Macro met Boot en Mujagić | BNR

De verhoging van het Amerikaanse schuldenplafond is niet de enige positieve kant van de bereikte deal tussen de Republikeinen en Democraten. Volgens macro-econoom Edin Mujagic is de grote winst vooral het feit dat de discussie de komende jaren van tafel is. 'De angst was dat de volgend jaar het circus weer zou beginnen.' Afgesproken is dat e schuldenlast van de staat tot 1 januari 2025 boven het eerder vastgelegde plafond van 31,4 biljoen dollar mag stijgen. Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden en de Senaat moeten nog hun oordeel vellen over het akkoord. Dat gaat naar verwachting in de loop van de week gebeuren. Lees ook | Lang niet iedereen tevreden met deal over verhoging schuldenplafond VS Mujagic hield er wel degelijk rekening mee dat er beide partijen niet tot een akkoord zouden komen. 'In de afgelopen decennia heeft het vaak maar weinig gescheeld.' Maar ondanks grote verschillen, wilden beide partijen toch samenwerken. 'Tegenwoordig zijn er veel afgevaardigden die daar echter moeite mee hebben', zegt de macro-econoom. Daarom scheelde het deze keer niet veel, denkt hij. Beide partijen hebben daarvoor wel wat water bij de wijn moeten doen. Amerikaanse media melden op basis van bronnen binnen het Witte Huis dat de Amerikaanse belastingdienst, de Internal Revenue Service, door de deal flink moet inleveren: 20 miljard van de 80 miljard dollar die de instelling eerder was toegezegd voor meer personeel en modernere systemen wordt teruggedraaid. Ook gaat er minder geld naar armoedebestrijding, een belangrijk thema van president Joe Biden. In ruil daarvoor is er de komende twee jaar rust op dit terrein, benadrukt Mujagic. 'De angst was toch dat je dit circus volgend jaar weer zou krijgen. Maar volgend jaar is verkiezingsjaar in Amerika en dan had men zich waarschijnlijk nog een stuk dieper ingegraven.' Dat de schuldenlast de komende twee jaar mag stijgen, is dan ook vooral winst voor de Democraten, denkt hij. 'Het waren vooral Republikeinen die veel aandacht hadden voor een verlenging van maximaal een jaar. Ik heb het gevoel dat de Democraten eerder een feestje kunnen gaan vieren.' Toch moet ook de Amerikaanse federale overheid gaan oppassen, want de Amerikaanse schuldenlast wordt alleen maar groter. Wettelijk heeft de regering van Joe Biden de mogelijkheid om van 31.000 miljard dollar schuld naar 35.000 miljard dollar schuld te gaan. Op korte termijn is dat goed nieuws, want dat haalt een grote onzekere factor op de financiële markten weg, maar het schuldenprobleem van de VS wordt alleen maar groter wordt. 'Dan moet je veel economische groei hebben, en of hoge inflatie, om te voorkomen dat de schuldratio als percentage van de economie meestijgt.' Of met het sluiten van de deal de beoordeling van de kredietwaarde van Amerika door Fitch van tafel is, betwijfelt Mujagic. 'Die hebben gezegd dat, of er een deal komt of niet, de kredietwaardigheid van Amerika tegen licht te zullen gaan houden. Als je dit spel elke keer weer moet gaan spelen, dan komt dat de kredietwaardigheid niet ten goede.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Duitse recessie is een feit en dat gaat gevolgen hebben voor Nederland, daar is hoogleraar Arnoud Boot van overtuigd. 'Duitsland is de belangrijkste exportpartner van Nederland, dus in zoverre is het voor Nederland wel handig als de Duitse economie wel goed draait.' Verrast is Boot echter niet. Hij stelt dat de realiteit niet veel afwijkt van de voorspelling van de World Economic Outlook-publicatie, waarin al duidelijk werd dat de Duitse economie achterbleef. 'Ik heb al vaker gezegd dat we het woord 'recessie' moeten verbieden', zegt hij. 'We hebben namelijk jaren en kwartalen gehad waarin de consumptie ontzettend gestegen is, gestimuleerd door overheden.' Hij vindt het dan ook niet gek dat er - na een stijging van tien procent in een paar jaar - een paar tiende procent daling optreedt in een jaar. 'In deze periode, waar er zulke grote schommelingen zijn door overheidsbeleid en bepaalde schokken die op ons afkomen, moeten we ons realiseren dat we in een periode leven die niet met macro-economische modellen te voorspellen is', vervolgt Boot. 'Of dat je dicht bij de voorspelling blijft.' Negatief Volgens Boot bestaat de kans dan ook dat Duitsland over geheel 2023 op een negatief cijfer terecht gaat komen. 'Hoewel we wisten dat er sprake zou zijn van een recessie, is het misschien wel nieuws dat het percentage maar een paar tienden procent onder de voorspelling van het IMF bleef', zegt hij. 'Dus 2023 zou als geheel negatief uit kunnen pakken.' Dan zou de recessie niet meer gedefinieerd zijn aan twee kwartalen, maar aan vier kwartalen, aldus Boot.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Beetje bij beetje nadert de dag dat de Verenigde Staten het schuldenplafond aantikt. Analisten verwachten dat dat rond 1 juni gebeurt. ‘Dan is het ministerie van Financiën door zijn gelden heen’, zegt macro-econoom Edin Mujagic. Er wordt nog flink onderhandeld om dat plafond omhoog te krijgen. ‘Deelnemers aan dat overleg noemen de gesprekken ‘productief’, maar daar gelooft Mujagic weinig van. ‘Dat is meestal het woord wat je gebruikt als je toch iets moet zeggen, maar je het nergens over eens bent.’ Maar de tijd dringt voor hen, zegt Mujagic. ‘Tussen het moment dat je een deal hebt, het parlement er het goedkeurt en de president er zijn handtekening onder zet, heb je 4, 5 werkdagen nodig. Nou wil het toeval dat aanstaande maandag een vrije dag is in de VS. De afgevaardigden zijn dan op mini-reces. Maar als er een deal komt, dan moeten ze halsoverkop terug naar het parlement om erover te stemmen, dat gaat een grote logistieke klus zijn’, verwacht de econoom. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) geeft toe dat het de verkeerde keuze heeft gemaakt door de rente ruim tien jaar lang op nul procent te houden. 'Dat is een goede zet geweest, omdat het heel veel narigheid heeft voorkomen', duidt macro-econoom Edin Mujagic. 'Maar een gratis lunch bestaat niet. Uiteindelijk is er een prijs.' En precies tot die conclusie zijn onderzoekers van het IMF gekomen. Zij hebben geconcludeerd dat er inderdaad een prijs betaald moeten worden als de rente te lang te laag blijft. 'Dus als men te lang doorgaat met het opkopen van staats- en bedrijfsobligaties', aldus Mujagic. 'Ik begrijp dat het IMF heeft besloten om rentes te verlagen in 2008 en 2012, maar dat het vervolgens tien jaar lang hetzelfde blijft, was de fout.' Een van de gevolgen van het door de IMF gevoerde monetaire beleid, is dat er volgens Mujagic bepaalde zeepbellen op de financiële markten ontstaan. Dat wil zeggen dat er een grotere kans is op een financiële crisis in de toekomst, die mogelijk ernstiger zal worden dan de voorgaande.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De economische ramp die vorig aan het begin van de oorlog in Oekraïne werd voorspeld, lijkt grotendeels afgewend te zijn. En dat is vreemd concluderen Duitse onderzoekers, omdat er wel degelijk sprake was van afsluiting van het Russische gas. 'Maar dat is niet te zien in de economische cijfers', aldus macro-econoom Edin Mujagic. Hoewel de Duitse economie in het derde kwartaal van 2022 kromp en stagneerde in het vierde kwartaal, kwam het op geen enkel moment in de buurt van een recessie. 'Dat kwam deels door de milde winter', duidt hij. 'Maar de onderzoekers hebben naar de cijfers gekeken. En die stellen juist dat de winter kouder was dan het gemiddelde van de drie jaar ervoor.' Volgens Mujagic is het een mooi voorbeeld van de veerkracht van de economie en de deelnemers daaraan. 'Die is in staat om zich zeer goed aan te passen als de omstandigheden er naar zijn', vervolgt hij. Mujagic doelt daarmee onder meer op het lager zetten van de verwarming, het herzien van productieprocessen en het zoeken naar alternatieve energiebronnen. 'Dit geeft aan dat de veerkracht van een markteconomie behoorlijk is.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De omstreden pensioenwet, die later deze week ter stemming komt in de Eerste Kamer, zorgt voor veel tumult binnen coalitiepartij CDA. Maar heel verrassend vindt hoogleraar Arnoud Boot dat niet. Of ja, deels. 'Het pensioenverhaal is natuurlijk buitengewoon ingewikkeld, maar ik sta wel te kijken van de timing van het wetenschappelijk bureau van het CDA, dat zegt dat de transitie een ramp wordt.' Volgens Boot is het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA - zoals het bureau heet - rijkelijk laat met de kritiek. 'Er wordt al heel lang gediscussieerd over een wijziging van het pensioenstelsel, omdat het huidige systeem zich moeilijk verhoudt met de moderne arbeidsmarkt', duidt Boot. 'In plaats daarvan krijg je nu een veel flexibeler systeem.' In dat flexibelere systeem zitten volgens Boot minder beloftes die 'toch niet waargemaakt kunnen worden'. Temeer omdat de pensioenen in de voorgaande vijftien jaar niet meer zijn geïndexeerd. Daarnaast vindt Boot dat het oude systeem vreemde aspecten had. 'Als je bijvoorbeeld vervroegd uittrad, en zzp'er werd na twintig jaar, dan had je teveel premie betaald. Want in principe betaal je aan het begin van je carrière te veel, en aan het einde betaal je te weinig in het pensioensysteem.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

In een rapport van de ECB leest econoom Edin Mujagić dat de gevolgen van de transitie naar een koolstofarme economie op het eerste zicht erg beperkt blijven. Maar in de kleine lettertjes ziet hij toch best grote gevolgen, zoals hogere energieprijzen tijdens het komende decennium. De Europese Centrale Bank (ECB) deed de afgelopen tijd onderzoek naar de gevolgen van de transitie naar een economie die weinig of geen CO2 meer uitstoot. In het rapport daarover leest Mujagić dat de impact al bij al beperkt zal blijven. 'De transitie jaagt de inflatie wel aan', zegt hij. 'Maar dat effect piekt volgens de ECB dit jaar al op 0.2 procentpunt. Daarna ebt het stilletjes weg tot het in 2030 verdwenen is.' Toch waarschuwt de econoom om niet in de 'val van de gemiddelden' te trappen. 'Gemiddeld 0,2 procent is erg weinig en daar struikelt helemaal niemand over'. Maar verder in het rapport leest Mujagić ook dat tijdens de gehele transitie de energieprijzen structureel zullen blijven stijgen. 'Dat zal veel mensen pijn doen, weten we uit de ervaring van de voorbije jaren. Dat valt voor mij toch niet onder het kopje van 'beperkte invloed''.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De stijging van het ondernemersvertrouwen is een stap in de goede richting, maar het kan nog altijd vele malen beter. Dat zegt macro-econoom Edin Mujagic over het rapport van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). 'Onderliggend is er nog steeds heel veel somberheid.' Het rapport van het CBS laat zien dat het ondernemersvertrouwen de stijgende lijn uit het eerste kwartaal doorzet. Volgens Mujagic zijn er tegenwoordig meer bedrijven die aangeven dat hun winstgevendheid daalt, 'en dat is uitstekend te rijmen met het bericht van gisteren', duidt hij. 'Dat de Nederlandse economie in het eerste kwartaal niet is gegroeid.' Problemen waar ondernemers mee te maken krijgen zijn onder meer het heersende personeelstekort. Al wordt dat tekort wel steeds kleiner, stelt Mujagic. Iets wat eveneens te rijmen is met het feit dat het economisch niet goed gaat. 'Daarmee wordt het probleem uit zichzelf opgelost.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar gisteren nog verwacht werd dat de Nederlandse economie in het eerste kwartaal van 2023 gegroeid zou zijn ten opzichte van het vierde kwartaal in 2022, daar is er juist sprake van een krimp van 0,7 procent. En dat is een flinke klap volgens macro-econoom Edin Mujagic. Hij benadrukt dat er op geen enkele manier sprake is van een lichte achteruitgang, zoals hij uit verschillende reacties opmaakt. 'De laatste keer dat de Nederlandse economie op kwartaalbasis harder is gekrompen, was aan het begin van 2020', duidt hij. 'En als je dat even vergeet - want het was nogal een uitzondering - dan was de eerstvolgende grote kwartaaldaling in 2012. Dit is een uitzonderlijke situatie.' Mujagic vindt dan ook dat de situatie niet gebagatelliseerd moet worden. Het CBS stelt namelijk dat hoewel de situatie tegenvalt, er pas bij een volgende min moet serieus moet worden nagedacht over wat er aan de hand is. 'Als we zo doorgaan, komt die min er ook', is Mujagic snoeihard.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Raad van State (RvS) is allesbehalve te spreken over het begrotingsbeleid van de regering. Volgens het adviesorgaan 'scheert het kabinet langs de vangrail met expansief en procyclisch begrotingsbeleid'. 'En daarmee bevestigen ze wat wij in de uitzending ook vaak constateren', zegt hoogleraar Arnoud Boot. 'Dat het Nederlandse begrotingsbeleid geweldig opportunistisch was.' Volgens Boot betekent dat dat de overheid olie op de al 'gloeiende economie' giet, wat deels de inflatie zou verklaren. 'Het is dus procyclisch', duidt Boot. 'Want je wil juist dat de overheid afremt in goede tijden en daarmee munitie heeft voor slechtere tijden.'In plaats daarvan wordt er juist hard bezuinigd, om te kunnen voldoen aan het Stability Growth Pact van de Europese Unie. 'Of in ieder geval het preventieve deel ervan', gaat hij verder. 'Ze moeten dus binnen de begrotingsnormen van drie procent blijven. En de RvS constateert dat daar sprake is van willekeur en dat het overkoepelende verhaal ontbreekt.' Aansporing Boot denkt dan ook dat het rapport van de Raad van State gezien moet worden als een aansporing voor het kabinet om met zo'n overkoepelend verhaal te komen. 'Anders steunt het hap-snap-bezuinigingsbeleid op niks', vervolgt Boot, die denkt dat het beleid nog verder versterkt zal moeten worden. 'De overspannenheid van de economie noopt namelijk tot het verder terugdringen van overheidsuitgaven.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese Rekenkamer maakt zich flinke zorgen over het toezicht op riskantere banken. Dat blijkt uit een rapport van de toezichthouder. En dan met name of de controle op die banken aan de extra eisen voldoet, zoals die zijn voorgeschreven aldus hoogleraar Arnoud Boot. 'Ze zijn bang dat de Europese Centrale Bank te welwillend is.' Dat zou volgens Boot komen omdat men denkt dat als de slechte leningen op de balans van de riskante banken direct aangepakt moeten worden, de banken met een probleem komen te zitten. 'Dus het moet langzamer gebeuren, en dus heeft de ECB - en zijn toezichthouder in Frankfurt - een langzamer mechanisme', duidt Boot. 'Daarnaast staan er in het rapport opmerkingen over de documentatie van het toezicht - want er zit heel veel speelruimte. Er wordt dus om betere borging gevraagd door de Europese Rekenkamer.' Het risico zit hem met name bij grote banken die non-performing loans hebben in zuidelijke Europese lidstaten, weet Boot. Hij noemt het belangrijk dat de Europese Rekenkamer, de ECB en zijn toezichthouder bestaan. 'Want de democratische legitimatie van de ECB en de Europese toezichthouder, is afhankelijk van de blootstelling van checks and balances', duidt Boot. 'Dus de Europese Centrale Bank en de toezichthouder aldaar, zouden juist het toezicht van de Europese Rekenkamer moeten toejuichen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens econoom Edin Mujagic heeft de Verenigde Staten ‘het ergste achter de rug’ als het gaat om de hoge inflatie. In de VS daalde de inflatie afgelopen maand naar 4,9 procent, het laagste getal in de afgelopen twee jaar. ‘Het ziet er heel sterk naar uit dat je rustig kan concluderen dat het ergste achter de rug is.’ ‘Maar’, nuanceert Mujagic, ‘het ergste is geen synoniem voor erg, het blijft nog steeds erg’. Hij wijst erop dat ook dit getal ‘heel erg’ is. ‘De doelstelling van twee procent inflatie was eerst lichtjaren ver weg, maar nu minder ver weg. We zijn op de juiste weg naar die twee procent.’ Toch ziet Mujagic details ‘onder de motorkop’ die hem minder vrolijk stemmen. ‘Als we kijken naar de kerninflatie, is die gebleven op 5,5 procent en sinds de laatste maanden van vorig jaar niet gedaald. Die blijft hardnekkig hoog’, vindt de econoom. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Nederlandse ministerie van Financiën maakt zich grote zorgen over het Duitse standpunt in de discussie over Europese begrotingsregels. De Duitsers vinden namelijk dat overheidsfinanciën gezond moeten zijn, en dat eraan gewerkt moet worden als dat niet het geval is. En Duitsland heeft een punt volgens macro-econoom Edin Mujagic. Hoewel een hoop Europese landen het niet met Duitsland eens lijken te zijn, en Nederland zich dus zorgen maakt over het Duitse standpunt, vindt Mujagic juist dat het een verstandig geluid is. 'Niet om een ideologische reden, maar gewoon omdat economische historie ons leert dat gezonde overheidsfinanciën stabiliteit in een land aanbrengen.' Zowel op politiek, economisch als maatschappelijk vlak, benadrukt hij. Daarnaast zou dergelijke stabiliteit de welvaartsgroei in een land aanjagen en voor innovatie zorgen. 'Een land wordt er sterker van.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar de Europese Centrale Bank naar buiten toe roept om de lonen niet te hard te laten stijgen, wil het instituut bij het eigen personeel de lonen semi-automatisch laten meestijgen met de inflatie. ‘Het is goed dat ik mijn kop koffie op had, anders zou de koffie alle kanten opvliegen’, zegt macro-econoom Edin Mujagic. De econoom stelt dat als de ECB meegaat in het plan, de geloofwaardigheid ‘minder en minder’ wordt. ‘Het wordt wrang als je keer op keer de mensen van het bestuur van de ECB tegen de vakbonden hoort zeggen dat ze niet te hoge looneisen moeten stellen.’ Ook wijst Mujagic naar het interview van Klaas Knot, topman van De Nederlandsche Bank, bij Buitenhof. ‘Die heeft gezegd dat als de looneisen te uitbundig worden, dat tot een recessie kan leiden. Daar heeft hij gelijk in.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens hoogleraar Arnoud Boot is de discussie over de zogeheten graaiflatie - de onevenredige verhoging van prijzen ten opzichte van de inflatie - te koppelen aan de cijfers van PostNL. 'Er wordt namelijk gesuggereerd dat graaiflatie meer voorkomt in een geconcentreerde markt, en dan kijk je natuurlijk meteen naar PostNL.' Het Nederlandse postbedrijf heeft volgens Boot namelijk een monopolie op het gebied van brieven. En dat monopolie betekent dat PostNL de prijzen hoog kan vaststellen, duidt Boot. 'Graaiflatie betekent dat je prijsstijgingen blijft krijgen door bepaalde omstandigheden', stelt hij. 'En het monopolie van PostNL zorgt ervoor dat zij prijzen op een absoluut hoog niveau kunnen houden: een niveau wat de consument kan dragen.'Met als gevolg dat een bedrijf als PostNL dus hoge marges heeft, en kostenstijgingen vaak niet direct hoeft door te berekenen als ze plaatsvinden. 'De prijs was immers al hoog', aldus Boot. Daling van de winst Boot is het dan ook gedeeltelijk eens met de column die Mathijs Bouman vandaag in het Financieele Dagblad schreef, waarin hij stelt dat 'de monopolist zijn prijspleit zo heeft ingericht dat de hoogst mogelijke prijs uit de consument wordt geperst', en dat er 'bij een te enthousiaste doorberekening van de gestegen kosten, een daling van de optimale winst zal plaatsvinden'. Wel vindt hij dat Bouman op één vlak verkeerd zit. 'Net als het Centraal Planbureau', vervolgt hij. 'Als er concurrentie is terwijl je geen marge hebt, en dus iedere kostenstijging moet doorberekenen, betekent dat dat je in een geconcentreerde markt zonder concurrentie prijzen niet zult verhogen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Doordat de rente van de Europese Centrale Bank nu zo hoog is, en de rentes die banken zelf uitbetalen aan spaarders laag, worden financiële instellingen ‘gesubsidieerd door de overheid'. Dat stelt econoom Arnoud Boot. Boot stelt dat die situatie ervoor zorgt dat de hoge inflatie niet meer terug te dringen is. ‘Het betekent dat inflatie nooit meer makkelijk terug in de fles gaat', als deze situatie in stand wordt gehouden, meent Boot. Hij beschrijft de huidige situatie: ‘Banken kunnen hun geld tegen 3,25 procent bij de ECB zetten. Daarvoor geven ze gemiddeld 0,4 procent terug aan de spaarders. Dat betekent dat banken op dit moment voor 2,85 procent per euro worden gesubsidieerd door de overheid op dit moment.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat de Fed de rente opnieuw met een kwart procent heeft verhoogd, zal voor weinig mensen een verrassing zijn geweest. En toch werd het gisteren een spannende avond, zegt econoom Edin Mujagic. 'Alle ingrediënten voor een saaie avond waren er, maar wat er daarna kwam zorgde toch voor enig vuurwerk.' De voorzitter van de Fed Jerome Powell is volgens Mujagic een 'meester communicator', maar gisteren stond hij voor een schier onmogelijke opgave. 'Hij moest iets zeggen over de toestand bij Amerikaanse banken, want daar speelt nogal wat. Maar alles wat hij daarover had kunnen zeggen was fout geweest, dus hij zei het enige wat mogelijk was, namelijk dat de banken gezond en weerbarstig zijn.'Een opvallende uitspraak, omdat uit de actualiteiten niet bepaald blijkt dat alle banken er bijzonder goed voor staan. Zo werd vannacht nog bekend dat een kleinere Amerikaanse bank in de problemen is gekomen, de Pacific Western Bank. Toch taste Powell hiermee niet zijn eigen geloofwaardigheid aan, aldus Mujagic. 'Het enige alternatief was voor hem om te zeggen dat hij zich ook grote zorgen maakt, maar dan heb je echt grote chaos op de markten. Dit was een onmogelijke opgave en niemand had het beter kunnen doen dan deze man.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens macro-econoom Edin Mujagic zijn de problemen in het Amerikaanse bankwezen niet van eeuwige aard, maar moet men er wel rekening mee houden dat 'de problemen voorlopig niet van de voorpagina's zullen verdwijnen'. Pessimisme Het rijtje met probleembanken stapelt zich in de Verenigde Staten al enige tijd op. Eerder vielen al de Signature Bank en Silicon Valley Bank om en begin deze week werd de First Republic Bank gered door JPMorgan Chase. Mujagic ziet dat de aandelenkoersen van regionale banken daar heftig op reageren. 'De koersen daalden zo ontzettend scherp dat de handel meermaals werd stilgelegd.' Volgens de macro-econoom is dat ook niet zonder reden, want er zijn verschillende oorzaken aan te wijzen voor de problemen. De overkoepelende reden is dat er tegenwoordig in het Amerikaanse bankenlandschap sprake is van een hoofdemotie, namelijk pessimisme. 'Er is altijd een zwakste schakel. Gisteren was het de First Republic Bank en morgen is het weer een nieuwe, dat blijft maar doorgaan', licht de macro-econoom toe. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse inflatie is opnieuw gestegen, en dat mag gerust gezien worden als teleurstelling volgens macro-econoom Edin Mujagic. Een teleurstelling met een gouden randje, want de kerninflatie is ongewijzigd gebleven. 'En dat is goed nieuws.' Uit de gevarenzone is Nederland echter allerminst, want hoewel de kerninflatie hetzelfde is, is hij nog altijd heel erg hoog met 6,7 procent. Daarmee zit Nederland nog wel onder het Europees gemiddelde, dat van 7,5 naar 7,3 procent daalde. Reden tot paniek is er dus niet volgens Mujagic. 'Als je naar de rest van 2023 kijkt, is er veel voor te zeggen dat je mag verwachten dat de inflatie zal dalen', zegt hij. 'Maar dat betekent niet dat we alle zorgen kunnen laten varen. Ook als we straks rond de 4 procent zullen stabiliseren door de geldontwaarding, is de inflatie nog altijd aan de hoge kant.' Desondanks noemt Mujagic het logisch om rekening te houden met een daling van de inflatie in de komende maanden. Temeer omdat de renteverhogingen van de Europese Centrale Bank - die met enige vertraging werken - langzaam maar zeker grip beginnen te krijgen op de inflatie. Ook lijkt het er volgens de macro-econoom op dat de economische groei later dit jaar stukken lager zal uitvallen, 'en dat gaat doorgaans gepaard met lagere inflatie', vervolgt Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De overname van First Republic Bank door JPMorgan Chase is een overname zoals het 'absoluut niet moet', zegt hoogleraar financiële markten Arnoud Boot. 'We lossen nooit iets op door financiële instellingen alleen maar groter te maken. Je wordt een gijzelaar van die nieuwe financiële instelling.' Boot verwijst daarbij ook naar de overname van Credit Suisse door de eveneens Zwitserse bank UBS. 'UBS heeft nu een omvang waarbij je je in Zwitserland kunt afvragen of UBS, of de Zwitserse overheid aan de macht is. Het is een soort houdgreep.' Boot vindt het ongunstig als banken te groot worden. 'Het hele Amerikaanse overheidsapparaat is afhankelijk van JPMorgan Chase, op dezelfde manier als tijdens de financiële crisis in 2008, toen Goldman Sachs aan de macht was. We creëren een machtsconcentratie.' Het financiële systeem is volgens Boot te afhankelijk van banken geworden. 'We moeten andere financiële instellingen hebben, zoals pensioenfondsen die ook kredieten aan het mkb kunnen verstrekken.' Het feit dat banken zelf zoveel schulden hebben uitstaan bij klanten, maakt ze kwetsbaar volgens Boot. 'De financiële markten moeten in Europa belangrijker worden, in plaats van banken met heel veel vreemd vermogen op de balans.' 'De traditionele manier waarop wij banken financieren is niet houdbaar', besluit hij. Daarbij moeten banken ook 'veel meer eigen vermogen hebben', vindt Boot. 'Het geld bij banken is vloeibaar, je kunt het in een paar seconden wegtrekken.' Boot ziet dat de regels van banken de afgelopen jaren alleen maar strenger werden. 'We reguleren die banken helemaal dicht, zoals in Nederland, waarbij ze niks meer kunnen doen en dus ook niet meer ten dienste kunnen staan aan de reële economie, want ze kunnen geen enkel risico aan. Dat durven we niet.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met een blik op de voorjaarsnota is macro-econoom Arnoud Boot bang dat de overheid op de verkeerde zaken gaan bezuinigen. Van belang is dat de 'middellange termijn in de gaten wordt gehouden', zegt hij. 'Doe geen stupide bezuinigingen.' Boot roept Nederland op eens goed naar zichzelf te kijken, dat gaat verder dan bezuinigen, denkt hij. Hij noemt de hoeveelheid extra geld die is uitgegeven en buiten de begroting om in fonds is gezet. 'Als je kijkt hoe slecht er wordt omgegaan met het belastingsysteem waardoor mensen inkomsten missen, dan hebben het hier vooral over het op orde krijgen van de overheidsfinanciën.' En bezuinigingen, dat woord kan op verschillende manier geïnterpreteerd worden. 'Het suggereert dat er iets wordt afgebroken, maar we gaan nu eindelijk orde op zaken stellen.' Daarvoor zijn op korte en op lange termijn maatregelen nodig. 'Het is voor dit kabinet verstandig om vooral te kijken naar de korte termijn', zegt Boot. 'Een lange termijnverhaal is lastig en wie het gaat uitvoeren, is ook onduidelijk.' Volgens Boot moet er op korte termijn flink worden bezuinigd. 'Vanwege de regels moet er op korte termijn jaarlijks 2,5 tot drie miljard worden bezuinigd. Structureel hebben we het over zes miljard per jaar.' Daarvoor moeten er twee dingen gebeuren, denkt hij.fdmg/quoteWe gaan nu eindelijk orde op zaken stellenArnoud Boot, macro-econoomGratis geld1html'In deze periode, waarin politici zonder verantwoordelijkheidsgevoel suggereren dat geld gratis is, betekent bezuinigen in de praktijk vooral kijken naar waar het geld verspild wordt. Daarnaast hebben we een te complex belastingsysteem, dat zorgt er op korte termijn voor dat er inkomsten worden misgelopen.' Daar is, ook weer op korte termijn, volgens Boot een oplossing voor: een vermogensrendementsheffing. 'Op het moment dat je dat gebruikt, is het lek gedicht.' Naast bezuinigen door lekken te dichten, ziet Boot ook in dat er gesneden moet worden in de uitgaven. Zorg is een van de grootste uitgavenposten van de overheid, hier in de kosten snijden is echter een lastig opgave. 'Het is als een koekoeksjong dat groter en groter wordt. Het is juist hier belangrijk dat je daar op de juiste manier naar kijkt, vanuit oogpunt van het in hand houden van het systeem. We hebben het hier over honderd miljard euro, het is de snelst groeiende uitgavenpost van de overheid. Hoe kun je dat effectief inzetten en hoe zorg je ervoor dat die kosten nog groter worden?' Volgens Boot zou het verstandig zijn wanneer ministeries gedwongen worden om met plannen te komen waarmee elk departement 1 procent kan bezuinigen. 'Daarmee komen we er sterker uit.' Belangrijk is daarbij dat er naar de effecten van het overheidsbeleid wordt gekeken, doelend op bijvoorbeeld de kinderopvang. 'Als de overheid nu constateert dat ze die gratis kinderopvang niet kunnen realiseren, dan is het goed dat ze dat twee jaar uitstellen.' Boot benadrukt echter het belang van toegankelijkheid van kinderopvang. 'Voor kinderen, juist ook uit lagere milieus, maar ook voor de ouders. En het aantal werknemers wat je in de kinderopvang nodig hebt, is veel minder dan het aantal ouders wat extra kunnen gaan werken als de kinderopvang goed is geregeld.' Daarom heeft macro-econoom Boot een duidelijk advies voor het kabinet: 'Houd die middellange termijn in de gaten en doe geen stupide bezuinigingen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De CBS-cijfers over de detailhandel in maart laten een hogere omzet ziet, maar minder verkochte volumes dan een jaar eerder in dezelfde maand. Dat betekent dat de prijzen zijn gestegen. Maar met name voor non-food producten, producten die niet eetbaar of drinkbaar zijn, geldt dat de prijsstijgingen de omzet niet kunnen redden, ziet redacteur macro-economie van het FD Marijn Jongsma. Volgens Jongsma komt dat omdat mensen voorzichtiger worden met het uitgeven van geld. 'Maar omdat de prijzen hoog zijn blijft het geld macro-economisch gezien wel gewoon rollen.' Een belangrijke stut onder de economie, noemt Jongsma dat. 'De consumptie blijft ondanks alles redelijk op peil.' Dat is ook te danken aan het feit dat de overheid ons een beetje heeft afgeschermd van de hoge energieprijzen, legt Jongsma uit. 'Al zijn de prijzen daar nu natuurlijk wat gedaald.' De grote vraag van dit moment is dan ook: wat gaan die energieprijzen doen? 'We zijn nu blij dat het laag is, maar weten niet wat er gaat gebeuren.' Eurostat komt deze week met Europese cijfers over het bruto binnenlands product (bbp). Jongsma heeft zich alvast verdiept in wat de economen van banken, en andere kenners, voorspellen. 'Bijvoorbeeld Rabobank verwacht een groei van een half procentje ten opzichte van het afgelopen kwartaal. Dat kwartaal kent ten opzichte van het kwartaal daarvoor een lichte krimp.' Als dat nog een keer gebeurt moeten we spreken van een recessie. 'Maar met alle voorspellingen samengevat komen we uit op een groei van 0,2 procent. Het lijkt erop dat we aan een recessie ontsnappen.' De donkere wolk die momenteel boven de markt hangt is dat banken kritischer zijn bij het verlenen van kredieten, ziet Jongsma. 'De ECB heeft de rente flink opgeschroefd. In deze mate hebben we dat nog nooit gezien. We weten niet wat daarvan de impact gaat zijn.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De obligatiehouders van Credit Suisse spannen ten onrechte een rechtszaak aan tegen de Zwitserse toezichthouder. Dat vindt hoogleraar Economie Sweder van Wijnbergen van de Universiteit van Amsterdam. 'Overal wordt gezegd dat obligaties afgeschreven zijn, maar dat is helemaal niet zo.' Van Wijnbergen benadrukt dat het niet om obligaties gaat, maar om coco's. 'Ze zijn onderdeel van de kapitaalsbuffer van de bank. Met die reden heten ze ook AT1's - additional tier 1's. Dat geldt als de kapitaalsbuffer van een going concern.' En dus zijn ze volledig volgens de regels - die de coco-houders kenden - afgeschreven, zegt Van Wijnbergen. Dat die coco's naar 0 zijn gedaald, is een beslissing geweest van Credit Suisse zelf. Volgens de hoogleraar converteren coco's tegen een bepaalde uitwisselprijs, 'en zij hebben bij de uitgifte gekozen voor een oneindig hoog getal, en dus gaan ze naar nul', vervolgt hij. 'De coco-houders wisten dat ook, met die reden kregen ze een hoog rendement.' Piepen Hij spreekt van een rendement dat zo'n 8 tot 9 procent betrof, ontzettend hoog in tijden van lage rentes. 'Daar zijn ze voor beloond, en het feit dat ze nu lopen te piepen heeft ofwel te maken met dat ze hun eigen prospectus niet goed hebben gelezen, of dat ze maar wat proberen. De Zwitsers hebben zich in ieder geval aan de regels gehouden.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Opslagtankexploitant Vopak heeft voor meer dan 400 miljoen dollar aan private leningen in de Verenigde Staten geplaatst. Waar dat an sich weinig nieuwswaardig lijkt, daar staat het volgens hoogleraar Arnoud Boot voor iets groters. 'Het staat voor de algehele groei van de private markt.' Volgens Boot bestaat die private markt uit het 'direct plaatsen van leningen bij institutionele beleggers'. Als voorbeelden noemt hij verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen. 'Grofweg heb je drie hoofdmanieren om schulden uit te geven', duidt hij de situatie. 'Je hebt bankleningen, je hebt obligaties en je hebt dus een directe lening van de partij die het zelf heeft.' De reden dat de private markt zo gegroeid is, zit hem volgens Boot in de manier waarop informatietechnologie een rol speelt in de samenleving. Grote beleggers zijn in staat om alles in te zien over Vopak, gaat Boot verder. 'Beleggers kunnen gemakkelijker bedrijven beoordelen, en zijn dus sneller geneigd ergens geld in te steken als uit de informatie blijkt dat het om een respectabel bedrijf gaat.' Geen formele eisen Boot benadrukt dat er ook geen prospectus of formele eisen aan te pas komen, 'omdat het bij een directe investeerder terechtkomt'. 'Die belegt er in, en het is een volwassen partij die zijn eigen broek op moet kunnen houden. Daarom kan er onderhands belegd worden.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uit onderzoek van het Centraal Planbureau blijkt dat veel bedrijven prima in staat zijn om de gestegen energiekosten door te berekenen, en daar in een aantal gevallen zelfs nog een schepje bovenop doen. Volgens hoogleraar Arnoud Boot kwamen daar twee belangrijke conclusies uit naar voren. 'De eerste is dat er in bepaalde bedrijfstakken gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheid om de prijzen extra te verhogen. Want als prijzen sterk fluctueren, valt het niet zo op als je de prijzen verhoogt. Maar de belangrijkste conclusie is dat het cruciaal is om bedrijven de gelegenheid te geven om zich zelf aan te passen. En dat kunnen ze.' Als voorbeeld noemt Boot dat de industrie 40 procent minder gas heeft verbruikt. 'Daarnaast krijg je ook aanpassingen in de samenstelling van bedrijven', vervolgt hij. 'We hebben in dit landje bepaalde bedrijfstakken die nooit zo groot hadden moeten worden, vanwege de energie en ruimte die ze verbruiken, of de luchtvervuiling die ze veroorzaken.' Als een gigantisch bedrijf als bijvoorbeeld Tata Steel een effect op de omgeving én een energieverbruik heeft dat niet past, dan moeten we volgens Boot van zo'n bedrijf af. 'Die luchtvervuiling in een dichtbevolkt gebied, daar moet je vanaf.' Zeker gezien de extreem lage werkloosheid in Nederland, is het volgens Boot onnodig om zulke bedrijfstakken in Nederland te houden. 'Dat is een valide argument in bijvoorbeeld Zuid-Europa, waar je een jeugdwerkloosheid van twintig procent hebt. In een land als Nederland is dat een raar argument om te gebruiken.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatie in de eurozone daalt voor de vijfde maand op rij. Afgelopen maand stegen de prijzen met 6,9 procent ten opzichte van een jaar eerder. Dat blijkt uit de definitieve inflatiecijfers van Eurostat. 'Goed nieuws', zegt econoom Edin Mujagić, 'maar als je onder de motorkap kijkt zie je toch dat er dingen misgaan.' Volgens Mujagić zijn er twee problemen aan te wijzen onder de Europese motorkop. Allereerst is de kerninflatie - de inflatie zonder voedsel- en energieprijzen meegerekend - licht gestegen van 5,6 naar 5,7 procent. 'Dat geeft toch aan dat het hardnekkiger is', zegt Mujagić. Dat de kerninflatie licht is gestegen is en de reguliere inflatie gedaald, komt door de sterke daling van de energieprijzen sinds eind vorig jaar. 'En daarnaast is de diensteninflatie misschien wel het hardnekkigst', vervolgt Mujagić. In maart was de gemiddelde prijsstijging van diensten 5,1 procent, ten opzichte van de 4,8 procent in de maand daarvoor. De Europese Centrale Bank (ECB) wil de inflatie in de eurozone terugbrengen naar rond de 2 procent, maar dat gaat volgens Mujagić niet lukken dit jaar. 'Door die twee problemen samen, de diensteninflatie en de kerninflatie, is de kans groot dat de inflatie niet teruggaat naar het niveau dat de ECB wil zien. Dat noemen we plateauvorming op een veel te hoog niveau. 'Nu hanteert de ECB nog een rentepercentage van 3,50 procent, maar dat kan verder oplopen tot 3,75 procent. 'Dat zet wel wat zoden aan de dijk', zegt Mujagić, 'maar bij dit soort inflatiepercentages en het vooruitzicht dat de inflatie nog heel lang hoog blijft heb je echt hogere rente nodig.' Toch is er ook nog een lichtpuntje te vinden in de cijfers van Eurostat. Nederland heeft samen met Spanje en Luxemburg het laagste inflatiepercentage van de eurozone. 'Dat is welkom nieuws, want vorig jaar zaten we in de top vijf hoogste inflatiepercentages. Nu springen we er een keer gunstig uit', zegt Mujagić. 'Maar dan nog, dat je hier een beetje juichend doet over 4,5 procent inflatie geeft wel aan hoe de perceptie is veranderd. 4,5 is en blijft veel te veel. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar de gemiddelde rente voor spaarders in de Verenigde Staten op ongeveer 0,37 procent staat, gaat techbedrijf Apple nu spaarrekeningen aanbieden met een rente van ruim 4 procent. ‘Apple heeft al heel veel klanten en heeft het geld niet nodig, maar ik kan me goed voorstellen dat Apple die klanten steviger aan zich wil binden’, denkt econoom Edin Mujagic. Mujagic kijkt vooral naar het technische aspect van wat die klanten opleveren. ‘Het goud van de toekomst is data, gegevens over je klanten helpen daarbij. Apple heeft in de VS ongeveer 125 miljoen gebruikers, terwijl er meer dan 330 miljoen mensen wonen. Daar valt dus nog iets voor te halen.’ Dat Apple zich nu op de financiële markten wil begeven, zal een schrok zijn voor de klassieke banken, denkt Mujagic. ‘Banken zullen steeds meer concurrentie hebben uit de niet-traditionele hoeken.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eind vorige week publiceerde de Europese Commissie de zogeheten Schuldenmonitor, en Nederland kleurt rood. Dat is geen goed nieuws volgens hoogleraar Arnoud Boot. 'Het is in ieder geval verrassend.' Volgens Boot wordt Nederland 'nadrukkelijk genoemd' in de executive summary van de Schuldenmonitor, en dat vindt hij opvallend. 'Binnen de Europese Commissie is dit het onafhankelijk bureau wat klinisch kijkt naar de cijfers en of overheidsfinanciën houdbaar zijn', aldus Boot. 'Daar verwacht je Nederland niet tussen, en precies vanwege de reden waar de Europese Commissie onlangs enthousiast was.' Boot doelt daarmee op het 'opengooien van de schatkist' na het sluiten van het regeerakkoord van kabinet Rutte-IV. De Europese Commissie was daar volgens Boot blij mee, omdat Nederland daar ook een zekere mate van onverantwoordelijkheid mee liet zien. Volgens de Schuldenmonitor - die de zaken wat minder politiek bekijkt - heeft Nederland te kampen met een structureel probleem dat de overheidstekorten gaan toenemen over de tijd. 'En daar bovenop hebben we in een relatief korte tijd onze hele goede uitgangspositie verslechterd.' Lees ook het artikel. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Beursgenoteerde bedrijven hebben steeds vaker moeite met het vinden van een accountant, en dreigen daarmee hun notering kwijt te raken. Volgens hoogleraar Arnoud Boot heeft dat alles te maken met het feit dat er maar zes accountantskantoren zijn die beursgenoteerde bedrijven mogen controleren. Dat getal slinkt naar vier als een beursgenoteerd bedrijf ook internationaal opereert. Als voorbeeld haalt Boot voormalig voorzitter Peter Paul de Vries van Vereniging Effectenbezitters aan, die in het bezit is van enkele kleinere beursgenoteerde bedrijven. 'Hij zegt klem te zitten omdat hij geen accountant kan vinden', zegt Boot. 'En nu dreigen drie bedrijven de notering te verliezen.' Maar, vervolgt Boot, dat heeft niet te maken met het feit dat er te weinig accountants zijn. Integendeel. 'Volgens de huidige voorzitter van de Vereniging Effectenbezitters maken die kleine bedrijven er juist een puinhoop van, en durven de accountantsorganisaties die klanten gewoon niet aan te nemen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De bekendmaking van de Amerikaanse inflatiecijfers biedt hoop, vindt macro-econoom Edin Mujagic. 'De hele wereld keek uit naar de cijfers, en de wereld is ook min of meer blij mét de cijfers.' En die blijdschap is te verklaren. Niet alleen is de inflatie in de Verenigde Staten van 6 procent vorige maand gezakt naar 5 procent afgelopen maand. 'Dat is welkom nieuws in een omgeving van zeer hoge inflatie', zegt hij, terwijl hij benadrukt dat dat cijfer het jaarperspectief bedraagt. 'Als je van maand op maand kijkt, wat een beter beeld geeft, stemt dat ook hoopvol.' En hoewel de kerninflatie (inflatie zonder energie en voedsel, red.) iets is opgelopen naar 5,6 procent, denkt hij dat dat geen naam mag hebben. Maar er zit een addertje onder het gras, geeft ook Mujagic toe. Bij het berekenen van het percentage heeft de Amerikaanse Federal Reserve hulp ingeroepen van de wiskunde. Mujagic benadrukt dat de daling 'heel duidelijk' het resultaat is van het kijken naar de verandering van jaar op jaar, welke gezien de omstandigheden waarin de wereld een jaar geleden verkeerde, erg groot is. 'Dat effect is nog niet weg, maar zal de komende maanden wél wegebben.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het economisch herstel na jaren van pandemie en de oorlog in Oekraïne is eindelijk op gang gekomen, en lijkt nog lang niet te stoppen. Dat is de conclusie van het Internationaal Monetair Fonds in hun Global Economic Outlook. En dat stemt macro-econoom Edin Mujagic meer dan tevreden. Daarnaast daalt de inflatie ook nog eens. 'Enerzijds door het statistische effect en anderzijds doordat de renteverhogingen die centrale banken sinds het voorjaar hebben doorgevoerd nu eindelijk grip beginnen te krijgen op geldontwaarding', duidt Mujagic. Dat betekent dat er voor het eerst in lange tijd sprake van een normale situatie. Volgens Mujagic is dat ook te herleiden uit de groeiramingen, waar de vrees nog niet zo lang geleden was dat er maar een paar landen zouden zijn die een recessie zouden ontlopen. Nu is dat precies andersom: 'In Europa zijn er welgeteld twee landen die een heel erg milde recessie zullen meemaken', vervolgt hij. 'Maar voor de rest is er overal sprake van groei.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uit cijfers die het Centraal Bureau van de Statistiek (CBS) afgelopen vrijdag publiceerde, blijkt dat Nederlanders 2,6 procent meer geld uit hebben gegeven ten opzichte van een jaar eerder, en dat is goed nieuws volgens macro-econoom Edin Mujagic. Hij geeft toe dat de stijging van uitgaven surrealistisch klinkt, zeker met het zicht op dat alles duurder is, maar het CBS heeft in zijn berekening ook de correctie van de gestegen prijzen doorgevoerd. 'Dus qua volume zijn we meer uit gaan geven', aldus Mujagic. 'En dat is op zich goed nieuws, want als geld rolt, groeit de economie.'Mujagic benadrukt echter wel dat er bij dit soort cijfers niet alleen gekeken moet worden naar het headlinecijfer, maar ook welke wereld er schuil gaat achter dat getal. 'Dan zie je toch dat er wat punten van zorg in dat cijfer zitten.' Diensten Zo zit de meeste toename van uitgaven in de dienstensector, stelt Mujagic. Nederlanders konden ten opzichte van vorig jaar in februari bijvoorbeeld vaker uit eten of naar de bioscoop. Vorig jaar had juist die sector nog veel last van de coronamaatregelen, stelt Mujagic. 'Men moest bijvoorbeeld nog vaak de corona-app laten zien, wat veel mensen ervan weerhield om vorig jaar veel uit te gaan', duidt hij. 'Dat betekent dat de basis laag is, en dat er snelle groei mogelijk is.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) waarschuwt dat minder rijke landen, met name in Afrika, lijden onder de verslechterde internationale handelsrelaties. 'Juist in de landen die zich ontwikkelen, wordt er zwaar geleden', legt econoom Arnoud Boot uit. In het rapport dat het IMF naar buiten bracht in aanloop naar de jaarlijkse voorjaarsvergaderingen, zegt het instituut dat het logisch is dat westerse landen niet meer afhankelijk wil worden van corrupte regimes. 'De handel wordt daardoor naar vriendelijke landen verplaatst', legt Boot uit. Hij vindt echter dat er genuanceerd gekeken moet worden. 'Landen in Afrika zitten helemaal klem tussen de grote machtsblokken in de wereld. Op het moment dat wij in het Westen zeggen dat onze handel alleen nog maar naar vriendelijke landen dichtbij mag, zijn er allerlei gebieden in de wereld die daar geweldig onder lijden. Uiteindelijk zullen die in de verkeerde marktmacht terechtkomen', verwacht Boot. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De cao-lonen zijn het afgelopen kwartaal met maar liefst 5 procent gestegen, en daarmee is het tevens de grootste stijging die in de afgelopen 40 jaar. Goed nieuws dus, stelt macro-econoom Edin Mujagic. Zelfs ondanks het feit dat de de inflatie in dezelfde periode 6,6 procent bedroeg. 'Men zou kunnen zeggen dat we nog altijd achter de feiten aanlopen, maar de nadruk ligt daarbij op het woordje 'zou'', zegt hij. 'Want we hebben het over cao-lonen, en dus niet over het totale inkomen van mensen.' Mensen hebben namelijk ook te maken met periodieke verhoging, en zijn er veel werkgevers geweest die hun werknemers een eenmalige beloning hebben gegeven om het leed van de hoge energieprijzen te verzachten. Derhalve is het volgens Mujagic zo dat als alles bij elkaar wordt opgeteld, dat er afgelopen kwartaal voor het eerst in lange tijd sprake was van een vooruitgang voor heel veel werkenden. Onderhandelingen En dat heeft ook zijn weerslag op momenteel lopende cao-onderhandelingen, denkt Mujagic. De inflatie daalt immers nog steeds. 'Het gaat misschien niet even snel als voorheen, maar de beweging is er wel', vervolgt hij. 'En als we gaan kijken naar de onderhandelingen, is er voor de meeste akkoorden in maart sprake van een gemiddelde loonstijging van 7,3 procent. Dus de kans is groot dat die twee lijnen de komende maanden gaan kruisen, waarbij de inflatie onder de stijging van cao-lonen zal zakken. En dat is exclusief eventuele periodieke verhogingen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uit onderzoek van de ECB blijkt dat particulieren en bedrijven in februari 71 miljard euro van hun Europese bankrekeningen hebben afgehaald. Vooral in Zuid-Europa werd er veel geld opgenomen. Dat is volgens econoom Edin Mujagic ook logisch, als je kijkt naar de achterliggende redenen. 'Mensen nemen geld op omdat ze het nodig hebben om rond te komen', verklaart Mujagic de cijfers. 'Het inkomen per hoofd is in het zuiden van Europa lager, dus je kunt je voorstellen dat men het geld harder nodig heeft.' De tweede reden is volgens Mujagic de onrust van de afgelopen tijd in het bankenlandschap. 'Mensen maken zich zorgen over wat er gebeurt als hun bank er niet meer is. En dan heb je het vooral over mensen en partijen die spaarrekeningen met meer dan 100.000 euro hebben, die gaan het spreiden.' Een andere mogelijke verklaring is dat Europeanen tegoeden van hun betaalrekening naar een spaarrekening verplaatsen, omdat daar voor het eerst in lange tijd weer rente op wordt gegeven. Dat de rente bij sommige banken hard oploopt, heeft volgens Mujagic alles met concurrentie te maken. Zo geeft ING Duitsland vanaf deze maand zowel nieuwe als bestaande rekeninghouders drie procent rente op spaardeposito's met een looptijd van zes maanden, terwijl ING Nederland slechts 1,55 procent rente geeft voor een looptijd van drie jaar. 'Duitsland heeft een factor vier meer inwoners. Bij ons zijn er iets meer dan tachtig banken, in Duitsland zijn er bijna 1500 banken. Dat is gewoon concurrentie om het spaargeld, en dan gaat de rente omhoog.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese Centrale Bank heeft een nieuwe zondebok gevonden om de schuld van de hoge inflatie in de schoenen te schuiven: de bedrijven. En hoewel de ECB daar deels gelijk in heeft, vindt macro-econoom Edin Mujagic dat wel een heel makkelijk excuus. De ECB wijst naar de bedrijven omdat 'zij de prijzen meer verhogen dan dat de kosten voor bedrijven stijgen', duidt Mujagic, maar die vlieger gaat volgens hem niet op. Temeer omdat een bedrijf volgens Mujagic te allen tijde probeert om zijn winst te maximaliseren. Hoewel Mujagic toegeeft dat dat niet altijd op de fraaiste manier gebeurt, is het wel de basis van een bedrijf. 'Je kunt het bedrijven ook niet kwalijk nemen', vindt hij. 'Daarnaast is er een onderscheid te maken in de momenten waarop een bedrijf de prijzen verhoogt.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Macro-econoom Arnoud Boot vindt dat de stijging van de olieprijzen ons de nodige duw in de rug kan geven. 'We moeten dit soort momenten gebruiken om ons los te koppelen van het stelletje landen waar grondstoffen zoals olie zitten.' Veel chauffeurs hebben ongetwijfeld gevloekt na de aankondiging van de OPEC+-landen om minder olie te gaan oppompen, waardoor ook de prijs van de benzineprijzen zal stijgen. Maar vanuit breder perspectief noemt BNR's macro-econoom Arnoud Boot de beslissing om de olieproductie met vijf procent te verlagen 'een zegen'. 'We staan voor de opdracht onze economie helemaal aan te passen', stelt Boot. Hogere prijzen kunnen ons een duw in de goede richting geven. Lees ook | Aangekondigde verlaging olieproductie door OPEC+ 'verrassend' Boot stelt bovendien vast dat 'zowel de beurzen als burgers redelijk neutraal reageren' op die aankondiging van de OPEC+. De verstoring valt volgens de econoom dan ook in het niets met wat we vlak na de Russische inval van Oekraïne hebben meegemaakt. 'Een ook daar zag je dat we redelijk goed zijn omgegaan met die energieonzekerheid.' Daarom trekt Boot de conclusie dat we precies nu, 'wanneer het mes niet langer op onze keel staat', verder afstand moeten nemen van olie en de OPEC. 'Want als je het vanop een afstand beschouwt is het natuurlijk raar dat wij afhankelijk zijn van een stelletje landen dat op eigen houtje en naar believen de marktprijzen kan beïnvloeden.' Onzekerheid is nooit goed 'We moeten deze rust gebruiken om ons aan te passen en niet wachten tot het moment dat het mes weer op onze keel staat', aldus Boot. Hij vergelijkt het met een rugblessure. 'Als ik pijn heb aan mijn rug, dan denk ik altijd: ik had beter eerder mijn rugoefeningen gedaan, op een moment dat ik geen pijn had'. 'Veel bedrijven waren ongetwijfeld blij dat olie de afgelopen tijd weer wat goedkoper is geworden', geeft Boot toe. 'Maar aan de andere kant is die ongelofelijke onzekerheid rond olie en andere grondstofprijzen nooit goed voor welk bedrijf dan ook.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatie is met 4,4 procent fors lager dan een maand geleden. Zonder meteen het feest te willen bederven, heeft macro-econoom Arnoud Boot wel wat opmerkingen bij dit goede cijfer. 'Inflatie is bijna altijd persistent omdat het in de haarvaten van de gehele economie gaat zitten.' 'Inflatie is verschrikkelijk. Sommige mensen worden er steenrijk door, anderen worden er zwaar door getroffen', verduidelijkt Boot. 'Grote bedrijven kunnen door de hoge inflatie de prijzen verhogen en maken gebruik van de situatie. Maar ook voor de burger geldt dat de een het makkelijk kan hebben en de ander tussen wal en het schip raakt. Kijk maar naar de invloed van de inflatie op de huren. Los nog van de energiekosten.' En daar, bij de energiekosten, zit het goede nieuws wat betreft Boot. Die prijzen zijn fors omlaag gegaan, en dat verklaart 'voor honderd procent het lage inflatiecijfer'. 'Maar de kerninflatie, zonder de heen en weer waggelende prijzen voor energie en voedsel, ligt nog steeds rond de acht procent. En dat is de echte doorwerking naar de economie.' Lees ook | CBS-econoom: 'mogelijk dat we later dit jaar negatieve inflatie krijgen' Als de energieprijzen verder blijven dalen, zoals de verwachting is, en de voedselprijzen gaan in de loop van de komende maanden ook omlaag, dan kan het zijn dat het inflatiecijfer binnenkort op nul uitkomt, zegt Boot. 'En zelfs misschien even negatief. Maar dat is uitgesloten voor de kerninflatie.' Als die prijzen voor voedsel en energie laag blijven, dan zal dat op een gegeven moment wel doorwerken naar de economie en daarmee ook de kerninflatie, denkt Boot. 'Maar historisch gezien weten we dat als de inflatie eenmaal uit de fles is, je het er moeilijk terug in krijgt'. Volgens Boot is inflatie per definitie hardnekkig. 'Die is bijna altijd persistent omdat het in de haarvaten van de gehele economie gaat zitten. In de lonen, bij diensten en goederen en in de supermarkten', legt de macro-econoom uit. 'Ik ken geen episode uit de geschiedenis, of het moet een toevallige samenloop van omstandigheden zijn geweest, waar inflatie op een makkelijke manier verdwenen is.' Lees | Inflatie in Nederland in maart flink afgenomen tot 4,4 procent Rente blijft stijgen Dat betekent dat de centrale banken, ondanks de nu dalende inflatie, de rente nog wel zullen blijven verhogen. Die staat nu op drie procent in Europa en dat gaat volgens Boot 'ongetwijfeld' in stapjes naar 3,5 procent'. 'Dat moet ook, want dat zijn relatief gezien nog geen hoge percentages.' De ECB, de Europese Centrale Bank, moet ook enige haast maken, denkt hij. 'Anders zit je in een situatie met een nagenoeg permanent hoge inflatie en dan moet de rente boven het inflatiepercentage uit gaan komen. Denk daar maar eens over na.' Hoe paradoxaal het ook lijkt, de economie draait 'als een tierelier', zegt Boot. 'Door de wijze waarop geld wordt uitgegeven door consumenten lijkt het alsof de bomen tot de hemel groeien. Ik heb dit op deze manier nog nooit eerder gezien.' Hierdoor zorgt de consument echter wel voor een onvoorstelbare druk op de economie en die druk creëert als het ware de inflatie. Lees ook | Spaanse inflatie naar laagste niveau in ruim een jaar Uitdagingen Wat Boot betreft zijn er verschillende uitdagingen, zowel bij de centrale banken als bij de overheid. Boot: 'de politiek wil niet dat de rente wordt verhoogt, aan de andere kant moeten ze ervoor zorgen dat de overheidsuitgaven binnen de perken blijven. Maar de overheid zou juist meer moeten gaan investeren', zegt hij. 'We hebben echter vaker gezien dat de overheid in moeilijke tijden juist gaat korten op makkelijke dingen zoals die overheidsinvesteringen', benadrukt Boot. 'In een economie waar we een permanent gebrek aan mensen hebben, moet er juist worden geïnvesteerd.' Banken Tegelijkertijd ziet Boot dat de Europese banken beter zijn gereguleerd dan in het verleden. 'Laten we niet doen dat de renteverhogingen erg zijn voor de banken, die ons spaargeld bij de centrale bank parkeren en daar drie procent rente over krijgen terwijl wij maar een half procent rente krijgen op ons eigen spaargeld. Daar zit een subsidie van het bankwezen op van 2,5 procent. Het bankwezen wordt gewoon ondersteund.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tijdens het bezoek van de Chinese president Xi Jinping aan de Russische president Vladimir Poetin is er ook gesproken over het toenemende gebruik van de Chinese yuan. Volgens macro-econoom Edin Mujagic hebben beide landen nieuwe afspraken gemaakt om samen minder afhankelijk te worden van de Amerikaanse dollar. En die afspraken zijn niet alleen gemaakt tussen China en Rusland, weet Mujagic. Ook elders in de wereld lijken landen minder afhankelijk te willen worden van de Amerikaanse dollar. 'Steeds meer landen doen mee aan het spel waarin de handel tussen landen in steeds grotere mate wordt afgerekend in de Chinese yuan', zegt hij. 'Waardoor de dollar een beetje op een zijspoor wordt gezet.' Een bewuste strategie, vindt Mujagic, en dat hangt volgens hem sterk samen met het feit dat het vertrouwen in de Verenigde Staten in het algemeen én in het beleid is afgenomen. Daarmee wil de macro-econoom echter niet zeggen dat het vertrouwen in het Chinese beleid en de Chinese manier van politiek voeren is toegenomen. 'Dat is een brug te ver', vervolgt hij. 'Maar het is wel voor het eerst sinds de dollar zo'n dominante rol speelt, dat de een behoorlijk deel van de wereld een alternatief ziet.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze jaarlijkse week van het geld, vraagt macro-econoom Edin Mujagic aandacht voor geldgroei. 'De stelregel is: wanneer de geldhoeveelheid harder groeit dan de reële economie, dan is er te veel geld in omloop.' De afgelopen maand laat een geldgroei van 2,9 procent zien in de eurozone, het laagste percentage sinds de invoer van de euro in 1999. Dat lijkt goed nieuws, maar er zit een adder onder het gras. Geldgroei wordt gezien als de maatstaf voor de buitenwereld om te bepalen of een centrale bank een te ruim monetair beleid voert of juist niet. 'Als je de rente te laag houdt, komt er meer geld bij. En als je de rente heel hoog houdt, komt er minder geld bij', zegt Mujagic. Met het oog op de inflatie is weinig groei goed nieuws, 'want minder geld erbij betekent een grotere kans dat de inflatie mee zal vallen'. Maar voor financiële markten is dit echter minder goed nieuws, die drijven immers op liquiditeit. 'En als dit doorzet, dan kan dat leiden tot problemen', weet Mujagic. 'De geldhoeveelheid is echt cruciaal. Nu valt de groei mee, maar sinds 1999 is er alleen maar te veel geld bijgekomen.' Daar is weinig aandacht voor, denkt Mujagic. Binnen de ECB, de Europese Centrale Bank, wordt er helemaal niet over gesproken. Tot nu toe: 'het is opvallend dat centralebankbestuurders de laatste weken wel aandacht hiervoor hebben. Afgelopen jaren echter nooit, het leek zelfs alsof er een interne boete stond op het gebruik van het woord.' Het verbaast Mujagic echter dat de ECB weliswaar steeds roept dat de inflatie laag wordt gehouden met het rentebeleid, 'de geldcijfers laten wat anders zien'. 'Als je op die manier kijkt naar de periode sinds de invoer van de euro, dan is er in die ruim twintig jaar structureel te veel geld bijgekomen. En daar betaal je een prijs voor; uiteindelijk gaat het in de inflatie zitten of het gaat naar de huizenprijzen of het gaat naar de aandelen of obligatie. en dat leidt tot zeepbellen en financiële instabiliteit.' Tot 2003 had de ECB een officieel beleid wat betreft de geldgroei, die mocht niet boven de 4,5 procent uitkomen. 'Maar toeval of niet, sinds dat beleid is losgelaten, is de geldhoeveelheid vaak jaarlijks tussen de vijf en tien procent gegroeid.' Overige heeft de Amerikaanse centrale bank, de Fed, in 2006 dit beleid ook stopgezet. 'Het zou te kostbaar en niet meer relevant zijn. Bijna lachwekkend', zegt Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De rust lijkt weer wedergekeerd in de bankenwereld, en dus is er alle ruimte voor verbetering in de financiële sector. Dat vindt hoogleraar Arnoud Boot tenminste, en hij irriteert zich er dus aan dat er vooral veel over gepraat wordt, en weinig daadwerkelijke actie wordt ondernomen. 'Op het moment dat er een probleem is, hebben we het erover', aldus Boot. 'En als het dan weer even verdoofd is, gaan beleidsmakers en politici weer over tot de orde van de dag, in plaats van dat ze in die rustige periodes juist hun best doen om die financiële sector beter te maken.' Boot benadrukt dat er afgelopen week over eenzelfde onderwerp in de Tweede Kamer werd gediscussieerd met minister Sigrid Kaag van Financiën. Eerder had Kaag enkele Kamerbrieven over het bankwezen verstuurd, waarin ook gesproken werd over de Volksbank en ABN Amro. Volgens Boot stak één belangrijk onderwerp met kop en schouders uit boven de discussie: moet de zogeheten bankenunie niet vervolmaakt worden? Goed onderweg De naam bankenunie klinkt als een soort walhalla, vindt Boot. 'En daar zitten twee goede dingen aan, die er ook al zijn', vervolgt hij. Te weten: het betere bankentoezicht vanuit Frankfurt en de resolutieautoriteit in Brussel die bij financiële problemen van een bank de oplossing kan bieden. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat de Federal Reserve de rentes heeft verhoogd vindt macro-econoom Edin Mujagic allesbehalve een verrassing. Temeer door wat Fed-baas Jerome Powell in zijn toespraak zei: 'Als je de hoge inflatie niet aanpakt, heb je een heel groot probleem gedurende een lange tijd in de jaren die voor je liggen', en Mujagic is het daarmee eens. Hoewel hij het goed nieuws noemt dat de Fed de rente gisteren verhoogd heeft, is Mujagic zich er terdege van bewust dat het een worsteling is geweest. 'Enkele weken geleden was het nog zo duidelijk als het maar kon', zegt Mujagic. 'Er zou een half procentpunt bij komen en waren voorzichtige geluiden te herkennen dat het misschien niet beter 75 basispunten kon worden.' In plaats daarvan voerde de Fed de absolute minimumverhoging door: 25 basispunten. Daarnaast gaf Fed-voorzitter Powell toe dat er heel lang gediscussieerd is of er überhaupt een verhoging moest worden doorgevoerd. 'Het scheelde dus niet veel', duidt Mujagic. 'De worsteling is enorm, en dat komt allemaal door de problemen die zich de afgelopen twee weken bij verschillende Amerikaanse banken afgespeeld hebben.' Gezond en weerbaar Desondanks houdt de Fed volgens Mujagic vol dat de Amerikaanse banken gezond en weerbaar zijn, 'maar wat de invloed van het omvallen van deze banken zal zijn, is niet aan te geven.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op een conferentie voor ECB-watchers in Frankfurt zei de president Christine Lagarde dat iedereen zeker kan zijn van dat de Europese Centrale Bank de inflatie terug gaat brengen naar 2 procent. 'Dat vond ik een stoere uitspraak, maar toen zij moest uitleggen hoe de Europese Bank dat gaat regelen, ging het bergafwaarts', zegt macro-econoom Edin Mujagic. 'De al doorgevoerde renteverhogingen, van 0 procent naar 3 procent, beginnen enig effect te hebben', dat zei de President van de Centrale Bank Lagarde in haar toespraak. Volgens Mujagic is veel fantasie nodig om dat als juiste informatie te zien. 'Elke student economie weet dat zolang je rente in reële termen negatief is — pak de rente en trek daar de inflatie vanaf — dan ben je nog steeds geen strijd aan het voeren tegen inflatie.' Dat is momenteel het geval. Hij gaat er dan ook vanuit dat Lagarde doelt op het feit dat de inflatie in de eurozone in de afgelopen maanden is gedaald. 'Maar dat heeft heel weinig te maken met daadkrachtige actie van de ECB.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse centrale bank komt woensdag met een rentebesluit en de ontmoeting die daar aan vooraf gaat is één van de moeilijkste ooit, zegt macro-econoom Edin Mujagic. 'Het is kiezen tussen inflatie bestrijden of de banken helpen.' Welke beslissing de Fed morgen ook neemt, er zijn grote nadelen aan verbonden. 'Dat maakt het aanstaande rentebesluit zo moeilijk', zegt Edin Mujagic, macro-econoom en BNR-economiecommentator. 'Aan de ene kant zou de centrale bank de rente moeten blijven verhogen, want de inflatie blijft te hoog', aldus de macro-econoom. 'Maar aan de andere kant zijn er de bankenproblemen die we de voorbije weken in de VS hebben gezien. Met oog daarop zou je even willen pauzeren met de renteverhogingen en zien hoe dit afloopt.' Veel wijst erop dat dit niet de problemen uit 2008 zijn, nuanceert Mujagic, 'maar aan de andere kant weet je nooit waar dit tot kan leiden. Daarom zou je toch liefst een pas op de plaats nemen.' Kortom, de Amerikaanse centrale bank staat voor een duivelse keuze. De enige manier om hier goed mee om te gaan, is volgens Mujagic door er 'een steengoed verhaal' bij te vertellen. Gevolg van nulrente 'Als je de rente verhoogt moet je goed motiveren waarom, zodat er geen paniek ontstaat op de markten. En als Fed moet je ook laten weten dat er andere manieren bestaan om de bankenproblemen aan te pakken.' De econoom denkt wel dat 'als er één bankier rondloopt die dit goed kan vertellen het wel Fed-baas Jerome Powell is.' 'Deze situaties zijn het gevolg van tien tot vijftien jaar de rente op nul te houden', besluit Mujagic. 'Daarmee creëer je veel problemen die in eerste instantie gecamoufleerd worden door het feit dat geld lenen gratis is. Maar vroeg of laat word je gedwongen om daar afscheid van te nemen. En dan worden al deze problemen plots zichtbaar.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De onzekerheid rondom Credit Suisse moest dit weekend worden opgelost, en derhalve is het ook gebeurd, zo concludeert hoogleraar Arnoud Boot. Was dat niet gebeurd, had de Zwitserse overheid de bank moeten overnemen. 'En er is geen enkele overheid die zo'n grote bank kan runnen', aldus Boot. 'En zeker niet plots in het weekend.' In plaats daarvan was het UBS dat Credit Suisse overnam, wat betekent dat Zwitserland nu een nog grotere bank heeft. Boot gaat zelfs zover om te zeggen dat Zwitserland in handen is van UBS. 'Zij hebben nu zoveel macht, en dat is best wel een teleurstellende situatie. Het toont namelijk aan dat het financieel systeem wankel is.' Volgens Boot was één van de conclusies van de vorige financiële crisis dat banken meer eigen vermogen dienen te hebben. Is dat het geval, dan kan men zich veiliger voelen. 'Banken voelden daar niet heel veel voor echter', zo betoogt Boot. 'Maar ze moesten wel. Het kon namelijk niet minder zijn dan nul.' Hij stelt dat banken daarna hebben geprobeerd om het verkrijgen van eigen vermogen te vermijden. 'Ze hielden vol dat ze complexe instellingen waren, en dus kwamen ze met complexe oplossingen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ondanks de financiële instabiliteit die het omvallen van Silicon Valley Bank en de ruis rondom Credit Suisse, heeft de Europese Centrale Bank een rentestap van 50 basispunten aangekondigd. En daar heeft het orgaan goed aan gedaan, zo vindt hoogleraar Arnoud Boot. Hoewel hij benadrukt dat er andere keuzes waren, zoals een kleinere rentestap, is Boot blij dat de ECB er toch mee is doorgegaan. 'Anders hadden ze zich weer laten leiden door een gijzeling van het financiële systeem, en dat was de geloofwaardigheid van het monetair beleid niet ten goede gekomen.' Hij stelt dat het inflatieprobleem nog altijd aanwezig is en dat de geloofwaardigheid van monetair beleid bestaat in de gedachte dat er altijd tegen inflatie gevochten wordt. Daarnaast moet worden gerealiseerd dat de rente is gestegen van 3 naar 3,5 procent. 'Dat percentage zou bedrijven er niet van moeten weerhouden investeringen te doen', zegt hij. Boot roept dan ook op om niet direct monetair beleid uit het raam te gooien als er iets dreigt te gebeuren. 'Zeker gezien de hoeveelheid overheidssteun die er is als er een relatief kleine bank in de Verenigde Staten omvalt.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De ECB komt vandaag met haar rentebesluit, maar staat niet voor hetzelfde dilemma als haar Amerikaanse counterpart. Dat zegt econoom Edin Mujagic. Waar de Fed met het verhogen van de rente spitsroeden moet lopen tussen inflatie en instabiliteit, daar is de situatie in Europa toch echt anders. De problemen die zich in de VS afspeelden zijn niet een-op-een te koppelen aan wat er bij Credit Suisse speelt. Mujagic kan zich voorstellen dat de vergelijking met de financiële crisis van 2008 zich opdringt, maar 'de situatie is op een aantal cruciale gebieden anders'. Volgens Mujagic is er een wezenlijk onderscheid tussen het solvabiliteitsprobleem van 2008 en een liquiditeitsprobleem. Het liquiditeitsprobleem uitgelegd: 'Stel je hebt nu geen cent en je krijgt op 1 september gegarandeerd 100.000 euro, maar voor die tijd moet je een rekening gaan betalen van 50.000 euro. Dat is een liquiditeitsprobleem, dat is een probleem dat heel makkelijk op te lossen is.' Namelijk door de Centrale Bank dat geld te laten voorschieten. 'Dat is waar we nu mee te maken hebben.' Kortom: een probleem dat beduidend kleiner is dan waarmee de centrale banken in 2008 mee te kampen hadden. 'Het dilemma waar je in eerste instantie al heel snel aan zou denken, dat de bank moet gaan kiezen tussen prijsstabiliteit en bankengezondheid, speelt eigenlijk nu nog niet.' De inflatie is volgens Mujagic nog steeds hoog, terwijl de werkloosheid nog steeds niet oploopt, dus we hebben te maken 'met in principe dezelfde situatie als een week geleden of een maand geleden. Je moet doorgaan met rente verhogen'. Waarmee de ECB de wind in de rug heeft: de bank heeft de afgelopen maanden dat de rente in maart met 50 basispunten omhoog gaat. En het voordeel daarvan is? Dat de markt dat al heeft ingeprijsd. Mujagic kan zich goed voorstellen dat de president van de ECB vandaag aankondigt dat de rente omhoog gaat omdat de inflatie nog steeds te hoog is, maar dat dat niet wil zeggen dat de rente de komende maanden blijft stijgen. Veel zal afhangen van de ramingen waarmee de ECB in maart komt wat de inflatie en de economische groei volgens onze economen gaat doen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse centrale bank gaat niet stoppen met renteverhogingen. Dat denkt econoom Edin Mujagic. Er werd met spanning uitgezien naar de Amerikaanse inflatiecijfers, maar die geven de Federal Reserve geen reden om te stoppen met renteverhogingen. In tegendeel. De inflatie daalde, maar niet veel: van 6,4 naar 6 procent. De Fed staat voor moeilijke keuzes na het turbulente weekeinde waarin twee banken omvielen. De renteverhogingen zijn niet ten einde, want de inflatie is nog steeds te hoog. Haal je voedsel en energie uit die cijfers, dan houd je alsnog 5,4 procent inflatie over. 'Kijk je naar cijfers op maandbasis kijkt, dan is er zelfs een versnelling sinds december van vorig jaar. Dus er is helemaal niets in dat inflatiecijfer van gisteren op basis waarvan de Fed zou kunnen zeggen: dames en heren, we zijn klaar met het verhogen van de rente.' Het omvallen van de banken en de angst voor financiële instabiliteit maakt het werk van de Fed er niet eenvoudiger op. In tegendeel. De Fed moest al schipperen tussen het economisch belang (wat zoveel wil zeggen als: redelijk snel stoppen met renteverhogingen) en een lage inflatie (wat zoveel wil zeggen als: rente verhogen), maar nu is er volgens Mujagic een nieuwe dimensie bijgekomen. Namelijk, gevolgen van een besluit voor financiële stabiliteit of instabiliteit. 'Het wordt er dus allemaal niet makkelijker op voor de Fed.' Van financiële instabiliteit is het natuurlijk een kleine stap naar het onderwerp schulden, de bron van instabiliteit. 'Onze economieën groeien nou eenmaal voor een groot deel als we met z'n allen geld lenen en spenderen. Dat betekent dat je schulden gaat stapelen.' Die schulden waren al heel hoog in 2008, en zijn sindsdien alleen maar opgelopen. Het is nu zaak om die 6 procent inflatie met veel meer renteverhogingen aan te pakken, maar dat kan niet omdat die schulden te hoog zijn. 'Je weet niet hoe bedrijven en huishoudens daarop reageren.' Die hoge schulden vormen volgens Mujagic een sta-in-de-weg voor de centrale banken. Die kunnen hun rentes immers niet hoger zetten dan de piek van 2007 terwijl dat wel zou moeten. 'Dat wordt onmogelijk.' Onderwijl lijken de Amerikaanse markten er zelfs vanuit te gaan dat de Fed de rente gaat verlagen. Lastig in dit klimaat, denkt Mujagic. De Fed wordt geteisterd door conflicteren imperatieven: 'Er zijn drie dimensies die door elkaar heen lopen. De ene dimensie vraagt om meer renteverhogingen, de andere vraagt om te stoppen met renteverhogingen. Je kunt als Fed niet stoppen, anders gaat je geloofwaardigheid eraan. Was Silicon Valley Bank dit weekeinde niet omgevallen, dan was het rentebesluit dat volgende week genomen gaat worden makkelijk geweest: 50 basispunten erbij. Dat kan nu niet, maar helemaal niets doen kan ook niet. Dus volgende week denk ik dat de renteverhoging 25 basispunten zal zijn.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat de Amerikaanse overheid het systeem overeind houdt en de deposito's garandeert na de chaos bij verschillende investeringsbanken, zal belastingbetalers indirect wel degelijk geld kosten, zegt macro-econoom Edin Mujagic. 'Amerikanen kunnen erop vertrouwen dat het banksysteem veilig is.' Dat zei de Amerikaanse president Joe Biden maandag, nadat het voorbije weekend Silicon Valley Bank (SVB) en Signature Bank waren omgevallen. 'Uw deposito's zullen er zijn wanneer u ze nodig heeft.' Hij voegde daar ook aan toe dat de banken de kosten hiervan zullen dragen. De belastingbetaler zou geen cent betalen. Daar heeft Mujagic bedenkingen bij. 'Economen zeggen dan: there is no free lunch. Ik denk dat ze in de haast om een statement op te stellen een woord zijn vergeten: direct. Het zal belastingbetalers niet meteen geld kosten.' Op termijn dus wel. Ten eerste omdat de banken de kosten die ze moeten maken uiteindelijk zullen doorrekenen aan de eindafnemers, verwacht Mujagic. 'Dat zijn diezelfde belastingbetalers.' Geen nieuwe renteverhoging? Ten tweede omdat de val van SVB en Signature Bank een effect kan hebben op de rentebesluiten van de centrale Amerikaanse bank (de Fed). Sommige beursanalisten speculeren dat de Fed volgende week kan afzien van een verdere verhoging van de rente vanwege de problemen in de bancaire sector. Grotere kans op hogere prijzen Dat zou volgens Mujagic betekenen dat de inflatie niet zoals nodig wordt aangepakt. 'Daarmee vergroot de kans dat de hogere prijzen consumenten veel langer parten blijven spelen. Dat zijn weliswaar indirecte kosten voor de belastingbetaler, maar het zijn wel degelijk kosten.' Randvoorwaarden zijn niet veranderd 'Eerder waren de verwachtingen dat de Fed de rente tegen later dit jaar tot 5,6 tot 5,7 zou verhogen', alduis Mujagic. Door de problemen in de bancaire sector is die verwachting al gedaald naar 4,5 procent. 'Terwijl de andere randvoorwaarden niet zijn veranderd. De arbeidsmarkt draait nog altijd te soepel. De inflatie blijft te hoog.' Mujagic verwacht overigens niet de de renteverhoging later deze week helemaal op de schop gaat. 'Ik kan me dat haast niet voorstellen. Als compromis zouden ze de rente met 25 basispunten kunnen verhogen in plaats van 50. Er is geen ontkomen aan het verhogen van de rente.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat de Amerikaanse overheid een reddingsoperatie heeft ingesteld om de failliete Silicon Valley Bank te redden was te verwachten, maar geeft volgens hoogleraar Arnoud Boot precies aan waar het probleem zit in de financiële sector. Door de reddingsoperatie is de Amerikaanse overheid de facto eigenaar van Silicon Valley Bank, zo weet Boot. 'Het komt erop neer dat alle depositohouders - verzekerd of onverzekerd - uit de wind zijn gehouden', zegt hij. En hoewel er niets anders verwacht werd, legt het de vinger volgens Boot op de zere plek. Hij benadrukt dat de bank niet goed werd geleid, wat uiteindelijk tot een bankrun leidde. 'De bank had geweldige risico's genomen met geld van met name venture capital-bedrijven', vervolgt Boot. 'Het waren bijna allemaal spaargelden die ze hadden, die boven de Amerikaanse verzekeringslimiet (250.000 dollar, red) zaten.' Kwijt In principe is dat geld dus verloren, zo stelt Boot. Hij vindt tevens dat er beter nagedacht had moeten worden over waar Silicon Valley Bank het geld parkeerde. Temeer omdat het geen eigen kapitaal was, maar het kapitaal van professionele partijen. 'Daar had beter over nagedacht moeten worden.'See omnystudio.com/listener for privacy information.