Friendtalkative Podcast

หนังสือ What I Wish I Knew When I Was 20: A Crash Course on Making Your Place in the World ของ Tina Seelig - ถ้าหากว่าคุณย้อนเวลากลับไปได้ อาจจะไม่ต้องเป็นอายุ 20 ปี แต่เป็นช่วงวัยรุ่นกว่านี้ เด็กกว่านี้คุณจะทำสิ่งใด - แม้เพียงแค่หนึ่งไอเดีย สิ่งหนึ่งย่อมบ่งชี้ว่าเราได้เริ่มต้นขึ้นมาแล้ว สิ่งนั้นจะมาเป็นตัวช่วยให้อนาคตเรามีคำตอบชัดเจน - ไม่มีคำตอบที่ตายตัวในการใช้ชีวิต การที่จะใช้ชีวิตหลังเรียนจบแล้วเราไม่สามารถตอบคำถามตัวเองได้ในวันนี้ จึงเป็นเรื่องปกติสามัญ - การสร้างนวัตกรรมใหม่ ๆ ได้ต้องมีจุดเริ่มต้น แล้วกระบวนการสร้างจะทำอย่างต่อเนื่องหลังจากนั้นด้วยตัวของมันเอง เริ่มต้นที่ความคิดเป็นหลัก - สิ่งที่ควรเรียนรู้มากที่สุดในชีวิต ก็คือเมื่อเรามองย้อนกลับมาแล้วเราจะไม่เสียใจกับสิ่งที่เราทำ ให้ลองสังเกตตัวเองในวันนี้ว่าอนาคตเราจะคาดหวังให้ตัวเองในวันนี้ทำสิ่งใด

มีคนมาปรึกษาว่า ถ้ารู้สึกเบื่อสุด ๆ กับชีวิต แล้วจะจัดการกับความรู้สึกนี้ยังไง เราเพิ่งมารู้สึกสองสามวันนี้ มันเริ่มจากการอยู่คนเดียว เพื่อนก็ไม่ได้เจอกัน ต่างคนต่างทำงาน แถมเราก็ไม่ได้ไปเจอใคร ทำงานที่ห้อง ชีวิตวนลูป เราเพิ่งมาใช้ชีวิตคนเดียวหลังเลิกกับแฟนมาได้ 6 เดือนแล้ว ความรู้สึกตอนนี้ก็ไม่ได้เหงาแต่เบื่อ ก่อนหน้านี้เราไปไหนกับเพื่อน รุ่นพี่ตลอด หลัง ๆ มาก็เริ่มคิดมาก กลัวว่าคนอื่นจะอึดอัดไหมที่ต้องไปไหนมาไหนกับเรา พอเล่นเกมส์ก็เบื่อ อะไรที่เคยชอบทำ มันก็กลับกลายเป็นเบื่อไปหมดเลย ความรู้สึกนี้มันคืออะไร ต้องแก้ยังไงบ้าง - ปัญหาในตอนนี้คือเรื่องจังหวะของชีวิต ถ้าจังหวะชีวิตมันไม่สมดุล มันจะมีคำถามเกิดขึ้นมากมาย - หาจุดตรงกลางให้เจอว่าเราต้องการสิ่งใดกันแน่ในชีวิต ลองฝึกฝนที่จะตั้งคำถาม แสวงหาคำตอบ แล้วเราจะพบเจอคำตอบเอง - เมื่อถึงจุดหนึ่งของชีวิต เราจำเป็นจะต้องถูกการเปลี่ยนแปลงเข้ามายังชีวิตของเรา มันเป็นเรื่องปกติอยู่แล้วในการดำเนินชีวิต - ความสุขของชีวิตจะไม่มีทางเหมือนเดิม ตอนเด็กเราชอบเล่น พอโตหน่อยเราชอบเรียน พอแก่ตัวลงไปเราชอบรู้ สังเกตชีวิตตัวเองว่าอยู่ตรงไหน - ความเบื่อมาย้ำเตือนมนุษย์ทุกคนว่า สิ่งใดเกิดขึ้นสิ่งนั้นย่อมดับไปเสมอ ไม่มีใครสุขกับเรื่อง ๆ เดียวทั้งชีวิต แต่เราจะต้องปรับเปลี่ยนเพื่อการอยู่รอดต่อไป

ข้อความโพสต์จาก Morgan Housel ได้เขียนข้อความไว้ว่า "หลุยส์ อาร์มสตรองเรียนรู้บทเพลงได้ดี มิใช่เพียงเพราะว่าเขาได้ยินนักดนตรีคนอื่นเล่นเท่านั้น แต่ทว่าเขาได้เรียนรู้จากนักดนตรีคนอื่นว่าเขาเล่นดนตรีนั้นอย่างไร" - การเล่นดนตรีเป็นทักษะหนึ่งในชีวิต มันคือการสังเกต ผสมผสานกับการเข้าใจบทเพลงว่ามันคือสิ่งใด - แต่ละสายอาชีพล้วนมีอัตลักษณ์ที่เป็นแบบเฉพาะ ไม่มีอะไรในชีวิตที่เรียนรู้ไม่ได้ มันอยู่ที่ตัวเราเองทั้งหมด - พรสวรรค์ไม่มีอยู่จริง มีแต่พรแสวงที่เราพยายามอยู่ทุกวัน เรียนรู้ในสิ่งที่มันเป็นไปจริง ๆ ถ้าเราต้องการเป็นเลิศในสายอาชีพ - เพียงแค่รับรู้ไม่เพียงพอต่อการพัฒนา เราจึงจำเป็นจะต้องเสาะแสวงหาหนทางต่าง ๆ อย่างขมักเขม้น แล้วหลังจากนั้นจะพบเจอทางออก - บางคนมีการจับจังหวะของดนตรีได้ดี เพราะเขาเข้าใจหลักของการจับจังหวะ เฉกเช่นเดียวกับชีวิตที่ถ้าเรามีความเข้าใจชีวิตก็จะจับจังหวะได้เช่นกัน

หนังสือ The Education of a Value Investor: My Transformative Quest for Wealth, Wisdom, and Enlightenment ของ Guy Spier - มื้ออาหารที่มีมูลค่า 650,100 เหรียญสหรัฐกับวอร์เรน บัฟเฟตต์ ที่ทรงคุณค่าอย่างยิ่ง - การลงทุนนั้นไม่ยาก แต่การจะลงทุนท่ามกลางปัญหาและข่าวที่เราได้ยินทุกวันนั้นยากกว่ามาก - หลักการง่าย ๆ ของการลงทุนแบบเน้นคุณค่าคือ เลือกบริษัทที่ดีเยี่ยมในราคาที่เหมาะสม มีกำแพงที่แน่นหนา และมีสภาพคล่องที่พอเหมาะ - บางคนอาจจะคิดไปว่า การไปนั่งฟังนักลงทุนระดับโลกจะได้อะไร สิ่งนั้นเป็นสิ่งที่ผู้เขียนก็ได้บอกเสมอว่า เขาได้สิ่งที่มีการเปลี่ยนแปลงไปทั้งชีวิต - ถึงแม้ว่าเราจะฟังมากแค่ไหน แต่จังหวะ โอกาส และทัศนคติ ก็ย่อมเป็นส่วนประกอบอันสำคัญอยู่เสมอ ไม่ใช่ทุกคนที่จะเป็นนักลงทุนคุณค่าของแท้ได้

มีคนมาปรึกษาว่า คือขอเกริ่นก่อนว่าเรามีปัญหาในที่ทำงาน และรู้ว่ามีคนไม่ชอบขี้หน้าเรา แต่ที่เราไม่เข้าใจคือคนในที่ทำงานจะตามยุ่งเรื่องส่วนตัวเราทำไมกัน ตามแล้วเอาไปคุยกันแบบนี้เหรอ ล่าสุดพอติดตามชีวิตเราไม่ได้ก็ลามไปโซเชียลมีเดียของญาติพี่น้องเราแล้ว อยากรู้ว่าจะจัดการยังไงดี - โลกใบนี้มี 8 สิ่งที่เป็นคู่กันอยู่ นั่นคือ สุข ทุกข์ สรรเสริญ นินทา มีลาภ เสื่อมลาภ และมียศ เสื่อมยศ - เราจึงไม่สามารถหลีกเลี่ยงทั้ง 8 สิ่งนี้ได้เลย โลกธรรมเป็นสิ่งคู่โลก อยู่กับมนุษย์ผู้ที่ยังข้องแวะกับเรื่องราวในชีวิตอยู่เป็นนิตย์ - เรื่องราวของเรามักจะสลักสำคัญสำหรับคนอื่นเสมอ หากเพราะเรื่องของเรามันทำให้เขาเหล่านั้นมีเรื่องให้ได้พูดคุยกัน แต่กลับกลายเป็นเพิกเฉยเรื่องของตัวเอง - ถึงแม้ผู้คนจะนำเรื่องราวของผู้อื่นมานินทาว่าร้าย แต่คนส่วนใหญ่ก็มักจะลืมแล้วก็กลับมาขบคิดเรื่องตัวเองในบั้นปลายอยู่ดี ไม่ต้องกังวลไป - ความสุขของมนุษย์ยังเจือปนด้วยกิเลสอยู่มาก ยังมีทั้งคำชม คำติฉินนินทา และคำพูดอีกมากมายที่พร้อมทำให้เราเป็นทุกข์ไปกับมัน แต่ขอให้เรามีสติในชีวิตประจำวันก็พอ

ข้อความโพสต์จาก Ray Dalio ได้เขียนข้อความไว้ว่า "ไม่มีใครที่ได้รับข้อยกเว้นในกระบวนการนี้ สิ่งต่าง ๆ จะไปได้ด้วยดีนั้นจะขึ้นอยู่กับความสามารถของผู้คนที่สามารถประเมินได้อย่างจริงใจ ในทั้งจุดแข็งและจุดอ่อน โดยเฉพาะจุดอ่อน" - จงเริ่มต้นที่จะเข้าใจว่าคุณและคนของคุณนั้นจะจัดการให้มันผ่านพ้นไปยังกระบวนการสร้างของวิวัฒนาการ - ขณะที่เวลาเจอสภาวะยากลำบาก ให้เราแนะนำเหมือนเราเป็นผู้น้อยและรับฟังสิ่งนั้นด้วย มันจะสร้างความสุขและทำให้องค์กรประสบผลสำเร็จตามไป - ไม่ว่าจะเป็นจุดแข็งหรือจุดอ่อน ทั้งสองสิ่งมีความสำคัญไม่แพ้กัน แต่เวลาให้ความสำคัญกับจุดอ่อนคือการให้กำจัดจุดอ่อนอย่างตรงจุดที่สุด - การควบคุมเป็นสิ่งอันตราย ถ้าเราไม่มีคู่มือในการควบคุมผู้คน เราจะไม่สามารถเรียนรู้ได้เลยว่า คนใดควรคุมหรือไม่ควรคุม รวมไปถึงปล่อยให้เขาเรียนรู้เอง - จุดอ่อนเป็นสิ่งที่ควรพัฒนา ถ้ามันสามารถพัฒนาต่อไปได้ ทั้งหัวหน้าและผู้น้อยจำเป็นจะต้องปรับตัวเข้าหากัน ไม่มีใครคนใดควรปรับอยู่คนเดียว

หนังสือ Eat That Frog!: 21 Great Ways to Stop Procrastinating and Get More Done in Less Time ของ Brian Tracy - ถ้าการผัดวันประกันพรุ่งคือกบตัวหนึ่ง เราควรกินกบตัวนั้นซะ เพราะว่าถ้ากบมันเป็นตัวขวางกั้นนี่คือคำอุปมา - สิ่งที่ทำให้ชีวิตเนิ่นช้าหลัก ๆ คือคิดว่าวันพรุ่งนี้คือวันที่เราจะทำสิ่งที่เราตั้งใจ ไม่ใช่วันนี้ที่เราควรทำมากที่สุด - ปัญหาของปัญหาก็คือปัญหาอยู่ดี การคิดว่าวันหนึ่งปัญหาจะมลายหายไป เป็นสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ในสากลจักรวาล - กำหนดการจัดการของปัญหาชีวิตทั้งหมดในวันนี้ ไม่สร้างปัญหาถ้าเราไม่รู้เรื่องทั้งหมดของมัน แล้วค่อย ๆ แก้ไขมันไปทีละจุด - ทั้งนี้ การมีเวลามากขึ้นไม่จำเป็นจะต้องหาเวลาเพิ่ม แค่ลดเวลาที่ไม่สำคัญลงไป ซึ่งมันจะต้องดูว่าเวลาใดบ้างที่ไม่สำคัญเท่าที่ควร

มีคนมาปรึกษาว่า เรื่องมีอยู่ว่า เรากับพ่อของลูกมีปัญหากันจนถึงขั้นต้องตัดสินใจแยกทางกัน เรากับพ่อของลูกตกลงกันแล้วว่าจะบอกกับลูกว่าพ่อต้องไปอยู่กับย่า ไปดูแลย่าอะไรประมาณนี้ค่ะ เรายังไม่ได้บอกกับลูกตรง ๆ ว่าพ่อกับแม่เลิกกันแล้ว เพราะกลัวลูกจะเสียใจ และไม่เข้าใจว่าทำไมพ่อกับแม่เลิกกัน เราจบกันด้วยดีนะคะ เรายังคงติดต่อกันเรื่องลูกอยู่ เขาก็โทรหาลูก วันหยุดก็มาหาลูกปกติ ทุกครั้งที่เข้ามาหาลูกเขากลับไปลูกก็แอบร้องไห้คนเดียวทุกครั้ง เพราะคิดถึงพ่อ เราก็เข้าไปกอดและคุยกับเขาทุกครั้ง ลูกก็จะถามกับเราตลอดว่าทำไมพ่อไม่มานอนกับเรา เราก็ไม่รู้ว่าจะตอบลูกไปว่ายังไง จะบอกไปตรง ๆ ว่าเลิกกันแล้วหรือว่ายังไงดีคะ พอจะมีวิธีพูดหรืออธิบายแบบไหนเพื่อให้ลูกเสียใจน้อยที่สุดไหมคะ ตอนนี้ลูกเราอายุ 5 ขวบค่ะเป็นผู้หญิง - ให้ลองสังเกตลูกของเราก่อนว่า เขานิสัยเป็นอย่างไร ติดพ่อ รักพ่อ รวมไปถึงชอบอยู่กับใครมากกว่า - การเลิกกันของพ่อแม่ ก็คือการเลิกกันของพ่อแม่ ส่วนลูกยังคงเป็นลูกพ่อและแม่เหมือนเดิม ให้เน้นย้ำกับลูกฟังเมื่อถึงเวลาที่สมควร - เด็กบางคนไปเชื่อมโยงว่าพอแม่และพ่อไม่ได้รักกัน ก็อาจจะส่งผลทำให้เด็กกลัวว่าจะไม่รักเขาไปด้วย ซึ่งมันก็มีส่วนเป็นไปได้ในความรู้สึกส่วนลึก - เด็กทุกคนมีการสังเกตอยู่แล้วว่า การเปลี่ยนแปลงของความสัมพันธ์กำลังจะเกิดขึ้น รวมไปถึงเกิดขึ้นไปแล้ว ระยะทำใจจึงจำเป็นต้องปล่อยให้เด็กแต่ละคนเยียวยาตัวเองส่วนหนึ่ง - ทั้งนี้ ไม่ต้องไปคิดแทนลูกของเรา ถึงแม้ว่าเขาจะยังไม่เข้าใจในวันนี้ แต่วันหนึ่งเขาย่อมต้องเข้าใจ ให้เราที่อยู่ในฐานะพ่อแม่ ทำอย่างสิ่งที่ปรารถนาจะดีกว่า ทุกสิ่งจะเดินไปอย่างสิ่งที่ควรจะเป็นเอง

ข้อความโพสต์จาก Morgan Housel ได้เขียนข้อความไว้ว่า "มันไม่จำเป็นต้องหาสิ่งใดมาโน้วน้าวเพื่อที่จะเชื่อว่าเราชาญฉลาดและมีสุขภาพที่ดี แต่มันจะต้องใช้ข้อเท็จจริงอย่างยิ่งเพื่อที่จะโน้วน้าวที่จะเชื่อสิ่งตรงกันข้าม - Dan Gilbert" - แง่มุมของคนที่ชาญฉลาดหรือมีชีวิตที่ดีอยู่แล้ว ส่วนใหญ่จะมีสติรู้ตัวและไม่ค่อยชื่นชมตัวเองอะไรมาก - แต่ในอีกมุมมองหนึ่ง เราอาจจะต้องใช้ข้อมูลมากมายเพื่อที่จะพิสูจน์ตัวเองว่า เราอาจจะไม่ได้ฉลาดหรือมีชีวิตที่ดีขนาดนั้น - เมื่อสิ่งหนึ่งเกิดขึ้น สิ่งหนึ่งย่อมเกิดขึ้นตาม ถ้าเรารู้อะไรมากจริง ๆ แบบของจริงเลย เราจะทำความเข้าใจอะไรอย่างง่ายดาย - บางทีคนที่ดื้อด้านที่สุดอาจจะไม่ใช่คนที่มีชีวิตที่ดี แต่เป็นคนที่มีชีวิตที่ไม่ค่อยดี แล้วปรารถนาอย่างแรงกล้าที่จะทำให้ชีวิตดีขึ้นก็ได้ - ทั้งนี้ การโน้มน้าวใครก็ตาม ไม่ใช่เรื่องที่จะคิดแบบตื้น ๆ ได้เลย เราจำเป็นจะต้องขบคิดถึงปัญหา สาเหตุ รวมไปถึงผลลัพธ์ของทางที่จะโน้มน้าวไปด้วย

หนังสือ The Myth of Normal: Trauma, Illness, and Healing in a Toxic Culture ของ Gabor Maté and Daniel Maté - เมื่อยุคสมัยของความเป็นปกตินั้นเปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิง มันจะหมายถึงอย่างไรถ้าเราผิดปกติ - การพูดถึงคำว่าปกตินั้น มักจะพูดอยู่กรอบแคบว่า เราต้องเป็นเหมือนคนในสังคมถึงจะปกติ แต่จริง ๆ ทางจิตวิทยาไม่ได้เป็นแบบนั้น - สุขภาพของแต่ละคนนั้นแตกต่างกัน สภาพแวดล้อม ความคิด รวมไปถึงจิตใจก็เป็นส่วนที่สำคัญที่จะเข้าใจตัวเราเองว่าสิ่งใดเกิดขึ้นสิ่งนั้นย่อมมีเหตุผลเสมอ - การเปลี่ยนแปลงของความคิดและจิตใจ ก็จำเป็นจะต้องเรียนรู้ที่จะมีพันธะ กับความเป็นเนื้อแท้ของสรรพสิ่ง เพราะชีวิตจะขาดการยอมรับและการค้นหาตัวเองไปไม่ได้ - สิ่งใดเกิดขึ้นกับความคิด อารมณ์ และจิตใจของเราล้วนเป็นเรื่องปกติสามัญ ถ้าเราไม่ไหวที่จะเป็นแบบนี้ก็ขอให้ปรึกษาคนที่ปรึกษาได้ วัฒนธรรมที่เป็นพิษจะทำให้เราแย่ลงได้

มีคนมาปรึกษาว่า ช่วยหน่อยค่ะพอดีพ่อเป็นคนหัวโบราณมาตั้งแต่เด็ก ขนาดเราทาปากก็ยังไม่ชอบ ล่าสุดตอนปี 4 กำลังจะเรียนจบมาฝึกงานแล้วค่ะ พ่อก็ยังไม่ให้มีแฟน เราก็ไม่กล้าบอกว่าเรามาพักบ้านแฟน จนตอนนี้พ่ออยากเห็นว่าพักที่ไหนอย่างไร เราควรทำยังไงดีคะ บอกไปตรง ๆ ก็กลัวได้จ่ายค่าเทอมเอง พ่อเคยบอกว่าถ้ามีแฟนก็จะให้จ่ายค่าเทอมเอง คือที่บ้านแฟนดีมากยอมให้เอาแมวมาอยู่ด้วย แม่แฟนใจดีมาก เราก็ลองถามแม่หลายรอบแล้วว่าจะบอกพ่อเรื่องนี้ยังไงดี แม่บอกว่าอย่าบอกเลยเดี๋ยวพ่ออาละวาด เราก็งงว่าทำไมต้องขนาดนั้น ล่าสุดก็จะมาให้ได้เลย ทำยังไงดีคะคิดไม่ออกแล้ว คือถ้าบอกไปจริง ๆ ผลลัพธ์มันจะเป็นยังไง เราคบกับแฟนมา 1 ปี ปิดพ่อมาตลอด บอกมานอนบ้านเพื่อนตลอดเลย และไม่เคยบอกเลยว่ามีแฟนค่ะ แต่จริง ๆ เราก็ผิดเองที่ไม่กล้าพูดกับพ่อเลย มันเลยเป็นปัญหาใหญ่มาก ๆ ในตอนนี้ เครียดมากเลยค่ะ - ถ้าพ่อเราเป็นคนหัวโบราณ เราก็อาจจะต้องปรึกษาแม่ แต่ถ้าแม่เตือนแล้วว่าอย่าไปบอกก็จงอย่าบอก - เมื่อชีวิตเหวี่ยงบางสิ่งให้เป็นโจทย์ยาก นั่นคือคนในครอบครัว มันจึงเป็นทั้งโจทย์และบททดสอบที่ยากอย่างยิ่ง - ให้เวลากับพ่อ และให้เวลากับตัวเอง ไม่จำเป็นต้องไปเร่งรีบที่จะต้องบอก ถ้าพ่อต้องการมาหาจริง ๆ ก็อาจจะต้องเตรียมแผนรับมือ - หากเรามั่นใจว่าสิ่งที่เราทำ เราพร้อมจริง ๆ เรารู้ว่าปัญหามันจะเกิดขึ้นใหญ่โตมาก ก็ต้องลองชั่งน้ำหนักดู เพราะคำว่าได้อย่างเสียอย่างมันมีอยู่จริง - บางครั้งความผิดอาจจะเป็นตัวเราเองที่รู้เท่าไม่ถึงการณ์ คนเป็นพ่อเป็นแม่ชอบวิตกกังวลไปก่อนว่าปัญหามันจะเกิดขึ้น นั่นจึงเป็นสาเหตุให้พ่อแม่ย่อมมองเราเป็นเด็กอยู่เสมอ

ข้อความโพสต์จาก James Clear ได้เขียนข้อความไว้ว่า "เราจะสามารถสร้างอีก 60 วินาทีข้างหน้าให้สมบูรณ์แบบเทียบเท่ากับเวลาในตอนนี้ได้หรือไม่" - แม้ว่าอีกวินาทีข้างหน้า เราก็มิอาจจะไปดึงรั้งสิ่งใดให้หยุดอยู่กับที่ได้เลย - จิตใจ ความคิด หรือแม้กระทั่งร่างกายก็อาจจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิง ในอีก 1 นาทีข้างหน้านี้ - ลองสังเกตความสุขที่กำลังผ่านพ้นไปในแต่ละนาที เราจะสัมผัสได้ถึงความรวดเร็วของห้วงเวลา และอยากจะหยุดเวลานี้เอาไว้ให้นานที่สุด - กลับกันเรื่องของความทุกข์ เราก็อยากจะให้เวลาผ่านไปรวดเร็ว การอยู่กับความทุกข์แค่ 1 นาทีก็อาจจะเหมือน 1 ชั่วโมงหรือ 1 วันกันเลยทีเดียว - ไม่มีสิ่งใดคงเดิม และไม่มีสิ่งใดคงทนถาวร ทุกสรรพสิ่งเปลี่ยนแปลงไปอย่างสิ้นเชิง จากวันนี้ถึงวันข้างหน้า ก็ไม่มีอะไรเหมือนเดิมถ้าเราสังเกตให้ละเอียดถี่ถ้วน

หนังสือ Who’s Raising the Kids?: Big Tech, Big Business, and the Lives of Children ของ Susan Linn - ใครกันแน่ที่กำลังเลี้ยงเด็กคนหนึ่ง ไม่ว่าจะเป็นนักเรียน ลูก หรือผู้คนที่กำลังเกิดมาใหม่เรื่อย ๆ ก็ตาม - การแย่งเวลาทั้งหมดเพื่อให้เราสนใจสิ่ง ๆ หนึ่งย่อมทำให้คน ๆ หนึ่งสูญเสียเวลาส่วนรวมไป ก็จะส่งผลอย่างมหาศาลตามมา - ไม่ว่าจะเป็นการตลาด เกมส์ สื่อโซเชียล และหนังภาพยนตร์กำลังจะมาทำให้เด็กคนหนึ่งสามารถอยู่กับที่ได้ โดยที่พ่อแม่ไม่ลำบากจริงหรือไม่ - ยุคนี้พ่อแม่ก็อาจจะหยิบยื่นสื่อการเรียนรู้ให้เด็กเรียน เล่น และเสพ โดยที่หารู้ไม่ว่าผลที่ตามมาอาจจะเป็นสิ่งที่เรารับไม่ได้เลยก็เป็นได้ - ทั้งนี้ ไม่มีคำว่าผิดหรือถูกในการเลี้ยงดูเด็กคนหนึ่ง เพราะเด็กทุกคนจะมีตัวตนของเขาเอง เขาสามารถเลือกได้ว่าจะปฏิเสธหรือจะยอมรับสิ่ง ๆ หนึ่งเสมอ

มีคนมาปรึกษาว่า สวัสดีค่ะ ขออนุญาตปรึกษาหน่อยค่ะ คือหนูมีแฟนอยู่กินกันมา 1 ปีนิด ๆ แฟนมีลูกติด 1 คน ส่วนหนูเคยมีสามีแต่งงานมาแล้ว 7 ปี แล้วก็เลิกกันไปค่ะ หนูเองที่บ้านค่อนข้างมีฐานะ พ่อแม่มีให้ทุกอย่าง บางส่วนหนูหาเองก็มีบ้านหนึ่งหลัง กับที่ดินอีกหนึ่งแปลงค่ะ ส่วนแฟนกลับไม่มีอะไรเลยค่ะ ปัญหามีอยู่ว่า หนูได้ขออนุญาตครอบครัวให้แฟนมาช่วยทำงานที่บ้าน ในฐานะลูกจ้างแต่ก็ช่วยงานบ้านได้เต็มที่นะคะ คือแม่หนูกลับอยากให้แม่ฝ่ายชายพูดคุยเรื่องแต่งงานค่ะ โดยแม่บอกไปแล้วว่า ถ้าลูกชายขยันจะไม่เอาสินสอดเลยก็ได้ ขอแค่แม่ฝ่ายชายเข้ามาคุยด้วยหน่อย แต่แม่ฝ่ายชายไม่ยอมมาและให้เหตุผลว่า ไม่มีเงินแล้วก็จะขอเงินหนูเพื่อเป็นค่าเดินทางพร้อมกับเงินผูกแขน ซึ่งหนูไม่โอเคค่ะ แฟนก็พูดกับแม่ของเขาให้มานะคะ แต่แม่เขาก็ไม่ยอมมา แบบนี้หนูควรทำยังไงดีคะ ตอนนี้กังวลนิดนึงค่ะ - ถ้าเราอยากให้อีกฝ่ายชัดเจน ก็อาจจะต้องเริ่มต้นจากการชัดเจนก่อน แต่ถ้าเราชัดเจนไปแล้วเขาไม่ชัดเจนกลับก็ให้คิดใหม่ - เมื่อเริ่มอายุมากขึ้นเรื่อย ๆ เราก็มักจะต้องการความชัดเจนในชีวิต เพื่อเลือกทางเดินแต่การที่ผ่านการใช้ชีวิตคู่มาแล้ว ส่วนใหญ่ก็จะกลัวการเริ่มต้นใหม่ - น้อยคนที่จะทำอะไรชัดเจนหรือเป็นชิ้นเป็นอัน ส่วนใหญ่ก็จะทำอะไรตามอารมณ์ หรือทำตามใจของตัวเองตลอดเวลา - หากว่าเราขอร้องแฟนเราแล้ว หรือว่าพูดกับแฟนทุกสิ่งที่ควรพูดก็ต้องปล่อยให้เวลาเดินไปเรื่อย ๆ รอจนกว่าความรู้สึกของแฟนเราจะสุกงอม - ทั้งนี้ ชีวิตคู่ก็คือคนสองคน คนอื่นไม่ว่าจะเป็นพ่อแม่พี่น้อง ล้วนเป็นส่วนประกอบของความสัมพันธ์เท่านั้น ลองตั้งคำถามดูว่าเรารักแฟนที่อะไรกันแน่

ข้อความโพสต์จาก Morgan Housel ได้เขียนข้อความไว้ว่า "จงทำงานให้บริษัทที่เราจะลงทุนกับมัน และจงลงทุนกับบริษัทที่เราจะทำงานให้" - ส่วนกลับด้านของการทำงานและการลงทุนก็คือ จงทำสิ่งที่ควรทำอย่างสิ่งที่ควรจะเป็น - มีผู้คนมากมายทำงานในสิ่งที่ไม่อยากทำ โดยใช้ข้ออ้างคือเงินเดือนเป็นเหตุผลหลักในการดำเนินชีวิต - แม้แต่เรายังไม่อยากจะทำงานให้บริษัทใดบริษัทหนึ่ง เรายังอยากจะลงทุนในบริษัทนั้นจริง ๆ หรือเปล่า - เมื่อเรารักสิ่งใด เราต้องเข้าใจสิ่งนั้นก่อนที่จะรัก ไม่เช่นนั้นมันจะกลายเป็นความหลง รู้วิธีเริ่มและต้องดูวิธีจบมันด้วย - หากงานที่เราทำมันไม่ใช่งานที่เราตามหา ก็อาจจะอย่าเพิ่งรีบตัดสินใจลาออก เหมือนกันกับการลงทุนที่เราไม่ต้องรีบตัดสินใจถอนทุน ให้ลองศึกษาและตัดสินใจ

หนังสือ The Encyclopedia of Technical Market Indicators ของ Robert W. Colby - สารานุกรมการเทรดทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นเส้นค่าเฉลี่ย แนวโน้ม หรือว่าคำนิยามที่เราไม่รู้จัก - เครื่องมือในการเทรดสามารถเทรดได้หลากหลายอย่างยิ่ง เราจึงจำเป็นจะต้องเรียนรู้ว่าไม่มีสูตรสำเร็จในการเทรดให้สำเร็จ - โอกาสชนะ โอกาสขาดทุน รวมไปถึงความเป็นไปได้ในการเทรดที่มีผลลัพธ์ที่แตกต่างกันไป เราจึงต้องค้นหาว่าสิ่งใดช่วยให้เรามองภาพออก - ในอดีตกับปัจจุบันเราอาจจะมองว่า ค่าเฉลี่ยของเส้นต่าง ๆ ยังคงมีความคงเดิม แต่ในความเป็นจริงหาเป็นเช่นนั้นไม่ บางจุดอาจจะไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป - ทั้งนี้ หนังสือเล่มนี้เหมาะสำหรับคนที่เป็นสายเทรด ที่ต้องการเรียนรู้สถิติที่ผ่านมา ว่าแต่ละเส้นค่าเฉลี่ยมีความเป็นมาอย่างไร แล้วแต่ละคนก็ถนัดต่างกัน

มีคนมาปรึกษาว่า อยากขอคำปรึกษาค่ะ คือช่วงประมาณ 8-9 ปีก่อน มีโอกาสได้คบกับคน ๆ นึง เจอกันทางออนไลน์ เคยเจอตัวจริงกันบ้าง 2-3 ครั้ง แต่ก็เลิกกันไป ด้วยความที่ก่อนที่เราจะคบกับเขา เพื่อนของเขาชอบเราค่ะ ก็มีคุย ๆ กัน แต่เราก็คุยแบบเพื่อน จนได้มาเจอเขาค่ะผ่านจากเพื่อนเขาคือคนที่มาจีบ แล้วก็รู้สึกเข้ากันได้ดีมาก เลยตัดสินใจคบหากัน แต่ด้วยอะไรหลาย ๆ อย่าง ความสัมพันธ์ของเขากับเพื่อนก็แย่ลง เรามีเวลาน้อยลงเพราะเรียนและทำงานหนัก สุดท้ายก็ไปกันไม่รอด จนปัจจุบันได้มีโอกาสกลับมาคุยกันค่ะ เขามาขอโอกาส แต่ช่วงเวลาที่ผ่านมา 9 ปี เรารู้สึกว่าเราอยู่ตัวแล้ว เราก็โอเคกับการไปไหนมาไหนคนเดียวแบบนี้ แต่ความรู้สึกเก่า ๆ ที่เคยมีเขามันกลับมา เพราะมันคือความสบายใจ มีอะไรก็ปรึกษาหารือกันได้ นึกถึงแล้วก็มีความสุขค่ะ แต่เราก็รู้อยู่แก่ใจว่าไม่พร้อม เลยไม่ยอมตอบรับความรู้สึกของเขา ไล่ให้เขาไปหาคนอื่น แต่เขาก็ไม่ยอมไปค่ะ เขาบอกเขาจะรอเรา คำถามคือ เราควรจะทำยังไงดีคะ จะลองกลับไปคบอีกครั้ง หรือเราควรที่จะพอใจที่เป็นอยู่แบบนี้ แล้วอยู่คนเดียวแบบนี้ดีคะ ตอนนี้ในหัวมันตีกันไปหมด คือเรากลัวเสียเขาไป เราคุยด้วยแล้วว่าเรารู้สึกว่า เราเป็นตัวของตัวเอง มันมีน้อยมากจริง ๆ ค่ะ แต่ก็ไม่อยากให้เขาเสียเวลารอเราเลย - ถ้าเรารู้สึกอย่างนั้นจริง ๆ ก็จงเคารพความรู้สึกตัวเองดีกว่า เพราะคิดแทนอีกบุคคลหนึ่งก็ไม่มีประโยชน์อะไร - ถามตัวเองให้ได้ว่า เราต้องการอะไรจริง ๆ คำถามนี้สำคัญต่อมวลมนุษยชาติอย่างยิ่ง สังเกตความรู้สึกที่เรามีให้อีกฝ่าย - ช่วงเวลาที่ผ่านพ้นไป 9 ปี มันมีหลายเหตุผลที่เราจะบอกได้ว่านี่คือรักแท้ แต่ยังไงแล้วรักแท้ก็ต้องพิสูจน์ด้วยบททดสอบที่ยากเช่นกัน - ถึงแม้จะกลับไปคบหรือไม่กลับไปคบกัน ก็อาจจะไม่สำคัญเท่ากับ เรายังไม่ได้เริ่มต้นความสัมพันธ์ไปไหนไกลเลย ความลึกซึ้งจะเป็นตัวบ่งชี้ว่าเราเข้ากันได้จริงไหม - ลองคุย ลองคบ ลองใช้เวลาร่วมกัน ไม่มีเหตุผลอื่นที่จะมีน้ำหนักไปมากกว่า ใช้ชีวิตอยู่ด้วยกันจริง ๆ ต่อให้เราขบคิด วางแผน หรือว่าปิดกั้นตัวเองแค่ไหน มันก็ทำได้เพียงแค่ยืดเวลาออกไป

ข้อความโพสต์จาก Morgan Housel ได้เขียนข้อความไว้ว่า "ความเสี่ยงคือสิ่งที่หลงเหลือจากสิ่งที่คุณคิดไว้ว่ามันไม่น่าจะมีความเสี่ยงอีกแล้ว - Carl Richards ซึ่งมันมีความเกี่ยวข้องกับปัจจุบันนี้อย่างมาก" - ความเสี่ยงไม่ใช่สิ่งที่เราจะคาดการณ์ไว้ได้ทั้งหมด เหมือนว่ายิ่งเราคิดถึงความเสี่ยงมากเท่าไร ช่องโหว่ของความเสี่ยงยิ่งมากขึ้น - ปัญหาของปัญหา ก็ย่อมเป็นปัญหาในอีกแง่มุมหนึ่ง ซึ่งเราจะไม่ไปคิดถึงความเสี่ยงทั้งหมด แต่ให้คิดว่าเราจะรับความเสี่ยงได้อย่างไร - กระบวนการสร้างของความคิด มันจึงต้องวางแผนเอาไว้บ้าง มีแผนสำรอง และรู้จักตัวเองให้ได้ว่า ถ้ารับความเสี่ยงไม่ไหวชีวิตจะล้มไปนานแค่ไหน - บางจุดความเสี่ยงอาจจะส่งผลต่อชีวิตในระยะยาว มีผู้คนมากมายเพิกเฉยต่อความเสี่ยง จนลืมประเมินความเสี่ยงของชีวิต - ชีวิตที่ไม่มีปัญหาอะไรเลย มันจึงไม่ใช่สิ่งที่เป็นไปได้ มองชีวิตในกรอบที่ใกล้เคียงกับความเป็นจริงมากที่สุด มีสติในชีวิตประจำวันแล้วจะมีความสุขเอง

หนังสือ พระพุทธเจ้า พุทธปัญญาและชาดก ของ ณิชาวีร์ เพิ่มพูลปฏิพัทธ์ - เป็นหนังสือพุทธประวัติที่ได้รับรางวัลของประเภทหนังสือเด็กที่เกี่ยวข้องกับหลักธรรมประจำใจ - ถึงแม้ว่าเราจะอยู่ในพระพุทธศาสนา แต่เราทุกคนก็อาจจะไม่รู้ว่าในอดีตของจุดเริ่มต้นพุทธกาลนี้ดำเนินไปอย่างไร - การเรียนรู้ของความเป็นจริง ก็คือการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นอยู่กับสิ่งที่อยู่ตรงหน้าของเรา แล้วความจริงมันมีความหมายกับชีวิตอะไรบ้าง - ปัญญาของมนุษย์นั้นเปรียบเสมือนบัว 4 เหล่า ที่มีบัวใต้ตม บัวพ้นตม บัวปริ่มน้ำ และบัวพ้นน้ำ การเรียนรู้ก็จะดำเนินไปตามแบบแผนนี้เช่นกัน - ทั้งนี้ หนังสือเล่มนี้ควรค่าแก่การอ่านอย่างยิ่ง โดยเฉพาะคนที่สนใจในเรื่องการใช้ชีวิต ธรรมะ และความทุกข์

มีคนมาปรึกษาว่า ไม่ชอบเพื่อนของแฟน ควรทำอย่างไรดีคะ เพราะแฟนชอบชวนเราไปหาเพื่อนเขา ละเราไม่รู้จะหาเหตุผลในการปฏิเสธอย่างไรดี เมื่อก่อนเราทนไปด้วยตลอด แต่ตอนนี้ก็ไม่อยากทนต่อไปแล้ว แฟนก็ถามหาเหตุผลว่าทำไมไม่อยากไปด้วย แต่เราก็ไม่รู้จะพูดอะไรดี สาเหตุก็คือ 1. วิถีชีวิตของกลุ่มเพื่อนของแฟนกับเราเองต่างกันมาก ความเป็นอยู่ การเที่ยว การใช้ชีวิต และอาชีพการงาน 2. เพื่อนของแฟนมีนิสัยแปลก ๆ ที่ชอบว่าเพื่อนตัวเองในกลุ่ม หรือว่าคนอื่นตลอด แต่ก็ยังคบหากันอยู่เหมือนเดิม 3. ชอบทักมายืมเงินแฟนเรา พอคืนแล้วก็ยืมใหม่อีก 4. ลูก ๆ ของเพื่อนแฟนเราชอบมาเล่นกับเราแบบไม่มีกาลเทศะ เช่น ค้นดูกระเป๋า หยิบของ ๆ เราไปแล้วไม่ยอมคืน เอาโทรศัพท์เราไปเล่นแล้วทำตกอีก ของหยิบไปไม่ยอมคืน และชอบมาดึงผม ลูบหัว จับหน้า รองเท้าเราเพิ่งซื้อก็เอาไปโยนเล่น แถมอาหารที่เราสั่งพอไม่กินก็คายทิ้งในจานเลย เราก็กินต่อไม่ได้ แล้วอีกมากมาย และ 5. เมียของเพื่อนแฟน ก็ชอบสอดรู้สอดเห็นเรื่องของคนอื่นไปทั่ว ชอบนินทาคนอื่น ซึ่งเราไม่ชอบเลยค่ะ - ปัญหาทั้งหมดให้ลองแก้ที่ใจดูก่อน เพราะการแก้ที่ใจเป็นทั้งจุดเริ่มต้นและจุดจบ - ทั้ง 5 ข้อที่มีปัญหาให้ลองสังเกตที่ความคิดของเราอยู่เนือง ๆ ว่าทำไมเราถึงไม่ชอบในสิ่งที่สังคมนั้นเป็นไป - สังคมสมัยนี้ถือว่าเป็นปกติแล้วที่เราจะพบเจอคนที่อาจจะไม่มีมารยาทบ้าง หรือว่าพูดจาไม่ดีบ้าง รวมไปถึงสิ่งที่ขัดใจกับเราบ้าง - มันอาจจะเป็นเรื่องที่ดี ที่ทุกคนต้องเอาใจใส่ซึ่งกันและกัน แต่ให้เราลองเปลี่ยนการวางตัวของเราดีกว่า อาจจะแนะนำ สอนเด็ก ๆ ไปบ้างก็ไม่เป็นไร - การเข้าสังคม แน่นอนมันไม่มีคำว่าทุกคนจะทำอะไรถูกใจเราไปทั้งหมด แต่การไปรับฟังความคิดใหม่ ๆ ไอเดียแปลก ๆ หรือว่าสิ่งที่เราไม่ชอบ ก็อาจจะเป็นรสชาติของชีวิต

ข้อความโพสต์จาก Morgan Housel ได้เขียนข้อความไว้ว่า "เมื่อตอนที่เริ่มเขียนบทความที่ Motley Fool ปี 2008 ยังคงมีแบงก์ 10 ที่ในเวลานั้น แต่ตอนสิ้นปีก็เหลือเพียงแค่ 4 ที่เท่านั้น" - เมื่อเราอยู่ช่วงวิกฤตการเงิน เราจะค้นพบว่างบการเงินในบริษัทย่อมมีความสำคัญอย่างยิ่ง - ในช่วงเวลาทั่วไปเราอาจจะเพิกเฉยในการดูงบการเงินไป เพียงเพราะมันไม่มีปัจจัยอะไรที่ส่งผลทำให้เราเจอปัญหา - จังหวะเป็นแม่บทของทุกสรรพสิ่ง ถึงแม้ว่าเราอาจจะร่ำรวยขึ้นมาจากจังหวะที่ใช่ แต่เราต้องทำความเข้าใจภาพรวมของเศรษฐศาสตร์ให้ได้ - การพังครืนของตลาดทางการเงิน มันจะทำให้ตระหนักรู้ว่า ไม่มีสิ่งใดแน่นอน เมื่อวานดูเหมือนดี แต่วันนี้ก็กลับแย่ลงได้ อยู่กับปัจจุบันคือคำตอบ - อย่าลืมดูไส้ใน ก็คืองบกระแสเงินสด และให้ไปสังเกตกระแสเงินสดอิสระ (Free Cash Flow) เพื่อให้เรารับรู้ว่าบริษัทดังกล่าวมีป้อมปราการที่มั่นคงแค่ไหน

หนังสือ VOLUME PROFILE: The insider's guide to trading ของ Trader Dale - การดูจำนวนของคนที่เข้าซื้อและขาย (Volume) จะช่วยบ่งชี้ได้ว่ามีกำลังมหาศาลหรือเบาบางเพียงใด - จิตวิทยาการเทรด วินัย ความเข้าใจในแต่ละจุดที่เราเข้าซื้อก็จึงเป็นเหตุผลในการทำกำไรอยู่เสมอไม่มีวันเปลี่ยนแปลง - ตรวจสอบนิสัยของเราว่าถนัดระยะยาว ระยะสั้น หรือว่าระยะปานกลาง เพราะแต่ละช่วงเวลาจะบ่งชี้แตกต่างกัน แต่ให้ดูกราฟวันเป็นหลัก - สามารถดูวิดีโอของผู้เขียนได้ ซึ่งก็จะมาเป็นตัวช่วยในเรื่องของความเข้าใจมากยิ่งขึ้น แล้วแน่นอนว่าสามารถเรียนฟรีได้เลย - ทั้งนี้ หนังสือเล่มนี้สามารถเทรดได้ทุกตลาด โดยเน้นไปที่การเข้าใจกระบวนการมากกว่าว่าเราจะสามารถปรับใช้กับตลาดที่เราโฟกัสอยู่ได้อย่างไร

มีคนมาปรึกษาว่า อยากปรึกษาค่ะ พอดีเราคบกับแฟนมาได้ 6 เดือนกว่าแล้ว ช่วงแรก ๆ เขาเจ้าชู้มาก ๆ แต่เราก็ยังทนมาจนถึงตอนนี้ แต่ว่าตอนนี้เขาเริ่มเปลี่ยนแปลงตัวเองคือ ไม่เจ้าชู้เหมือนเมื่อก่อน ไม่เที่ยวไม่ดื่มเหมือนเมื่อก่อน แถมไม่ติดเพื่อนด้วย แต่เราเป็นคนจำอะไรแล้วฝังใจค่ะ แบบว่าเขาก็พยายามปรับตัวทุกอย่างเราก็รู้สึกได้นะคะ ว่าเขาเปลี่ยนตัวเองไปมาก แต่เหมือนเราก็ยังไม่เชื่อ ยังมีกำแพงอยู่ ยังไม่เชื่อว่าเขาจะเปลี่ยนตัวเองได้ค่ะ อยากรู้ค่ะว่า จะเอาเรื่องราวในอดีตที่เขาทำให้เราเจ็บออกจากใจได้ยังไงบ้างคะ - ถ้าเราเป็นคนลืมยาก เราก็ต้องฝึกสติในชีวิตประจำวันให้มาก แม้กระทั่งชีวิตเราเองยังไม่ได้ดังใจเราทั้งหมดเลย - แล้วการที่จะไปตั้งคำถามว่า จะนำเรื่องราวในอดีตที่เขาทำกับเราออกจากใจ สิ่งนี้ย่อมเป็นไปไม่ได้ เพราะเราตั้งคำถามผิด - ให้ลองเปลี่ยนเป็นการตั้งคำถามว่า สรุปแล้วเรารักคนที่สิ่งไหน เราสามารถให้อภัยได้จริง ๆ ไหม หรือในความเป็นจริงเราก็แค่ต้องการความสมบูรณ์แบบ - อยู่กับปัจจุบันให้มากที่สุด แน่นอนวันหนึ่งไม่ว่าจะพบกัน หรือลาจากกันไป วันนี้ย่อมสะท้อนอนาคตอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เราต้องใช้ชีวิตเหมือนว่าวันนี้คือวันสุดท้าย - ปัญหาเรื่องการเจ้าชู้ก็มักจะเป็นประเด็นใหญ่สำหรับความสัมพันธ์ แต่แน่นอนว่ามันอยู่ที่ใจเราล้วน ๆ ว่าเราต้องการอะไร ถ้าเรารับไม่ได้กับคนเจ้าชู้ก็ไม่จำเป็นต้องยืดเยื้อให้มันยาวนาน

ข้อความโพสต์จาก Guy Winch ได้เขียนข้อความไว้ว่า "เมื่อคุณประสบกับเหตุการณ์ยาก ๆ จงสบายกับตัวเองที่จะตระหนัก แม้ว่าเราจะรู้สึกท่วมท้นในการรอคอย คุณได้ทำสิ่งที่มีความหมาย และคุณกำลังสร้างความยืดหยุ่นทางอารมณ์แล้ว" - การที่เราจะบอกว่า สิ่งที่เราอดทนต่อสภาวะยากลำบากที่สุดในชีวิต เราจำเป็นจะต้องทำอย่างไรกับมันบ้าง - แล้วหากว่าเราไม่ได้ทำอะไรเลย ก็ไม่ได้แปลว่าเราจะไม่ได้ทำอะไรจริง ๆ เพราะการไม่ทำในจุดหนึ่ง บ่งบอกว่าเราเริ่มควบคุมสิ่งภายใน - ระหว่างเพิกเฉยกับรอจังหวะในการเปลี่ยนแปลง สองสิ่งนี้ย่อมแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง เราจะต้องปรับเปลี่ยนความคิดให้ได้ - ไม่ว่าอะไรจะเกิดขึ้น เราก็แค่รับรู้ภาพว่าการรอคอยย่อมเป็นส่วนหนึ่งของสภาวะคลี่คลายในปัญหาที่เราไม่อยากให้มันเกิดขึ้น - นักจิตวิทยาย่อมเรียนรู้จากสิ่งที่เกิดขึ้นจากจิตใจ ปัญหาของจิตใจก็ย่อมต้องแก้ที่จิตใจ ในการแก้ไขปัญหาผิดจุดย่อมส่งผลร้ายแรงกับจิตใจมหาศาล

หนังสือ The Art of Teaching Children: All I Learned from a Lifetime in the Classroom ของ Phillip Done - เป็นหนังสือที่คุณครู และคนที่ต้องการเอาชนะใจเด็กทุกคนจำเป็นต้องอ่าน ซึ่งมันมีความหมายต่อใจ - การรวบรวมประสบการณ์นานนับหลายสิบปี เราจึงจำเป็นต้องขบคิดว่า สิ่งใดที่เราให้ความหมายแก่สิ่งนั้น - เป้าหมายของการเรียนรู้ ไม่ว่าจะเป็นคุณครูหรือนักเรียนนั่นก็คือ การสั่งสอนให้นักเรียนทุกคนรวมถึงตัวเราเองมีชีวิตอยู่อย่างมีคุณค่า - บางครั้งการหลงลืมไปบางสิ่ง ผิดพลาด ล้มเหลวในฐานะของคุณครู ก็ไม่ใช่เรื่องเลวร้ายอะไร แต่เพียงเราอาจจะสวมหัวโขนของการมีความรู้มากเกินไป - จงมอบความรัก ความเข้าใจ และความเมตตา ซึ่งเราไม่สามารถจะไปบังคับคนรับได้ว่าจะรับได้เท่าไหร่ หน้าที่ของผู้ให้คือใส่ใจให้มากที่สุดกับเป้าหมายที่ได้วางไว้

มีคนมาปรึกษาว่า สวัสดีค่ะ เรามีเรื่องอยากปรึกษาค่ะ คือเรากับแฟนอยากไปหางานทำต่างจังหวัด ตอนนี้มีเงินติดตัวประมาณ 50,000 บาท ยังไม่รวมค่าเดินทาง ตอนแรกตั้งเป้าหมายจะไปภูเก็ตแต่พอไปดูราคาห้องเช่า และค่าครองชีพคือแพงมาก ๆ ไหนจะค่าเช่ามอเตอร์ไซค์ที่จะไปหางานทำ ซึ่งเราก็ไปหาข้อมูลมาว่ารถโดยสารที่ภูเก็ตไม่ค่อยมีและวินกับแท็กซี่ก็มีราคาแพง ตอนนี้ก็เลยคิดว่าจะไปสมุยแทนเพราะดูจากที่พักแล้วราคาไม่แรงเท่าภูเก็ต และน่าจะสงบกว่าภูเก็ต แต่ก็กังวลว่าสมุยจะมีงานให้เราทำตลอดปีไหม เพราะคิดว่านักท่องเที่ยวไม่น่าเยอะเท่าภูเก็ต ไหนจะเรื่องมรสุม ส่วนเรื่องงานเราไม่น่าเป็นห่วง เพราะส่วนตัวพูดภาษาอังกฤษได้ แต่จะห่วงก็แต่แฟนค่ะ ที่ภาษาเขาไม่ค่อยดีเท่าไร กลัวแฟนหางานบนเกาะสมุยไม่ได้ ถ้าเทียบอยู่กับภูเก็ต ก็เลยมีคำถามว่าควรเลือกและตัดสินใจอย่างไรดีคะ ขอบคุณนะคะ - คำว่าค่าครองชีพที่พออยู่ได้มันหมายถึงว่า เราจะปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตไปในรูปแบบที่มีเงินเท่าเดิม แต่เราสามารถใช้จ่ายได้มากขึ้น - แต่ค่าครองชีพของจังหวัดที่มีรายได้จากนักท่องเที่ยวเป็นหลัก ส่วนใหญ่มีความใกล้เคียงกับกรุงเทพอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นพัทยา สมุย หรือภูเก็ตเองก็ตามแต่ - การจะทำให้การอยู่สุขสบายมากขึ้น เราจะต้องศึกษาตั้งแต่แรกเริ่มเลยว่า เงินเดือนเท่านี้ พออยู่ได้ไหม แล้วถ้าอยู่ไม่ได้แผนสำรองมีไหมอย่างไร - ความเป็นอยู่ของทุกจังหวัดมีทั้งดีและไม่ดี ไม่ว่าจะเป็นระบบคมนาคม การเดินทางต่าง ๆ ว่าสะดวกสบายอย่างไร สิ่งเหล่านี้จะช่วยให้เราประหยัดทั้งเวลาและเงินในกระเป๋า - ทั้งนี้ อย่าลืมที่จะทำการบ้านทุกวัน หางานก่อนเป็นอันดับแรก อย่าลืมทำงบการเงินล่วงหน้าไปสัก 6-12 เดือน เพราะเราจะเห็นตัวเลขในอนาคตด้วย

ข้อความโพสต์จาก Mark Minervini ได้เขียนข้อความไว้ว่า "คำคมในวันนี้ คือ ความหวังและความศรัทธาจะไม่ช่วยอะไรให้ตลาดหุ้นขึ้นหรือลงเลย ในท้ายที่สุดแล้ว มีแต่ทักษะและวินัยเท่านั้นที่จะมาเป็นอันดับแรก รวมถึงคนที่เคารพกับความเสี่ยงเท่านั้นที่จะอยู่รอด" - เมื่อความโชคดีไม่เคยเกิดขึ้นในตลาดหุ้น แถมว่าถ้าเกิดขึ้นจริงก็มิอาจเปลี่ยนแปลงความจริงในบั้นปลายได้ - ความหวังและความศรัทธาเป็นเพียงแค่สิ่งที่ต้องจัดการในการเทรด เพราะการเทรดที่ดีไม่ควรคาดหวังให้มันเป็นไป - รับรู้ว่าทักษะและวินัยคือสิ่งเดียวที่จะทำให้เราไปต่อได้ในตลาดหุ้นนี้ ฝึกฝนให้มาก และทำต่อเนื่องให้นานที่สุดเท่าที่จะทำได้ - ทางรอดเพียงทางเดียวก็คือรู้จักเคารพตลาดหุ้น แนวโน้มคือเพื่อนของเรา จงติดตามคลื่นของตลาดไปให้ได้ เพราะนั่นจะเป็นทางออก - การเทรดในแต่ละตลาดย่อมแตกต่างกัน เราทุกคนจะมีทักษะที่ฝึกฝนมาตามแบบฉบับของปัจเจกชน มันจึงไม่สามารถลอกเลียนแบบกันได้ทั้งหมด

หนังสือ Best Loser Wins: Why Normal Thinking Never Wins the Trading Game ของ Tom Hougaard - คนที่ล้มเหลวอย่างยอดเยี่ยม มักจะเป็นผู้ได้รับชัยชนะในท้ายที่สุด เพราะเราล้มแล้วลุกเลยทันที - ตลาดทางการเงินที่ใช้ทำกำไรจากอัตราแลกเปลี่ยนเป็นหลัก ก็คือตลาด Forex (Foreign Exchange Market) - ทำไมคนส่วนใหญ่ 90% ถึงสูญเงินทั้งหมดเมื่อเข้ามาในตลาดอัตราแลกเปลี่ยนนี้ ซึ่งมันมากกว่าตลาดอื่น ๆ เช่น หุ้น หรือโภคภัณฑ์ - ไม่ว่าตลาดทางการเงินใดก็ตาม อย่าประมาทคิดว่าเรารู้จักน่านน้ำนั้นดี เพราะแต่ละที่ แต่ละแห่ง ไม่เหมือนกันทั้งหมด จงระมัดระวังปลาที่เราไม่รู้จักเสมอ - ทั้งนี้ ในประเทศไทยยังไม่มีบริษัทโบรกเกอร์ใดให้บริการเกี่ยวกับตราสารทางการเงินที่เรียกว่า Forex จึงต้องระมัดระวังในการเข้าไปยังตลาดดังกล่าวเสมอ

มีคนมาปรึกษาว่า สวัสดีค่ะ มีเรื่องปรึกษาคือเรามีแฟนคนนึงคบกันได้ไม่นานมากค่ะ ปัญหามีอยู่ว่าฐานะทางบ้านของแฟนดีกว่าเรามาก โดยที่แฟนเราไม่ต้องทำงานก็ได้ แต่หลังจากที่แฟนมาคบกับเรา เขาเริ่มทำงานหาเงินมากขึ้น และเงินที่ได้มาทั้งหมด 100% แฟนให้เราเก็บเงินทั้งหมดโดยใช้ชื่อผู้รับเงินในบัญชีเป็นชื่อเราเอง แล้วเรารู้ว่าที่เขาทำแบบนี้เพราะรัก และไม่อยากให้เราต้องทำงานหนักเพื่อหาเงินมา แต่กลับกลายเป็นเวลาไปกินข้าว หรืออยากซื้อชานมไข่มุก หรือขนมเล็ก ๆ น้อย ๆ โดยที่เป็นสถานการณ์น่ารัก ๆ อยากอ้อนแฟนซื้อขนมให้กิน ก็ไม่สามารถเป็นไปได้ เพราะเงินทั้งหมดอยู่ที่เรา เขาให้เราเก็บไว้ทั้งหมด มันก็เลยทำให้ต่างคนต่างไม่ค่อยมีความสุข เพราะเราต้องการให้เขาดูแลเรามากกว่า เป็นการซื้อของให้ เลี้ยงข้าวบ้าง ส่วนมุมแฟนก็มองว่าให้แบบนี้ก็ถือว่าดูแลเหมือนกัน อยากทำไรก็ทำเลย ซื้ออะไรก็ซื้อเลย พอตอนนี้อยากมาหาจุดตรงกลางแต่มันก็กลัวไม่ลงตัว เลยขอคำปรึกษาหน่อยค่ะว่า เราควรต้องทำอย่างไรให้มันรู้สึกดีไม่ได้รู้สึกแย่กันทั้งคู่ - ต้องเริ่มจากการตั้งคำถามก่อนว่า เรามีความสุขกับอะไรมากที่สุด ระหว่างให้เงินมาใช้กับเก็บเงินไว้แล้วค่อยเลี้ยงเราบ้างก็ได้ - แต่ละคนจะมีความสุขที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง มันไม่ใช่ว่าเราจะเจออะไรก็ตามที่ถูกใจเราทั้งหมด แต่อย่างน้อยเราก็ยังมีโอกาสที่ดีอยู่บ้าง - ลองปรับใจ ปรับความคิด และเปิดใจให้กว้างที่สุดเท่าที่ทำได้ มันจึงเป็นหนทางที่สำคัญที่สุดจากปัญหาทั้งหมด เขาให้อะไรรับไว้ เขาไม่ให้อะไรเราก็เข้าใจ - วันหนึ่งถ้าเรามีคำถามในหัวเต็มไปหมด เช่น ทำไมเขาถึงทำแบบนั้นแบบนี้ แล้วเพราะอะไรเขาถึงไม่ยอมเก็บเงินไว้เอง ทั้งหมดก็ต้องรวบรวมคำถามไปถามให้ชัดเจน - ปัญหานี้เป็นปัญหาด้านบวก นั่นหมายถึงว่า มันไม่มีใครเดือดร้อนจากเหตุการณ์นี้จริง ๆ เพราะเรื่องราวมันเกิดที่ใจก็ต้องแก้ที่ใจ บางเรื่องมันแก้ไขไม่ได้ก็ต้องเรียนรู้จักแฟนเรา

ข้อความโพสต์จาก Ray Dalio ได้เขียนข้อความไว้ว่า "ทุกคนล้วนแต่มีจุดแข็งและจุดอ่อน แต่กุญแจของความสำเร็จคือการตระหนักในเรื่องของจุดอ่อน แล้วหาจุดชดเชยมันให้ได้ มันจึงเป็นคำตอบว่าผู้ใดขาดทักษะนี้มักจะล้มเหลวซ้ำแล้วซ้ำเล่า" - จงมองหาผู้คนที่มองตัวเองอย่างชัดแจ้ง แล้วเราจะพบว่าผู้คนเหล่านี้รู้จักตัวเองอย่างสิ่งที่ตัวเองเป็น - จุดอ่อนและจุดแข็งของตัวเราเอง มีผลกระทบต่อมุมมองต่อไปยังอนาคต เพราะถ้าเราไม่เข้าใจตัวเองปัญหาจะเกิดขึ้นตามมามาก - อนาคตเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นจากวันนี้ รวมไปถึงการตระหนักถึงปัจจุบันขณะ จะสามารถแก้ไขปัญหาที่มีผลกระทบต่อสรรพสิ่งได้จริง - ปัญหาของการชดเชยจุดอ่อน มันอาจจะไม่ได้นำไปซึ่งการแก้ปมปัญหาไปจนถึงกลายเป็นจุดแข็งได้ แต่มันจะทำให้ช่วยหลีกเลี่ยงความล้มเหลวระยะยาวได้ - ทักษะของชีวิตมีความหลากหลายอย่างยิ่ง สิ่งหนึ่งที่ต้องศึกษาคือการล้มเหลวให้เป็น พอล้มแล้วลุกยืนให้ไว มันจะช่วยให้เรามีความสำเร็จอย่างยั่งยืน

หนังสือ Surrounded by Narcissists: Or, How to Stop Other Peoples Egos Ruining Your Life ของ Thomas Erikson - หนังสือในซีรีส์ยอดนิยมก็คือ เราแวดล้อมด้วยคนประเภทใด ส่วนใหญ่แล้วเราก็จะแวดล้อมด้วยคนที่ไม่ดีมากกว่าดีอยู่เสมอ - เมื่อคำนิยามคำว่าหลงตัวเอง และรักตัวเองเป็นอย่างไร เราต้องค้นหาคำตอบด้วยตัวของเราเอง เพราะนิยามนี้ยากอย่างยิ่งที่จะตระหนักรู้ได้ - เหตุการณ์ที่เราจะแยกคนหลงตัวเองกับรักตัวเองออกจากกันได้ก็คือ คนที่รู้ว่าหลงตัวเองคือจะทำให้ชีวิตแย่ลง รวมไปถึงสภาพแวดล้อมก็พลอยแย่ลงไปตาม - แต่ในความเป็นจริงแล้ว อาการของการหลงตัวเองก็สามารถเป็นกันได้ทุกคน แต่จะมากจะน้อยหรือว่าออกแนวหลงในเรื่องอะไรเสียมากกว่า - ทั้งนี้ การอ่านหนังสือจิตวิทยาเชิงอุปนิสัย เป็นสิ่งที่ต้องประเมินตามความเข้าใจ เพราะแต่ละคนจะตีความว่าหลงตัวเองแตกต่างกันไปในแต่ละเรื่องราว

มีคนมาปรึกษาว่า ตอนนี้ใช้ชีวิตแบบคนเดียวจริง ๆ แล้วอยากชวนคุยเรื่องที่กำลังอินกับใคร แต่พอหันไปทางไหนก็ไม่มีเพื่อนให้พูดคุยด้วยเลย หรือจริง ๆ ก็มีบ้าง แต่เพื่อนของเราเหมือนว่าเขาไม่คิดถึงเราเลย ต่างคนก็ต่างใช้ชีวิต คือเรารู้สึกโดดเดี่ยวมากตอนนี้ แต่ก่อนถ้าเหงาก็จะบอกว่าเลยว่ารู้สึกเหงา ชวนไปเที่ยวกัน เราก็อาสาไปรับเพื่อน แถมค่าน้ำมันก็ออกเองหมดด้วย แค่ตอนนี้รู้สึกว่าอยากอยู่กับเพื่อนจริง ๆ แต่พอเพื่อนมีแฟน ก็กลับกลายเป็นว่าเพื่อนจะลืมเราไปแล้ว - การใช้ชีวิตคนเดียวในช่วงวัยหนึ่งของชีวิตเป็นเรื่องปกติสามัญ เพราะว่าทุกคนมีภารกิจที่ต้องดำเนินต่อไป - จากวัยเรียนสู่วัยทำงาน การเปลี่ยนผ่านทำให้เราเข้าใจได้ว่า ไม่มีอะไรคงทนถาวร เมื่อถึงเวลาหนึ่งทุกสิ่งย่อมพบเพื่อเพียงผ่าน - บางทีเพื่อนก็ไม่ได้ลืมเราเพราะเขาอยากลืมจริง ๆ แต่มันมีเหตุการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป มันเลยทำให้ภาพจำนั้นเลือนรางไปตามกาลเวลา - ไม่มีใครผิดในเรื่องราวเหล่านี้ เราทุกคนล้วนอยู่บนโลกที่มีแต่ภาระรับผิดชอบเต็มไปหมด บางคนมีแฟน มีครอบครัว มีลูก หรือมีหน้าที่การงานที่แตกต่างจากสมัยก่อน - ทั้งนี้ อย่าลืมการเปลี่ยนแปลงว่ามันมาทำอะไรกับเรา ความเหงาเป็นเสมือนเพื่อนสนิทที่เข้ามาทุกครั้งยามที่เราไม่มีใคร อยู่กับความเหงาอย่างมีสติ แล้วเราจะอยู่เป็น

ข้อความโพสต์จาก Morgan Housel ได้เขียนข้อความไว้ว่า "รูปแบบของคำว่าพอ ในการมีเงินมีทองนั้น ไม่ได้หมายความว่าเราไม่ได้มีความทะยานอยากที่จะมีมากขึ้น แต่มันหมายถึงถ้าระดับการใช้เงินต่อคุณภาพชีวิตของเรา ขึ้นสูงมากกว่ารายได้ที่เราได้รับจริง ๆ นั่นก็จะเป็นสิ่งที่ทำให้เราประสบปัญหาและเราจะมีชีวิตที่เสี่ยงเกินไป" - ในช่วงแรกเราอยากมีเงินเพิ่มขึ้นได้ นั่นก็เป็นเพราะเราอยากมี แต่พอมันเริ่มเป็นขั้น ควร หรือต้อง สิ่งนี้จะเพิ่มปัญหาขึ้นมาก - 3 จังหวะของชีวิตที่เราต้องตระหนักให้มากที่สุดก็คือ อยาก ควร และต้อง อย่าให้ชีวิตมันไปถึงขั้นที่ต้องทำ ไม่เช่นนั้นความทุกข์จะถาโถมอย่างหนัก - ถ้าอยากใช้ชีวิตให้มีความสุข พยายามรักษาจังหวะให้อยู่แค่ อยากหรือควร ไม่ต้องให้ไปถึงคำว่าต้อง เช่น ต้องหาเงินใช้หนี้ ต้องหาแฟนเพราะถึงวัยอันสมควร - ผู้คนมากมายหลงลืมไปว่า สิ่งต่าง ๆ ในชีวิตของเรามีระยะเวลาที่จำกัดหรือพอเหมาะ ไม่ใช่ว่าเราจะทำสิ่งใดได้ตามใจของเรา จังหวะนั้นคือแม่บทของทุกสรรพสิ่ง - ทั้งนี้ บางคนตระหนักรู้ได้ว่า เวลานี้เป็นเวลาที่สำคัญที่สุดในการพัฒนาตนเอง ขัดเกลาตนเอง รวมถึงรู้จักตนเองว่าชีวิตหลังจากนี้ต้องทำอะไรอย่างเป็นลำดับขั้น

หนังสือ Thinking 101 ของ Woo-Kyoung Ahn - การเรียนรู้เรื่องความคิดในหลักสูตรเริ่มต้นนั้นเป็นอย่างไร แล้วเราจะเข้าใจความคิดเราได้จริงหรือไม่ - ความคิดที่ซ้อนความคิดก็คือการเข้าใจความคิดของข้อมูลนั้น แต่ไม่ได้หมายความว่าความคิดนั้นเองเป็นตัวทำให้เราเข้าใจ - บางทีความอคติก็มักจะเป็นตัวขับเคลื่อนมนุษย์ให้ คิด พูด และกระทำต่อสิ่ง ๆ หนึ่ง แล้วส่วนใหญ่สมองจะทำหน้าที่ปฏิเสธในสิ่งที่ตัวเองเป็นเสมอ - เพื่อที่จะตระหนักถึงความคิด เราไม่ต้องมีความคิดที่ดี แต่ให้สร้างขอบเขตความเชื่อ ความศรัทธา และการตีความให้ได้มากที่สุด แล้วเราจะมีความคิดที่ดีเอง - เมื่อเราเกิดมาพร้อมกับวัฒนธรรมที่ถูกหล่อหลอม การที่ตาเราเห็น สมองนั้นรับรู้ จิตใจบางส่วนถูกอิทธิพลรอบข้างทำให้ปักใจเชื่อว่าสิ่งนั้นจริง นั่นคือหน้าที่ของความคิดทั้งหมด

มีคนมาปรึกษาว่า อยากปรึกษาเรื่องแฟนเก่าไม่คืนเงินค่ะ เรามีแฟนเป็นทอม คบกันมา 5 ปี ช่วงนึงเขาอยากลาออกจากงานประจำ เราจึงมีแนวคิดร่วมกันว่าเปิดร้านกาแฟไหม แต่ไม่มีเงินทุน เราเลยเอารถยนต์ที่แม่ซื้อให้เป็นของขวัญ ไปเข้าไฟแนนซ์โดยใช้เป็นชื่อเรา และเอาเงินมาให้เขาลงทุน เป็นจำนวนเงิน 130,000 บาท หลังจากนั้นผ่านมา 3 เดือน เราเลิกกัน เราจึงทำสัญญากู้เงินให้เขาผ่อนชำระเรา โดยผ่อนเดือน 4,000 บาท เพื่อให้เราเอาไปจ่ายหนี้ แรก ๆ ก็คืนเงินเราตรงทุกงวด 7-8 งวดหลังจากนั้นเริ่มบอกว่า ขอเลื่อนไปแล้วล่าสุดนี้บอกไม่มีจ่าย ทั้ง ๆ ที่เราเอาเงินส่วนตัวไปจ่ายค่างวดรถไปก่อน เขาใช้คำพูดว่าไม่รู้จะมีจ่ายเมื่อไหร่ แต่ในโซเชียลคือกินหรูอยู่สบาย แล้วก็ให้เหตุผลว่าแฟนใหม่เลี้ยง และแม่ป่วยต้องใช้เงินเยอะแต่ก็ไปนอนคอนโดแฟนใหม่ ปล่อยแม่อยู่บ้านคนเดียว คำถามที่อยากรู้คือ เราควรจัดการปัญหานี้ยังไงดีคะเครียดมาก เพราะสัญญาลงลายลักษณ์อักษร ลงนามทั้งคู่แต่ไม่มีพยานยืนยัน - เรื่องการใช้หลักค้ำประกันแทน หรือว่าเอาสินทรัพย์เราไปเข้าไฟแนนซ์เพื่อช่วยใครก็ตาม เป็นสิ่งที่ไม่ควรทำอย่างยิ่ง - ถ้าหากเราเจอปัญหานี้ขึ้นเราก็ต้องติดต่อกับทนายว่า เราจะทำอย่างไรได้บ้างเอกสารจะสมบูรณ์ได้จำเป็นต้องมีพยานรับรู้ไหม - ปัญหาที่ใหญ่ที่สุดก็คือ ถ้าเรามีหนี้สินอยู่แล้วแต่เรากลับรักแฟนมากกว่าตัวเราเอง แถมยังโทษแฟนว่าไม่มีเงินมาช่วยเหลือ สิ่งนี้ควรโทษตัวเองเสียมากกว่า - คนเรามีรักก็ต้องมีเลิก ขนาดคนในครอบครัวยังใช้เป็นหลักค้ำประกันยังไม่ค่อยได้เลย เพียงเพราะเราไม่มีทางรู้ว่าอนาคตจะเป็นอย่างไร - การสรุปรวมไปว่าสัญญาเพียงเอกสารเดียวจะสามารถแก้ไขได้ทุกปัญหา สิ่งนี้จึงไม่สามารถทำได้จริง ก่อนจะตัดสินใจเป็นหนี้ ต้องรู้ว่าตัวเองไหวไหมด้วยเสมอ

ข้อความโพสต์จาก Ray Dalio ได้เขียนข้อความไว้ว่า "มีผู้คนถามผมว่า ผมได้ทำอะไรต่อไปบ้างหลังจากการปรับเปลี่ยนโครงสร้างของ Bridgewater เพื่อที่จะเป็นผู้นำในตลาด" - เริ่มต้นเป็นที่ปรึกษาให้กับบริษัททีมการลงทุน เพื่อให้การเปลี่ยนโครงสร้างไปด้วยดี พร้อมกับมีเวลาในการทำสิ่งที่รักมากขึ้น - หลังจากนั้นก็ส่งต่อความรู้ที่ได้สั่งสมมาแทนที่จะช่วยแค่บริษัทหรือว่าคนในองค์กรเพียงเท่านั้น นั่นรวมไปถึงกฎและรูปแบบที่ได้ตกผลึกมาทั้งหมด - การเลือกผู้คน ปรับเปลี่ยนนโยบายขั้นสูง ในกรณีที่เศรษฐกิจและตลาดเป็นไปตามความคาดหวังหรือตรงข้ามกันก็ตาม รวมถึงจัดลำดับการเปลี่ยนแปลงของโลกที่กำลังจะเกิดขึ้น - ส่งต่อทรัพยากรทางการเงิน ในรูปแบบของการช่วยเหลืออย่างยั่งยืน ไปยังสิ่งแวดล้อมและสิ่งที่ขาดไปไม่ได้ก็คือความสมดุลของมหาสมุทรก็เช่นกัน - ซึ่งตอนนี้ก็ยังมีการทำวิจัยและลงทุนอย่างไม่หยุดยั้ง ตามความหลงใหลที่ได้มีมาตั้งแต่อายุ 12 ปีจนถึงกระทั่งตายจากโลกนี้ไป นับจากนี้ในชีวิตคือรักษาความสัมพันธ์ที่คงอยู่และทำมันอย่างตั้งใจที่สุด

หนังสือ True Wealth Formula: How to Master Money, Live Free & Build a Legacy ของ Hans Johnson - จุดตั้งต้นของความมั่งคั่งก็คือเราจะรวมความหมายระหว่างความสุขกับความร่ำรวยได้อย่างไร มันจึงเป็นตารางสี่รูปแบบในหนังสือ - หากว่าเรายังคิดว่าหนี้สินเป็นสิ่งที่ไม่ดี มันจะทำให้เรามองภาพลบกับหนี้สิน เพราะหนี้สินที่ดี ก็สามารถสร้างกระแสเงินสดระหว่างทางได้ - ไม่แปลกที่เราจะคิดว่ารายได้สูง ๆ จะนำมาซึ่งคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น แต่อย่าลืมว่าการมีรายได้ที่สูงแต่เรายังต้องทำงานทุกวันทุกคืน ไม่ได้ช่วยให้มีอิสรภาพเลย - จงเริ่มต้นหารายได้ก่อน แล้วก็พัฒนาทักษะของการสร้างสินทรัพย์ที่สร้างกระแสเงินสดต่อไป เมื่อเรามีกระแสเงินสดแล้ว กระแสเงินสดอิสระจะตามมาเป็นเท่าตัว - ทั้งนี้ การส่งต่อมรดกให้กับคนรุ่นหลัง ไม่ว่าจะเป็นลูกหลานเราก็จำเป็นจะต้องคำนึงถึงเสมอ ชีวิตไม่มีคำตอบเดียวว่าเราต้องส่งต่อไปยังรูปแบบใด อย่างน้อยความรู้ทางการเงินก็ควรส่งต่อเสมอ

มีคนมาปรึกษาว่า สวัสดีค่ะ ขอถามอาการของคนที่เป็นโรคแพนิกหน่อยค่ะ ไม่ว่าจะเป็นอาการ สาเหตุ วิธีรักษา ขอบคุณค่ะ - โรค Panic Disorder หรือ อาการ Panic Attack คือสิ่งเดียวกันซึ่งหมายถึงการตื่นตระหนกกับเหตุการณ์มากกว่าปกติ - ส่วนสาเหตุก็จะมาจากระบบพันธุกรรม ร่างกายหรือจิตใจที่ถูกกระทบกระเทือนอย่างหนักในวัยเด็ก รวมไปถึงสภาวะที่เรารับไม่ได้อย่างรุนแรง - วิธีรักษาก็คือการทานยาตามแพทย์สั่ง ปรึกษานักจิตบำบัด รวมไปถึงการใช้สติในชีวิตประจำวัน แต่มันก็ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ - ส่วนอาการเสริมก็คือ ตกใจง่าย หัวใจเต้นเร็วกว่าปกติ เหงื่อออกตามมือ หนาวสั่น และอาจจะรู้สึกว่ามีอาการซึมเซาร่วมได้ด้วย - ทั้งนี้ โรคทางใจมีมากกว่าหนึ่งชนิด ซึ่งเราสามารถที่จะพบเจอทุกโรคได้ตลอด ไม่มีข้อยกเว้นใด ๆ ทั้งสิ้น และเน้นย้ำกับตัวเองให้ตระหนักรู้เรื่องโรคทางใจอยู่เสมอ

ข้อความโพสต์จาก Mark Manson ได้เขียนข้อความไว้ว่า "ส่วนใหญ่แล้วการเปลี่ยนแปลงอย่างยิ่งยวดในความคิด มักจะเกิดขึ้นบ่อยครั้งในตอนใกล้หมดสิ้นของเรื่องราวนั้น ๆ ราวกับว่ายิ่งเราเกลียดชังมันสักเพียงใด การเติบโตอันยิ่งใหญ่ย่อมมาหลังจากความเจ็บปวดอย่างแสนสาหัสเสมอ" - การจบของเรื่องราวหนึ่ง ย่อมมาบ่งชี้ว่าเราได้เรียนรู้จากสิ่งใดบ้าง นั่นคือการเติบโตทางจิตวิญญาณ - บางคนก็ได้เรียนรู้หลังจากที่จบเรื่องราวนั้นมาแล้วสักพัก เพราะมันต้องใช้เวลาในการตกผลึกสักระยะหนึ่ง - ระยะเวลาที่ชัดเจนในการตระหนักรู้คนแต่ละคนย่อมแตกต่างกัน ให้เราสังเกตตัวเองให้มากที่สุดเท่าที่เราจะทำได้ - แล้วหากว่าความเกลียดชังมันปรากฏเด่นชัดมากยิ่งขึ้น เราก็จะต้องปรับใจเพื่อยอมรับให้ได้ว่ายิ่งเจ็บยิ่งโตเสมอ - ชีวิตคือกระบวนการสร้างของสรรพสิ่งรอบตัวเรา ธรรมชาติเป็นแง่มุมหนึ่งที่มาหลอมรวมจิตวิญญาณให้เข้ากับสภาวะปัจจุบันนี้อย่างลงตัว

หนังสือ HBR at 100: The Most Influential and Innovative Articles from Harvard Business Review's First Century ของ Harvard Business Review - การรวบรวมบทความของ HBR ครั้งยิ่งใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่ง ได้รวบรวมเอาไว้ในหนังสือเล่มนี้แล้ว - บางคนได้เคยอ่านบทความมาแล้วก่อนหน้านี้ก็ได้ถือว่า เป็นการทบทวนและช่วยเบิกเนตรได้เลยว่าการตกผลึกนั้นสำคัญเพียงใด - แม้กระทั่งบริษัทการศึกษาที่ได้รับชื่อเสียงมากมายที่สุดในโลก ก็ยังต้องสั่นสะเทือนกับวงการของเทคโนโลยีและปัญญาประดิษฐ์ - ปัญหาของมนุษย์ในทุกวันนี้ ยังเป็นสิ่งที่ถูกบิดเบือนอยู่มาก แต่เราจะตระหนักรู้ได้มากที่สุดก็คือทุกคำพูดยังสามารถนำมาปรับใช้ได้อยู่เสมอ - 100 ปีครบรอบนี้เป็นศตวรรษที่เกิดใหม่ของทุกสรรพสิ่ง องค์กร การศึกษา และความรู้ได้แพร่หลายอย่างไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน แล้วตัวเราเองจะปรับตัวตามอย่างไร

มีคนมาปรึกษาว่า ปรึกษาหน่อยค่ะ พอดีจู่ ๆ ก็มีคนทักมาให้เราเป็นแอดมินค่ะ บอกว่าขายของออนไลน์จะให้ลูกค้าโอนเงินเข้าบัญชี แล้วให้เราโอนไปให้ทางร้านต่อ เราเลยให้บัญชีที่ไม่ได้ใช้ไป แต่สักพักก็มีคนโอนมาจริง ๆ จำนวน 200 บาท แบบนี้เขาเป็นมิจฉาชีพไหมคะ - การหารายได้อย่างถูกวิธีคือ รู้หลักว่าเรามีสินค้า หรือบริการใดที่ไปเสริมสร้างประโยชน์และคุณค่าให้กับชีวิตของบุคคลนั้น ๆ อย่างไร - ถ้าเรามีงานแค่เป็นทางผ่านของการทำอะไรบางสิ่ง เช่น แอดมินเพจรอรับเงิน โดยใช้บัญชีธนาคาร หรือว่าการที่เราต้องไปรับของชิ้นหนึ่งโดยที่เราไม่รู้ สิ่งเหล่านั้นจึงไม่ใช่การหารายได้ - คำว่าบัญชีม้า นกต่อ หรือการปลอมแปลงใด ๆ ที่ไม่เปิดเผยงานให้รับรู้ ให้นึกไว้เสมอว่านี่คือการที่มิจฉาชีพอยากให้เราทำเพื่อบางสิ่ง ไม่ได้เพื่อประโยชน์ของลูกค้าและตัวเราเอง - ยุคสมัยของการที่เศรษฐกิจไม่ดีเท่าที่ควร ข้าวยากหมากแพง ไม่สามารถมีเงินมาเลี้ยงชีพได้พอ โอกาสที่กลโกงจะเพิ่มมากขึ้นก็เป็นเงาตามตัว ให้เราจับสังเกตให้ได้แล้วจะรอดพ้น - โดยที่ถ้าเราไม่รู้ว่าบริษัทหรือว่าคน ๆ นี้ น่าเชื่อถือไหมให้นำชื่อลองไปตรวจสอบกับทางเว็บไซต์ SECCheckFirst และ ร่วมมือจับปลอมหลอกลงทุน รวมไปถึงรับฟังข่าวที่น่าเชื่อถือร่วมด้วย

ข้อความโพสต์จาก Robert Kiyosaki ได้เขียนข้อความไว้ว่า "คำพูดเพื่อให้ได้รับชัยชนะ นั่นคือจิตวิญญาณไม่ได้ตายเมื่อร่างกายนั้นสูญสิ้น แต่จิตวิญญาณนั้นตายเมื่อเราล้มเลิก จงดูแลเอาใจใส่มันด้วย ความวุ่นวายรอเราอยู่เสมอ" - เมื่อจิตวิญญาณกับร่างกายนั้นแยกขาดออกจากกันอย่างสิ้นเชิง เราจึงต้องแยกตามสภาวะด้วย - มีผู้คนมากมายหลงลืมไปว่า เมื่อใจเราปรารถนาสิ่งใดย่อมได้สิ่งนั้น แต่ว่าเราต้องกระทำอย่างต่อเนื่องร่วมด้วย - ไม่มีสิ่งใดเกิดขึ้นได้เลย หากจิตใจเรานี้ไม่ได้ต้องการให้สิ่ง ๆ นั้นปรากฏขึ้น เราจงตั้งใจในการใช้ชีวิตอย่างใจจริง - ดูแลเอาใจใส่จิตใจไว้เสมอ ความวุ่นวายมักจะรออยู่ข้างหน้าไม่ว่ามันจะเป็นวันที่เราคาดหวังว่าให้มันดีหรือแย่เพียงใด - ทั้งนี้ ชัยชนะในวันนี้คือการล้มเหลวอย่างนับครั้งไม่ถ้วนในอดีต เวลาเป็นอนันต์ ไม่มีเวลาใดบรรจบกันอย่างแท้จริง

หนังสือ 23 Things They Don't Tell You about Capitalism ของ Ha-Joon Chang - เมื่อนักเศรษฐศาสตร์ไม่ได้เป็นอย่างสิ่งที่เขาพูด นั่นหมายความว่าสิ่งที่เรารับรู้มาอาจจะถูกบิดเบือน - ความจริงเป็นแง่มุมหนึ่งของความคิด และความคิดก็เป็นเพียงแค่ภาพจำที่เราได้รับรู้มา มันจึงเป็นสิ่งที่เราต้องใช้วิจารณญาณ - คำว่าตลาดเสรีจึงไม่มีอยู่จริง อิสรภาพของตลาดนั้นจะขึ้นอยู่กับระบบเป็นหลัก แล้วระบบทุนนิยมนี้ก็อิงอาศัยนายทุนเป็นหลักอยู่ดี - มีเหตุผลบางอย่างที่อยู่เบื้องหลังวิกฤตการเงิน นั่นคือการออกตราสารทดแทน เหมือนเป็นหลักค้ำลอย ๆ เพื่อให้ดูมีน้ำหนัก แต่จริง ๆ มันคือการสร้างเรื่องราวขึ้นมา - ระบบทุนนิยมของแท้ได้ถูกปรับเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง ทุกวันนี้เราเป็นระบบทุนนิยมแบบใหม่ที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน แล้วมันจะเป็นอย่างไรต่อไปนั่นคือโจทย์ของมวลมนุษยชาติ

มีคนมาปรึกษาว่า ก่อนหน้านี้ผมป่วยเป็นโรคซึมเศร้ามาร่วมสิบปี แต่ผ่านมาได้สบาย ๆ เพราะมีแฟนช่วยเหลืออยู่ แต่ตอนปี 2561 แฟนที่รักมาก ๆ ของผมเสียชีวิตไป และตั้งแต่นั้นมาผมก็ใช้ชีวิตฝืนไปวัน ๆ แถมเพิ่งไปตรวจสุขภาพมาก็พบเจอมะเร็งมาไม่นาน และผมก็เลือกปฏิเสธจะรักษา ตอนนี้ผมเหลือเวลาอีก 3-8 เดือน ผมไม่มีเรี่ยวแรง ไม่มีเงิน ไม่มีเพื่อน และไม่มีครอบครัว คิดอะไรไม่ออกว่าจะทำอะไรต่อไปกับชีวิตที่เหลือดีครับ ตอนนี้ไม่รู้สึกเศร้าเลยกับสิ่งที่เจอมาตอนนี้ เพราะตั้งแต่แฟนผมเสียไปใจผมก็แตกสลายไปหมดแล้ว ผมรู้สึกว่าที่ผ่านมามันมีความสุขพอแล้ว ไม่มีเป้าหมายอะไรต่อไปเลย ไม่มีอะไรที่อยากจะทำก่อนเสียชีวิต คิดว่านอนเล่นไปเรื่อย ๆ หาอะไรดู หรือหาอะไรทำแก้เซ็งไปวัน ๆ จนกว่าร่างกายมันจะไม่ไหวแล้วแค่นั้นเอง ไม่ต้องห่วงเรื่องอาการซึมเศร้าของผม สามารถให้คำปรึกษาได้เต็มที่เลย มันไม่ได้อ่อนไหวมากขนาดนั้น ในกรณีนี้ผมรับมือได้สบายมาก เพราะผมป่วยมาเป็นสิบปีแล้ว ผู้ป่วยซึมเศร้าก็เป็นเหมือนคนอื่นเลยครับ ฝากด้วยครับ - ถ้าเราเป็นโรคซึมเศร้าอยู่แล้ว แถมมิหนำซ้ำเรายังพึ่งพาสิ่งอื่น หรือคนอื่นอยู่ ให้เราเตรียมใจที่จะพังทลายได้เลย - หากว่าสถานการณ์ในชีวิตในบริบทอื่น ๆ เช่น เราเป็นคนที่ต้องพึ่งพิงผู้อื่นอยู่เสมอ ก็จะมีผลลัพธ์ที่คล้ายคลึงกัน - ไม่ควรอย่างยิ่งที่จะไปควบคุมสถานการณ์ต่าง ๆ ในสิ่งที่ควบคุมไม่ได้ ไม่ว่าจะเป็นคนรักตายจากเราไป หรือว่าจะมีสิ่งใดเลวร้ายหรือว่าดีงามก็ตามแต่ - เป้าหมายชีวิตเป็นสิ่งที่สำคัญอย่างมาก คนที่เป็นซึมเศร้าทุกคนไม่มีเป้าหมายที่ชัดมากกว่าความรู้สึกที่ถาโถมมาในแต่ละวัน แก้ด้วยการตั้งคำถามให้ถูกทาง - ทั้งนี้ ใช้ชีวิตที่ยังคงมีอยู่ให้ได้เกิดประโยชน์สูงที่สุด นี่คือเป้าหมายเดียวที่เราควรใส่ใจ ให้จำลองความรู้สึกไปเลยว่าเราจะตายวันนี้ พรุ่งนี้ แล้วตอนนี้เราทำอะไรได้บ้าง

ข้อความโพสต์จาก Mark Manson ได้เขียนข้อความไว้ว่า "เราจะเป็นอะไรก็ตามอย่างสิ่งที่เราทำมันซ้ำไปซ้ำมา ความยอดเยี่ยมเป็นผลพลอยได้ที่ติดตามมา ทว่า มันไม่ใช่ดูเหมือนว่าทำแต่ต้องเกิดจากนิสัย - Aristotle" - เมื่อความยอดเยี่ยมมิใช่จุดสูงสุด แต่กลับกลายเป็นเพียงแค่ผลพลอยได้ของการกระทำของเราเท่านั้น - ทำไมการทำซ้ำไปยังจุด ๆ หนึ่งจึงเป็นความสำคัญอย่างยิ่ง หากเราเข้าใจแบบนี้ทุกอย่างก็จะดีขึ้นตามไป - การสักแต่ว่าทำจะไม่ช่วยอะไรให้ดีขึ้น เราต้องตั้งใจทำอย่างใจจริง ให้มันออกมาจากนิสัยเบื้องลึกของเราให้มากที่สุด - ปัญหาของชีวิตก็คือการทำอะไรไม่ได้นานมากพอ แล้วจุดที่ยากคือจุดเริ่มต้น เพราะมันเป็นจุดวัดใจของมนุษยชาติ - ถ้าเรายังทำอะไรไม่ได้นานพอ มันอาจจะไม่สามารถตัดสินอะไรได้ รวมไปถึงเราจะต้องโฟกัสไปยังจุดที่ใช่ที่สุดเท่าที่ทำได้ด้วย

หนังสือ What If? 2: Additional Serious Scientific Answers to Absurd Hypothetical Questions ของ Randall Munroe - คำถามเชิงวิทยาศาสตร์ เล่ม 2 ที่ให้เด็ก ๆ มาร่วมตั้งคำถามไปด้วยกัน มันจึงเป็นคำถามที่เราทุกคนมีโอกาสถามแต่ยังไม่มีคำตอบ - ดาวเคราะห์ในจักรวาลมีความหมายต่อโลกนี้อย่างไรบ้าง แล้วระบบสุริยะจักรวาลจะเป็นอย่างไร ถ้าถูกเติมเต็มด้วยซุปหรือวงล้อมไปถึงดาวพฤหัสบดี - แม้แต่เราสามารถกินเมฆได้ไหม เพราะว่าเวลาเรามองขึ้นไปมันเหมือนปุยขนที่เราอยากจะจับมัน แต่ในความเป็นจริงอาจจะไม่ได้เหมือนที่เรามองเห็น - ถ้าเราเอาวัตถุที่มีความเย็นแบบสุดขั้ว สิ่งต่าง ๆ รอบตัวจะเป็นอย่างไรบ้าง ไม่ว่าจะเป็นผลกระทบรวมไปถึง ปัญหาที่ตามมาจะเกิดขึ้นแค่ไหน - ทุกสมการมาเป็นตัวเริ่มต้นของการขบคิด ฝึกที่จะใคร่รู้ในสิ่งต่าง ๆ ในชีวิต บางคำถามนำมาซึ่งคำตอบของชีวิต เราจะต้องน้อมนำคำตอบมาใช้เสมอ

มีคนมาปรึกษาว่า ถ้าอยากผอมแต่ไม่อยากออกกำลังกาย ควรงดการกินอะไรบ้างคะ - ลองกินอาหารแคลอรีต่ำ เช่น ผักใบเขียว ผลไม้ที่มีน้ำตาลน้อย และงดขนมหวานทั้งหมด - การทานขนมหวานเป็นประจำจะทำให้ไขมันส่วนเกินเพิ่มพูนมากยิ่งขึ้น แล้วมันจะทำให้ร่างกายเจ็บป่วยได้ง่าย - ระบบเผาผลาญเป็นส่วนที่สำคัญมากในการตระหนักรู้ถึง ความเป็นไปของความเป็นจริงทั้งหมด - ปรับคำถามดูว่า การลดน้ำหนักไม่ใช่การอดอาหาร แต่มันเป็นการควบคุมปริมาณอาหารให้พอดีกับร่างกาย เนื่องจากสรีระแต่ละคนต่างกัน - ทั้งนี้ หากวันหนึ่งเรางดอาหารอย่างเต็มที่แล้วน้ำหนักไม่ลดลง ก็ให้ลองฝึกที่จะออกกำลังกาย เพราะมันดีต่อร่างกายมากที่สุด

ข้อความโพสต์จาก Mark Manson ได้เขียนข้อความไว้ว่า "วิธีที่เราจะถูกดึงดูดให้เจอคนผิด 1. แสร้งเป็นคนที่คุณไม่ได้เป็น 2. ปกปิดสิ่งที่คุณสนใจ หรือการน้อมนำคุณค่าของตัวเอง และ 3. พูดในสิ่งที่คนอื่นอยากได้ยิน" - ปัญหาของการวางตัวนั้นสำคัญมาก ถ้าเราเป็นคนดี ควรแสร้งเป็นคนไม่ดี แต่คนไม่ดีส่วนใหญ่มักแสร้งเป็นคนดีอยู่แล้ว - ลองเล่าเรื่องที่ตัวเองสนใจ ไม่ต้องวิตกกังวลไปว่าคนอื่นจะคิดอย่างไร เพราะบางทีเราอาจจะได้เป็นตัวเองไปในตัวด้วย - ฝึกฝนที่จะน้อมนำคุณค่าของตัวเองให้ผู้อื่น โดยที่เราต้องนำเสนออย่างจริงใจ และเป็นธรรมชาติมากที่สุด นั่นคือกุญแจเลย - อย่าลืมที่จะนึกถึงตัวเองบ้างในบางกรณี มิใช่ว่าเราจะไปทำให้ใครได้ดังใจได้ตลอดเวลา โฟกัสที่ข้อความที่เราจะสื่อสารออกไปให้มากที่สุด - ทั้งนี้ ในความเป็นจริงเราไม่สามารถกำหนดอัตลักษณ์ตัวตนของเราได้อย่างสมบูรณ์แบบ ความผิดพลาดคือแง่มุมของความตระหนักรู้ต่อไปยังอนาคต

หนังสือ The Good Life Method: Reasoning Through the Big Questions of Happiness, Faith, and Meaning ของ Meghan Sullivan and Paul Blaschko - คำถามของยุคสมัยที่ว่าด้วยเรื่องของสิ่งภายนอก ความประดับประดา และการฉาบทา มันคือสิ่งใดกันแน่ - ศาสตราจารย์ทางด้านปรัชญาของชีวิต ก็คือสิ่งที่เราจะค้นหาสิ่งภายใน เปรียบเสมือนการย้อนกลับไปสู่จุดเริ่มต้นของมัน - เมื่อความหลอมรวมระหว่างความสูงส่ง กับความดีงามเข้าด้วยกัน จะกลายเป็นสิ่งที่มีค่ามากที่สุดบนจักรวาลนี้ นั่นคือชีวิตที่ดี - 5 สิ่งที่ต้องนำมาปฏิบัติใช้ตลอดทั้งชีวิตนั่นคือ 1. ปรารถนาความจริง 2. ใช้ชีวิตเพื่อเอื้อเฟื้อ 3. มีความคิดรับผิดชอบ 4. ทำงานด้วยใจจริง และ 5. รักด้วยความเอาใจเขามาใส่ใจเรา - ทั้งนี้ นิยามคำว่าชีวิตที่ดีเป็นการออกแบบชีวิตตามปัจเจกชน ไม่จำเป็นจะต้องลอกเลียนแบบจากใครทั้งหมด แต่ให้รับฟังแล้วนำมาปรับใช้ให้เข้ากับนิสัย จิตใจ และความคิดของเรามากที่สุด

มีคนมาปรึกษาว่า ตอนมีแฟนแล้ว ไปไหนกับเพื่อนไม่ได้เหรอคะ สอบถามเพื่อเป็นความรู้ค่ะ - ถ้ามีแฟนแล้ว โอกาสที่จะเจอเพื่อนก็จะน้อยลงตาม เพราะเวลาถูกแบ่งไปให้กับแฟน อันนี้มองแบบตามเนื้อผ้า - แต่ถ้าเรารู้สึกว่าแฟนเราไม่ได้ต้องการเวลามากมายขนาดนั้น เราก็อาจจะไม่จำเป็นต้องปรับตัวมากหลังมีแฟนก็ได้ - มันขึ้นอยู่กับแฟนของเราเป็นหลักว่า แฟนเราเป็นคนแบบไหน ใจกว้าง ใจแคบ หรือว่าใจบาง แต่ละคนก็ย่อมแตกต่างกัน - รู้จักแฟนเราให้ดี ๆ ปัญหามันจะไม่เกิดขึ้นถ้าเราเข้าใจกันและกัน บางคนขี้หวงมาก ๆ เขาอาจจะรู้สึกว่ามีแฟนแล้วทำไมต้องไปหาเพื่อน - ทั้งนี้ การรู้จักตัวเองและการรู้จักบริบทที่เปลี่ยนแปลงไป จะทำให้เราเป็นคนที่รู้อยู่และอยู่เป็น การรู้อยู่ไม่ใช่เป็นทักษะที่ติดตัว แต่เป็นการฝึกฝน