De Wereld | BNR

Na weken onenigheid en twijfel binnen de NAVO is weliswaar het besluit genomen om tanks aan Oekraïne te leveren, maar die komen op z’n vroegst pas in het begin van de zomer. Dat is te laat voor het verwachte Russische voorjaarsoffensief. De kans op levering van gevechtsvliegtuigen, Zelensky’s volgende wens, is gering. Waterdichte sancties bestaan niet. Dat laatste komt omdat landen binnen en buiten het bondgenootschap niets met sancties te maken willen hebben. Hongarije ligt voortdurend dwars, maar Orban staat daar niet alleen in. De Kroatische president Milanovic, die deze week de woede van Zelensky over zich heen kreeg vanwege de stelling dat ‘de Krim nooit meer deel van Oekraïne wordt,’ is ook tegen sancties. Tekenend is verder de weigering van Brazilië om Oekraïne te helpen, want president Lula vindt dat hij niets met dit conflict te maken heeft. En dan de lange neus die de Saoedi-Arabische kroonprins Mohammed bin Salman trekt tegen het Westen. Hij kwam met Poetin overeen dat het oliekartel Opec+ het huidige leveringsbeleid zou handhaven, en sloot een aantal principeakkoorden met Rusland voor samenwerking op politiek en handelsgebied. De New York Times kwam deze week met een onthullende analyse over de werking van sancties. Om te beginnen hebben EU- en G7-lidstaten maar 9 procent van hun activiteiten in Rusland afgestoten. Wat Rusland tekort komt, wordt goeddeels aangevuld door parallelle of illegale import via Turkije, China, Belarus, Kazakstan en Kirgizië. Er is een enorme toename in de scheepvaart van en naar Rusland. De import is terug op minstens het niveau van vóór de invasie, de roebel is krachtig, het IMF heeft de groeiverwachting bijgesteld van -2,3 naar +0,3 procent. Apple en Samsung legden de export van smartphones naar Rusland stil. De Russische consument stapte over op Chinese telefoons, maar inmiddels zijn ook iPhones en Galaxy’s weer ruim voorradig door import via bevriende buurlanden. China levert semiconductors – niet zo goed als wat de Russen gewend waren, maar goed genoeg. Met behulp van de Emiraten, India, China, Pakistan, Indonesië en Maleisië is een enorme vloot gevormd die transporten midden op zee overlaadt in andere schepen. Landen die Rusland echt willen treffen zullen een betere list moeten verzinnen. Het succes dat wij menen te zien in onze acties tegen Rusland berust goeddeels op onze eigen fantasie en wensdenken.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rusland lijkt vorderingen te maken in het overnemen van Bachmoet. Oekraïense soldaten zeggen op CNN dat het daar ‘a living hell’ is, en er wordt momenteel gekeken of het Oekraïense leger zich moet terugtrekken. De toegangswegen tot het gebied, en daarmee de bevoorrading en vooral de eigen veiligheid, staan enorm onder druk. Het opgeven van Bachmoet ligt gevoelig, maar heeft niet direct gevolgen voor de hele Donbas regio.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na lang wikken en wegen is het Westen over de brug gekomen met tanks. Kolonel Han Bouwmeester zegt dat dit samenhangt met een dreigend Russisch lenteoffensief. Bouwmeester denkt dat dit offensief niet zo massaal zal zijn als de inval van 24 februari van vorig jaar. Het lijkt zich te richten op Loehansk in de Donbas. Bernard Hammelburg gaat met hem in gesprek. Luister ook | 'Duitsland treuzelt te lang over Leopard-tanks' Xi Jinping heeft de toekomst van de wereld in handen Na het tijdperk van Mao en Deng leven we nu in het tijdperk-Xi. Volgens Ties Dams, geopolitiek expert van Instituut Clingendael, leeft de hele wereld in dat tijdperk. Hij schreef er het boek 'Xi: de man die de toekomst van de wereld in handen heeft' over. Dams is te gast. Lees ook | 'Het zijn altijd dezelfde landen waar we last van hebben' Europa Update | Oorlog in Oekraïne mobiliseert Tsjechische kiezer Tsjechië gaat dit weekend naar de stembus om een nieuwe president te kiezen. De president heeft daar vooral een symbolische functie, maar nu wordt een opkomst van 84 procent verwacht. De reden: de ene kandidaat is pro-NAVO, de ander pro-Russisch. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn duidt de situatie. Luister ook | #162: De Oligarch tegen de Generaal Postma in Amerika | Trump kan opa's en oma's weer bereiken Donald Trump mag weer op de sociale mediaplatforms van Meta acteren. Binnen enkele weken krijgt hij zijn Facebook-account terug. Voor Trump vormt dit een belangrijk platform om de oudere kiezer in Amerika te bereiken. Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma. Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu Duitsland en de VS allebei met zware tanks over de brug komen is er volgens Bernard Hammelburg nu echt sprake van een geopolitieke aardschok. Zelenski is blij met het materieel, maar wil nog meer.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In november 1956 viel de Sovjetunie Hongarije binnen, dat een poging had gedaan zich te ontworstelen uit de greep van het Kremlin. Russische soldaten drukten met geweld de geest van de vrijheid terug in de fles. In 1968 gebeurde hetzelfde in Tsjecho-Slowakije, dat een voor Moskou onaanvaardbare, liberalere koers wilde inzetten. De Praagse Lente werd met geweld beëindigd door binnenrollende Russische T-72 tanks. We denken er niet meer aan, maar ook toen waren we verbijsterd over oorlog in Europa. Ook toen waarschuwden politici, academici en journalisten voor het gevaar van een derde wereldoorlog. Wie een Russische invasie vreesde, kon terecht bij de Nederlandse Emigratie Dienst, die voor landverlaters de overtocht betaalde naar Australië, Nieuw Zeeland, Canada of Amerika, plus 60 dollar in contanten per persoon voor de eerste kosten. De politieke overweging had overigens niets met geopolitiek te maken. De toenmalige regeringen vonden Nederland, met 11 miljoen inwoners, te vol. De emoties over de oorlog in Oekraïne zijn vergelijkbaar. 'De grootste oorlog sinds 1945,'een dreigende kernoorlog, 'een potentiële opmaat naar de derde wereldoorlog,' het zijn teruggekeerde, gerecyclede thema´s. Net als onze perceptie dat het in Oekraïne gaat om de verdediging door het Westen van een land dat zich verzet tegen de greep van het Kremlin. De reis van de Russische minister van buitenlandse zaken, Sergei Lavrov, door Afrika, drukt ons met de neus op de feiten. In Zuid-Afrika, op doorreis naar Swaziland, Botswana en Angola, werd hij met alle égards ontvangen. De overgrote meerderheid van de 55 leden tellende Afrikaanse Unie is niet geïnteresseerd in de kwestie-Oekraïne, of is pro-Russisch. In het dekolonisatietijdperk werden de bevrijdingsbewegingen door het Westen genegeerd of bestreden, maar door de Sovjets aangemoedigd en gefinancierd. Dat zijn ze in Afrika niet vergeten. Lavrov wordt binnengehaald als een vriend. Het spreekt vanzelf dat Zuid-Afrika meedoet aan de vlootoefeningen met Rusland en – jawel – China, van 17 tot 27 januari, voor de kust van Durban. De zuidflank van Azië is evenmin geïnteresseerd in een conflict met Rusland. Landen als India, Pakistan en Bangladesh laten zich niet verleiden tot omarming van de Verenigde Staten en Europa. Waarom zouden ze? Oekraïne? Dat is voor hen een simpele burenruzie, in een buurt ver van hun eigen wereld. Het idee dat de oorlog in Oekraïne een conflict is tussen een hongerige dictatuur en een groep landen – wij, dus – die zichzelf zien als tempeliers met als heilige graal een stad die ze hartstochtelijk omarmen: Washington. Voor Amerikanen en Europeanen betekent het dat we behoorlijk alleen op de wereld zijn.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een onderminister in het kabinet van Zelenski is op heterdaad betrapt op het aannemen van steekpenningen. Het gaat om een aanzienlijk bedrag. Hij is direct gearresteerd en uit het kabinet gezet. Sindsdien gaat het in de Oekraïense kranten over niets anders meer dan dit schandaal.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Duitsland levert op dit moment de meeste spullen aan Oekraïne. Maar het wordt echt tijd dat Duitsland de Leopard-tanks vrijgeeft voor gebruik in Oekraïne. Dat vindt PvdA-Tweede Kamerlid Kati Piri. Er wordt wat haar betreft te lang getreuzeld over zwaardere wapens. Piri is te gast in BNR De Wereld bij Geert Jan Hahn. Luister ook | 'De Russische economie zit dik in de problemen' Onze Man Bij De Taliban De Taliban hebben het nu anderhalf jaar voor het zeggen in Afghanistan. 20 jaar lang konden de Afghanen ruiken aan vrijheid. Maar het plotselinge vertrek van Westerse troepen veranderde dat. Journalist Thomas Erdbrink zag met eigen ogen hoe Afghanistan weer een Islamitisch emiraat werd waar vrouwen maatschappelijk totaal worden buitengesloten. De Taliban 2.0 bestaat volgens hem niet. Lees ook | China gaat samen met Taliban naar olie boren Postma in Amerika | 'MAGA-Republicans' komen in belangrijke commissies Trumps belangrijkste bondgenoten krijgen belangrijke posities in commissies in het Huis van Afgevaardigden. Allemaal als dank voor het steunen van Kevin McCarthy om speaker van het Huis te worden. Amerika-correspondent Jan Postma legt uit wat president Biden hiervan gaat merken. Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is dag 330 van de oorlog. Gisteren sprak de president van Oekraïne Zelensky middels een videoboodschap het World Economic Forum toe. Zijn boodschap: de tijd die door de vrije wereld wordt gebruikt om te denken, wordt door de Russen gebruikt om te doden. Met deze woorden verhoogde hij de druk op met name Duitsland om zware tanks te leveren. Bondskanselier Scholz is terughoudend en zegt pas mee te willen werken als de VS ook materieel van hetzelfde kaliber leveren.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Soms kunnen mediamomenten de geschiedenis in ons collectieve geheugen beitelen. Het ‘ijzeren gordijn,’ voor het eerst gebruikt door Churchill in een toespraak, het naakte meisje in Vietnam, op de vlucht voor een napalmbombardement, het dode Syrische jongetje op een Turks strand. Een foto, een citaat, een fragment – het zijn de illustraties van de geschiedenis. In de jaren ’60 was Walter Cronkite, de presentator van het TV-journaal van het Amerikaanse CBS, de meest vertrouwde nieuwsbron. Na het voor de Amerikanen dramatisch verlopen Tet offensief, in 1968 in Vietnam, maakte hij een documentaire van een uur, waarin hij concludeerde dat Amerika met een verkeerde oorlog bezig was, die gedoemd was een patstelling te worden. President Johnsons commentaar: ‘Als ik Cronkite heb verloren, heb ik het Amerikaanse hartland verloren.’ Het zou nog tot 1975 duren voordat de Amerikanen Vietnam verlieten, minus de 58.000 soldaten die er waren gesneuveld. De New York Post, een tabloid, populair en pro-Republikeins, maakte deze week naar analogie van Johnson een grap: ‘Als Biden Scarborough heeft verloren….’ Joe Scarborough, voormalig Republikeins Congreslid, en de lieveling van miljoenen Democraten, presenteert op het pro-Democratische, pro-Biden kabelnieuwsstation MSNBC het ochtendnieuws. Hij kwam met een snoeiharde aanval op Biden, ‘die zich mompelend en stuntelend probeert te redden’ uit wat door een TV-verslaggever ‘garage-gate’ wordt genoemd: de vondst van vertrouwelijke documenten, eerst op zijn oude kantoor, en vervolgens thuis, in zijn garage, uit de tijd van zijn vicepresidentschap. Dat is verboden, die documenten moeten volgens de wet naar het Nationaal Archief. Het Witte Huis staat, begrijpelijk, in de alarmstand. Bij Donald Trump thuis zijn zo’n 300 documenten gevonden. Er zijn grote verschillen. Trump bestrijdt de wetmatigheid van de inbeslagname, en zegt dat hij het volste recht had om documenten te declassificeren en mee te nemen. Biden werkt volledig mee. Minister van justitie Garland benoemde, net als in de zaak-Trump, een speciale, onafhankelijke aanklager, en in het kader van de politieke rampenbestrijding, opnieuw een door Trump benoemde Republikein. Het zal niet helpen. Zoals de Guardian schreef: ‘Er is één winnaar bij de ontdekking van de Biden documenten: Donald Trump.’ In de vele commentaren is het thema: dit wordt een megakwestie in de race om het presidentschap in 2024. Maar dat duurt nog even, en het is heel goed mogelijk dat de Trump-papers en ‘garage-gate’ tegen die tijd vergeten zijn. Maar wellicht heeft de New York Post een punt. Trump was al een beetje uit de gratie, en misschien is Biden het Amerikaanse hartland aan het verliezen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens de Oekraïense inlichtingendienst zal Rusland de komende maanden 500.000 man mobiliseren om mee te vechten in de oorlog. Het gaat om dienstplichtigen en een grote hoeveelheid reservisten. Het Kremlin is bezig met het voorbereiden van een groot offensief langs de hele frontlinie, en daarom wordt de vraag van Oekraïne aan het westen om wapens te leveren steeds luider. Groot-Brittannië heeft toegezegd hoogwaardige zware tanks te zullen gaan leveren, als eerste westerse land. Dit is waarschijnlijk een van de punten die Joe Biden vandaag met Mark Rutte zal gaan bespreken.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rusland probeert het Westen wijs te maken dat het niet lijdt onder de sancties vanwege de oorlog in Oekraïne. Maar niets is minder waar volgens voormalig Rusland-correspondent Hubert Smeets. De auto- en vliegtuigindustrie liggen op hun gat en de kosten voor de oorlog lopen zo hoog op dat bijna de helft van de federale staatsbegroting opgaat aan defensie-uitgaven. Bernard Hammelburg gaat met Hubert Smeets in gesprek. Luister ook | 'Russen denken dat ze tegen NAVO-soldaten vechten' Brazilië likt de wonden na bestorming Brazilië is nog altijd in rep en roer na de bestorming van het parlementsgebouw, het hooggerechtshof en het presidentiële paleis. Zeker 1.500 aanhangers van oud-president Bolsonaro zijn opgepakt. Aan president Lula da Silva de taak om het land weer te verenigen. Te gast is Kees van Rij, voormalig ambassadeur in Brazilië en adviseur van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. Lees ook | De hete aardappel in het Witte Huis heet Jair Bolsonaro Europa Update | Groene steun van Timmermans voor Oekraïne Eurocommissaris Frans Timmermans ging deze week op bezoek bij de Oekraïense president Zelensky. Timmermans sprak over de vergroening van Oekraïne. Tegenover Geert Jan Hahn legt hij uit waarom dit voor Oekraïne wel degelijk prioriteit heeft, ondanks dat het land eerst nog een oorlog wil zien te winnen. Lees ook | 'Rusland pleegt ecocide en moet ter verantwoording worden geroepen' Postma in Amerika | 'Zelfs' CNN gaat los op 'The Biden Files' President Biden beweerde de nette anti-Trump te zijn die zich houdt aan de regels. Maar nu zijn er bij hem zélf vertrouwelijke documenten gevonden. Republikeinen vinden dat linkse media niet genoeg aandacht hebben voor de zaak, maar correspondent Jan Postma valt op dat ook CNN losgaat op de zaak.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je bent een hooggeplaatste militair, je zit onder de vleugels van Poetin in het Kremlin en je wordt overgeplaatst naar het slagveld. Het overkwam Valeri Gerasimov, die nu als nieuwe leider van het Russisch leger in Oekraïne is geplaatst. Waarom? Wordt hij geofferd omdat hij iets verkeerd heeft gedaan, of denkt Poetin dat Gerasimov beter is strategische oorlogsvoering?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat misschien het meest verontrustende is aan de mislukte staatsgreep in Brazilië, is dat Jair Bolsonaro bijna letterlijk het draaiboek van Donald Trump heeft gebruikt. Zijn weigering om zijn nederlaag te erkennen, zijn demonstratieve boycot van de inhuldiging van opvolger Lula da Silva, en de goed georganiseerde bestorming en vernieling van het parlementsgebouw, het presidentiële paleis en het hooggerechtshof door een menigte aanhangers – het was vrijwel een kopie van de bestorming van het Capitool in Washington, twee jaar geleden. Steve Bannon, het strategische brein achter de bestorming van het Capitool, voorspelde op 5 januari 2021, één dag voor de bestorming, in zijn podcast, War Rooms, een ‘revolutie’ in Washington. ‘Morgen breekt de hel los,’ zei hij. De gewelddadige actie in Brasilia noemde hij in zijn podcast ‘#Braziliaanse lente,’ en de deelnemers aan het geweld ‘vrijheidsstrijders.’ Tegen de Washington Post zei hij: ‘de beweging is als het ware de Bolsonaros gepasseerd, zoals Amerika inmiddels al verder is dan Trump.’ Bolsonaro week na de verkiezingen uit naar Orlando, in Florida, wellicht om fijn in de buurt van zijn sole mate in Mar-a-Lago te zitten. Over dat verblijf is trouwens nogal wat te doen, want vanuit het Congres wordt er bij president Biden op aangedrongen de Braziliaan uit te wijzen. Veiligheidsadviseur Jake Sullivan zegt daarvoor geen verzoek van de Braziliaanse regering te hebben ontvangen, maar daarover is het laatste woord zeker niet gezegd. Een woordvoerder van buitenlandse zaken zei dat een verzoek om inlichtingen over Bolsonaro’s visum serieus zouden worden behandeld. Voor het kopiëren van Trumps draaiboek zijn nog andere aanwijzingen. Bolsonaro’s zoon Eduardo, lid van het parlement, had een aantal strategische besprekingen met Trump, Steve Bannon en Trumps campagneadviseur Jason Miller. De Braziliaanse politie zoekt uit wie de bussen heeft verhuurd waarin de activisten naar Brasilia zijn vervoerd, in de hoop te ontdekken wie de bussen heeft gehuurd. Niet zo makkelijk, want de politie was slecht voorbereid en greep nauwelijks in. Ook daar is een parallel met het Capitool, zij het dat de Braziliaanse politie van medeplichtigheid wordt verdacht, terwijl daar in Washington geen aanwijzingen voor waren. Het zal voor Lula da Silva een enorme klus worden de orde in zijn land te herstellen. Hij won de verkiezingen op het nippertje, en de Bolsonaros zijn nog luidruchtiger dan de Trumpisten. Maar dat het draaiboek van Trump politieke handelswaar is, is overduidelijk gebleken. Om Bob Menendez, voorzitter van de Senaatscommissie voor buitenlandse zaken te citeren: ‘Twee jaar na 6 januari blijft Trumps erfgoed ons halfrond vergiftigen.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rusland blijft het vizier richten op alle aspecten van de supply chain van Oekraïne. Langs het hele front in de regio Donetsk is het doel om de belangrijkste uitvalswegen in bezit te krijgen. Momenteel wordt er hard gevochten om lintdorp Soledar, dat inmiddels voor de helft in handen is van Rusland. Soledar ligt tien kilometer ten noorden van de stad Bachmoet (waar al maanden om wordt gevochten) en is daardoor strategisch belangrijk.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ondernemer Jeroen Ketting verliet Rusland na 28 jaar als gevolg van de Russische inval in Oekraïne. De hulpactie die hij optuigde voor Oekraïners maakte het onmogelijk om in Moskou te blijven. Ketting laat een land achter waarin de bevolking het narratief van het Kremlin echt gelooft. Dat gaat zelfs zo ver dat zij denken dat er in Oekraïne tegen NAVO-soldaten wordt gevochten. Bernard Hammelburg gaat met hem in gesprek. Luister ook | De Hoop Scheffer: Poetin heeft de NAVO weer samengebracht Onderhandelen met Poetin Het einde van de oorlog in Oekraïne is nog lang niet in zicht. Er is sprake van een patstelling waarin beide partijen lijnrecht tegenover elkaar staan. Toch vindt SP-Tweede Kamerlid Jasper van Dijk dat er nagedacht moet worden over onderhandelingen, al ziet Van Dijk ook dat dat met de Russische houding erg lastig wordt. Luister ook | Bijen en bommen in Oekraïne Europa Update | 2023 in een notendop Voor de Europese Unie begint het nieuwe jaar traditiegetrouw met een nieuwe voorzitter: Zweden. Onder leiding van dat land zal er meer nagedacht moeten worden over een nieuwe Rusland-strategie. Hoe gaan we voortaan met het land om? Eind dit jaar zal de campagne voor de Europese Parlementsverkiezingen al losbarsten. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn loodst ons door het Europese politieke jaar. Lees ook | Rechts afgeslagen Zweden krijgen halfjaar voortouw in EUSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Vladimir Poetin zou een fregat de Atlantische oceaan op hebben gestuurd, met aan boord hypersonische raketten. Rusland heeft filmpjes hiervan als bewijsmateriaal. Dat is nodig, want niemand weet zeker of deze hypersonische raketten ook echt bestaan. Oekraïne ligt niet aan de Atlantische oceaan en dus kan de actie worden opgevat als dreigement richting (trans-Atlantische bondgenootschap) NAVO.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rusland is een supermacht, dachten we. Na bijna elf maanden oorlog is van dat fabeltje weinig over, of althans: een veel kleiner land kan, met veel wilskracht en westerse hulp, die supermacht tegenhouden. Hoe lang weet niemand, maar als het Afghanistan na negen jaar is gelukt van de supermacht te winnen, maakt Oekraïne op zijn minst ook een kans. Tot nog toe zijn de Russen, in elk geval militair, een stelletje oenen, die hun falen vergelden met verbijsterende wreedheden. Nu is het oppassen geblazen, want, zoals Vladimir Poetin zegt, Rusland is een groot land en we hebben geduld. Wie weet wat hij nog in petto heeft, en waar staat dat de westerse financiële en materiële steun overeind blijft? De vraag is niettemin waarom de Russen blunderen. Een deel van het antwoord hebben we: de krijgsmacht is een zootje, met officieren die niets van strategie begrijpen en soldaten die ongemotiveerd en ongetraind naar het front worden gestuurd. De generaals hebben geen flauwe notie van wat aanvoerroutes betekenen, dus hoe je voedsel, wapens, munitie, brandstof en kleding op tijd en zonder onderbrekingen naar het gevechtsterrein krijgt. Maar het zit dieper. De Russen zijn, behalve oenen, ook praatjesmakers. Ze zijn al jaren bezig met de productie van het Su-57 jachtvliegtuig, het antwoord op de Amerikaanse F-35 en F-22 en de Chinese J-20. De Amerikaanse en Chinese productieketens hebben inmiddels honderden toestellen afgeleverd. Van de Su-57 zijn dat er welgeteld 14, waarvan twee uit de productielijn, en 12 met de hand gemaakte prototypes. Het enige Russische vliegdekschip ligt aan de ketting. Het Russische defensiebudget is 60 miljard dollar, net even minder dan de 1.600 miljard dollar die de Amerikanen in defensie steken. Een andere zeperd: de Uran-9 gevechtsrobot, die eruitziet als een tank zonder bemanning. Maar voorlopig is het andersom: het is een bemanning zonder tank. Het enig prototype werd in Syrië in gebruik genomen en onmiddellijk uitgeschakeld. Het Kremlin pocht voortdurend over alwéér een nieuw wonderwapen, zoals een hypersonische kruisraket, maar het is goeddeels nep. Nep is een sleutelwoord dat door de moderne militaire Russische geschiedenis steeds terugkeert. Tijdens een militaire parade in 1965 toonde de toenmalige Sovjetunie een antiraketraket, de GR-1. De Amerikanen schrokken zich een hoedje, want het westen had geen enkel wapen dat daarop leek. En dus stak Amerika miljarden dollars in het ontwikkelen van een gelijkwaardig systeem. Achteraf bleek dat de raket die was getoond een lege huls was. Sterker nog: van de raketten die doorgaans op parades werden getoond, was een groot deel nep. Partijleider Chroesjtsjov was de opperstalmeester van zijn eigen circus. Donald Trump wilde in 2019 ook zo’n parade-Russische stijl. Het Pentagon heeft hem daar toen van weten te weerhouden, omdat die vorm van machtsvertoon smakeloos en peperduur zou zijn. Of het Pentagon de kennis over de Russische nepwapens met hem heeft gedeeld, is helaas niet bekend.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bij een Oekraïense raketaanval in de Donetsk-regio zijn tientallen (zo claimen de Russen) en honderden (zo claimen de Oekraïners) Russische soldaten om het leven gekomen. Die aanval vond plaats in Markivka, een door de Russen bezette stad. Deze aanval is een van de dodelijkste van deze oorlog, en dat zorgt voor ophef in Rusland.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De oorlog in Oekraïne duurt inmiddels al 10 maanden. Hoe staat de oorlog in Oekraïne er nu voor? En blijft onze steun aan Oekraïne wel zo groot in het nieuwe jaar? We blikken terug en kijken vooruit met Jaap de Hoop Scheffer, voormalig secretaris-generaal van de NAVO en oud-minister van Buitenlandse Zaken. 'Het Europa van voor 24 februari komt niet meer terug'. Luister ook | 'We zien ontzettend veel oorlogsmisdaden' Wapens Amerika komt met nog eens 45 miljard dollar aan steun voor Oekraïne, en ook Nederland heeft 2,5 miljard voor Oekraïne gereserveerd in het nieuwe jaar. De Oekraïense president Zelensky blijft hameren dat meer steun noodzakelijk is. De Hoop Scheffer is het daar roerend mee eens. Volgens hem moeten we maximaal doorgaan met het leveren van steun. En hoewel investeren in de wapenindustrie lang taboe is geweest, pleit de voormalig secretaris-generaal voor méér geld. 'De omwenteling in Europa is zo groot dat banken en pensioenfondsen misschien wel meer moeten investeren in de wapenindustrie'. Lees ook | Kremlin: Vredesplan voor Oekraïne moet 'nieuwe realiteiten' erkennen See omnystudio.com/listener for privacy information.

We zijn in een impasse aanbeland, die al een lange tijd duurt. Het leek erop dat de Oekraïners progressie maakten maar het front gaat met millimeters heen en weer. De gevechten hebben onvoldoende effect om tot een doorbraak te kunnen leiden. Dat betekent niet dat er geen activiteit is op de grond. Zelensky zegt hierover dat er langs het front geen plekje meer te vinden is zonder bloed. Ook de vredesonderhandelingen komen niet van de grond. Beide partijen eisen eigenlijk capitulatie van de ander voordat er gepraat kan worden.See omnystudio.com/listener for privacy information.

‘Dramatisch.’ Zo omschrijven ziekenhuizen in Duitsland, en in iets mindere mate in België en Nederland, de situatie op hun intensive care. Bomvol, en het aantal patiënten blijft zich opstapelen. Klinkt als Ground Hog Day? Daar gaan we weer… Alleen: dit gaat niet over corona, en ook niet over alle IC-bedden, maar over het RS-virus. Dat bestaat al sinds mensenheugenis, en leidt meestal tot een stevige verkoudheid. Maar voor senioren kan het fataal zijn, en ook voor kleine kinderen. En daar wringt de schoen, want we zitten in een heuse RSV-epidemie, en er is niet voldoende IC-capaciteit voor baby’s, peuters en kleuters. Voor bejaarde, ernstig zieke coronapatiënten werd op het hoogst van de pandemie triage gepleegd, wat zoveel betekent dat een medische poortwachter uitmaakte wie de IC in mocht en wie niet. Bejaarde, ernstige zieke coronapatiënten werden, zogezegd, weggegooid. Geen systeem is wreed genoeg om datzelfde te doen met kleine kinderen. Het RS-virus is geen kleine jongen. Alleen al in Amerika sterven er jaarlijks tussen de 6.000 en 10.000 patiënten aan, en ook in Europa slaat het virus hard toe, harder dan normaal. Dat komt door het afstand houden en het dragen van mondkapjes tijdens corona, waardoor ook RSV zich minder kon verspreiden. Pfizer en Astra Zeneca zijn bezig met vaccins, maar die zijn er nog niet. Nee, het is niet zo erg als corona, maar er is zeker reden tot zorg, en je kunt er net zo dood aan gaan. Je kunt bij deze berichten niet anders dan terugdenken aan de krankzinnigheden die we allemaal bedachten bij het uitbreken van corona. Een intelligente lockdown. Een wat? Ja, een intelligente lockdown. Bekeuringen van honderden euro’s per persoon plus een strafblad voor mensen die met z’n vieren in het park, keurig op afstand van elkaar, een praatje maakten. Een sociaalgeograaf die al heel vroeg begreep dat het virus zich als aerosol verspreidde en dat dus ventilatie het belangrijkste wapen was, maar door de deskundigen voor dorpsgek werd versleten. Arrestaties van Spanjaarden die een ijsje kochten en om eraan te likken hun mondkapje even verwijderden. Ook in Spanje: bekeuringen voor mensen die alleen in de auto zaten zonder mondkapje. Een Amerikaanse president die suggereerde dat zijn volk zich moest inspuiten met een ontsmettingsmiddel. Israëliërs die wel het huis uit mochten, maar tot hooguit een paar kilometer van de voordeur. Zelfs de Chinezen beginnen in te zien dat het afgelopen moet zijn met de massahysterie. Met virussen moeten we leven. Het RS-virus, stokoud maar springlevend, is daar een bewijs van. De troost komt uit de kolossale stappen die de wetenschap steeds weer zet.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov heeft aangegeven dat Vladimir Poetin wel wil onderhandelen. Voorwaarde is dat Oekraïne aanvaardt dat de Krim van Rusland is, naast de nieuw geannexeerde gebieden. Oekraïne zegt ook te willen onderhandelen onder leiding van Secretaris Generaal van de VN Antonio Guterres, maar hun voorwaarde is dat de Krim en de Donbas worden teruggegeven én dat Poetin eerst voor een tribunaal heeft gestaan.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De begrippen genocide en oorlogsmisdaden vallen vaak in de oorlog in Oekraïne. Genocide is lastig aan te tonen. Maar oorlogsmisdaden van de Russische zijde wel. Dat zegt Marieke de Hoon, universitair docent internationaal strafrecht aan de Universiteit van Amsterdam. Landen werken internationaal samen om een tribunaal op te zetten. Maar de kans dat er ook echt iemand vervolgd gaat worden is op dit moment nog klein. Luister ook | 'De Derde Wereldoorlog is al bezig' Vervolging van Trump? Als het aan de 6 januari-commissie ligt wordt oud-president Trump vervolgd voor zijn aandeel in de bestorming van het Capitool, bijna twee jaar geleden. Het is nog onduidelijk of dat ook echt gaat gebeuren. De vervolging van Trump in het FBI-onderzoek naar geheime documenten in Mar-a-Lago lijkt aanzienlijk groter. Te gast is Amerikanist Koen Petersen. Luister ook | Ovaties voor Zelensky, maar weerstand tegen blanco cheque neemt toeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

President Zelensky heeft het Amerikaanse parlement toegesproken en bedankte alle parlementariërs voor de steun. Hij maakte indruk door de gehele speech in het Engels te doen, wat zeer ongebruikelijk is voor hem. Zowel de Senaat als het Huis van Afgevaardigden waren aanwezig bij de toespraak. President Biden bevestigde na een persoonlijke ontmoeting met Zelensky dat er een nieuw wapenpakket aan komt ter waarde van 1.8 miljard dollar wat inclusief Patriot afweer systeem is. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat zich precies afspeelt tijdens een oorlog is de belangrijkste vraag en het lastigst te beantwoorden. Wat de strijdende partijen zelf melden is vrijwel altijd onjuist, onvolledig en onbetrouwbaar. Communicatie is immers een onderdeel van strategie, en dus een wapen. Bruikbare informatie krijg je alleen van primaire bronnen, dus van mensen die de oorlog meemaken, zoals verslaggevers, en van beelden, bijvoorbeeld van satellieten of sociale media. Maar ook die moet je zien te checken. Je kunt ook varen op het kompas van media die hebben bewezen betrouwbare eigen bronnen te hebben. Alle serieuze media houden Oekraïneblogs bij, die doorgaans zijn gebaseerd op wat persbureaus en andere bronnen melden. De New York Times kwam deze week met waarschijnlijk het grondigste onderzoek sinds het uitbreken van de oorlog, met als thema het functioneren van de Russische krijgsmacht. Van onze militaire deskundigen wisten we al dat de Russen er een potje van hebben genaakt, maar hoe kolossaal de miskleun is was niet bekend. De krant legde de hand op het invasieplan, waarin officieren instructie kregen hun galauniform en medailles in te pakken, voor de militaire parade door Kiev, die binnen enkele dagen na de invasie zou plaatsvinden. De krant sprak met gewonde soldaten in ziekenhuizen, die de strijd in waren gestuurd met een kaart uit 1960, een Wikipedia gebruiksaanwijzing voor scherpschuttersgeweren, met nauwelijks proviand, kogels en uitrusting, en die twee derde van hun peloton zagen sneuvelen. Soms schoten de soldaten op elkaar. Pelotons werden in kleine groepen verdeeld, aangevoerd door allerhande vreemde snoeshanen, zoals Poetins voormalige lijfwacht en een huurlingenbaas die catering had verzorgd op het Kremlin. Een Russische krijgsgevangene was uit een gevangenis gehaald, waar hij wegens moord zat, om te vechten. Bij een krijgsgevangenenruil en terugkeer in Rusland werd hij met een moker geëxecuteerd. Poetins vertrouwelingen gaven alleen adviezen die hij wilde horen. Van het invasieplan wisten zijn woordvoerder, Peskov, stafchef Vaino en media-adviseur Gromov niets. Ze hoorden er pas van na de inval in Oekraïne. CIA-directeur Burns waarschuwde een Russische collega van tevoren voor de risico’s van een invasie, maar kreeg te horen dat de Russen zo sterk waren dat ze zelfs de Amerikanen aankonden. Het menselijke offer was geen beletsel. Tegen de toenmalige Israëlische premier Bennett zei Poetin: ‘We zijn een groot land en we hebben geduld.’ Het is een ontluisterend verhaal. Ons beeld van een falend Russisch leger was minder negatief dan de werkelijkheid. Het is ook een griezelige onthulling, want Poetin geeft onder geen beding op. Heeft de NAVO een plan B?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vladimir Poetin is niet van plan om Belarus in te nemen. Dat zei hij na afloop van een gesprek met ambtsgenoot Loekasjenko. Poetin noemde de situatie in de vier geannexeerde regio’s ‘extremely difficult’, en kondigde daarmee eigenlijk aan om versterking in de vorm van manschappen en wapens te zullen gaan sturen naar deze nieuwe grenzen. Hij laat hiermee zien dat op deze plekken een nieuw front wordt opgebouwd, en dwingt de Oekraïners om ook troepen te sturen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Oorlogsverslaggever Rudi Vranckx is voor de Vlaamse VRT dit jaar meerdere keren naar het front in Oekraïne afgereisd. Hij deelt zijn ervaringen in het boek 'In Oekraïne - dreigt de Derde Wereldoorlog?' Volgens Vranckx is die Derde Wereldoorlog al jaren bezig, ook in het informatiedomein. Bernard Hammelburg gaat met hem in gesprek. Luister ook | Hoe Scholz met Duitsland de leiding wil nemen in Europa Nederlandse steun in Syrië niet voor terroristen De Nederlandse steun aan rebellengroepen in Syrië was zeer risicovol. Maar die steun is niet terechtgekomen bij terroristen of jihadisten. Dat concludeerde de commissie onder leiding van generaal-majoor Patrick Cammaert. Nieuwsuur en Trouw kwamen in 2018 met het verhaal dat dit wel het geval zou zijn geweest. Voormalig Syrië-gezant Koos van Dam sprak dat toen al tegen en is nu weer te gast. Luister ook | #87: De 'Great Game' om Groenland Europa Update | de wederopbouw van Oekraïne Terwijl Oekraïne nog wel even het toneel van Russische agressie zal blijven, is de rest van Europa druk in de weer met noodhulp voor Kiev. En zelfs het woord 'wederopbouw' wordt al in de mond genomen. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn legt uit hoe die hulp eruit kan gaan zien. Luister ook | Amerika Podcast Postma in Amerika | weg met 'status quo Joe' Een groep linkse Democraten roept president Biden op om niet mee te doen aan de volgende presidentsverkiezingen van 2024. Amerika-correspondent Jan Postma legt uit hoe zij die boodschap over proberen te brengen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van een Kerstakkoord of een Kerstpauze is geen sprake in Oekraïne, de strijd gaat gewoon verder. Beide partijen laten zich niet afschrikken door de kou, men is niets anders gewend. Aan het front proberen de Oekraïners steeds stukjes bezet gebied terug te winnen en daar hebben ze ook enkele successen geboekt. Andersom proberen de Russen deze stukjes weer terug te winnen. Aan de herovering van Cherson was een militaire simulatie met de Britten en de Amerikanen vooraf gegaan, die succesvol uitpakte. Daarna was het even klaar aan beide kanten en besloten de Russen hun troepen te verplaatsen. Het is nu de vraag wat de Russen gaan doen, en of Oekraïne hier offensief of defensief mee omgaat.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Long story short, zei de man naast me in de trein, het Nederlands sterft bij ons op de zaak uit. As we speak, en trouwens overall in de corporate world. De directeur is chief executive officer. Daaronder zit het management team, en nog een trapje lager zit de B to B manager, dat is nu even niemand, maar we hebben wel een prospect. Die stond bovenaan op de longlist, en bleef als enige over op de shortlist. Dat is volgens human resources in de huidige arbeidsmarkt nog een hele challenge. To put it mildly. Hoewel ze altijd de chef retail kunnen inschakelen, want die is echt allround. Die prospect was uitgenodigd voor een gesprek, maar HR zat nog in een meeting, en de controller, die meepraat over het salaris, zat in een call. Dat had te maken met een tender waaraan de company meedeed, als in een beauty contest. Dat gaf de prospect wel een opportunity om zijn key message nog even goed in te studeren. En mocht hij worden afgewezen – tja, you win some, you lose some. That’s life. Hij heeft wel een mooi resume, met dikke scores voor zijn kennis over scrum en agile. Hij heeft een paar cases meegenomen, keurig uitgewerkt in een spread sheet. Afijn, als die prospect de job krijgt, kijk ik al uit naar de socials, want die maken gehakt van hem. Als ik het goed begrijp, wil jij die baan, zei ik. Bottom line?, antwoordde hij, right on target.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De G7 landen hebben aangekondigd om in samenwerking met het IMF de financiële steun aan Oekraïne te willen gaan stroomlijnen. Ze nemen hiermee het initiatief over van de EU, wat tot betere en snellere resultaten zou moeten gaan leiden. Het zou ook moeten voorkomen dat het draagvlak voor steun aan Oekraïne afneemt, nu andere Europese landen in economisch zwaarder weer terecht komen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Duitse bondskanselier Olaf Scholz ziet voor Duitsland een nieuwe leidende rol voor zich. Dat betoogde hij in een groot opiniestuk in het tijdschrift Foreign Affairs. Ook waarschuwde hij voor een nieuwe Koude Oorlog. Han ten Broeke, directeur Politieke Zaken bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies juicht de visie van Scholz toe. "Misschien is dit het begin van een Europese lente." Luister ook | 'Europa moet bedrijfsleven beter beschermen' Iers nationalisme in Noord-Ierland springlevend Exact 100 jaar geleden scheidde Ierland zich als de Ierse Vrijstaat af van het Britse Empire. Het was de eerste Britse kolonie die dit deed. Noord-Ierland bleef Brits. Lange tijd was Ierse hereniging een utopie, maar nu niet meer. Groot-Brittannië-correspondent Lia van Bekhoven legt uit wat er veranderd is. Lees ook | 'Het rommelt al in de verte voor Rishi Sunak' Postma in Amerika | Verliezer Walker toch een winnaar? De Amerikaanse staat Georgia ging deze week voor de tweede keer naar de stembus voor de laatste senaatzetel. De Democraat Raphael Warnock won en behield zijn zetel. Zijn tegenstander, de Republikeinse American football-held Herschel Walker erkende zijn verlies, maar aan het eind was hij toch weer een winnaar. Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma. Luister ook | #157 Wat nu, Donald?See omnystudio.com/listener for privacy information.

De nucleaire dreiging vanuit Rusland is door internationale druk afgenomen, aldus Duitse bondskanselier Olaf Scholz. Poetin denkt daar anders over, zo gaf hij gisteren aan. Hij zegt dat het risico juist is toegenomen, maar zegt ook zijn nucleaire arsenaal alleen defensief in te zetten. Wie heeft er nou gelijk?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na de Eerste Wereldoorlog bloeide het pacifisme op. Geen oorlog meer, en vooral ook geen wapens, was het devies. In Nederland en België speldden pacifisten het internationale symbool voor dienstweigeraars en gewetensbezwaarden op hun revers: een gebroken geweertje. Niet erg snugger, want het was in de opmaat naar de Tweede Wereldoorlog, waarop Nederland nauwelijks was voorbereid. In de euforie over het einde van de Koude Oorlog, na 1989, gebeurde er iets vergelijkbaars: het vredesdividend. Aangezien we geen vijand meer hadden, en ons hooguit moesten kunnen verweren bij een inval door België, werd drastisch bezuinigd op de krijgsmacht, en dus op wapens. In het spoor daarvan rukte maatschappelijke druk op de financiële wereld op om het beleggingsbeleid te toetsen aan duurzaamheidsregels. Pensioenfondsen deden hun beleggingen in wapens van de hand, zij het met een wonderlijke voetnoot: het ging vooral om ‘controversiële’ wapens. Dus geen aandelen in fabrieken die atoomwapens, landmijnen of clusterbommen maken. Maar omdat ook beleggers weten dat er in principe geen verschil is tussen een helm, scherfvest, pantserwagen, gevechtsvliegtuig of kruisraket, werden alle ‘wapens’ zoveel mogelijk uit de portefeuilles verwijderd. Want er bestaat niet zoiets als een niet-controversieel wapen. Sinds 24 februari zijn wapens knuffels geworden. Oekraïne wordt volgestouwd met vaak zeer geavanceerde westerse wapens. Omdat we onze eigen voorraden kannibaliseren, draait de wapenindustrie als nooit tevoren, niet alleen om Oekraïne overeind te houden, maar ook omdat we ons plotseling kwetsbaar voelen en onze tekorten moeten aanvullen. Als we al scrupules hadden, hebben ze plaatsgemaakt voor openlijke omarming. Voor de wapenindustrie zijn het gouden tijden, wat niets nieuws is, want hun verkoop gaat al zeven jaar onverminderd omhoog. Voor beleggers liggen er kansen, en die zullen ze ongetwijfeld pakken. De vraag is wat institutionele beleggers, zoals pensioenfondsen, doen. Die hebben een langetermijnstrategie, en zien ongetwijfeld in dat we ons gemakkelijker van CO2 ontdoen dan van oorlog. De les van deze tijd is dat duurzaamheid niet alleen gaat over opwarming van de planeet, maar vooral over overleven zonder onze nazaten te kort te doen. Vechten doe je niet alleen mét wapens, maar ook óm wapens.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rusland heeft gisteren een nieuwe golf raketten afgevuurd op Oekraïne. Ondanks dat de luchtafweer het grootste gedeelte uit de lucht heeft weten te halen, zijn er inslagen gemeld in onder andere Odessa en Zaporizja. Maar ook aan de Russische kant zijn doelen geraakt, waaronder twee militaire luchtmachtbases. Wat deze inslagen bijzonder maakt, is dat ze erg ver weg liggen van Oekraïens grondgebied en de vraag is hoe de Oekraïners dit voor elkaar hebben gekregen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Onze veiligheidsdiensten waarschuwen voor de dreiging uit China en Rusland. Tegelijkertijd voert Amerika een agressief protectionistisch beleid met zijn Inflation Reduction Act. Wat VVD-Europarlementariër Bart Groothuis betreft moet Europa zich beter wapenen tegen de andere machtsblokken. Landen gaan volgens hem nog altijd te veel hun eigen gang in Europa. Luister ook | Rusland rukt op in Afrika De comeback van 'Bibi' Benjamin Netanyahu is dichtbij een comeback als premier van Israël. Dat wil hij gaan doen in een coalitie met onder meer de politicus Avi Maoz, die vaak gezien wordt als extreemrechts. Maar niet alleen dat baart veel mensen zorgen, ook de staat van de rechtsspraak in het land roept vraagtekens op. Te gast is buitenlandcommentator Paul Brill. Lees ook | Verkiezingswinst Netanyahu: 'Pyromaan wordt baas brandweer' Postma in Amerika | Soccer leeft in Amerika President Biden reageerde verheugd op de overwinning van 'Team USA' in de beladen wedstrijd tegen Iran. Aanstaande zaterdag spelen Nederland en de VS tegen elkaar in de achtste finale. Correspondent Jan Postma legt uit hoe 'soccer' leeft in de VS. Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Rusland blijft met scherp schieten op Oekraïense energievoorzieningen. Gisteren is een gascentrale in de provincie Zaporizja geraakt en daarmee uitgeschakeld, waardoor een heel groot gebied hier de gevolgen van ondervindt. De Oekraïners blijven strijdbaar en weten op alternatieve wijze de energievoorziening weer aan de praat te krijgen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In een land dat in zijn 3500-jarige geschiedenis nog nooit één dag vrijheid heeft gekend, is het extra dapper om te doen wat in een democratie een grondrecht is: demonstreren. Petje af, dus, voor de Chinezen die de moed hebben om versoepeling van de absurde coronaregels te eisen. In zo’n 15 steden zijn inmiddels enkele tienduizenden mensen de straat op gegaan, met een onvermijdelijk gevolg: hard politieoptreden en het blokkeren van verzamelpunten. Om de demonstraties voor te stellen als bedreigend voor de regering, of zelfs een mogelijke opstap naar de val van Xi Jinping, is wensdenken. Van een opstand, zoals in het verleden, is geen sprake. Er zijn wel wat demonstranten die anti-Xi teksten scanderen, maar de meeste mensen zijn vooral woedend omdat ze nu al drie jaar van de ene totale lockdown in de andere gaan. Aanleiding was de brand in een flatgebouw, waarbij tien mensen omkwamen omdat ze als ratten in een coronaval zaten. Anders was het in 2019 en 2020 in Hong Kong, en in 1989 in Peking, toen demonstraties uitmondden in opstanden. Hong Kong, met zijn status aparte, had de ijdele hoop in vrijheid te kunnen doorleven, totdat China een zogenoemde ‘nationale veiligheidswet’ en een ‘uitwijzingswet’ oplegde, waarmee de schijndemocratie in de stadstaat door de mand viel. Ruim een miljoen mensen namen deel aan de opstand, 10.000 werden gearresteerd. Het is niets vergeleken met de Tiananmen-opstand van 1989, vereeuwigd in het iconische beeld van een man in een wit overhemd, in elke hand een boodschappentas, die voor de colonne tanks stond die het Plein van de Hemelse Vrede oprolden. Dat was op 5 juni, de derde dag van een ware slachtpartij door het leger onder de opstandelingen. Hier ging het om veel meer. Partijleider Deng Xiaoping had de economie geliberaliseerd, maar niet de persoonlijke vrijheden. Binnen de partij woedde daarover een fel debat, met Hu Yaobang als voorman van de liberale vleugel. Toen die in het voorjaar van 1989 overleed, demonstreerden op de dag van zijn begrafenis tienduizenden jonge Chinezen voor vrijheid van meningsuiting en persvrijheid. In de dagen en weken erna, trokken ze met bijna een miljoen deelnemers naar Tiananmen. Het zou waarschijnlijk aan de aandacht van de wereld zijn ontsnapt, als midden mei niet toevallig Sovjetleider Gorbatsjov op staatsbezoek was gekomen, met in zijn kielzog journalisten uit de hele wereld, met camera’s en straalverbindingen. Er waren nog geen sociale media, maar wel CNN en de BBC met live beelden. Zo werd de ‘Tank Man’ wereldnieuws. Hoeveel mensen er bij de opstand zijn omgekomen weet niemand. De Britse ambassadeur, Alan Donald, hield het op 10.000. ‘Tank Man’ verdween, niemand weet wat er van hem is geworden. Van de huidige demonstranten zullen we evenmin nog wat horen. Zo gaat dat, in een land dat in zijn 3500-jarige bestaan nog nooit één dag vrijheid heeft gekend.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Oekraïne graven de Russen zich in langs de Dnipro rivier om een mogelijke Oekraïense opmars richting de Krim tegen te gaan. De rivier is een soort natuurlijke grens, en strategisch erg belangrijk. De omstandigheden waarin gevochten wordt zijn zwaar, maar de Russen moeten wel om hun positie te behouden.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rusland raakt, door de oorlog in Oekraïne, steeds verder geïsoleerd van de Westerse wereld. Daarom gaat het op zoek naar nieuwe partners. Die vindt het in Afrika. Zo heeft de paramilitaire Wagner Group stevig voet aan de grond gekregen in de Centraal Afrikaanse Republiek. Te gast is Bram Vermeulen, maker van de documentaireserie Frontlinie en voormalig Afrika-correspondent voor de NOS, NRC en de VPRO. Luister ook | 'Binnen een jaar wint Oekraïne de oorlog' Covid rijst de pan uit in China China wil dolgraag afstappen van het zero-covidbeleid. Er is alleen één probleem, sinds de aankondiging om het beleid te versoepelen rijzen de besmettingen de pan uit. Gevolg is dat mensen in sommige steden alleen naar buiten mogen met een negatieve PCR-test of dat hele appartementencomplexen in complete lockdown gaan. Economisch zijn de gevolgen van dit beleid ook goed zichtbaar. Te gast is Valérie Hoeks, sinoloog en partner bij China Inroads. Lees ook | China zet nóg meer op slot vanwege corona Postma in Amerika | Verkiezingscampagne draait door in Georgia In Georgia wordt op dit moment volop campagne gevoerd voor de laatste senaatszetel. Een tweede ronde is daar nodig. Biden en Trump zijn voorlopig nog niet welkom in de staat waar een extra dag gestemd mag worden. Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma. Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Gisteren kwam de VN-Veiligheidsraad bijeen om de massale raketaanvallen van de Russen op Oekraïne te bespreken. Door die grootschalige aanval zitten veel mensen in Oekraïne nu zonder elektra en water. Ook zijn er weer doden gevallen, waaronder kinderen. Het lijkt erop dat Rusland kou als wapen inzet, zo zei Zelensky. Ook pleitte hij dat Rusland niet mee zou moeten stemmen in de VN-Veiligheidsraad.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je moet behoorlijk zoeken om iemand te vinden die niet een beetje in zijn maag zit met het WK in Qatar. Fout land, fout seizoen, eigenlijk ben je als kijker een beetje medeplichtig aan massamoord, homofobie en racisme. Maar ja, wat maakt het uit, met een druk op dat knopje op je afstandsbediener krijg je die 6500 omgekomen gastarbeiders niet terug. Noch red je een paar transgenders die hand in hand liepen. Dat schuldgevoel is natuurlijk onzin. Voetballiefhebbers, voetbal-meelopers en gelegenheidskijkers, zoals uw dienstwillige dienaar, hebben recht op hun WK. Wij hebben niets misdreven. En we kijken met bewondering naar de helden op en rondom het veld, die de stelling dat sport en politiek niet samengaan onderuit halen. Een verslaggever van de Deense TV, die werd aangehouden omdat hij een regenboog-armband droeg, het Iraanse team dat openlijk solidair was met de groeiende oppositie tegen de vrouwen hatende dictatuur in hun eigen land door te zwijgen tijdens het volkslied, de Europese teams die probeerden de regenboog-armband te dragen, maar werden bedreigd met een gele kaart. Zoals Virgil van Dijk, die de wereldpers haalde. Ook de poging was al heldhaftig, dus chapeau. Wat ons natuurlijk brengt op de grootste schurken, zo ongeveer de uitvinders van de dictatuur. Inderdaad, de FIFA. Dat je, meer dan tien jaar nadat je je hebt laten verleiden en omkopen om aan deze krankzinnige vertoning te beginnen, het lef hebt om de landenteams om de oren te slaan met even krankzinnige regels, en te dreigen met gele kaarten voor zogenaamde overtreders, is de wereld op zijn kop. Gianni Infantino, die politieke ambities heeft, die met zijn speech van een uur het midden hield tussen Benito Mussolini en Donald Trump, en die het lef had om de dictatuur van Qatar uit te breiden met zijn eigen dictatuur. Het dreigement met gele kaarten kwam uit de koker van de FIFA, niet uit de koker van de emir van Qatar. Overtreders van diens regels zouden een gat in de lucht springen als ze een geplastificeerd stukje karton voor hun neus zouden krijgen in plaats van marteling in een cel. De grauwsluier die over dit WK hangt, blijft er hangen. De rol die de FIFA vrijwillig heeft gekozen is verderfelijk. Scheidsrechters mogen rode kaarten geven aan trainers die zich langs de lijn misdragen. Zou er nou niet een scheidsrechter te vinden zijn die het lef om zo´n kaart voor de tronie van Infantino te houden?See omnystudio.com/listener for privacy information.

President Zelensky heeft opnieuw een oproep gedaan aan de NAVO om de Oekraïense kerncentrales tegen sabotage van de Russen te beschermen. Die oproep volgde op nieuwe beschietingen op de kerncentrales in Zaporizja. Volgens de Oekraïners is het onderdeel van een Russische campagne om Oekraïners dood te vriezen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na de bevrijding van Cherson is de stemming onder Oekraïners opperbest. Maar ook onder analisten neemt het optimisme toe. Zo denkt militair historicus Christ Klep dat Oekraïne de oorlog komende zomer in zijn voordeel kan beslechten. Ook ziet hij dat Oekraïne door kan stoten naar De Krim. Bernard Hammelburg gaat met hem in gesprek. Europaverslaggever Geert Jan Hahn duidt de reactie van Oekraïne. Luister ook | Timmermans: 'gas wordt echt niet meer goedkoop' Protesten Iran De protesten in Iran zijn al sinds september hevig, en de gemoederen lijken maar niet te bedaren. Eigenlijk is het al 3 jaar lang onrustig in Iran, zegt Iraans mensenrechtenverdediger en jurist Sander Terphuis. Maar de reactie van Iran laat volgens hem zien dat de ayatollah en de moellahs bibberen. Lees ook | 'Koppige Zelenski overspeelt zijn hand' Postma in Amerika | Trump gedumpt De aankondiging van Trump over zijn kandidatuur voor het presidentschap in 2024 maakt het één en ander los, maar zelfs 'zijn' Fox News zond zijn speech niet helemaal uit. Van de andere Amerikaanse networks zond alleen CNN de toespraak uit, legt Amerika-correspondent Jan Postma uit. Lees ook | Iran waarschuwt voor 'langdurige schade' na uitspraken ScholzSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het laatste, onbevestigde nieuws is dat er twee grote aanvallen zijn geweest. Een van Oekraïne op de Krim, en een van Rusland op Odessa. Dit melden de grote internationale persbureaus. En dan is er nog die andere raket, die in Polen terecht is gekomen. Zelensky zegt dat het geen Oekraïense raket is geweest, maar president Biden beweert het tegendeel en zegt hier bewijs voor te hebben.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Marcheren Nederlandse soldaten, met hun NAVO-kompanen, binnen enkele dagen naar Rusland? Is dit een ‘artikel 5’-kwestie – een aanval op één NAVO-land is een aanval op allen? Wees maar eerlijk: iedereen die gisteravond hoorde dat er wellicht Russische raketten terecht waren gekomen op een Poolse graandrogerij had diezelfde geconditioneerde reflex. De oorlog komt plotseling griezelig dichtbij. Zover gaat het hopelijk niet komen. De kans dat Poetin een moedwillige aanval doet op een NAVO-lidstaat is gering. Maar verontrustend blijft het. Poetin heeft inmiddels het grootste deel van zijn arsenaal aan precisieraketten weggeschoten, en de oudere generatie, die nu is ingezet, kan gemakkelijk een aantal kilometers zijn doel voorbijschieten. De geëxplodeerde graandrogerij ligt zes kilometer over de Oekraïens-Poolse grens. Die al dan niet verdwaalde Russische raketten waren onderdeel van een treurig record: met bijna honderd raketten was dit het grootste bombardement sinds het begin van de oorlog. Dat de Oekraïners zich niet gemakkelijk laten intimideren is ruimschoots bewezen, maar de schade en het leed door de Russische mega-operatie zijn enorm. Was het wraak op Zelensky, die per videoverbinding de G20 in Bali toesprak, en het gezelschap snerend ‘G19’ noemde? Of zijn het opnieuw represailles voor de herovering van Cherson? Gelet op de omvang van de operatie is dat laatste waarschijnlijker. In elk geval legde het de illusie bloot die op de G20 werd gekoesterd. Dagenlang was er gesleuteld aan een verklaring over Oekraïne, wat leidde tot ‘een veroordeling door de meeste G20-leden.’ Zonder unanimiteit, en dus een papieren tijger. De inkt op de veroordeling was nog niet droog, toen het nieuws kwam over het Russische bombardement. Minister Lavrov van buitenlandse zaken stapte inmiddels op een vliegtuig en kneep er tussenuit. Dat kan niet anders zijn geweest dan opzet. Terwijl de wereldleiders zaten te puzzelen of, en hoe, ze een diplomatiek geitenpaadje konden vinden om de diplomatie te laten werken, gebruikte Poetin zijn beproefde wapen: zijn middelvinger.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In het Egyptische Sharm-el-Sheikh zijn zowat alle landen bijeen op de COP27 om te praten over de aanpak van de klimaatverandering. Te gast is Eurocommissaris Frans Timmermans, vicevoorzitter van de Europese Unie en hoofdonderhandelaar namens de EU op deze klimaattop. Gasprijzen en de energietransitie zijn daar een belangrijk onderwerp. En hoewel burgers zich zorgen maken om de rekening, is de enige manier om de energieprijzen duurzaam omlaag te krijgen volgens Timmermans door hernieuwbare energie in te zetten. Luister ook | SPECIAL: De prijs van Poetin Postma in Amerika | Wat wordt het grote nieuws van Trump? Correspondent Jan Postma neemt het laatste nieuws over de Midterms mee. In het Huis van Afgevaardigen halen de Republikeinen waarschijnlijk kleine meerderheid, en president Joe Biden heeft al gezegd dat hij graag wil samenwerken. En wat komt er nog terecht van de grote aankondiging die Donald Trump op 15 november gaat doen? Luister ook | Amerika Podcast Waar blijft de 'red wave'? Zowel Joe Biden als Donald Trump uiten zich positief over de uitslag tussentijdse verkiezingen in Amerika. Maar … een red wave blijft uit. Wat vertellen de details van de verkiezingsuitslagen ons over Amerika? Te gast is Paul Verhagen, Amerika-deskundige van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. Luister ook | Wacht de Democraten een bloedbad bij de midterms? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Gisteren kwam een verhaal vanuit de Russische legerleiding, dat de Russen hun troepen gaan terugtrekken uit Cherson. De reacties in Oekraïne zijn wisselend. Sommige mensen zijn euforisch, waaronder de militair adviseur van Zelensky. De Russen trokken zich eerder terug uit delen van Oekraïne, bijvoorbeeld afgelopen maart vanuit Kiev. De Oekraïners reageerden toen sceptisch: eerst zien, dan geloven. Dat lijkt nu ook het geval onder een groot deel van de bevolking.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Al twee dagen is er geen elektra in Cherson. Er kwam ook geen druppel water uit de kraan, maar dat komt weer een beetje op gang. Er wordt nog steeds hevig gevochten in de provincie Donetsk, en daar berichtte Zelenski vannacht dat er hevige verliezen worden geleden door de Russen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Speciaal voor luisteraars van BNR De Wereld: een bijzondere podcasttip. Hoe zijn we in deze energiecrisis terecht gekomen? Den Haag wijst naar Rusland van Poetin. Maar is dat het hele verhaal? In deze driedelige podcastserie gaat energie- en klimaatverslaggever Mark Beekhuis aan de slag om antwoord te vinden op die vragen. Luister nu naar aflevering 1, met Bernard Hammelburg en Stefan de Vries.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Amerika kiest op dinsdag 8 november een nieuw parlement. De peilingen wijzen uit dat het Huis van Afgevaardigden in Republikeinse handen zal komen. In de Senaat spant het erom en gaan beide partijen nek-aan-nek. In deze speciale aflevering van BNR De Wereld praten buitenlancommentator Bernard Hammelburg, Amerika-correspondent Jan Postma en Amerikanist Koen Petersen een uur lang over deze belangrijke verkiezingen. Luister ook | 'Er heerst een diepgeworteld wantrouwen tegen het Westen' Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.