Macro met Boot en Mujagić | BNR

Als het aan Jerome Powell, de baas van de Fed, ligt, zijn de hoge inflatiecijfers maar tijdelijk. Maar aan die uitspraak twijfelt Kees de Kort, macro-econoom en economiecommentator bij BNR. 'Hij moet geloofwaardig blijven.' De uitspraak van Powell had volgens De Kort een duidelijke tactiek. 'Iedereen snapt wel dat het tijdelijk is, maar wat is tijdelijk? Powell is gezaghebbend en moet dat ook blijven. Als daar aan getwijfeld wordt, verliest hij zijn gezag ook. Dus hij moet zorgen dat hij geloofwaardig blijft voor de financiële sector. Hij heeft nog een grote taak voor zich met de hoge inflatie.'  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens De Kort lijkt het er zo op dat de Duitsers geen 'inflatiehaviken' meer zijn. 'In Europees verband, waar Nederland en Duitsland samen optrokken om druk op de ECB uit te oefenen, lijken de Duitsers het opgegeven te hebben. We zitten nu dus in de situatie met oplopende inflatie én gratis geld. Dat is echt nog nooit gebeurd in de geschiedenis. Hoge inflatie is lang geleden, maar het wordt tijd dat we de boekjes uit de jaren '70 weer eens tevoorschijn halen en gaan kijken wat er toen gebeurde.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat ze wél onder controle lijken te hebben in Japan is de inflatie, want die stijgt bijna helemaal niet. 'Er is geen consumentenprijsinflatie, maar de producentenprijzen stijgen wel hard', zegt De Kort. 'Want die zijn afhankelijk van de wereldhandel, als ze iets willen hebben moeten ze het gewoon betalen. Maar de consumenten weigeren gewoon te betalen. Ze hebben het geld wel, maar ze verdommen het gewoon. Er zit gewoon geen leven en dynamiek meer in die samenleving. Alles wordt afgekocht met fiscale steun en monetair beleid, maar de economie is gewoon aan het bevriezen. Het is allemaal wachten, kijken, en angst. Het is een rijk land en er is geen crisis, maar het sukkelt een beetje door.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het ging al niet goed met de coronacijfers en daar komt nu ook nog eens de nieuwe mutatie bij, die in Zuid-Afrika is aangetroffen. Alles bij elkaar ook slecht nieuws voor de economie. 'Het ging al wat minder met de Europese economie, maar dat wordt nu niet beter', zegt macro-econoom en BNR-commentator Kees de Kort. 'Ik denk dat er gewacht moet worden op nieuwe steunmaatregelen', zegt De Kort. 'Want lockdowns, halve lockdowns en bewegingsbeperking is natuurlijk voor een hele hoop bedrijven in Nederland en andere landen geen plus.' In onder meer Oostenrijk werden al strengere maatregelen genomen. 'Maar nu die Zuid-Afrikaanse variant er bijkomt, is dat natuurlijk een duw de verkeerde kant op.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Kort denkt dat de nationalisering van Bulb Energy ook nog wel een staartje zal krijgen. 'Iedereen snapt natuurlijk dat dit een hele grote uitstraling heeft, want alle financiers van andere energiebedrijven gaan nu kijken of dit nog vaker kan gebeuren. En je kent mijn kakkerlakkentheorie: als je er eentje vindt, weet je zeker dat er meer zijn. Dit bedrijf is niet veel verder gegaan dan andere bedrijven, ze zijn maar nét iets verder gegaan en hebben het nu niet gered. Dus er zijn nog wel meer bedrijven die erg kwetsbaar zijn op dit punt.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Aan de andere kant van de wereld besloot de Amerikaanse president Joe Biden dat Fed-baas Jerome Powell mag aanblijven. 'Gaat dat wat uitmaken? Ik denk het niet', aldus De Kort. 'Centrale bankiers is een kaste van mensen waarbinnen 'groupthink' enorm belangrijk is, en waar andere verhalen en buitenstaanders met ideeën niet echt de kans krijgen om hun verhaal te doen.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Door het gedaalde consumentenvertrouwen komt volgens De Kort het economisch herstel onder druk te staan en zal de groei gaan tegenvallen. 'Dat kan niet anders, als het vertrouwen zo onder druk staat.' Ook op Europees niveau vormt de eventuele invoer van een lockdown, waar verschillende landen over discussiëren of al toe hebben besloten, een 'extra pijnpuntje'. 'Maar het energie- en inflatieverhaal en het toenemende wantrouwen binnen de samenleving, dat is een mondiaal verhaal', aldus De Kort. Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ook gaat het over de autoverkopen. 'Dat is een mondiaal verhaal', zegt De Kort. 'Een auto is in wezen een groot bouwpakket met duizenden onderdelen. Dus als er vertraging is in de productie- en distributieketen, dan kunnen die auto's niet gemaakt worden. En als ze niet gemaakt worden kunnen ze ook niet verkocht worden. Daarom staan de autoverkopen mondiaal zwaar onder druk.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Zelfreinigend vermogen en intellectuele integriteit zijn cruciale eigenschappen voor toezichthouders. Maar wat zie je nu in het rapport: die twee zaken zijn er gewoon helemaal niet', verklaart De Kort zijn boosheid. 'De centrale bankiers die er nu zitten, zijn samen een kaste van karakterloze, rugbuigende slappelingen die niet doen wat ze moeten doen.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar hoe dat komt? De Europese overheden staan nog steeds in de steunstand. De Kort tekent daarbij aan: 'Het totale begrotingstekort in de eurozone zal dit jaar nog steeds zeven procent gaat zijn.' Want mind you: de ellende in de distributieketens neemt toe, de inflatie loopt hard op en de coronamaatregelen worden weer scherper. De Kort is bang dat het vierde kwartaal ondanks alles steun minder zal zijn. Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens De Kort moeten we ons bijvoorbeeld zorgen maken om de oplopende inflatie en de uitdagingen van het coronavirus. 'Dat is allemaal tamelijk recent. Dus ik denk dat het conjunctuurbeeld, de verdere verbetering van de economie, dat daar toch de klad in gaat komen. Want het inflatieverhaal gaat pijn doen, en dat zit nog niet in deze cijfers verwerkt. En ook de laatste ontwikkelingen in coronaland zijn hier nog niet in verwerkt. Dus ik denk dat het herstel gaat afzwakken.' Wat betreft het coronaverhaal zijn het lang niet alleen de effecten van een mogelijke lockdown waar we volgens De Kort voor moeten waken. 'Het is ook inflatie, en waar we het al heel vaak over gehad hebben: de zorg aangaande de productie- en distributieketens. Dat begint pijn te doen. We hebben al diverse grote landen zoals Duitsland en Japan gehad waarvan explicitiet gezegd is dat de economische groei afzwakt vanwege problemen in het productie- en distributiesysteem. Dat wordt niet kleiner, dus dat gaat de Nederlandse economie onvermijdelijk raken.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Het is treurig', zegt De Kort, 'Japan is de derde grootste economie ter wereld, werd als voorbeeldland gezien, en dat is vrij dramatisch nu. Voor het derde kwartaal staat er een minnetje bij Japan'. Volgens De Kort is het een bekend verhaal: Japan maakland dat meer problemen maakt van het coronaverhaal dan strikt noodzakelijk, een pre-coronastemming die al niet florissant was, Olympische Spelen die zonder publiek moesten doorgaan. 'Het zit ze ook niet mee.' No worries, roept de Japanse centrale bank en de nieuwe premier kan natuurlijk niet achterblijven bij wat zijn voorganger heeft gedaan. Er wordt dus weer 300 miljard in die economie gepompt. 'Het heeft niet gewerkt bij zijn voorgangers, de nieuwe premier doet het toch.' De Japanse premier heeft duidelijk niet naar Einsteins Definitie van Domheid geluisterd: als iets vier keer niet werkt, dan werkt het ook geen vijfde keer. Kers op de taart: de investeringsbereidheid in Japan neemt af. Volgens De Kort hét symptoom dat er van alles schort aan het vertrouwen in de Japanse economie. Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Maar hoop en realiteit zijn geen synoniemen', zegt De Kort. 'De groei in de eurozone herstelt, want begin dit jaar zaten we nog in lockdown. We zijn weer open gegaan, wat positief is voor de economie en er is steun verleend, wat ook positief is voor de economie. Ook is de arbeidsmarkt hersteld. Volgend jaar zal het ook nog wel beter gaan, maar daarna, in 2023, verwachten we dat de groeit afzwakt.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Kort benadrukt dat er een scheiding zit in de stijging van de producentenprijzen en de consumentenprijzen. 'De producentenprijzen stijgen vanwege de verstoringen in de productie- en distributieketens en het feit dat het just-in-time-delivery-model voorbij is. Heel veel producenten hebben het moeilijk om voorraad te krijgen, maar willen ook veel meer voorraad hebben omdat ze de bevoorrading anders willen doen. De consumentenprijzen stijgen doordat er 5000 miljard dollar aan fiscale steun over de Amerikaanse economie ging. Linksom of rechtsom heeft iedereen wel geld gekregen.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Kort verbaast zich over de stilte. 'Om mysterieuze redenen blijft het toch vrij rustig. Het is met name de energieprijzen die explodeerden', merkt de macro-econoom op. Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Aan de andere kant van de wereld heeft Japan, een ander groot 'maakland', ook grote problemen met de productie- en distributieketens. De Kort: 'Ook daar worden alle verwachtingen weer naar beneden bijgesteld. Met als argument: wij als maakland kunnen niet alles krijgen wat we nodig hebben om te produceren. Dus er wordt ook weer gesproken over een nieuw stimuleringsprogramma van 250 miljard dollar. Maar ondertussen stijgen ook de lonen en consumentenbestedingen in Japan niet. Ook het bedrag dat een bank kan uitlenen stijgt niet. Kortom: de Japanse economie zat al in grote problemen, en die zijn in nog grotere problemen aan het komen door de ontwikkelingen naar aanleiding van het coronaverhaal.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Kort denkt dat als je het publiek vraagt of ze bereid zijn om zulke risico's te nemen én meer te betalen voor hu energie, dat de steun voor duurzaamheid en het milieu heel wat minder zou zijn. 'Er wordt nooit gepraat over de consequenties op korte termijn voor het grote publiek. Er worden nooit bedragen aan gekoppeld.' Volgens De Kort hebben Nederlanders geen zicht op wat ze jaarlijks kwijt zijn aan groene en duurzame projecten . 'Probeer maar eens uit te zoeken wat dat in zijn totaliteit is. Ik denk dat iedereen dan echt de rillingen krijgt, als ze erachter komen wat ze betalen aan de optelsom aan klimaatmaatregelen.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het idee achter de wetgeving is natuurlijk dat mensen zich alsnog laten vaccineren, maar De Kort gelooft niet dat het zo gaat werken. 'De discussie is in Amerika totaal gepolitiseerd. Er zijn grote aantallen mensen die het beschouwen als een politiek besluit, en niet een gezondheidsbesluit. De eerste consequenties zijn al zichtbaar. Zo is er een grote vliegtuigmaatschappij waar een heleboel piloten ermee stoppen, en die moeten nu honderden vluchten afzeggen. Als mensen niet meer kunnen komen waar ze moeten zijn, heeft dat grote economische gevolgen.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Kort wil benadrukken dat de Amerikaanse Federal Reserve in de 'totale crisisstand' staat. 'Het geld is gratis. (...) Ze kopen voor 120 miljard euro obligaties op om de rente laag te houden. Want als die rente laag blijft, dan gaan mensen lenen, consumeren en investeren. Dat is het verhaal.' Nu heeft de Fed aangekondigt om de coronasteun die ze nog altijd gaan geven, af te bouwen. Maar daar gelooft De Kort weinig van. 'Ze gaan ietsjes minder kopen dan ze deden. Ze staan nog steeds op de volledige crisisstand, maar op een een schaal van 0 tot 100 zetten ze 'm een tandje tiende minder. Dat zou kunnen, maar dan moet er wel een crisis zijn.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Kort denkt dat dit duidelijke signaal aan de Democraten grote invloed zal hebben op het macro-economische beleid van de Verenigde Staten. 'Op deze manier gaan de Democraten volgend jaar een verschrikkelijke nederlaag lijden. Ze gaan hiervan leren. Dus al die plannen over infrastructuur, sociale zekerheid, al die voorzetjes van de extreem linkse fractie, zijn nu van tafel. De wat voorzichtigere Democraten gaan niet meer buigen voor de extreem linkse fractie binnen de partij. De gekte is met deze verkiezingen van tafel.' Tegelijkertijd constateert De Kort dieptepunten in het vertrouwen dat het Amerikaanse publiek in de stand van de economie heeft. 'De vertrouwensenquêtes gaan de verkeerde kant op. De rode draad is simpel: het vertrouwen staat zwaar onder druk. Dat is ook logisch, want er komt minder steun, de inflatie loopt op en het coronabeleid is, vooral in de Democratische staten, vrij gruwelijk.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Kort vraagt zich wel af of het hoge groeicijfer ook kan worden vastgehouden in het vierde kwartaal. 'De coronamaatregelen, het verhaal van de hoge energieprijzen, en de problemen in de distributieketen die groter worden gaan ook problemen geven. Ik denk niet dat een groei van meer dan twee procent in het vierde kwartaal en in 2022 kan worden vastgehouden.' Van een crisis is volgens De Kort desondanks geen sprake meer, en daar moet het economisch beleid dan ook op worden aangepast. 'Het fiscale steunbeleid was tot voor kort gericht op een enorme crisis. Dat gaat nu best aardig, en zelf als het binnenkort door al die omstandigheden wat minder gaat, is er nog steeds geen sprake van een crisis. Zelfs als de groei naar nul gaat is het geen crisiseconomie.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Want daar komt nog een zeer ernstige verstorende factor bij: energie. 'Als er gekke dingen gebeuren, dan gebeuren er steeds meer gekke dingen. En dat is niet positief. Dan is het ieder voor zich en God voor ons allen. In de VS zijn twee grote kolenproducenten die hun totale productie voor volgend jaar al hebben verkocht. Klanten willen zeker weten dat ze kolen hebben. Dat is een indicatie dat het vertrouwen bij grote spelers verdwijnt en dan gaat iedereen zijn eigen problemen oplossen.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Wie er wel lenen? Dat is het publiek', zegt De Kort. 'Die lenen vooral geld om huizen te kopen. Wat de ECB wil, gebeurt niet en wat de ECB niet wil gebeurt wel. En ze gaan ermee door.' Wat de ECB en de andere centrale banken nog kunnen doen als het economisch nog een keer zwaar tegen gaat zitten? 'Niets', is De Kort duidelijk. 'Dus je krijgt niet wat je wil en je hebt jezelf buitenspel gezet.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Volgend jaar zijn alle problemen opgelost', denkt De Kort. 'Dan kan dat dipje van nu weer ingehaald worden. Volgend jaar rekent men op 4,1 procent groei. En dan, nog wat later, is het hele coronaverhaal, het productie- en distributieverhaal en het energieverhaal verwerkt. Dan keren we terug op een normaal groeipad van 1,5 of 2 procent.' In Japan blijft de inflatie voorlopig laag. 'De productenprijzen lopen daar behoorlijk op, weliswaar minder dan in de rest van de wereld, maar de consumentenprijzen-inflatie is minimaal. Die is nog net hoger dan nul', zegt De Kort. 'Ik denk dat dat de consequentie is van het feit dat de Japanse economie al een tijdlang aan het bevriezen is, dat de consumenten helemaal nergens zin in hebben en dat daar een hele matte stemming is.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Kort is niet optimistisch over de Amerikaanse scenario's: de plannen van Biden gaan 'not gonna happen' en onder invloed van de problemen in productie en distributie en de energiecrisis zwakt de Amerikaanse economie verder af. Kijkend naar de Chicago Fed National Activity Index stelt De Kort dat de klad er in zit aan de maakkant. 'Daar zitten de meeste problemen en er is geen enkel zicht op dat het binnenkort beter gaat. Drie minnen voor de Amerikaanse economie.' Ook China krijgt de nodige minnen van De Kort uitgereikt: 'Alleen maar minnetjes. Evergrande zit in zeer grote problemen en dat is nog maar het topje van de ijsberg. Want bedenk dat de Chinese economie gebaseerd is op bouwen, bouwen, bouwen.' 'Energie wordt duurder, dus de producten uit China worden ook duurder. En daar is de volgende min. We hebben het overigens alleen over eindproducten - je kunt geen auto leveren als je geen chips hebt. Maar er zijn ook onderhoudszaken. Wat als machines kapot gaan? Ik hoor al de eerste verhalen over grote installaties die problemen hebben om aan onderdelen te komen.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens De Kort neemt de voorspellende waarde van een aantal vertrouwensindicatoren sterk af. Een daarvan wordt gevormd door de inkoopmanagers aan de maakkant. 'Ze beginnen het spoor bijster te raken'. De Europese inkoopmanagers zijn niet heel erg positief, maar wel behoorlijk positief. En dat terwijl de inflatie toeneemt, de leveringsproblemen steeds groter worden alsook de problemen op de arbeidsmarkt. 'Het ziet er niet goed uit, maar ze blijven onvervalst optimistisch. Ook in de VS. Het heeft geen zin meer om die getallen te noemen. Ze zijn optimistisch tegen beter weten in, denk ik haast.' Het IMF is volgens de macro-econoom evenmin nog een betrouwbare bron. 'Die modellen van grote organisaties hebben zwakke en sterke punten. Een van die zwakke punten is dat ze slecht met schokken kunnen omgaan.' En aan schokken geen gebrek de laatste maanden. Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het aantal investeringen van bedrijven is gedaald, laten cijfers van het CBS zien. 'Dat is volkomen begrijpelijk', zegt macro-econoom en BNR-commentator Kees de Kort. 'Want hoe ziet de toekomst eruit voor veel bedrijven? Dat weten we niet.' 'Investeren is committeren', zegt De Kort. 'Dus geld besteden dat op lange termijn iets moet opleveren. Dus hoe onzekerder de lange termijn is, des te minder er geïnvesteerd gaat worden. En hoe minder de economische groei gaat worden. Want zonder investeringen krijgen we niet al te veel economische groei. Het feit dat het bedrijfsleven niet al te veel vertrouwen in de toekomst heeft, moet te denken geven.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De publicatie is gebaseerd op een grote enquête binnen het bedrijfsleven, geen harde data dus. In het boek staat onder meer dat bedrijven nog steeds moeite hebben om aan personeel te komen en dat de onzekerheid toeneemt. Niet verrassend, meent De Kort. Verrassender is het lage vertrouwen in een spoedig herstel van de productie- en distributieketens. 'Men denkt dat het nog minstens een jaar duurt voordat al die grote oneffenheden weer gladgestreken zijn.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat de productenprijzen zo sterk aan het stijgen zijn, is volgens De Kort een teken dat het hapert aan de maakkant van de economie. 'De industriële productiecijfers en de bouwcijfers beginnen tegen te vallen in de wereld. Dat heeft er alles mee te maken of we nog de spullen kunnen krijgen die we nodig hebben, voor een prijs die we kunnen betalen.' Nog een veel groter obstakel op weg naar economische groei wordt volgens De Kort de torenhoge energieprijzen. 'Niet iedereen heeft last van de haperende productie- en distributieketens. Maar energie is voor iedereen en voor alles belangrijk, en je kunt het gebruik ervan niet uitstellen. Ieder nieuw verhaal over mogelijke problemen zorgt voor meer nervositeit bij leveranciers en bij afnemers. Wij zijn gewend dat alles er is als we de knop omdraaien, daar denken we niet bij na. Dat begint nu te kraken. De verhouding tussen vraag en aanbod begint krap te worden door de energietransitie.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Kort ziet dat vervolgende de problemen alleen maar groter worden in die ketens. 'Iedere leverancier en afnemer die geraakt is door de coronapandemie, gaat oplossingen bedenken waardoor het fijnmazige evenwicht zorgt dat de prijzen stijgen. De vraag is of het publiek dan bereid is om meer te betalen, omdat het voor de producenten duurder is geworden.' En dan doet volgens De Kort de energietransitie er nog een schepje bovenop. Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens De Kort moet er een enorm goed vierde kwartaal aankomen, wil China nog in de buurt komen van de zes procent groei dit jaar. 'En dat kan je natuurlijk wel vergeten. Die ontwikkelingen op gebied van vastgoed en energie zijn pas in de loop van het derde kwartaal begonnen, dus dat vierde kwartaal wordt ook niet veel bijzonders.' De Kort vraagt daarnaast al langer aandacht voor de wereldwijde productie- en distributieketens die spaak lopen. 'Als ik een beetje volg wat er in de VS gebeurt met de containerschepen, heb ik niet het idee dat dat binnenkort veel beter zal gaan. Elke verstoring levert een volgende verstoring op. Dus dat hele proces loopt langzaam maar zeker uit de hand. Ik zie daar nog geen enkel teken van herstel in.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met name ziet De Kort de energiecrisis veel groter worden: 'Dat heeft impact op alles'. Ook de autocijfers beziet De Kort hoofdschuddend. Als reden geven de autofabrikanten het tekort aan chips. Maar dat verhaal hoort De Kort al minstens een jaar! Waarom hebben de chipfabrikanten dat niet opgepakt? 'Raar dat chipfabrikanten niet meer autochips zijn gaan maken in plaats van chips voor telefoons.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Of producenten hun prijzen kunnen doorrekenen aan de consument hangt een beetje af van waar je kijkt. In de VS hebben de mensen geld door alle steun die over de economie is uitgestrooid, dus die kunnen een prijsstijging hebben. De inflatie is in de VS met meer dan 5 procent gegroeid. In Duitsland is dat meer dan 4 procent, en dat begint op te lopen. De Chinese consumenten- en producentenprijzen zijn met 10 á 11 procent gestegen, dus de Chinezen blijven op hun geld zitten. En daar komt die energiecrisis nog bovenop. Kortom, De Kort denkt dat de producenten- en consumentenprijzen voorlopig nog wel blijven stijgen. 'Dan gaat iedereen kijken hoe dit af te wentelen. En dat doe je door hogere lonen aan je baas te vragen. Er komt dus ruimte voor een loon-prijsspiraal.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens De Kort heeft het alles te maken met de distributieketens en 'het coronaverhaal'. 'Wat we echter ook zien is dat we een verschil aan het zien zijn tussen de rijke landen en de opkomende markten. De rijke landen hebben betere perspectieven op het coronabeleid, omdat ze mogelijkheden hebben om te steunen.' Ook de Wereldbank is het daarmee eens. 'Maar de risico's liggen op de onderkant. Daar speelt de inflatie een belangrijke rol. Volgens het IMF is de inflatie wel wat hoger, maar volgens hen wordt het wel weer wat lager.' In de ogen van De Kort komt het IMF te makkelijk weg met hun visie dat landen het wel gaan redden zonder steun. 'Ze onderschatten het behoorlijk en hechten teveel waarde aan het zelfherstellend vermogen van de economie.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify.See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Evergrande is de grootste in de sector, maar alle andere projectontwikkelaars staan er niet beter voor. Elders in de sector is het niet beter, de problemen zijn groter dan we denken. Dat wordt bevestigd met data, de verkoop van appartementen is met veertig procent gedaald. Je ziet de spiraal, het vertrouwen is weg, iedereen wil betaald worden, iedereen wil zijn geld terug, projectontwikkelaars krijgen het per dag moeilijker.' 'Vastgoed en bouw zijn altijd de motor achter de economische groei van China geweest. Als daar de klad in komt, dan heb je een dikke min voor het economische herstel.' Evergrande heeft opnieuw een rentebetaling gemist, is het mogelijk de tent gecontroleerd failliet te laten gaan? 'Evergrande is groot, maar de rest opgeteld is groter. In China denken ze hard na wat ze te doen staat. Ik denk dat er van dag op dag geregeerd wordt, hoe houden we het verval onder controle zonder chaos?' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Knot waarschuwt voor instabiliteit van de financiële markten. 'Zijn verhaal is gebaseerd op de financiële markten, wat is het probleem als de koersen dalen? Dat is niet leuk, dat snappen we, maar wat is daar het probleem van? Te veel geld als oorzaak van het huizenprobleem? Wat dacht Klaas ervan om de rente verhogen? Dan wordt het voor beleggers interessant om te kijken of ze een huis kopen of obligaties.' 'De kern van het probleem is niet de jubelton en aftrekposten, de kern van het probleem is hogere rente. En dat kan weer niet vanwege de financiële markten. Blijkbaar is de angst voor koersdaling allesbepalend voor Klaas Knot en zijn monetaire beleid. En dan dat onwaarschijnlijke gelul over klimaatrisico. Denk je echt dat verzekeraars daar geen rekening mee houden? Denk je nou echt dat die verrast gaan worden als er een keer een overstrominkje is? Wat denk je dat het werk van verzekeren is? Dat is nadenken over risico's, onder andere klimaatrisico's en dat wordt verdisconteerd in de premies.' 'Mijn persoonlijke bullshitmeter is gecrasht na één minuut Klaas Knot. Dat is niet erg, maar Klaas is niet een of andere wappie. Als een wappie totale onzin uitslaat, dan zegt je: ga jij eens even een boek lezen. Maar dit is een verantwoordelijke autoriteit van een belangrijk instituut. Dat biedt weinig vertrouwen. Alle problemen die er zijn worden veroorzaakt door gratis geld. Hij draait overal omheen, de rente moet omhoog. Ontsla die vent.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maar ook met de inkoopmanagers van de bouw in Europa gaat het niet goed. 'Dat is al lang matig. Het zijn hoge prijzen. Daar komt de economische groei niet van aan', aldus De Kort. De situatie in Japan door de coronamaatregelen is ook niet al te best. 'De lonen stijgen daar wel, maar ook niet al te veel', zegt De Kort. De Chinese inkomsten bij de dienstverlening stemmen iets positiever. Wel staat er volgens De Kort iets tegenover. 'Evergrande is in zeer grote problemen. Ook de huizensector staat helemaal onder druk.' Er mag in de Verenigde Staten door de Federale overheid extra geld worden uitgegeven. Het schuldenplafond is verhoogd, tot 3 december. 'Ze mogen de verwachtte tekort bijlenen. Dus mogen ze tegen de 500 miljard bijlenen tot half december.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Kort ziet dat nadat steunmaatregelen stoppen, het goed gaat met de economie. 'Maar er komen nu problemen aan die het fijne plaatje doen storen. De producentenprijsinflatie gaat juist flink omhoog. Mondiaal zie je de inflatie hiervan oplopen.' De Kort denkt ook dat de inflatiecijfers in de toekomst alleen maar hoger worden. 'De energieprijzen blijven maar stijgen, de producentenprijzen blijven stijgen, dus de consumentenprijzen gaan ook wel stijgen.' Als dit allemaal gaat stijgen, gaan volgens De Kort ook de lonen omhoog. 'Dan moeten de bedrijven meer gaan betalen, waardoor de producten en diensten ook weer duurder worden.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Kort doet een rondje Europese en Amerikaanse inkoopmanagers dienstverlening: 'De muziek is er uit aan de maakkant, maar bij de diensten hebben ze er wel zin in. Minder dan een maandje geleden, maar de stemming zit er nog wel in.' Zien zij de donkere wolken niet waar De Kort op wijst? De productieprijzen lopen op, in Europa zijn die dertien procent hoger dan een jaar geleden.' Dat kan twee kanten op: of de prijzen worden doorberekend naar de consumenten - wat nog niet veel gebeurt - óf de winstmarges van ondernemers komen onder druk te staan. De Europese Centrale bankiers denken dat het een tijdelijk verschijnsel is, of is wat De Kort 'beroepsoptimisme' noemt? Saillant: de inkoopmanagers hebben er zin in, maar het publiek wordt met de dag somberder. Pijnlijk, noemt De Kort het. Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar het volgens De Kort een stuk minder mee gaat is de autoproductie. 'Daar komen we het bekende verhaal van het chiptekort tegen. Dat heeft de autofabrikanten mondiaal zwaar in zijn greep. Het aantal gemaakte auto's is dik lager dan vorig jaar rond deze tijd. Maar gelukkig voor de fabrikanten hebben ze de prijzen enorm verhoogd, dus de omzetten zijn eerder hoger dan lager. Bovendien is er erg veel geld in de Amerikaanse economie gegooid. Dat kon je een tijd lang moeilijk uitgeven, dus dan maakt wat meer betalen voor een auto blijkbaar ook niks uit.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens De Kort is het nu zaak dat de Europese Centrale Bank zo snel mogelijk begint met het verhogen van de rente. 'Datgene wat ze willen met hun beleid, namelijk dat bedrijven meer geld gaan lenen en besteden, gebeurt niet. En datgene wat ze niet willen met hun beleid, dat mensen geld gaan lenen en beleggen en bubbels creëren, gebeurt wel. Dus ook dat is al een reden om te zeggen: zo snel mogelijk die rente omhoog, ongeacht wat de inflatie is en wat de economie doet. Dit is hét moment om het te doen.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens De Kort hebben de steunprogramma's tijdens de coronacrisis zwaar gedrukt op de Amerikaanse overheidsuitgaven. 'Maar die stoppen per 1 oktober. Er zijn nu al vijf à zes miljoen mensen minder die een uitkering krijgen dan een week geleden. En ook de programma's om huisuitzettingen te voorkomen stoppen. Als miljoenen mensen minder geld ontvangen en sommige ook nog uit hun huis worden gezet, dan zijn dat geen plussen voor het vertrouwen in de Amerikaanse economie.'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Lees ook | Coronacrisis kost Nederland 82,1 miljard Los van de zorgkosten zijn er ook nog niet betaalde belastingen en garanties. En dit zijn alleen de overheidskosten, wat de particuliere en private sectoren hebben opgehoest zal ook flink zijn. De vraag is dan ook volgens Kees de Kort, of de economie wel op eigen benen kan staan straks. Want de wereldeconomie staat er ook niet florissant voor. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De macro-econoom wijst er ook op dat de productieprijzen ook maar blijven stijgen, wat zijns inziens alles te maken heeft met de toenemende problemen binnen de distributieketens. 'In Spanje zijn de productieprijzen met 18 procent gestegen, in Duitsland stijgen de importprijzen met 14 procent. Met een beetje pech gaat de inflatie verder omhoog, en dat gaat invloed hebben op de koopkracht en de armoede van mensen die het minder hebben.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Kort ziet dat vooral China hier nu tegenin gaat. 'De Chinezen hebben gekeken naar de Amerikaanse verkiezingsstrijd. Wat ze gezien hebben is dat particuliere bedrijven als Twitter, Facebook en YouTube toen gewoon de Amerikaanse president hebben kunnen censureren. Particuliere mensen hebben toen kunnen zeggen dat iemand geen podium krijgt. Daarmee hebben ze de verkiezingsstrijd beïnvloed.' Volgens De Kort schrokken de Chinezen van die invloed. 'Ze realiseerden zich toen hoe groot en belangrijk die rol is. Ze hebben toen gezegd: Dat gaat ons niet gebeuren, we gaan nu voor eens en altijd duidelijk maken dat wij de baas zijn en dat iedereen die daaraan twijfelt, daar heel veel spijt van gaat krijgen.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een coalitie met de SPD, met de liberalen en de Groenen heeft een minimale meerderheid zegt de Kort. 'Dat is niet de voorbode van daadkrachtig beleid. Het zou me daarom niets verbazen als de formatie in Duitsland, net zoals hier in Nederland nog wel even gaat duren.' Een lange formatie is niet alleen problematisch voor Duitsland, maar voor de hele Eurozone stelt de Kort. 'Dat betekent dus dat er in Europa ook niet veel gaat gebeuren. We zitten middenin allerlei problemen en als de grootste partij meer met zichzelf dan met de EU bezig gaat zijn, dan is dat geen voorbode dat er veel goeds gaat gebeuren.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Inkoopmanagers zijn nog redelijk positief, maar ook dat neemt af. Dat wordt toegeschreven aan twee belangrijke verhalen, zegt De Kort. 'Allereerst laait de corona-onzekerheid hier en daar op, en daarnaast worden de problemen in productie-distributieketens in de hele wereld met de dag groter.' Producentenprijzen beginnen daardoor op te lopen, zowel in Amerika als in Europa. In Japan geldt hetzelfde, maar het Japanse herstelverhaal bestaat niet, zegt De Kort. 'Producenten kunnen de hogere prijzen niet doorberekenen aan de consument: hier dalen de consumentenprijzen juist. Hierdoor ontstaat er deflatie in Japan. De stemming in het Japanse bedrijfsleven is daarom niet best.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Fascinerend, ze staan in de VS nog steeds in crisisstand. Dat is gerechtvaardigd als er een crisis is, maar kijk je naar de Fed-verwachtingen: het woord 'crisis' komt daar niet bij in de buurt. De economie groeit, de inflatie loopt een beetje op, de werkloosheid blijft laag. Er is geen enkele crisis, maar wél een crisisbeleid!' 'Dat kan Jerome niet uitleggen. Want wat doet dat met de economie? En wat als er een échte crisis uitbreekt? Mocht de groei een keer gaan tegenvallen, en zou er een crisis ontstaan, dan staat de Fed met lege handen. Dit is wanbeleid van de unieke orde. Wat ik niet begrijp: wat ik zeg is toch geen rocket science? Waarom vindt met dit een goed idee?' 'Is er dan niemand die zich druk maakt om de economie? Zijn er alleen maar mensen die zich druk maken over koersjes en winstjes? De koersenmannetjes zijn blij, maar de rest van de wereld draait door.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

'In termen van economie is het helemaal weer terug bij precrona, de vraag is dan nu: wat gaat er dan gebeuren? Het CPB, dat zijn ook bobo's, als het nergens tegenzit komt het goed, zeggen ze. Maar het CPB geeft ook aan dat er her en der wat beren op de weg zijn: de inflatie loopt op, maar dat is volgens de bobo's tijdelijk, de huizen prijzen lopen uit de hand, beursontwikkelingen gaan ook hard.' 'Ze hebben ook oog voor de wereld: er worden wat opmerkingen gemaakt over schuldenposities van landen en geopolitieke ontwikkelingen. Maar waar ze het niet over hebben, en wat wel heel belangrijk is: het vertrouwen van het publiek, de ongelijkheid, de onvrede. Dat complex van dingen heeft consequenties voor bestedingen en investeringen.' Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens de econoom is het Amerikaanse begrotingsproces is een onwaarschijnlijke schande. 'Sinds 2006 is er niet meer op een normale manier een begroting gepresenteerd en goedgekeurd. Normaal betekent dat de regering de plannen voor het komende jaar presenteert, het parlement ermee akkoord gaat en men verder kan. Wetten komen uit het niets en er worden maar een beetje plannen gemaakt. In Zimbabwe zouden ze zich diep schamen.' Schuldenplafond Het is 'een grote rotzooi', aldus De Kort. 'Daar komt de terugkerende discussie over het schuldenplafond nog bij.' De Amerikaanse minister van Financiën Janet Yellen heeft al gezegd dat het plafond omhoog moet, omdat er anders een black-out komt en mag er geen geld meer worden uitgegeven. Over Kees de Kort Econoom Kees de Kort geeft elke dag net na 12:00 uur zijn (eigen) kijk op de financieel-economische wereld. Luister live in BNR Zakendoen of wanneer je wilt via bnr.nl/keesdekort, Apple Podcast en Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.