De Wereld | BNR

Tijd om met een Russische bril naar de oorlog in Oekraïne te kijken. Hoe leeft de oorlog daar op dit moment? En dat Oekraïense offensief, komt dat er nou wel of niet? Verder plaatst Ruslands oorlog tegen Oekraïne de 'realistische school' in de internationale betrekkingen voor raadsels. Steeds gebeurt er wat anders dan vooraf voorspeld, betoogt Ruslandkenner Hubert Smeets. Wat is er mis met realisme? Het hele uur te gast is Hubert Smeets, columnist bij NRC en medeoprichter van Raam op Rusland. Luister ook | Europa, volg je eigen lijnSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat Tucker Carlson, de meest rabiate Trumpistische gifkikker van de best bekeken Amerikaanse nieuwszender, Fox News, is ontslagen werd wereldnieuws. Je kreeg de indruk dat Fox, de leugenfabriek die net voor bijna 800 miljoen dollar een schikking had getroffen met stemmachinefabrikant Dominion, alsnog aan de schandpaal ging. Niets is minder waar. Eerst een beetje perspectief. Tucker Carlson werd een kijkcijferkanon genoemd, want met gemiddeld ruim 3 miljoen kijkers troefde hij de concurrerende nieuwszenders, CNN en MSNMC, stelselmatig af. Maar wat stelt dat, op een bevolking van 340 miljoen mensen, eigenlijk voor? Een procentje? De best bekeken zender is NBC, met gemiddeld bijna twee keer zoveel kijkers. Ook dat is bepaald niet indrukwekkend. De Superbowl trok dit jaar 200 miljoen kijkers. Ik bedoel maar…. Voor de volledigheid ook even wat salarissen. De best betaalde presentator is Sean Hannity van Fox News: 45 miljoen dollar per jaar. Met 6 miljoen was Carlson dus nog een kleuter, maar zijn netto vermogen wordt inmiddels geschat op 30 miljoen. Wolf Blitzer van CNN zit trouwens op 5 miljoen. Kolossale salarissen, dus, voor kijkdichtheden waarvoor presentatoren in Nederland onmiddellijk zouden worden ontslagen. Sterker nog: naar verhouding doen Wilfred, Eva en Beau het stukken beter dan Sean, Tucker en Wolf. Het ging bij Tucker Carson dus niet over salaris, of inhoud, of de opoffering van de grootste vitrioolspuiter als gebaar bij de schikking met Dominion. Waar het wél om ging was de aangifte die zijn medewerker Abby Grossberg tegen Carlson heeft gedaan wegens discriminatie. Hij zou haar systematisch hebben afgeblaft met denigrerende en antisemitische teksten. Volgens de Los Angeles Times was dat de belangrijkste reden voor Rupert Murdoch, de eigenaar van Fox News, om Carlson te ontslaan. Eén ding gaat niet gebeuren: Fox News kiest niet voor een koerswijziging. Sterker nog: de hoofdlijn van de berichtgeving draait, ook na die monsterschikking en het ontslag van Tucker Carlson, voornamelijk om één onderwerp: de dreigende ondergang van de VS als gevolg van het desastreuze wanbeleid van Joe Biden. Daar heeft ook Rupert Murdoch niet de minste moeite mee.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het langverwachte tegenoffensief van Oekraïne dreigt te mislukken. Daar houdt de regering van Amerikaanse president Biden rekening mee, meldt nieuwsite Politico. Daarnaast blijven de gelekte CIA-documenten het nieuws domineren. Zo bericht de Washington Post dat Kiev plannen had voor een ’massale aanval op Moskou’.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Europa moet toch echt zijn eigen lijn volgen, zegt Han ten Broeke, directeur politieke zaken bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. We zijn géén vazal van Amerika, zei de Franse president Emmanuel Macron. Daar is Han ten Broeke het niet helemaal mee eens, maar 'onderschat niet dat de Amerikanen uiteindelijk voor hun eigen belang kiezen'. En dus is een eigen Europese China-strategie niet onverstandig. Luister ook | Is Macron in China's val getrapt? Eén land, twee legers In Soedan vechten twee generaals elkaar de tent uit, ten koste van de bevolking. Ieder met zijn eigen leger. We leggen de oorlog in het land voor aan Jan Pronk, voormalig speciaal gezant van de Verenigde Naties voor Soedan. Lees ook | Vliegtuigen Defensie naar Jordanië om Nederlanders Soedan te evacueren De China-strategie is aan vervanging toe | Europa Update Duidelijkheid en eenheid, dat waren de meest gebruikte woorden toen het Europees Parlement sprak over de China-strategie. Die strategie is toe aan vernieuwing, zien ook Commissievoorzitter Von der Leyen en buitenlandvertegenwoordiger Borell in. Maar er zijn vier rode lijn, waar China niet aan mag tornen, ziet Europa-verslaggever Geert Jan Hahn. Luister ook | Is Macron in China's val getrapt? De negatieve campagne is begonnen | Postma in Amerika Jan Postma heeft in Washington goed naar Fox News gekregen. Want daar krijg je campagnespotjes van Donald Trump en Ron DeSantis te zien. En de twee vliegen elkaar nu al in de haren, terwijl de presidentsverkieizingen nog ver weg zijn. En wie wil het sociale verzekeringsprogramma Medicare nou precies afschaffen? Luister ook | #175 Pentagon PapersSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Er is een nieuw steunpakket van de VS voor Oekraïne ter waarde van 325 miljoen dollar. Dit pakket zal vooral de munitietekorten van Oekraïne op moeten lossen. Naast dat er een tekort is aan munitie, lijken zowel de Russen als de Oekraïners problemen te hebben met het bemannen van hun posities. Het lenteoffensief waar al maanden over gesproken wordt laat dus voorlopig nog op zich wachten. Het is sowieso de vraag hoe dat offensief er precies uit gaat zien. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Parlementslid is zo ongeveer het enige vak waarvoor geen opleidingseisen bestaan. Middelbare school, hoger onderwijs, een beroep – er staat nergens dat zoiets wordt geëist. Evenmin als in een democratie eisen worden gesteld aan het opleidingsniveau van de kiezer. Wat niet wegneemt dat het stemgedrag samenhangt met opleiding. In Amerika noemen ze het de ‘diplomakloof.’ Hoogopgeleide kiezers zijn vaak Democraten, laagopgeleiden merendeels Republikeinen – hoe vooringenomen dat ook klinkt. De puissant rijke krantenmagnaat William Randolph Hearst had zijn vermogen geërfd van zijn vader, George, een straatarme boer die midden 19de eeuw rijk werd tijdens de goud- en zilverkoorts. Zijn laatste levensjaren bracht George door als succesvol senator. Hij kon nauwelijks lezen en schrijven. Of je nog nooit een boek hebt gelezen, of wartaal uitslaat over de uil van Minerva – in een democratie mag het allemaal en maakt het dus niet uit. Het kiesgedrag maakt des te meer uit. BBB scoorde, volgens Ipsos, bij de Provinciale Statenverkiezingen vooral goed onder ouderen en lager opgeleiden. Dat is een solide groep, die de vervreemding voelt van de gevestigde politieke orde. Niets nieuws, de met onbegrijpelijk jargon koketterende politici hebben, zoals de politicologen Ganzeboom en Arib elf jaar geleden al vaststelden, een ‘diplomademocratie’ gecreëerd. De kiezer snapt er geen bal van. Voor Nederland, met zijn evenredige vertegenwoordiging, is dat een fascinerend fenomeen, dat zal leiden tot een populistischere coalitie. Maar in een districtenstelsel met twee partijen, zoals de VS, heeft het dramatische gevolgen. Kostwinners met een academische opleiding zagen hun vermogen sinds 1989 met 83 procent stijgen, niet-academici gingen er geen cent op vooruit. Vertaald naar de vijftig Amerikaanse staten en het gemiddelde opleidingsniveau, weten we nu al dat de uitslag van de presidentsverkiezingen van 2024 in 42 staten vaststaat. Het gaat alleen maar om de staten Arizona, Georgia, Michigan, New Hampshire, North Carolina, Nevada, Pennsylvania en Wisconsin. In elk van die staten zijn er net wat meer ongeschoolden dan diplomahouders. Wie van een gokje houdt: zet die fles maar in op de Republikeinen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Russische President Poetin heeft het front bezocht. Het is alleen niet bekend waar en wanneer. De grootste sceptici zullen zich bovendien afvragen of het wel de echte Poetin was. Verder kwam de Washington Post vannacht met een verhaal dat Egypte bijna rakketten had geleverd aan Rusland. Amerika stak hier echter een stokje voor en sindsdien maakt Egypte munitie voor Oekraïne. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Taiwan is cruciaal voor de wereldhandel en in de chipsindustrie. Zeggen dat het land niet een Europees probleem is, is volgens VVD-Kamerlid Ruben Brekelmans een strategische fout. De Franse president Emmanuel Macron zei dat wel deze week. Europa mag niet betrokken raken bij een conflict tussen China en de Verenigde Staten, en dus heeft Europa geen belang vaart te zetten achter de kwestie Taiwan, zei hij. Met die uitspraak oogstte Macron nogal wat kritiek. Te gast is Ruben Brekelmans, buitenlandwoordvoerder van de VVD in de Tweede Kamer. Luister ook | Rusland en Amerika praten over Oekraïne, Europa betaaltEen nieuw Frans-Nederlands hoofdstuk Emmanuel Macron werd in Nederland warm onthaald bij het eerste staatsbezoek in 23 jaar. Het volkslied op de Dam, en een Frans-Nederlands diner in het Rijksmuseum. Staat die pracht en praal symbool voor een uitstekende Frans-Nederlandse relatie? Volgens BNR's Europa-correspondent Stefan de Vries wel. Lees ook | Nederland en Frankrijk hebben elkaar gevonden De anti-Macron | Europa Update Terwijl de échte Macron op bezoek is in China en Nederland, presenteert de Poolse premier Morawiecki zich als de anti-Macron. De Franse President, maar ook commissievoorzitter Von der Leyen en de Duitse minister van Buitenlandse Zaken. reizen af naar China, maar Morawiecki is drie dagen in Washington. De relaties tussen Polen en Amerika zijn zo slecht nog niet. Maar de betrekkingen tussen Polen en Brussel laten nog altijd te wensen over. Luister ook | #174 Donald T.Say it ain't so, Joe | Postma in Amerika Atlanta is boos op president Joe Biden. Want Chicago mag de volgende Democratische Conventie organiseren. Biden lijkt zich te richten op het Midden-Westen, want die staten worden volgende verkiezingen weer heel belangrijk. En het onderzoek naar de rol van Trump op zes januari 2021 is breder dan gedacht. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De strijd rond Bachmoet is nog steeds bikkelhard. De Russen zeggen dat ze aan de winnende hand zijn. Maar Oekraïense troepen zijn nog steeds niet omsingeld en kunnen daarom standhouden. Door die slepende strijd is van de stad zelf niks meer over. Desondanks blijft Bachmoet van behoorlijk grote betekenis voor zowel Oekraïne als Rusland.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Ierland wonen vijf miljoen Ieren. Bijna 34 miljoen Amerikanen noemen zichzelf trots ‘Iers.’ Inclusief Joe Biden. Deze week komt hij een verkiezingsbelofte na: tijdens een bezoek aan Ierland gaat hij op bedevaart naar Ballina Ballina is het plaatsje waar zijn betovergrootvader vandaan kwam. Eén betovergrootvader, dus – voldoende om te zeggen ‘I’m Irish.’ De meeste Ierse Amerikanen hebben niet meer dan dat – een druppeltje Iers bloed. Of helemaal niets. Er zijn zwarte Amerikanen die zich Iers noemen omdat ze Murphy, O’Sullivan of O’Connor heten. Dat zijn dan nazaten van slaven, die vaak de naam van hun eigenaar kregen. Het Ierse gevoel leeft enorm onder Amerikanen. Een kroeg is alleen een echte kroeg als er ‘Irish pub’ op de gevel staat. Tijdens de Noord-Ierse ‘Troubles’ zamelden politieagenten in Boston, veelal van Ierse afkomst, illegaal geld in voor de IRA. Op St. Patrick’s Day, een nationale feestdag, kleurt in Chicago de rivier groen en komt er in de Irish pubs groen bier uit de tap. Er zit in de Ierlandmythe wat vreemds. Al bijna een eeuw is het land strikt neutraal, bleef buiten de Tweede Wereldoorlog en de NAVO. Die neutraliteit gaf nog heel wat hoofdpijn toen het land lid wilde worden van de Europese Unie. Kortom: Joe Biden kan nog zo lyrisch doen over dat druppeltje Iers bloed, je kunt het land van zijn betovergrootvader moeilijk een vastberaden westerse bondgenoot noemen. Biden is niet de eerste president die zich voorstaat op zijn Ierse wortels. Richard Nixon, Bill Clinton en Bush Sr en Jr wisten zeker dat ze Iers bloed hadden, Ronald Reagans overgrootvader kwam er vandaan. En natuurlijk John Kennedy. Die noemde het ‘niet zijn geboorteland, maar wel het land waarvoor hij de grootste vriendschap voelde.’ Je voelt hem aankomen, en jawel, hoor, ook Barak Obama is Iers. Je zou het op het eerste gezicht niet zeggen, maar hij had, via zijn moeders kant, een neef in de achtste graad in Moneygall, een Iers dorpje van honderd inwoners. Hij ging er, met Michaelle, kijken, en natuurlijk stond op de souvenirs O’Bama, met een apostrof. Je zou bijna denken dat die 34 miljoen zichzelf Iers noemende Amerikanen de grootste etnische groep zijn in Amerika. Maar dat zijn de 50 miljoen Duitse Amerikanen. Voor de duidelijkheid: die kwamen met de immigratiegolven in de 17de, 18de en 19de eeuw, dus ver voor de twee wereldoorlogen. Met namen zoals Trump.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Afgelopen week lekte een tal van geheime documenten van het Pentagon. De papieren bevatten onder andere gevoelige informatie over de oorlog in Oekraïne. Volgens het onderzoekscollectief Bellingcat is dit nog maar het topje van de ijsberg en kunnen we nog veel meer documenten verwachten. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na meer dan 400 dagen oorlog in Oekraïne blijft de situatie aan het front zoals hij is. Is de quo een voordeel voor Rusland of juist voor Oekraïne? Bernard Hammelburg neemt de stand van zaken door met Uri Rosenthal, oud-minister van Buitenlandse Zaken, vanaf het evenement Trends in Export in Rotterdam. Luister ook | De balanceeract van Victor Orban We kunnen niet met en niet zonder China Europa wil minder afhankelijk worden van China, mede onder druk van Amerika. Maar ontkoppeling kan óók weer niet, zegt ook commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Economisch zijn we namelijk veel te afhankelijk van elkaar. Te gast is Valérie Hoeks, sinoloog en ondernemer bij China Inroads. Trump de verlosser? | Postma in Amerika De rook is weer een beetje neergedaald na de voorgeleiding van Trump. Er is steeds meer kritiek op de zaak tegen de oud-president. En ondertussen wordt Trump door Marjorie Taylor Green omschreven als een heuse martelaar. Luister ook | #173 Amerika's troetelwapenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Oekraïne wil mogelijk met Rusland onderhandelen over de status van de Krim. Dat zegt een adviseur van de Oekraïense president Zelenski tegen de New York Times. Tot nu toe zei Zelenski altijd dat hij niet wil onderhandelen totdat al het bezette gebied weer in Oekraïense handen is. Wordt hier nu toch de deur op een kier gezet voor vredesonderhandelingen? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Donald Trump maakt er weer een mooie show van, en zijn fans smullen van het spektakel. Vreemdgaan, zwijggeld, de vanzelfsprekende veronderstelling van een sinister, links complot, zijn fiere intocht, als de Joker in Batmans Gotham. En de onterechte veronderstelling dat dit hem electorale schade kan opleveren. Trumps tegenstanders hameren op het feit dat geen enkele oud-president ooit formeel in staat van beschuldiging is gesteld wegens een misdrijf. Dat is waar, maar bij een zittende president is het wel gebeurd. Ulysses Grant werd in 1872 gearresteerd wegens te hard rijden. Met zijn paard en wagen, om precies te zijn, in het centrum van Washington. Hij moest als arrestant mee naar het bureau en werd daarna veroordeeld tot boete van 20 dollar, het equivalent van 700 dollar nu. En een strafblad. Nu is er tegen Trump alleen nog maar een aanklacht, en dus is hij onschuldig totdat zijn schuld is bewezen, maar zijn tegenstanders verkneukelen zich al bij de gedachte dat een veroordeelde misdadiger geen kandidaat voor het presidentschap of president kan zijn. Dat is een misvatting. In de grondwet is er geen woord over te vinden. Sterker nog: Trump zou van achter de tralies campagne mogen voeren. En als hij wint mag hij ook vanuit de gevangenis regeren. Lastig, maar niet verboden. De meeste landen gaan soepel om met misdrijven door politieke leiders. De Franse grondwet verbiedt het lidmaatschap van het parlement als er een strafblad is, maar voor de president geldt dat niet – die staat feitelijk boven de wet. In het nieuwe Israëlische kabinet namen twee bewindslieden plaats die in de gevangenis hebben gezeten. De Britten. hebben geen grondwet, maar wel regels en gewoontes. Een strafblad is geen beletsel, zolang de gevangenisstraf niet langer dan een jaar is geweest. De Nederlandse grondwet spreekt zich niet uit over gepleegde misdrijven, maar de rechter kan het passief kiesrecht ontnemen, hoewel die optie nooit wordt toegepast, en de Kieswet lijkt op de Britse: als de gevangenisstraf maar niet langer is geweest dan een jaar. Democratieën maken zich over van alles druk: stikstof, immigratie, inflatie, werktijden, parkeerbeheer, corruptie, racisme, veiligheid, drugs, door rood rijden – maar niet over crimineel gedrag van hun leiders, en al zeker niet in Amerika. Als je naar Trumps plotseling omhoogvliegende populariteit kijkt, dan mag het geen verrassing zijn als later blijkt dat hij de aanklager persoonlijk heeft ingehuurd. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er wordt al tijden gesproken over een nieuw offensief van zowel Rusland als Oekraïne. Het is de vraag wie er als eerste klaar is om een offensief te lanceren. Maar wanneer is iets eigenlijk een offensief? Vandaag is ook de dag dat Finland officieel lid wordt van de NAVO. Daarmee verdubbelt in een klap de grens tussen de NAVO en Rusland. Hoe gaan de Russen daarop reageren? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hongarije wil graag nauw optrekken met Poetin, maar vindt de paraplu van de EU en de NAVO ook wel erg comfortabel. Ook kent Hongarije een sterk anti-Russisch sentiment door de opstand van 1956. Wat beweegt Orbán om te doen wat hij doet? Bernard Hammelburg praat erover met Ivo van de Wijdeven, historicus en schrijver van de boeken ‘De macht van het verleden’ en ‘de spoken van Visegrad’. Luister ook | 'Europese Commissie wil Chinees techbedrijf Nuctech uit aanbestedingen drukken' Schotse onafhankelijkheid verder weg dan ooit Schotland maakt sinds het jaar 1707 onderdeel uit van het Koninkrijk Groot-Brittannië, later – met Noord-Ierland – het Verenigd Koninkrijk. De kans dat de Schotten weer voor zichzelf gaan beginnen is in korte tijd drastisch afgenomen ondanks het aantreden van een nieuwe premier. Te gast is Groot-Brittannië-correspondent Lia van Bekhoven. Lees ook | Humza Yousaf wacht 'zware dobber' als nieuwe premier van Schotland Wat is winnen voor Oekraïne? | Europa Update Al weken hebben we het over een Russisch offensief. En een Oekraïens tegenoffensief. De vraag die daarbij opborrelt is wat 'winnen' eigenlijk betekent? De belangrijkste veiligheidsadviseur van de Oekraïense president Zelensky, Oleksii Danilov, heeft daar een duidelijke mening over. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn sprak met hem. Luister ook | BNR Perestrojkast Is Trump de nieuwe Elvis? | Postma in Amerika Donald Trump is nog altijd niet gearresteerd in New York. Tegelijkertijd blijft hij een nummer 1-hit scoren door het '6 januari gevangenenkoor'. Stijgt het Trump een beetje naar de bol? In een interview noemt hij zichzelf misschien wel de nieuwe Elvis. Amerika-correspondent Jan Postma legt uit. Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Er zijn nog altijd grote zorgen over de kerncentrale in Zaporizja. De topman van het internationaal atoomenergieagentschap nam er gisteren een kijkje. En: Oekraïne werkt aan een nieuw drone programma. Door middel van crowdfunding probeert Oekraïne een heus droneleger op te zetten. De eerste eenheden zijn inmiddels gereed, maar de vraag is hoe die drones nou precies ingezet gaan worden?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Niet alleen de massale demonstraties tegen het muilkorven van de onafhankelijke rechtspraak hebben Bibi Netanyahu voorlopig op de knieën gekregen, het was ook – misschien wel vooral – de enorme druk van Joe Biden. De Amerikanen hebben hem achter de schermen stevig gestalkt. Nu die campagne, in elk geval voorlopig, is geslaagd, wordt Bibi wellicht beloond met een uitnodiging van Biden. Netanyahu zit al sinds zijn nieuwe termijn als premier op Bidens uitnodiging te wachten. Maar het wordt geen gemoedelijke babbel over samenwerking en vriendschap. Biden gaat, als het bezoek doorgaat, Bibi stevig te oren wassen. Biden en zijn adviseurs hebben hem onder extreme druk gezet, en – zoals de New York Times het noemt – de diplomatieke beleefdheid laten varen. Israël stond op het punt zijn status als enige democratie in het Midden-Oosten te verkwanselen, wat ernstige consequenties zou hebben voor de relatie met de belangrijkste bondgenoot: de VS. Een land dat vonnissen van zijn hooggerechtshof ter goedkeuring voorlegt aan het parlement, neemt afscheid van de scheiding der machten, en daarmee van de democratie. In Amerikaanse ogen dreigde een autocratische staatsgreep. Washington wil samenwerken met Israël, niet met Bibistan. Washington keek met onrust naar wat Bibi ‘anarchisten’ noemt: een groep reservisten met de naam ‘Wapenbroeders’, die weigert op herhalingsoefening te gaan, en naar de piloten van een elite-squadron van de luchtmacht, die niet wilden opstijgen. Begrijpelijke onrust, want de militaire banden en samenwerking tussen de inlichtingendiensten zijn een gezamenlijk belang. Amerika stopt jaarlijks 3,3 miljard dollar in de Israëlische veiligheid en nog eens 500 miljoen in raketten voor het ‘iron dome’ luchtafweersysteem. Israël is de grootste ontvanger van Amerikaanse buitenlandse hulp sinds de Tweede Wereldoorlog. Zolang het om een bondgenootschap van democratieën gaat, zal in het Congres altijd een meerderheid voorstander zijn van die speciale relatie. Maar de Amerikaanse steun is niet vanzelfsprekend. Netanyahu heeft een hoop goodwill verspeeld, in het Congres, onder diplomaten, in de evangelische beweging, maar ook onder Joodse Amerikanen. Bibi heeft de stemming over de omstreden wet voor een maand uitgesteld. Biden hoopt duidelijk op hetzelfde als de demonstranten: dat van uitstel afstel komt. De coalitiepartners willen daar niet van horen, maar ook die kijken naar de peilingen en tellen hun knopen. Bij nieuwe verkiezingen is de coalitie kansloos. Misschien wordt de democratie op het nippertje gered.See omnystudio.com/listener for privacy information.

President Zelenski bezocht gisteren de frontlinie in het Zuidoosten van het land. Waarom is het zo belangrijk dat Zelenski daar zijn gezicht laat zien? Ondertussen zijn na veel gesteggel de Leopard 2 tanks uit Duitsland en de Britse Challenger tanks in Oekraïne aangekomen. Gaan deze tanks nu een direct effect hebben op de slagkracht van het Oekraïense leger? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als het aan Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen ligt wordt het Chinese technologiebedrijf Nuctech uitgesloten van aanbestedingsprocedures in Europa. Dat zegt VVD-Europarlementariër Bart Groothuis in BNR De Wereld. Groothuis stuurde Von der Leyen een brief waarin hij haar waarschuwde voor het bedrijf dat scanners levert voor onder meer luchthavens. Luister ook | 'Discussie over NAVO-lidmaatschap Oekraïne en Georgië komt terug' 'Hongaarse Eurocommissaris Várhelyi onderzocht' | Europa Update De IT-sector in Oekraïne is booming ondanks de oorlog. Het gaat zelfs zo ver dat het een meerwaarde kan zijn voor de Europese Unie, legt Europa-verslaggever Geert Jan Hahn uit. Alleen ligt Hongarije dwars om Oekraïne op dit vlak verder te helpen. Volgens VVD-Europarlementariër Bart Groothuis is er nog iets anders aan de hand. De Hongaarse Eurocommissaris Olivér Várhelyi wordt onderzocht. Lees ook | 'Xi en Poetin vinden elkaar in hun afkeer van de Westerse wereldorde' De grenzeloze vriendschap tussen Poetin en Xi Xi Jinping wil het liefst dat de oorlog in Oekraïne vandaag nog stopt, maar zijn bondgenoot Vladimir Poetin laat hij toch niet vallen. Sinoloog Henk Schulte Nordholt ziet hoe Xi wel degelijk gesteld is op de Russische president. Al is Rusland eigenlijk slechts een juniorpartner van China. Luister ook | Donald Trump gearresteerd? Fotorealistische AI-beelden suggereren van wel Kuifje en de man die niet gearresteerd werd | Postma in Amerika Kent u dat verhaal van die man die niet gearresteerd werd? Amerika-correspondent Jan Postma verbleef de hele week in New York na de geruchten van Trump zelf dat hij gearresteerd zou worden. Maar de grand jury is nog altijd niet bij elkaar gekomen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nadat de Chinese president Xi Jinping gisteren vertrok uit Moskou kwam er een barrage aan drones en rakketten over Kiev heen. President Zelensky kwam op zijn beurt direct met een videoboodschap waarin hij op wraak zint. Volgens de Oekraïners zijn de Russen met deze aanvallen er op uit om hun logistiek te saboteren. De vraag is of dat enige problemen gaat opleveren voor de Westerse wapenleveranties aan Oekraïne. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week twintig jaar gelden nam het toenmalige, demissionaire kabinet-Balkenende een bizar besluit. Nederland zou een Amerikaans-Britse inval in Irak politiek steunen, maar niet militair. Dus een beetje solidair met de Grote Leiders in Washington en Londen, en een beetje solidair met de PvdA, die tegen de oorlog was, maar ook potentieel coalitiepartner. Beetje zwanger, zogezegd. Het bleek een zinloze exercitie, want de onderhandelingen met de PvdA liepen vast, en er kwam een kabinet van CDA, VVD en D66. Zeven jaar later zou de commissie-Davids, die de episode tot in de details onderzocht, het politiek-wel-militair-niet besluit postuum in spaanders hakken. Het maakte allemaal deel uit van een van de donkerste momenten uit de recente geschiedenis. Het duo Bush en Blair wist zeker dat Irak over massavernietigingswapens beschikte, hoewel een onderzoeksteam van de VN die niet kon vinden. Formeel beriepen de voorstanders van de oorlog zich op resolutie 1441 van de Veiligheidsraad, die Irak veroordeelde omdat het stelselmatig eerdere resoluties over ontwapening van het land had genegeerd. Op 20 maart 2003 vielen de Amerikaanse en Britse krijgsmacht Irak binnen, met een beetje Nederlandse politieke steun, dus. Wat volgens Bush en Blair een bevrijding moest worden, leidde tot een bezetting, waarin in de eerste acht jaar, de zogenoemde ‘gevechtsperiode,’ 4.600 Amerikanen en 270.000 Irakezen omkwamen. De operatie kostte tot op dat moment 2.000 miljard dollar. Saddam Hoessein had, met zijn soennitische minderheid, een apartheidsregime geleid, waarin de Koerden in het noorden, en de overgrote meerderheid van sjiieten in het zuiden werden onderdrukt. Het onderwijs, de krijgsmacht, de ambtenarij, de ministeries – vrijwel alles was in soennitische handen. Bush benoemde de diplomaat Paul Bremmer tot zetbaas in Irak. Die beging een catastrofale fout door de totale soennitische machtsstructuur te ontslaan. Waaronder 400.000 soldaten en officieren, die van de ene op de andere dag hun status en hun inkomen kwijt waren. Die hielpen met het opzetten van een guerrillabeweging, en uiteindelijk de terreurorganisatie IS. Wat vrijwel iedereen zag aankomen, gebeurde: Iran trok de banden met Bagdad en de sjiitische meerderheid aan, en ging er met de buit vandoor. Daarmee werd Iran uiteindelijk ook winnaar van de Iraans-Iraakse oorlog uit de jaren ’80. Een mega-verlies waarmee de VS en het VK de geschiedenis ingaan – met een beetje Nederlandse steun.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Twaalf Europese landen hebben toegezegd 1 miljoen artillerie patronen te leveren. Oekraïne schiet die munitie er zo snel doorheen dat de productie in Europa en de VS het niet bij kan benen. Daarom komen deze leveringen uit de eigen voorraden. Ondertussen was er gisteren een bezoek van de Chinese President Xi aan President Poetin. Wat betekent dit bezoek voor de relatie tussen China en Rusland?See omnystudio.com/listener for privacy information.

De discussie over het NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne en Georgië zal terugkeren, zegt David van Weel, assistent-secretaris-generaal van de NAVO. 'Dat traject is ingezet.' Rob Bauer, voorzitter van het militair comité van de NAVO, zegt op zijn beurt dat de NAVO niet naar het oosten is opgeschoven, maar de Oost-Europese landen juist naar het Westen. Bernard Hammelburg praat met beide NAVO-topmannen. Luister ook | 'Venijnige demonstraties in Israël houden maar niet op' Bauer en Van Weel hebben in hun dagelijkse bezigheden veel met elkaar te maken. Bauer legt uit dat het militaire comité verantwoordelijk is voor militaire strategie en planning. Van Weel is verantwoordelijk voor onder meer innovatie binnen de NAVO. In het gesprek komt ook de rol van Nederland, de EU en de uitbreiding van de NAVO met Zweden en Finland ter sprake. Lees ook | 'Grote kans dat Erdogan instemt met NAVO-toetreding Finland'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Door het verkiezingsgeweld van gisteren zou je bijna vergeten dat er ook nog een oorlog gaande is in Europa. Deze week stortte een Amerikaanse drone neer in internationale wateren na een aanraking met een Russisch vliegtuig boven de Zwarte Zee. Wat voor gevolgen heeft deze confrontatie voor de spanningen tussen de VS en Rusland?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Amerika besluit, China besluit en Europa vergadert. Dat eindeloos palaveren, van top naar top, kan tot stevige complicaties leiden. Zoals nu. Moet de EU de harde lijn van het Amerikaanse Chinabeleid volgen of het zakelijke belang laten prevaleren? Over de vraag hoe Europa moet omgaan met China staan de Europese Commissie en de Europese Raad behoorlijk scherp tegenover elkaar. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, pas op bezoek bij Joe Biden, steunt diens harde lijn. Snij invloedrijke tech-bedrijven de pas af als ze samenwerken met China, saboteer de Chinese industriële en commerciële ambities. De Europese Raad, het hoogste EU-gremium en het enige met echte macht, trapt op de rem. Voorzitter Charles Michel wil, zoals Politico het formuleert, een minder confronterend Chinabeleid. Hongarije en Griekenland willen de deuren openhouden, en vooral Duitsland zoekt compromissen. Want de Duitse auto-industrie investeert enorm in China, en Olaf Scholz was ook blij met de verkoop van ruim een kwart van de haven van Hamburg aan China. De hardliners – zoals Biden en Von der Leyen – maken zich zorgen over de wijze waarop China uit de coulissen van de geopolitiek stapt. Zoals het verdrag met de Salomon Eilanden, dat China het recht geeft daar troepen en marineschepen te stationeren. En zoals de onverwachte stappen die China zet in de geopolitiek. Xi Jinping bemiddelde met succes tussen de aartsvijanden Iran en Saoedi-Arabië. Nu gaat hij een poging doen om een wapenstilstand in Oekraïne aanvaard te krijgen, met als eerste stap een bezoek aan Poetin en een videogesprek met Zelensky. China eist zijn plaats tussen de profs. Alsof de Volewijckers plotseling in de eredivisie tegenover Ajax of Feyenoord staan en gelijkspelen. De politiek van terughoudendheid gaat ervan uit dat al die stoere taal mooi klinkt, maar dat Amerika noch Europa zich kan loskoppelen van China. De hardliners beseffen dat, maar wijzen er terecht op dat we ook dachten afhankelijk te zijn van Rusland, totdat we niet meer afhankelijk waren van Rusland. Klinkt plausibel, alleen zitten China en het Westen tot in de haarvaten van elkaars economieën. In 1993, niet lang na de meedogenloos neergeslagen Tienmannen-opstand in Peking, verlengde de toenmalige president Bill Clinton een overeenkomst met China voor gunstige handelstarieven, niet, zoals hij het formuleerde, omdat hij het wilde, maar omdat Amerika eenvoudig niet buiten China kon. Dat geldt 30 jaar later meer dan ooit. In die realiteit kan het niet anders dan dat de Europese Raad, met zijn voorzichtige aanpak, gelijk krijgt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rusland wil de graandeal met Oekraïne met maximaal 60 dagen verlengen. De deadline daarvoor is op 18 maart. In eerste instantie zou de deal met 120 dagen verlengt worden, maar Rusland stelt nu extra voorwaarden. Zijn dit fundamentele eisen, of probeert Rusland gewoon het onderste uit de kan te halen? See omnystudio.com/listener for privacy information.

De demonstraties tegen de regering van Benjamin Netanyahu nemen in Israël steeds fellere vormen aan. De Israëlische president Herzog waarschuwt zelfs dat het land uiteen dreigt te scheuren. Bernard Hammelburg praat erover met Jan van Benthem, buitenlandcommentator van het Nederlands Dagblad. Lees ook | Israël stopt met bouwen nieuwe nederzettingen Westelijke Jordaanoever, maar tijdelijk 'Leven in de kieren van de Chinese dictatuur' In de 10 jaar dat Xi Jinping aan de macht is in China heeft hij de duimschroeven in het land flink aangedraaid. Individuele vrijheden worden steeds verder ingeperkt. Eva Rammeloo was tot voor kort correspondent in China en schreef er een boek over: Alles onder controle, leven in de kieren van de Chinese dictatuur. Luister ook | Het keerpunt van 'treuzelkanselier' Scholz Slowaakse gevechtsvliegtuigen blijven aan de grond | Europa Update Zo nu en dan duikt de volgende discussie weer op: wel of geen gevechtsvliegtuigen naar Oekraïne. Polen wil graag oude Sovjet-MIGS sturen. Slowakije was dit ook van plan, maar de leverantie hapert door intern politiek gekonkel. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn dook daarin. Luister ook | BNR EuropaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor het eerst in weken werd Oekraïne vandaag weer getroffen door raketaanvallen op verschillende plekken in het land. In meerdere steden zijn doden gevallen en was er tijdelijk geen stroom meer. Volgens de Verenigde Staten komen er dit jaar geen grote overwinningen meer voor de Russen. Zou deze raketaanval daar een antwoord op zijn?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bijna tachtig jaar is Korea in een juridisch gevecht verwikkeld met Japan over compensatie voor slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog. Het is een gevecht dat Nederlanders uit voormalig Nederlands Indië onmiddellijk zullen herkennen. Japan weigert al die tijd excuses aan te bieden voor de verschrikkingen die het in bezet gebied heeft aangericht, en een schadevergoeding toe te kennen aan de slachtoffers. Zuid-Korea heeft nu de knoop doorgehakt, en gaat de slachtoffers zelf compenseren. Nederlanders ondergingen gruwelijke verschrikkingen in de Jappenkampen en bij slavenarbeid bij de aanleg van de Birma Spoorlijn. Omdat Japan consequent excuses en smartengeld weigerde, klaagde in Nederland De Stichting Japanse Ereschulden onze regering aan, die slachtoffers en nabestaanden een excuus en compensatie verschuldigd was. Dat kwam er niet, al geeft de Stichting niet op. Koreanen hebben, zo mogelijk, nog meer geleden, omdat het schiereiland sinds 1910 door Japan was gekoloniseerd. Na de Japanse inval in Mantsjoerije, in 1931, het Japanse begin van de Tweede Wereldoorlog, werden honderdduizenden Koreanen ingezet als slaven voor Japanse bedrijven, zoals Nippon Steel en Mitsubishi, en als seksslavinnen in door het leger gerunde bordelen. Het Zuid-Koreaanse hooggerechtshof veroordeelde Nippon en Mitsubishi in 2018 tot betaling van 77.000 dollar aan ieder van de toen nog 15 levende slachtoffers. Nu leven er nog drie, en die hebben moeite met het aanvaarden van geld zonder excuus. Japan zegt dat het bij herhaling zijn spijt heeft betuigd, en houdt het daarbij, en verwijst naar de zogenoemde Japans-Zuid-Koreaanse Verklaring uit 1998. Zoals het tegenover Nederlandse slachtoffers altijd verwijst naar het officiële vredesverdrag uit 1958. Nu hebben de Koreanen dus besloten de overlevenden of hun nabestaanden te compenseren. Een krankzinnige regeling, want Korea had dat al meteen na de oorlog kunnen doen. Maar nog krankzinniger van Japan. Duitsland, dat na de Tweede Wereldoorlog enorme herstelbetalingen heeft gedaan en geen gelegenheid voorbij laat gaan om excuses aan te bieden, steekt schril af bij zijn toenmalige bondgenoot Japan. Duitsland, wordt vaak gezegd, is een excuussamenleving, Japan heeft een schaamtecultuur. In elk geval is Amerika dik tevreden met de Koreaanse regeling. Joe Biden noemde het ‘een baanbrekend nieuw hoofdstuk in de betrekkingen.’ Want die denkt aan de bondgenoten in de dreigende conflicten in de Zuid- en Oost-Chinese Zee en over Taiwan. De laatste sporen van de Japanse oorlogsmisdaden van destijds worden, vanwege de groeiende vijandschap met China, weggepoetst.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Geert Jan was op bezoek bij de burgermeester van Kiev, Vitaly klitsjko. Hij waarschuwt voor een nieuwe Russische aanval op Kiev. Klitsjko denkt namelijk dat Poetin uit is op een Oekraïne zonder Oekraïners en in die strijd is Kiev een belangrijke prijs. Het hele gesprek van Geert Jan met klitsjko is te beluisteren in de BNR Perestrojkast of te bekijken op YouTube.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Russische inval in Oekraïne betekende volgens bondskanselier Scholz een 'Zeitenwende' (keerpunt) voor Duitsland. Maar zelf twijfelde Scholz lang bij de levering van de Leopard 2-tanks. Nu een jaar later benadrukt Scholz dat Oekraïne alle steun zal blijven krijgen. Bernard Hammelburg praat erover met René Cuperus, Duitsland-expert bij Instituut Clingendael. Luister ook | Minister Hoekstra: 'Sancties zijn op zichzelf nooit genoeg tegen Rusland' De onstuitbare opmars van Zuid-Korea Na de Koreaanse oorlog 70 jaar geleden was Zuid-Korea een getraumatiseerd land zonder toekomst. Nu is Zuid-Korea de 10e economie van de wereld en heeft het een enorme culturele impact in de wereld. Remco Breuker, hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden, schreef er het boek De Koreaanse Golf – de onstuitbare opmars van de NV Zuid-Korea over. Luister ook | Oekraïne ochtend update 02/03/2023 'Iedereen staat op scherp in Oekraïne' | Europa Update Op weg buiten Kiev werd Europa-verslaggever Geert Jan Hahn even aangezien voor een spion, door zijn radioapparatuur. Het tekent volgens Hahn de alertheid van de Oekraïners. 'Iedereen staat hier op scherp.' Luister ook | Amerika Podcast Uitgedund conservatief feestje in Washington | Postma in Amerika CPAC is begonnen, dat is de conferentie voor conservatief Amerika. En Trump is daar weer de belangrijkste attractie. Maar er missen nogal wat belangrijke namen dit jaar. Amerika-correspondent Jan Postma legt uit waar dat door komt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De strijd in Bachmoet gaat onverminderd door. Wagner-chef Jevgeni Prigozjin meldt dat hij heel veel tegenstand krijgt van de Oekraïners. Er zouden tienduizenden extra troepen ingezet zijn door Oekraïne om Bachmoet toch te behouden. Prigozjin klaagt ook wederom over het feit dat hij te weinig munitie krijgt van Moskou. Geert Jan Hahn sprak met de belangrijkste Oekraïense veiligheidsadviseur over de strijd rond Bachmoet. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Precies drie jaar na de eerste coronamaatregelen hebben de meeste landen, ook Nederland, de laatste beperkingen laten varen. Geen mondkapjes meer, geen zelftestjes, geen advies voor afstand houden, geen nerveus overleg met de baas. Kantoren zijn weer bomvol, net als vliegtuigen. Minder reizen, veel meer thuiswerken, die veranderingen bleven voorgoed, riepen de leiders overal. Wie zei dat we mettertijd precies zouden doorgaan als waar we waren gebleven, moest met pek en veren de stad uit. Ik zou zeggen: kijk maar eens op JFK, Heathrow of Schiphol. Hoezo minder reizen? Elk land ging na die eerste maart 2020 door een periode van paniek. Er was nog geen test, laat staan een vaccin, er was te weinig zorgpersoneel, de IC-capaciteit was onvoldoende. En dus deed iedereen maar wat. Donald Trump voedde de complotdenkers door te suggereren dat mondkapjes voor watjes waren. En wat hielp was ultraviolet licht en een injectie in de arm of in de bil met chlorax. In New York meerde een militair ziekenhuisschip af, waar uiteindelijk geen patiënt terecht kwam. Gouverneur Cuomo van New York liet in het geheim oude, zieke patiënten naar verzorgingshuizen overbrengen, waar ze in stilte overleden, buiten de statistieken om. In Spanje kreeg je een bekeuring als je alléén in je eigen auto zat zonder mondkapje. In Israël gingen ze vaccineren met de snelheid van het geluid, en kwamen uiteindelijk van de regen in de drup. En wij? Wij hadden een ‘intelligente lockdown.’ Geen idee wat dat precies betekende. Wij zagen aanvankelijk niets in mondkapjes, en een paar maanden later was je strafbaar zonder masker. Premier Rutte zaaide totale verwarring door in zijn toespraak vanuit het Torentje, op 14 maart, te praten over ‘groepsimmuniteit.’ Als je met je partner op anderhalve meter afstand op een bankje in het park ging zitten, was dat oké. Als je zus met haar partner op meegebrachte stoeltjes op minstens anderhalve meter van elkaar en van jou gingen zitten, kreeg je alle vier een bekeuring van 360 euro, plus een strafblad. Dat werd afgeschaft toen minister van Justitie Grapperhaus op zijn huwelijksfeest zelf uit de bocht vloog. Hij veranderde ‘boete’ in ‘strafbeschikking,’ zodat de kwestie van het strafblad verdween. Voor het verslag van de parlementaire enquêtecommissie gaan we lekker zitten, met een drankje en popcorn. In veel landen is uiteindelijk bijna niets veranderd. Zoals bij ons: geen extra IC-capaciteit, nog altijd onderbetaald zorgpersoneel. Massaal thuiswerken? Kijk eens naar de files. Beetje afstand houden? Kijk eens naar restaurants en clubs. Dat ‘nieuwe normaal’ – dat is er nooit gekomen. En gelukkig maar. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zelensky kwam vannacht met een videoboodschap waarin hij zegt dat de strijd in Bachmoet moeizaam gaat. Het begint er steeds meer op te lijken dat Oekraïne de stad op moet geven. Zelensky wil graag zoveel mogelijk schade aan de Russen toebrengen als maar kan. Maar is dat het nog waard als de situatie in Bachmoet uitzichtloos lijkt voor Oekraïne?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rusland en Oekraïne staan ieder op hun eigen manier stil bij 1 jaar oorlog in Oekraïne. Volgens president Poetin heeft Rusland geen last van de sancties. Maar Wopke Hoekstra, minister van Buitenlandse Zaken, denkt daar anders over. Wel zegt Hoekstra dat sancties op zichzelf nooit genoeg zijn om een land als Rusland tot een andere koers te dwingen. Bernard Hammelburg gaat met Hoekstra in gesprek. Luister ook | 'Europa is op militair gebied nog een absolute dwerg' Geert Jan Hahn in Kiev De Oekraïners kijken verschillend naar 1 jaar oorlog. De één heeft zijn of haar koffer klaar staan om weg te gaan. De ander ziet wel hoe 24 februari loopt. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn beschrijft vanuit Kiev de sfeer die in de stad hangt. Luister ook | De Alliantie: 1 jaar oorlog in Oekraïne Het verhaal van Poetin In zijn speeches verwijst Poetin constant naar het Westen dat de oorlog in Oekraïne zou zijn begonnen. Het afgelopen jaar is het narratief van Poetin verschoven van Oekraïne naar het hele Westen. Voormalig Rusland-correspondent Hella Rottenberg schreef het boek Z: hoe Poetin Rusland weer groot wilde maken. Luister ook | Amerika Podcast Postma in Amerika | Steun voor Oekraïense hulp neemt af De aanvoerder van het Westen is en blijft nog altijd de Verenigde Staten. Verreweg de meeste steun komt uit dat land, maar Amerika-correspondent Jan Postma ziet de steun voor die hulp afbrokkelen. Al zijn de Republikeinen er nog wel behoorlijk verdeeld over.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Morgen is het precies een jaar geleden sinds Rusland Oekraïne binnenviel. Onze Europa verslagever Geert Jan Hahn is vanochtend in Kiev aangekomen. Ondanks de extra maatregelen voor een gevreesde Russische aanval morgen, zag hij vanochtend een ochtendspits als iedere andere dag in de metro van Kiev. Maar gaat er wel een Russische aanval op Kiev komen morgen? Ondertussen nemen namelijk ook de spanningen rondom Moldavië toe. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Morgen, een jaar geleden, was Oekraïne een dubieus land, corrupt, in de greep van oligarchen, geleid door een al evenzeer gewantrouwde oud-komiek die Oekraïens sprak met een zwaar Russisch accent. Nederland had een associatieverdrag met het land bij referendum afgewezen, en draaide pas bij toen een inlegvel werd toegevoegd waarin de weg naar EU-lidmaatschap nadrukkelijk werd geblokkeerd. Morgen, een jaar geleden, was Oekraïne al acht jaar in oorlog met Rusland, dat een deel van het land had bezet dat het nu heeft geannexeerd – toen met groene mannetjes, nu met rekruten en huurlingen. Europa riep dat het een schande was. Er was deernis over 14.000 doden. Er waren onderhandelingen in Minsk. Er was vooral veel Russisch gas. Morgen, een jaar geleden, dachten we allemaal – de gewantrouwde oud-komiek voorop – dat de Russen niet zouden binnenvallen. Met uitzondering van Joe Biden, die het allemaal zag aankomen. Niemand luisterde, misschien omdat hij zo mompelt. Of omdat het, met de geringe Russische legermacht langs de grens, onwaarschijnlijk leek. Vandaag, een jaar geleden, stapte Duitsland uit Nord Stream 2. Nadat het de hele aanlegperiode had beweerd dat het geen politiek, maar een economisch project was, daarin gesteund door onder meer Nederland. Vrijdag, een jaar geleden, toen de inval was begonnen, dachten we dat het na een paar dagen wel weer over zou zijn. Rusland droomde misschien even over het veroveren van Kiev en het afzetten van de oud-komiek, maar we namen aan dat het ging om het gebied in het oosten dat ze al voor een deel in handen hadden. Vrijdag, een jaar geleden, ontdekten we dat de Russische leider een megalomane, door eeuwig argwaan verblinde maniak was, die voor het verwezenlijken van zijn Groot-Rusland gedachte met evenveel onverschilligheid rekruten de dood in joeg als Napoleon, op wie hij wel wat leek. Vrijdag, een jaar geleden, ontdekten we dat het dubieuze, corrupte land, met oligarchen en al, zich niet zomaar gewonnen gaf. De gewantrouwde oud-komiek bleek een begaafde, inspirerende leider te zijn – een soort Churchill van de 21ste Eeuw. Vrijdag, een jaar geleden, bleek dat ook wij onverschillig waren geweest. En naïef. En bevooroordeeld. Het is de vraag of we, met ons gewijzigde oordeel, op tijd zijn, nu het tweede jaar van deze vreselijke oorlog begint. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Duitse minister van buitenlandse zaken Anna Baerbock heeft China laten weten dat het verantwoordelijk is voor de wereldvrede en dus geen wapens aan Rusland moet leveren. Ook de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Blinken en EU-buitenlandchef Borell maken zich zorgen over mogelijke Chinese wapenleveranties aan Rusland. China ontkent tot nu toe dat het van plan is wapens te leveren. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De oorlog in Oekraïne nadert het, tragische, éénjarig jubileum. Voor BNR Nieuwsradio dé gelegenheid om de geopolitieke kopstukken van de zender weer bij elkaar te roepen in: De Alliantie. Aan tafel bij Liesbeth Staats: Bernard Hammelburg, Rob de Wijk, Geert Jan Hahn en Floris Akkerman. Samen nemen zij de belangrijkste gebeurtenissen van het afgelopen jaar door. Hoe groot is het militair falen van de Russen geweest? Wat was het kantelpunt voor Oekraïne? En wat betekent dit voor de geopolitieke verhoudingen? De Alliantie met Bernard Hammelburg, Rob de Wijk, Geert Jan Hahn en Floris Akkerman is een samenwerking van alle geopolitieke podcasts van BNR. Amerika Podcast Boekestijn & De Wijk De Strateeg De Wereld BNR Europa PerestrojkastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Westen blijft met elkaar in gesprek over wapens voor Oekraïne. Volgens CDA-Europarlementariër Esther de Lange laat dat zien dat Europa een economische reus is, maar op militair gebied nog steeds een absolute dwerg. Wat haar betreft moet er een Europese veiligheidsraad komen waar ook de Britten aan tafel zitten. Dat zegt De Lange in BNR De Wereld tegen Bernard Hammelburg. Luister ook | 'Proces voor EU-lidmaatschap Oekraïne kan niet worden versneld' De situatie in Iran De demonstraties in Iran zijn niet meer zo massaal als een paar maanden geleden. Maar dat wil niet zeggen dat de onrust daarmee verdwenen is. Iraans mensenrechtenverdediger en jurist Sander Terphuis ziet nog altijd een grote verzetsbeweging in het land, die zich opmaakt voor meer demonstraties van het voorjaar. De concessies die zijn toegezegd door de Iraanse overheid doet hij af als een wassen neus. Lees ook | China en Iran halen banden aan Europa Update | Een blik op de oorlog vanuit Oost-Europees perspectief Het één-jarig jubileum van de oorlog in Oekraïne nadert. Onze Europaverslaggever Geert Jan Hahn sprak in dat kader met luitenant-kolonel Elisabeth van der Steenhoven. Zij werkt voor de Nederlandse landmacht, maar haar familie komt oorspronkelijk uit Oekraïne. Hoe kijkt zij naar de oorlog door haar Nederlandse én Oost-Europese bril? En hoe vergaat het haar familie, die nu in Polen zit? Luister ook | BNR Perestrojkast Postma in Amerika | Kandidatuur Nikki Haley klap voor Trumps campagne De kandidatuur van Nikki Haley is voor Donald Trump een fikse tegenvaller. Hij raakt namelijk het bureau kwijt waar zijn campagnespotjes tot nu toe vandaan kwamen. Amerika-correspondent Jan Postma legt uit hoe belangrijk die spotjes zijn voor Trump. Luister ook | Amerika Podcast See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er is verwarring ontstaan over de levering van Nederlandse tanks aan Oekraïne. Het hele plan om Oekraïne snel van moderne tanks te voorzien lijkt in het water te vallen. Ondertussen vrezen experts dat de noodzaak van die tanks ook afneemt naarmate het verwachte Russische luchtoffensief dichterbij komt. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat de militaire steun aan Oekraïne zou leiden tot het kannibaliseren van de westerse defensie was voorspeld. Het leveren van geavanceerde wapens kan niet anders gaan dan ten koste van de eigen slagkracht. Amerika zit wat ruimer in zijn militaire jasje, dus wordt niet kwetsbaarder door de levering van HIMAR-artillerie. Nederland wordt dat wél door het uitlenen van, bijvoorbeeld, Patriot-afweergeschut. Wat doen we als er een tweede oorlog uitbreekt? Dat klinkt misschien vergezocht, maar op die eerste oorlog, vlak om de hoek, hadden we ook niet gerekend. De Amerikanen hebben de zogenoemde ‘twee theater’-doctrine, dus de krijgsmacht moet paraat en geoutilleerd zijn voor het voeren van twee oorlogen tegelijk. Toch zitten ook daarin scheurtjes, want daarvoor is eigenlijk ‘volledige paraatheid’ van de luchtmacht nodig. Die was in 1961 door John Kennedy ingesteld. Het betekende dat de vloot van met kermwapens uitgeruste B-52 bommenwerpers op elk moment kon uitrukken, compleet met begeleidende straaljagers en tankvliegtuigen. Het was een magistrale operatie, die in 1991 door George Bush Sr. werd beëindigd. Je zou kunnen zeggen: de Amerikaanse variant van ons vredesdividend: wie had, na de Koude Oorlog, nog zo’n groot militair apparaat nodig? De klok terugdraaien is zelfs voor de Amerikanen een brug te ver. Het is geen schakelaar die je weer aan kunt zetten. Het afschaffen van de ‘volledige paraatheid’ was, achteraf gezien, een precedent. Het gaat op dit moment niet zozeer over de inzet van bommenwerpers, maar over de beschikbaarheid van wapens. En al zeker munitie, want daaraan is nu in de westerse wereld zo’n groot gebrek dat we, zoals Navo-chef Jens Stoltenberg terecht opmerkte, sneller door de voorraden heengaan dan de wapenindustrie kan leveren. De oplossing is een enorme inspanning van het – tot voorkort door velen gewantrouwde – militair-industriële complex. Maar is het voldoende voor de defensie in een tweede oorlog, bijvoorbeeld met China? Of met Iran? Of met Libië? Of met Rusland, dat Europa rechtstreeks onder vuur kan nemen? Dan heeft Europa voldoende munitie voor één dag. Klinkt misschien vergezocht, maar dat was de oorlog in Oekraïne ook, totdat het niet meer vergezocht was. Artikel 97 van de Grondwet definieert de functie van de Nederlandse krijgsmacht. Die hebben we om het koninkrijk te verdedigen, en voor handhaving van de internationale rechtsorde. Als je Patriots uitleent aan Oekraïne, voldoe je aan die tweede doelstelling, maar die gaat ten koste van de eerste. Er dreigt weer een pief-paf-poef rel, maar nu voor het echieSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens NAVO baas Stoltenberg is het gevreesde Russisch voorjaarsoffensief al begonnen. Oekraïne heeft dus dringend meer materieel nodig, maar de voorraadkasten in het Westen raken ondertussen leeg. De productie van nieuwe wapens en munitie is echter geen kwestie van een druk op de knop. En moeten we ons zorgen maken over de Russische vliegtuigen boven Polen die de Nederlandse luchtmacht gisteravond onderschepte? See omnystudio.com/listener for privacy information.

President Zelensky benadrukte in zijn speech in het Europees Parlement dat Oekraïne bij de Europese familie hoort. Daar hoort voor hem dan ook het EU-lidmaatschap bij. Europa moet Oekraïne helpen om de criteria voor het lidmaatschap te halen, maar de procedure zelf kan niet worden versneld zegt PvdA-Europarlementariër Thijs Reuten in BNR De Wereld. Luister ook | 'Steun Oekraïne tot aan de onderhandelingstafel' Europa Update | de speech van Zelensky De speech van Zelensky in het Europees Parlement maakte indruk op de Europarlementariërs. Europaverslaggever Geert Jan Hahn belicht de belangrijkste punten en Europarlementariër Thijs Reuten beschrijft de sfeer in Brussel. Lees ook | Dit zei Zelenski vandaag in Brussel Tweede Kamerleden op bezoek in Oekraïne De commissie Buitenlandse Zaken van de Tweede Kamer heeft aan het begin van de week in het geheim een bezoek gebracht aan Oekraïne. De Kamerleden bezochten parlementariërs in Kiev en keken wat de gevolgen zijn van de oorlog in plaatsen als Boetsja en Irpin. Te gast is VVD-Tweede Kamerlid Ruben Brekelmans. Luister ook | Amerika Podcast Postma in Amerika | Democraten opgelucht na State of the Union De Democraten zijn opgelucht na het optreden van president Biden in zijn State of the Union. Biden wist de Republikeinen uit de tent te lokken waardoor hij er zelf beter uitkwam. Al was dat niet op alle networks te melden. Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoewel voormalig acteur en komiek Volodymyr Zelensky in eerste instantie niet serieus werd genomen als nieuwe president van Oekraïne, begrijpt hij bijzonder goed hoe hij het diplomatieke spel moet spelen. Gisteren was hij in Londen om met premier Rishi Sunek te praten, waarna Europa natuurlijk niet kon achterblijven. Na een onderhoud met Emmanuel Macron en Olaf Scholz spreekt hij vandaag het Europese parlement toe in Brussel.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Russische mannen hebben één ding voor op Oekraïners: ze kunnen er tussenuit piepen. Deze week kwam dat weer in het nieuws toen bleek dat inmiddels 200.000 Russen zijn neergestreken in Servië, waar ze zich, door de etnische en historische banden, thuis voelen. Lastig voor Servië, want het land moet schipperen tussen loyaliteit aan Rusland en het kandidaat-lidmaatschap van de EU. Vooral Russen met een goede opleiding, geld en contacten nemen met honderdduizenden tegelijk de wijk. Het gemakkelijkst is dat naar landen waarvoor ze geen visum nodig hebben, zoals Kazachstan, Armenië en Georgië, hoewel het niet zonder spanningen verloopt. De gastlanden bieden immers onderdak aan deserteurs. Vanaf de eerste dag van de oorlog, op 24 februari, kregen Oekraïense mannen een verbod om hun land te verlaten. Wat niet betekent dat al die mannen hun land van ganser harte verdedigen. Achter het verhaal van onmiskenbare moed schuilt het drama van de mannen die orders negeren, dronken worden, of simpelweg ervan door gaan –deserteurs, dus. Als ze worden opgepakt, worden ze hard gestraft. Maar rechters luisteren naar argumenten, en dus valt voor de ene deserteur de straf harder uit dan voor de ander. Dat is niet onlogisch, want de krijgsmacht moest in razend tempo van een kwart miljoen worden uitgebreid tot ruim een miljoen soldaten. Die nieuwe rekruten moesten allemaal worden getraind en van uitrusting worden voorzien. Maar lang niet iedereen is geschikt, waardoor een hoop ongeschikte soldaten naar het front gingen. Een nieuwe wet moest een eind maken aan de coulance door rechters, en verhoogt de straffen. Het niet opvolgen van een bevel gaat omhoog van vijf naar acht jaar gevangenisstraf, niet verschijnen na een oproep en zonder geldig excuus leidt tot een straf van tien jaar. 25.000 Oekraïners hebben een petitie getekend waarin president Zelensky wordt gevraagd de wet met een veto tegen te houden. Dat heeft hij geweigerd. Discipline is de basis van elke krijgsmacht, en al helemaal tijdens een oorlog. Een krijgsraad is geen civiele rechtbank, maar ook soldaten vallen onder de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens. Over de kadaverdiscipline waaraan soldaten zijn onderworpen, is het laatste woord niet gezegd. Het doet erg denken aan de wijze waarop Russische soldaten worden behandeld. Waardoor het verschil extra pijnlijk wordt, want Russen kunnen er tussenuit piepen. Bijvoorbeeld naar Servië. Air Serbia vliegt nog gewoon van Moskou naar Belgrado.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is waarschijnlijk dat de Oekraïense president Zelensky komende donderdag naar Brussel afreist. Hij zal daar zijn op uitnodiging van de voorzitter van de Europese Raad om het Europese Parlement toe te spreken. Naast ontmoetingen met staatshoofden en regeringsleiders die op dat moment in Brussel zijn zal hij ongetwijfeld weer zijn verlanglijstje benoemen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na de toezegging van de tanks heeft Oekraïne een nieuw wensenlijstje op tafel gelegd, maar het Westen weigert vooralsnog om F16's te leveren. Ron Keller, voormalig ambassadeur in Rusland, Oekraïne, Turkije en China, vindt dat het Westen elke dag de vraag moet stellen wat nodig is voor Oekraïne, totdat de partijen aan de onderhandelingstafel zitten. Bernard Hammelburg spreekt met hem. Luister ook | 'Russisch offensief lijkt zich te richten op Loehansk' EU-top in Kiev Een batterij aan Eurocommissarissen is aangekomen in Kiev voor de EU-top. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn legt uit hoe Oekraïne naar die top kijkt. Stiekem hoopt het land binnen afzienbare termijn al lid te kunnen worden van de EU. Oud-ambassadeur Ron Keller acht dat onwaarschijnlijk, maar vindt wel dat de EU Oekraïne een vooruitzicht moet geven. Lees ook | Finland en Zweden blijven samen gaan voor NAVO-lidmaatschap Herschrijving van de geschiedenis in Rusland Stalin was een held en de Rusland telde echt mee onder zijn leiding en in de Tsarentijd. Dat vindt Vladimir Poetin en dus laat hij de geschiedenis in Rusland herschrijven. De cultuursector speelt hier een grote rol in. Te gast is Michel Krielaars, voormalig Rusland-correspondent voor NRC. Luister ook | Amerika Podcast Postma in Amerika | Nikki Haley doet mee en breekt belofte Nikki Haley gaat het opnemen tegen Trump voor de Republikeinse kandidatuur voor het presidentschap. Eerder gaf ze nog aan niet mee te doen als Trump weer mee zou doen. Amerika-correspondent Jan Postma legt uit hoe Trump op haar kandidatuur heeft gereageerd.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eurocommissarissen zijn onderweg naar de Oekraïense hoofdstad Kiev voor een top. De jaarlijkse top staat deze keer volledig in het teken van de situatie in Oekraïne. Vrijdag wordt waarschijnlijk meer verteld over een speciaal Oekraïne tribunaal in Den Haag en welke rol de EU daarin wil spelen. Ook op de agenda staat dat buitenland chef van de EU Josep Borrell zal aankondigen dat 30.000 Oekraïners militair getraind zullen gaan worden door EU landen.See omnystudio.com/listener for privacy information.