje en Portugal. Die landen hebben zeker stappen gemaakt, maar niet voldoende.' De vraag is volgens Boot dan ook of 'Brussel' de juiste rol heeft gespeeld. 'Als monetaire unie moet je eigenlijk ook een politieke en een begrotingsunie hebben.' En dat vraagt om meer macht voor de Europese Commissie. Boot maakt een vergelijking met de Verenigde Staten. 'De staat Californië kan niet uit de dollar stappen en zal dat ook niet in zijn hoofd halen. Als dat zou gebeuren, wordt elke staat meegetrokken.' Maar EU-landen zijn niet klaar voor een Europese politieke unie. 'De constante vraag binnen de EU gaat over het machtsoverwicht tussen de nationale overheden, de Europese Commissie in Brussel met een gebrek aan draagvlak en de Europese Centrale Bank die genoodzaakt is het 'hele zaakje bij elkaar te houden.' Lees ook | Staatsschulddaling eurolanden is niet per se goed nieuws Roerei Volgens Boot is dat cultureel en emotioneel gestuurd. 'Je moet Europa zien als iets waar je bij wil behoren', zegt hij. 'Een Amerikaan die na een lange gijzeling terugkeert naar zijn land zal ongeacht de staat waar in hij landt zeggen: 'I'm happy to be back in the greatest country on earth. Een Europeaan zou dat nooit zeggen.' De euro is er nu eenmaal en kan niet meer weg. 'Het is een scrambled egg, daar kan je geen omelet van maken. Dit is het'. Daarom moet meer worden gekeken naar dat wat ons bindt, denkt Boot. En dan gaat het vooral om pan-Europese zaken zoals bijvoorbeeld de spoorwegen en het bankverkeer. 'We zitten nog steeds met een financieel systeem waar nationale banken grote invloed hebben op nationale overheden. Dat is vragen om moeilijkheden. Waar blijft die pan-Europese kapitaalmarkt?' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de verkoop van het meerderheidsbelang in ABN Amro laat de staat de bank op eigen benen staan, en hoogleraar Arnoud Boot vraagt zich af wat de strategie daarachter is. 'Er komt natuurlijk een consolidatieslag, maar bij mij is het uitgangspunt: wat is de strategie van ABN Amro zelf.' Volgens Boot spelen daar ook nadrukkelijk nationale belangen. 'Het is wenselijk als de overheid haar strategie als grootaandeelhouder verder naar voren brengt', stelt hij. 'Er zijn ook Kamerbrieven geweest, dus het is niet zo dat er niets over gezegd is, maar ik vind dat de strategie van Nederland én van ABN Amro centraal moeten staan.' Hij denkt dan ook dat de huidige strategie van ABN Amro te bekijken is vanuit nostalgisch perspectief, toen ABN Amro nog dé zakenbank was die in het handelsverkeer van het Nederlandse bedrijfsleven opereert. 'Een soort van schaduw-ambassadenetwerk', omschrijft Boot. 'Ze hebben de afgelopen jaren geprobeerd, om daar toch weer een voet tussen de deur te krijgen. Maar dat is tot nu toe vrij lastig gebleken.' 'Geen agressief spel' De reden waarom durft Boot niet te zeggen. 'Of dat komt door gebrek aan proberen of inspanning weet ik niet', vervolgt hij. 'En het is ook niet mijn bedoeling dat ABN Amro ooit weer dat agressieve spel op de financiële markt gaat spelen, maar ze waren altijd de bank waar bedrijven terecht konden voor advies.'See omnystudio.com/listener for privacy information.