Macro met Boot en Mujagić | BNR

De Amerikaanse president Joe Biden heeft goedkeuring in de Senaat gevonden voor zijn Inflation Reduction Act. 'Ik begrijp heel goed dat hij het zo noemt, want de parlementsverkiezingein komen eraan', zegt macro-econoom Edin Mujagić van OHV Vermogensbeheer. 'De Democraten staan er niet goed voor, omdat de president niet populair is onder de kiezers. En dat heeft weer vooral doordat de inflatie hoog is.' Over het pakket aan maatregelen is Mujagić niet positief. 'Ik heb moeite om te zien hoe deze maatregelen de inflatie de komende maanden significant kunnen reduceren. Dit zijn maatregelen die voor het overgrote deel Amerikanen moeten stimuleren om het gebruik van fossiele brandstoffen te verminderen. Denk aan subsidies en andere fiscale stimuleringen. Dat zijn maatregelen die pas in de komende jaren uitgerold gaan worden, en ook in de komende jaren effect gaan hebben. Dat kan zorgen dat de inflatoire druk op lange termijn minder wordt, al is ook dat hoogst onzeker, maar aan de hoge inflatie anno 2022 doet dit pakket aan maatregelen ontzettend weinig, om niet te zeggen niets.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De geloofwaardigheid van de ECB verkeert in buitengewoon zwaar weer, zo concludeert Sylvester Eijffinger, emeritus hoogleraar financiële economie aan Tilburg University. Eijffinger, die tevens vijftien jaar lid was van het Monetair Expert Panel - een orgaan dat een adviserende rol voor de ECB heeft - denkt dat de ECB het afgelopen half jaar serieuze beleidsfouten heeft gemaakt. 'Laat ik beginnen met de enorme overliquiditeit, die niet alleen onder Draghi ingezet is, maar onder de nieuwe, huidige president Lagarde voortgezet is', zo stelt hij. 'Denk aan het PEPP-programma, vanwege de coronapandemie.' Volgens Eijffinger had Lagarde de - door Draghi opengezette - geldkraan dicht moeten draaien. 'En bovendien had de Europese Commissie vanwege corona het EU Recovery Fund ingesteld. Dus er was eigenlijk geen reden voor de ECB om het opkoopbeleid in deze mate en met dit tempo door te zetten. Dat heeft Lagarde wél gedaan, en daarmee heeft ze niet alleen de overliquditeit van Draghi voortgezet, maar zelfs verder opgehoogd. Op een zeker moment stond er acht triljoen securities op de balans van de ECB, da's heel veel. Dan kun je zeggen dat het niet allemaal van het opkoopprogramma is, want dat omvat ook andere securities, maar het is wel allemaal basisgeld. Met andere woorden: dat creëert een overliquiditeit, en toen kwam de Oekraïne-oorlog. Én een energiecrisis, én een klimaatcrisis, en daardoor krijg je een soort kantelpunt waarbij alle overliquiditeit zich manifesteert in hoge inflatie.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank om renteverschillen te verkleinen heeft gewerkt, zo concludeert econoom en columniste bij de Volkskrant Heleen Mees. 'De ECB heeft het Pandemic Emergency Purchase Program (PEPP) stopgezet, maar er is afgesproken om de opbrengsten van aflossingen op staatsobligaties die op de balans van de ECB staan, te investeren in de staatsobligaties van landen die het nodig hebben. Landen waar fragmentatie dreigt te ontstaan. Dat gaat dan heel specifiek over Italië, Spanje, Portugal, Griekenland, maar ook om Finland. En de ECB heeft in juni en juli voor bijna 15 miljard euro aan Duitse staatsobligaties afgelost en er is voor bijna 4 miljard euro aan Nederlandse staatsobligaties afgelost. Dat geld heeft de ECB gebruikt om nieuwe staatsobligaties te kopen van Italië, Spanje, Griekenland en Finland.' Allemaal om de renteverschillen te verkleinen, en dat is een belangrijk iets volgens Mees. 'In half juni was er een spoedvergadering van de ECB omdat het renteverschil tussen Duitse staatsobligaties met een looptijd van tien jaar en Italiaanse staatsobligaties met een looptijd van tien jaar tot 2,5 procent was opgelopen. Genoeg reden voor de ECB om samen te komen, en op dat moment hebben ze ook gezegd dat ze een nieuw mechanisme gaan ontwikkelen. Op diezelfde dag besloten ze ook dat alle opbrengsten van obligatieaflossingen geïnvesteerd zouden worden in die van de landen in de periferie.' Mees concludeert: 'Dat heeft enorm goed gewerkt. Toentertijd hadden we te maken met 2,5 procent spreiding, en dat verschil in inmiddels teruggebracht naar 2 procent.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

We zitten midden in de warme zomer en mensen gaan - nu het nog kan - lekker op vakantie. En dat heeft een welkom zijeffect: het toerisme lijkt de recessie uit te stellen, zo zegt ook senior-econoom Bert Colijn van ING.' 'We doen allemaal ons werk door uitbundiger op vakantie te gaan dan we in de afgelopen jaren konden door corona', stelt hij. 'En dat heeft de economie in ieder geval in het tweede kwartaal een dienst bewezen. Want de Europese economie deed het eigenlijk verrassend goed vergeleken met de verwachtingen, en dat lag zeker niet aan de industrie of de consumptie thuis. We zien immers dat de detailhandelsverkopen het maar mager doen. De winkelstraat zag in november de piek al, dus lijkt het er voornamelijk op dat toeristen of alles dat rond de horeca hangt het ontzettend goed gedaan heeft in het tweede kwartaal.' En het gaat niet alleen om Nederland, ook elders in Europa loopt het voorspoedig. 'Als we kijken naar de cijfers in bijvoorbeeld Frankrijk, over hoeveel mensen er deze zomer een hotelkamer of appartement geboekt hebben, belooft dat veel. De vraag is dus een beetje of het tot meer bestedingen gaat leiden. Of is het zo dat de - nog steeds heel erg beroerde - inflatiecijfers en hoge energierekeningen thuis ertoe leiden dat toeristen net iets minder uitgeven als ze op vakantie zijn.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bedrijfsartsen waarschuwen voor meer burn-outs door personeelstekort, personeel dat er wel is moet harder werken. Volgens hoogleraar economie aan de Rijksuniversiteit Groningen Lex Hoogduin is dit het zoveelste signaal dat de Nederlandse economie overspannen is. 'De personeelstekorten zijn overal. Dat kun je alleen maar rechttrekken met een forse afkoeling van de Nederlandse economie', stelt hij. Die afkoeling van de economie moet komen via het monetaire beleid en ook het begrotingsbeleid moet dat ondersteunen, vindt hij. 'De ECB heeft de rente verhoogd naar 0 procent. Met een rente van 0 procent gooi je nog steeds olie op het vuur. Dat stimuleert de economie nog steeds.' Daarnaast stimuleert de Nederlandse overheid ook, volgens Hoogduin. 'Het Nederlandse begrotingstekort neemt naar raming bijna een procent toe. Dit kabinet heeft een coalitieakkoord gesloten dat in mijn ogen ondeugdelijk is, omdat niet alles te gelijk kan. Men heeft geen keuzes gemaakt.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese vrees voor een recessie wordt steeds groter, en volgens econoom Coen Teulings ligt het ook steeds meer voor de hand dat de recessie ook daadwerkelijk komt. 'En dat is niet verrassend, als het gas zo erg beperkt wordt en de prijzen zo door het dak gaan.' Volgens Teulings is het dan aan de burgers om een omschakeling te maken. 'Net als bedrijven. Dat kost altijd geld, en dat zie je nu gebeuren. De oorlog is ook voor ons ontzettend kostbaar.' Het is echter niet alleen het Europese volk dat rekening houdt met een mogelijke recessie, ook financiële markten sorteren erop voor met lagere marktrentes. 'Dat is wel gek', vervolgt Teulings. 'Waar het nieuws eigenlijk vol staat met centrale banken die hun rente verhogen, gaat de marktrente vrij hard omlaag. In een maand is-ie bijna een procent gedaald, en dat heeft zowat de helft van de stijging van begin dit jaar ongedaan gemaakt. En dat zegt toch wel dat de markt op lange termijn verwacht dat er allereerst een nieuwe recessie aankomt, én dat de rente niet heel veel hoger wordt dan-ie vorig jaar was.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatiecijfers in Nederland zijn weer afgelopen maand weer opgelopen, terwijl er eerder juist sprake was van een daling. Op jaarbasis is er sprake van een inflatie van 11,6 procent, en dat is een flinke tegenvaller zo stelt econoom, juriste en columniste voor de Volkskrant Heleen Mees. 'Het is zeker een flinke tegenvaller. Over de hele eurozone gezien is de inflatie hoger dan verwacht; 8,9 procent. En er is nog meer slecht nieuws. Je hebt zeg maar de overall inflatie, maar als je kijkt naar de kerninflatie - waar je meer volatiele componenten als energie en voedselprijzen buiten beschouwing laat - zie je dat die ook sterk is gestegen. Vijf procent in Nederland, vier procent in de eurozone. Wat erop wijst dat de inflatie meer verankerd wordt en er dus ook meer risico is dat er een loon-prijsspiraal komt.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inkoopmanagersindex van Nevi heeft het laagste punt in twee jaar tijd bereikt: de orders blijven achter. En dan met name de groei van de orders, zo benadrukt FD-journalist Marijn Jongsma. 'En ook de nieuwe productie groeit minder hard en de voorraden lopen op. Allemaal tekenen dat de economie aan het vertragen is. Het aardige aan die inkoopmanagersindex is natuurlijk dat het iets is dat vooruit kijkt, dus het is een enquête aan inkoopmanagers die allemaal vragen krijgen over hoe zij de markt zien en of ze meer zijn gaan inkopen, wat ze denken dat er gaat gebeuren met de productie, et cetera.' Jongsma durft dan ook wel te spreken van een early warning system voor de economie. 'Een heleboel macrocijfers die we krijgen zeggen alleen iets over wat al is gebeurd. De inkoopmanagersindex daarentegen heeft een zekere voorspellende waarde.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar Randstad eerder deze week zei dat arbeidsmigratie nodig is om het personeelstekort in Nederland op te lossen, denkt econoom Nederlandse economie Piet Rietman van ABN AMRO dat het zo simpel nog niet is. Hij denkt juist meer aan hogerel lonen. 'Het rapport van Randstad ging over personeelstekorten, en wat mij opvalt is dat veel van de uitingen die in de media worden gedaan en veel rapporten die uitkomen over die tekorten, is dat ze van werkgeverszijde komen. Ze worden gemaakt door uitzendbureaus, HR-organisaties, noem maar op. Er zijn een paar oplossingen voor personeelstekorten; IT is er een, automatiseren is er een, arbeidsmigratie is er een en ook hogere lonen is er een. Maar omdat de nadruk bij de mensen die iets zeggen over personeelstekorten vaak toch op de werkgeverszijde ligt, worden hogere lonen vaak onder het tapijt geveegd en wordt arbeidsmigratie als belangrijkste oplossing genoemd.' Rietman denkt juist dat die hogere lonen een groot deel van het probleem op kunnen lossen. 'Het rapport van Randstad benoemt bijvoorbeeld technische beroepen en IT, maar ook de kassamedewerker. Dat is nou echt zo'n beroep waarvan ik denk waar hébben we het nou over. Een volwassene in dienst achter de kassa verdient 10,60 euro per uur. Vaak zelfs wordt er het minimum jeugdloon betaald, da's nog minder. Ik denk dat als je daar de lonen opschroeft naar 14 euro per uur, dat je echt geen arbeidsmigratie nodig hebt.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een laatste lijmpoging mocht niet baten: Mario Draghi is afgetreden en dus zit Italië zonder minister-president. 25 september zijn er verkiezingen, en de uitkomst daarvan kan grote gevolgen hebben voor Europa. Zo denkt ook Harald Benink, hoogleraar bankwezen en financiering aan de Universiteit van Tilburg. 'We hebben natuurlijk politiek explosieve week achter de rug', zo stelt hij. 'Vorige week donderdag was die politieke crisis in Italië, waar een aantal van belangrijke partijen in de coalitie van Draghi opstapten. Daarnaast kondigde de Europese Centrale Bank een nieuw opkoopprogramma aan voor landen waarvan de risicopremies ten opzichte van Duitsland teveel oplopen.' Volgens Benink zijn het vooral de naweeën die nu in Italië gevoeld worden. 'Je ziet dat er drie populistisch-rechtse partijen zijn die hoog in de peilingen staan en dus de verkiezingen kunnen winnen. Een van de belangrijke personen in die politieke race is Giorgia Meloni, zij zo de eerste vrouwelijke premier van Italië kunnen worden. Zij leidt echter een zeer conservatieve rechtse partij. Daarnaast heb je Salvini, die we al kennen en die al vice-premier is geweest namens de Lega. Ook Berlusconi met zijn Forza Italia maakt kans, en de grote vraag is natuurlijk wat die regering gaat doen richting Europa. Wat blijft er over van de afspraken van Draghi?' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er zit opnieuw een renteverhoging aan te komen, maar dan in de Verenigde Staten. Dat is de verwachting tenminste. De Federal Reserve zou de rentes met 0,75 procent verhogen. Geen misselijke stap, zo erkent ook FD-journalist Marijn Jongsma. '0,75 is de consensus, maar er zijn ook analisten die een verhoging van 100 basispunten verwachten', aldus Jongsma. 'Dat is wel een kleine minderheid hoor. De Amerikanen hebben de strijd tegen de inflatie in een hoge versnelling staan. Je ziet ook dat er echt grotere stappen worden genomen dan in de eurozone.' De hogere rente heeft echter niet alleen grote gevolgen voor de VS, maar ook voor de rest van de wereld, zo denkt Jongsma. 'Als de Federal Reserve iets doet met de rente, heeft dat wereldwijde gevolgen. Dat heeft deels te maken met de dollar, want een hoge rente maakt de dollar sterker. Dat betekent bijvoorbeeld dat wij - in euro's omgerekend - meer kwijt zijn aan grondstoffen. Die worden doorgaans in dollars afgerekend. Maar er zijn ook landen die geld lenen in dollars, omdat hun eigen munt te onbetrouwbaar wordt geacht voor grote geldschieters. Je ziet dus eigenlijk wereldwijd dat zo'n steen in de vijver voor effecten zorgt.' Jongsma vervolgt: 'Het interesseert de Amerikanen verder overigens niets, ze houden geen rekening met die externe effecten. Ze denken gewoon van 'wij hebben een inflatie van 9 procent en die moeten we beteugelen', dus komen ze met maatregelen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De angst voor een recessie groeit met de dag in Europa. De economische groei slinkt en de recessie lijkt daarmee onontkoombaar. Hoogleraar macro-economie Roel Beetsma van de Universiteit van Amsterdam, is sceptisch. 'Het is natuurlijk lastig te zeggen. Economen zijn niet heel goed in voorspellen. Natuurlijk, de kans op een recessie neemt toe, de leveringszekerheid van gas neemt steeds verder af en er zijn berekeningen dat áls de gastoevoer vanuit Rusland helemaal wordt afgesloten, dan kan het misschien wel anderhalf procent negatieve groei opleveren voor Duitsland. Maar dat maakt het wel lastig om te voorspellen of er ook echt een recessie aankomt.' Volgens Beetsma speelt de gastoevoer niet alleen voor Duitsland een belangrijke rol bij een mogelijke recessie. 'Als het probleem echt acuut wordt en we krijgen geen Russisch gas meer, kan het ook betekenen dat bedrijven tot minder productie over moeten gaan. Daarnaast leidt het afsluiten van Russisch gas tot hogere gas- en energieprijzen. En dat heeft een drukkend effect op de bedrijvigheid.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is de dag ná het rentebesluit van de ECB. Vijftig basispunten komen erbij, terwijl ECB-president Christine Lagarde heel lang volhield dat het 25 basispunten zouden blijven. Econoom Heleen Mees was echter niet verrast. 'Ik was wél onder de indruk', zo stelt ze. 'Wat je ziet is dat er echt een compromis is gesloten. De mensen die binnen de governing council voor snellere renteverhogingen zijn, zijn doorgaans de mensen die tegen antifragmentatieinstrumenten zijn. Door de rente nu met 50 basispunten te verhogen - tegen de zin in van sommige gouverneurs - heeft Lagarde ook een unaniem akkoord kunnen krijgen op het antifragmentatiemiddel: het TPI.' En dat moedigt Mees alleen maar aan, al was het niet voor de hand liggend. 'Dat is heel mooi natuurlijk, want er zijn nu twee besluiten genomen. Een renteverhoging van vijftig basispunten en een antifragmentatiemiddel, en beide zijn met unanimiteit aangenomen. Opvallend.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De kogel is nu definitief door de kerk: Mario Draghi heeft officieel zijn ontslag aangeboden als premier van Italië, en dat zorgt voor de nodige opschudding op de financiële markten. Zo ziet ook senior-econoom bij ING Bert Colijn. 'Er sijpelt momenteel flink wat financiële onzekerheid door op de markten', zo stelt hij. 'We weten natuurlijk dat Draghi een heel erg belangrijke drijver achter hervormingen en het uitgeven van de grote investeringsfondsen uit Brussel is. Tegen de 200 miljard aan, en dat geld komt alleen maar vanuit Brussel naar Rome als er een hoop hervormingen zijn doorgevoerd. De afgelopen weken bijvoorbeeld zijn er meer dan vijftig hervormingen doorgevoerd; het volgende tranchegeld komt daarmee naar Rome. Maar de vraag is, nu Draghi weg is en Italië terug lijkt te keren in hun oude bekende politieke situatie, gaan die hervormingen er dan nog wel komen? Er zijn sterke twijfels over of het geld goed besteed wordt en over de investering om de economie te moderniseren.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na veruit de heetste dag van het jaar is het vandaag weer iets koeler. Dat goede nieuws gaat gepaard met nog meer goed nieuws voor een groot deel van Europa. Mario Draghi is bereid om premier van Italië te blijven, onder voorwaarden. En dat is geen verrassing volgens Hans Stegeman, head of research en investment strategies bij Triodos Bank. 'Het zat er al een beetje aan te komen', stelt hij. 'Draghi is natuurlijk ook niet de man om zomaar op te geven met toch een redelijk technocratische en minder politieke opvatting van zijn baan. Net als bij de ECB. En het lijkt er nu op dat hij onder voorwaarden wil blijven, daar zal eerst een stemming aan vooraf moeten gaan. Het is nu de vraag wat de Vijf Sterren-beweging gaat doen, die hem nu steunen en of ze daar bereid toe blijven.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Macro-economieredacteur Marijn Jongsma van het FD is benieuwd naar hoe Christine Lagarde, topvrouw van de ECB, de economie staande weet te houden met alle onzekerheden. 'Ze moet al die schoteltjes draaiende weten te houden.' Jongsma verwijst onder andere naar Nord Stream 1. 'Donderdag kan het zijn dat Rusland gaat zeggen dat ze Nord Stream 1 toch niet meer opengooien, na het onderhoud, of deels. Lagarde moet dan die dag ook komen met dat 'instrument', zodat de rente in kwetsbare landen, zoals Italië, niet te hard oploopt.' Het rentebesluit is vooral een heet hangijzer. 'De kans dat daar een verrassing uitkomt, acht ik vrij klein. Dat zal wel uitkomen op die 25 basispunten. Centrale bankiers blijven graag voorspelbaar. Dat 'instrument' is vervolgens belangrijk, de haviken en duiven clashen hier. De haviken zeggen: 'leuk dat instrument, maar wel met strenge voorwaarden.' Terwijl de duiven waarschuwen voor te strenge voorwaarden, omdat die landen dan mogelijk geen steun durven aan te vragen. Dan laten ze het zover komen tot ze met iets anders komen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandsche Bank (DNB) heeft geconcludeerd dat de energieprijzen blijven oplopen, maar desondanks zullen bedrijven gewoon overeind blijven. Maar of die macro-economische blik van DNB de juiste is, durft hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer Edin Mujagić te betwisten. 'Het voordeel van zo'n macro-economische blik is dat je als het ware heel hoog boven de economie vliegt en dus de grote dingen heel goed ziet. Maar de kleine dingen zie je niet of nauwelijks, en ik denk dat DNB blijft steken in de hoogte. Als je het rapport leeft staat er ook meermaals dat er weinig aan de hand is op macro-economisch niveau, maar daarachter gaat een microwereld schuilt. En daar doet het heel veel pijn.' Mugajic vervolgt: 'Uit het onderzoek van DNB blijkt dat als de kosten blijven stijgen, dat een kwart van de bedrijven in de problemen kan komen. En dat is heel veel.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Italiaanse premier Draghi heeft gisteren zijn ontslag aangeboden aan president Matarella. Volgens econoom, jurist en columnist voor De Volkskrant Heleen Mees komt de politieke crisis in Italië op een cruciaal moment. 'Het probleem is dat volgende week donderdag de ECB bij elkaar komt en zeker een renteverhoging gaat aankondigen. Het is alleen de vraag of dat een kwart procentpunt is of een half procentpunt, en dan is het de vraag of de spread, het verschil tussen de rente op Italiaanse staatsobligaties en Duitse staatsobligaties, gaat oplopen.' Na de laatste bijeenkomst van de ECB, waarin werd aangekondigd dat de rente bij de volgende vergadering omhoog zou gaan, schoot de spread direct omhoog. 'Daarop heeft de ECB besloten om al het geld dat nu vrijkomt van eerdere monetaire aankopen te gebruiken om Italiaanse staatsobligaties te kopen, zodat de spread in de hand zou blijven', aldus Mees. 'Dat heeft tot nu toe gewerkt, maar het moment om de rente te verhogen is pas volgende week. En nu die politieke onrust erbij, dat is echt koren op de molen van speculanten.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De onverwacht hoge inflatiecijfers uit de Verenigde Staten vindt Maartje Wijffelaars, senior-econoom bij RaboResearch, een onaangename verrassing. 'Het is in die zin een onaangename verrassing dat het weer een aan de bovenkant zit, dus opnieuw worden we verrast met een inflatie die hoger is dan werd verwacht.' Wijffelaars vindt het dan ook 'oncomfortabel'. Ook de EU kwam daarnaast met teleurstellende inflatiecijfers. De gemiddelde inflatie in Nederland komt dit jaar uit op 9,4 procent, verwacht de Europese Commissie. In mei raamde Brussel het inflatiepercentage nog op 7,4 procent. Ook de groei zal minder hard gaan, voorspelt de EC. Zo wordt er een groei verwacht van 3 procent in plaats van 3,3 procent voor Nederland. 'Als de groeiverwachtingen omlaag gaan is dat altijd onaangenaam. Wel moet ik benadrukken dat de Commissie positiever is dan dat we zelf zijn. Dus we verwachten al langer dat er een milde recessie aan zit te komen, tegen het eind van dit jaar of begin volgend jaar. Daar zijn we al enigszins op 'voorbereid' in onze vooruitzichten. Maar dergelijke prognoses zijn niet om blij van te worden', vindt Wijffelaars. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ondanks de enorme inflatie blijven we driftig doorconsumeren, ziet ABN Amro-econoom Piet Rietman. 'De eerste helft van dit jaar lag de consumptie hoger dan in 2021. Dat heeft deels te maken met de lockdowns, maar het is alsnog opmerkelijk', vindt de econoom. 'Ook als je bedenkt dat de spaarsaldi een tijd lang zijn gaan stijgen. Vorige week kwam het CBS met het nieuws dat die saldi voor het eerst een beetje beginnen te slinken, dus daar begint al een kentering zichtbaar te worden.' Maar nog niet overal keert het beeld. 'In de schulden zie je ook niet echt een kentering. Al het gedrag van Nederlandse huishoudens, als het nou gaat om consumeren, sparen of schulden oplopen, het lijkt wel alsof Nederlandse huishoudens niet echt reageren op die hele hoge inflatie', merkt Rietman op. Rietman benadrukt wel dat de consumptie in euro's hoger is geworden, maar als je het afzet naar de hoeveelheid van een product dat gekocht wordt, het mogelijk anders uitvalt. 'Als er uitgedrukt in euro's niks verandert, dan moet er in het aantal producten of de kwaliteit ervan iets veranderen. We weten dat consumenten al van A-merken naar huismerken aan het verplaatsen zijn, maar ook zie je dat je minder producten in je mandje hebt en dat de kwaliteit ervan afneemt. Ook zit het in de energiekosten, de verwarming wordt lager gezet en we rijden minder met de auto. Dat zijn allemaal manieren waarmee toch kan reageren op de inflatie.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoewel het met een graad of 26 een mooie dag lijkt te zijn in Nederland, kwam minister van Financiën Sigrid Kaag juist bij de Eurogroep aan met een sombere boodschap: het continu willen of kunnen compenseren van alles en iedereen is financieel onhoudbaar. En dat kan tot verschillende keuzes leiden, denkt hoofdeconoom Ester Barendregt van de Rabobank. 'Wat de Europese ministers van Financiën op die bijeenkomst hebben gezegd, is dat we ons in deze economische context moeten gaan beheerse. Dat was de boodschap', stelt ze. 'Ik denk overigens dat dat goed is, want op dit moment ligt er een hoop druk op de ECB om de inflatie te beheersen. Daarvoor moeten ze de rente verhogen, en dat heeft ook negatieve effecten. Dus het is goed dat de ministers oproepen om de inflatie niet verder aan te wakkeren aan de begrotingskant, én te zorgen voor houdbare overheidsfinanciën.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

We zitten in een geldklem en het kabinet moet nadenken wat er écht belangrijk is. Dat zegt hoogleraar Lex Hoogduin van de Rijksuniversiteit Groningen. 'We zitten met een coalitieakkoord dat eigenlijk al ondeugdelijk was, in de zin dat men alles tegelijk wilde doen, en dus eigenlijk geen keuzes maakte. Een poging tot een vierkante cirkel ontwerpen'. 'Dat regeerakkoord had al een gat van 10 á 15 miljard - en dat is nóg gunstig gerekend. Sindsdien is Oekraïne-oorlog erbij gekomen - wat koopkrachtvragen oproept, wat extra uitgaven voor Defensie vergt. Het kabinet zit lastig, en ontkomt niet aan een combinatie van drie zaken: bezuinigen, lastenverhoging en prioriteiten temporiseren'. 'Geld is nooit gratis en nu gaat dat ook blijken. Ik denk dat er niet aan te ontkomen valt. Je kunt niet iedereen compenseren, je moet je compensatie op een bepaalde groep richten die het nodig heeft. Daar moet je echter wel financiering voor vinden. Doe je dat niet, dan laat je het begrotingstekort verder oplopen wat dit jaar al oploopt op een moment dat de prioriteit van de ECB moet zijn: inflatie onder controle krijgen.' 'Laat je dat begrotingstekort nog verder oplopen, dan gooi je vuur op de inflatie. En duurt het langer eer je die onder controle hebt, dan zal je verdere renteverhogingen nodig hebben'. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Niet-financiële bedrijven blijken op een enorme pot geld te zitten. In de coronajaren wisten de bedrijven bijna 100 miljard euro op te potten, blijkt uit cijfers van het CBS. Een probleem, vindt Barbara Baarsma, directeur van de Rabo Carbon Bank en hoogleraar Economie aan de Universiteit van Amsterdam. De bedrijven wisten vooral het geld op te sparen door minder te investeren, dat terwijl in 2021 er enorme winsten gemaakt werden. 'Het is problematisch. Als je kijkt naar het Nederlandse bedrijfsleven hebben het op twee-na laagste investeringsquota in Europa. Gemiddeld was het investeringsquota in Europa 24,66 procent, Ierland zat op het dubbele met bijna 50 procent. Wij zaten op 18,1 procent. Dat is een probleem, want het gaat ten koste van het groeipotentieel van de Nederlandse economie, op de lange termijn', zegt Baarsma. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De lange rente daalt weer, en dat is opmerkelijk volgens oud-directeur van het CPB en hoogleraar Coen Teulings aan de universiteit van Utrecht. 'Eerst schoot de rente twee procent omhoog, maar nu zien we dat mensen geleidelijk aan denken dat de kapitaalmarkt ervan uitgaat dat op lange termijn een dermate grote rentestijging níet nodig zal zijn om de inflatie onder controle te krijgen.' Volgens Teulings is het vertrouwen in de kapitaalmarkten, om de inflatie in te dammen, ook op zijn plaats. 'We zijn in Nederland vaak heel somber over de ECB, maar dat is een soort Nederlandse folklore. Als je kijkt naar wat kapitaalmarkten ook gewoon concreet van de inflatie verwachten, dan blijkt eigenlijk dat kapitaalmarkten ervan uitgaan dat - gemiddeld genomen - de ECB erin zal slagen. Er is wel een kleine stijging in de inflatieverwachting, maar dat is helemaal niet vreemd in een tijd van grote onzekerheid.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De angst voor een recessie neemt maar toe. 'Spectaculair wat er gebeurt op de markt', zo beschrijft Hans Stegeman, head of research and Investment Strategy bij Triodos. 'De olieprijs is onder de honderd dollar, de euro-dollar koers staat bijna gelijk en het heeft alles te maken met de angst die er is voor een recessie en de vraag wanneer die komt.' De verwachting van Stegeman is dat een recessie 'steeds dichterbij' komt. 'Ook als je naar de rentebeweging kijkt zie je dat als extra indicator. Een paar weken geleden zagen we de tienjaarsrente aan alle kanten oplopen. Nu zien we die ook weer wat naar beneden gaat. Het idee is ook dat centrale banken de rente gigantisch gaan verhogen om de inflatie te bestrijden. Maar het kan wel eens zo zijn dat dat helemaal niet hoeft, want de economie gaat vanzelf wel verslappen, waardoor de spanning er wel uitloopt.' Stegeman ziet daarnaast ook dat er nog spanningen zijn voor het afsluiten van de gasleveranties door Rusland. 'Nord Stream 1 wordt stilgezet en het is de vraag of die weer open gaat. Als dat niet gebeurt heeft met name Duitsland, maar wij ook, een groot probleem.' Toch Stegeman ook tekenen dat een recessie nog tegen te houden is. 'Het goede nieuws is dat China weer begonnen is en dat de economie weer open is na de lockdowns. Je zag dat direct terug in de inkoopmanagersindex, die spoot omhoog. Uit China gaan we dan ook goed nieuws verwachten.' Een beetje positiviteit is echter wel nodig, beaamt Stegeman. 'Als we op het smalle pad weten te navigeren tussen het houden van vertrouwen en de inflatie indammen, en er gebeurt niks verkeerds, dan zou het allemaal nog best goed kunnen gaan.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sylvester Eijffinger, emeritus hoogleraar financiële economie Tilburg University, heeft kritiek op de modellen die inflatie moeten voorspellen. 'We zeiden een jaar geleden al, dit klopt allemaal niet.' Met de kritiek haakt hij in op Augustin Carstens, van de Bank for International Settlements. Hij benoemde dat de modellen die de inflatie moesten voorspellen hebben gefaald. 'De ECB heeft 8 triljoen euro aan securities op de balans staan, die overliquiditeit gaat zich manifesteren. En als dan de looneisen omhoog gaan, vanwege de inflatie, dan is het hek van de dam. We zitten nu in de situatie dat we hele hoge inflatie hebben, dubbele getallen. En dat hebben we permanent. De ECB en andere centrale bankiers hebben ook toegegeven dat ze allemaal miszaten', meldt Eijffinger. 'We wisten al dat die modellen fout zaten, omdat we nu geconfronteerd worden met een hele grote crisis.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De kritiek van minister Kaag van Financiën op het opkopen door de ECB van Italiaanse schulden getuigt van lef. Dat zegt hoogleraar Economie Sweder van Wijnbergen van de Universiteit van Amsterdam en hij bedoelt dat niet positief. 'Zij is net de minister die op de top van de conjunctuurgolf het begrotingstekort uit de hand laat lopen. Zij is niet de aangewezen persoon om te prediken hoe je zaken zuinig moet aanpakken'. Volgens de econoom is Kaag een 'typische minister van Financiën die tegen iedereen ja zegt'. Dat niet alleen, volgens Van Wijnbergen zegt ze evenmin de juiste dingen over hoe Italië aangepakt moet worden. Snellere economische groei, een strakker budgettair beleid - wie dit als oplossingen voor Italië aandraagt debiteert oppervlakkige cliché's volgens Van Wijnbergen. Het hele artikel lees je hier. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Minister Sigrid Kaag geeft een stevige waarschuwing aan ECB-baas Christine Lagarde: blijf weg van monetaire financiering, oftewel het opkopen van staatsschulden. Thomas bespreekt het met Casper de Vries, hoogleraar monetaire economie, Erasmus Universiteit Rotterdam. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het CPB is voorzichtig hoopvol dat de inflatie teruggaat naar 2%, maar de vraag is of dat wel goed nieuws is. Thomas bespreekt het met Bert Colijn, senior econoom bij ING. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Edin Mujagić van OHV Vermogensbeheer broedt nog na op het statement van de Bank for International Settlement over de inflatie. 'Voorkomen is beter dan genezen, zeggen zij. De afgelopen 40 jaar was de belangrijkste les voor centrale bankiers om inflatie te voorkomen, en niet wachten tot het een feit is en het dan willen genezen', legt Mujagić uit. 'De kosten van genezen zijn namelijk veel hoger. Als je kijkt naar het afgelopen jaar, dan lijkt het toch weer zo te zijn dat er gekeken wordt naar hoe het loopt. En als het uit de hand loopt, dan genezen we het.' De BIS ziet dat dat weinig veranderd is, terwijl de oude les van voorkomen is beter dan genezen blijft staan. 'Je moet je beleid dus aanpassen eraan', vertelt Mujagić See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wimar Bolhuis, hoofdeconoom van Ecorys en docent aan de Universiteit Leiden, vindt de strategie van minister Karien van Gennip om de arbeidskrapte te verhelpen bijzonder. Er komen geen trucjes om de vraag te verminderen, of mismatchen te voorkomen. Van Gennip wil juist mensen meer laten werken. 'Ze zegt dat we in Nederland meer moeten gaan werken. Dat is op zich niet nieuw en is wel vaker gezegd. Maar ze zegt nu dat in het Nederlandse belastingsysteem ingevoerd gaat worden dat je meer geld krijgt, als je meer dan 28 uur gaat werken.' Niet voor iedereen die ineens fulltime gaat werken zal dit gaan gelden, benadrukt Bolhuis. 'Het gaat ingevoerd worden in twee sectoren waar de problemen groot zijn, dus de zorg en het onderwijs.' Bolhuis vindt het een goed idee. 'Als er meer gewerkt gaat worden, dan zullen de problemen opgelost zijn.' Toch ziet de hoofdeconoom wel negatieve kanten aan het plan. 'Het nadeel is dat het ook uitgevoerd moet gaan worden. We weten dat er bij de belastingdienst wel problemen zijn en hoe kan je bijhouden of mensen 32 uur of meer werken? Dat moet dan geregistreerd worden ergens en die mensen moeten de bonussen ook weer uitgekeerd worden. Je moet voorkomen dat mensen tijdelijk meer gaan werken om aanspraak hierop te maken.' 'In de uitvoering wordt dit dus wel een groot probleem. Gaat de belastingdienst dit doen of ga je dit aan de sectoren zelf laten? Hier zit dus nog een hele grote uitwerkingsvraag', aldus Bolhuis. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Bank for International Settlements (BIS) dringt er bij centrale bankiers op aan in te grijpen. De reële rentes zijn nog steeds negatief nu de rente stijgt, maar de inflatie nog veel hoger is. 'Kennelijk zijn ze bij de BIS er niet helemaal van overtuigd dat centrale bankiers echt ingrijpen', zegt redacteur macro-economie Marijn Jongsma van het Financieele Dagblad. De Bank for International Settlements coördineert centrale bankpolitiek. Er is overleg tussen monetaire autoriteiten binnen de BIS. 'Het is eigenlijk de bank der centrale banken', zegt Jongsma, 'De BIS is ook een spil in het opleggen van kapitaaleisen aan banken, zoals Basel I, II en III'. Opgericht in de jaren '30 om de Duitse herstelbetalingen te distribueren, zetelt de instelling in Basel. Volgens Jongsma zijn de centrale bankiers druk in de weer om het inflatiespook te bezweren, maar is de BIS daar 'kennelijk niet helemaal van overtuigd'. Vandaar de extra aansporing. De BIS wijst erop dat de reële rentes nog steeds negatief zijn - de rente stijgt, maar de inflatie is nog hoger. 'Conclusie: als je zo'n beleid niet hard genoeg voert en er is nog steeds sprake van negatieve rentes, dan ben je per saldo aan het stimuleren. Dus is de boodschap: stap nog harder op die rem'. De BIS spreekt van een kantelpunt. Volgens Jongsma is dat echter naderhand pas met zekerheid te zeggen. 'We hebben jarenlang in een lage inflatie-omgeving gezeten waarbij mensen ook niet zo veel acht sloegen op prijsstijgingen. Er was ook weinig onderzoek naar: af en toe werd iets duurder, dan verdween dat weer uit de cijfers. Het het was niet on top of mind.' 'Maar als je in hoog inflatieregime terecht komt, dan gaat iedereen zich enorm focussen op dat cijfer: vakbonden gaan zich organiseren, iedereen wil kortlopende contracten, mensen komen met indexatie-eisen. Kortom, het is de klassieke loonprijsspiraal'. Volgens Jongsma moet voorkomen worden dat het tussen de oren gaat zitten en dat mensen gaan anticiperen op een hogere inflatie in de toekomst. 'Er moet een grote plas koud water over die economie gegooid worden.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Recessiezorgen op het Damrak. De olieprijzen gaan flink omlaag en dus is de angst groot. Volgens hoofd Research & Investment Strategy Hans Stegeman bij Triodos Bank is die angst reëel. 'Er zit áltijd een recessie aan te komen', stelt hij. 'Maar wanneer die begint, is altijd een van de cruciale vragen. Het is natuurlijk niet alleen op het Damrak raak, maar we zien ook dat het sentiment in de VS ook flink gedraaid is. Eerst was het zo dat er 'heel veel spanning' was in de economie, lage werkloosheid, een hoog uitgavenpatroon van de Amerikaanse consument, dus het gaat supergoed daar. Maar, de inflatie, dat was het verhaal van de VS, en dus verhoogde de Fed de rente.' Met behoorlijke stappen ook, en de Fed lijkt nog niet uitverhoogd. 'Er zijn plannen voor nog meer stappen', vervolgt Stegeman. 'En het is natuurlijk een beetje zo dat als je de rente verhoogt, dat je dat met een doel doet. Het doel daarvan is de inflatie verlagen, maar hoe loopt dat? Dat loopt niet direct naar de inflatie; in plaats daarvan wil je dat je de spanning uit de economie haalt en dat mensen minder uitgeven. Of dat bedrijven minder investeren, zodat uiteindelijk de inflatie omlaag gaat. Dat betekent uiteindelijk dat je minder economische activiteit wil hebben. En daar ligt de belangrijkste vraag: lukt het om die economische activiteit te doen afnemen zonder een recessie?'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De zon schijnt, de temperatuur klimt in de twintig, dus een lijkt een mooie dag te zijn. Tenzij je naar de CBS-cijfers over het consumentenvertrouwen kijkt, dan is het allesbehalve een mooie dag. Heleen Mees, econoom, jurist en Volkskrant-columnist spreekt van een historisch dieptepunt. 'Min vijftig deze maand, dat hebben we nog nooit eerder bereikt. De consumenten geven aan dat ze echt last hebben van de stijgende prijzen en dat verklaart het dalende consumentenvertrouwen ook deels. De arbeidsmarkt is namelijk sterker dan hij ooit is geweest. Het punt met consumentenvertrouwen is dat die prijsstijgingen niet beïnvloed kunnen worden door de overheid. Voor een heel groot deel worden die geïmporteerd naar Nederland; stijgende energie- en voedselprijzen en de oorlog in Oekraïne. Allemaal uit het buitenland.' Waar de overheid wél invloed op heeft, volgens Mees, is zorgen dat er geen loon-prijsspiraal ontstaat. 'En die dreigt wel degelijk te ontstaan, omdat er een heel erg krappe arbeidsmarkt is.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Inflatie en vooral de stijgende prijzen van voedsel en energie doen steeds meer Nederlandse huishoudens in financiële problemen belanden. Als we uitkomen op een miljoen huishoudens in problematische schulden, dan is dat 'geen gekke schatting', zegt econoom Piet Rietman van ABN Amro. 'Voor het huidige inflatieniveau zaten er al een half miljoen Nederlandse huishoudens zo erg in de problemen dat ze hun vaste lasten of noodzakelijke uitgaven niet meer konden betalen, daar komt behoorlijk wat bij. Afhankelijk van de inflatieverwachting - als we uitkomen op een miljoen Nederlandse huishoudens in problematische schulden, dan is dat is geen gekke schatting.' Nieuw in Nederland: armoede1htmlVolgens Rietman hebben we te maken met een nieuw verschijnsel in Nederland. 'We zijn er niet aan gewend in de Nederlandse economie om te praten over mensen die echt basale behoeften niet kunnen betalen.' Rietman wijst erop dat economen ook de neiging hebben om een laagconjunctuur te vertalen naar menselijk gedrag in termen van bezuinigen op luxegoederen of ontsparen - het gebruik van een spaartegoed om financiële klappen op te vangen. Waar economen in de regel geen rekening mee houden is dat er nu ook bespaard wordt door het terugschroeven van alledaagse noodzakelijke uitgaven. Kortom, er is sprake van een voorheen ongekende armoedeval voor veel Nederlandse huishoudens. In de schuldsaneringsstatistieken zijn deze huishoudens echter niet terug te vinden. Sterker nog, wie het nieuws volgt gaat geloven dat het aantal mensen dat in de schuldsanering zit, afneemt. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een prominent lid van het rentecomité van de Amerikaanse Federal Reserve heeft gisteren voor opschudding gezorgd door te zeggen dat het jaren gaat duren voordat de inflatie weer op een laag niveau van twee procent zal terugkeren. Even verderop in het interview zei ze dat ze de kans op een recessie niet groot acht. 'Die twee dingen moet je samen zien, want die hebben een gemeenschappelijke reden', zegt Edin Mujagić van OHV Vermogensbeheer. 'Wat ze daarmee in feite tussen de regels door zegt, is dat we met die renteverhogingen niet heel ver gaan komen', vervolgt Mujagić. 'Dat is goed nieuws, de kans op recessie is laag. Maar de prijs daarvoor is dat je die inflatie dus niet op korte termijn daadkrachtig aanpakt. De Fed hoopt dat ze de rente kunnen verhogen zonder dat het een diepe recessie veroorzaakt, maar dat het wel genoeg zal zijn om de pijn over een paar jaren heen te spreiden. Als het rentecomité eraan vasthoudt dat een rente van 3,8% eind 2023 te laag is, dan is de prijs daarvoor dat de afbouw van inflatie heel lang gaat duren. Niet alleen in Amerika, maar de kans is groot dat het ook in Europa lang gaat duren.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De huizenmarkt ís te redden, dat is de conclusie van een rapport dat door meerdere banken is opgesteld. De banken adviseren maar liefst zeventien maatregelen om woningen voor meer mensen betaalbaar worden en de markt niet volledig over te laten koken. Senior econoom Philip Bokeloh van ABN AMRO is een van de ondertekenaars van dat rapport, ziet dat met name het gebrek aan toegankelijkheid een heet hangijzer is. 'Maar de huurprijzen schommelen ook ontzettend veel en er is sprake van ongelijkheid tussen huurders en kopers. Ook kost het huidige beleid gewoon best veel geld, waardoor er meer belasting is op arbeid. En dat verstoort de economie.' Maar, zo stelt Bokeloh in het rapport, er is licht aan het einde van de tunnel. 'Het is al vaker voorgesteld, maar het verplaatsen van een eigen woning van box 1 naar box 3 komt ook in ons rapport naar voren. Daarvoor moet je natuurlijk wel wat aanpassingen plegen, dus dat betekent dat de hypotheekrenteaftrek moet worden verlaagd en dat de wet-Hillen versneld moet worden afgebouwd. En het eigenwoningforfait verhogen. Als dat gelukt is, is er ruimte om de woning naar box 3 over te hevelen. De plannen van de regering zijn om box 3 in te richten volgens werkelijke rendementsheffing. Volgens ons zou je dan een woning in twee rendementen kunnen indelen: het woongenoegen en daarnaast de waardestijging.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Niet geheel onverwachts, maar toch was het rentebesluit van de Fed zeer bijzonder. Voor het eerst in bijna dertig jaar verhoogde de Amerikaanse centrale bank de rente met maar liefst 75 basispunten. 'Als professional ben ik niet overvallen, want je kijkt de hele dag en ook 's avonds naar de schermen', zegt Wim Zwanenburg, van Stroeve Lemberger. 'Als je kijkt naar de geldmarktfutures, de termijncontracten op de geldmarkten, dan kon je al zien dat de drie kwartjes al ingeprijsd waren in de markt. Maar vermogensbeheerder en beleggers gingen nog uit van 50 basispunten.'  Dat ze daar vanuit gingen was vooral nog zo voor de inflatiecijfers van afgelopen vrijdag, die 'behoorlijk tegenvielen', zoals Zwanenburg omschrijft. 'Het verwijt is aan de Fed dat ze dit verkeerd hebben ingeschat. Op het moment dat Biden aantrad met zijn nieuwe regering ging hij ook nog eens verder stimuleren. De Amerikaanse economie ligt op een heel hoog groeipad, maar komt door allerlei schrokken van de oorlog, corona in China, logistieke problemen en de krappe arbeidsmarkt tot stilstand', aldus Zwanenburg.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De ECB is voor een spoedvergadering bijeengekomen om te praten over de opgelopen rente, de verschillen tussen de verschillende lidstaten en wat ze daaraan gaan doen. 'Het is niet makkelijk, want wat er nu optreedt is een soort fragmentatie in de eurozone', zegt hoogleraar macro-economie aan de Universiteit van Amsterdam Roel Beetsma. 'De opkoopprogramma's voor de pandemie is afgelopen, het asset purchasing programma wordt ook steeds verder verkleind en zal op een gegeven moment aflopen, en de manier om hier iets aan te doen is toch echt door opkopen.' 'Je zou de investeringen in beide programma's op peil kunnen houden, dus als obligaties dan aflopen worden er nieuwe gekocht', vervolgt Beetsma. 'De netto opkopen zijn afgelopen, maar er zijn wel nog herinvesteringen. Een mogelijkheid is dat die herinvesteringen meer richting landen gaan die onder vuur liggen.'                                                                                                                                               See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je zult een sterke maag nodig hebben als je je momenteel op de financiële markten begeeft, want het doet overal zeer. Maar, waar komt die recessieangst door? Volgens hoogleraar Overheidsfinanciën en Economisch Beleid Bas Jacobs van de Vrije Universiteit komt dat door meerdere factoren. 'We zien de rentes sterk oplopen en dat heeft wel degelijk iets te maken met de zeer hoge inflatie', betoogt hij. 'Gisteren stond de aandelenmarkt bij Standard & Poors op -4 procent. De AEX op -3 procent en ook markten in Azië gingen onderuit. Techaandelen kregen grote klappen door de rentevrees en dat komt toch allemaal omdat de inflatie langer aanhoudt en hoger uitvalt dan markten in de VS bijvoorbeeld verwachtten.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Een rare combinatie van een soort crisissfeer en tegelijkertijd een vorm van hoogconjunctuur, gezien de krappe arbeidsmarkt', zo betitelt macro-economieredacteur Marijn Jongsma van het FD de ramingen van De Nederlandsche Bank en de daar aan gekoppelde beleidsaanbevelingen. 'Wat DNB duidelijk maakte tijdens hun presentatie, is dat het weinig zin heeft om als overheid schade te repareren. Dat betekent dat je de vraag verder aanjaagt en dus ook de inflatie. Dus het is een soort auto die vastzit in de modder, als je gas geeft wordt de motor heter, maar kom je alsnog geen meter vooruit. Dus de mogelijkheden om dit met een soort van stimulerend beleid op te lossen zijn eigenlijk beperkt.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hans Stegeman, hoofd Research and Investment Strategy bij Triodos, sloeg zeker niet stijl achterover bij het rentebesluit van de ECB. 'Het is wel een opmerkelijke dag, omdat we niet eindelijk het perspectief hebben, na jaren, dat de rente weer positief gaat worden.' Stegeman benadrukt wel dat het niet meten rozengeur en maneschijn is. 'Het gebeurt niet meteen. We gaan eerst het aankoopprogramma van staatsobligaties stopzetten, p[er 1 juli. Vervolgens stijgt de rente met 25 punten. Waar markten wel stijl van achterover sloegen is dat de kans aanwezig is dat we in september 50 basispunten omhoog gaan. Dat markeert een tijdperk van enorm lage rente.' Toch heeft Stegeman twijfel bij het beleid. 'We hebben zo'n groot monetair experiment uitgevoerd in de afgelopen 15 jaar. Het lijkt me stug dat we dit zonder kleerscheuren kunnen beëindigen.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een historische dag, zo mag 9 juni 2022 met recht genoemd worden. 'De ECB is vandaag bijeen in Amsterdam, waar er vergaderd wordt over de aankondiging van de renteverhoging', aldus beleggingsstrateeg Wim Zwanenburg van Stroeve en Lemberger.  Het zou een historische beslissing zijn, omdat het een lange periode niet is gebeurd aldus Zwanenburg. 'In reactie op de coronaperikelen werd die rente steeds verder verlaagd, en we zitten eigenlijk met de depositofaciliteitsratio op een negatieve rente van -0,5 procent. Dus nu is de vraag met welk tempo ze de rente gaan verhogen. Wordt het een kwart procent, of met vijftig basispunten en een half procent? Wordt het juli of later, en zeggen ze iets over een verder pad?' Zwanenburg vervolgt: 'We constateren wereldwijd en in eigen land dat de inflatiecijfers heel erg hoog blijven. Ze vlakken misschien af, maar de inflatie blijft oplopen. En dan is het verwijt aan de centrale banken dat ze achter de feiten aanlopen, terwijl ze de economische groei zouden moeten afremmen en de inflatie afzwakken, door de rente te verhogen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kleinverdieners komen - onder andere door de gestegen energieprijzen - steeds vaker in financiële problemen terecht. Kan daarop worden ingegrepen, en belangrijker nog: door wie? Volgens hoofdeconoom Wimar Bolhuis van Ecorys zijn er voldoende maatregelen te verzinnen, maar de implementatie daarvan verloopt stroef. 'Je ziet dat overheden in de hele wereld proberen in te grijpen en inkomenspolitiek te voeren, maar wat daarin heel erg opvalt is dat er allereerst ontzettend lompe maatregelen worden genomen', stelt hij. 'Accijnzen worden verlaagd, btw wordt verlaagd, de energiebelasting wordt verlaagd, noem maar op. Dat doen ze om de lagere inkomens te stutten, maar het komt natuurlijk bij iedereen terecht.' Ook constateert Bolhuis dat het specifieke beleid in Nederland niet heel gemakkelijk geïmplementeerd kan worden. 'In Nederland hebben we bijvoorbeeld bedacht dat we de laagste inkomens energietoeslagen toekennen, die door de gemeentes uitgekeerd moeten worden. Maar dat loopt dus heel erg lastig. Ruim de helft daarvan is nog niet uitgekeerd. Dus de overheden proberen het wel, maar het valt op dat specifieke maatregelen lastig te implementeren zijn.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Steeds meer economen en banken spreken van een recessie nog vóór hij is uitgebroken, maar daadwerkelijk iets zeggen over de stand van de economie of hoe erg het gaat worden is knap lastig als je er middenin zit, zo betoogt financieel journalist Martin Visser van de Telegraaf.  'Dat ervaar ik steeds weer ja', zo stelt hij. 'Nou ben ik geen econoom die voorspelt - ik doe vooral verslag. Ik heb geen afdeling onder me die modellen berekent en dergelijke, maar ik ervaar nu moeite om de heftigheid van wat er gebeurt te zien en te voorspellen. Dat doet me denken aan de cijfers in de coronacrisis en de eurocrisis. Nu lijkt het economisch best prima te gaan in de eerste maanden ná corona, en dat ondanks de oorlog in Oekraïne. Maar, zo erkent ook Visser, het worden spannende tijden. 'Ik ben vooral heel erg benieuwd hoe we over een paar maanden terugblikken op deze periode, omdat steeds meer banken spreken over een mogelijke recessie die op komst is. We zitten nu in een soort stilte voor de storm zo lijkt het, maar het zou ook gewoon los kunnen lopen.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De lange rente was jarenlang zeer laag en zelfs negatief, maar de laatste tijd stijgt de rente, merkt econoom Coen Teulings. 'De oorzaken zijn de oorlog in Oekraïne en de naweeën van Covid-19.' Sinds de coronacrisis neemt de werkloosheid rap af, verrassend genoeg, vindt Teulings. 'Op de een of andere manier is dat gebeurd. We zijn het werken ontleerd. We zijn allemaal gaan uitgeven en willen allemaal onze spaarcenten uitgeven om uit eten te kunnen gaan. Maar er zijn ook veel mensen die minder willen werken. Er was altijd een ruime voorraad van mensen die willen werken in de horeca, maar die zijn er nu minder', volgens Teulings. De omvang van de effecten verbaast velen, ziet Teulings. 'We weten ook niet heel precies waarom de arbeidsmarkt zo overspannen is. Maar dat zorgt er wel voor dat er druk is op de rente, omdat er veel vraag is, maar weinig aanbod.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een gemiddelde stijging van de CAO-lonen van 3,8 procent, zoals de AWVN meldt, lijkt goed nieuws, maar de cijfers zijn nog vertekend, stelt ABN Amro-econoom Piet Rietman. 'Op het begin van het jaar waren er lagere loonstijgingen afgesproken.' Rietman denkt ook dat veel werkgevers wachten met afspraken maken, tot de inflatie minder hoog is dan het nu is. 'Daarnaast moet je onthouden: dit zijn CAO's die nu afgesloten worden, maar er zijn ook best wel CAO's die niet afgesloten worden. Er zullen ook veel CAO's in augustus, september of oktober afgesloten worden. Dan is de inflatie wat lager en kunnen werkgevers en vakbonden het beter verkopen aan hun achterban, dat de loonstijging lager is.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de tegenvallende Europese inflatiecijfers is er een grote kans dat de ECB in juli de rente verhoogt. Dat zegt macro-econoom en jurist Heleen Mees. 'Iedereen in Europa is gisteren weer geschrokken van het inflatiecijfer van 8,1 procent. Dat is inclusief de prijs van energie en voedsel, die nogal volatiel zijn, maar ook de kerninflatie viel hoger uit dan verwacht'. Volgens Mees een duidelijk signaal dat de energieprijzen beginnen door te werken in de gewone prijzen die mensen voor andere producten betalen. 'Bovendien zien we ook dat er loondruk komt. In de laagwaardige arbeid beginnen mensen compensatie te willen voor de hogere loonkosten', aldus Mees. 'Dus het is echt heel belangrijk dat de ECB het voorbeeld van de Amerikaanse Federal Reserve volgt.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatie in de Eurozone bedraagt nu 8,1 procent. 'Van 7,4 procent in april is dat een flinke stap omhoog', zegt Bert Colijn, senior econoom Bert Colijn van ING. Volgens Colijn was de inflatie niet eerder zo hoog sinds. En weer zijn het de voornamelijk energieprijzen die voor die cijfers zorgen, maar niet uitsluitend. 'Alarmerend', zegt Colijn die erop wijst dat de inflatie zich nu uitbreidt naar andere categorieën. 'Het begint breder te worden.'  Anders dan in Europa als geheel is de inflatie in Nederland wat gedaald. Met dank aan de accijnsverlaging op energie. Wat Colijn opvalt, is dat nu ook de voedselprijzen sterk stijgen. Uit onderzoek blijkt dat de Nederlandse consument niet gelukkig is met de hoge inflatie, het valt Colijn op dat deze onvrede zich niet vertaalt naar het gedrag: 'De horeca doet het goed, de reisbranche gaat sterk, zo duwen we de echte zwaarste recessiedruk even voor ons uit.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

President van de ECB Christina Lagarde heeft een blogpost geschreven, waardoor het lijkt alsof ze een overhoop ligt met de eigen centrale bank. 'Het is opmerkelijk dat ze met een soort primeur kwam, en het verbaast me hoe weinig dat is opgepakt', zegt hoogleraar economie aan de Rijksuniversiteit Groningen Lex Hoogduin. 'Het is een uitgebreide macro-economische analyse ,met als uitgangspunt dat ze de regie bij de ECB een beetje terug probeert te krijgen', aldus Hoogduin. 'Kennelijk was er intern nogal strijd over hoe snel en wanneer precies rentes verhoogd moeten worden, en ze heeft nu heel duidelijk een lijn uitgezet in dat blog. Zonder dat er een vergadering was geweest, dus dat was kennelijk nodig.'See omnystudio.com/listener for privacy information.