Voorproevers

Lieve Joris kennen we vooral van reisboeken als ‘Terug naar Kongo’, ‘De poorten van Damascus’ of ‘Zangeres op Zanzibar’. ‘Hildeke’ is het tweede boek waarin ze terugkeert naar Neerpelt en haar Kempense familie portretteert. De focus ligt deze keer op Hildeke, haar zusje met een lichamelijke en fysieke beperking. Hildeke heeft een ‘zingend hartje’, waardoor ze alom geliefd is, maar ze beschikt ook over een feilloze antenne voor goed en kwaad.

De wesp torst een kwalijke reputatie. Nochtans hebben wespen indrukwekkende cognitieve en sociale vaardigheden. En blijken bovendien van nut in de meest diverse domeinen. De Britse entomoloog en gedragsecoloog Seirian Sumner houdt in haar boek ‘De Wesp’ een warm pleidooi voor dit miskende insect. Haar Vlaamse collega Hans Van Dyck las het boek en kan zich helemaal vinden in haar pleidooi, hij vertelt waarom we van wespen zouden moeten houden.

Bioloog Pim Niesten maakte jarenlang natuurdocumentaires in allerlei buitenlanden over exotische diersoorten. Maar hij wou bewijzen dat ook onze lentevuurspinnen, kraanvogels en muurhagedissen genoeg star quality hebben om in een film te figureren. Na meer dan 2,5 jaar filmen en veel wachten is er nu de film 'Onze Natuur'.

In 2009 werd het Belgische schip De Pompei gekaapt door Somalische piraten. Over deze kaping maakte Maarten Stuyck een meeslepende documentairereeks. We kruipen als het ware op schoot bij wie erbij was: de bemanning, de kapers én ook de politiediensten. Want is het verhaal van de kaping al spannend, de undercoveroperatie om de kapers naar België te lokken heeft pas echt Hollywood-allures.

Veel 75-plussers ergeren zich te pletter aan de manier waarop hun generatie wordt voorgesteld, behandeld en genegeerd. Elk op hun eigen manier verzetten deze 'oudstrijders' zich tegen betutteling, doen ze er alles aan om gehoord te worden en vertikken ze het om oud te worden. Over die rebelse 75-plussers maakte Knack-journaliste Ann Peuteman een documentaire en een boek.

Iedereen voelt zich wel eens schuldig. Wat doe je met schuld die je een heel leven met je meedraagt? Roos van Ees maakte samen met Wederik De Backer de podcast ‘Mijn Schuld’. Met getuigenissen van mensen die een onherstelbare fout begingen en zich de rest van hun leven schuldig voelen: een man die iemand zo hard sloeg dat die in een rolstoel belandde, of een chirurge die door een fout iemand verloor op de operatietafel. En met gesprekken over thema's als zonde, straf, intentie en vergeving.

Peter Ampe is creative director van reclamebureau FamousGrey, hij schreef dit boek samen met zijn echtgenote Emily Rammant, inclusiecoach bij Yin United, om de positieve kenmerken van neurodiversiteit te belichten. Het boek helpt personen met een diagnose - of vermoeden - van ADHD, ASS, dyslexie of OCS om hun talenten te leren ontdekken via hun afwijkingen. Inzichten die Peter en Emily ook toepassen in hun dagelijkse werkpraktijk.

Het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen heropende na elf jaar opnieuw de deuren. Het museum kreeg een ingrijpende make over maar ziet er nog altijd uit zoals we ons een museum vaak voorstellen: een klassieke tempel voor de kunsten met oude meesters aan de muren. Toch zijn in die elf jaar dat het museum gesloten was, de ideeën over wat een museum kan zijn grondig veranderd. Olga Van Oost, directeur van erfgoedsteunpunt Faro, over verleden, heden en toekomst van onze musea.

De mama van Sven Speybrouck leed aan dementie. Ergens in de mist in haar hoofd zijn moeder en zoon elkaar kwijtgeraakt. De podcast 'Mistlicht' is een zoektocht naar wat dementie met een mens doet. Sven vertrekt van aan de keukentafel van zijn moeder en gaat op zoek naar lotgenoten. Hij luistert naar mensen met dementie, naar de mensen die voor hen zorgen en naar experts.

'Londen is zo zinderend, bruisend en sprankelend dat het zelfs op een druilerige dinsdagochtend de opwinding van een glorieuze zaterdagavond oproept.' Anglofiel Serge Simonart spendeerde een wezenlijk deel van zijn leven in Londen. Nu heeft hij zijn ervaringen en tips gebundeld in een boek. Een praktische reisgids, maar vooral een smaakmaker voor een volgende Londenreis. Een lofzang op Londen, voor romantici en hedonisten, en liefhebbers van Britishness.

Vikingstrijders, legerleiders, geleerden en kooplui waren in de middeleeuwen OOK vrouwen. Met haar boek 'Femina' wil cultuurhistorica Janina Ramirez een aantal vrouwen voor het voetlicht halen die volgens haar onterecht uit de geschiedenis zijn weggeschreven. En zo wil ze ons beeld van de misogyne middeleeuwen bijstellen. Andrea Bardyn schreef enkele jaren geleden mee aan 'Wijvenwereld', een gelijkaardig boek over middeleeuwse vrouwen uit de lage landen.

"Een enkele toevalstreffer daargelaten is alles wat de mensheid ooit uitvond het gevolg geweest van inspiratie; dat geldt voor de relativiteitstheorie, voor de Mona Lisa, maar ook voor zoiets als smeerkaas". In zijn nieuwe boek 'Inspiratie' probeert psycholoog, hoogleraar en schrijver Ap Dijksterhuis te achterhalen wat er precies gebeurt als we geïnspireerd raken. Kunnen we de muze met slinkse trucjes uit haar kot lokken? Is iedereen even vatbaar is voor inspiratie?

Barbara De Coninck schrijft over kunst én over vogels, ze nam radiomaker en leerling-vogelaar Sara Debroey op sleeptouw naar plekken waar ze de nachtegaal of de nachtzwaluw konden spotten. Samen maakten ze een podcast, De Vogelaars. Opwinding, ontroering, frustratie. Het hoort allemaal bij het vogelkijken. Een ode aan het plezier van het observeren.

Koen Mortier kennen we vooral als regisseur van fictiefilms (‘Ex-Drummer’, ‘22 mei’) maar nu maakte hij een elfdelige docureeks over de Bevrijding na de Tweede Wereldoorlog: Voices of Liberation. Mortier trok door Europa op zoek naar unieke verhalen, locaties, en getuigenissen (vaak in briefvorm). En hij strikte een unieke cast van vertellers, elk met een persoonlijke link met de oorlog. Zoals Bart Peeters wiens vader gemarteld werd in Breendonk.

Lina Issa vertrekt als student naar Nederland om een kunstopleiding te volgen. Als ze naar huis wil om haar familie te bezoeken in Libanon kan dat niet: haar aanvraag voor een verlenging van haar visum wordt niet erkend. Ze plaatst een advertentie waarin ze vraagt of iemand haar plek in wil nemen, een stand-in die in haar plaats haar dierbaren kan bezoeken. Dit experiment vormt de basis van haar boek 'Waar we niet zijn', over hoe plaatsen, mensen en geschiedenissen je identiteit bepalen

Dit boek schetst hoe mensen omgaan met trauma’s. Die kunnen hun oorsprong hebben in de kindertijd, maar kunnen ook later ontstaan. Ze brengen veranderingen aan in ons psychisch functioneren, kunnen de verbinding met de wereld rondom ons bemoeilijken. Daarbij komt nog dat trauma voor een groot deel een niet-talige ervaring is. Meestal vinden we de juiste woorden niet. Dit boek probeert daar een hulp bij te zijn, door woorden aan te reiken voor wat niet gezegd kan worden.

De fiets werd uitgevonden in de negentiende eeuw, en zou als hopeloos ouderwets kunnen worden beschouwd in onze samenleving vol hypermoderne technologie. Toch leven we nog altijd op een fietsplaneet, over de hele wereld reizen meer mensen met de fiets dan met welk ander vervoersmiddel ook. Daar kan Bart Castelein over meepraten. Als fervent fietser verkende hij zowat alle continenten per fiets. Hij las het boek ‘Tweewielers’ van Jody Rosen over heden, verleden en toekomst van de fiets.

Op 23 februari 2013 werd Jan Sarens, topman van het wereldvermaarde kranenbedrijf Sarens uit Steenhuffel, vermoord in Mexico. De moord is nog altijd niet opgehelderd. Podcastmakers Achille Van Ingelgem en Luc Haekens duiken met de hulp van de familie Sarens in dit tragische verhaal, van Steenhuffel tot Acapulco. Voor Achille een verhaal dat hem al heel lang fascineert, voor Luc een terugkeer naar zijn eerste liefde, de radiodocumentaire.

Elke dag maken afwisselend Linde Merckpoel, Annemie Peeters, Annelies Moons, Bent Van Looy en Koen Fillet hun eigenzinnige keuze uit het non-fictie-aanbod van boeken, documentaires en podcasts. Verwonderd en met open blik praten ze met makers en besprekers over mens en maatschappij, geschiedenis en wetenschap.