Taaldinge

Inligting word gegee oor 'n drietalige landbou-woordeboek in Afrikaans, Engels en Xhosa, en daar word gesels oor terminologie en terminografie.

Die land se voorste leksikograaf, prof. Rufus Gouws van die Universiteit Stellenbosch, praat oor twee nuwe woordeboeke, die Frekwensiewoordeboek en die Leksikografiewoordeboek, en die stand van Afrikaans in die internasionale leksikografiese omgewing.

In Taalnavrae word gepraat oor Jantjie Skuisdwars, ontbyt en oppas... of is dit nou pas op?

Die onlangse uitspraak van die Konstitusionele Hof oor die taalbeleid van die Universiteit Stellenbosch was 'n groot terugslag vir Afrikaans en ander inheemse tale, maar prof. Wannie Carstens van die NWU sê Afrikaanssprekendes hoef nie moedeloos te raak nie. Hy vertel watter praktiese dinge gedoen kan word om Afrikaans te bevorder.

In Taaldinge word gepraat oor die herkoms van die uitdrukking, voor-op-die-wa; waar die woord, liddoring, vandaan kom, en die betekenis van somatologie.

Prof. Rufus Gouws van die Departement Afrikaans en Nederlands aan die Universiteit Stellenbosch praat met Ina Strydom oor die stand van woordeboeke in die land. Hulle praat onder meer oor aanlyn- en gedrukte woordeboeke, en oor woordeboeke in ander inheemse tale.

In Taaldinge word daar gepraat oor newwies, kwaggakaiings en die herkoms van die woord imbesiel.

Wat is 'n anglisisme - en moet ons daarop bedag wees? Sophia Kapp van VivA verduidelik wat anglisismes is, en wat nie is nie.

'n Mens maak elke dag sinne volgens 'n bepaalde patroon, sonder om eers daaroor te dink. Die studie van sinne en sinsbou is sintaksis. Emeritus-professor Willem Botha vertel van die proses en die elemente by die formulering van sinne.

Van die taalnavrae wat hanteer word, is waar kom die alla in allawêreld vandaan, wat is 'n jongleur, wat is jingo en wat is die herkoms van slampamper.

Afrikaans het 'n ryk bynaamtradisie. Jana Luther vertel meer van Jan en Piet en Kaatjie – en al die ander!

Daar word gepraat oor Afrikaans in die galaksie en die ruimte.

In die gees van Erfenisdag val die fokus op een van die belangrike wortels van Afrikaans, naamlik Arabies. Prof. Ernst Kotze vertel meer oor Moesliemafrikaans en die invloed van Arabies op Afrikaans.

Luisteraarsnavrae word hanteer, onder meer die betekenis van kwik in kwiksilwer, die gebruik van die woord narratief en die betekenis van bombas.

Afrikaans dra swaar aan sy verlede, en ly onder politieke druk. Prof. Wannie Carstens van die NWU vertel wat gedoen kan word om Afrikaans se toekoms te verbeter.

Wat noem ons die verskynsel wanneer dit is as dis of net soos as nes uitgespreek word. Kan dit ook so geskryf word? En is punte by afkortings nog nodig, soos byvoorbeeld m.a.w. of m.b.t.?

Prof. Andries Coetzee van die Universiteit van Michigan praat verder oor Patagoniese Afrikaans. Prof. Jacques van der Elst gee ook meer inligting oor die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns se beursprojek vir meestersgraad- en doktorsgraadstudente wat hulle verhandelings en proefskrifte in Afrikaans skryf.

In Taalnavrae word gevra of 18:00 as agtienhonderd-uur of agtien-uur uitgespreek word. En wat is 'n goeie Afrikaanse woord vir die Engelse mall?

In 1902, net ná die Boereoorlog, het 'n groep Afrikaners na Argentinië getrek en hulle in Patogonië gaan vestig. Sowat 120 jaar later, is daar nog enkelinge oor wat Afrikaans kan praat. Prof. Andries Coetzee van die Universiteit van Michigan in die VSA doen navorsing oor Patagoniese Afrikaans. Hy vertel meer van die navorsing.

Afrikaans is 'n herwinningsprojek. Magdaleen Kruger vind wat uit wat hiermee bedoel word.

Te midde van vele redes om moedeloos te wees, soos die ekonomie, die politiek, teleurstellende sportuitslae en druk op Afrikaans, gee prof. Wannie Carstens van die NWU voorstelle en redes om Afrikaans se toekomsvooruitsigte te verbeter.

Prof. Gerhard van Huyssteen vertel van sy projek oor vloek - onder meer die taboes, taalkundige kodewisseling en selfsensuur.

Die letter S van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal is bekendgestel. Wat behels dit?

Weer en weerverskynsels word op 'n unieke manier in Afrikaans uitgedruk. Jana Luther van Viva vertel vir Ina Strydom onder meer van al die soorte reën wat beskryf word in uitdrukkings en gesegdes.

Magdaleen Kruger se gaste, drr. Willem Botha en Frikkie Lombard van die WAT beantwoord taalnavrae.

Die taalkundige, prof. Wannie Carstens vertel vir Ina Strydom van sy onlangse lesingtoer in Europa wat letterlik van Basel tot Belgrado en van Zurich tot Zagreb gestrek het.

Is en was is oënskynlik eenvoudige tydsaanduidings - maar as verledetydsaanduidings veroorsaak dit nogal verwarring. Die taalkundige, prof. Ernst Kotze en die taalpraktisyn Tom McLachlan praat met Ina Strydom hieroor.

Prof. Hans du Plessis praat met Ina Strydom oor taalverskeidenheid en die dekolonisering van Afrikaans, na aanleiding van die Christo van Rensburg-gedenklesing wat hy by die NWU se Skool vir Tale gelwer het.

In Taalnavrae word die herkoms van woorde soos fliek en flaaitaal bespreek, asook die gebruik van die woorde boot, skip en skuit.

In taal is daar dikwels 'n verwantskap tussen klank en betekenis. Dit staan bekend as klankekspressie. Dit is byvoorbeeld die kerkklok wat “dong” of die “tjier-tjier” wat 'n kriek sou maak. Ina Strydom praat met Jana Luther van Viva oor die soorte klankekspressie wat voorkom.

In taalnavrae word onder meer gepraat oor kwit, 'n geheim verklap en huise wat oorstroom.

Ina Strydom praat met die aangewese bestuurshoof van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, prof. Anne-Marie Beukes, oor Afrikaans as akademiese taal, en die Akademie as tuiste vir en van die Afrikaanse taalgemeenskap.

Is dit die brein of taalslordigheid wat maak dat Afrikaanssprekers sê ek werk in 'n Engelse omgewing, so ek kan nie nou op die Afrikaanse woord kom nie?

In die Ewewêrelde van Afrikaans is daar baie stemme. Dr.Quentin Williams van die UWK verduidelik aan Ina Strydom wat die verskil tussen Kaaps en Afrikaaps is, en waarom die varïeteit van Afrikaans belangrik is in die groter gesprek oor en in Afrikaans.

Die gebruik van is en was word verduidelik, en ook die uitspraak van afkortings of akronieme soos FBI en Eskom.

Die storie van Afrikaans kom al die pad uit Europa - en hier in Afrika het hy taal kom word. Ina Strydom praat met prof. Wannie Carstens, een van die skrywers van die boek, Die Storie van Afrikaans, oor die boek en die geskiedenis.

Ina Strydom praat met Benito Trollip van die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne, SADiLaR, oor die Sentrum se werksaamhede.

Word vraestelle gemerk of nagesien? Is doolhof en labirint twee verskillende dinge? Wat beteken voorstebos?

Hoe weet 'n mens of nuutskeppings - nuwe woorde - geslaagd gaan wees? Die taalkundige, Gerhard van Huyssteen, vertel aan Ina Strydom watter faktore speel 'n rol in die geslaagdheid van nuutskeppings.

Hoekom kan 'n mens nie maar net spel soos jy wil nie? Ina Strydom praat met die Taalkommissielid en taalpraktisyn van Viva, Sophia Kapp, oor spel en spelling.

Die span praat oor paaiboelie, dit gaan jou blikkies, Spoetnik en sprokkeltjies.

Prof. Jac Conradie van die Universiteit van Johannesburg vertel verder oor Afrikaans se stamboom. Ina Strydom praat ook met Karien Brits van die ATKV oor meertaligheid en inheemse tale.

Bybeltekse en -temas word al hoe meer in Afrikaanse dialekte uitgedruk en in ander tale vertaal.

Ina Strydom praat met prof. Jac Conradie van die Universteit van Johannesburg oor taalverwantskap en die stamboom van Afrikaans.

Die Stigting vir Bemagtiging deur Afrikaans sê hulle fokus is doelbewus om te bemagtig deur Afrikaans eerder as om eise te stel, te veg vir Afrikaans en 'n drukgroep te wees.

Die belangstelling in Afrikaans as vak neem toe by verskeie universiteite in Europa. Prof. Wannie Carstens van die NWU het pas drie maande lank klas gegee by die Universiteit van Gent in België. Hy vertel vir Ina Strydom van die ervaring.

In Taalnavrae word daar gepraat oor "in so 'n mate"; "sielvreter"; en "halsstarrig".

'n Krieseltjie en 'n knypie; 'n katspoegie of 'n ettertjie – Jana Luther van Viva vertel vir Ina Strydom van die unieke manier waarop eenhede en mate in Afrikaans uitgedruk word in die volksmond.

Is dit oppad of op pad en skooltoe of skool toe? En wat is 'n eselsbrug?

Prof. Gerhard van Huyssteen praat met Ina Strydom oor taalpotgooie, of soos hy dit stel podsendings. Van die internasionale weergawes waarna hy verwys, is Talk the Talk, That's what they say, Lingthusiasm, All things linguistic.com en History of English podcasts.