Macro met Boot en Mujagić | BNR

Prijzen rijzen de pan uit en veel Nederlanders dreigen de rekeningen niet meer te kunnen betalen, dus wordt op Prinsjesdag een troonrede verwacht met historische pakketten van enorme omvang. Het doet econoom Arnoud Boot allemaal denken aan John F. Kennedy. En dan met name de fameuze uitspraak van de wijlen president. 'Denk er niet over wat het land voor jou kan doen, maar wat jij voor het land kan doen', zo quotet Boot. 'Er zijn altijd groepen die het buitengewoon moeilijk hebben, en in een fatsoenlijke maatschappij probeer je daar heel goed mee om te gaan. Schuldsanering, noem maar op.' Echter, zo merkt hij op, er zijn momenteel 'legio mensen die op de bandwagon springen'. Mensen die volgens Boot roepen dat het crisis is, dat prijzen omhooggaan en die dus weer naar de overheid kijken voor hulp. 'Ik vind het scheppen van de verwachting dat de overheid geweldig gaat inspringen onterecht. Laat iedereen maar eerst naar zichzelf kijken.' Volgens Boot is het belangrijk dat men kijkt naar eigen mogelijkheden om de crisis te bevliegen. 'En precies diegenen die nu op de bandwagon zijn gesprongen hebben de gelegenheid om dat te doen. Om eens goed te kijken naar wat ze zélf kunnen doen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De vraag- en aanbodmarkt reguleren door middel van prijsplafonds kan nooit echt op steun rekenen van economen alom, maar het lijkt er nu toch van te komen. Zowel op nationaal als Europees gebied. Econoom Arnoud Boot zegt dat het een onontkoombare beslissing is. 'De energiemarkt is momenteel geen normale markt. Hij wordt van alle kanten beïnvloed door geopolitieke problemen, en dan kun je als econoom zeggen laissez-faire, maar het ís geen laissez-faire.'Volgens Boot is er tevens sprake van bepaalde systeemrelevantie. 'De nadrukkelijke discussie in Nederland is de betaalbaarheid van energie, en dan ontkom je er niet aan als land om iets te doen voor juist alle kwetsbaren, zodat zij hun energierekening kunnen betalen.' Ad hocEn dat levert een probleem op denkt hij. 'Aan de ene kant moeten we ineens ad hoc ingrijpen op de energiemarkt; dat zijn die prijsplafonds waarover gesproken wordt. Dat betekent eigenlijk dat energiebedrijven 'gedwongen' worden om de basishoeveelheid energie tegen een vaste prijs te leveren. Maar wat je het liefst had gedaan was mensen compenseren door middel van een toelage. Dan had je die ingewikkelde discussie over prijsplafonds niet gehad. Maar in Nederland hebben we niet zo'n goede ervaring met toelages en met de uitvoering daarvan.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Econoom Edin Mujagić waarschuwt voor het 'rotten' van de EU na de 'State of the Union' van Ursula von der Leyen. 'Problemen kunnen ontstaan als je in je eigen huis een beleid gaat voeren, waardoor de EU-lidstaten gaan rotten.' Mujagić heeft weinig mooie worden over voor de toespraak van de voorzitter van de Europese Commissie. 'Je kan het vergelijken met iemand die vertelt wat voor mooie ramen er in zijn huis komen en een zwembad in de tuin, terwijl het fundament onder het huis zo rot is als maar kan.' En waardoor die rot ontstaat, daar heeft de econoom wel ideeën bij: 'Hoge inflatie en hoge schulden. Van beiden weten we dat het de economische groei afremt, wat zorgt voor spanningen in Europa. Dat zie je al tussen tussen Noord- en Zuid-Europa. Het noorden wil dat er iets gedaan moet worden aan de schulden, en het zuiden meent dat het noorden hen niet wil helpen', legt Mujagić uit. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar liefst twee seconden kon macro-econoom Edin Mujagić genieten van het 'goede nieuws' dat de inflatiecijfers vanuit de Verenigde Staten brachten. 'Naast die cijfers zagen we dat de prijzen in augustus iets hoger lagen ten opzichte van juli.' Een nare verrassing, zo betitelt hij het. 'En als je dan gaat kijken naar waar het aan ligt, wordt het een vreemd verhaal. De brandstofprijzen in Amerika bijvoorbeeld, die zijn heel erg belangrijk. Veel Amerikanen gebruiken hun auto elke dag en ze zien die prijs dus elke dag, dus als die prijzen dalen doet het iets met de stemming. En die prijzen zijn echt behoorlijk gedaald, en dat komt terug in de inflatiecijfers. Die werden naar beneden getrokken, maar er waren een hoop andere dingen die de balans weer gelijktrokken en dus duurder werden.' Volgens Mujagić zou dat geen problemen hebben opgeleverd als het zaken waren geweest als mobiele telefoons of iets dergelijks, goederen die niet iedere dag gekocht hoeven te worden, maar dat was niet het geval. 'Het ging hierbij om zorg, huisvesting en eten. Zaken waar je niet zonder kunt, en dat is zorgwekkend. Het betekent dat de 'inflatieolievlek' steeds groter wordt in de Amerikaanse economie.' En dat is een logisch gevolg denkt Mujagić, waarbij hij tevens stelt dat de financiële markten in een soort roes verkeerden. 'Ze dachten telkens dat de renteverhogingen van de Fed niet heel ver zouden gaan, 'omdat het mee zou vallen', maar dit cijfer maakt heel erg duidelijk dat het probleem steeds duidelijker voelbaar gaat worden en dat de kans groot is dat de Fed nog veel langer moet doorgaan met renteverhogingen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Monetaire normalisering biedt kans om de eurozone substantieel te versterken. Dat schrijft economenvakblad ESB. Volgens Edin Mujagić van OHV Vermogensbeheer betekent dat één ding, ‘dat we ons met z'n allen bezighouden met de vraag hoe we dat schuldenprobleem moeten gaan oplossen'. ‘De schulden van lidstaten binnen de eurozone zijn te hoog, dat is een groot probleem geworden', zegt Mujagić. Hij vervolgt: ‘Rabo-economen Wim Boonstra en Bas van Geffen hebben nu een poging gedaan om bij te dragen in deze discussie. Hun voorstel komt erop neer dat de ECB, die al heel veel schuldbewijzen heeft opgekocht van de eurolanden, hier een streep door zet waardoor het geld niet terugbetaald hoeft te worden. Het gaat om een substantieel deel, 25 tot 30 procent.' Mujagić legt uit wat het idee daarachter is. 'Je lost dat schuldenprobleem voor een belangrijk deel op, en dan kun je doorgaan met het stimuleren van de economie, zonder dat je die molensteen om je nek hebt. Het probleem daarmee is dat je natuurlijk het gevaar loopt dat die landen de extra ruimte die nu aangeboden wordt, gewoon gebruiken om weer nieuwe schulden te gaan stapelen – als dit door zou gaan.’ Macro met Boot en Mujagić Elke dag een intrigerende gedachtewisseling over de stand van de macro-economie. Op maandag en vrijdag gaat presentator Thomas van Zijl in gesprek met econoom Arnoud Boot, de rest van de week praat Van Zijl met econoom Edin Mujagić.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Tweede kamer begint vandaag met de behandeling van de nieuwe pensioenwet. Er zit volgens voorzichtige schattingen ruim 1500 miljard euro in de pot. De vraag waar het in de nieuwe wet om gaat is eigenlijk: hoe verdeel je de 1500 miljard? ‘Het concept eerlijk bestaat bijna niet’, stelt hoogleraar Ondernemingsfinanciering en Financiële Markten Arnoud Boot van de Universiteit van Amsterdam. ‘Niemand weet hoe je het geld dat is opgebouwd door een 32-jarige moet vergelijken met het geld van een 64-jarige. Een 64-jarige krijgt al snel pensioen en een 32-jarige heeft misschien minder opgebouwd, maar moet ook nog lang wachten. Dus hoe ga je dat verrekenen?’ We kunnen hier volgens de hoogleraar op twee manieren naar kijken. ‘Heel fundamenteel, en zeggen dat we verder moeten gaan studeren. Maar daar komen we niet uit. Dus er komt een arbitraire verdeelsleutel, en die arbitraire verdeelsleutel wordt daarop gebaseerd. De een wil een hoge rekenrente, de ander een lage rekenrente. Maar we weten niet wat de juiste is(…). Uiteindelijk draait het pensioen om de verdiencapaciteit van een land, en dat draait om de werkenden. Dus het enige wat belangrijk is in het pensioensysteem is niet die pot geld, maar hoeveel werkenden er zijn en hoe productief zij zijn ten opzichte van de gepensioneerden', aldus Boot. Macro met Boot en Mujagić Elke dag een intrigerende gedachtewisseling over de stand van de macro-economie. Op maandag en vrijdag gaat presentator Thomas van Zijl in gesprek met econoom Arnoud Boot, de rest van de week praat Van Zijl met econoom Edin Mujagić.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese Centrale Bank gooit de rentes met 0,75 procent omhoog in een historische stap om de torenhoge inflatie te bedwingen. Het is de grootste renteverhoging sinds de invoering van de euro, en het was een noodzakelijke verhoging denkt hoogleraar Ondernemingsfinanciering en Financiële Markten Arnoud Boot van de Universiteit van Amsterdam. 'Het kon niet anders', is zijn harde conclusie. 'De Europese economie loopt eigenlijk als een tierelier. Er is geen werkloosheid, er is geweldige inflatie, dus er rust een enorme druk op die economie. En dat moet verminderen. Daarvoor heb je het rente-instrument van de ECB.' Boot noemt tevens dat de situatie buitengewoon schadelijk is voor de economie. 'Zeker ook voor lagere inkomens, kijk hoe die in de problemen komen. De ECB móet wel op de rem trappen, ook voor hun eigen geloofwaardigheid.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als de ECB de rente met 75 basispunten verhoogt, is dat als het blussen van een bosbrand met een waterpistool. Dat zegt hoofdeconoom Edin Mujagić, van OHV Vermogensbeheer. Volgens Mujagić oogt het veel, maar is dat het niet met een inflatie van 9 procent. Wél is het een historische stap, de ECB nam deze welgeteld slechts éénmaal eerder in haar geschiedenis. 'Afgaan op de geluiden vanuit de ECB, zou alles minder dan 75 basispunten een grote teleurstelling zijn', zegt de hoofdeconoom. De hoogte is volgens hem echter niet het meest spannende dart er staat te gebeuren; belangrijk is wat voor hints de ECB gaat geven over welke vervolgstappen er nog genomen gaan worden. 'Je moet vandaag niet alleen die historische stap nemen, maar ook aangeven dat er hierna meer moet volgen.' En dat het niet uitkomt met het oog op de nakende recessie, dat moet volgens Mujagić voor lief worden genomen. Macro met Boot en Mujagić Elke dag een intrigerende gedachtewisseling over de stand van de macro-economie. Op maandag en vrijdag gaat presentator Thomas van Zijl in gesprek met econoom Arnoud Boot, de rest van de week praat Van Zijl met econoom Edin Mujagić.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Edin Mujagić is lovend over de Nederlandse economie. 'We zijn stiekem een beetje Europees kampioen. Het Europese groeicijfer was beter dan in het eerste kwartaal, het was beter dan waar we op rekenden en van alle EU-landen had Nederland met 2,6 procent de hoogste groei in het tweede kwartaal.' In de hele EU groeide de economie met 0,8 procent, vergeleken met een kwartaal eerder. 'Om het in perspectief te plaatsen: in dezelfde periode kromp de Amerikaanse economie met 0,1 procent. Dat geeft aan hoe goed Europa het heeft gedaan.' De econoom wijst erop dat hij kijkt naar kwartaal-op-kwartaalcijfers, en niet op jaarbasis. 'Door corona geeft dit een beter beeld van hoe het onderliggend gaat. Maar dit is wat je ziet als je door de achteruitkijkspiegel kijkt, maar je wil weten wat er door de voorruit te zien is. Dat ziet er toch minder hoopgevend uit', benadrukt Mujagić. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Econoom Edin Mujagić bestrijdt het idee dat de enorme inflatie alleen wordt veroorzaakt door de hoge energieprijzen. 'Wij economen hebben ook iets dat de kerninflatie heet. Daar halen we de energie- en voedselprijzen uit, omdat die vaak schommelen.' De econoom wijst erop dat die kerninflatie ook hoog staat. 'Die kwam ook uit op 5 procent, en in augustus vorig jaar was dat nog 1,6 procent.' Volgens Mujagić heeft de oorlog in Oekraïne wel degelijk effect op de inflatie, 'maar onderliggend is er wel meer aan de hand.' Mujagić wijst erop dat er over meerdere continenten al een hoge inflatie te zien was, sinds de zomer van 2021. Terwijl de Russische inval in Oekraïne pas begin dit jaar plaatsvond. 'Stel dat de gas-, olie- en stroomkosten nu constant blijven, dan zijn we nog steeds niet verlost van de hoge inflatie', zo waarschuwt hij. De hoge inflatie zorgt ervoor dat er steeds meer vraag komt naar hogere lonen. Een maatregel kan dan zijn om lonen automatisch te indexeren met de inflatie. De econoom waarschuwt voor deze maatregel en meer ingrepen die de overheid wil doen, om de koopkracht te stutten. 'Als we door deze uitzonderlijke maatregelen contracten eenzijdig kunnen aanpassen, dan hak je met een bijl in het fundament van kapitalisme.' Macro met Boot en Mujagić Elke dag een intrigerende gedachtewisseling over de stand van de macro-economie. Op maandag en vrijdag gaat presentator Thomas van Zijl in gesprek met econoom Arnoud Boot, de rest van de week praat Van Zijl met econoom Edin Mujagić.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het heeft even geduurd om de macro-economische schoenen van voormalig BNR-economiecommentator Kees de Kort te kunnen vullen, maar met ingang van vandaag nemen economen Arnoud Boot en Edin Mujagić die verantwoordelijkheid op zich. Arnoud Boot schuift als eerste aan, en er is genoeg te bespreken. Men neme de krappe huizenmarkt en de wens om vaste contracten af te dwingen op de commerciële huurmarkt, om vervolgens de vraag te stellen of dat gewenst is. 'Mijn rol daarin is om dat te duiden, in plaats van alleen maar het feel good-beleid te bespreken. Het klinkt natuurlijk heel goed, zo'n vast contract. Dat iedereen kan kiezen wanneer hij of zij er zelf uit kan, maar in de tussentijd krijg je geen huurwoning meer.' Boot vervolgt: 'De huurmarkt is niet uit de hand gelopen door de korte contracten, maar omdat er niet genoeg huurwoningen zijn. En hoe ingewikkelder je het maakt om huurwoningen aan te bieden, hoe minder huurwoningen er zijn. De vraag is nu dus of het paard niet áchter de wagen wordt gespannen.' Hij durft zelfs met zekerheid te zeggen dat het feelgood-beleid van vaste contracten averechts zal uitpakken op de lange termijn. 'En dan heb ik het niet over de tijd dat wij allemaal met pensioen zijn, maar over drie tot vier jaar. Wat is er dan gewenst?' Macro met Boot en Mujagić Elke dag een intrigerende gedachtewisseling over de stand van de macro-economie. Op maandag en vrijdag gaat presentator Thomas van Zijl in gesprek met econoom Arnoud Boot, de rest van de week praat Van Zijl met econoom Edin Mujagić.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Reikhalzend wordt er uitgekeken naar het rentebesluit van de Europese Centrale Bank van volgende week. Verwacht wordt er een flinke stap gezet gaat worden, de vraag is alleen nog of het gaat om 50 of 75 basispunten. En daarvoor kijkt de ECB vooral naar de nieuwe economische cijfers, legt Bert Colijn, senior econoom bij ING, uit. 'De inflatie is gigantisch hoog: in Nederland zitten we boven de 13 procent en in de Eurozone rond de 9 procent.' Ook wordt er gekeken naar hoe de economie draait. 'Het is niet zo dat de economie boven potentieel presteert. Dat hangt af van hoeveel mensen werken en of dat meer kan en of er genoeg geproduceerd wordt. Daarnaast zien we dat de consumptie nog lager is dan in 2019 en komen er tekenen dat de economie afkoelt. Het gaat al minder, en dan ga je de rente verhogen? Dat is het duivelse dilemma waar de ECB mee zit', aldus Colijn. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Piet Rietman, econoom bij ABN Amro, verwacht dat de koopkrachtmaatregelen die het kabinet voor 2023 gaan helpen. 'Maar de vraag is of het genoeg is. Wel zitten er maatregelen tussen die de pijn gaan verzachten voor lagere inkomens. Dat is ook waar de grootste pijn ligt door de inflatie.' Het kabinet heeft de afgelopen tijd flink onderhandeld over een koopkrachtpakket. Tot nu toe is uitgelekt dat er minstens 15 miljard euro wordt uitgegeven om de koopkracht te stutten. In het pakket zit onder meer een verhoging van het minimumloon van 10 procent. Daarnaast wordt er gesleuteld aan toeslagen en wordt de belasting op arbeid verlaagd. 'Dat is op zich goed. Maar hoe structureel en hoe gericht zijn deze maatregelen? Hebben we dan straks in 2023 niet weer zo'n debat waar dan weer koopkrachtreparaties nodig zijn?', zo vraagt Rietman zich af. Rietman ziet dat Nederland al jaren achterloopt bij het verhogen van de inkomenspositie van Nederlanders. 'Die had al beter moeten zijn, zodat je af en toe een crisis aan kan. Nu komt er af en toe een crisis, en dan is de inkomenspositie niet goed. Dan krijg je deze koopkrachtreparaties, die vaak bestaan uit eenmalige toeslagen en lager tarief voor inkomstenbelastingen. Dat zijn noodmaatregelen, terwijl je er structureel voor kan zorgen dat mensen aan de onderkant van de markt beter verdienen', aldus Rietman. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De nieuwe inflatiecijfers voor Nederland zijn bekend en zijn met 13,6 procent aanzienlijk hoger dan het vorige record in maart, toen de inflatie ruim 11 procent was. Maar tot verbazing leidt het niet echt bij econoom en macro-economie-redacteur Marijn Jongsma van het FD. 'Het verbaast met niet in de zin dat het er eerst op leek dat de inflatie daalde omdat de gasprijs zich leek te stabiliseren, maar nu weer volledig door het dak gaat. Dat heeft alles te maken met het feit dat Moskou fysiek aan de gaskraan draait en steeds meer de toevoer terugdringt. Tegelijkertijd zijn overheden bezig met het opbouwen van voorraden. Meer vraag in de zomer zou je kunnen zeggen, en tegelijkertijd een heel krap aanbod. Daardoor schieten de prijzen alle kanten op, maar vooral omhoog.' Jongsma noemt de gasprijs als voorbeeld: 'De gasprijs gisteren was zo'n tien keer hoger dan een jaar geleden. Dat zijn toch ongekende stijgingen? En zolang die gasprijs blijft stijgen, gaat dus ook de inflatie mee. Zeker ook in landen waarbij gas heel erg belangrijk is in de energiemix, dus Nederland.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met een hoge inflatie, een oplopende rente en misschien wel aan aankomende recessie verkeren centrale bankiers in een lastige positie, en zeker bij de ECB. 'Het probleem is dat ze heel weinig ruimte hebben om te manoeuvreren', zegt hoogleraar monetaire economie aan de Erasmus School of Economics Casper de Vries. 'Een van de weinige knoppen waar ze aan kunnen draaien, is wat van de langer lopende obligaties de ze hebben opgekocht op de markt te verkopen.' 'Er wordt over gesproken dat de ECB de korte rente moet verhogen, dat is het instrument dat ze hebben om inflatie te temmen', vervolgt De Vries. 'Maar de inflatie hier heeft een andere oorzaak dan in Amerika, dus dat zal niet eens zoveel effect hebben. Maar er zijn wel positieve effecten te verwachten van het verhogen van de lange rente. Dat kan de wisselkoers wat stutten, die werkt nu in ons nadeel omdat we daartegen de kosten van olie en gas afrekenen.' Bovendien zou het verhogen van de lange rente volgens De Vries aangeven dat de tijd van heel goedkoop geld lenen voor bij is. 'En het is wel belangrijk dat de ECB dat eens aangeeft. En het geeft ook aan dat de crisis waar we nu inzitten niet zomaar voorbij is, maar wat langer duurt.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De toespraak van Fed-president Jerome Powell tijdens Jackson Hole maakte nogal wat los, waarin hij zei blijvend in te zullen zetten op inflatiebestrijding en de 'teugels voorlopig niet te laten vieren'. Uitspraken die in de lijn der verwachting lagen van hoogleraar Banking & Finance Harald Benink van de Universiteit van Tilburg. Volgens Benink refereerde Powell terecht aan de lessen van de jaren 70, waarin er twee wereldwijde oliecrises plaatsvonden. 'Toen hebben centrale bankiers de inflatie te lang laten voortbestaan', aldus Benink. 'Daaruit ontstond een loon-prijsspiraal, en Powell heeft nu gezegd die fouten te willen vermijden. Anders wordt het des te moeilijker om de inflatie te reduceren.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hans Stegeman, Chief Investment Strategist van Triodos, ziet een nieuw dieptepunt voor Duitsland. 'De gfk-index, het consumentenvertrouwen, staat op -36,5. Dat is voor de derde maand achter elkaar een all time-dieptepunt.' En dat vindt Stegeman niet heel raar. 'In de Duitse economie is vooral angst voor de hoge energieprijzen, en dat is alle reden voor consumenten om heel bezorgd te zijn.' De angst in Frankrijk is ondertussen helemaal niet zo hoog. 'Die consumenten zijn onverwachts iets optimistischer dan vorige maand. Dat komt omdat zij zich minder zorgen hoeven te maken over de energieprijzen door de kerncentrales in het land. Ook is er een prijsregulering voor gas. Terwijl wij in Nederland kampioen zijn in marktwerking, zorgden ze in Frankrijk er direct voor dat de marktprijzen vastgelegd werden. Ze zijn daar toch een stuk centralistischer ingesteld', zo vindt Stegeman. 'Het is ook opmerkelijk dat Macron afgelopen week heel duidelijk liet weten dat het niet beter ging, en dat er meer maatregelen komen. Misschien is dit wel het beste, want een deel van het consumentenvertrouwen komt uit onzekerheid. En als je geen leuke boodschap geeft, maar wel duidelijk bent, dan kan dat helpen om mensen voor te bereiden. Dat zou vertrouwen kunnen geven', volgens Stegeman. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Menno Middeldorp, hoofdeconoom van RaboResearch, ziet dat China onder de groeidoelstelling zit. Ook het stimuleringspakket dat het land heeft gecreëerd ter waarde van 146 miljard euro zal de groei niet verder bevorderen, denkt de hoofdeconoom. 'Het is één procent van het bbp. Ze wilden eigenlijk dat de economie met 5 procent ging groeien. En ze koersen nu af op 3 procent, dus daar zit nog wel wat tussen.' Middeldorp noemt het 'pijnlijk' voor China. 'Het is één van de weinige jaren waarin ze de groeidoelstelling dreigen te missen. En het gebeurt precies nu er een groot partijcongres aanstaande is, waar Xi opnieuw benoemd hoopt te worden.' Middeldorp heeft ook weinig hoop in het stimuleringspakket. 'Het is de vraag of die één procent het gaat doen en of het op de juiste manier wordt gedaan. Iedere keer dat de groei tegenviel, hebben ze de schulden opgebouwd, de infrastructuur gedreven en stimuleringspakketten gemaakt. Dat leidt tot hele hoge schuldniveaus.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

ABN Amro-econoom Piet Rietman schrikt van het aantal mensen dat met armoede te maken krijgt, als het kabinet niet ingrijpt. In de Macro-Economische Verkenning (MEV) van het Centraal Planbureau staat dat 1,3 miljoen mensen met financiële malaise te maken krijgen. 'Dat is schrikken. Afgelopen jaar waren het nog minder dan een miljoen mensen die onder de armoedegrens leefden. Komend jaar zullen dat 1,3 miljoen mensen zijn.' Rietman benadrukt dat het nog ergens kan uitvallen. 'Hierbij is geen rekening gehouden met de hogere energierekeningen. Reken je die erbij, dan zullen het bijna 1,5 miljoen mensen zijn die onder de armoedegrens zitten.' Ondertussen wil de Tweede Kamer ook dat het CPB met een stresstest gaat komen, om te kijken hoe goed huishoudens bestand zijn tegen financiële tegenvallers. 'De huidige stresstest ging over de inflatiecijfers van maart. Dat lag toen rond de 5 procent. Nu zitten we gemiddeld over het hele jaar boven de 8 procent. Dus het is slim om die stresstest over te doen.' Van het kabinet wordt er nu verwacht om maatregelen te nemen om de koopkracht van huishoudens te verbeteren. Dit jaar zou er volgens het kabinet niks meer kunnen gebeuren, maar volgend jaar zeker wel. Daar wordt dan ook druk over overlegd. Rietman heeft wel ideeën bij maatregelen die genomen kunnen worden. 'Op de korte termijn moet er een eenmalige transactie komen aan mensen die met betalingsproblemen zitten. Dat gaat met ongerichte maatregelen moeten gebeuren. Het moet snel, dus hoe sneller, hoe ongerichter', vindt Rietman. 'Hoe erg is het als mensen die geen hoge energierekening het ook zouden krijgen? Die mensen hebben misschien alsnog een laag inkomen, maar wel hele hoge uitgaven. Dan komt het als geroepen, denk ik.' Maar ook wil Rietman dat er op de langere termijn maatregelen komen. In het kabinet en in de Tweede Kamer wordt er gedacht aan belastingmaatregelen. 'Lagere inkomsten- of loonbelasting wordt er gezegd. Ik denk dat er hetzelfde mee bedoeld wordt, maar je kan daarmee aan de kant van de werkgever of de werknemer verlagen. Daarnaast wordt er gerept over een hoger minimumloon', vertelt de econoom. Rietman zet zijn vraagtekens bij de maatregelen waaraan gedacht wordt. 'Die lagere belasting is een paard achter de wagen spannen, vind ik. Werkgevers betalen lage lonen, vervolgens komen mensen niet rond en dan verlaag je de inkomstenbelasting. Maar dan heb je minder inkomsten voor je collectieve voorzieningen. Uiteindelijk verarmen we collectief omdat werkgevers minder betalen dan ze kunnen, gelet op de winsten. Dat is een verkeerde gang van zaken.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inkoopmanagersindexen van de Eurozone en Japan laten een gemixt beeld zien. Dat zegt Chief Investment Strategist bij Blackrock Lukas Daalder. 'De meevaller zat hem aan de industriële kant van Duitsland, die was wat hoger dan verwacht. Maar zelfs met dat lichtpuntje zit Duitsland nog in een krimpsituatie. Een heel negatief punt was met name de Britse maakindustrie. Daar zakte de index tot 46, dus echt zwaar in een krimpsituatie.' Volgens S&P Global is de samengestelde inkoopmanagersindex, die kijkt naar de bedrijvigheid in de industrie en dienstensector van de eurozone, deze maand afgenomen tot 49,2, van 49,9 een maand eerder. Een stand van 50 of meer duidt op groei, daaronder op krimp. 'Als je de trend van de afgelopen maanden erbij pakt, zie je dat er maar één richting is', aldus Daalder. 'Het gaat allemaal naar beneden. Niet alleen aan de industriële kant, maar ook de dienstenkant staat steeds verder onder druk. We zitten in een verzwakkende wereldconjunctuur.' De inkoopmanagersindexen lijken een negatiever beeld te schetsen dan economische cijfers die de afgelopen dagen werden gepubliceerd. 'Je ziet veel indicatoren die een tegenstrijdig geluid laten zien. Denk maar aan het consumentenvertrouwen dat zwaar onder druk staat en de consumptieve bestedingen die juist weer heel sterk zijn. Uiteenlopende indicatoren zijn vaak een indicatie dat je op een keerpunt zit. Het kan nooit zo zijn dat de inkoopmanagers alsmaar negatiever worden en de groei zich daar niks van aantrekt. Een van de twee heeft het bij het verkeerde einde, alleen het is nu nog te vroeg om te stellen welk van de twee. En ik vrees dat de inkoopmanagers het bij het rechte einde hebben.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De centrale bank van China heeft vandaag opnieuw de rente verlaagd. Het is de vierde belangrijke rente die de centrale bank in korte tijd verlaagt. Dat duidt erop dat de Chinese economie in zwaar weer verkeert en flink wat steun nodig heeft, aldus hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer Edin Mujagić. 'Dit is vaak hoe het begint. Op het moment dat je uit het niets vier belangrijke rentes verlaagt, zorg je voor een verwachting onder Chinezen en op de financiële markten dat dit het begin is van een reeks verlagingen. En dat werkt meteen door.' De Chinese economie wordt momenteel vooral hard geraakt door het zero-covid beleid dat de Chinese overheid voert, wat inhoudt dat bij enkele positieve coronatests hele wijken of fabrieken op slot worden gegooid. 'De centrale bank probeert door het geld wat goedkoper te maken de investeringen en consumptie in het land aan te jagen', aldus Mujagić. 'Dat past ook in het beleid van China om voor economische groei meer afhankelijk te worden van eigen bestedingen in eigen land, en minder van verkoop van spullen naar Amerika en andere landen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De koopkracht gaat met 6,8 omlaag, zo raamt het Centraal Planbureau. Het zou een historische daling zijn, maar verrassend allerminst. 'Helaas niet', stelt senior-econoom Bert Colijn van ING. 'En het lijkt erop dat het inderdaad daarop uit gaat komen. Die raming is voor 2022 en we zijn al een eind op weg in het jaar. Je kunt zelf ook wel uitrekenen dat op het moment dat de lonen maar stijgen met 2 à 3 procent en de inflatie tikt de tien procent aan, dan kun je je borst natmaken.' Maar, het is niet alleen maar kommer en kwel. Zo is er aardig wat economische groei vastgesteld in het tweede kwartaal, die veel experts niet aan zagen komen. Twee cijfers met twee heel erg verschillende betekenissen, hoe kan dat? 'Het voelt bijna hallucinant dat je een China-achtig groeicijfer presenteert over het tweede kwartaal en tegelijkertijd zo'n grimmig beeld van de economieontwikkeling hebben.' Colijn vervolgt: 'Dat komt eigenlijk omdat we in het tweede kwartaal gewoon nog corona hadden, en een groot gedeelte van de economie zat toentertijd nog op slot. Dus in het tweede kwartaal hebben we een enorme inhaalgroei meegemaakt, en de consumptie kreeg daar een grote boost van.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het inflatiepercentage in de Eurozone over 2022 is officieel vastgesteld op 8,9 procent, en dat is een getal dat op vele manieren te framen is aldus Chief Investment Strategist Hans Stegeman van Triodos Bank.Zo zou je het bijvoorbeeld kunnen framen als een nieuw record, denkt hij. 'Want het is ook een nieuw record', aldus Stegeman. 'Het is hoger dan de 8,1 procent van vorige maand. Ook de kerninflatie - de inflatie waar je naar kijkt als je de volatiele componenten eruit haalt - staat op 5,1 procent, en dat is ongekend hoog. Maar het is géén verrassing. Het is niet dat het hoger is dan markten hadden verwacht zoals in het Verenigd Koninkrijk, want je kan vaak wel enigszins uitrekenen wat alles doet.' Volgens Stegeman zit het daarom nog allemaal precies in lijn met wat iedereen verwacht had. Al heeft hij er wel een kanttekening bij. 'ECB-directielid Isabel Schnabel hield een toespraak waarbij ze zei dat de hoge inflatie mogelijk langer aanhoudt. En dat hebben markten minder verwacht, want iedereen ging ervan uit dat de piek nu ongeveer bereikt is. Daarna zou hij moeten dalen, maar daar ontstaat ook direct de twijfel.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse economie groeide in het tweede kwartaal met 2,6 procent. Terwijl velen verbaasd waren, was dat bij Sweder van Wijnbergen niet zo. De hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam vindt dat de 'economie helemaal niet in het slop zit', zoals anderen beweren.' Van Wijnbergen wijst op de 'andere kant van de medaille'. 'Een economie die in het slop zit, gaat niet samen met een overspannen arbeidsmarkt. Want daarin vinden ondernemers veel mogelijkheden en willen ze meer produceren. Maar dat kan niet als ze geen mensen krijgen. Dan heb je dus geen economie in het slop.' De hoogleraar is dus niet verbaasd over de groei, maar wel over de hoogte van de groei. 'Het is wel een erg groot getal. Een van de dingen die daarin meespelen is de koers van de euro. De ECB heeft een ander beleid dan de Fed in de VS. Dat zie je terug in de wisselkoers met een zwakkere euro ten opzichte van de dollar.' Voor Nederland is dat zeer positief. 'We zijn meer een open economie dan andere eurozone-landen.' Toch is Van Wijnbergen niet tevreden met het beleid van de ECB. 'De ECB moet mikken op een inflatiecijfer van 2 procent, maar we zitten ergens onder de 10 procent. (...). Dus de ECB zal een keer een tandje bij moeten zetten. Wat we weten uit eerdere periodes met een hoge inflatie: hoe later je ingrijpt, hoe groter de klap. Dat hangt ons boven het hoofd.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De pijn rondom de gasprijzen wordt steeds groter voor Europese lidstaten. Vandaag bereikten de gasprijzen een recordhoogte en dat wordt gevoeld. 'Landen moeten aan de bak, willen ze niet met tekorten zitten deze winter', zeg Maartje Wijffelaars senior-econoom bij RaboResearch toegespitst op de Eurozone. Lidstaten zoeken dan ook gulzig naar alternatieven. 'Die alternatieven worden her en der wel aangesproken, we krijgen bijvoorbeeld meer gas uit Noorwegen en er wordt meer lng geïmporteerd. Maar met alleen alternatieven komt Duitsland er bijvoorbeeld niet.' Dus moet de vraag gereduceerd worden. 'Mogelijk tot wel dertig procent, om te voorkomen dat je straks echt te weinig hebt en drastisch leveringen moet afsluiten.' En het is ook niet zo makkelijk om overschotten van andere landen over te nemen. 'Niet iedereen zit goed op elkaar aangesloten. Landen die zelf heel erg afhankelijk zijn van Russisch gas, moeten dus zelf grotere stappen zetten. Die vijftien procent vraagreductie waarover in Europa gesproken is, zal voor Duitsland niet voldoende zijn.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Steeds meer mensen zijn vóór het openhouden van de gaskraan in Groningen. Zo ook Onno Ruding, die de crisis van dusdanige aard vindt dat er meer gas gepompt mag worden. En dat er geen andere uitweg is, beaamt ook hoogleraar macro-economie Roel Beetsma van de Universiteit van Amsterdam. 'Op dit moment is de gasprijs enorm hoog en er een duidelijk tekort aan gas. Dat betekent dat als er tijdelijk extra gas wordt opgepompt, het de schatkist veel geld oplevert. Daarmee kan Groningen ook ruimschoots gecompenseerd worden, en dat moet ook. De woningen die niet aardbevingsbestendig zijn moeten vervangen worden op kosten van de overheid. Daar is ruimschoots geld voor als je nu begint met extra gas oppompen, en je neemt tegelijkertijd een groot deel van de stress op de gasmarkt weg.' Maar, is het eigenlijk wel nodig? De Gasunie is bezig met gasterminals en Nederlandse consumenten besparen zo'n 15 tot 20 procent? Volgens Beetsma gaat het niet alleen om Nederlandse behoeften. 'We hebben ook contracten met Duitsland. Natuurlijk, alle kleine beetjes helpen, alleen zijn dat hele dure oplossingen. Of in ieder geval de lng-terminals, die nog voor een deel gebouwd moeten worden. Ook moet lng uit de Verenigde Staten of het Midden-Oosten, dat zijn dure oplossingen.' Beetsma realiseert zich echter ook dat het opendraaien van de Groningse gaskraan een dure optie is, politiek gezien dan. 'Daar zit precies het probleem. De politiek heeft zich ingegraven door te zeggen dat ze het niet gaan doen, maar onder druk wordt alles vloeibaar in de politiek. En dus bestaat de kans dat áls de nood te hoog wordt, dat ook de politiek denkt 'we kunnen niet anders'. En dan denk ik dat je met een goed plan moet komen, waarin ook meteen de compensatie goed geregeld is.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de eerste twee kwartalen van 2022 was er in de Verenigde Staten sprake van negatieve groei van het bruto binnenlands product, en volgens Europese maatstaven is er dan sprake van een recessie. Maar volgens econoom en columniste voor de Volkskrant Heleen Mees is daar niets van waar: 'De Amerikaanse economie is niet in een recessie.' Ze stelt dat de Amerikaanse definitie van een recessie anders is. 'Om te kijken of er een recessie heeft plaatsgevonden, kijkt de National Bureau of Economic Research naar een brede hoeveelheid data of er inderdaad een krimp is in veel delen van de economie. Zoals in het tweede kwartaal van het jaar, was de krimp met name te danken aan het feit dat de voorraden bij producenten heel hard zijn geslonken. Dus dat was een desinvestering. Dat betekent echter niet dat het slecht gaat met de economie.' Mees doelt daarmee op de groei van consumentenbestedingen in juni. 'Die is met twaalf procent gegroeid op jaarbasis.' En dat heeft volgens haar ook niets te maken met stijgende prijzen: 'Het is reële groei.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse consument wordt om de oren geslagen met prijsverhogingen aan de pomp, de boodschappen en de energieprijzen. Maar nieuw licht op de situatie schijnen doet econoom Piet Rietman, verbonden aan ABN AMRO, liever niet. 'Wat me de afgelopen dagen opvalt is dat er heel vaak nieuw licht op de situatie wordt geschenen en dat een hoop informatie die naar buiten komt vaak ook niet klopt', zo stelt hij. 'We zitten natuurlijk wel in de komkommertijd van 2022, waarmee ik het nieuws niet kleiner wil maken dan dat het daadwerkelijk is. Inflatie is natuurlijk een heel groot probleem voor heel veel huishoudens. Maar het is ook wel zo dat media er allemaal bovenop springen als er nieuws is over prijsstijgingen, en dat er soms nieuws wordt overgenomen dat soms niet helemaal klopt.' Rietman noemt de zogenaamde prijsstijging van boodschappen als voorbeeld. 'Ik zag dat boodschappen 18 procent duurder zouden zijn geworden. Maar het CBS houdt die prijzen juist nauwkeurig bij aan de hand van een mandje boodschappen. Zij kijken hoeveel een bepaalde samenstelling boodschappen door de tijd heen duurder wordt. Aan de hand daarvan kijken ze hoeveel inflatie op boodschappen er is, en je komt daarmee écht niet op 18 procent. Op die manier zie ik de laatste dagen wel vaker iets in het nieuws waarvan ik denk dat het tof zou zijn als we in Nederland meer aan factchecken zouden doen als het om inflatie gaat.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luc Aben, hoofdeconoom van Van Lanschot, kijkt uit naar de inflatiecijfers in de Verenigde Staten die later op woensdag komen. 'De vraag is: waar gaat de meeste aandacht heen? Het algemene cijfer, inclusief voeding en energie?' Aben stelt zich een scenario voor dat het hoogtepunt van de inflatie achter de rug is. 'Misschien dat we in juni het hoogtepunt hebben gezien. Energie- en olieprijzen zijn gedaald de afgelopen weken, en de gasprijzen zijn een heel eind lager dan in Europa. Dus het zou kunnen dat het algemene cijfer wat kalmeert. Maar het zou mij verwonderen als het onderliggende inflatiecijfer, zonder de energieprijzen, zou afkoelen', zegt Aben. Hij verwacht dan ook dat de Fed de rente blijft oppompen. 'Die Fed-bestuurders stonden vorige week in de rij om tegen de financiële markten te zeggen dat ze tamelijk gerust zijn dat de soep minder heet gegeten wordt, en dat de markten zouden kalmeren.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse president Joe Biden heeft goedkeuring in de Senaat gevonden voor zijn Inflation Reduction Act. 'Ik begrijp heel goed dat hij het zo noemt, want de parlementsverkiezingein komen eraan', zegt macro-econoom Edin Mujagić van OHV Vermogensbeheer. 'De Democraten staan er niet goed voor, omdat de president niet populair is onder de kiezers. En dat heeft weer vooral doordat de inflatie hoog is.' Over het pakket aan maatregelen is Mujagić niet positief. 'Ik heb moeite om te zien hoe deze maatregelen de inflatie de komende maanden significant kunnen reduceren. Dit zijn maatregelen die voor het overgrote deel Amerikanen moeten stimuleren om het gebruik van fossiele brandstoffen te verminderen. Denk aan subsidies en andere fiscale stimuleringen. Dat zijn maatregelen die pas in de komende jaren uitgerold gaan worden, en ook in de komende jaren effect gaan hebben. Dat kan zorgen dat de inflatoire druk op lange termijn minder wordt, al is ook dat hoogst onzeker, maar aan de hoge inflatie anno 2022 doet dit pakket aan maatregelen ontzettend weinig, om niet te zeggen niets.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De geloofwaardigheid van de ECB verkeert in buitengewoon zwaar weer, zo concludeert Sylvester Eijffinger, emeritus hoogleraar financiële economie aan Tilburg University. Eijffinger, die tevens vijftien jaar lid was van het Monetair Expert Panel - een orgaan dat een adviserende rol voor de ECB heeft - denkt dat de ECB het afgelopen half jaar serieuze beleidsfouten heeft gemaakt. 'Laat ik beginnen met de enorme overliquiditeit, die niet alleen onder Draghi ingezet is, maar onder de nieuwe, huidige president Lagarde voortgezet is', zo stelt hij. 'Denk aan het PEPP-programma, vanwege de coronapandemie.' Volgens Eijffinger had Lagarde de - door Draghi opengezette - geldkraan dicht moeten draaien. 'En bovendien had de Europese Commissie vanwege corona het EU Recovery Fund ingesteld. Dus er was eigenlijk geen reden voor de ECB om het opkoopbeleid in deze mate en met dit tempo door te zetten. Dat heeft Lagarde wél gedaan, en daarmee heeft ze niet alleen de overliquditeit van Draghi voortgezet, maar zelfs verder opgehoogd. Op een zeker moment stond er acht triljoen securities op de balans van de ECB, da's heel veel. Dan kun je zeggen dat het niet allemaal van het opkoopprogramma is, want dat omvat ook andere securities, maar het is wel allemaal basisgeld. Met andere woorden: dat creëert een overliquiditeit, en toen kwam de Oekraïne-oorlog. Én een energiecrisis, én een klimaatcrisis, en daardoor krijg je een soort kantelpunt waarbij alle overliquiditeit zich manifesteert in hoge inflatie.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank om renteverschillen te verkleinen heeft gewerkt, zo concludeert econoom en columniste bij de Volkskrant Heleen Mees. 'De ECB heeft het Pandemic Emergency Purchase Program (PEPP) stopgezet, maar er is afgesproken om de opbrengsten van aflossingen op staatsobligaties die op de balans van de ECB staan, te investeren in de staatsobligaties van landen die het nodig hebben. Landen waar fragmentatie dreigt te ontstaan. Dat gaat dan heel specifiek over Italië, Spanje, Portugal, Griekenland, maar ook om Finland. En de ECB heeft in juni en juli voor bijna 15 miljard euro aan Duitse staatsobligaties afgelost en er is voor bijna 4 miljard euro aan Nederlandse staatsobligaties afgelost. Dat geld heeft de ECB gebruikt om nieuwe staatsobligaties te kopen van Italië, Spanje, Griekenland en Finland.' Allemaal om de renteverschillen te verkleinen, en dat is een belangrijk iets volgens Mees. 'In half juni was er een spoedvergadering van de ECB omdat het renteverschil tussen Duitse staatsobligaties met een looptijd van tien jaar en Italiaanse staatsobligaties met een looptijd van tien jaar tot 2,5 procent was opgelopen. Genoeg reden voor de ECB om samen te komen, en op dat moment hebben ze ook gezegd dat ze een nieuw mechanisme gaan ontwikkelen. Op diezelfde dag besloten ze ook dat alle opbrengsten van obligatieaflossingen geïnvesteerd zouden worden in die van de landen in de periferie.' Mees concludeert: 'Dat heeft enorm goed gewerkt. Toentertijd hadden we te maken met 2,5 procent spreiding, en dat verschil in inmiddels teruggebracht naar 2 procent.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

We zitten midden in de warme zomer en mensen gaan - nu het nog kan - lekker op vakantie. En dat heeft een welkom zijeffect: het toerisme lijkt de recessie uit te stellen, zo zegt ook senior-econoom Bert Colijn van ING.' 'We doen allemaal ons werk door uitbundiger op vakantie te gaan dan we in de afgelopen jaren konden door corona', stelt hij. 'En dat heeft de economie in ieder geval in het tweede kwartaal een dienst bewezen. Want de Europese economie deed het eigenlijk verrassend goed vergeleken met de verwachtingen, en dat lag zeker niet aan de industrie of de consumptie thuis. We zien immers dat de detailhandelsverkopen het maar mager doen. De winkelstraat zag in november de piek al, dus lijkt het er voornamelijk op dat toeristen of alles dat rond de horeca hangt het ontzettend goed gedaan heeft in het tweede kwartaal.' En het gaat niet alleen om Nederland, ook elders in Europa loopt het voorspoedig. 'Als we kijken naar de cijfers in bijvoorbeeld Frankrijk, over hoeveel mensen er deze zomer een hotelkamer of appartement geboekt hebben, belooft dat veel. De vraag is dus een beetje of het tot meer bestedingen gaat leiden. Of is het zo dat de - nog steeds heel erg beroerde - inflatiecijfers en hoge energierekeningen thuis ertoe leiden dat toeristen net iets minder uitgeven als ze op vakantie zijn.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bedrijfsartsen waarschuwen voor meer burn-outs door personeelstekort, personeel dat er wel is moet harder werken. Volgens hoogleraar economie aan de Rijksuniversiteit Groningen Lex Hoogduin is dit het zoveelste signaal dat de Nederlandse economie overspannen is. 'De personeelstekorten zijn overal. Dat kun je alleen maar rechttrekken met een forse afkoeling van de Nederlandse economie', stelt hij. Die afkoeling van de economie moet komen via het monetaire beleid en ook het begrotingsbeleid moet dat ondersteunen, vindt hij. 'De ECB heeft de rente verhoogd naar 0 procent. Met een rente van 0 procent gooi je nog steeds olie op het vuur. Dat stimuleert de economie nog steeds.' Daarnaast stimuleert de Nederlandse overheid ook, volgens Hoogduin. 'Het Nederlandse begrotingstekort neemt naar raming bijna een procent toe. Dit kabinet heeft een coalitieakkoord gesloten dat in mijn ogen ondeugdelijk is, omdat niet alles te gelijk kan. Men heeft geen keuzes gemaakt.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese vrees voor een recessie wordt steeds groter, en volgens econoom Coen Teulings ligt het ook steeds meer voor de hand dat de recessie ook daadwerkelijk komt. 'En dat is niet verrassend, als het gas zo erg beperkt wordt en de prijzen zo door het dak gaan.' Volgens Teulings is het dan aan de burgers om een omschakeling te maken. 'Net als bedrijven. Dat kost altijd geld, en dat zie je nu gebeuren. De oorlog is ook voor ons ontzettend kostbaar.' Het is echter niet alleen het Europese volk dat rekening houdt met een mogelijke recessie, ook financiële markten sorteren erop voor met lagere marktrentes. 'Dat is wel gek', vervolgt Teulings. 'Waar het nieuws eigenlijk vol staat met centrale banken die hun rente verhogen, gaat de marktrente vrij hard omlaag. In een maand is-ie bijna een procent gedaald, en dat heeft zowat de helft van de stijging van begin dit jaar ongedaan gemaakt. En dat zegt toch wel dat de markt op lange termijn verwacht dat er allereerst een nieuwe recessie aankomt, én dat de rente niet heel veel hoger wordt dan-ie vorig jaar was.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatiecijfers in Nederland zijn weer afgelopen maand weer opgelopen, terwijl er eerder juist sprake was van een daling. Op jaarbasis is er sprake van een inflatie van 11,6 procent, en dat is een flinke tegenvaller zo stelt econoom, juriste en columniste voor de Volkskrant Heleen Mees. 'Het is zeker een flinke tegenvaller. Over de hele eurozone gezien is de inflatie hoger dan verwacht; 8,9 procent. En er is nog meer slecht nieuws. Je hebt zeg maar de overall inflatie, maar als je kijkt naar de kerninflatie - waar je meer volatiele componenten als energie en voedselprijzen buiten beschouwing laat - zie je dat die ook sterk is gestegen. Vijf procent in Nederland, vier procent in de eurozone. Wat erop wijst dat de inflatie meer verankerd wordt en er dus ook meer risico is dat er een loon-prijsspiraal komt.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inkoopmanagersindex van Nevi heeft het laagste punt in twee jaar tijd bereikt: de orders blijven achter. En dan met name de groei van de orders, zo benadrukt FD-journalist Marijn Jongsma. 'En ook de nieuwe productie groeit minder hard en de voorraden lopen op. Allemaal tekenen dat de economie aan het vertragen is. Het aardige aan die inkoopmanagersindex is natuurlijk dat het iets is dat vooruit kijkt, dus het is een enquête aan inkoopmanagers die allemaal vragen krijgen over hoe zij de markt zien en of ze meer zijn gaan inkopen, wat ze denken dat er gaat gebeuren met de productie, et cetera.' Jongsma durft dan ook wel te spreken van een early warning system voor de economie. 'Een heleboel macrocijfers die we krijgen zeggen alleen iets over wat al is gebeurd. De inkoopmanagersindex daarentegen heeft een zekere voorspellende waarde.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar Randstad eerder deze week zei dat arbeidsmigratie nodig is om het personeelstekort in Nederland op te lossen, denkt econoom Nederlandse economie Piet Rietman van ABN AMRO dat het zo simpel nog niet is. Hij denkt juist meer aan hogerel lonen. 'Het rapport van Randstad ging over personeelstekorten, en wat mij opvalt is dat veel van de uitingen die in de media worden gedaan en veel rapporten die uitkomen over die tekorten, is dat ze van werkgeverszijde komen. Ze worden gemaakt door uitzendbureaus, HR-organisaties, noem maar op. Er zijn een paar oplossingen voor personeelstekorten; IT is er een, automatiseren is er een, arbeidsmigratie is er een en ook hogere lonen is er een. Maar omdat de nadruk bij de mensen die iets zeggen over personeelstekorten vaak toch op de werkgeverszijde ligt, worden hogere lonen vaak onder het tapijt geveegd en wordt arbeidsmigratie als belangrijkste oplossing genoemd.' Rietman denkt juist dat die hogere lonen een groot deel van het probleem op kunnen lossen. 'Het rapport van Randstad benoemt bijvoorbeeld technische beroepen en IT, maar ook de kassamedewerker. Dat is nou echt zo'n beroep waarvan ik denk waar hébben we het nou over. Een volwassene in dienst achter de kassa verdient 10,60 euro per uur. Vaak zelfs wordt er het minimum jeugdloon betaald, da's nog minder. Ik denk dat als je daar de lonen opschroeft naar 14 euro per uur, dat je echt geen arbeidsmigratie nodig hebt.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een laatste lijmpoging mocht niet baten: Mario Draghi is afgetreden en dus zit Italië zonder minister-president. 25 september zijn er verkiezingen, en de uitkomst daarvan kan grote gevolgen hebben voor Europa. Zo denkt ook Harald Benink, hoogleraar bankwezen en financiering aan de Universiteit van Tilburg. 'We hebben natuurlijk politiek explosieve week achter de rug', zo stelt hij. 'Vorige week donderdag was die politieke crisis in Italië, waar een aantal van belangrijke partijen in de coalitie van Draghi opstapten. Daarnaast kondigde de Europese Centrale Bank een nieuw opkoopprogramma aan voor landen waarvan de risicopremies ten opzichte van Duitsland teveel oplopen.' Volgens Benink zijn het vooral de naweeën die nu in Italië gevoeld worden. 'Je ziet dat er drie populistisch-rechtse partijen zijn die hoog in de peilingen staan en dus de verkiezingen kunnen winnen. Een van de belangrijke personen in die politieke race is Giorgia Meloni, zij zo de eerste vrouwelijke premier van Italië kunnen worden. Zij leidt echter een zeer conservatieve rechtse partij. Daarnaast heb je Salvini, die we al kennen en die al vice-premier is geweest namens de Lega. Ook Berlusconi met zijn Forza Italia maakt kans, en de grote vraag is natuurlijk wat die regering gaat doen richting Europa. Wat blijft er over van de afspraken van Draghi?' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er zit opnieuw een renteverhoging aan te komen, maar dan in de Verenigde Staten. Dat is de verwachting tenminste. De Federal Reserve zou de rentes met 0,75 procent verhogen. Geen misselijke stap, zo erkent ook FD-journalist Marijn Jongsma. '0,75 is de consensus, maar er zijn ook analisten die een verhoging van 100 basispunten verwachten', aldus Jongsma. 'Dat is wel een kleine minderheid hoor. De Amerikanen hebben de strijd tegen de inflatie in een hoge versnelling staan. Je ziet ook dat er echt grotere stappen worden genomen dan in de eurozone.' De hogere rente heeft echter niet alleen grote gevolgen voor de VS, maar ook voor de rest van de wereld, zo denkt Jongsma. 'Als de Federal Reserve iets doet met de rente, heeft dat wereldwijde gevolgen. Dat heeft deels te maken met de dollar, want een hoge rente maakt de dollar sterker. Dat betekent bijvoorbeeld dat wij - in euro's omgerekend - meer kwijt zijn aan grondstoffen. Die worden doorgaans in dollars afgerekend. Maar er zijn ook landen die geld lenen in dollars, omdat hun eigen munt te onbetrouwbaar wordt geacht voor grote geldschieters. Je ziet dus eigenlijk wereldwijd dat zo'n steen in de vijver voor effecten zorgt.' Jongsma vervolgt: 'Het interesseert de Amerikanen verder overigens niets, ze houden geen rekening met die externe effecten. Ze denken gewoon van 'wij hebben een inflatie van 9 procent en die moeten we beteugelen', dus komen ze met maatregelen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De angst voor een recessie groeit met de dag in Europa. De economische groei slinkt en de recessie lijkt daarmee onontkoombaar. Hoogleraar macro-economie Roel Beetsma van de Universiteit van Amsterdam, is sceptisch. 'Het is natuurlijk lastig te zeggen. Economen zijn niet heel goed in voorspellen. Natuurlijk, de kans op een recessie neemt toe, de leveringszekerheid van gas neemt steeds verder af en er zijn berekeningen dat áls de gastoevoer vanuit Rusland helemaal wordt afgesloten, dan kan het misschien wel anderhalf procent negatieve groei opleveren voor Duitsland. Maar dat maakt het wel lastig om te voorspellen of er ook echt een recessie aankomt.' Volgens Beetsma speelt de gastoevoer niet alleen voor Duitsland een belangrijke rol bij een mogelijke recessie. 'Als het probleem echt acuut wordt en we krijgen geen Russisch gas meer, kan het ook betekenen dat bedrijven tot minder productie over moeten gaan. Daarnaast leidt het afsluiten van Russisch gas tot hogere gas- en energieprijzen. En dat heeft een drukkend effect op de bedrijvigheid.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is de dag ná het rentebesluit van de ECB. Vijftig basispunten komen erbij, terwijl ECB-president Christine Lagarde heel lang volhield dat het 25 basispunten zouden blijven. Econoom Heleen Mees was echter niet verrast. 'Ik was wél onder de indruk', zo stelt ze. 'Wat je ziet is dat er echt een compromis is gesloten. De mensen die binnen de governing council voor snellere renteverhogingen zijn, zijn doorgaans de mensen die tegen antifragmentatieinstrumenten zijn. Door de rente nu met 50 basispunten te verhogen - tegen de zin in van sommige gouverneurs - heeft Lagarde ook een unaniem akkoord kunnen krijgen op het antifragmentatiemiddel: het TPI.' En dat moedigt Mees alleen maar aan, al was het niet voor de hand liggend. 'Dat is heel mooi natuurlijk, want er zijn nu twee besluiten genomen. Een renteverhoging van vijftig basispunten en een antifragmentatiemiddel, en beide zijn met unanimiteit aangenomen. Opvallend.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De kogel is nu definitief door de kerk: Mario Draghi heeft officieel zijn ontslag aangeboden als premier van Italië, en dat zorgt voor de nodige opschudding op de financiële markten. Zo ziet ook senior-econoom bij ING Bert Colijn. 'Er sijpelt momenteel flink wat financiële onzekerheid door op de markten', zo stelt hij. 'We weten natuurlijk dat Draghi een heel erg belangrijke drijver achter hervormingen en het uitgeven van de grote investeringsfondsen uit Brussel is. Tegen de 200 miljard aan, en dat geld komt alleen maar vanuit Brussel naar Rome als er een hoop hervormingen zijn doorgevoerd. De afgelopen weken bijvoorbeeld zijn er meer dan vijftig hervormingen doorgevoerd; het volgende tranchegeld komt daarmee naar Rome. Maar de vraag is, nu Draghi weg is en Italië terug lijkt te keren in hun oude bekende politieke situatie, gaan die hervormingen er dan nog wel komen? Er zijn sterke twijfels over of het geld goed besteed wordt en over de investering om de economie te moderniseren.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na veruit de heetste dag van het jaar is het vandaag weer iets koeler. Dat goede nieuws gaat gepaard met nog meer goed nieuws voor een groot deel van Europa. Mario Draghi is bereid om premier van Italië te blijven, onder voorwaarden. En dat is geen verrassing volgens Hans Stegeman, head of research en investment strategies bij Triodos Bank. 'Het zat er al een beetje aan te komen', stelt hij. 'Draghi is natuurlijk ook niet de man om zomaar op te geven met toch een redelijk technocratische en minder politieke opvatting van zijn baan. Net als bij de ECB. En het lijkt er nu op dat hij onder voorwaarden wil blijven, daar zal eerst een stemming aan vooraf moeten gaan. Het is nu de vraag wat de Vijf Sterren-beweging gaat doen, die hem nu steunen en of ze daar bereid toe blijven.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Macro-economieredacteur Marijn Jongsma van het FD is benieuwd naar hoe Christine Lagarde, topvrouw van de ECB, de economie staande weet te houden met alle onzekerheden. 'Ze moet al die schoteltjes draaiende weten te houden.' Jongsma verwijst onder andere naar Nord Stream 1. 'Donderdag kan het zijn dat Rusland gaat zeggen dat ze Nord Stream 1 toch niet meer opengooien, na het onderhoud, of deels. Lagarde moet dan die dag ook komen met dat 'instrument', zodat de rente in kwetsbare landen, zoals Italië, niet te hard oploopt.' Het rentebesluit is vooral een heet hangijzer. 'De kans dat daar een verrassing uitkomt, acht ik vrij klein. Dat zal wel uitkomen op die 25 basispunten. Centrale bankiers blijven graag voorspelbaar. Dat 'instrument' is vervolgens belangrijk, de haviken en duiven clashen hier. De haviken zeggen: 'leuk dat instrument, maar wel met strenge voorwaarden.' Terwijl de duiven waarschuwen voor te strenge voorwaarden, omdat die landen dan mogelijk geen steun durven aan te vragen. Dan laten ze het zover komen tot ze met iets anders komen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandsche Bank (DNB) heeft geconcludeerd dat de energieprijzen blijven oplopen, maar desondanks zullen bedrijven gewoon overeind blijven. Maar of die macro-economische blik van DNB de juiste is, durft hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer Edin Mujagić te betwisten. 'Het voordeel van zo'n macro-economische blik is dat je als het ware heel hoog boven de economie vliegt en dus de grote dingen heel goed ziet. Maar de kleine dingen zie je niet of nauwelijks, en ik denk dat DNB blijft steken in de hoogte. Als je het rapport leeft staat er ook meermaals dat er weinig aan de hand is op macro-economisch niveau, maar daarachter gaat een microwereld schuilt. En daar doet het heel veel pijn.' Mugajic vervolgt: 'Uit het onderzoek van DNB blijkt dat als de kosten blijven stijgen, dat een kwart van de bedrijven in de problemen kan komen. En dat is heel veel.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Italiaanse premier Draghi heeft gisteren zijn ontslag aangeboden aan president Matarella. Volgens econoom, jurist en columnist voor De Volkskrant Heleen Mees komt de politieke crisis in Italië op een cruciaal moment. 'Het probleem is dat volgende week donderdag de ECB bij elkaar komt en zeker een renteverhoging gaat aankondigen. Het is alleen de vraag of dat een kwart procentpunt is of een half procentpunt, en dan is het de vraag of de spread, het verschil tussen de rente op Italiaanse staatsobligaties en Duitse staatsobligaties, gaat oplopen.' Na de laatste bijeenkomst van de ECB, waarin werd aangekondigd dat de rente bij de volgende vergadering omhoog zou gaan, schoot de spread direct omhoog. 'Daarop heeft de ECB besloten om al het geld dat nu vrijkomt van eerdere monetaire aankopen te gebruiken om Italiaanse staatsobligaties te kopen, zodat de spread in de hand zou blijven', aldus Mees. 'Dat heeft tot nu toe gewerkt, maar het moment om de rente te verhogen is pas volgende week. En nu die politieke onrust erbij, dat is echt koren op de molen van speculanten.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De onverwacht hoge inflatiecijfers uit de Verenigde Staten vindt Maartje Wijffelaars, senior-econoom bij RaboResearch, een onaangename verrassing. 'Het is in die zin een onaangename verrassing dat het weer een aan de bovenkant zit, dus opnieuw worden we verrast met een inflatie die hoger is dan werd verwacht.' Wijffelaars vindt het dan ook 'oncomfortabel'. Ook de EU kwam daarnaast met teleurstellende inflatiecijfers. De gemiddelde inflatie in Nederland komt dit jaar uit op 9,4 procent, verwacht de Europese Commissie. In mei raamde Brussel het inflatiepercentage nog op 7,4 procent. Ook de groei zal minder hard gaan, voorspelt de EC. Zo wordt er een groei verwacht van 3 procent in plaats van 3,3 procent voor Nederland. 'Als de groeiverwachtingen omlaag gaan is dat altijd onaangenaam. Wel moet ik benadrukken dat de Commissie positiever is dan dat we zelf zijn. Dus we verwachten al langer dat er een milde recessie aan zit te komen, tegen het eind van dit jaar of begin volgend jaar. Daar zijn we al enigszins op 'voorbereid' in onze vooruitzichten. Maar dergelijke prognoses zijn niet om blij van te worden', vindt Wijffelaars. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ondanks de enorme inflatie blijven we driftig doorconsumeren, ziet ABN Amro-econoom Piet Rietman. 'De eerste helft van dit jaar lag de consumptie hoger dan in 2021. Dat heeft deels te maken met de lockdowns, maar het is alsnog opmerkelijk', vindt de econoom. 'Ook als je bedenkt dat de spaarsaldi een tijd lang zijn gaan stijgen. Vorige week kwam het CBS met het nieuws dat die saldi voor het eerst een beetje beginnen te slinken, dus daar begint al een kentering zichtbaar te worden.' Maar nog niet overal keert het beeld. 'In de schulden zie je ook niet echt een kentering. Al het gedrag van Nederlandse huishoudens, als het nou gaat om consumeren, sparen of schulden oplopen, het lijkt wel alsof Nederlandse huishoudens niet echt reageren op die hele hoge inflatie', merkt Rietman op. Rietman benadrukt wel dat de consumptie in euro's hoger is geworden, maar als je het afzet naar de hoeveelheid van een product dat gekocht wordt, het mogelijk anders uitvalt. 'Als er uitgedrukt in euro's niks verandert, dan moet er in het aantal producten of de kwaliteit ervan iets veranderen. We weten dat consumenten al van A-merken naar huismerken aan het verplaatsen zijn, maar ook zie je dat je minder producten in je mandje hebt en dat de kwaliteit ervan afneemt. Ook zit het in de energiekosten, de verwarming wordt lager gezet en we rijden minder met de auto. Dat zijn allemaal manieren waarmee toch kan reageren op de inflatie.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoewel het met een graad of 26 een mooie dag lijkt te zijn in Nederland, kwam minister van Financiën Sigrid Kaag juist bij de Eurogroep aan met een sombere boodschap: het continu willen of kunnen compenseren van alles en iedereen is financieel onhoudbaar. En dat kan tot verschillende keuzes leiden, denkt hoofdeconoom Ester Barendregt van de Rabobank. 'Wat de Europese ministers van Financiën op die bijeenkomst hebben gezegd, is dat we ons in deze economische context moeten gaan beheerse. Dat was de boodschap', stelt ze. 'Ik denk overigens dat dat goed is, want op dit moment ligt er een hoop druk op de ECB om de inflatie te beheersen. Daarvoor moeten ze de rente verhogen, en dat heeft ook negatieve effecten. Dus het is goed dat de ministers oproepen om de inflatie niet verder aan te wakkeren aan de begrotingskant, én te zorgen voor houdbare overheidsfinanciën.'See omnystudio.com/listener for privacy information.