Taaldinge

Te midde van vele redes om moedeloos te wees, soos die ekonomie, die politiek, teleurstellende sportuitslae en druk op Afrikaans, gee prof. Wannie Carstens van die NWU voorstelle en redes om Afrikaans se toekomsvooruitsigte te verbeter.

Prof. Gerhard van Huyssteen vertel van sy projek oor vloek - onder meer die taboes, taalkundige kodewisseling en selfsensuur.

Die letter S van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal is bekendgestel. Wat behels dit?

Weer en weerverskynsels word op 'n unieke manier in Afrikaans uitgedruk. Jana Luther van Viva vertel vir Ina Strydom onder meer van al die soorte reën wat beskryf word in uitdrukkings en gesegdes.

Magdaleen Kruger se gaste, drr. Willem Botha en Frikkie Lombard van die WAT beantwoord taalnavrae.

Die taalkundige, prof. Wannie Carstens vertel vir Ina Strydom van sy onlangse lesingtoer in Europa wat letterlik van Basel tot Belgrado en van Zurich tot Zagreb gestrek het.

Is en was is oënskynlik eenvoudige tydsaanduidings - maar as verledetydsaanduidings veroorsaak dit nogal verwarring. Die taalkundige, prof. Ernst Kotze en die taalpraktisyn Tom McLachlan praat met Ina Strydom hieroor.

Prof. Hans du Plessis praat met Ina Strydom oor taalverskeidenheid en die dekolonisering van Afrikaans, na aanleiding van die Christo van Rensburg-gedenklesing wat hy by die NWU se Skool vir Tale gelwer het.

In Taalnavrae word die herkoms van woorde soos fliek en flaaitaal bespreek, asook die gebruik van die woorde boot, skip en skuit.

In taal is daar dikwels 'n verwantskap tussen klank en betekenis. Dit staan bekend as klankekspressie. Dit is byvoorbeeld die kerkklok wat “dong” of die “tjier-tjier” wat 'n kriek sou maak. Ina Strydom praat met Jana Luther van Viva oor die soorte klankekspressie wat voorkom.

In taalnavrae word onder meer gepraat oor kwit, 'n geheim verklap en huise wat oorstroom.

Ina Strydom praat met die aangewese bestuurshoof van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns, prof. Anne-Marie Beukes, oor Afrikaans as akademiese taal, en die Akademie as tuiste vir en van die Afrikaanse taalgemeenskap.

Is dit die brein of taalslordigheid wat maak dat Afrikaanssprekers sê ek werk in 'n Engelse omgewing, so ek kan nie nou op die Afrikaanse woord kom nie?

In die Ewewêrelde van Afrikaans is daar baie stemme. Dr.Quentin Williams van die UWK verduidelik aan Ina Strydom wat die verskil tussen Kaaps en Afrikaaps is, en waarom die varïeteit van Afrikaans belangrik is in die groter gesprek oor en in Afrikaans.

Die gebruik van is en was word verduidelik, en ook die uitspraak van afkortings of akronieme soos FBI en Eskom.

Die storie van Afrikaans kom al die pad uit Europa - en hier in Afrika het hy taal kom word. Ina Strydom praat met prof. Wannie Carstens, een van die skrywers van die boek, Die Storie van Afrikaans, oor die boek en die geskiedenis.

Ina Strydom praat met Benito Trollip van die Suid-Afrikaanse Sentrum vir Digitale Taalhulpbronne, SADiLaR, oor die Sentrum se werksaamhede.

Word vraestelle gemerk of nagesien? Is doolhof en labirint twee verskillende dinge? Wat beteken voorstebos?

Hoe weet 'n mens of nuutskeppings - nuwe woorde - geslaagd gaan wees? Die taalkundige, Gerhard van Huyssteen, vertel aan Ina Strydom watter faktore speel 'n rol in die geslaagdheid van nuutskeppings.

Hoekom kan 'n mens nie maar net spel soos jy wil nie? Ina Strydom praat met die Taalkommissielid en taalpraktisyn van Viva, Sophia Kapp, oor spel en spelling.

Die span praat oor paaiboelie, dit gaan jou blikkies, Spoetnik en sprokkeltjies.

Prof. Jac Conradie van die Universiteit van Johannesburg vertel verder oor Afrikaans se stamboom. Ina Strydom praat ook met Karien Brits van die ATKV oor meertaligheid en inheemse tale.

Bybeltekse en -temas word al hoe meer in Afrikaanse dialekte uitgedruk en in ander tale vertaal.

Ina Strydom praat met prof. Jac Conradie van die Universteit van Johannesburg oor taalverwantskap en die stamboom van Afrikaans.

Die Stigting vir Bemagtiging deur Afrikaans sê hulle fokus is doelbewus om te bemagtig deur Afrikaans eerder as om eise te stel, te veg vir Afrikaans en 'n drukgroep te wees.

Die belangstelling in Afrikaans as vak neem toe by verskeie universiteite in Europa. Prof. Wannie Carstens van die NWU het pas drie maande lank klas gegee by die Universiteit van Gent in België. Hy vertel vir Ina Strydom van die ervaring.

In Taalnavrae word daar gepraat oor "in so 'n mate"; "sielvreter"; en "halsstarrig".

'n Krieseltjie en 'n knypie; 'n katspoegie of 'n ettertjie – Jana Luther van Viva vertel vir Ina Strydom van die unieke manier waarop eenhede en mate in Afrikaans uitgedruk word in die volksmond.

Is dit oppad of op pad en skooltoe of skool toe? En wat is 'n eselsbrug?

Prof. Gerhard van Huyssteen praat met Ina Strydom oor taalpotgooie, of soos hy dit stel podsendings. Van die internasionale weergawes waarna hy verwys, is Talk the Talk, That's what they say, Lingthusiasm, All things linguistic.com en History of English podcasts.

Afrikaans.com se #Onmisbaar Afrikaans-veldtog eindig vir die jaar. Wat wys die syfers oor die impak van die veldtog.

Daar is vele maniere waarop 'n mens "nee" sê in Afrikaans, en nee is nie altyd nee nie! Prof. Ernst Kotze praat met Ina Strydom oor negatiewe polariteit in Afrikaans.

Magdaleen Krüger kyk na variëteite in Suid-Afrikaanse Engels en vergelykings met internasionale Engels.

Ina Strydom praat met die taalhistorikus, prof. Jac Conradie van die Universiteit van Johannesburg, oor die oorsprong en gebruike van modale partikels in Afrikaans: “mos” en sy maters!

Hoekom word reën en seën met deeltekens geskryf, en been en steen nie? Wat is 'n noorkapperwalvis? Is dit korrek om te praat van die afvoer van mense?

Prof. Hans du Plessis het by 'n onlangse herkomsseminaar gepraat oor die wortels van Afrikaans. In 'n geredigeerde weergawe van sy bydrae verduidelik wat hy onder meer wat hy met die "voorpos" bedoel.

In Taalnavrae word die betekenis van navrant gegee, daar word gesels oor taptoe, en uitgebrei oor die woord tarentaal.

Daar is groot internasionale belangstelling in die grammatika van Afrikaans. Viva se grammatikasimposuim is onlangs in Gent in België gehou, en prof. Gerhard van Huyssteen vertel meer oor die sprekers wat opgetree het en die onderwerpe wat bespreek is.

Wat is die effektiwiteit (of nie) en waarde van 'n reklameveldtog vir iets wat nie 'n konkrete diens of produk is nie, maar eerder 'n emosie, soos 'n taal?

'n Unieke nuwe woordeboek, die Junior Tweetalige Woordeboek, het pas verskyn. Ina Strydom praat met die leksikograaf, Delana Fourie en NB Uitgewers se streeksverkoopsbestuurder vir skole in Gauteng, Henk Viljoen oor die boek.

Kan die spanning tussen Standaardafrikaans en die omgangsvariëteite van Afrikaans verlig word, en hoe?

Gesproke Afrikaans en geskrewe Afrikaans is nie altyd dieselfde nie. Wat is die redes hiervoor en watter invloede speel 'n rol? Ina Strydom praat met Jana Luther van Viva oor hierdie kwessie.

Die taalkenners beantwoord 'n klompie taalnavrae van luisteraars. Hulle praat oor onder meer 'n stil veiling, 'n klossiegat en 'n boom operator.

Ina Strydom praat met prof. Wannie Carstens van die NWU oor die gapings wat nog bestaan in die optekening van die geskiedenis van Afrikaans.

Wat is 'n tastrein, tantelant en miempiempie?

Ina Strydom bring hulde aan die taalkundige, prof. Christo van Rensburg, wat verlede week oorlede is.

Van die luisteraarsvrae wat bespreek word, is die herkoms van die woorde tonteldoos, argitek, gemelik en ghoef.

Ina Strydom praat met Magaleen Krüger en Fred Pheiffer, een van die redakteurs van Die Tale wat ons praat - taaldinge uit die gewilde radioprogram, oor die boek wat pas verskyn het.

Klemplasings binne woorde en binne sinne – is daar 'n verskuiwing aan die gang in Afrikaans?

Die gesprek oor die vertaling van eiename word voortgesit, met die fokus op onder meer persoonsname (byvoorbeeld die Pous van die Rooms-Katolieke Kerk), geografiese name, en die name van organisasies.