MISCHA!

Natuurlijk is een gesprek met Harm niet in één zin te vatten. Het ging van René van de Kerkhof tot kaasplank en van ouderdom tot zijn 'hallo hier ben ik'- houding. Tussendoor strooit hij met écht bruikbare levenslessen.

Bevrijdend, noemt deze strafrechtadvocaat het, als het je lukt om de persoon los te koppelen van zijn daden. Dus natuurlijk mag Marc Overmars aan een nieuwe baan beginnen. En mogen we Michael Jackson draaien. Iedereen verdient volgens haar een tweede kans.

Met deze comedian, schrijver en omdenker praat ik over de kunst van het overleven. Dat was stap 1. Een tevreden leven, dat is stap 2. Tussendoor vertelt hij smakelijk over hoe Nederlanders verjaardagen vieren en hoe Amerikanen wél goed zijn in complimenteren.

Hij was gedurende veertig jaar fotojournalist bij NRC. Met al zijn ziel en zaligheid. Hoe bepaalde hij in die tijd zijn ethische grenzen? Wanneer klik je en wanneer laat je je camera zakken? Hoe persoonlijk kun je worden met een politicus? En wat valt hem op aan de beelden die hij nu in de kranten ziet van de oorlog in Oekraïne?

Het begint met een discussie over #metoo en het eindigt met een discussie over het interview zelf. Tussendoor vertelt hij over zijn jeugd, Willibrord Frequin en over zijn kinderen. Hoe hij is als vader? Dat vraag ik aan Emile junior: 'Het moet er maar mee, hè, Meneertje Tjakka.'

Hij deed het al als kind. Bij het hek staan en met schuim op de mond iedere voorbijganger tot op het bot beledigen. Aardig gevonden worden? Dat heeft hij nooit nagestreeft. Gecanceld worden? Doet hem niets. Ik vroeg zijn vriendin Lena hoe het is om zo'n man lief te hebben, nu ze er toch was.

Nu de pandemie afneemt, blikt de microbioloog en voorheen OMT-lid terug op de afgelopen twee jaar. Wat ging goed, wat ging minder goed en wat heeft het betekend voor zijn vakgebied? En welke gedragsregels zouden eigenlijk moeten blijven?

De zorgondernemer stevende af op een gespreid bedje: Goedbetaald baan met aanzien. Hij koos anders. Tegendraads zijn zorgt voor scherpte en verbetering zegt hij. Hij stuit daarbij soms op onbegrip en zo nu en dan ook op een mislukking. Herstel NL bijvoorbeeld, waar hij bij betrokken was, dat is er zo een. Hij is de eerste dat toe te geven. Het leverde hem wel paar mooie inzichten op.

De publicist voorziet al zijn hele leven rampen. Hij waarschuwt er voor. Niet altijd voelt hij zich gehoord. De labels die op hem worden geplakt maken het moeilijker zijn boodschap over te brengen zegt hij. Hij oogst lof, maar ook kritiek en doodsbedreigingen. Maar geen haar op zijn hoofd die er over denkt ermee te stoppen.

De gelauwerd schrijver schrijft voor kinderen vooral mooie verhalen over dieren. In haar werk voor het volwassen publiek gaat het er anders aan toe. Daarin laat ze geen spaan heel van jagers, maaiers, mensen die haar persoonlijk leed aandoen, en van duffe ouderwetse kinderboeken. Ze vindt: als je echt iets wilt veranderen moet je je woorden scherp kiezen.

Hij is vaak getypecast als de Marokkaanse terrorist, dief of verkrachter. En hij ziet dat witte jongens die net komen kijken fluitend er met mooie acteerklussen van door gaan. Zijn antwoord op dit alles is verrassend begripvol en strijdbaar.

Ze noemt zichzelf verschrikkelijk links, dus ze krijgt het er flink van langs, met name van witte rechtse mannen. Ze trekt zich er weinig van aan. Als columnist vertelt ze dingen 'waar mensen niet op zitten te wachten', maar ze komt graag op voor de mensen die daar wel wat hulp bij kunnen gebruiken.

De vragen stellen die iedereen wil weten. Dat is de taak van een journalist, vindt ze. En op gelijkwaardige basis, dus je niet als een jachthond op je gast storten. Natuurlijk zou ze zelf weer een talkshow willen presenteren. Maar 'ze weten wat ik kan, ik ga echt niet meer solliciteren'.

Ze strijdt al decennialang tegen de adoptielobby, die volgens haar sterker is dan de tabakslobby, wat ze vooral wijt aan de combinatie van emotie en geld. Waar komt haar drive vandaan om met deze missie door te gaan die haar hele leven beheerst en die haar soms letterlijk in gevaar brengt?

Vergevingsgezindheid en tolerantie zijn volgens hem nodig om het tij van de cancelcultuur te keren. Maar voorlopig is het einde nog niet in zicht. Ik sprak met deze Vlaamse psychiater en filosoof over de toenemende neiging om mensen op de zwarte lijst te plaatsen. En over hoe we die mensen er ook weer af krijgen.

Hoeveel humor zit er in een psychiatrische aandoening? Best veel blijkbaar, want ze maakt al jarenlang psychiatrisch cabaret. Als ervaringsdeskundige wil ze het taboe doorbreken, zodat lotgenoten zich minder alleen en onbegrepen voelen. 'Normaal betekent dat je nog geen diagnose hebt.'

Ze kan als geen ander uitleggen waarom mannen vissen zo leuk vinden, waarom we juist wél in hokjes moeten denken, waarom vreemdgaan geen dealbreaker hoeft te zijn en dat gebroken harten ook weer helen.

Deze Vlaamse filosoof is een echte dwarse denker. Hij vindt dat veel mensen juist te weinig consumeren. Dat je moet uitkijken voor groene beleggingsfondsen. Dat je je geld beter kunt weggeven als je zinvol wilt leven. En dat je juist wel het debat moet aangaan met andersdenkenden.

Literatuur is voor dagelijks gebruik en kan het verschil maken tussen kapotgaan en een uitweg zien, vindt schrijver Christine Otten. De kracht van toch proberen te zeggen wat eigenlijk te moeilijk is om te zeggen. Het is haar missie om literatuur naar plekken te brengen waar je het minder snel zult verwachten: de dak- en thuislozenopvang of de gevangenis.

Als kind hielp hij zijn vader in de bakkerij en wist: ik moet hier weg. En dat deed hij. Via een huis-aan-huis-blad rolde hij de journalistiek in, werd hoofdredacteur van De Telegraaf en was de oprichter van WNL. Een gesprek over toegankelijke berichtgeving, zorgen om de oorlog en het redelijke midden.

Vanuit het niets werd hij lijsttrekker voor de Rotterdamse VVD. En sinds een half jaar is hij er wethouder en loco-burgemeester. We spraken over zijn jeugd in Wassenaar, zijn ongeduld, zijn ondernemersgeest en dat ene filmpje met dat paard.

Als journalist moet je een ambetanterik zijn. En dat is deze Vlaamse opiniemaker, die politici graag betrapt op inconsequentie. Hij heeft zichzelf duidelijke regels opgelegd: nooit op restaurant gaan met een politicus. Met elke andersdenkende in gesprek durven gaan. En zo nu en dan je Twitter op slot gooien. En af en toe je Twitter even op slot zetten

Ze voelt zich verantwoordelijk voor datgene wat ze kan veranderen. En dat is best veel. Ongelijkheid vindt ze een keuze, politiek is in haar ogen geen carrière, cynisme beschouwt ze als mislukte hoop. Dus daar doet ze niet aan.

Hij is de eerste om toe te geven dat hij niet precies weet hoe het zit met God en de wereld en het hiernamaals. En dat is een verfrissend geluid als theoloog. Wel weet hij dat de bijbelverhalen nog steeds actueel zijn. Verhalen over de zwakkeren in de samenleving die volgens hem daadwerkelijk iets kunnen veranderen.

Het ene moment ben je vrijwilliger in Griekenland en help je bootvluchtelingen tijdens die laatste gevaarlijke meters totdat ze land bereiken, het andere moment riskeer je een gevangenisstraf van 25 jaar. En dat terwijl hij altijd het juiste wilde doen. Omdat iemand het moet doen.

Toen hij De Avonden las, wist hij het zeker: hij was niet de enige met dit soort gedachten. En hij wilde psychiater worden. En dat werd hij. Een bijzondere psychiater met het voorkomen van Nick Cave en met levenswijsheden die even treffend als toegankelijk zijn. Zoals: geluk is een bijwerking van een zinvol leven in de zorg voor een ander.

Geweten is het tegenovergestelde van gewoonte. Een interessante invalshoek in deze tijd waarin de lijst met gecancelde personen met de dag langer wordt. Verder bespreken we hoe taal aan de basis staat van grote veranderingen en hoe je alvast kunt vieren dat je na het wankelen nog steeds overeind staat.

Met zoveel liefde praat hij over zijn vak. De uitdaging om de druktemakers, de strebers, de stillen, alle leerlingen het gevoel te geven dat ze gezien worden. Soms staat hij iets boven ze, soms werkt het juist goed om op gelijke voet te staan. Bijvoorbeeld tijdens het freestylen en natuurlijk doet hij dat ook tijdens dit uur!

Een uur is veel te kort om alle ideeën in zijn hoofd te bespreken. Of al zijn bezigheden. De gezamenlijke noemer is de zorg. Problemen uit die zorg signaleren, begrijpen en uit de wereld helpen. Onbegrijpelijk dat die goede bedoelingen ook haat en bedreigingen oproepen. En zelfs dat wil hij begrijpen én uit de wereld helpen.

Spijt heeft ze niet. Ze kan niet anders dan zich uitspreken, zeker als het gaat om het bevorderen van wat ze zelf 'kanskracht' noemt. Wel had ze eerder uit Herstel-NL moeten stappen. Verder praten we over het nut van wankelen en over haar diepe liefde voor cijfers, die in haar ogen een kleur hebben.

Wat wil de Nederlandse vrouw? Met die vraag is ze al haar hele werkende leven bezig, nu als hoofdredacteur van Libelle. We spraken over dé Libelle-vrouw, hoe die is veranderd de afgelopen jaren. En over hoe opiniërend je wilt zijn als blad, hoe je je redactie diverser maakt en in hoeverre de man een stem krijgt.

In haar boeken legt ze het alledaagse karakter van racisme en seksisme bloot. Als reactie vragen machtige personen haar of ze koffie komt drinken. Ze kan geen koffie meer zien. Wat beter helpt is: het aan elkaar vertellen van verhalen, in sommige gevallen het hardop zeggen van de namen en ondertussen proberen iedereen binnenboord te houden.

We moeten beter om ons heen kijken. Telefoon uit. En dan zul je het zien: reeën, mos, eekhoorntjes en varens. Eigenlijk is hij altijd kind gebleven. Hij vindt het nog steeds leuk om in plassen te springen en in modder te stampen. Maar dat gesmijt met modder, daar is hij klaar mee en daarom heeft hij zijn Twitter aan de wilgen gehangen.

Die zeven vinkjes van Joris Luyendijk, daar vindt ze wat van. Net als die hele wokecultuur. De politiek ziet ze als haar sociale dienstplicht. Wankelen en kwetsbaarheid tonen? daar doet ze niet aan. Zeker niet in haar functie als politicus.

Claudia de Breij, dat was haar rolmodel toen ze jonger was. En in tv-serie 'The L Word' zag ze lesbische vrouwen een geweldig leven leiden. Inmiddels is Vera zelf een rolmodel geworden, hoewel ze dat zelf niet hardop zegt.

Hoeveel begrip kun je opbrengen voor degene die jou en je kinderen bedreigt? En waar haal je de kracht vandaan om al twaalf jaar het gesprek aan te gaan met mensen die je vervloeken? Je verplaatsen in de ander en vooral geen gelijk willen krijgen. Tenminste, niet op de korte termijn.

Ze is activistisch, zeker als het gaat om #metoo. En ze schuwt niet om open over haar persoonlijke ervaringen te spreken. De reacties die ze daarop krijgt? Bijval, aanval, of simpelweg mannen die zeggen dat ze er lekker uitziet. Hoe verander je ongelijkheden en hoe doorbreek je ingesleten patronen?

Onrecht bestrijden. Dat is altijd de basis geweest van al zijn functies. En nu is hij precies op de plek waar hij wil zijn. We spraken over Bob Dylan, die hij voor het eerst zag op een kauwgomplaatje. Over de kracht van visualiseren. En over Nina Simone en de geruststellende gedachte dat je altijd je lichaam hebt. Maar wat of wie is Dittrich zonder werk?

Het is een bizar mechanisme: iets inhoudelijks twitteren en vervolgens opmerkingen krijgen over hoe je eruitziet. Het doet hem weinig. Hij staat nog steeds iedere ochtend op met goede zin, uit elkaar barstend van voorpret. Hij geeft ook een mini-workshop 'superdruk zen zijn'.

Als 7-jarige nam zijn oma hem al mee, het Rotterdamse nachtleven in. Het was de muziek die hem al die jaren in dat nachtleven heeft vastgehouden. Met thee en karnemelk in plaats van drank en drugs. En creativiteit als zijn kostbaarste bezit. Dromend van nachten waarin alles klopt en niks vanzelfsprekend is.

Vergevingsgezind, dat is hij zeker. Iedereen verdient volgens hem een tweede kans. Zelf sorry zeggen, dat vindt hij niet moeilijk, is wel gebleken. 155.000 tweets slingerde hij tot nu toe de wereld in. Of het echt zin heeft? Dat betwijfelt hij. Maar als je je mond houdt, weet je zeker dat er nooit iets verandert.

Toen hij zag dat de vaccinatiegraad in de Rotterdamse achterstandswijken achterbleef, besloot hij samen met een collega wekelijks naar de markt te gaan. Het gesprek aangaan, twijfels wegnemen. Het levert hem lof en kritiek op, bloemen en tomaten, zoals hij het zelf noemt. Een gesprek over de schade van desinformatie en de kracht van preventie.

Toen ze nog D66-Tweede Kamerlid was, maakte ze het meest pijnlijke en het meest krachtige moment in haar leven mee. Daarna begon de reis naar zichzelf en ontstond haar liefde voor de dialoog die volgens haar krachtiger is dan een debat ooit kan zijn.

Zijn TPO-collega Bert Brussen verpestte de verrassing. Maar gelukkig waren er nog meer onverwachte wendingen in deze aflevering. Zoals een opvallend kwetsbaar gesprek over de liefde. En een interessante definitiekwestie: waar eindigt #metoo en waar begint woke?

Nee, ze doet niet lekker mee. Ze denkt actief tegen de stroom in, omdat ze ervan overtuigd is dat er geen behoefte is aan enerzijds en anderzijds. Dat kunnen de mensen zelf ook wel bedenken. Ze wil raken, wakker schudden, toevoegen waar nog niet over is nagedacht. En ja, dat roept felle reacties op.

Hij heeft alle nazi's wel voorbij zien komen in de haatberichten die hij ontvangt. Of de harde opmerkingen over zijn gewicht. Het zijn niet de opmerkingen op zich die hem raken, maar wel de hoeveelheid ervan. Het enige wat volgens hem helpt, is als we het gezamenlijk veroordelen, een dijk van positivisme creëren.

'Als je zo vaak bent gevallen, blijf je op een gegeven moment liggen.' Hij heeft een enorme weg afgelegd. Zichzelf gezocht, de stemmen in zijn hoofd toegesproken, hij heeft zijn maskers afgedaan en hij is gaan praten. Omdat er zoveel Abbies zijn die moeten weten dat ze niet alleen zijn. En dat het wél loont om op te staan.

Als cabaretier en columnist zag hij zijn taak altijd als het vooruitschoppen van de grazende kudde. Inmiddels voelt het meer alsof hij op de middenberm staat - een riskante plek - en naar de 'wappies' en 'wokies' kijkt. Een gesprek over de grenzen van humor.

Hij weigert mee te lopen met de kudde. Belachelijk, vindt hij het, dat er zo weinig ruimte is voor dwarse denkers. Diversiteit? Breek hem de bek niet open! Als protest recenseert hij vla en borrelnoten. Het werd een opvallend monter en zelfreflecterend gesprek tussen twee ex-collega's.

Hij is volledig gecanceld sinds maart 2021, naar eigen zeggen. En hij verwacht niet dat hier verandering in gaat komen. Een gesprek over zijn afschuw van de traditionele media, de lessen van zijn ouders en het plichtsbesef naar zijn zoon Marc toe.