Wetenschap Vandaag | BNR

Ooit waren miljoenpoten zo groot, dat ze je makkelijk van de voeten zouden lopen als je per ongeluk hun pad zou kruisen.   Je hebt duizendpoten en je hebt miljoenpoten. Er zijn veel verschillende soorten van beide, maar erg groot zijn de langwerpige krioelende beestjes met veel pootjes niet. Tenminste: vandaag de dag.  Toen in 2018 op een strand in Noord-Engeland een enorm stuk zandsteen van een klif afbrak, werd een fossiel gevonden van een gigantische miljoenpoot. Eentje zo groot als een auto. Het is het grootste ongewervelde dier ooit gevonden en stoot daarmee de reuze zee-schorpioen van de troon.   De reuze miljoenpoot moet zo'n 326 miljoen jaar geleden geleefd hebben. Dat is meer dan 100 miljoen jaar voor het dino-tijdperk. Waaraan hij uitstierf is nog niet bekend, en moeilijk te onderzoeken met maar drie van dit soort fossielen op de wereld, maar het kan door opwarming van de planeet zijn gekomen, of door de opkomst van reptielen die het van ze wonnen aan de eettafel.  Lees hier meer: Millipedes ‘as big as cars’ once roamed Northern England, fossil find reveals.  Fotocredit: Neil DavesSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Hou je van een goeie zombie-serie of –film op z'n tijd? Dan zou dat in je voordeel kunnen werken in een wereldwijde pandemie.   Wat is er van invloed op hoe goed je tegen de stress van een pandemie kan? Met die vraag begonnen wetenschappers van onder andere Penn State University een onderzoek. 310 proefpersonen kregen een goed uitgedachte vragenlijst waarbij onder andere naar weerbaarheid werd gekeken en dus ook naar het type programma's en films dat ze keken. Ze corrigeerden voor karaktereigenschappen en zagen onder andere dat mensen die meer einde van de wereld- films en -series hadden gekeken, beter om konden gaan met de stress van een wereldwijde covid-pandemie.  Het is alsof je hersenen al even hebben kunnen wennen of trainen, menen de onderzoekers. En het laat volgens hun ook zien dat verhalen (en dus ook series) meer zijn dan alleen entertainment. Ze kunnen een voorbereiding zijn op het leven zelf.  Lees hier meer: Zombie movies prepared you for the pandemic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Meer dan 400 kilometer van de kust van Taiwan ligt een klein stukje land in het midden van een rif. Eén van de eilandbewoners is een aardworm, maar hoe is die daar gekomen? Het eilandje in de buurt van Taiwan kent een enorme biodiversiteit en één van de (helaas wel invasieve) bewoners die daaraan bijdraagt is de aardworm P. litoralis die overal ter wereld in kuststreken gevonden wordt. Maar hoe heeft dat diertje zich eigenlijk verplaatst? Hoe kwam het de oceanen over?  Misschien zijn ze ooit meegenomen door mensen, als aas voor het vissen wellicht? Maar dat leek de onderzoekers onwaarschijnlijk, aangezien de wormpjes te dun zijn om daar geschikt voor te zijn. Misschien zaten ze in planten die door mensen zijn neergezet? Ook niet waarschijnlijk, want de wormpjes komen ook voor op plekken zonder geplante planten.   Zouden ze dan meegereisd zijn met vogels? Om dat te onderzoeken hebben ze wat wormpjes op de poten en rug van duiven geplaatst (ja echt) en vervolgens gemeten hoelang ze op de duiven bleven zitten. Maar helaas: na twee uur waren ze er – op één dood wormpje na – allemaal afgevallen.   Als laatste theorie dachten de onderzoekers aan bootjes. Zouden de wormen dan misschien meegereisd zijn op drijvende stukjes hout of ander materiaal? Om dat te testen plaatsen ze volwassen wormpjes in kledingzakken met daarin of zeewier, of stukken hout, of wat extra stof in oceaanwater. En wat bleek: na 53 dagen leefden de wormpjes in zakken met drijfhout nog steeds. En daarmee is het – voor volwassen wormpjes ten minste – de meest logische theorie. Lees hier verder: Ubiquitous Little Earthworms Might Have Got Around on Driftwood. De paper: How to cross the sea: testing the dispersal mechanisms of the cosmopolitan earthworm Pontodrilus litoralis.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Onderzoekers van de universiteit van Western Australia bedachten een tijdje terug iets slims om een invasieve vissensoort tegen te werken bij het voorplanten: een enge robotvis. Ze werden ooit door mensen losgelaten in de natuur om muggenlarven op te eten: de muggenvis, of muskietenvis. Inmiddels is het beestje één van de grootste bedreigingen in zoetwater ecosystemen ter wereld. Zo eet de vis bijvoorbeeld heel veel kikkervisjes op. Pogingen om het dier weg te krijgen mislukten steeds, tot Australische wetenschappers robotica inzetten.  Eerst zochten ze uit wat de grootste vijand was van de muskietenvis en vervolgens maakten ze daar een robotversie van. De robotvis leerde vervolgens onderscheid te maken tussen muskietenvisjes en kikkervisjes, zodat hij daar zijn gedrag op aan kon passen. Als een soort bodyguard verdedigt hij de kikkervisjes door de muskietenvisjes aan te vallen.   De onderzoekers hopen ook dat de muskietenvisjes hierdoor zo uitgeput en gestrest raken, dat ze geen energie meer overhouden voor de voortplanting.  Lees hier meer: Robots use fear factor against highly invasive fish.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Australische onderzoekers hebben honderden duizenden hersencellen in een schaaltje binnen vijf minuten geleerd hoe ze een simpel computerspelletje moeten spelen.  Het gaat om het computerspelletje 'Pong’, één van de eerste spellen die ooit voor de computer werden gemaakt. Het lijkt een beetje op een potje tennis: een balletje gaat heen en weer en als speler ben je een klein bewegend balkje dat het balletje terug moet kaatsen naar de overkant. Een algoritme heeft het spelletje in zo'n 90 minuten (of 5000 potjes) onder de knie, maar de levende hersencellen in een schaaltje blijken het spel binnen 10 tot 15 potjes al door te hebben.   Het mini-breintje in een schaaltje bestaat uit zo'n 800.000 levende hersencellen op een elektroden-chip die zowel het versturen van signaaltjes aan neuronen als het uitlezen van die signaaltjes mogelijk maakt. De cyborg hersentjes oefenden zonder tegenstander. Met signaaltjes naar de chip lieten de onderzoekers weten waar het balletje was, de cellen verplaatsen op basis van die kennis het balkje heen en weer.  Uiteindelijk willen de onderzoekers – die een bedrijfje zijn begonnen - dit soort levende cellen combineren met siliconen computerelementen om zo sneller lerende kunstmatige intelligentie te creëren. En ja: dat is inderdaad behoorlijk spannend. Lees hier meer: In vitro neurons learn and exhibit sentience when embodied in a simulated game-world.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In het M4I-lab van Ron Heeren in Maastricht kunnen ze aan een haar zien wat je jaren geleden op de dag nauwkeurig aan het doen was.  Dat zit natuurlijk iets genuanceerder, maar met de nieuwste technieken kunnen ze in ieder geval het chemische dagboek van je haar uitlezen. Zelfs als je twee jaar geleden een dag op bezoek bent geweest bij iemand die stevig rookt dan is dat - met de juiste technologie - terug te zien in die ene haar.  Het is lang niet het enige dat er in dit high tech lab gebeurt. Lees hier maar: Maastricht MultiModal Molecular Imaging Institute. Niet lezen, maar kijken kan hier: See omnystudio.com/listener for privacy information.

Duizenden moleculen tegelijk in realtime analyseren om zo bijvoorbeeld te kunnen bepalen hoe een tumor groeit of een bot geneest: in het lab van Ron Heeren in Maastricht hebben ze daar de techniek voor ontwikkeld.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het bestrijden van een ziekmakende Afrikaanse parasiet wordt in de weg gezeten door honden, blijkt uit onderzoek van de universiteit van Exeter.  De Guineaworm is een parasitaire rondworm. De worm heeft kleine zoetwater-eenoogkreeftjes als tussengastheer en een zoogdier als uiteindelijke gastheer. Mensen kunnen hem krijgen door bijvoorbeeld water te drinken met watervlooien erin waarop de larven van de parasiet zitten. In het lichaam kan de worm zorgen voor nare misvormingen.  Nou is het aantal besmettingen al flink teruggebracht. Van miljoenen in de jaren tachtig, naar slechts 27 in 2020. Maar helemaal weg is de parasiet nog niet. Nu hebben onderzoekers ontdekt dat de huisdieren in centraal Afrika daar iets mee te maken hebben. 93 procent van alle gedetecteerde wormen vorig jaar zaten namelijk in honden. Specifiek in honden die wel van een weggegooid stukje vis op z'n tijd hielden.   Het laat maar weer eens zien, dat aandacht voor omgeving en dieren enorm belangrijk is, zeker bij het uitroeien van ziektes die voor mensen gevaarlijk kunnen zijn.  Lees hier meer: Seasonal fishery facilitates a novel transmission pathway in an emerging animal reservoir of Guinea worm. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit weekend is het - als het goed is - zover: de James Webb Space Telescoop - het grootste en meest ambitieuze ruimte-observatorium ooit gebouwd gaat de ruimte in.  Maar wat gaat hij daar eigenlijk doen? James Webb Systems Engineer Maurice te Plate van ESA vertelt waarom Webb een infraroodtelescoop moest worden, welke instrumenten er aan boord zitten en waar hij precies naar gaat kijken.  Meer lezen over de James Webb Telescoop kan onder andere hier: Webb - Seeing farther.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Studenten van de TU Eindhoven staan op het punt om af te reizen naar Antarctica. Ze gaan die kant op om belangrijke metingen te doen die nodig zijn voor de bouw van hun zelfrijdende Antarctica-rover.  In deze audio hoor je Ewout Hulscher en Oscar Mannens van Team Polar over waar de rover allemaal tegen moet kunnen en wat hij allemaal gaat meten in de toekomst. Meer informatie over het project vind je op de site van team Polar. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor het eerst hebben onderzoekers de precieze snelheid kunnen bepalen waarmee een ziekmakende bacterie een boom besmet.  Kleine insecten zijn verantwoordelijk voor het infecteren van citrusbomen met een vervelende bacterie. Deze bacterie maakt gebruik van de sapstromen van de boom om zich verder te verplaatsen door zijn gastheer. De snelheid waarmee hij de hele boom besmet is nu bepaald door plantenonderzoekers.   Ze berekenden dat de bacterie zo'n 2.9 tot 3.8 centimeter per dag moet afleggen. Een boom van drie meter is op dat tempo binnen 80 tot 100 dagen van wortel tot kroon besmet. En dat is nog voordat er symptomen zoals vergeelde bladeren te zien zijn. Als de boer ziet dat z'n bomen ziek zijn, is het dus al te laat.   Toch hebben de onderzoekers ook iets gevonden waarmee ze de boeren een beetje kunnen helpen: de temperatuur waarop de bacterie zich het snelst verplaatst. Die is heel specifiek: 25.7 graden. Deze kennis kan in ieder geval helpen bij het bepalen van de minst gunstige plek voor een citrusboomgaard. Lees hier meer: Modeling ‘Candidatus Liberibacter asiaticus’ Movement Within Citrus Plants.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als we ons dingen proberen te herinneren gaat dat nog wel eens mis. We weten nog lang niet alles over het mechanisme daarachter, maar onderzoekers hebben weer een stukje van de puzzel opgelost.  In een experiment kregen proefpersonen een 70 korte filmpjes van 30 seconden te zien met daarin een afgerond verhaaltje. Dit was het moment waarop de hersenen de herinneringen maakten. Op dag twee werden de proefpersonen onder een MRI-scanner gelegd en kregen ze de filmpjes nog een keer te zien. Ah, dachten de hersenen, dit heb ik eerder gezien. Ik weet precies wat er gaan gebeuren. Maar de helft van de filmpjes werden door de onderzoekers op een cruciaal moment in het verhaal abrupt stopgezet. Verrassing! De hersenen moesten hierdoor schakelen: de wereld is niet zoals in mijn herinneringen en ik moet aanpassingen maken.   Aan de resultaten van de MRI-scanner konden ze zien dat de activiteiten van de hippocampus op dat moment veranderde. Van ‘alles goed opslaan-modus', switchte het naar ‘edit-modus’. De herinnering werd als het ware opengegooid. Dat is ook een moment waarop het mis kan gaan. Toen op dag drie de proefpersonen werden gevraagd wat ze zich nog konden herinneren van de filmpjes, maakten ze in de filmpjes die waren onderbroken de meeste fouten. Gek genoeg zaten die fouten niet in het herinneren van de verhaallijn, ondanks dat deze was onderbroken. Het waren juist andere details in het verhaaltje die niet meer klopten. Alsof de hele herinnering door elkaar was geschud.   Wat kunnen we hier nou mee? Volgens de onderzoekers is deze kennis over het verrassingselement interessant op verschillende manieren. In het onderwijs zou je het kunnen gebruiken om herinneringen op een juiste manier te wijzigen. Leren van je fouten door de feedback heel verrassend te maken bijvoorbeeld. Bij een verhoor of een getuigenverklaring wil je juist oppassen met het verrassingselement. Onderbreken en nieuwe informatie toevoegen terwijl iemand zich iets belangrijks probeert te herinneren zou de herinnering juist kunnen verstoren. Verrassing als tool voor het opengooien van herinneringen dus.   In deze audio hoor je onderzoeker Allie Sinclair van Duke University. De paper vind je hier: Prediction errors disrupt hippocampal representations and update episodic memories. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In 1972 werd een stukje rots van de maan veiliggesteld door astronauten van de Apollo 17-missie. Nu geeft datzelfde stukje rots onderzoekers allerlei belangrijke nieuwe informatie over de evolutie van de maan.   Natuurlijk was er al wel eens naar de chemische samenstelling gekeken van het monster, maar inmiddels is de technologie zover dat die samenstelling in veel meer detail bekeken kan worden. Waar in eerdere onderzoeken niet veel variatie binnen de chemische structuren van de aanwezige mineralen plagioklaas en olivijn werd gezien, zagen wetenschappers in Hawaï die nu verrassend genoeg wel.  Maar wat zegt dat? Dat vertelt ons iets over hoe deze mineralen door de tijd heen zijn afgekoeld en dus ook hoe de maan zich heeft gevormd. Om te bepalen hoe die afkoeling van de mineralen precies heeft plaatsgevonden, simuleerden de onderzoekers wel 5 miljoen mogelijke koel-scenario's met behulp van computermodellen. Daarmee konden ze aantonen dat de maan veel sneller moet zijn afgekoeld dan eerder gedacht: binnen 20 miljoen jaar in plaats van 100 miljoen.   Het laat zien dat wat we nu weten over de vorming van manen en planeten, zeker niet altijd set in stone is. De paper vind je hier: Chemical heterogeneities reveal early rapid cooling of Apollo Troctolite 76535. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een groot deel van de processen en installaties in de chemische industrie moet in 2050 aangedreven worden door duurzame elektriciteit. Het inzetten van plasmatechnologie zou daarbij enorm kunnen helpen. Maar hoe werkt het? Op de Brightlands Chemelot Campus in Geleen hebben ze net een nieuw plasmalab geopend. Tijd om eens een kijkje te nemen.  In deze audio hoor je onderzoekers Hans Linden (Brightsite/TNO) en Gerard van Rooij (hoogleraar Plasma Chemistry Maastricht University en hoofd van het Brightsite Plasmalab). Ook komen Bert Kip (CEO Brightlands Chemelot Campus) en Arnold Stokking (Managing director Brightsite) aan het woord.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jonge kinderen hebben hun ouders of verzorgers nog heel vaak nodig. Voor de jonge Darwinvink wordt het zelfs levensgevaarlijk als mama te vaak niet thuis is.  De eerste dagen nadat een ei uitkomt zijn jonge vogels enorm kwetsbaar. Het verdedigen van het nest door de vader werd altijd gezien als enorm belangrijk. Maar onderzoekers van Flinders University hebben ontdekt dat jongen van de Darwinvink - die leeft op de Galapagos eilanden - vooral meer kans hebben om te overleven als hun moeder meer tijd in het nest doorbrengt.  En dat is niet omdat ze het dan bijvoorbeeld lekker warm hebben. Nee, die moeders zijn een belangrijke buffer tussen de jonge vogels en de larven van de nare vampiervlieg. Een vlieg die helemaal niet thuishoort op de Galapagos eilanden. In 1997 werd deze parasiet daar voor het eerst ontdekt. Sindsdien zorgt hij voor problemen in vogelnesten, waarbij de vliegenlarven de jonge vogels doden of misvormd achterlaten.   Hoe meer tijd de moedervogel doorbrengt in het nest, hoe meer larven er sneuvelen en hoe minder kans ze hebben om de jongen iets aan te doen. De vader speelt daarbij toch nog een belangrijke rol: hoe beter hij het gezin van eten voorziet, hoe minder de moeder het nest hoeft te verlaten om zelf op zoek naar eten te gaan voor de jongen.  Lees hier meer: Female in-nest attendance predicts the number of ectoparasites in Darwin's finch species. Eerder keken de onderzoekers al eens hoe de vogels zich aanpassen aan de aanwezigheid van de vampiervlieg: How Galápagos finches evade a parasitic fly.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Onderzoekers is het gelukt om een simpel stukje rubber te programmeren en het tot twee te laten tellen.   We bevinden ons in het veld van de mechanische metamaterialen. Dat zijn materialen die je aanpast waardoor ze nieuwe mechanische eigenschappen krijgen. Neem bijvoorbeeld een simpel stukje rubber. Daar kun je oneindig veel vormen mee maken. Je kunt de structuur veranderen, er gaatjes in maken en zo bijvoorbeeld zorgen dat het extreem goed wordt in dempen, of druk opvangen.   Elk schakelpunt in het materiaal, elke keer dat het van de ene staat naar de andere gaat, kun je zien als een bit. Net als in een computer waarin bits eentjes en nulletjes zijn. Of een lichtschakelaar die aan of uit kan klikken. In materialen zitten dit soort bits ook. Prop je een papiertje in elkaar, dan zitten er bijvoorbeeld een heleboel van deze schakelpunten (bits) in.   Nu hebben onderzoekers een simpel stukje rubber aan de hand van die bits weten te programmeren. Het stukje ziet eruit als een golfplaat, maar dan van een paar centimeter en met maar een paar golfjes. Als ribbel (bit) één is ingedrukt, heeft dat een effect op ribbel twee. Dan kun je daar regels aan toevoegen. Bijvoorbeeld: ribbel drie kan pas ingedrukt worden als eerst ribbel één en twee ingedrukt zijn.   Het rubber kan zo zelfs tellen. Denk aan een lamp die afneemt in felheid als je meerdere keren op de schakelaar klikt (die bestaan). De lamp moet hiervoor bijhouden hoe vaak er is gedrukt. Dit rubber kan dat ook, maar dan geheel zonder elektronica.   Waarvoor is dit allemaal interessant? Dat is nog moeilijk te zeggen, want het is net pas gemaakt. Maar het zou zo maar eens interessant kunnen zijn voor soft robotics en simpele sensoren die geen elektronica in zich kunnen hebben.  In deze audio hoor je Amolf-onderzoeker Martin van Hecke. Lees hier meer over het onderzoek: A computer made of rubber.  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de American Geophysical Union zijn satellietbeelden gepresenteerd waarop zwaktes in een hele belangrijke ijsplaat in Antarctica te zien zijn. De ijsplaat is onderdeel van de Thwaites Glacier. Hij dient een beetje als rem en voorkomt dat de gletsjer sneller gaat stromen. Nu hebben onderzoekers scheuren in het laatste intacte stuk van de ijsplaat gezien. Ze verwachten dat de ijsplaat het binnen 5 tot 10 jaar begeeft. Dit zou als gevolg hebben dat het massaverlies in dit gedeelte van Antarctica met 25 procent toeneemt. Iets was weer gevolgen heeft voor de zeespiegelstijging.  Onderzoeker Michiel van den Broeke van het Instituut van Marien en Atmosferisch onderzoek van de Universiteit Utrecht vertelt meer over de situatie daar.  Op woensdag 15 december worden de resultaten op de conferentie besproken. Het is online te volgen: Collapse of Thwaites Eastern Ice Shelf by intersecting fractures.  Hier vind je een heleboel informatie over de gletsjers van Antarctica. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Insecten worden vaak genoemd als interessante eiwitbron voor de toekomst. Maar stel dat er massaal insectenboerderijen komen, hoe maak je die dan rendabel?  In het CoRoSect-project, waar 19 Europese partijen aan meewerken, wordt alvast gekeken of slimme robots zo'n insectenboerderij draaiende zouden kunnen houden.  Wetenschapsredacteur Karlijn Meinders ging langs bij de Universiteit Maastricht, waar onderzoeker Rico Möckel er meer over kan vertellen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

We weten allemaal dat knuffelen goed voor ons is, maar even geleden hebben onderzoekers ook laten zien dat hoeveel een kind in jonge jaren is geknuffeld ook echt een effect heeft op hun DNA.  In knaagdieren werd deze link eerder al eens gevonden, maar inmiddels is hier ook bij kinderen naar gekeken. Van 94 baby's werd bijgehouden hoeveel lichamelijk contact ze in de eerste 5 weken van hun leven met hun ouders hadden. Vier tot vijf jaar later bekeken ze van deze kinderen het DNA.   Ze keken hoe sterk bepaalde genen tot uitdrukking waren gekomen in verschillende DNA-gebieden en of ze konden zien wat dat had beïnvloed. Ze zagen op vijf plekken in het DNA een verschil tussen kinderen die als baby veel geknuffeld waren en kinderen die weinig lichamelijk contact hadden gehad. Eentje daarvan speelt een rol in het immuunsysteem en de andere in ons metabolisme. De kinderen die weinig waren geknuffeld leken biologisch ‘achter te lopen’.   Nou kunnen daarbij natuurlijk ook een heleboel andere factoren een rol hebben gespeeld en moet er nog worden onderzocht of deze kinderen hier ook ongezonder of ongelukkiger door zijn, maar een beetje extra knuffelen met die kleintjes kan alvast geen kwaad. Lees meer: Epigenetic correlates of neonatal contact in humans. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er zijn miljoenen verschillende soorten schimmels op de wereld en velen spelen een gigantisch belangrijke rol in ecosystemen. Van één mechanisme in schimmels weten we nu meer.   Wetenschappers uit Japan hebben gekeken hoe schimmels zich door piepkleine gaatjes – zoals de poriën in plantenbladen – weten te wurmen. Ze lieten zeven verschillende soorten groeien in een systeem met allemaal micro-buisjes. Sommige tunneltjes waren kleiner dan de gemiddelde schimmel-tentakel. Ze volgden de groei van de schimmels door onder andere in realtime fluorescerende eiwitten te volgen en keken vervolgens hoe elke schimmelsoort omging met de extreem kleine tunneltjes.   Ze zagen dat één groep schimmels zich makkelijk aanpaste aan de beperkte ruimte, terwijl een andere soort halverwege of net na de krappe buisjes stopte met groeien. Het bleek zo te zijn dat juist snelgroeiende schimmels te veel bouwmateriaal naar het puntje van hun groeiende tentakels stuurden waardoor ze klem kwamen te zitten. Snel groeien mag dan in veel situaties een voordeel zijn, als het aankomt op kleine gaatjes is rustig aan de manier om te gaan.  Lees meer: Fungi Squeezed Through Microchannels Offer Clues to Cell Growth. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Toen Ludwig van Beethoven op zijn 56ste stierf, liet hij zijn tiende symfonie onafgemaakt achter. Niet veel meer dan een paar handgeschreven notities met daarop zijn plannen voor het muziekstuk zijn bewaard gebleven. De incomplete stukjes thema en melodie die op de velletjes stonden zijn nu gebruikt om een algoritme te trainen om te componeren als Beethoven. Een componerend algoritme kun je in de basis vergelijken met een schrijfprogramma dat suggesties doet voor het volgende woord in je zin. Als het taal begrijpt krijg je door het programma te volgen wel werkende zinnen, maar misschien niet het verhaal dat je zelf wilt vertellen. In dit geval moest het te schrijven muziekstuk niet alleen muziektechnisch kloppen, het moest ook een hele specifieke stijl en een specifiek thema volgen. Om dat voor elkaar te krijgen moest het algoritme zo'n beetje een volledige muziekopleiding volgen. Daarna lieten ze het luisteren naar muziek uit de tijd van een jonge Beethoven en vervolgens trainden ze het met de muziek van Beethoven zelf. Na een paar jaar lukte het ze om een stuk te schrijven en dat te orkestreren. In oktober werd het opgevoerd in Bonn, Duitsland. Niet elke muzikant of muziekkenner vond het helemaal Beethoven-waardig, maar het is wel duidelijk welke leermeester het algoritme heeft gehad. Lees meer: How Artificial Intelligence Completed Beethovens Unfinished Tenth Symphony.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de grootste genetische ALS-studie tot nu toe hebben onderzoekers 15 genetische risicofactoren voor de ziekte geïdentificeerd.  In deze audio hoor je onderzoeker Wouter van Rheenen van het ALS Centrum in het UMC Utrecht. Lees hier meer: Grootste genetische ALS studie identificeert 15 genetische risicofactoren.  De open access paper vind je hier: Common and rare variant association analyses in amyotrophic lateral sclerosis identify 15 risk loci with distinct genetic architectures and neuron-specific biology.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zuid-Amerika verloor de meeste grazers, bleek uit het onderzoek. 83 procent van alle soorten. Gevolgd door Noord-Amerika waar 68 procent van de soorten verdween. Australië verloor 44 en Afrika 22 procent. Deze cijfers legden de onderzoekers naast bodemmonsters uit 410 gebieden wereldwijd en zo zagen ze dat hoe groter het grazer-verlies, hoe meer branden er in dat gebied waren. Branden waren niet het enige gevolg van de verdwijnende gras-eters. Het zorgde ook voor een afname van het aantal fruitbomen en problemen bij roofdieren. De onderzoekers hopen met hun werk te laten zien hoe sterk de link is tussen grazers en branden. Het is kennis waarmee ze hopen dat we ook nu iets kunnen, in een tijd waarin de temperatuur en het aantal branden toeneemt. Lees meer: Loss of ancient grazers triggered a global rise in fires. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Om erachter te komen of een koraalrif goed genoeg was hersteld hebben onderzoekers zingende vissen afgeluisterd. In Centraal Indonesië wordt gewerkt aan het Mars Coral Reef Restoration Project. Dat project leek heel succesvol: het rif groeide terug en er was sprake van herstel. Maar hoe zat het met de rest van het ecosysteem? Om die vraag te beantwoorden kun je de zeedieren in het rif tellen, maar je kunt ze ook afluisteren. In deze audio hoor je onderzoeker Tim Lamont van de University of Exeter. Lees hier meer over het onderzoek: Newly discovered fish songs demonstrate reef restoration success. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er zijn regelmatig botsingen tussen clusters van sterrenstelsels. Het is vooral het gas dat in die clusters zit dat met elkaar botst. In dat gas is nu iets gezien wat alleen nog was voorspeld.  Tijdens een botsing nemen de gaswolken verschillende vormen aan. Het begin- en eindstadium van die vervorming waren al eens gezien, de tussenvorm was tot nu toe alleen nog voorspeld. Toen astronomen eigenlijk om een andere reden naar een cluster aan het kijken waren, werden ze verrast.  In deze audio hoor je onderzoeker Jelle de Plaa van SRON. Lees hier meer over de ontdekking: Laatste ontbrekende puzzelstukje van botsingen tussen clusters van sterrenstelsels. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De naakte molrat redt zich erg goed in zuurstofarme situaties, het dier kan z'n energieverbruik in rust met 85 procent verminderen om energie te besparen. Nu hebben onderzoekers meer ontdekt over het mechanisme dat het dier hiervoor inzet. Ze blijken een bepaald eiwit uit te zetten in hun bruine vetweefsel, waardoor ze binnen een uur kunnen reageren op hypoxie. Ze zetten als het ware razendsnel hun verwarming uit. Het mechanisme was vooral te zien in molratten die in koloniën leven, wat suggereert dat er ook een sociale kant zit aan het mechanisme. Omdat hypoxie ook bij mensen voorkomt het kan onder andere een rol spelen bij een hartinfarct, maar het is ook gezien in acute vorm bij mensen met een coronavirus-infectie hopen de onderzoekers met deze vondst uiteindelijke ook ons te kunnen helpen. Lees hier meer: Hypoxia tolerance: naked mole-rats may provide secret to low oxygen survival.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is onderzoekers gelukt om een minuscuul moleculair apparaatje te maken waarmee je onzichtbaar licht om kunt zetten naar zichtbaar licht. Specifiek gaat het om het omzetten van infraroodlicht naar zichtbaar licht. Voor het detecteren van zichtbaar licht hebben we al hele goede detectoren. Infraroodlicht detecteren lukt een stuk minder goed. Door infrarood eerst om te zetten naar beweging - trillende moleculen in dit geval - en die beweging om te zetten naar zichtbaar licht kan het infrarode licht met bestaande detectoren worden gezien.  In deze audio hoor je onderzoeker Ewold Verhagen van AMOLF. Lees hier meer over het onderzoek: Molecular device turns infrared into visible light. De paper vind je hier: Continuous-wave frequency upconversion with a molecular optomechanical nanocavity. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zo lieten een aantal zien dat de emotionele reactie van mensen op muziek werd versterkt door LSD. In recent Deens onderzoek wilden ze weten of dit ook geldt voor psilocybine het psychedelische stofje in paddo's. Twintig gezonde proefpersonen luisterden naar muziek van componisten Edward Elgar en Mozart, voor en na ze een gecontroleerde dosis psilocybine kregen. Hun emotionele reactie op de muziek was gemiddeld 60 procent sterker na het nemen van het middel. Volgens de onderzoekers is het nu van belang om te kijken of bij behandelingen van depressie met psychedelische middelen ook muziek ingezet zou moeten worden. Ze zijn van plan in een volgend experiment de proefpersonen onder een MRI-scanner te leggen, zodat ze ook kunnen zien wat er in het brein gebeurt bij die verhoogde emotionele reactie. Als deze middelen uiteindelijk gecontroleerd hun weg vinden naar individuele behandelingen kan ik me wel voorstellen dat er nog even gekeken moeten worden naar muzieksmaak. Want een verhoogde emotionele reactie op een nummer dat je vreselijk vindt, daarvan gaat niemand zich denk ik beter voelen. Lees meer: Psychedelic ingredient in magic mushrooms makes music more emotional to our brain.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eerder werd al eens een link gelegd tussen slecht slapende artsen en schade aan hun DNA. Een ander team merkte op dat er overdag meer sprake van DNA-schade is dan 's nachts. Wat suggereert dat slapen bijdraagt aan het herstellen van DNA-schade die je gedurende de dag oploopt. In nieuw onderzoek uit Israël naar zebravissen zijn ze dit nog beter gaan bekijken. Ze zagen dat de larven van de vissen langer sliepen als ze meer schade aan hun DNA hadden. Schade maakte moe, zo leek het. Door een schadeherstelstofje in de larven realtime te volgen zagen ze dat dit stofje harder aan het werk ging als de larven sliepen. Het herstellen van DNA-schade was tijdens het slapen dus efficiënter. Om te kijken of de aanwezigheid van dat herstelstofje ook de slaap stuurde, gaven ze sommige larven meer en sommige larven minder van dit stofje. En ja hoor: meer herstelstof, meer slaap, minder schade. Het lijkt erop dat de hoeveelheid schade en herstelstof gedurende de dag oplopen tot een bepaalde hoeveelheid wordt bereikt en dan krijgt het lichaam van de vis in dit geval een seintje: tijd om te slapen, de schade moet hersteld worden. De volgende stap is kijken hoe dit seintje precies wordt gegeven. En daarna: of mensen ook geholpen zijn bij deze vondst. De paper: Parp1 promotes sleep, which enhances DNA repair in neurons. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze audio hoor je onderzoeker Anna Dueren van de universiteit van Londen. Lees hier meer: The influence of duration, arm crossing style, gender, and emotional closeness on hugging behaviour. Ook hoor je gedragsbioloog en primatoloog Frans de Waal. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het RNA kan zelfs de genen beïnvloeden van de ontvanger. In het experiment zagen ze in het lab hoe planten die in hetzelfde water groeiden deze RNA-deeltjes met elkaar uitwisselden. Het kwam als een verrassing voor de onderzoekers, omdat RNA vaak erg onstabiel is buiten cellen en ze eigenlijk iets heel anders aan het bestuderen waren. Eén van de planten was zo gemodificeerd dat hij extra veel van een bepaald type RNA produceerde. Andere planten in dezelfde bak niet. Maar die pasten wel ineens de timing van hun bloei aan. Toen ze uitzochten hoe dat kon, zagen ze dat ook de andere planten grotere hoeveelheden van dat type RNA in zich hadden, zonder dat ze het zelf produceerden. Waarom zouden planten dit doen? Eén verklaring is om elkaar te waarschuwen. Een andere: competitie. Want hoe handig zou het zijn als je je buren genetisch zo kan aanpassen dat je al het eten voor jezelf hebt? De paper: Exogenous miRNAs induce post-transcriptional gene silencing in plants.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze audio hoor je onderzoeker Fleur Visser van de UvA en het NIOZ. Lees hier meer over haar werk: Dolfijnen voeren speciale schroefduik uit wanneer ze op diepe prooi jagen. Ook hoor je Jeroen Hoekendijk, promovendus bij het NIOZ en WUR. Meer over zijn werk lees je hier: Kunstmatige intelligentie helpt ecologen sneller tellen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vergeleken met andere planeten in ons zonnestelsel is de aarde ontzettend nat. Meer dan 70 procent van het oppervlakte van onze planeet bestaat uit water. Zo'n 97 procent daarvan is zout en vind je in oceanen. De rest: grondwater, ijs, water in de lucht en zoet water in rivieren en meren. Ook wijzelf en een heleboel andere organismen bestaan grotendeels uit water. Maar waar al dat water oorspronkelijk vandaan komt, dat is nogal een mysterie. In een nieuw onderzoek oppert een internationaal team onderzoekers onder leiding van de universiteit van Glasgow een opvallende nieuwe bron voor al dat water: onze gloeiend hete zon. Er werd al gedacht dat water pas na het ontstaan van de aarde hierheen is gekomen. Lang was het vermoeden dat waterdeeltjes hun weg naar de aarde vonden door mee te reizen met C-klasse planetoïden die op onze planeet zijn geknald. Dit is het type planetoïde dat het meest voorkomt en waarvan ook stukjes zijn overgebleven na impact met de aarde. Alleen na het onderzoeken van deze stukjes bleek de samenstelling van het merendeel van die planetoïden niet overeen te komen met de samenstelling van het water op aarde. Er moet dus nog een andere bron zijn geweest. Atoom voor atoom In dit nieuwe onderzoek bestudeerden ze kleine stukjes van Itokawa: een S-type planetoïde die zich in een baan dichtbij de aarde bevindt. De baan van dit soort planetoïden zit dichter bij de zon. In 2010 verzamelde de Japanse ruimtesonde Hayabusa minuscule brokkeltjes van Itokawa en die zijn nu atoom voor atoom geanalyseerd door een nieuw geavanceerd instrument. Het lukte de onderzoekers om de buitenste laag van 50 nanometer super gedetailleerd in kaart te brengen en daarin vonden ze een grote hoeveelheid watermoleculen. Zou je van deze korreltjes een kubieke meter rots maken en je zou deze smelten, dan zou je 20 liter water overhouden (heel veel dus). Regen van stofdeeltjes Hoe dat water daar dan weer terecht is gekomen? Uit zonnewind, denken de onderzoekers. Als de elektrisch geladen waterstofdeeltjes waaruit zonnewind grotendeels bestaat in contact komen met een vaste vorm zonder atmosfeer (zoals een planetoïde), dan kunnen ze tientallen nanometers doordringen in het oppervlakte. Binnenin kunnen ze vervolgens de chemische samenstelling van het gesteente veranderen en zo uiteindelijk water vormen. Die stofkorreltjes kunnen vervolgens tegelijk met C-type planetoïden op aarde zijn geregend om samen de basis te vormen voor het water in onze oceanen. Volgens de onderzoekers is het niet alleen een interessante theorie voor het ontstaan van het water op aarde: het zou ook astronauten kunnen helpen. Genoeg water hebben tijdens ruimtereizen is een grote uitdaging. Misschien kunnen ze op plekken ver weg van de aarde uit het stof dat ze daar vinden een extra voorraadje drinkbaar water halen. Meer over het onderzoek lees je hier: Space dust analysis could solve mystery of the origins of Earth's water. De paper vind je in Nature: Solar wind contributions to Earths oceans. In deze audio hoor je een paart fragmenten van onderzoeker Luke Daly uit de volgende video:See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een marine bioloog uit de VS las over een observatie waarbij een specifieke zeepok-soort zich had verplaatst. Geïntrigeerd door deze verrassende vondst zette hij het onderzoek voort en wat bleek: niet alleen kan deze zeepok zich verplaatsen, hij doet dit ook nog eens met een idee. Hij navigeert bewust naar een plek waar de kans op het vinden van eten nog groter is. In het geval van de zeeschildpad verplaatst de zeepok zich richting de kop van de schildpad, tegen de stroom in, waar meer eten langs de zeepok komt en het beestje zelf minder hoeft te doen. Erg hard gaan de zeepokken overigens niet: ze verplaatsen zich met ongeveer 80 mm per jaar. Hoe ze zich precies voortbewegen zonder van hun gastheer af te vallen, dat moeten ze nog onderzoeken. De paper: Five hundred million years to mobility: directed locomotion and its ecological function in a turtle barnacle.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze audio hoor je onderzoeker Ilse Aben van SRON. Lees hier meer over de ontdekking: Nederlandse satelliet onthult veel grotere methaanuitstoot Australische kolenmijnen dan verwacht op basis van landelijke rapportage. De publicatie vind je hier: Methane Emissions from Superemitting Coal Mines in Australia Quantified Using TROPOMI Satellite Observations. Meer over TROPOMI lees je hier. Aan TROPOMI werken ook Airbus Defence and Space, het KNMI, TNO, NSO en ESA mee.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Door fluorescerend pigment aan te brengen op bloemen in planten en die aan de weg te zetten op verschillende locaties konden ze bestuderen waar bestuivers heen gingen na het bezoeken van deze bewerkte bloemen. Zo zagen ze dat de beestjes veel vaker naar planten aan dezelfde kant van de weg gingen en veel minder vaak aan de overkant van de weg bloemen bezochten. Hoe breder de weg was, hoe groter het effect dat ze vonden. De onderzoekers vrezen dat het niet alleen voor de bijen vervelend is, maar ook voor het voortbestaan van bloemen en planten, omdat het bestuiving en biodiversiteit in de weg kan zitten. Ze stellen voor om in ieder geval ecoducten en fiets- en wandelbruggen vol te zetten met bij-vriendelijke plantjes. Lees hier meer: Roads pose significant threat to bee movement and flower pollination, U-M study shows.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De ontdekking werd gedaan door de universiteit van Nevada, waar een diamant die in de jaren tachtig al uit een Afrikaanse mijn kwam, opnieuw is onderzocht met de nieuwste technieken. Toen ze dat deden zagen ze dat kleine zwarte spikkeltjes in de diamant eigenlijk calciumsilicaat-deeltjes waren. Het soort mineraal dat ze vonden komt volgens de onderzoekers uit een diepte van tussen de 600 en 900 kilometer. Normaal gesproken breken deze mineralen af voordat ze de oppervlakte van de aarde bereiken, ze lijken niet intact te kunnen blijven buiten de hoge druk-omgeving waar ze vandaan komen. Dit keer waren de mineralen echter in uitstekende staat bewaard gebleven in de diamant. De onderzoekers hopen met deze ontdekking meer te weten te komen over de diepste dieptes van de aarde. Ze hopen ook dat er nu we weten dat dit soort mineralen op deze manier intact kunnen blijven meer nieuwe mineralen ontdekt zullen worden. Lees hier meer over de vondst: First-Ever Interior Earth Mineral Discovered in Nature.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zo jatten chimpansees nogal eens het eten van een concurrent als die even niet kijkt. Nu blijkt uit nieuw onderzoek dat de gewone poetslipvis je weet wel: die visjes die de huid van grotere zeedieren schoonhouden - er ook wat van kan. Wat blijkt: de vrouwelijke gewone poetslipvis eet vaker verboden voedsel als het mannetje niet kijkt. In dit geval is dat het slijm van de gastheer of vrouw. Dit is absoluut niet toegestaan als snack. Het is een ongeschreven afspraak tussen poetslipvissen en hun host. Dat doe je gewoon niet. Vrouwtjes kunnen het - vaker dan mannetjes toch niet laten om ervan te eten en daarvoor krijgen ze flink op hun kop van hun partner. Maar let die partner even niet op, dan nemen ze het ervan. Helaas voor de vrouwtjes werden ze ook als het incident buiten het zicht van de mannetjes gebeurde alsnog gestraft voor hun daad. Ze werden zelfs vaker gestraft als ze expres buiten het zicht van het mannetje gingen eten. Even los van deze ongezonde verhouding tussen de mannelijke en vrouwelijke gewone poetslipvis, laat dit complex gedrag zien waarvan we niet wisten dat deze kleine vissoorten ertoe instaat waren. De paper: Cleaner fish are sensitive to what their partners can and cannot see. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De paper vind je hier: Gut microbiome drives individual memory variation in bumblebees. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ze zouden zelfs het gedrag van mensen om ons heen kunnen beïnvloeden. Om dat te testen onderzochten wetenschappers uit Israël het geurloze stofje hexadecanal, of HEX. Ze lieten zowel mannen als vrouwen het stofje ruiken en keken wat er in hun hersenen gebeurde. Bij mannen zagen ze activiteit in het brein die duidt op verminderde agressie, maar bij vrouwen zagen ze juist activiteit die duidt op verhoogde agressie. Nou is HEX in grote hoeveelheden te vinden op het hoofd van pasgeboren baby's, het zou dus niet zo gek zijn als het een evolutionair trucje uit het dierenrijk is om de kleintjes veilig te houden. Waarbij vrouwen met een beetje meer agressie beter hun kroost kunnen beschermen, en mannen met een beetje minder een minder grote bedreiging zijn. De paper: Sniffing the human body volatile hexadecanal blocks aggression in men but triggers aggression in women. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze audio hoor je teamleden Lisa Overdevest en Lourens Touwen. Lees hier meer over het project: Engineering a New Sense: Team HART. Vrijdag 26 november presenteert het team het laatste ontwerp via een livestream. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze audio hoor je Frank Suurenbroek, lector Bouwtransformatie aan de faculteit techniek van de Hogeschool van Amsterdam. Lees hier meer over het onderzoeksproject: Sensing Streetscapes en hier meer over de wedstrijd: de RAAK-award voor het beste praktijkgericht onderzoek. Uitgereikt door Regieorgaan SIA. Stemmen op de publieksprijs kan nog. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat is waar onderzoekers uit Nieuw-Zeeland benieuwd naar waren. Ze vroegen mensen als experiment om een online enquête in te vullen van vijf minuten. Met het invullen ervan verdienen ze 10 dollar die naar het goede doel ging. De proefpersonen kregen een week, een maand, of geen deadline voor het invullen van de vragenlijst. Niet geheel onverwacht, kwamen er meer reacties binnen bij de deadline van een week, dan bij de deadline van een maand. Mensen voelden meer druk om snel te handelen en bij de latere deadline werd vaker uitgesteld. Maar wel verrassend was het dat de meeste reacties binnenkwamen uit de groep zonder deadline. De onderzoekers begonnen aan het onderzoek om te kijken hoe je mensen meer geld kunt laten doneren aan goede doelen, maar ze hopen nu ook dat het uitstelgedrag tegen kan gaan. Wil je bijvoorbeeld dat zoveel mogelijk mensen in je bedrijf een online security training uitvoeren, bedenk dan: een late deadline lijkt de slechtste optie. Met een korte deadline of geen deadline heb je waarschijnlijk meer succes. Lees hier meer over het onderzoek: Otago researchers discover best way to avoid procrastination. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze audio hoor je onderzoeker Mátyás Bittenbinder. De paper vind je hier: A non-lethal method for studying scorpion venom gland transcriptomes, with a review of potentially suitable taxa to which it can be applied. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Niezen is de snelle en plotselinge verplaatsing van lucht vanuit de longen door de neus en mond naar buiten. Over het algemeen gebeurt het ongecontroleerd, het is een reflex van de longen, in gang gezet door deeltjes die in de neus zorgen voor irritatie. Als je inademt voor een nies, neemt de druk in de borst toe, als je niest, schiet die druk omlaag. Dat zorgt voor een kleine verstoring van je hartritme, wat over het algemeen snel weer gecorrigeerd wordt door je hart. Ook al voelt het dus alsof je hart even stopt, het is alleen een verandering van het ritme. Bij het niezen vliegen tienduizenden minuscule spettertjes en bacteriën met zo'n 160 kilometer per uur je lichaam uit. Een nies tegenhouden is niet goed voor je. Het kan de druk in de luchtwegen wel 24 keer hoger maken en dat kan allerlei nare gevolgen hebben, van gescheurde trommelvliezen tot ingeklapte longen. Dus nies vooral, maar natuurlijk wel: netjes in een papieren zakdoekje. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu weten onderzoekers ook hoe het diertje dit voor elkaar krijgt. Dit type hagedis heeft een waterafstotende huid, waardoor er een dun laagje lucht op blijft zitten als het onderwater verdwijnt. Als het dier daar beneden uitademt, blaast het een bubbel op die op z'n snuit blijft zitten. Vervolgens gebruikt het de uitgeademde lucht in de bubbel om onder water te ademen. Door de hoeveelheid zuurstof in de bubbel te meten, kwamen de onderzoekers erachter dat dit moest zijn wat de hagedis deed. Gedurende de duik nam het zuurstofgehalte namelijk af, wat suggereert dat de zuurstof wordt gebruikt. Ook zagen ze dat hoe langer de hagedis onder blijft, hoe minder zuurstof het dier verbruikt. Of dat betekent dat hij zijn metabolisme aanpast en hoe het zit met overtollige koolstofdioxide, dat moeten ze nog verder onderzoeken. De paper vind je hier: Repeated evolution of underwater rebreathing in diving Anolis lizards.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het beerdiertje is een vrij onooglijk beestje van een halve millimeter lang. Vergeet kakkerlakken, dit zijn de sterkste diertjes van de hele wereld. Ze zouden als enige kunnen overleven in de ruimte. Maar zouden ze ook mee kunnen reizen op een meteoriet? En zo leven naar een planeet kunnen brengen? Om die vraag te beantwoorden brachten onderzoekers van de Universiteit van Kent 20 beerdiertjes in een soort winterslaap door ze te bevriezen. Vervolgens werden ze in met water gevulde cilinders met gigantische snelheden afgeschoten op een hoopje zand. Bij een impact met een snelheid hoger dan 900 meter per seconde bleken de diertjes toch niet sterk genoeg. Een meteoriet op ramkoers haalt gemiddeld hogere impactsnelheden, dus dat zou verspreiding van leven op deze manier onwaarschijnlijk maken. Maar ja: is de impact snelheid om wat voor reden dan ook, toch lager dan die 900 meter per seconde, en zijn de omstandigheden goed, dan zouden ze het zomaar eens kunnen redden op een nieuwe planeet. Lees hier meer over het onderzoek: Hardiness of tardigrades tested to simulate transmission of life through space. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Lees hier meer over het onderzoek: Exercise increases the bodys own cannabis which reduces chronic inflammation, says new study. De paper vind je hier: The anti-inflammatory effect of bacterial short chain fatty acids is partially mediated by endocannabinoids. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Toch kunnen ze met dat mini-breintje een heleboel: navigeren, vechten, eten zoeken, een partner aan de haak slaan... Ze gebruiken daar wel 100,000 neuronen voor en tientallen miljoenen verbindingen. Al sinds 2014 is een groep onderzoekers bezig met het in kaart brengen van die verbindingen in het brein van de fruitvlieg. Het onderzoek is duur, kost veel tijd en vraagt om de meest geavanceerde technieken, maar ondanks dat ze nog niet klaar zijn levert het nu al super interessante kennis op. Met het in kaart brengen van slechts een klein stukje van het brein wisten ze tientallen nieuwe neuronen en verbindingen te identificeren die een rol spelen bij navigeren. Interessant als je wilt weten hoe een fruitvlieg zich door de wereld beweegt, maar het zegt mogelijk ook iets over hetzelfde mechanisme in het brein van andere dieren, inclusief het onze. Over hoe een vloedgolf aan zintuiglijke prikkels wordt vertaald naar logische acties. Er is één diertje van wie alle 302 neuronen en hun verbindingen het complete connectome in kaart zijn gebracht. Dat is het C Elegans wormpje en dat gebeurde in de jaren 80. Inmiddels zijn onderzoekers druk bezig om dit ook voor elkaar te krijgen voor andere dieren. En ja: ook voor mensen. Maar gezien onze 86 miljard neuronen, gaat dat nog wel even duren. Met dank aan the New York Times: How to Map a Fly Brain in 20 Million Easy Steps. Een interessante recente paper: A Connectome of the Adult Drosophila Central Brain. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze audio hoor je onderzoeker Adria LeBoeuf van de Universiteit van Fribourg, Zwitserland. De paper vind je hier: Swapping spit helps ants share metabolic labour. See omnystudio.com/listener for privacy information.