MISCHA!

Hoe ga je als biograaf om met de verantwoordelijkheid die je hebt om iemands leven in woorden te vangen? Hoe diep mag je graven, hoe intiem mag het worden? Daarnaast spraken we natuurlijk over onderwijs en hoe het beter kan.

Euforische vrolijkheid, daar wil hij over schrijven: 'handen in de lucht en joepie roepen!'. We spraken over het poëtische gevoel, over inspiratie, hoe het kan dat 's avonds in bed opeens de zin 'Ik ben een heel klein kurkje' in zijn hoofd oppopt.

Hij denkt erover om ermee te stoppen, met het maken van films. Trouwens, hij voelt zich al een tijdje geen filmmaker meer. Bestuurders beslissen in zijn ogen wat het publiek wil en hij denkt daar honderdtachtig graden anders over. Conformeren? 'Nee, dan word ik onderdeel van het probleem.'

Een reconstructie van de mediastorm die ontstond nadat hij zijn boek over de zeven vinkjes de wereld in stuurde. We spraken over zijn missie, zijn afschuw van luchtigheid en de frustratie van niet goed begrepen worden, terwijl je het tóch zo goed bedoelt.

Ze wil seksisme bestrijden in haar eigen werkveld, als actrice. Volgde zelfs een cursus om dit zo effectief mogelijk te kunnen doen. Niet meer voor haarzelf, maar voor de vrouwen na haar. We spraken over 'knoeien naar de goede kant' en over hoe we als vrouwen elkaar moeten steunen in plaats van afbranden.

Hij is zoveel meer dan een ervaringsdeskundige, hij is een activist die niets minder wil dan een revolutie in de jeugdzorg ontketenen. En hij weet ook precies hoe.

Hij is zoveel meer dan een ervaringsdeskundige, hij is een activist die niets minder wil dan een revolutie in de jeugdzorg ontketenen. En hij weet ook precies hoe.

Diversiteit is uitgenodigd worden op het feest, inclusie is dat je ook mag dansen. En er staan nog steeds mensen aan de kant, daarom richtte hij samen met Akwasi Omroep Zwart op. We spraken over het niet bestaande handboek 'Zo start je een omroep' en over de levenslessen van zijn oma, die hem leerde dat iedereen gelijk is.

Ze speelt haar meest persoonlijke voorstelling tot nu toe, want dankzij goede vriendin Maria Goos ontdekte ze dat ze niet alles hoeft weg te lachen en dat de pijn er soms gewoon mag zijn. We spraken over ouder worden, mantelzorg en de regie houden en dat klinkt zwaarder dan dat het was.

Fouten maken is menselijk, dus hij is vergevingsgezind als het om anderen gaat en als het om hemzelf gaat. We spraken over pensioenen, de afstand tussen burger en politiek, of hij terug in die politiek zou willen en natuurlijk over zijn bed and breakfast-plannen.

Een gesprek als een gebruiksaanwijzing: hoe te communiceren in tijden van corona, hoe om te gaan met een trollenleger en hoe je de wereld een klein beetje mooier kunt maken.

Wat vormt je identiteit? Wat doe je met die stukjes uit je verleden die je eigenlijk geen plek wilt geven? En welke rol geef je religie als dat altijd een zekerheid voor je was, maar je steeds meer waarde hecht aan vrijheid van denken? Hij twijfelt en denkt hardop en soms in stilte, tussen de zinnen door.

Ze legt uit waarom we - zijzelf ook - ons als verongelijkte pubers gedragen, hoe bijzonder Kees Boeke was, waarom sorry zeggen soms zo leeg is en wat het effect is van te snel oordelen. Trouwens, wat zou het geweldig zijn als je pas een dag later op een tweet zou kunnen reageren!

Het begint bij iets vreemds wat hem opvalt, een onderbuikgevoel dat er iets niet klopt en vervolgens moet hij weten hoe het precies zit. Onrecht bestrijden, dat drijft hem. En gelijk krijgen, dat ook.

Zijn liefde voor taal zorgde ervoor dat hij zich anderhalf jaar geleden in het dossier genderidentificatie vastbeet. 'Anders zijn wordt gemedicaliseerd en behandeld op een manier die onomkeerbaar is'. En wat komt er eerst: taal of verandering?

We spraken over identiteit, verbinden en over het belang van het vinden van de juiste woorden: 'Als je het verdriet de woorden geeft die het verdient, dan geef je het een bestaan, een plek, waardoor die pijn kan helen.'

Echt boos zijn, dat vindt hij een ge-wel-dig gevoel. En hij windt zich regelmatig op: over klagende boeren, gekkies op Twitter, prutsers in het algemeen: 'en het worden er ook steeds meer'. We eindigen positief: met een hartverwarmende ode aan de paarse humus.

Ze spreekt zich uit, omdat ze ervan overtuigd is dat het zin heeft. Want er is nog veel te veranderen: afrekenen met de stereotyperingen en het bevorderen van de échte integratie: 'Ik kan me vrij bewegen, maar dat betekent nog niet dat ik geaccepteerd word om wie ik ben of om hoe ik wil zijn.'

Ze was er zo klaar mee, en na incident nummer zoveel bedacht ze 'ik wil niet meer worden gejanjokerd.' De straat moet een veilige plek zijn, daarom werd ze mede-oprichter van de Stichting Straatintimidatie. We spraken over strafbaarheid, en over de Russische Roulette-strategie.

Hij wil niet bij een kluppie horen, dus heeft hij zijn eigen theater, zijn eigen YouTube-kanaal en zijn eigen podcast. En we dromen hardop over hoe we de talkshows kunnen vermargreetdolmaniseren, oftewel, veel leuker en onvoorspelbaarder maken.

Een steen verleggen, zodat de rivier er anders stroomt dan voorheen. Dat is wat ze nastreeft, in het verleden als FNV-voorzitter en nu als Europarlementariër. We spraken over het Europees minimumloon en over de kracht van staken.

Wat stelt het feminisme anno 2022 nog voor? Vraagt ze zich regelmatig af. Vrouwen zitten volgens haar teveel achter hun computer actie te voeren, terwijl ze gezamenlijk naar buiten moeten treden. 'Dus hup, het Malieveld op, want alles wat je wilt als feminist, kost geld. En het geld komt uit Den Haag!'

Jekkers en Hermans. In zijn schrijfstijl vind je ze terug, de schrijvers van de eerste boeken die hij ooit las. We spraken over zijn jeugd, zijn vaderschap en zijn schrijverschap. We luisterden naar het ploppende geluid van TL-balken, John Mayer en Fountains of Wayne.

Levenslessen-a-gogo! Je bent niet je ego, je bent niet je opvattingen, je bent niet je verslaving, je bent niet je pijn, en je bent niet één met je partner. Liefde hoeft niet voor altijd te zijn en investeer vooral eens wat minder in je relatie!

Ze las Anja Meulenbelt en ze wist: ik ben een feminist. Zo eentje die vindt dat vrouwen financieel onafhankelijk moeten zijn. Dat we seksisme moeten bestrijden met humor. En dat we geduldig moeten zijn: veranderingen kosten tijd.

Hij onderhandelt niet, hij deelt mede. Wat hij dit uur meedeelt? Er is geen energiecrisis, banken zijn fout, Cruijff is God, teleurstellingen maken je beter 'en laten we kappen met dat Instagram-gezeik!'

Over activisme, handelingsperspectief en journalistieke onafhankelijkheid. Over het maakplezier van Radar, haar twee verklaringen voor de werkelijkheid - toeval of intelligentie - en haar rotsvaste vertrouwen in de goedheid van de mens.

Dankjewel, zegt ze tegen de mensen die haar aanvallen, want zij maken haar nog sterker. Bovendien heeft ze het al meerdere keren meegemaakt: jezelf van de grond rapen, toespreken, hulp vragen aan de juiste mensen en verdergaan. 'Het gaat niet om hoe je valt, het gaat om hoe je opstaat.'

Hij schrijft de woorden liever op dan dat hij ze zegt, want in een gesprek schiet je altijd tekort. En als hij schrijft, is het het allermooiste als hij boven zichzelf uitstijgt, 'maar dat gebeurt eigenlijk nooit. Was ik maar kritischer op mezelf, dan zouden de resultaten beter zijn.'

Wees onzeker over je eigen ideeën, durf impopulair te zijn, en worstel je eerst door de clichés heen. Hij weet als geen ander hoe en op welke plekken (wc, vliegtuig, douche) creativiteit ontstaat. En nee, dat is NIET tijdens een brainstormsessie.

We spraken over haar strijd tegen safarifoto's, over de invloed die je als fotograaf uitoefent op de beeldvorming, de afstand die je houdt tot je onderwerp, en hoe je de dingen om je heen verandert zonder op de barricades te gaan.

We dromen van een wereld zonder institutioneel racisme, ze was zelf één van de gedupeerden van het toeslagenschandaal. We kijken terug op de dromen die ze had als een meisje dat letterlijk van ver kwam, de dromen van haar ouders en in hoeverre die van elkaar verschilden. En we blikken vooruit, op de droom die ze heeft als nieuwe voorzitter van het Commissariaat voor de Media.

Eigenlijk is het heel simpel. Doe de dingen die je als kind ook al deed. Touwtjespringen, nieuwe dingen leren en de wereld om je heen met een speelse blik aanschouwen. We spraken over kracht, kwetsbaarheid en de schoonheid van imperfectie.

Schrijver, cartoonist, NRC-Handelsblad columnist Carolina Trujillo vertelt over Seedorf, de kracht van boosheid, de stem van slachtoffers en hoe coke misschien wel haar leven redde. En, waarom liefde, volgens haar, totaal overschat is en in de praktijk voornamelijk gezeur betekent.

Topwetenschapper, biofysicus aan de TU Delft, Cees Dekker onderzoekt het allerkleinste, nanotechnologie, en houdt zich daardoor bezig met de grootste vragen: Wat is leven? Kunnen we leven creëren uit levenloze componenten? En hoewel veel collega's hem daar slecht in begrijpen, staat voor hem buiten kijf dat God en wetenschap naadloos op elkaar aansluiten.

Het deed haar wel pijn toen haar kleindochter zei dat ze niet Indisch wilde zijn, maar 'gewoon'. Toch begrijpt schrijver en kunstenares Marion Bloem haar ook. Ze heeft in haar 50-jarige schrijverschap alle kanten van de geschiedenis van Nederlands-Indië onderzocht en beschreven. Ook over haar eigen trauma's die daar uit zijn voorgekomen. Ze vertelt erover in deze aflevering.

Acteur Victor Löw is veranderd sinds zijn mentale inzinking. Ook in positieve zin. Zijn oordeel naar anderen is veel milder. Want zo zegt hij: Je bent slechts 3 stappen verwijderd van de situatie van de junk onder de brug, het kan jou ook gebeuren. Een gesprek over empathie, de rotsmens, bladspiegel en kwetsbaarheid.

Voormalig Denker des Vaderlands Marli Huijer vraagt juist de zwijgzame studentes in colleges om hun mening. Ze moeten zich uitspreken, vindt ze, anders gaan straks de mannen er met de banen vandoor. Dus, interrumpeer die man en doe mee. En een ander advies: luister ook eens naar de boodschap achter een scheldkanonnade of haatmail.

Als het aan hoogleraar fysiologie Jan Hindrik Ravesloot ligt, krijgen alle leerlingen les over verliefdheid. Een roze bril is namelijk levensgevaarlijk, aldus de 'verliefdheidsprofessor'. En voor een gezonde relatie is kennis over die vlinders in je buik bepaald niet te onderschatten.

Radicaal teder, dat is hoe schrijver en performer Elfie Tromp graag in het leven wil staan. Ze is wars van deze tijd waarin boude uitspraken en spektakelnieuws de boventoon lijken te voeren. Vandaar dat voor haar de media hebben afgedaan. Was het alleen maar omdat die volgens haar de moraliteit van een vierjarige hebben.

Het verschil tussen een broek en een rok, is praktisch gezien een naadje, een stiksel. Maar oh wat maakt het een groot verschil. Dat merkt theatermaker Rikkert van Huisstede aan de reacties die hij krijgt als hij een jurk of rok aan doet. Dat doet hij soms, gewoon omdat hij het mooi vindt en het lekker zit. In zijn werk en leven stelt hij ook op andere manieren de clichés van en over mannen op de proef. Want zo zegt hij, is het niet veel prettiger om zonder stereotypen te leven?

Hij zegt het voor het eerst hardop: 'Ik was drugsverslaafd.' Stand-up comedian Rachid Larouz erkent dat hij er een zootje van heeft gemaakt, zijn problemen ontkende. Maar hij heeft er mee afgerekend, hij is clean en voelt zich beter dan ooit. Zijn werk op het toneel heeft meer inhoud gekregen. En hij zet zijn ervaring èn humor nu in om jongeren te behoeden voor drugs.

Ze vervloekt het, maar ze kan niet anders. Als het nodig is om haar verhaal goed te vertellen dan aanvaart ze de uiterste consequentie. En dat betekent in haar geval: dat ze zich steriliseert, ze ziek wordt van fijnstof, haar kat doodmaakt. En dan neemt ze alle haat en bedreigingen nog op de koop toe. Waarom? Omdat ze nooit, maar dan ook nooit, zal weg kijken als ze iets ziet dat niet door de beugel kan.

De hel op aarde is voor dichter en schrijver Erik Jan Harmens een tuinfeest. Veel mensen bij elkaar die je zowel buiten als binnen kan tegenkomen. Sinds hij een paar jaar geleden de diagnose autisme kreeg, besloot hij dat hij ook 'nee' kan zeggen tegen zulke feesten. En begon hij over autisme te schrijven. Zodat mensen met die diagnose zich kunnen herkennen in zijn werk en mensen zonder wat meer begrip krijgen. Want: "Niet iedereen kan mee in jouw zogenaamde gezelligheid."

Theatermaker Florian Myjer miste het toen hij opgroeide: verhalen waarin homo's eens niet tragisch ten onder gaan of de hysterische best friend zijn. In zijn voorstellingen wil hij graag heel persoonlijk zijn en zich kwetsbaar opstellen. In de hoop dat anderen er herkenning en troost in vinden. Zoals hem dat vroeger ook had kunnen helpen. Maar soms gaat dat ten koste van zichzelf.

Sletterig, ordinair of oppervlakkig, zo wordt een vrouw volgens journalist Milou Deelen vaak weggezet als ze het heeft over seks. Er valt volgens Deelen nog een wereld te winnen voor vrouwen. Door je hierover uit te spreken kan je ook echt wat veranderen is haar stellige overtuiging. En dat doet ze. Al had ze dat zeker niet gedaan als ze 6 jaar geleden dat ene filmpje niet had geplaatst op Facebook.

Hoogleraar sport en recht Marjan Olfers vond het soms ondraaglijk de verhalen te horen van de turnsters die geleden hebben onder het grensoverschijdende regime in de topsport. Toch weet ze, ook dankzij haar onderzoek, dat er geen ouder meer kan zeggen: 'ik wist het niet'. Ogen zijn geopend. Ook roept ze iedereen op om beter naar elkaar te luisteren, beter te kijken naar ons eigen aandeel. Want we zijn in de samenleving de weg een beetje kwijt, aldus Olfers.

Rob Marrevee kreeg ongelooflijk veel reacties op zijn boek Vaderland waarin hij de schaduwkant van de adoptie van zijn 2 zoon uit Ethiopië belicht. Hij deelt erin de donkerste details en komt tot een pijnlijke conclusie. Hoe hard je ook probeert, hoeveel liefde je geeft, sommige dingen zijn niet te repareren.

Oud-luitenant-generaal aan de Koninklijke Landmacht Mart de Kruif is het laatste half jaar niet weg te denken als duider in de media. Hij ziet het als zijn taak zoveel mogelijk mensen houvast te geven in het woud van informatie over de oorlog in Oekraïne. Hij waarschuwt voor de blauw-gele bril die we makkelijk opzetten, analyseert de uitputtingsstrijd tussen de landen, vertelt over de gruwelijkheden. Maar vertelt ook over zingeving in zijn werk waar hij de leiding had over duizenden militairen. En wat verlies van manschappen hem deed beseffen.

Gewoon doortikken, dat is de essentie van schrijven. Niks verhevens, maar wel kunnen associëren, zodat het geen invuloefening wordt. En natuurlijk hebben we het over de schoonheid van het wielrennen en dus die van het leven.