Macro met Boot en Mujagić | BNR

Het is al jarenlang beleid om geld bij te drukken. Een ontwikkeling die macro-econoom Edin Mujagic grote zorgen baart. Hij haalt aan dat geldgroei ooit juist een methode was van nazi-Duitsland om de economie van diens vijanden te ontwrichten. ‘Het werd destijds als wapen ingezet, als monetaire evenknie van massavernietigingswapens’, zegt Mujagic erover. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Niet de oorlog in Oekraïne en de hoge gasprijzen zijn de grootste bron voor de stijging van de inflatie in de afgelopen jaren, maar de enorm hoge vraag naar goederen en diensten. Tot die conclusie kwamen twee economen in een ECB-onderzoek dat tijdens een ECB-top in het Portugese Sintra werd gepresenteerd. Opvallend is echter dat de ECB ook op kritiek kon rekenen. ‘Het is lef dat je dat daar, in Sintra, tegen de centrale bank zegt’, vindt macro-econoom Edin Mujagic de economen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De patstelling die is ontstaan in Frankrijk bij de parlementsverkiezingen heeft voor opluchting gezorgd op de financiële markten. Geen van de politieke blokken heeft een absolute meerderheid kunnen verkrijgen, waardoor beleid niet rigoureus gaat veranderen. Macro-econoom Edin Mujagic is echter minder gerustgesteld. ‘We moeten rekening houden met dat we ergens in de toekomst misschien met een nieuwe eurocrisis te maken krijgen.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Sintra, Portugal kwamen deze week centrale bankiers, beleidsmakers, wetenschappers en journalisten bijeen. Het belangrijkste wat daar uit kwam was volgens econoom Arnoud Boot de openingsspeech van ECB-president Christine Lagarde. Daarin plaatste zij het monetaire beleid van nu in historisch perspectief. ‘De onvoorspelbaarheid van het landschap was de kern van haar opmerkingen over het beleid.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Misschien moet je de totale patstelling in Frankrijk wel positief interpreteren. Want van een patstelling kun je zeker spreken, met drie partijen die elkaar in een wurggreep kunnen houden. Hoe je daar samenhangend economisch beleid van bakt is volkomen onduidelijk, zegt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Geen regering betekent ook: geen mogelijkheid om de economie met beleid om zeep te helpen.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het sentiment in de dienstensector van de Amerikaanse economie, het grootste deel van die economie, is afgelopen maand flink gedaald. Dat zou aangeven dat het grootste deel van de Amerikaanse economie niet meer zo hard groeit als voorheen. ‘Als we dat koppelen met de indicator voor de industrie, die laat zien dat het daar ook niet zo lekker loopt, kunnen we wel vaststellen dat de Amerikaanse economie aan vaart mindert’, zegt econoom Edin Mujagic. De grote vraag is nu volgens Mujagic in hoeverre dat verslechterde sentiment veroorzaakt wordt door de rentes die de afgelopen jaren fors zijn gestegen. Anders gezegd: hebben we het grootste effect van de opgelopen rentes inmiddels gezien, of moet dat nog gaan komen? ‘Voor beide antwoorden zijn allerlei argumenten aan te dragen’, aldus de econoom. ‘Maar als je naar deze cijfers kijkt, krijg je toch de indruk dat het grootste deel nog moet gaan komen. Dat bedrijven nu langzaam maar zeker pijn beginnen te voelen van het feit dat ze hun leningen moeten doorrollen tegen aanzienlijk hogere rentes dan daarvoor.’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu de Amerikaanse staatsschuld echt de spuigaten uit dreigt te lopen, komt Fed-baas Jerome Powell met een indringende oproep aan de Amerikaanse regering om de broekriem aan te trekken. Hij is daarmee zeker niet de eerste die de enorme schuldenberg aankaart, zegt Bert Colijn, senior econoom bij ING. ‘Hij komt in een lang lijstje van prominenten die waarschuwen dat de Amerikanen de schulden aan banden moeten leggen.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met een hogere inflatie van 3,2 procent in Nederland en een iets lichtere daling van de inflatie in de Eurozone (2,5 procent), ziet econoom Edin Mujagic dat we nog steeds ‘niet kunnen concluderen dat we verlost zijn’ van de inflatie. ‘Dat zie je in Nederland, dat zie je in Europa, dat zie je overal waar je kijkt in de wereld.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kijkend naar Frankrijk en de Verenigde Staten is econoom Arnoud Boot eigenlijk heel trots op het Nederlandse politieke bestel. ‘De kracht van de Nederlandse politiek is dat er nooit één partij met het beleid aan de haal kan gaan, zoals je dat nu wel ziet elders binnen Europa.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De huidige regering, maar ook de regeringen hiervoor zijn in een ‘fuik van gratis geld gezwommen’. Die conclusie trekt econoom Arnoud Boot uit het rapport van het College van Rijksbouwmeester en Rijksadviseurs (CRa). Volgens het adviesorgaan loopt het huidige economische systeem tegen zijn grenzen aan en hangt alles af van de ruimte die er is. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uit de jaarlijkse stresstest van de Federal Reserve blijkt dat de 31 grootste Amerikaanse banken er prima voor staan. ‘Als dat geen goed nieuws is, dan weet ik het ook niet meer’, zegt econoom Edin Mujagic. Toch plaatst hij wel enkele kanttekeningen bij de resultaten. Het feit dat de grote Amerikaanse banken die elk jaar aan de stresstest worden onderworpen keer op keer slagen, leidt bij Mujagic tot enige zorgen over de kwaliteit van de test. 'Het is alsof je in Nederland tien jaar lang de situatie hebt waarbij álle examenleerlingen slagen, niemand gezakt. Dat is dan goed nieuws, maar het betekent niet dat ze allemaal even goed zijn. Misschien is er dan wat mis met de examenvragen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ondanks dat de Bank for International Settlements (BIS) – de centrale bank der centrale banken – pas later deze week met het jaarverslag komt, is al het een en andere naar buiten gekomen. Zo waarschuwt de BIS voor de ingrijpende gevolgen van kunstmatige intelligentie op het bankenwezen. ‘De gevolgen kunnen volgens de BIS ‘onmetelijk groot’ zijn op macro-economisch gebied’, legt macro-econoom Edin Mujagic uit. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De hoge inflatie kan niet de kop in worden gedrukt door de prijzen te bevriezen. Dat concludeert macro-econoom Edin Mujagic. ‘Er zijn honderd voorbeelden waarin dat is geprobeerd en al die voorbeelden hebben één ding met elkaar gemeen: het heeft er nog nooit voor gezorgd dat de inflatie werd beperkt.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als er iets is wat we in de economie het wondermiddel mogen noemen, is het de toename van de productiviteit. En daar zijn de Amerikanen de laatste tijd beter in dan Europeanen. 'Hoe dat komt? Het IMF heeft twee economen aan het werk gezet, met precies die vraag.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eigenlijk is het best bizar om een minder betaalbare woningmarkt als positief nieuws te interpreteren, zoals ING doet in een nieuw woningmarktrapport. Volgens het rapport zijn huiseigenaren én starters positiever over de huizenmarkt, maar volgens macro-econoom Arnoud Boot zijn het meer de huiseigenaren die práten over starters, met hun eigen kinderen in gedachte. ‘Het blijft heel bijzonder hoe het vertrouwen in de woningmarkt werkt.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het hing al in de lucht, maar de Hoge Raad maakte gisteren een einde aan de box 3 regels. ‘Er wordt al jaren mee gestoeid en op een hele onbehoorlijke manier’, zegt macro-econoom Arnoud Boot. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De corrigerende financiële tik die landen als Italië, België en Frankrijk kregen vanuit de Europese Commissie zal vooral in Frankrijk met passie worden genegeerd. Macro-econoom Edin Mujagic verwacht dat de Franse politiek niet onder de indruk is van de waarschuwende woorden. ‘Ik acht de kans wel groot dat Frankrijk het gaat negeren.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ondanks een dalende inflatie eist een van de grootste vakbonden van Duitsland, IG Metall, een forse loonstijging. Officieel wordt de eis begin juli bekendgemaakt, maar nu al is duidelijk dat de vakbond een loonstijging van 7 procent voor ogen heeft. Volgens macro-econoom Edin Mujagic wacht Duitsland dan ook een hete herfst. Gaat het zo slecht met de inflatie in Duitsland dan? Vergeleken met vorig jaar is de inflatie echt behoorlijk gedaald en zit nu rond de 3 procent. Toch blijven de vakbonden zulke hoge looneisen stellen omdat veel mensen nog steeds het gevoel hebben dat de prijzen zeer hoog zijn. Als je elke dag naar de supermarkt gaat, dan weet je ongeveer wat de prijs van bijvoorbeeld een pak melk is. Maar die normale prijs is hoog, ondanks dat de inflatie daalt. En dan krijg je dit soort looneisen. Werkgevers zullen hier vast niet blij mee zijn? Nee. Dit kan wel eens een ontzettend hete herfst gaan worden bij de oosterburen. Werkgevers zeggen gezien de economische situatie nauwelijks ruimte te hebben om de lonen te verhogen. Er zijn zelfs werkgevers die juist pleiten voor bevriezing van de lonen. Met een looneis van 7 procent aan de kant van de vakbonden en een tegenbod van 0 procent, of iets daarboven, aan de kant van de werkgevers, is de kans op stakingen in de herfst vrij groot. Maar moeten de vakbonden hiervoor niet bij de ECB zijn? Je zou van de werkgevers verwachten dat ze de vakbonden zouden wijzen op het inflatiebeleid van de ECB, maar dat doen ze niet en dat is wel vreemd. Want deze looneis en deze reactie van de werkgevers geven mooi aan dat deze zaken wel degelijk met het beleid van de centrale bank te maken hebben. Sinds de oprichting van de ECB en de invoering van de euro is er eigenlijk sprake van een impliciet sociaal contract tussen de ECB en, in dit geval, de vakbonden. Als de ECB ervoor zou zorgen dat de inflatie op maximaal 2 procent zou blijven, dan konden de vakbonden daarop vertrouwen en daardoor ook met redelijk lage looneisen komen. Dat heeft heel lang heel goed gewerkt. Maar toen de inflatie in 2021 voor het eerst boven de 2 procent kwam, duurde het heel lang voordat de ECB in beweging kwam. De stijging is lang gebagatelliseerd door de ECB, waardoor ze ook veel te laat in actie zijn gekomen. En ze zijn ook veel te vroeg gestopt; begin deze maand is de rente verlaagd terwijl de inflatie nog te hoog is. Het gevolg daarvan is dat vakbonden, en ik kan ze geen ongelijk geven, geen vertrouwen meer hebben in de ECB. Ze kunnen er niet meer op vertrouwen dat de centrale bank de inflatie op 2 procent weet te houden. En ze willen ook niet achteraf de financiële schade van een hoge inflatie repareren, waardoor ze op voorhand met hoge looneisen komen. Daar is veel voor te zeggen, maar het is ook een nachtmerriescenario voor de ECB. Want als een groot deel van die hoge looneis wordt ingewilligd, dan stijgen de lonen harder dan de productiviteit van mensen. Dat betekent dat de loonstijgingen doorberekend zullen worden naar de consument, naar jou en mij, wat op zijn beurt weer die veel te hoge inflatie in stand houdt. In hoeverre heeft een Duitse winst van het EK voetbal invloed op deze loon-prijsspiraal? Voor de stemming in een land doet winst van het Europees Kampioenschap voetbal natuurlijk wonderen. Mensen zouden een stuk optimistischer zijn, en het kan ook een aanjaageffect op de economie hebben. Maar de kans dat IG Metall de looneis van 7 procent grotendeels van tafel veegt als Die Mannschaft het EK wint, acht ik op 0,0 procent. Dus ondanks een hopelijk mooie zomer voor het Nederlands elftal, en in mindere mate ook voor Duitsland, wacht onze oosterburen toch echt een hete herfst met stakingen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese Centrale Bank maakt zich zorgen over de internationale rol van de euro. Die is namelijk in de afgelopen jaren flink achteruitgegaan. Daarom luidt de ECB nu de noodklok. Dat is raar, vindt macro-econoom Edin Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De EU en de VS hebben de neiging protectionistische maatregelen te introduceren om Chinese dominantie tegen te gaan. Maar we weten dat de wereld er juist baat bij heeft als we met elkaar handel drijven, schrijft Arnoud Boot. Het verleden leert dat protectionisme vaak de start is van economische neergang.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu de meeste posten in het kabinet Schoof verdeeld lijken te zijn, is duidelijk geworden dat VVD’er Eelco Heinen de nieuwe minister van Financiën wordt. Daarmee neemt hij een bijzondere positie in het kabinet in, zegt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Deze minister zit er steriel en doof bij in het kabinet en laat de andere ministeries onderling bepalen wat de prioriteiten zijn.’ Moet Heinen op de zakelijke portemonnee letten voordat PVV en BBB zich helemaal te buiten gaan? Dit is een zeer belangrijke post in het komende kabinet. Gezien de wat ongebruikelijke samenstelling, wordt de minister van Financiën waarschijnlijk nog veel belangrijker. Het is onduidelijk wat de positie van deze mensen is in het traditioneel zorgvuldige begrotingsbeleid van Nederland. Op het moment dat je het niet eens bent met de prioriteiten van een kabinet, dan kom je automatisch uit bij de kaasschaafmethode. En dat is een recept voor ruzie. Je kunt wel zeggen dat de pijn is verdeeld, maar de beoogde minister van Financiën zal moeten teruggrijpen op de traditie van een trendmatig begrotingsbeleid. Dat moet je even uitleggen Arnoud. Van een trendmatig begrotingsbeleid is in het hoofdlijnenakkoord eigenlijk geen sprake. Maar met dat beleid creëer je in betere tijden financiële ruimte, waardoor je in slechtere tijden meer kunt uitgeven. Daarmee vang je als overheid schommelingen in de economie op. In dit akkoord is er weinig ruimte. Prognoses wijzen uit dat we al heel snel het maximum van 3 procent zullen bereiken. Daar zijn niet eens tegenvallers voor nodig. Omdat er nauwelijks ruimte is voor een zorgvuldig begrotingsbeleid, zal Eelco Heinen als minister van Financiën duidelijk moeten maken dat extra geld naar een minister al heel snel een permanent karakter krijgt. Ook wanneer het gaat om een eenmalige bijdrage. Dat daalt in, en wanneer het is ingedaald, is het er bijna niet meer uit te halen. Hoe schadelijk is dat denk je? Binnen Europa staat Nederland er geweldig goed voor. We kunnen er een hele poos een flinke rommel van maken, en dan staan we er financieel nog steeds beter voor dan de rest van Europa. Het overheidstekort is nu ongeveer nul en dat is ongekend. De staatsschuld zit nu rond de 47 procent van het nationaal inkomen en ook dat is buitengewoon laag. Maar de minister van Financiën moet vanaf het begin er alles aan doen om te voorkomen dat hij over anderhalf jaar in een onmogelijke positie terechtkomt. Eelco Heinen heeft de afgelopen jaren duidelijk gemaakt buitengewoon gevoelig te zijn voor uitgaven die zich opstapelen. In dit versnipperde politieke landschap geeft iedereen elkaar cadeautjes om zo met elkaar te kunnen regeren. Maar dat betekent extra uitgaven. Dus hij zal heel streng moeten zijn en bedenken dat elke vinger die hij uitsteekt, wordt gezien als een hele hand. En dat is voor Nederland ongewenst. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Opnieuw had de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, meer vertrouwen nodig dat de inflatie omlaag gaat, om de rente te verlagen. En dat terwijl juist op de dag van het rentebesluit er weer positief nieuws kwam van het inflatiefront, want na een onverwacht hoge inflatiecijfers daalde het getal weer. ‘De Fed heeft duidelijk de les van december vorig jaar geleerd’, concludeert macro-econoom Edin Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met name risico’s uit het buitenland bedreigen de financiële markten in Nederland. Die conclusie van het Centraal Planbureau in de jaarlijkse risicorapportage vindt macro-econoom Edin Mujagic begrijpelijk. ‘Het is iets waar we geen invloed op hebben, maar als de spanningen oplopen, dan merken we dat wel.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft er afgelopen donderdag voor gekozen om voor het eerst in vijf jaar tijd de rente te verlagen. Onbegrijpelijk, vindt macro-econoom Edin Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandsche Bank (DNB) heeft nog maar eens een strenge blik geworpen op het hoofdlijnenakkoord van de beoogde coalitie. Die bleek met name qua begrotingstekort behoorlijk af te wijken van de bevindingen van het Centraal Planbureau (CPB). Volgens econoom Arnoud Boot staan de Nederlandse overheidsfinanciën er eigenlijk behoorlijk goed voor, als je het vergelijkt met big spender Amerika. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De economie kan nog wel een duwtje in de rug gebruiken. Of een renteverlaging van 0,25 procentpunt van de ECB daarvoor een goed idee is, is de vraag. Maar begrijpelijk is het wel, zegt macro-econoom Edin Mujagic. ‘En ook als je naar de inflatie kijkt, kun je zeggen dat het doel van 2 procent in zicht komt.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Allerlei indicatoren wijzen erop dat de Amerikaanse economie fors vertraagt, stelt Edin Mujagic. De Amerikaanse centrale bank, de Fed, zal daar volgens de macro-econoom niet rouwig om zijn. 'Dit komt in de buurt van de zogenaamde zachte landing waar de Fed op aanstuurde.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De kredietwaardigheid van Frankrijk is verlaagd van dubbel A naar AA-. Dat heeft kredietwaardigheidsbeoordelaar S&P besloten. Volgens macro-econoom Edin Mujagic is de Franse kredietwaardigheid verlaagd omdat er zorgen zijn om de hoge Franse staatsschuld in combinatie met de lage economische groei. ‘De Franse overheid doet te weinig om die schulden aan te pakken.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Grootbanken maken dan wel geen mondelinge of schriftelijke afspraken over de spaarrentes, toch heeft de consumentenwaakhond ontdekt dat die banken stilzwijgend de rentes op elkaar afstemmen. Daardoor profiteren met name de banken van hoge winsten, terwijl klanten achterblijven met lage spaarrentes. ‘Er is iets met de consument, de spaarder in dit geval, die bereid is dit te accepteren’, valt econoom Arnoud Boot op. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Compensatie zit overheidsfinanciering in de weg Uit cijfers van het CBS blijkt dat de investeringen in Nederland achterblijven. Een slecht teken in een tijd waarin juist die investeringen hard nodig zijn voor de economische groei van ons land. Dat tegelijkertijd miljarden extra euro's vrijgemaakt moeten worden voor compensatie van slachtoffers van de Toeslagenaffaire, komt slecht uit. ‘Compenseren is het tegenovergestelde van investeren’, zegt macro-econoom Arnoud Boot. Wat heeft de Toeslagenaffaire te maken met achterblijvende investeringen? Vooropgesteld, deze mensen zijn op grote schaal tekortgedaan. Het is heel legitiem dat zij worden gecompenseerd, onder meer via de stichting van Prinses Laurentien, Stichting Gelijkwaardig Herstel (SGH). De slachtoffers van de Toeslagenaffaire zijn vermalen door het systeem, en we zien nu dat ook dat Laurentien wordt vermalen. De bedragen die via de stichting, ook wel de methode-Laurentien, genoemd, zijn veel hoger dan via andere beschikbare routes voor compensatie. Via SGH kunnen ouders gemiddeld zo’n 128.000 euro ontvangen, de stichting zou aan 80 procent van de gedupeerden meer dan een ton uitkeren. Dat staat diametraal tegenover wat het ministerie uitkeert. Wat is dan de algemene vraag rond compensatie van slachtoffers? Of het nu de Kinderopvangtoeslagenaffaire is of het gas in Groningen, er zijn altijd schadegevallen in een economie en die moeten gecompenseerd worden. Ook bij de gevallen die niet op de voorpagina's staan. Maar de wijze waarop dat kan, is beperkt. We hebben het hier over een groot maatschappelijk verschijnsel. Maar via deze Laurentien-route kunnen veel mensen rekenen op een ton. Maar het aantal mensen dat zich achtergesteld voelt, zal zich achtergesteld voelen. Die willen ook in dat regime. Maar een dergelijk schaderegime leidt tot totale ontevredenheid en een zoektocht naar hoe mensen gecompenseerd kunnen worden. En dat treft het investeringsvermogen in Nederland. Op welke manier dan? In de moderne democratie moet we slachtoffers onmiddellijk gaan compenseren. Dat is in veel gevallen ook nodig, bijvoorbeeld tijdens de coronacrisis. Het was nodig en je moet mensen beschermen. Maar compenseren is uiteindelijk het tegenovergestelde van investeren. En compenseren is uiteindelijk consumptie. Dat betekent een toename van de uitgaven en de toename van de vraag. Maar het grote probleem in onze economie is dat het aanbod achterblijft bij de vraag. Dat leidt tot een overspannen arbeidsmarkt. We kunnen geen mensen vinden dat leidt tot lage productie. Maar we moeten over van een compensatiemaatschappij naar een investeringsmaatschappij. Hoe moeten we dat doen? Overheidsuitgaven moeten een stap terug doen. En ik zie een positieve ontwikkelingen in het hooflijnenakkoord. Er gaat één miljard euro extra naar InvestNL, de investeringsmaatschappij van de overheid gericht op de langere termijn. Dat moet samen met ondernemers werken aan het groeivermogen van Nederland. Een ander lichtpunt is het rentebeleid van de ECB. De kans is groot dat de Europese Centrale Bank volgende week de rente gaat verlagen. Dat zal een effect gaan hebben, bedrijven kunnen dan makkelijker investeringen doen. Op gebied van infrastructuur, de energietransitie. Dat betekent bedrijven, bedrijven helpen bij die transitie. Daar zit dan een uitdaging voor overheden en voor de maatschappij als geheel. Door te blijven compenseren, dan is er überhaupt geen ruimte meer voor investeren. Dus maak een goede taakverdeling en zorg dat er ruimte komt voor investeren. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Duitse inflatiecijfers laten zien dat de inflatie in de Eurozone nog niet verslagen is, in tegenstelling tot wat onder anderen ECB-voorzitter Christine Lagarde beweert. Macro-econoom Edin Mujagić spreekt van een grote communicatiefout. De ECB belooft al maandenlang een renteverlaging in de zomer. Daardoor is er geen weg meer terug en moet de bank eraan geloven. ‘Ze hebben zich in de hoek geschilderd.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een ingezonden stuk in the Financial Times van Franse president Emannuel Macron en de Duitse bondskanselier Olaf Scholz over de toekomst van Europa deed een hoop stof opwaaien. Macro-econoom Edin Mujagic is kritisch: ‘gezonde overheidsfinanciën kom je een stuk verder’. Met de analyse van Scholz en Macron gaat Mujagic een heel eind mee: de wereld is ingrijpend veranderd en Europa moet met de wereld mee veranderen. Europa moet competitiever worden met een grotere interne markt, meer investeringen, minder bureaucratie en een ‘level playing field'. Maar waar het fout gaat, is hoe zij dit voor elkaar willen krijgen. Het komt neer op nog meer Europees industriebeleid, meer overheidssturing en –bemoeienis en -subsidies. Allemaal dingen die het level playing field verstoren. Heel consequent is het niet. Macron wil zelfs een stap verdergaan: de begroting van de EU verdubbelen, gemeenschappelijke schulden aangaan voor grote investeringen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De spaarrentes in Nederland voor consumenten vallen laag uit. Dat komt door weinig concurrentie, zegt de Autoriteit Consument & Markt (ACM) na onderzoek. Edin Mujagic had de waakhond het werk kunnen besparen. Hij was er maanden geleden al van overtuigd dat het uitblijven van renteverhogingen ligt aan te weinig concurrentie tussen banken onderling. ‘Er is een klein aantal banken in Nederland en die vechten niet om ons spaargeld.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Veel signalen wezen er al op dat de Europese Centrale Bank de rente gaat verlagen, maar dankzij Philip Lane, hoofdeconoom van de ECB, weet iedereen het vrijwel zeker: op 6 juni gaat de centrale bank de rente verlagen. ‘Het is bijna uitgesloten dat het niet gebeurt, behalve als er nog iets gebeurt tussen nu en 6 juni’, zegt econoom Arnoud Boot. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uit de doorrekening van het hoofdlijnenakkoord door het Centraal Planbureau blijkt dat er eigenlijk maar weinig met geld wordt geschoven. ‘Je zou bijna zeggen: dit gaat nergens over’, zegt econoom Arnoud Boot. ‘De Rijksbegroting en alle uitgaven bedragen bijna 450 miljard, en met een beetje moeite komen we hier tot 10 miljard.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor het eerst in ruim tien jaar tijd is de rente in Japan boven de 1 procent gekomen. En dat is volgens macro-econoom Edin Mujagic opmerkelijk, want ‘lange tijd stond Japan synoniem voor 0 procent rente'. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De ECB kwam onlangs met het halfjaarlijkse Financial Stability Report. De schulden bij bedrijven en huishoudens zijn wat gedaald vergeleken met pieken in de coronapandemie, net zoals schulden van de overheid. Maar dat laatste is slechts een gevolg van hoge inflatie die de afgelopen tijd de miljarden euro’s aan extra rentelasten camoufleerde, zegt macro-econoom Edin Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Fed-baas Jerome Powell zal geen al te fijne herinneringen over hebben gehouden aan zijn bezoek aan Amsterdam, vorige week: hij bleek corona te hebben opgelopen en hoewel dat inmiddels geen reden meer is voor paniek, was het ongetwijfeld een smetje op zijn bezoek. Hoe anders was dat voor macro-econoom Edin Mujagic, die aan Powells lippen hing. Zeker toen hij ging uitleggen waarom het de Amerikaanse economie zo voor de wind gaat, sinds het einde de coronacrisis. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De eerste raming waarmee het Centraal Planbureau (CPB) komt op basis van de plannen van de beoogde coalitiepartijen PVV, VVD, NSC en BBB, zal ‘geen positief verhaal’ zijn. Dat verwacht econoom Arnoud Boot. ‘Op de korte termijn zal het meevallen, want het is heel moeilijk om snel geld uit te geven.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met het naar buiten komen van het akkoord tussen PVV, VVD, NSC en BBB kan ook worden geconcludeerd wie welke speerpunten heeft binnengehaald. Econoom Arnoud Boot ziet echter een opvallende afwezige: ‘De VVD zit het minst duidelijk in dit akkoord.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Frankrijk maakt zich grote zorgen over de controle die Zwitserland heeft op de watertoevoer naar West-Europa. De dam die de toevoer van water vanuit het Meer van Genève regelt, valt onder controle van de Zwitsers, tot grote onvrede van Frankrijk. Volgens macro-econoom Edin Mujagic is een mogelijke oplossing voor het schaarser wordende water ‘goud waard’. Iets wat volgens hem ‘kansen biedt voor beleggend Nederland’. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De afgelopen weken zijn de positieve economische cijfers in een rap tempo naar buiten gebracht. Dat ziek ook macro-econoom Edin Mujagic, die het ‘heel veel goed nieuws’ noemt, met onder andere een toename van de economische activiteit. Toch waarschuwt hij: ‘Maar het is eigenlijk net als het weer van vandaag. Het is prachtig weer, maar later op de dag schijnt het toch een beetje te gaan regenen en te waaien. Dat geldt voor de economie ook.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bedrijven en kiezers, maar ook de media, vragen aan politici, onder wie die van de formerende partijen, om te reageren op de waan van de dag, stelt econoom Arnoud Boot. 'Maar daarmee verliezen ze het grotere plaatje uit het oog.' Als voorbeeld geeft Boot de laatste faillissementscijfers, die lang niet zo dramatisch zijn als ze lijken.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Studentenprotest als symbool van doorgeslagen cancel-syndroom De studentenprotesten bij, onder meer, de Universiteit van Amsterdam, leidt tot veel beroering. Volgens macro-econoom Arnoud Boot is het helder dat er verschrikkelijke dingen gebeuren in Gaza, die een protest dan ook legitimeren. Wat Boot, werkzaam bij de UvA, dwarszit is dat er geen ruimte meer is voor discussie over de oplossingen van ingewikkelde problemen, zoals Gaza nu en eerder over verduurzaming van een oliebedrijf als Shell. ‘We hebben het hier over het cancellen van de inhoudelijke discussie.’ Waar blijkt dat dan uit, Arnoud? 'Iedereen heeft kunnen zien hoe onrustig het is geweest rond de universiteit. Maar ik hoef het niet te hebben over de details rond de protesten, maar ik wil een vergelijk trekken met de financiële crisis in 2008 en het omvallen van Lehman Brothers. Naar aanleiding daarvan heb ik samen met een student het discussieforum Room for Discussion opgezet. Daar worden actuele thema's besproken. Dit soort fundament fundamentele discussies zijn cruciaal voor de inrichting van een maatschappij. Maar we zien nu steeds meer dat over heikele thema's elke vorm van discussie onmogelijk wordt gemaakt. Niet alleen over Gaza, maar voormalig Shell-baas Jeroen van der Veer werd het spreken over verduurzaming onmogelijk gemaakt, en datzelfde gebeurde bij de militaire baas van de NAVO, Rob Bauer. Wat heeft dat met de pro-Palestinaprotesten bij universiteit te maken? We hebben het hier over cancelling van de inhoudelijke discussie. We hoeven niet te discussiëren over de verschrikkelijke dingen die gebeuren in Gaza. Daar zijn we het allemaal wel over eens. Maar we moeten het wel hebben over de oplossingen. En dat is een moeilijk verhaal. En de reden waarom er wordt gedemonstreerd, is ook niet overal duidelijk. De een zegt dat het gaat over Gaza, de ander vindt dat het bestuur van de universiteit moet aftreden. En dat terwijl er ook verschillende partijen meedoen aan de protesten, waardoor niet duidelijk met wie je het woord kan voeren en waarover. Een totaal demasqué van het protest. Wat bedoel je daarmee, Aroud? We zien dat alles erbij wordt gehaald, en de aandacht wordt ook gericht op het bestuur van de UvA. Ik ben altijd bereid tot kritiek over de universiteit, maar daarover moet je wel in gesprek gaan. Dat mensen tijdens de proesten niet herkend willen worden, dat snap ik. Maar als je met elkaar in gesprek gaat over moeilijke onderwerpen, dat moet je elkaar in de ogen kunnen kijken. Dat is niet gebeurd en dat maakt elk gesprek onmogelijk. Dat is het demasqué van dit protest. We hebben dat eerder gezien in de Verenigde Staten bij vergelijkbare protesten. Het enige wat nog blijkt te werken is repressie, waarbij de ruimte voor discussie is verdwenen. Repressie werkt blijkbaar, maar dat is geen oplossing. The Economist heeft het over het omvallen van de liberale wereldorde. Kan je je daarin vinden? Ja. Dan hebben we het nadrukkelijk ook over de samenleving en hoe de economie als geheel functioneert. Kijk hoe Trump in de Verenigde Staten elk probleem tegemoet treedt, kijk naar Erdogan in Turkije en Netanyahu in Israël, waar voor de Hamas-aanval al grote demonstraties tegen het Israëlische beleid was. Gesprekken zijn cruciaal maar in de wereldorde neemt de repressie alleen maar toe. Het is een extreme vorm van nationalisme en dat is het slechtste wat er is voor de internationale economie en voor hoe wij met elkaar samenleven. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens De Nederlandsche Bank (DNB) zijn de stijgende lonen de oorzaak van de inflatie van afgelopen jaar. Een conclusie waar iets voor te zeggen is, denkt macro-econoom Edin Mujagic. Toch heeft hij het gevoel dat DNB vergeten is een andere indicator te onderzoeken. ‘In het hele rapport van DNB wordt met geen woord gerept over de mogelijke invloed van het beleid van de Europese Centrale Bank’. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Aan de ene kant proberen centrale banken de inflatie rond de 2 procent te houden, maar aan de andere kant willen diezelfde centrale banken ook ‘prijsstabiliteit’ nastreven. Volgens macro-econoom Edin Mujagic is het een ‘linguïstisch gedrocht’ en ‘eigenlijk heel vreemd’. Daar blijkt hij nu niet de enige in te zijn. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De formatie is de finaleweek ingegaan. De VVD, NSC, PVV en BBB hebben nog tot 15 mei de tijd om met elkaar tot een akkoord te komen. Macro-econoom Arnoud Boot kijkt reikhalzend uit naar dat moment: ‘Ik ben er helemaal klaar voor en misschien ook wel klaar mee. Het gaat aan de ene kant over de doorrekeningen van het CPB, maar aan de andere kant ook over wat de verdeling van het beleid wordt.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De kwartaalcijfers die ING gisteren presenteerde lijken op het eerste gezicht niet bijzonder opmerkelijk. Juist op momenten dat banken in rustig vaarwater verkeren, is het volgens econoom Arnoud Boot belangrijk om te blijven ondernemen. ‘Je moet rugoefeningen doen voordat je last van je rug hebt. Als je al last van je rug hebt, dan ben je te laat.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zoals vrijwel iedere econoom en analist zag aankomen gaat de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale bank, nog steeds de rente niet verlagen. Simpelweg omdat de inflatie nog te hoog is. Ondanks de verwachte uitspraak van topman Jerome Powell vond macro-econoom Edin Mujagic het een ‘memorabele dag’. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met angst en beven sloot de Amerikaanse beursdag op dinsdag. Zowel de Dow Jones, de S&P500 als de Nasdaq sloten de maand april negatief af. Allemaal in afwachting van het rentebesluit van de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve. Later vandaag komt dat orgaan met het oordeel. Macro-econoom Edin Mujagicheeft vooral medelijden met de Fed. ‘De Fed zit in een onmogelijke spagaat’ See omnystudio.com/listener for privacy information.