De Wereld | BNR

Hoe ziet de toekomst van Europa er uit? Meerdere politieke bijeenkomsten deze week geven ons een beeld van de ontwikkelingen die op dit vlak gemaakt worden. Bernard Hammelburg bespreekt dat, en een opmerkelijke uitspraak van Macron met hoogleraar Hedendaagse Europese Geschiedenis Mathieu Segers en Europa-verslaggever Geert Jan Hahn. Luister ook | 'Ontkoppelen, vergeet het maar' Een nieuwe vorm van uitgebreid Europees overleg In Moldavië komt de Europese Politieke Gemeenschap bijeen. Deze informele top beslaat onderwerpen zoals de ontwikkelingen in Oost-Europa en de Balkan. Niet EU-landen kunnen nu ook meepraten over belangrijke zaken die heel dicht bij hen komen. Onze Europa-verslaggever Geert Jan Hahn was erbij en vertelt wat hij gezien heeft. Lees ook | 'Rutte is een Oost-Europeaan geworden' Trans-Atlantische en Europese versterkingen Er was deze week nog een top in Lulea, Zweden. Daar praten Europa en de Verenigde Staten over hoe ze het best om kunnen gaan met China. Ook komt Zweden steeds dichterbij het NAVO-lidmaatschap en de alliantie lijkt zichzelf nu serieus te nemen na een lange periode van nalatenschap. De VS beginnen volgens Mathieu Segers aan een nieuwe China-strategie en willen zich echt 'ontkoppelen'. Bij ons in Europa omarmen we een minder extreme strategie, namelijk die van 'de-risking'. De EU wil zich minder afscheiden van de risicovolle afhankelijkheid van China. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Weer waren er vannacht stevige aanvallen op Kiev. Volgens Oekraïense autoriteiten zouden daar onder andere een aantal kinderen bij zijn omgekomen. Ondertussen wordt er internationaal veel gesproken over de situatie in Oekraïne. Zo heeft de Franse president Emmanuel Macron zich uitgesproken over mogelijke onderhandelingen met Poetin en staat er een ontmoeting tussen Zweden en Turkije op de agenda over het Zweedse NAVO-lidmaatschap.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Laten we er maar eerlijk over zijn: we hadden het gewoon mis in de aanloop naar de Turkse verkiezingen. Erdogan zou het niet redden. De aardbeving, de gecrashte economie, de gemuilkorfde media, de neostalinistische klopjacht op elke veronderstelde tegenstander – dat alles zou hem de politieke kop kosten. Ankara en Istanbul, met samen 20 miljoen inwoners, waren de herauten van de ommekeer, want die steden hadden zich tegen hem gekeerd. Verkiezingen voorspellen en opiniepeilingen duiden is goeddeels wensdenken. Fatsoenlijke democratieën behoren, naar ons model, liberale democratieën te kiezen. Wij in het Westen wilden van Erdogan af, de grote Turkse steden ook. Ergo: exit Erdogan. Alleen, er zijn naast die grote steden nog 65 miljoen Turken in kleine steden en op het platteland, waarvan een aanzienlijke meerderheid dweept met zijn nationalisme. Die meerderheid bracht de oppositie, een onwennige lijstverbinding van zes partijen, een doodklap toe. Ergo: exit oppositie. De Turken kozen niet voor ons model van democratie, maar voor Turkije. Nu gebeurt er iets interessants. Wij in het Westen zijn zeer bedreven in het herschrijven van ons wensenlijstje aan de hand van een nieuwe werkelijkheid. Dat gaat bijvoorbeeld zo: nu Erdogan zijn buit binnen heeft, onder meer door zijn hetze tegen de Koerden, hoeft hij zich niet meer te verzetten tegen het Zweedse lidmaatschap van de NAVO. Daar was hij tegen omdat er in Zweden veel Koerden wonen die volgens Erdogan op de terroristenlijst horen. Als verkiezingsretoriek ging dat erin als koek, maar de meeste Turken weten nauwelijks waar Zweden ligt, dus de hetze heeft haar werk gedaan. Ergo: Erdogan geeft zijn verzet tegen het Zweedse lidmaatschap op. De Amerikaanse minister Blinken van buitenlandse zaken vloog maandag meteen naar Zweden om het scenario nog eens door te nemen. Komt het allemaal goed? Dat is wat wij elkaar vertellen. Joe Biden was een de eerste buitenlandse staatshoofden die Erdogan feliciteerden. Hij stelde een ruil voor: toelating van Zweden, in ruil voor F-16’s, waarom Erdogan al jaren vraagt. Gouden kans voor Erdogan om voor het bondgenootschap te kiezen. Ergo: Turkije en de VS vallen elkaar op de komende NAVO-top in juli vreugdevol in de armen. Is het waar? Nee, want Erdogan geeft voor geen prijs zijn goede relatie met Poetin op. CNN had het bij het juiste eind: het buitenlandbeleid van Erdogan gaat helemaal niet veranderen. En wij? Wij gaan gewoon door met wensdenken. Kijk voor alle columns van Bernard Hammelburg op www.bnr.nl/bernardhammelburgSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Kiev ligt al heel het weekend onder vuur. Zowel 's nachts als overdag wordt de Oekraïense stad bestookt met Russische raketten. Het leger heeft inmiddels twintig drones weten te onderscheppen. Daarnaast is de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Anthony Blinken, momenteel in Zweden. Daar ontmoet hij onder andere de Zweedse premier en de minister van Buitenlandse Zaken. En president Zelensky spreekt vandaag het Zwitserse parlement toe via een videoverbinding.See omnystudio.com/listener for privacy information.

We zijn te afhankelijk van China, klinkt ook weer op de G7-top. Maar kan Europa de afhankelijkheid van China wel verminderen? En hoe verweven zijn onze economieën nou écht? Mijn gast is Annette Nijs, Chinakenner en president van de Business School Netherlands en voormalig Staatssecretaris van Onderwijs Cultuur & Wetenschap. Griekse bonusstemmen De nét herkozen Griekse Premier Kyriakos Mitsotakis heeft wel gewonnen, maar géén meerderheid. En dus heeft hij twee opties: coalitie vormen, of aansturen op een tweede ronde. Hij kiest voor dat laatste, wat dat betekent vraag ik aan correspondent Nikos Lanser. Europese top in ... Moldavië In Moldavië komen volgende week 47 Europese leiders bijeen. Het gaat om de Europese Politieke Gemeenschap, een club die Macron heeft bedacht. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn is daarbij en blikt vast vooruit. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op de G-7 in Japan klonk stoere taal tegen China. Diplomatiek vuurwerk was het. Het was hoog tijd om de Chinezen eens stevig de oren te wassen over hun dwingelandij, ondermijning van de westerse belangen, diefstal van westerse kennis, schending van de mensenrechten, bedreiging van Taiwan en de regio en wurgcontracten met ontwikkelingslanden. Dat moet afgelopen zijn. Klaarblijkelijk geloven de G-7 in sprookjes. Want in werkelijkheid zijn de economieën van China, Europa en de Verenigde Staten zo verstrengeld dat plannen om de afhankelijkheid van China te verminderen niet meer zijn dan een slag in de lucht. Of er komt een economische kaakslag terug. China heeft het gebruik van geheugenchips van het Amerikaanse merk Micron verboden omdat ze niet voldoen aan de Chinese eisen voor cyberveiligheid. Wraak voor de ASML-kwestie? Of voor wat de Chinezen de hetze tegen Huawei noemen? Reken maar. De werkelijkheid is simpel. Chinese luchtvaartmaatschappijen hebben duizenden Boeings en Airbussen, met eigen assemblagefabrieken. De Duitse en Amerikaanse auto-industrie vindt voor een onmisbaar groot deel plaats in China, 90 procent van de Amerikaanse antibiotica komt uit China. Amerika is de grootste Chinese handelspartner, Nederland trouwens de zevende. Tijdens de Chinese lockdown lagen zo ongeveer het hele mondiale containerverkeer en de wereldwijde aanvoerketens plat. We kunnen niet zonder China. Ontkoppeling is niet alleen onmogelijk, het zou suïcidaal zijn. De regering-Biden legt veel nadruk op de noodzaak van ontkoppeling. Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen heeft een politiek eufemisme bedacht: we moeten niet ontkoppelen, maar de risico’s verminderen – ‘de-risking’ is het nieuwste politieke modewoord. Wat het precies betekent weet niemand. In de wirwar van anti-Chinees sentiment kwam Joe Biden aan het eind van de G-7 met verstandige taal. Pogingen om de afhankelijkheid van China te beperken zijn altijd de moeite waard, maar we kunnen beter proberen de ijskoude relatie wat te ontdooien, betoogde hij. Dat had hij op de G-20 top ook met Xi Jinping afgesproken, maar toen kwam, zoals Biden het nu noemt, ‘die idiote ballon die was gevuld met het equivalent van twee wagons aan spionageapparatuur.’ Minister Blinken zegde na dat incident een reis naar Peking af, die was opgezet ter voorbereiding van een telefoongesprek of topontmoeting tussen Biden en Xi. Kennelijk wordt dat initiatief hervat. Dat zou uitstekend nieuws zijn, beter dan het diplomatieke vuurwerk tijdens de G-7. Trouwens, wat staat er ook weer op alle vuurwerk? Juist – made in China. Kijk voor alle columns van Bernard Hammelburg op www.bnr.nl/bernardhammelburgSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is nog steeds onrustig in het Russische Belgorod, een stad vlak over de grens met Oekraïne. Volgens correspondent Joost Bosman is dit mogelijk een verzet tegen Poetin en de oorlog. Ook hebben zes Afrikaanse landen zich gemeld met het oog op vredesbesprekingen met Rusland en Oekraïne. Zij willen dat Oekraïne aan de vredestafel komt, ondanks de aanwezigheid van Russische troepen op het Oekraïense grondgebied.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dag 450 van de oorlog in Oekraïne. Aan het front in Bachmoet wordt nog steeds hard gevochten om iedere meter. Ondertussen voeren wereldleiders op de G7-bijeenkomst discussie over het conflict, waaronder Oekraïne steunen met F16 gevechtsvliegtuigen. Premier Zelenski reist dit weekend naar Japan om aan te schuiven bij de G7-bijeenkomst. Hij wil graag gevechtsvliegtuigen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Oekraïense president Zelensky is op een heuse Europese tournee. En die is lucratief, want hij weet heel wat wapens los te peuteren, maar is dat voldoende? Te gast is Bart Groothuis, Europarlementariër voor Renew Europe namens de VVD. Sunak ontving Zelensky op Chequers, het buitenhuis van de Britse premier, waar Churchill veel tijd doorbracht. En dat is geen toeval volgens Groothuis, want die tournee van Zelensky is Churchilliaans .. Luister ook | 'De spannendste verkiezingen ooit' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Of, en hoezeer, er is gesjoemeld met de telling van de Turkse stemmen zal ongetwijfeld nog blijken, maar zelfs met een marge voor trucs, list en bedrog is duidelijk dat een zeer groot deel van het volk Recep Tayyip Erdogan bewondert. Misschien zijn argumenten als de belabberde economie, de verantwoordelijkheid voor de gevolgen van de aardbeving, de klopjacht op tegenstanders en het monddood maken van de pers geen Turkse bezwaren, maar onze westerse projectie. Bij belangrijke verkiezingen in het buitenland is projectie van onze eigen overtuiging een koppig mechanisme. Het kan toch niet waar zijn dat de Hongaren de foute Viktor Orban omarmen, of de Italianen Georgia Meloni, of de Amerikanen Donald Trump, of de Israëliërs Bibi Netanyahu, of de Turken Recep Tayyip Erdogan? Democratie is mooi, maar kunnen ze zich in het buitenland alsjeblieft electoraal een beetje fatsoenlijk gedragen? De les van de Turkse verkiezingen is dat de burger op andere dingen let. Erdogans wilskracht, zijn nationalisme, zijn conservatisme, zijn ongevoeligheid voor buitenlandse druk – dat zijn de eigenschappen die de kiezer bewondert. In zijn laatste campagnetoespraak voor de verkiezingen, zei hij iets opmerkelijks: ‘Dit gaat ook over Joe Biden.’ Hij had groot gelijk, de verhouding tussen de VS en Turkije is uitgesproken slecht. Amerika en de rest van de NAVO zijn nog altijd woest over de aankoop door Erdogan van Russische S-400 afweerraketten, waarop de levering van F-35 gevechtsvliegtuigen door Amerika werd geschrapt. De Turkse versie: Obama hield de Turken eindeloos aan het lijntje over de levering van Patriots, totdat Erdogan er genoeg van had, zijn middelvinger opstak naar de Amerikanen en Russische S-400’s kocht. De Amerikanen vinden ook dat Turkije zich, als op een na grootste NAVO-lid, niet solidair opstelt in de kwestie-Oekraïne door niet mee te doen aan de sancties. De rol van neutrale bemiddelaar vindt de regering-Biden opportunistisch, en kwalijk omdat de Russische internationale handel via Turkije gewoon doorloopt. Er is geen moraal. En als die er wél is, dan is het de oude wijsheid dat de grootste tegenslag onze eigen verwachtingen zijn die niet uitkomen. Kijk voor alle columns van Bernard Hammelburg op www.bnr.nl/bernardhammelburgSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In Turkije moet president Erdogan misschien de macht inleveren. Zondag gaan de Turken naar de stembus. De grote vraag is of oppositieleider Kemal Kilicdarogl de zittend president met succes uitdaagt, en Erdogan van de troon stoot. Te gast is Kati Piri, buitenlandwoordvoerder van de PvdA en voormalig Turkije-rapporteur voor het Europese Parlement. Luister ook | Verschijnt Poetin ooit voor Zelensky's tribunaal? Meer tijd nodig Oekraïne heeft meer tijd nodig om het langverwachte tegenoffensief voor te bereiden, zegt president Zelenksy tegen de BBC. Dat ondanks alle westerse wapens die inmiddels in Oekraïne aangekomen zijn. Peter Wijninga, defensiespecialist bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies speculeert over hoe dat offensief, als het er komt, uit zou kunnen zien. Lees ook | Oekraïne heeft maar één kans met offensiefEen liegende politicus? Een opgeleukt CV, een Joodse moeder die 9/11 zou hebben overleefd ... Congreslid George Santos liegt alles bij elkaar, en is daarvoor gearresteerd. Onze correspondent in Washington, Jan Postma houdt het in de gaten. Luister ook | #178 Iedereen zijn tekst kwijtSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Een Russische raket op Pools grondgebied, daarvan gaan normaal gesproken de NAVO alarmbellen rinkelen. Persbureau Reuters heeft uitgezocht dat het om een raket uit de Sovjet tijd gaat. Poolse media melden dat de raket eind april in een Pools bos is gevonden. De raket werd al in december afgevuurd vanuit Wit-Rusland, maar wel met een Russische bommenwerper en gelukkig is de bom niet ontploft, want dat had verregaande gevolgen gekregen. Waarom dit nu pas naar buiten komt is opmerkelijk.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Precies op het moment waarop Amerika en China op hoog niveau pogen hun haperende relatie te herstellen, dreigt EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen met een zwarte lijst van Chinese bedrijven die de sancties stegen Rusland helpen omzeilen. Waar zou dat feilloze vermogen om geopolitieke hoofdrolspelers voor de voeten te lopen toch vandaan komen? Door het tijdsverschil, misschien? In elk geval zou het een hoop schelen als Ursula even iets doet wat ze slecht kan: haar mond houden. Amerika doet te veel aan China-bashing, vindt China. Omgekeerd vindt Amerika dat China Amerika provoceert. De relatie is ingewikkeld genoeg, dus is het tijd voor een goed gesprek, ook tussen China en andere westerse landen. Twee diplomatieke zwaargewichten zijn daar nu mee begonnen, minister Qin Gang van buitenlandse zaken, en de Amerikaanse ambassadeur in Peking, Nicholas Burns. Het ging, zei Qin, sinds de ontmoeting tussen de presidenten Xi en Biden op Bali, in november, aanvankelijk redelijk. Daarna kwam er een neerwaartse spiraal, door ‘verkeerd gekozen woorden en foute daden van de Amerikanen,’ zoals het Chinese staatspersbureau Xinhua de minister citeert. Door Chinese bril bekeken, valt er best wat aan te merken. De enorme ophef over een ballon boven Alaska is een voorbeeld van een kleine kwestie die geheel uit de hand liep. Weerballon, zei China. Spionageballon, zei Amerika, en dat zal best hebben geklopt, maar de hysterie in het Congres, het voor TV gefilmde neerschieten van die ballon met een gevechtsvliegtuig, en het annuleren van een reis naar China die minister Blinken van buitenlandse zaken op het punt stond te maken – dat alles was het doodslaan van een mug met een voorhamer. Blinkens waarschuwing dat China Rusland bewapende was volgens China een ophitsende leugen. Ingewikkelder is de kwestie-Taiwan. China was woedend over het bezoek van Nancy Pelosi aan het eiland, en van de Taiwanese president Tsai Ing-wen aan Congresvoorzitter Kevin McCarthy. Dat suggereert erkenning van Taiwan als onafhankelijk land, wat het volgens de zogenoemde ‘één-China-politiek’ niet is. Die suggestie is voor China vloeken in de tempel. Een compromis is best denkbaar. China kan gemakkelijk verklaren dat inlijving geen concreet plan is. Al is het alleen al omdat China en Taiwan zeer sterke handelsbetrekkingen hebben, dus het gaat best goed tussen de twee China’s. Amerika kan dan stoppen met net te doen alsof Taiwan onafhankelijk is. Als dat zo was, hadden landen als Amerika en Nederland Taiwan allang erkend. Betere betrekkingen tussen Amerika en China zijn in ieders belang, ook van de EU. Sterker nog: minister Qin is deze week in Duitsland, Frankrijk en Noorwegen. Dus Ursula moet echt even ophouden in de weg te lopen. Kijk voor alle columns van Bernard Hammelburg op www.bnr.nl/bernardhammelburgSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Voorzitter van de Europese commissie, Ursula von der Leyen, is vandaag aangekomen in Oekraïne. Ze spreekt onder andere met president Zelensky over het toetreden van Oekraïne in de Europese Unie. Dat ze precies vandaag in het land is, is geen toeval. Rusland viert namelijk de dag van de overwinning op Nazi Duitsland.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Oekraïense president Zelensky verrast Nederland met een bezoek. Waarom hij juist nu naar Nederland komt, bespreek ik met brigadegeneraal Han Bouwmeester, hoogleraar militair operationele wetenschappen aan de Nederlandse Defensie Academie. Ook te gast is Europaverslaggever Geert Jan Hahn, die bij het bezoek van Zelensky was in Den Haag. Daar dringt Zelensky aan op het belang van het internationaal recht. En opnieuw vraagt hij impliciet om F16's, zouden die er echt komen? Luister ook | 'De missie van Rusland ligt in Europa'Poetin voor het tribunaal? Ook bij het Internationaal Strafhof in Den Haag werd vandaag de Oekraïense vlag gehesen. Zelensky bezocht 's ochtends het hof, dat onderzoek doet naar misdaden in de oorlog in Oekraïne. Hij vroeg om een speciaal tribunaal, waar Poetin wat hem betreft voor moet verschijnen. Maar gaat dat ooit gebeuren? Te gast is Geert-Jan Knoops, advocaat werkzaam bij het Internationaal Strafhof, en ook hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Lees ook | 'Oekraïne heeft een nieuwe PR-stunt nodig'Trump bij de vijand Presidentskandidaten Trump en Biden voelen er allebei weinig voor: debatteren in de voorverkiezingen. 'Trump wint die debatten toch wel', aldus zijn woordvoerder. En wat doet Trump op CNN? We vragen het aan Jan Postma, onze correspondent in Washington. Luister ook | #176 Dure leugensSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De Oekraïense president Zelenski brengt vandaag een bezoek aan Den Haag. Er is geen officiële reden voor het bezoek maar het lijkt aannemelijk dat dit een poging is om de aandacht op de oorlog gevestigd te houden. Sommige Kamerleden zijn niet te spreken over het feit dat Zelenski uitgerekend op de dag van de Nationale Dodenherdenking op bezoek komt. De Oekraïense president zal het vast niet laten om de symboliek te benoemen, maar het is nog maar de vraag of het bewust zo gepland is. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op een paar landen na, kun je zeggen dat vrede, veiligheid en welvaart Afrika nooit hebben bereikt. Een groot deel van het continent heeft de boot gemist, wat in het Westen leidt tot een gevoel van machteloosheid, en daarmee onverschilligheid. Aan het drama in Soedan kunnen we simpelweg niets doen. Maar het gevolg, een enorme vluchtelingenstroom, is weldegelijk ons probleem. Zuid-Soedan heeft bemiddeling aangeboden, en hoopt op verlenging van de huidige wapenstilstand, die nog geen moment is nageleefd. De VN houdt rekening met 800.000 vluchtelingen, waarvan een groot deel zal proberen naar Europa en Amerika te komen. Ze vluchten niet voor een burgeroorlog, maar omdat twee rivaliserende krijgsheren met hun legers elkaar bestrijden. Daarbij zijn vele honderden krijgers en burgers omgekomen, en vele duizenden gewond. Maar op de achtergrond speelt de haat mee tussen etnische groepen, met de Arabieren als meerderheid, en volkeren als de Fur, Beja, Nubiërs en Fallata als minderheid. Er zijn meer dan 500 stammen, die ruim 400 talen spreken. De genocide op minstens 300.000 burgers in de opstandige westelijke provincie Darfoer, twintig jaar geleden, werd uitgevoerd door een huurlingenleger van Arabieren, de Janjaweed – je zou kunnen zeggen: een soort Wagnergroep – ingezet door de toenmalige president Al-Bashir. Inmiddels noemen zij zich de Rapid Support Force en vormen het leger dat vecht tegen het regeringsleger. De meeste buitenlanders zijn inmiddels geëvacueerd, maar Rusland heeft nog vier militaire transportvliegtuigen gestuurd om 200 burgers op te pikken. Omdat het vliegveld van Khartoem voortdurend onder vuur ligt, zijn de reddingsoperaties levensgevaarlijk. Ook de haven, Port Soedan, is onveilig. Maar het meest tragische is en blijft dat de burgers er niets aan kunnen doen. Het overkomt ze, en ze zijn machteloos. Jan Pronk, oud-VN-gezant in Soedan, sprak bij BNR de hoop uit dat China zich als serieuze bemiddelaar opwerpt. Prima idee, want dat land heeft goede betrekkingen met een aantal Afrikaanse landen. Maar ook Xi Jinping kan de krijgsheren niet dwingen. Meest urgente vraag voor ons: wat doen we met die nieuwe stroom vluchtelingen? Want die komt eraan.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Pentagon maakte gisteravond bekend dat er sinds december 20.000 Russische soldaten zijn gestorven en nog eens 80.000 gewond geraakt. Dat brengt het totaal nu op 200.000 Russische soldaten die niet inzetbaar zouden zijn voor het nieuwe offensief. Het Pentagon repte echter met geen woord over het aantal Oekraïense slachtoffers. De Russische cijfers in perspectief plaatsen is dus lastig. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tijd om met een Russische bril naar de oorlog in Oekraïne te kijken. Hoe leeft de oorlog daar op dit moment? En dat Oekraïense offensief, komt dat er nou wel of niet? Verder plaatst Ruslands oorlog tegen Oekraïne de 'realistische school' in de internationale betrekkingen voor raadsels. Steeds gebeurt er wat anders dan vooraf voorspeld, betoogt Ruslandkenner Hubert Smeets. Wat is er mis met realisme? Het hele uur te gast is Hubert Smeets, columnist bij NRC en medeoprichter van Raam op Rusland. Luister ook | Europa, volg je eigen lijnSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat Tucker Carlson, de meest rabiate Trumpistische gifkikker van de best bekeken Amerikaanse nieuwszender, Fox News, is ontslagen werd wereldnieuws. Je kreeg de indruk dat Fox, de leugenfabriek die net voor bijna 800 miljoen dollar een schikking had getroffen met stemmachinefabrikant Dominion, alsnog aan de schandpaal ging. Niets is minder waar. Eerst een beetje perspectief. Tucker Carlson werd een kijkcijferkanon genoemd, want met gemiddeld ruim 3 miljoen kijkers troefde hij de concurrerende nieuwszenders, CNN en MSNMC, stelselmatig af. Maar wat stelt dat, op een bevolking van 340 miljoen mensen, eigenlijk voor? Een procentje? De best bekeken zender is NBC, met gemiddeld bijna twee keer zoveel kijkers. Ook dat is bepaald niet indrukwekkend. De Superbowl trok dit jaar 200 miljoen kijkers. Ik bedoel maar…. Voor de volledigheid ook even wat salarissen. De best betaalde presentator is Sean Hannity van Fox News: 45 miljoen dollar per jaar. Met 6 miljoen was Carlson dus nog een kleuter, maar zijn netto vermogen wordt inmiddels geschat op 30 miljoen. Wolf Blitzer van CNN zit trouwens op 5 miljoen. Kolossale salarissen, dus, voor kijkdichtheden waarvoor presentatoren in Nederland onmiddellijk zouden worden ontslagen. Sterker nog: naar verhouding doen Wilfred, Eva en Beau het stukken beter dan Sean, Tucker en Wolf. Het ging bij Tucker Carson dus niet over salaris, of inhoud, of de opoffering van de grootste vitrioolspuiter als gebaar bij de schikking met Dominion. Waar het wél om ging was de aangifte die zijn medewerker Abby Grossberg tegen Carlson heeft gedaan wegens discriminatie. Hij zou haar systematisch hebben afgeblaft met denigrerende en antisemitische teksten. Volgens de Los Angeles Times was dat de belangrijkste reden voor Rupert Murdoch, de eigenaar van Fox News, om Carlson te ontslaan. Eén ding gaat niet gebeuren: Fox News kiest niet voor een koerswijziging. Sterker nog: de hoofdlijn van de berichtgeving draait, ook na die monsterschikking en het ontslag van Tucker Carlson, voornamelijk om één onderwerp: de dreigende ondergang van de VS als gevolg van het desastreuze wanbeleid van Joe Biden. Daar heeft ook Rupert Murdoch niet de minste moeite mee.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het langverwachte tegenoffensief van Oekraïne dreigt te mislukken. Daar houdt de regering van Amerikaanse president Biden rekening mee, meldt nieuwsite Politico. Daarnaast blijven de gelekte CIA-documenten het nieuws domineren. Zo bericht de Washington Post dat Kiev plannen had voor een ’massale aanval op Moskou’.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Europa moet toch echt zijn eigen lijn volgen, zegt Han ten Broeke, directeur politieke zaken bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. We zijn géén vazal van Amerika, zei de Franse president Emmanuel Macron. Daar is Han ten Broeke het niet helemaal mee eens, maar 'onderschat niet dat de Amerikanen uiteindelijk voor hun eigen belang kiezen'. En dus is een eigen Europese China-strategie niet onverstandig. Luister ook | Is Macron in China's val getrapt? Eén land, twee legers In Soedan vechten twee generaals elkaar de tent uit, ten koste van de bevolking. Ieder met zijn eigen leger. We leggen de oorlog in het land voor aan Jan Pronk, voormalig speciaal gezant van de Verenigde Naties voor Soedan. Lees ook | Vliegtuigen Defensie naar Jordanië om Nederlanders Soedan te evacueren De China-strategie is aan vervanging toe | Europa Update Duidelijkheid en eenheid, dat waren de meest gebruikte woorden toen het Europees Parlement sprak over de China-strategie. Die strategie is toe aan vernieuwing, zien ook Commissievoorzitter Von der Leyen en buitenlandvertegenwoordiger Borell in. Maar er zijn vier rode lijn, waar China niet aan mag tornen, ziet Europa-verslaggever Geert Jan Hahn. Luister ook | Is Macron in China's val getrapt? De negatieve campagne is begonnen | Postma in Amerika Jan Postma heeft in Washington goed naar Fox News gekregen. Want daar krijg je campagnespotjes van Donald Trump en Ron DeSantis te zien. En de twee vliegen elkaar nu al in de haren, terwijl de presidentsverkieizingen nog ver weg zijn. En wie wil het sociale verzekeringsprogramma Medicare nou precies afschaffen? Luister ook | #175 Pentagon PapersSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Er is een nieuw steunpakket van de VS voor Oekraïne ter waarde van 325 miljoen dollar. Dit pakket zal vooral de munitietekorten van Oekraïne op moeten lossen. Naast dat er een tekort is aan munitie, lijken zowel de Russen als de Oekraïners problemen te hebben met het bemannen van hun posities. Het lenteoffensief waar al maanden over gesproken wordt laat dus voorlopig nog op zich wachten. Het is sowieso de vraag hoe dat offensief er precies uit gaat zien. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Parlementslid is zo ongeveer het enige vak waarvoor geen opleidingseisen bestaan. Middelbare school, hoger onderwijs, een beroep – er staat nergens dat zoiets wordt geëist. Evenmin als in een democratie eisen worden gesteld aan het opleidingsniveau van de kiezer. Wat niet wegneemt dat het stemgedrag samenhangt met opleiding. In Amerika noemen ze het de ‘diplomakloof.’ Hoogopgeleide kiezers zijn vaak Democraten, laagopgeleiden merendeels Republikeinen – hoe vooringenomen dat ook klinkt. De puissant rijke krantenmagnaat William Randolph Hearst had zijn vermogen geërfd van zijn vader, George, een straatarme boer die midden 19de eeuw rijk werd tijdens de goud- en zilverkoorts. Zijn laatste levensjaren bracht George door als succesvol senator. Hij kon nauwelijks lezen en schrijven. Of je nog nooit een boek hebt gelezen, of wartaal uitslaat over de uil van Minerva – in een democratie mag het allemaal en maakt het dus niet uit. Het kiesgedrag maakt des te meer uit. BBB scoorde, volgens Ipsos, bij de Provinciale Statenverkiezingen vooral goed onder ouderen en lager opgeleiden. Dat is een solide groep, die de vervreemding voelt van de gevestigde politieke orde. Niets nieuws, de met onbegrijpelijk jargon koketterende politici hebben, zoals de politicologen Ganzeboom en Arib elf jaar geleden al vaststelden, een ‘diplomademocratie’ gecreëerd. De kiezer snapt er geen bal van. Voor Nederland, met zijn evenredige vertegenwoordiging, is dat een fascinerend fenomeen, dat zal leiden tot een populistischere coalitie. Maar in een districtenstelsel met twee partijen, zoals de VS, heeft het dramatische gevolgen. Kostwinners met een academische opleiding zagen hun vermogen sinds 1989 met 83 procent stijgen, niet-academici gingen er geen cent op vooruit. Vertaald naar de vijftig Amerikaanse staten en het gemiddelde opleidingsniveau, weten we nu al dat de uitslag van de presidentsverkiezingen van 2024 in 42 staten vaststaat. Het gaat alleen maar om de staten Arizona, Georgia, Michigan, New Hampshire, North Carolina, Nevada, Pennsylvania en Wisconsin. In elk van die staten zijn er net wat meer ongeschoolden dan diplomahouders. Wie van een gokje houdt: zet die fles maar in op de Republikeinen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Russische President Poetin heeft het front bezocht. Het is alleen niet bekend waar en wanneer. De grootste sceptici zullen zich bovendien afvragen of het wel de echte Poetin was. Verder kwam de Washington Post vannacht met een verhaal dat Egypte bijna rakketten had geleverd aan Rusland. Amerika stak hier echter een stokje voor en sindsdien maakt Egypte munitie voor Oekraïne. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Taiwan is cruciaal voor de wereldhandel en in de chipsindustrie. Zeggen dat het land niet een Europees probleem is, is volgens VVD-Kamerlid Ruben Brekelmans een strategische fout. De Franse president Emmanuel Macron zei dat wel deze week. Europa mag niet betrokken raken bij een conflict tussen China en de Verenigde Staten, en dus heeft Europa geen belang vaart te zetten achter de kwestie Taiwan, zei hij. Met die uitspraak oogstte Macron nogal wat kritiek. Te gast is Ruben Brekelmans, buitenlandwoordvoerder van de VVD in de Tweede Kamer. Luister ook | Rusland en Amerika praten over Oekraïne, Europa betaaltEen nieuw Frans-Nederlands hoofdstuk Emmanuel Macron werd in Nederland warm onthaald bij het eerste staatsbezoek in 23 jaar. Het volkslied op de Dam, en een Frans-Nederlands diner in het Rijksmuseum. Staat die pracht en praal symbool voor een uitstekende Frans-Nederlandse relatie? Volgens BNR's Europa-correspondent Stefan de Vries wel. Lees ook | Nederland en Frankrijk hebben elkaar gevonden De anti-Macron | Europa Update Terwijl de échte Macron op bezoek is in China en Nederland, presenteert de Poolse premier Morawiecki zich als de anti-Macron. De Franse President, maar ook commissievoorzitter Von der Leyen en de Duitse minister van Buitenlandse Zaken. reizen af naar China, maar Morawiecki is drie dagen in Washington. De relaties tussen Polen en Amerika zijn zo slecht nog niet. Maar de betrekkingen tussen Polen en Brussel laten nog altijd te wensen over. Luister ook | #174 Donald T.Say it ain't so, Joe | Postma in Amerika Atlanta is boos op president Joe Biden. Want Chicago mag de volgende Democratische Conventie organiseren. Biden lijkt zich te richten op het Midden-Westen, want die staten worden volgende verkiezingen weer heel belangrijk. En het onderzoek naar de rol van Trump op zes januari 2021 is breder dan gedacht. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De strijd rond Bachmoet is nog steeds bikkelhard. De Russen zeggen dat ze aan de winnende hand zijn. Maar Oekraïense troepen zijn nog steeds niet omsingeld en kunnen daarom standhouden. Door die slepende strijd is van de stad zelf niks meer over. Desondanks blijft Bachmoet van behoorlijk grote betekenis voor zowel Oekraïne als Rusland.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Ierland wonen vijf miljoen Ieren. Bijna 34 miljoen Amerikanen noemen zichzelf trots ‘Iers.’ Inclusief Joe Biden. Deze week komt hij een verkiezingsbelofte na: tijdens een bezoek aan Ierland gaat hij op bedevaart naar Ballina Ballina is het plaatsje waar zijn betovergrootvader vandaan kwam. Eén betovergrootvader, dus – voldoende om te zeggen ‘I’m Irish.’ De meeste Ierse Amerikanen hebben niet meer dan dat – een druppeltje Iers bloed. Of helemaal niets. Er zijn zwarte Amerikanen die zich Iers noemen omdat ze Murphy, O’Sullivan of O’Connor heten. Dat zijn dan nazaten van slaven, die vaak de naam van hun eigenaar kregen. Het Ierse gevoel leeft enorm onder Amerikanen. Een kroeg is alleen een echte kroeg als er ‘Irish pub’ op de gevel staat. Tijdens de Noord-Ierse ‘Troubles’ zamelden politieagenten in Boston, veelal van Ierse afkomst, illegaal geld in voor de IRA. Op St. Patrick’s Day, een nationale feestdag, kleurt in Chicago de rivier groen en komt er in de Irish pubs groen bier uit de tap. Er zit in de Ierlandmythe wat vreemds. Al bijna een eeuw is het land strikt neutraal, bleef buiten de Tweede Wereldoorlog en de NAVO. Die neutraliteit gaf nog heel wat hoofdpijn toen het land lid wilde worden van de Europese Unie. Kortom: Joe Biden kan nog zo lyrisch doen over dat druppeltje Iers bloed, je kunt het land van zijn betovergrootvader moeilijk een vastberaden westerse bondgenoot noemen. Biden is niet de eerste president die zich voorstaat op zijn Ierse wortels. Richard Nixon, Bill Clinton en Bush Sr en Jr wisten zeker dat ze Iers bloed hadden, Ronald Reagans overgrootvader kwam er vandaan. En natuurlijk John Kennedy. Die noemde het ‘niet zijn geboorteland, maar wel het land waarvoor hij de grootste vriendschap voelde.’ Je voelt hem aankomen, en jawel, hoor, ook Barak Obama is Iers. Je zou het op het eerste gezicht niet zeggen, maar hij had, via zijn moeders kant, een neef in de achtste graad in Moneygall, een Iers dorpje van honderd inwoners. Hij ging er, met Michaelle, kijken, en natuurlijk stond op de souvenirs O’Bama, met een apostrof. Je zou bijna denken dat die 34 miljoen zichzelf Iers noemende Amerikanen de grootste etnische groep zijn in Amerika. Maar dat zijn de 50 miljoen Duitse Amerikanen. Voor de duidelijkheid: die kwamen met de immigratiegolven in de 17de, 18de en 19de eeuw, dus ver voor de twee wereldoorlogen. Met namen zoals Trump.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Afgelopen week lekte een tal van geheime documenten van het Pentagon. De papieren bevatten onder andere gevoelige informatie over de oorlog in Oekraïne. Volgens het onderzoekscollectief Bellingcat is dit nog maar het topje van de ijsberg en kunnen we nog veel meer documenten verwachten. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na meer dan 400 dagen oorlog in Oekraïne blijft de situatie aan het front zoals hij is. Is de quo een voordeel voor Rusland of juist voor Oekraïne? Bernard Hammelburg neemt de stand van zaken door met Uri Rosenthal, oud-minister van Buitenlandse Zaken, vanaf het evenement Trends in Export in Rotterdam. Luister ook | De balanceeract van Victor Orban We kunnen niet met en niet zonder China Europa wil minder afhankelijk worden van China, mede onder druk van Amerika. Maar ontkoppeling kan óók weer niet, zegt ook commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Economisch zijn we namelijk veel te afhankelijk van elkaar. Te gast is Valérie Hoeks, sinoloog en ondernemer bij China Inroads. Trump de verlosser? | Postma in Amerika De rook is weer een beetje neergedaald na de voorgeleiding van Trump. Er is steeds meer kritiek op de zaak tegen de oud-president. En ondertussen wordt Trump door Marjorie Taylor Green omschreven als een heuse martelaar. Luister ook | #173 Amerika's troetelwapenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Oekraïne wil mogelijk met Rusland onderhandelen over de status van de Krim. Dat zegt een adviseur van de Oekraïense president Zelenski tegen de New York Times. Tot nu toe zei Zelenski altijd dat hij niet wil onderhandelen totdat al het bezette gebied weer in Oekraïense handen is. Wordt hier nu toch de deur op een kier gezet voor vredesonderhandelingen? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Donald Trump maakt er weer een mooie show van, en zijn fans smullen van het spektakel. Vreemdgaan, zwijggeld, de vanzelfsprekende veronderstelling van een sinister, links complot, zijn fiere intocht, als de Joker in Batmans Gotham. En de onterechte veronderstelling dat dit hem electorale schade kan opleveren. Trumps tegenstanders hameren op het feit dat geen enkele oud-president ooit formeel in staat van beschuldiging is gesteld wegens een misdrijf. Dat is waar, maar bij een zittende president is het wel gebeurd. Ulysses Grant werd in 1872 gearresteerd wegens te hard rijden. Met zijn paard en wagen, om precies te zijn, in het centrum van Washington. Hij moest als arrestant mee naar het bureau en werd daarna veroordeeld tot boete van 20 dollar, het equivalent van 700 dollar nu. En een strafblad. Nu is er tegen Trump alleen nog maar een aanklacht, en dus is hij onschuldig totdat zijn schuld is bewezen, maar zijn tegenstanders verkneukelen zich al bij de gedachte dat een veroordeelde misdadiger geen kandidaat voor het presidentschap of president kan zijn. Dat is een misvatting. In de grondwet is er geen woord over te vinden. Sterker nog: Trump zou van achter de tralies campagne mogen voeren. En als hij wint mag hij ook vanuit de gevangenis regeren. Lastig, maar niet verboden. De meeste landen gaan soepel om met misdrijven door politieke leiders. De Franse grondwet verbiedt het lidmaatschap van het parlement als er een strafblad is, maar voor de president geldt dat niet – die staat feitelijk boven de wet. In het nieuwe Israëlische kabinet namen twee bewindslieden plaats die in de gevangenis hebben gezeten. De Britten. hebben geen grondwet, maar wel regels en gewoontes. Een strafblad is geen beletsel, zolang de gevangenisstraf niet langer dan een jaar is geweest. De Nederlandse grondwet spreekt zich niet uit over gepleegde misdrijven, maar de rechter kan het passief kiesrecht ontnemen, hoewel die optie nooit wordt toegepast, en de Kieswet lijkt op de Britse: als de gevangenisstraf maar niet langer is geweest dan een jaar. Democratieën maken zich over van alles druk: stikstof, immigratie, inflatie, werktijden, parkeerbeheer, corruptie, racisme, veiligheid, drugs, door rood rijden – maar niet over crimineel gedrag van hun leiders, en al zeker niet in Amerika. Als je naar Trumps plotseling omhoogvliegende populariteit kijkt, dan mag het geen verrassing zijn als later blijkt dat hij de aanklager persoonlijk heeft ingehuurd. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er wordt al tijden gesproken over een nieuw offensief van zowel Rusland als Oekraïne. Het is de vraag wie er als eerste klaar is om een offensief te lanceren. Maar wanneer is iets eigenlijk een offensief? Vandaag is ook de dag dat Finland officieel lid wordt van de NAVO. Daarmee verdubbelt in een klap de grens tussen de NAVO en Rusland. Hoe gaan de Russen daarop reageren? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hongarije wil graag nauw optrekken met Poetin, maar vindt de paraplu van de EU en de NAVO ook wel erg comfortabel. Ook kent Hongarije een sterk anti-Russisch sentiment door de opstand van 1956. Wat beweegt Orbán om te doen wat hij doet? Bernard Hammelburg praat erover met Ivo van de Wijdeven, historicus en schrijver van de boeken ‘De macht van het verleden’ en ‘de spoken van Visegrad’. Luister ook | 'Europese Commissie wil Chinees techbedrijf Nuctech uit aanbestedingen drukken' Schotse onafhankelijkheid verder weg dan ooit Schotland maakt sinds het jaar 1707 onderdeel uit van het Koninkrijk Groot-Brittannië, later – met Noord-Ierland – het Verenigd Koninkrijk. De kans dat de Schotten weer voor zichzelf gaan beginnen is in korte tijd drastisch afgenomen ondanks het aantreden van een nieuwe premier. Te gast is Groot-Brittannië-correspondent Lia van Bekhoven. Lees ook | Humza Yousaf wacht 'zware dobber' als nieuwe premier van Schotland Wat is winnen voor Oekraïne? | Europa Update Al weken hebben we het over een Russisch offensief. En een Oekraïens tegenoffensief. De vraag die daarbij opborrelt is wat 'winnen' eigenlijk betekent? De belangrijkste veiligheidsadviseur van de Oekraïense president Zelensky, Oleksii Danilov, heeft daar een duidelijke mening over. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn sprak met hem. Luister ook | BNR Perestrojkast Is Trump de nieuwe Elvis? | Postma in Amerika Donald Trump is nog altijd niet gearresteerd in New York. Tegelijkertijd blijft hij een nummer 1-hit scoren door het '6 januari gevangenenkoor'. Stijgt het Trump een beetje naar de bol? In een interview noemt hij zichzelf misschien wel de nieuwe Elvis. Amerika-correspondent Jan Postma legt uit. Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Er zijn nog altijd grote zorgen over de kerncentrale in Zaporizja. De topman van het internationaal atoomenergieagentschap nam er gisteren een kijkje. En: Oekraïne werkt aan een nieuw drone programma. Door middel van crowdfunding probeert Oekraïne een heus droneleger op te zetten. De eerste eenheden zijn inmiddels gereed, maar de vraag is hoe die drones nou precies ingezet gaan worden?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Niet alleen de massale demonstraties tegen het muilkorven van de onafhankelijke rechtspraak hebben Bibi Netanyahu voorlopig op de knieën gekregen, het was ook – misschien wel vooral – de enorme druk van Joe Biden. De Amerikanen hebben hem achter de schermen stevig gestalkt. Nu die campagne, in elk geval voorlopig, is geslaagd, wordt Bibi wellicht beloond met een uitnodiging van Biden. Netanyahu zit al sinds zijn nieuwe termijn als premier op Bidens uitnodiging te wachten. Maar het wordt geen gemoedelijke babbel over samenwerking en vriendschap. Biden gaat, als het bezoek doorgaat, Bibi stevig te oren wassen. Biden en zijn adviseurs hebben hem onder extreme druk gezet, en – zoals de New York Times het noemt – de diplomatieke beleefdheid laten varen. Israël stond op het punt zijn status als enige democratie in het Midden-Oosten te verkwanselen, wat ernstige consequenties zou hebben voor de relatie met de belangrijkste bondgenoot: de VS. Een land dat vonnissen van zijn hooggerechtshof ter goedkeuring voorlegt aan het parlement, neemt afscheid van de scheiding der machten, en daarmee van de democratie. In Amerikaanse ogen dreigde een autocratische staatsgreep. Washington wil samenwerken met Israël, niet met Bibistan. Washington keek met onrust naar wat Bibi ‘anarchisten’ noemt: een groep reservisten met de naam ‘Wapenbroeders’, die weigert op herhalingsoefening te gaan, en naar de piloten van een elite-squadron van de luchtmacht, die niet wilden opstijgen. Begrijpelijke onrust, want de militaire banden en samenwerking tussen de inlichtingendiensten zijn een gezamenlijk belang. Amerika stopt jaarlijks 3,3 miljard dollar in de Israëlische veiligheid en nog eens 500 miljoen in raketten voor het ‘iron dome’ luchtafweersysteem. Israël is de grootste ontvanger van Amerikaanse buitenlandse hulp sinds de Tweede Wereldoorlog. Zolang het om een bondgenootschap van democratieën gaat, zal in het Congres altijd een meerderheid voorstander zijn van die speciale relatie. Maar de Amerikaanse steun is niet vanzelfsprekend. Netanyahu heeft een hoop goodwill verspeeld, in het Congres, onder diplomaten, in de evangelische beweging, maar ook onder Joodse Amerikanen. Bibi heeft de stemming over de omstreden wet voor een maand uitgesteld. Biden hoopt duidelijk op hetzelfde als de demonstranten: dat van uitstel afstel komt. De coalitiepartners willen daar niet van horen, maar ook die kijken naar de peilingen en tellen hun knopen. Bij nieuwe verkiezingen is de coalitie kansloos. Misschien wordt de democratie op het nippertje gered.See omnystudio.com/listener for privacy information.

President Zelenski bezocht gisteren de frontlinie in het Zuidoosten van het land. Waarom is het zo belangrijk dat Zelenski daar zijn gezicht laat zien? Ondertussen zijn na veel gesteggel de Leopard 2 tanks uit Duitsland en de Britse Challenger tanks in Oekraïne aangekomen. Gaan deze tanks nu een direct effect hebben op de slagkracht van het Oekraïense leger? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als het aan Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen ligt wordt het Chinese technologiebedrijf Nuctech uitgesloten van aanbestedingsprocedures in Europa. Dat zegt VVD-Europarlementariër Bart Groothuis in BNR De Wereld. Groothuis stuurde Von der Leyen een brief waarin hij haar waarschuwde voor het bedrijf dat scanners levert voor onder meer luchthavens. Luister ook | 'Discussie over NAVO-lidmaatschap Oekraïne en Georgië komt terug' 'Hongaarse Eurocommissaris Várhelyi onderzocht' | Europa Update De IT-sector in Oekraïne is booming ondanks de oorlog. Het gaat zelfs zo ver dat het een meerwaarde kan zijn voor de Europese Unie, legt Europa-verslaggever Geert Jan Hahn uit. Alleen ligt Hongarije dwars om Oekraïne op dit vlak verder te helpen. Volgens VVD-Europarlementariër Bart Groothuis is er nog iets anders aan de hand. De Hongaarse Eurocommissaris Olivér Várhelyi wordt onderzocht. Lees ook | 'Xi en Poetin vinden elkaar in hun afkeer van de Westerse wereldorde' De grenzeloze vriendschap tussen Poetin en Xi Xi Jinping wil het liefst dat de oorlog in Oekraïne vandaag nog stopt, maar zijn bondgenoot Vladimir Poetin laat hij toch niet vallen. Sinoloog Henk Schulte Nordholt ziet hoe Xi wel degelijk gesteld is op de Russische president. Al is Rusland eigenlijk slechts een juniorpartner van China. Luister ook | Donald Trump gearresteerd? Fotorealistische AI-beelden suggereren van wel Kuifje en de man die niet gearresteerd werd | Postma in Amerika Kent u dat verhaal van die man die niet gearresteerd werd? Amerika-correspondent Jan Postma verbleef de hele week in New York na de geruchten van Trump zelf dat hij gearresteerd zou worden. Maar de grand jury is nog altijd niet bij elkaar gekomen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nadat de Chinese president Xi Jinping gisteren vertrok uit Moskou kwam er een barrage aan drones en rakketten over Kiev heen. President Zelensky kwam op zijn beurt direct met een videoboodschap waarin hij op wraak zint. Volgens de Oekraïners zijn de Russen met deze aanvallen er op uit om hun logistiek te saboteren. De vraag is of dat enige problemen gaat opleveren voor de Westerse wapenleveranties aan Oekraïne. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week twintig jaar gelden nam het toenmalige, demissionaire kabinet-Balkenende een bizar besluit. Nederland zou een Amerikaans-Britse inval in Irak politiek steunen, maar niet militair. Dus een beetje solidair met de Grote Leiders in Washington en Londen, en een beetje solidair met de PvdA, die tegen de oorlog was, maar ook potentieel coalitiepartner. Beetje zwanger, zogezegd. Het bleek een zinloze exercitie, want de onderhandelingen met de PvdA liepen vast, en er kwam een kabinet van CDA, VVD en D66. Zeven jaar later zou de commissie-Davids, die de episode tot in de details onderzocht, het politiek-wel-militair-niet besluit postuum in spaanders hakken. Het maakte allemaal deel uit van een van de donkerste momenten uit de recente geschiedenis. Het duo Bush en Blair wist zeker dat Irak over massavernietigingswapens beschikte, hoewel een onderzoeksteam van de VN die niet kon vinden. Formeel beriepen de voorstanders van de oorlog zich op resolutie 1441 van de Veiligheidsraad, die Irak veroordeelde omdat het stelselmatig eerdere resoluties over ontwapening van het land had genegeerd. Op 20 maart 2003 vielen de Amerikaanse en Britse krijgsmacht Irak binnen, met een beetje Nederlandse politieke steun, dus. Wat volgens Bush en Blair een bevrijding moest worden, leidde tot een bezetting, waarin in de eerste acht jaar, de zogenoemde ‘gevechtsperiode,’ 4.600 Amerikanen en 270.000 Irakezen omkwamen. De operatie kostte tot op dat moment 2.000 miljard dollar. Saddam Hoessein had, met zijn soennitische minderheid, een apartheidsregime geleid, waarin de Koerden in het noorden, en de overgrote meerderheid van sjiieten in het zuiden werden onderdrukt. Het onderwijs, de krijgsmacht, de ambtenarij, de ministeries – vrijwel alles was in soennitische handen. Bush benoemde de diplomaat Paul Bremmer tot zetbaas in Irak. Die beging een catastrofale fout door de totale soennitische machtsstructuur te ontslaan. Waaronder 400.000 soldaten en officieren, die van de ene op de andere dag hun status en hun inkomen kwijt waren. Die hielpen met het opzetten van een guerrillabeweging, en uiteindelijk de terreurorganisatie IS. Wat vrijwel iedereen zag aankomen, gebeurde: Iran trok de banden met Bagdad en de sjiitische meerderheid aan, en ging er met de buit vandoor. Daarmee werd Iran uiteindelijk ook winnaar van de Iraans-Iraakse oorlog uit de jaren ’80. Een mega-verlies waarmee de VS en het VK de geschiedenis ingaan – met een beetje Nederlandse steun.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Twaalf Europese landen hebben toegezegd 1 miljoen artillerie patronen te leveren. Oekraïne schiet die munitie er zo snel doorheen dat de productie in Europa en de VS het niet bij kan benen. Daarom komen deze leveringen uit de eigen voorraden. Ondertussen was er gisteren een bezoek van de Chinese President Xi aan President Poetin. Wat betekent dit bezoek voor de relatie tussen China en Rusland?See omnystudio.com/listener for privacy information.

De discussie over het NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne en Georgië zal terugkeren, zegt David van Weel, assistent-secretaris-generaal van de NAVO. 'Dat traject is ingezet.' Rob Bauer, voorzitter van het militair comité van de NAVO, zegt op zijn beurt dat de NAVO niet naar het oosten is opgeschoven, maar de Oost-Europese landen juist naar het Westen. Bernard Hammelburg praat met beide NAVO-topmannen. Luister ook | 'Venijnige demonstraties in Israël houden maar niet op' Bauer en Van Weel hebben in hun dagelijkse bezigheden veel met elkaar te maken. Bauer legt uit dat het militaire comité verantwoordelijk is voor militaire strategie en planning. Van Weel is verantwoordelijk voor onder meer innovatie binnen de NAVO. In het gesprek komt ook de rol van Nederland, de EU en de uitbreiding van de NAVO met Zweden en Finland ter sprake. Lees ook | 'Grote kans dat Erdogan instemt met NAVO-toetreding Finland'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Door het verkiezingsgeweld van gisteren zou je bijna vergeten dat er ook nog een oorlog gaande is in Europa. Deze week stortte een Amerikaanse drone neer in internationale wateren na een aanraking met een Russisch vliegtuig boven de Zwarte Zee. Wat voor gevolgen heeft deze confrontatie voor de spanningen tussen de VS en Rusland?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Amerika besluit, China besluit en Europa vergadert. Dat eindeloos palaveren, van top naar top, kan tot stevige complicaties leiden. Zoals nu. Moet de EU de harde lijn van het Amerikaanse Chinabeleid volgen of het zakelijke belang laten prevaleren? Over de vraag hoe Europa moet omgaan met China staan de Europese Commissie en de Europese Raad behoorlijk scherp tegenover elkaar. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, pas op bezoek bij Joe Biden, steunt diens harde lijn. Snij invloedrijke tech-bedrijven de pas af als ze samenwerken met China, saboteer de Chinese industriële en commerciële ambities. De Europese Raad, het hoogste EU-gremium en het enige met echte macht, trapt op de rem. Voorzitter Charles Michel wil, zoals Politico het formuleert, een minder confronterend Chinabeleid. Hongarije en Griekenland willen de deuren openhouden, en vooral Duitsland zoekt compromissen. Want de Duitse auto-industrie investeert enorm in China, en Olaf Scholz was ook blij met de verkoop van ruim een kwart van de haven van Hamburg aan China. De hardliners – zoals Biden en Von der Leyen – maken zich zorgen over de wijze waarop China uit de coulissen van de geopolitiek stapt. Zoals het verdrag met de Salomon Eilanden, dat China het recht geeft daar troepen en marineschepen te stationeren. En zoals de onverwachte stappen die China zet in de geopolitiek. Xi Jinping bemiddelde met succes tussen de aartsvijanden Iran en Saoedi-Arabië. Nu gaat hij een poging doen om een wapenstilstand in Oekraïne aanvaard te krijgen, met als eerste stap een bezoek aan Poetin en een videogesprek met Zelensky. China eist zijn plaats tussen de profs. Alsof de Volewijckers plotseling in de eredivisie tegenover Ajax of Feyenoord staan en gelijkspelen. De politiek van terughoudendheid gaat ervan uit dat al die stoere taal mooi klinkt, maar dat Amerika noch Europa zich kan loskoppelen van China. De hardliners beseffen dat, maar wijzen er terecht op dat we ook dachten afhankelijk te zijn van Rusland, totdat we niet meer afhankelijk waren van Rusland. Klinkt plausibel, alleen zitten China en het Westen tot in de haarvaten van elkaars economieën. In 1993, niet lang na de meedogenloos neergeslagen Tienmannen-opstand in Peking, verlengde de toenmalige president Bill Clinton een overeenkomst met China voor gunstige handelstarieven, niet, zoals hij het formuleerde, omdat hij het wilde, maar omdat Amerika eenvoudig niet buiten China kon. Dat geldt 30 jaar later meer dan ooit. In die realiteit kan het niet anders dan dat de Europese Raad, met zijn voorzichtige aanpak, gelijk krijgt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rusland wil de graandeal met Oekraïne met maximaal 60 dagen verlengen. De deadline daarvoor is op 18 maart. In eerste instantie zou de deal met 120 dagen verlengt worden, maar Rusland stelt nu extra voorwaarden. Zijn dit fundamentele eisen, of probeert Rusland gewoon het onderste uit de kan te halen? See omnystudio.com/listener for privacy information.

De demonstraties tegen de regering van Benjamin Netanyahu nemen in Israël steeds fellere vormen aan. De Israëlische president Herzog waarschuwt zelfs dat het land uiteen dreigt te scheuren. Bernard Hammelburg praat erover met Jan van Benthem, buitenlandcommentator van het Nederlands Dagblad. Lees ook | Israël stopt met bouwen nieuwe nederzettingen Westelijke Jordaanoever, maar tijdelijk 'Leven in de kieren van de Chinese dictatuur' In de 10 jaar dat Xi Jinping aan de macht is in China heeft hij de duimschroeven in het land flink aangedraaid. Individuele vrijheden worden steeds verder ingeperkt. Eva Rammeloo was tot voor kort correspondent in China en schreef er een boek over: Alles onder controle, leven in de kieren van de Chinese dictatuur. Luister ook | Het keerpunt van 'treuzelkanselier' Scholz Slowaakse gevechtsvliegtuigen blijven aan de grond | Europa Update Zo nu en dan duikt de volgende discussie weer op: wel of geen gevechtsvliegtuigen naar Oekraïne. Polen wil graag oude Sovjet-MIGS sturen. Slowakije was dit ook van plan, maar de leverantie hapert door intern politiek gekonkel. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn dook daarin. Luister ook | BNR EuropaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor het eerst in weken werd Oekraïne vandaag weer getroffen door raketaanvallen op verschillende plekken in het land. In meerdere steden zijn doden gevallen en was er tijdelijk geen stroom meer. Volgens de Verenigde Staten komen er dit jaar geen grote overwinningen meer voor de Russen. Zou deze raketaanval daar een antwoord op zijn?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bijna tachtig jaar is Korea in een juridisch gevecht verwikkeld met Japan over compensatie voor slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog. Het is een gevecht dat Nederlanders uit voormalig Nederlands Indië onmiddellijk zullen herkennen. Japan weigert al die tijd excuses aan te bieden voor de verschrikkingen die het in bezet gebied heeft aangericht, en een schadevergoeding toe te kennen aan de slachtoffers. Zuid-Korea heeft nu de knoop doorgehakt, en gaat de slachtoffers zelf compenseren. Nederlanders ondergingen gruwelijke verschrikkingen in de Jappenkampen en bij slavenarbeid bij de aanleg van de Birma Spoorlijn. Omdat Japan consequent excuses en smartengeld weigerde, klaagde in Nederland De Stichting Japanse Ereschulden onze regering aan, die slachtoffers en nabestaanden een excuus en compensatie verschuldigd was. Dat kwam er niet, al geeft de Stichting niet op. Koreanen hebben, zo mogelijk, nog meer geleden, omdat het schiereiland sinds 1910 door Japan was gekoloniseerd. Na de Japanse inval in Mantsjoerije, in 1931, het Japanse begin van de Tweede Wereldoorlog, werden honderdduizenden Koreanen ingezet als slaven voor Japanse bedrijven, zoals Nippon Steel en Mitsubishi, en als seksslavinnen in door het leger gerunde bordelen. Het Zuid-Koreaanse hooggerechtshof veroordeelde Nippon en Mitsubishi in 2018 tot betaling van 77.000 dollar aan ieder van de toen nog 15 levende slachtoffers. Nu leven er nog drie, en die hebben moeite met het aanvaarden van geld zonder excuus. Japan zegt dat het bij herhaling zijn spijt heeft betuigd, en houdt het daarbij, en verwijst naar de zogenoemde Japans-Zuid-Koreaanse Verklaring uit 1998. Zoals het tegenover Nederlandse slachtoffers altijd verwijst naar het officiële vredesverdrag uit 1958. Nu hebben de Koreanen dus besloten de overlevenden of hun nabestaanden te compenseren. Een krankzinnige regeling, want Korea had dat al meteen na de oorlog kunnen doen. Maar nog krankzinniger van Japan. Duitsland, dat na de Tweede Wereldoorlog enorme herstelbetalingen heeft gedaan en geen gelegenheid voorbij laat gaan om excuses aan te bieden, steekt schril af bij zijn toenmalige bondgenoot Japan. Duitsland, wordt vaak gezegd, is een excuussamenleving, Japan heeft een schaamtecultuur. In elk geval is Amerika dik tevreden met de Koreaanse regeling. Joe Biden noemde het ‘een baanbrekend nieuw hoofdstuk in de betrekkingen.’ Want die denkt aan de bondgenoten in de dreigende conflicten in de Zuid- en Oost-Chinese Zee en over Taiwan. De laatste sporen van de Japanse oorlogsmisdaden van destijds worden, vanwege de groeiende vijandschap met China, weggepoetst.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Geert Jan was op bezoek bij de burgermeester van Kiev, Vitaly klitsjko. Hij waarschuwt voor een nieuwe Russische aanval op Kiev. Klitsjko denkt namelijk dat Poetin uit is op een Oekraïne zonder Oekraïners en in die strijd is Kiev een belangrijke prijs. Het hele gesprek van Geert Jan met klitsjko is te beluisteren in de BNR Perestrojkast of te bekijken op YouTube.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Russische inval in Oekraïne betekende volgens bondskanselier Scholz een 'Zeitenwende' (keerpunt) voor Duitsland. Maar zelf twijfelde Scholz lang bij de levering van de Leopard 2-tanks. Nu een jaar later benadrukt Scholz dat Oekraïne alle steun zal blijven krijgen. Bernard Hammelburg praat erover met René Cuperus, Duitsland-expert bij Instituut Clingendael. Luister ook | Minister Hoekstra: 'Sancties zijn op zichzelf nooit genoeg tegen Rusland' De onstuitbare opmars van Zuid-Korea Na de Koreaanse oorlog 70 jaar geleden was Zuid-Korea een getraumatiseerd land zonder toekomst. Nu is Zuid-Korea de 10e economie van de wereld en heeft het een enorme culturele impact in de wereld. Remco Breuker, hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden, schreef er het boek De Koreaanse Golf – de onstuitbare opmars van de NV Zuid-Korea over. Luister ook | Oekraïne ochtend update 02/03/2023 'Iedereen staat op scherp in Oekraïne' | Europa Update Op weg buiten Kiev werd Europa-verslaggever Geert Jan Hahn even aangezien voor een spion, door zijn radioapparatuur. Het tekent volgens Hahn de alertheid van de Oekraïners. 'Iedereen staat hier op scherp.' Luister ook | Amerika Podcast Uitgedund conservatief feestje in Washington | Postma in Amerika CPAC is begonnen, dat is de conferentie voor conservatief Amerika. En Trump is daar weer de belangrijkste attractie. Maar er missen nogal wat belangrijke namen dit jaar. Amerika-correspondent Jan Postma legt uit waar dat door komt.See omnystudio.com/listener for privacy information.