Voorproevers

Bij ultrabewerkt voedsel denken we al gauw aan fastfood, chips en frisdrank. Maar ook dat potje hummus uit de supermarkt en die babyworteltjes horen daarbij. Je eet meer ultrabewerkt voedsel dan je denkt. Maar hoe erg is dat? Eva Kestemont zoekt het uit in haar boek 'Verbeterd recept'. Het produceren en eten van bewerkt voedsel heeft niet alleen een impact op je gezondheid maar ook op de wereld. Toch is het ook een optimistisch en oplossingsgericht boek.

In haar bekroonde audiodocu 'Une utopie, un mensonge' vertelt Pauline Augustyn het verhaal van een Baskische vrouw die zich op 18-jarige leeftijd aansluit bij de afscheidingsbeweging ETA en 40 jaar later in een Spaanse gevangenis terechtkomt. Waarom neemt iemand een onomkeerbare beslissing en wat doet die beslissing met een mensenleven?

Fysicus Suzie Sheehy schreef een boek over twaalf natuurkundige experimenten die onze wereld veranderden. Een ode aan de creativiteit en vindingrijkheid van wetenschappers, en de alomvattende kracht van de fysica. Dirk Van Dijck, emeritus professor Fysica aan UAntwerpen, las het boek.

De Nederlandse schrijver Nicolaas Matsier praat met Joris Hessels over zijn boek 'Op onware grootte', waarin hij een geweldige verzameling miniaturen, maquettes en vergrotingen bundelde. Van een kurken pantheon, over glasgeblazen kwallen, naar het KLM-huisje.

In het boek 'Gas Stations' toont fotograaf en erfgoedconsulent Thomas Vanhaute de evolutie van het benzinestation door de jaren heen. Het vertelt het verhaal van de bakens van het tijdperk van de automobiel. In de hoogdagen van de benzinewagen waren die bouwsels architecturaal vaak bijzonder vormgegeven. Maar wat met die tankstations nu het einde van de fossiele brandstoffen nadert?

Robin Broos duikt in de onofficiële geschiedenis van Disney, op zoek naar verborgen verhalen én schandalen, verrassende weetjes en de leukste lijstjes. Maak je klaar voor een wilde rit van de oprichting van The Walt Disney Company tot nu, van de man tot de animatiefilms, de muziek, de parken en het bedrijf.

De zaak rond de in 2005 verdwenen Natalee Holloway zorgde ervoor dat Joran van der Sloot wereldnieuws werd. De hoofdverdachte zat jarenlang vast in Peru vanwege een andere moordzaak, en werd recent uitgeleverd aan Amerika. Van de Sloot wordt daar vervolgd voor afpersing van de ouders van Holloway. In de nieuwe podcastserie 'De Vrienden van Joran' duikt journalist Ilan Hoekstra in het mysterieuze vriendennetwerk rondom de crimineel. Hij praat erover met Linde Merckpoel

De oude Grieken en Romeinen mogen dan al eeuwenlang dood zijn, hun mythen en hun taal, hun gebruiken en tradities zijn nog springlevend. De oudheid is overal — dat is de boodschap die de website Hic et Nunc wil benadrukken. Raf Njotea praat erover met classicus Patrick De Rynck, bezieler van de website.

Schrijver-journalist Petra Possel heeft een drang naar het zuiden, maar woont in het noorden. Daarom voelt ze zich verwant met de ansjovis. We associëren het straalvinnige minivisje met mediterrane pizza's, maar tot niet zo lang geleden voelde de ansjovis zich ook thuis in Nederlandse wateren. In het boek 'Ansjovis, kleine vis, groot verhaal' volgt Possel het spoor van dit gevoelige en onvoorspelbare trekvisje. Voer voor ansjovisten! (foto: Keke Keukelaar)

Al decennia wordt er gedebatteerd over de vluchteling, die ook gelukszoeker, illegaal of crimineel wordt genoemd. Intussen produceren nieuwe oorlogen nieuwe landverhuizers. Wat voor de een maatschappelijk debat is, is voor de ander noodlot. Arnon Grunberg onderzocht de werking van grenzen. Hij reisde af naar Georgië, waar hij met gevluchte Russen sprak. Naar Oekraïne, om vluchtelingen te ontmoeten die in eigen land blijven. En naar Polen, waar hij een gesloten detentiecentrum bezocht.

Journalist Jan Hertoghs schreef met ‘Alles voor de Kempen’ een liefdesverklaring van een Antwerps stadskind aan de Kempen, de streek van zijn grootvader. Een poging om de Kempen en de Kempenaren te vatten.

In ‘Een geschiedenis van de wereld in acht plagen’ worden we meegenomen op een reis door 60.000 jaar menselijke geschiedenis. Jonathan Kennedy licht acht infectieziekten uit die de moderne wereld mee hebben gevormd. Zo speelden bacteriën en virussen onder meer een hoofdrol in de ondergang van de neanderthalers, de opkomst van islam en christendom en de overgang van feodalisme naar kapitalisme. Historicus Jonas Roelens las het boek.

In zijn boek ‘Heimweeën’ onderzoekt Johan De Vriendt wat het betekent een geliefde plek te verliezen. Het abrupte verlies van de landelijke idylle uit zijn jeugd, doet hem zijn eerste heimwee ervaren. De jonge Johan zwerft door veld en bos in binnen- en buitenland, op zoek naar authenticiteit. En zo komt hij ook in Doel terecht. Het dorp wordt bedreigd door havenuitbreidingen en natuurcompensaties. Tot op de dag van vandaag strijdt De Vriendt voor het behoud van dorp en polder.

Amerikakenner Bert De Vroey las het boek ‘Bloedbadnatie’ van Paul Auster. In dit essay onderzoekt een van de bekendste schrijvers van de Verenigde Staten waarom zijn land zo geobsedeerd is door vuurwapens.

‘Verhalen uit de volgwagen’ is een boek van Lidewey van Noord over de wereld van de wielercoach. Eén van de hoofdpersonen uit het boek is oud-ploegleider José De Cauwer. Hij diept anekdotes op uit al die jaren dat hij de koers volgde vanuit de volgwagen.

Théroigne de Méricourt wilde operazangeres worden, stond op de eerste rij tijdens de Franse Revolutie, werd ontvoerd door de Oostenrijkse keizer en belandde uiteindelijk in een psychiatrische instelling in Parijs. Het verhaal van deze protofeministe bleef lang onderbelicht. Sarah De Grauwe & Luc Van den Broeck brengen daar verandering in.

Kunstenaar en vogelkenner Achilles Cools trok naar de wouden van West-Papoea om zich te verdiepen in het paargedrag van de paradijsvogel. Hij kwam terug met een boek: ‘De veren van de pronkvogel.’

Podcastmaker Laurens Bervoets trouwde vorig jaar met zijn partner Simon. Ze willen hun liefde ook kunnen bezegelen voor de kerk, maar daar rust nog steeds een groot taboe op het homohuwelijk. In de podcast ‘Geloof in ons’ gaat Laurens op zoek naar een priester die hen wil helpen.

Zarissa Windzak en Eva Dierickx schreven (samen met Kato Luyckx) het boek 'Ssst....Dat mag je niet zeggen!' over hoe we jonge kinderen kunnen opvoeden zonder vooroordelen. Want kinderen zien wel degelijk verschillen. Ze ontwikkelen vooroordelen over onder meer huidskleur, gender, beperkingen en lichaamsbouw. En die zijn niet onschuldig,

De gemiddelde persoon met een baarmoeder wordt in het leven zo'n 450 keer ongesteld. Toch beseffen maar weinig vrouwen hoe ook hun prestaties, energielevel en stemming meebewegen met deze cyclus. In haar boek 'Het Cyclus Kompas' geeft Morgane Leten nieuwe inzichten over de menstruatiecyclus en vrouwelijke gezondheid

Is Nederland nog altijd Gidsland, terwijl wij hier maar wat aanmodderen? In zijn boek 'Ligt het aan ons?' gaat Dirk Achten op zoek naar de oorzaken en de achtergronden van de gelijkenissen én de verschillen in bestuurscultuur tussen beide landen. Naar wat goed en wat misschien minder goed loopt. In de hoop dat het toch beter kan.

Toen Rein Wolfs in 2019 directeur werd van Het Stedelijk Museum in Amsterdam bestond de collectie voor 96 procent uit kunstwerken van witte mannen. 'Meet the icons of modern art', stond er in grote letters op de gevel. Sarah Vos maakte een documentaire over de soms pijnlijke transformatie naar een diverser en inclusiever museum: 'White balls on walls'. Philippe Van Cauteren, directeur van het SMAK, bekeek de documentaire, en vertelt hoe hij die vraagstukken in zijn museum aanpakt.

Historicus Dany Neudt is de initiatiefnemer van 'Helden van het verzet', een project ter ere van gewone mensen die buitengewone dingen deden tijdens de bezetting in WO II. Tim Van Steendam schreef voor dit project twee verzetsnovelles: 'De Weg naar San Sebastian' (over Andrée De Jongh) en 'Broeders sterven niet' (over Louis Lambrecht).

Al jaren komt oorlogsjournalist Hans Jaap Melissen ze tegen: mensen die tijdens oorlogen juist opleven, die er geluk vinden. Mensen die een oorlog missen als hij voorbij is. Hij spreekt hierover met militieleden, veteranen, psychiaters, onderzoekers en burgers die oorlogen meemaakten of nog steeds meemaken.

Al eeuwen denkt men dat er grote verschillen zijn tussen de seksualiteit van mannen en vrouwen: de biologische aanleg voor seksueel plezier en het opwindingsmechanisme zouden verschillen, en mannen zouden makkelijker seksueel opgewonden raken omdat hun biologische instincten gericht zijn op succesvolle voortplanting. In De waarheid over seks tonen seksuologen Rik van Lunsen en de betreurde Ellen Laan aan dat dit onzin is. Ze gaan de barricaden op voor seksueel plezier voor vrouwen én mannen.

Cecile Bombeke, alias zuster Godfrieda, vermoordde in de jaren 70 in een rusthuis minstens drie bejaarden. Het moordwapen was een insulinespuit, ook vandaag helaas nog aan de orde. Van die drie wisten we het zeker, want die bekende ze. Maar klokkenluiders spraken van misschien wel dertig verdachte overlijdens. Wat bracht een Vlaamse non ertoe om zo moordzuchtig te werk te gaan? Journalist Tom De Smet schreef er een boek over.

In haar boek ‘Zover het oog reikt’ reist Bettina Baltsen naar acht stranden in Europa, aan de randen van ons continent, van Scheveningen en Oostende tot aan Benidorm en Lesbos. Baltschev vertelt over schrijvers en kunstenaars die zich in het heden en verleden hebben laten inspireren door de aantrekkingskracht van het strand.

In het nieuwe museum Liberation Garden ontdek je waarom Leopoldsburg in 1944 de uitvalsbasis was voor operatie Market Garden. Annemie Peeters praat met Peter Schrijvers, de curator van het museum, hij historicus en auteur van zes boeken over de Tweede Wereldoorlog. Komen ook langs: Rik Wouters, 94, en één van de laatste getuigen van WOII in Leopoldsburg. En Koen Wouters, kleinzoon van de terechtgestelde verzetsheld Jozef Wouters.

Het menselijk lichaam is zo lek als een zeef. Het zweet, spuugt, plast, poept, bloedt en spuit. Aan de hand van historische bronnen vertelt Ruben Verwaal in zijn boek 'Bloed, zweet en tranen' fascinerende en geestige verhalen over hoe in vroeger tijden over lichaamssappen werd gedacht en hoe ze in het dagelijks leven voor allerhande zaken werden gebruikt.

In haar boek 'In mijn hart woont een meeuw' neemt Greta Vandeborne via vijftien autofictieve verhalen de lezer mee naar het verdriet bij een doodgeboorte, een ontslag, een scheiding en naar het afscheid van een geliefde, een auto, een moeder, een broer, een hond en een vriend. Zelfs verloor Greta haar man aan de ziekte ALS.

Willem van der Does, hoogleraar en afdelingshoofd klinische psychologie aan de Universiteit Leiden, schreef het boek ‘De magie van genezing’, een avontuurlijke en schokkende reis door de geschiedenis van de psychiatrie. Over de – soms gruwelijke – experimenten die de afgelopen twee eeuwen op mensen in psychische nood zijn uitgeprobeerd.

Een nazi, een fasciste, een communiste, een hertogin, een plattelandsvrouw en een schrijfster van bestsellers: In 'Mitford' vertelt Flip Feyten het onwaarschijnlijke maar waargebeurde verhaal van zes zussen uit een Britse adellijke familie ten tijde van de Tweede Wereldoorlog.

Ton Quik praat met Annelies Moons over (stand)beelden: waarom hebben we ze eignelijk nodig, wie heeft er profijt van en voor wie zijn ze eerder tot last?

Annemie Peeters praat met Pieter De Witte en Geertjan Zuijdwegt, beide aalmoezeniers in Leuven Centraal. Zij geven les in de gevangenis van Leuven, aan twaalf studenten ‘van binnen’ en twaalf ‘van buiten’ de gevangenis. Het vak? Gevangenis als doorleefde realiteit.

Rudi Meulemans schreef ‘De man met de panamahoed’. Een boek over Harry graaf Kessler, een intellectuele dandy en een bevoorrechte getuige van het culturele en politieke leven van de vroege 20ste eeuw.

Saar Slegers maakte met ‘Vriend of Vijand?’ een podcast over kennisspionage in universiteiten. Hoe bescherm je kennis op een plek die juist bedoeld is om kennis te delen? En hoe bepaal je wie wel en niet te vertrouwen is?

Tien jaar geleden kreeg filmmaker Nathalie Basteyns de diagnose van MS: een ongeneeslijke en chronische ziekte die het centrale zenuwstelsel aantast. Ze zit ondertussen al acht jaar in een rolstoel en heeft het daar helemaal mee gehad. Ze wil weer kunnen lopen en droomt van een mirakel. Samen met fotografe Lieve Blancquaert en vaste verpleger Gustave Dikumueni gaat Nathalie op zoek naar dat mirakel. Daarover maakten ze het tv-programma Mirakel n°71.

In het boek 'Koning in de Kempen' vertelt Danny Van Der Veken een vergeten geschiedenis. Toen Leopold I aantrad als eerste koning der Belgen, kocht hij grote lappen grond in de streek rond Mol, Postel, Dessel, Retie en Geel, en stichtte er het ‘Koninklijk Domein der Kempen’. Niet toevallig waren de gronden die hij aankocht allemaal ‘woeste gronden’: onvruchtbaar heidelandschap en ontoegankelijke moerassen. De koning had echter grootse plannen voor dit gebied...

Quentin Tarantino is niet alleen een gevierd regisseur maar ook een van de meeste aanstekelijke liefhebbers van het filmgenre. Zijn boek is opgebouwd rond tien Amerikaanse sleutelfilms uit de jaren zeventig, die hij allemaal als jonge filmbezoeker zag. Regisseur Jonas Govaerts, fan van Tarantino én van seventiesfilms, las het boek.

In 2014 vinden Texelse duikers in een scheepswrak in de Waddenzee spectaculaire schatten uit de 17e eeuw, waaronder een schitterende gouden jurk. Een unieke vondst die alom wordt bejubeld, maar die brengt hen ook in botsing met wetenschappers en rijksinstanties van het vasteland. De schat lijkt na verloop van tijd steeds meer een vloek te worden. Arnold van Bruggen maakte er een documentaire over.

In zijn boek ‘Vredeskoers’ wekt Steven Bulté de beruchte ‘Ronde van de witte duif’ tot leven. De meest prestigieuze wielerronde in het communistische Oostblok werd elk jaar in mei tussen Warschau, Berlijn en Praag gereden. Het ideaal? Vrede tussen de volkeren. De auteur fietst de editie van 1967 na, in het spoor van de enige Belgische eindwinnaar van de Vredeskoers ooit: Marcel ‘de vredesduif’ Maes.

Annemie Peeters praat met Frits van Oostrom over zijn boek ‘de Reynaert. Leven met een middeleeuws meesterwerk.’ Het gaat natuurlijk over het magistrale middelnederlandse dierenepos met in de hoofdrol een sluwe, schalkse, sadistische vos.

Actrice Romy Schneider, je kent ze misschien van haar glansrol in Sisi! In het Brusselse Cinema Palace kan je naar een expo over het leven en de carrière van deze grootheid uit de Europese cinema. Annemie Peeters ging alvast kijken en praat over Romy Schneider met filmhistoricus Wouter Hessels, in Voorproevers.

Teun Voeten, fotograaf en journalist, keek naar de documentaire ‘All the beauty and the bloodshed’, over fotografe Nan Goldin en haar strijd tegen de Sacklerfamilie. De documentaire toont het leven, de carrière en het activisme van Goldin. Zij gaat de strijd aan met de Sacklerfamilie, producenten van sterk verslavende pijnstillers, die zij mee verantwoordelijk houdt voor de Amerikaanse opioïdencrisis. Teun Voeten reisde naar de VS om de schrijnende gevolgen van deze crisis in kaart te brengen.

In het boek 'Imposter moeder' vertelt Hanan Challouki openhartig over het eerste, onzekere jaar als moeder.

De wilde dieren keren terug naar België: raven, otters, kraanvogels, dassen, wolven, en ga zo maar door.Moeten we schrik hebben of net verheugd zijn? En wat wil dat zeggen over onze natuur? Paul Cobbaert schreef er het boek 'Wild land' over.

Op intuïtieve en associatieve wijze onderzoekt Basje Boer in ‘Pose – Over hoe we kijken en wie we spelen’ de vrouwenrollen die ons worden voorgeschoteld en de blik waarmee ze worden bekeken. Aan de hand van klassieke en populaire films, persona’s en personages en iconen uit de popcultuur, laat ze ons zien hoe aantrekkelijk het spel van kijken en bekeken worden is – en ook hoe gevaarlijk. Zouden we ons tegen de clichés moeten verzetten? Of is het rollenspel ons te dierbaar?

In dit boek presenteert de Amerikaanse filosofe Martha Nussbaum een nieuwe manier om naar dierenrechten te kijken. Ze toont hoe we een klimaat kunnen creëren waarin dieren optimaal hun eigen capaciteiten kunnen ontwikkelen. Zonder daarin gedwarsboomd te worden door de mens. Eva Bernet Kempers doet onderzoek naar dierenrechten en laat zich daarbij inspireren door het gedachtegoed van Nussbaum.

'Verloren' is het aangrijpende relaas van een vier jaar lange, vergeefse vlucht van een jonge Joodse moeder (Liesje Andriesse) en haar zoontje voor het nazigeweld. Ingrid Vander Veken reconstrueerde dit tragische verhaal aan de hand van nagelaten oorlogscorrespondentie uit de periode 1940-1942. Zij ging op zoek naar de laatste getuigen, botste op de sporen die dit drama in andere levens had nagelaten, en ontdekte tenslotte het geheim van de laatste jaren van Liesje Andriesse.

Op het protestantse kerkhof van Korsele, in Oost-Vlaanderen, ontdekte Lander Deweer het graf van de vergeten vertrouwenspersoon van Vincent van Gogh: Abraham van der Waeyen Pieterszen. In de zomer van 1879 liep de toen zesentwintigjarige Van Gogh drie dagen en twee nachten om in Korsele deze schilderende dominee te ontmoeten. Hij wilde hem koste wat het kost zijn prille schetsen tonen. Was dit het moment dat Van Gogh besloot om kunstenaar te worden?