De Wereld | BNR

Als het aan Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen ligt wordt het Chinese technologiebedrijf Nuctech uitgesloten van aanbestedingsprocedures in Europa. Dat zegt VVD-Europarlementariër Bart Groothuis in BNR De Wereld. Groothuis stuurde Von der Leyen een brief waarin hij haar waarschuwde voor het bedrijf dat scanners levert voor onder meer luchthavens. Luister ook | 'Discussie over NAVO-lidmaatschap Oekraïne en Georgië komt terug' 'Hongaarse Eurocommissaris Várhelyi onderzocht' | Europa Update De IT-sector in Oekraïne is booming ondanks de oorlog. Het gaat zelfs zo ver dat het een meerwaarde kan zijn voor de Europese Unie, legt Europa-verslaggever Geert Jan Hahn uit. Alleen ligt Hongarije dwars om Oekraïne op dit vlak verder te helpen. Volgens VVD-Europarlementariër Bart Groothuis is er nog iets anders aan de hand. De Hongaarse Eurocommissaris Olivér Várhelyi wordt onderzocht. Lees ook | 'Xi en Poetin vinden elkaar in hun afkeer van de Westerse wereldorde' De grenzeloze vriendschap tussen Poetin en Xi Xi Jinping wil het liefst dat de oorlog in Oekraïne vandaag nog stopt, maar zijn bondgenoot Vladimir Poetin laat hij toch niet vallen. Sinoloog Henk Schulte Nordholt ziet hoe Xi wel degelijk gesteld is op de Russische president. Al is Rusland eigenlijk slechts een juniorpartner van China. Luister ook | Donald Trump gearresteerd? Fotorealistische AI-beelden suggereren van wel Kuifje en de man die niet gearresteerd werd | Postma in Amerika Kent u dat verhaal van die man die niet gearresteerd werd? Amerika-correspondent Jan Postma verbleef de hele week in New York na de geruchten van Trump zelf dat hij gearresteerd zou worden. Maar de grand jury is nog altijd niet bij elkaar gekomen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nadat de Chinese president Xi Jinping gisteren vertrok uit Moskou kwam er een barrage aan drones en rakketten over Kiev heen. President Zelensky kwam op zijn beurt direct met een videoboodschap waarin hij op wraak zint. Volgens de Oekraïners zijn de Russen met deze aanvallen er op uit om hun logistiek te saboteren. De vraag is of dat enige problemen gaat opleveren voor de Westerse wapenleveranties aan Oekraïne. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week twintig jaar gelden nam het toenmalige, demissionaire kabinet-Balkenende een bizar besluit. Nederland zou een Amerikaans-Britse inval in Irak politiek steunen, maar niet militair. Dus een beetje solidair met de Grote Leiders in Washington en Londen, en een beetje solidair met de PvdA, die tegen de oorlog was, maar ook potentieel coalitiepartner. Beetje zwanger, zogezegd. Het bleek een zinloze exercitie, want de onderhandelingen met de PvdA liepen vast, en er kwam een kabinet van CDA, VVD en D66. Zeven jaar later zou de commissie-Davids, die de episode tot in de details onderzocht, het politiek-wel-militair-niet besluit postuum in spaanders hakken. Het maakte allemaal deel uit van een van de donkerste momenten uit de recente geschiedenis. Het duo Bush en Blair wist zeker dat Irak over massavernietigingswapens beschikte, hoewel een onderzoeksteam van de VN die niet kon vinden. Formeel beriepen de voorstanders van de oorlog zich op resolutie 1441 van de Veiligheidsraad, die Irak veroordeelde omdat het stelselmatig eerdere resoluties over ontwapening van het land had genegeerd. Op 20 maart 2003 vielen de Amerikaanse en Britse krijgsmacht Irak binnen, met een beetje Nederlandse politieke steun, dus. Wat volgens Bush en Blair een bevrijding moest worden, leidde tot een bezetting, waarin in de eerste acht jaar, de zogenoemde ‘gevechtsperiode,’ 4.600 Amerikanen en 270.000 Irakezen omkwamen. De operatie kostte tot op dat moment 2.000 miljard dollar. Saddam Hoessein had, met zijn soennitische minderheid, een apartheidsregime geleid, waarin de Koerden in het noorden, en de overgrote meerderheid van sjiieten in het zuiden werden onderdrukt. Het onderwijs, de krijgsmacht, de ambtenarij, de ministeries – vrijwel alles was in soennitische handen. Bush benoemde de diplomaat Paul Bremmer tot zetbaas in Irak. Die beging een catastrofale fout door de totale soennitische machtsstructuur te ontslaan. Waaronder 400.000 soldaten en officieren, die van de ene op de andere dag hun status en hun inkomen kwijt waren. Die hielpen met het opzetten van een guerrillabeweging, en uiteindelijk de terreurorganisatie IS. Wat vrijwel iedereen zag aankomen, gebeurde: Iran trok de banden met Bagdad en de sjiitische meerderheid aan, en ging er met de buit vandoor. Daarmee werd Iran uiteindelijk ook winnaar van de Iraans-Iraakse oorlog uit de jaren ’80. Een mega-verlies waarmee de VS en het VK de geschiedenis ingaan – met een beetje Nederlandse steun.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Twaalf Europese landen hebben toegezegd 1 miljoen artillerie patronen te leveren. Oekraïne schiet die munitie er zo snel doorheen dat de productie in Europa en de VS het niet bij kan benen. Daarom komen deze leveringen uit de eigen voorraden. Ondertussen was er gisteren een bezoek van de Chinese President Xi aan President Poetin. Wat betekent dit bezoek voor de relatie tussen China en Rusland?See omnystudio.com/listener for privacy information.

De discussie over het NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne en Georgië zal terugkeren, zegt David van Weel, assistent-secretaris-generaal van de NAVO. 'Dat traject is ingezet.' Rob Bauer, voorzitter van het militair comité van de NAVO, zegt op zijn beurt dat de NAVO niet naar het oosten is opgeschoven, maar de Oost-Europese landen juist naar het Westen. Bernard Hammelburg praat met beide NAVO-topmannen. Luister ook | 'Venijnige demonstraties in Israël houden maar niet op' Bauer en Van Weel hebben in hun dagelijkse bezigheden veel met elkaar te maken. Bauer legt uit dat het militaire comité verantwoordelijk is voor militaire strategie en planning. Van Weel is verantwoordelijk voor onder meer innovatie binnen de NAVO. In het gesprek komt ook de rol van Nederland, de EU en de uitbreiding van de NAVO met Zweden en Finland ter sprake. Lees ook | 'Grote kans dat Erdogan instemt met NAVO-toetreding Finland'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Door het verkiezingsgeweld van gisteren zou je bijna vergeten dat er ook nog een oorlog gaande is in Europa. Deze week stortte een Amerikaanse drone neer in internationale wateren na een aanraking met een Russisch vliegtuig boven de Zwarte Zee. Wat voor gevolgen heeft deze confrontatie voor de spanningen tussen de VS en Rusland?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Amerika besluit, China besluit en Europa vergadert. Dat eindeloos palaveren, van top naar top, kan tot stevige complicaties leiden. Zoals nu. Moet de EU de harde lijn van het Amerikaanse Chinabeleid volgen of het zakelijke belang laten prevaleren? Over de vraag hoe Europa moet omgaan met China staan de Europese Commissie en de Europese Raad behoorlijk scherp tegenover elkaar. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, pas op bezoek bij Joe Biden, steunt diens harde lijn. Snij invloedrijke tech-bedrijven de pas af als ze samenwerken met China, saboteer de Chinese industriële en commerciële ambities. De Europese Raad, het hoogste EU-gremium en het enige met echte macht, trapt op de rem. Voorzitter Charles Michel wil, zoals Politico het formuleert, een minder confronterend Chinabeleid. Hongarije en Griekenland willen de deuren openhouden, en vooral Duitsland zoekt compromissen. Want de Duitse auto-industrie investeert enorm in China, en Olaf Scholz was ook blij met de verkoop van ruim een kwart van de haven van Hamburg aan China. De hardliners – zoals Biden en Von der Leyen – maken zich zorgen over de wijze waarop China uit de coulissen van de geopolitiek stapt. Zoals het verdrag met de Salomon Eilanden, dat China het recht geeft daar troepen en marineschepen te stationeren. En zoals de onverwachte stappen die China zet in de geopolitiek. Xi Jinping bemiddelde met succes tussen de aartsvijanden Iran en Saoedi-Arabië. Nu gaat hij een poging doen om een wapenstilstand in Oekraïne aanvaard te krijgen, met als eerste stap een bezoek aan Poetin en een videogesprek met Zelensky. China eist zijn plaats tussen de profs. Alsof de Volewijckers plotseling in de eredivisie tegenover Ajax of Feyenoord staan en gelijkspelen. De politiek van terughoudendheid gaat ervan uit dat al die stoere taal mooi klinkt, maar dat Amerika noch Europa zich kan loskoppelen van China. De hardliners beseffen dat, maar wijzen er terecht op dat we ook dachten afhankelijk te zijn van Rusland, totdat we niet meer afhankelijk waren van Rusland. Klinkt plausibel, alleen zitten China en het Westen tot in de haarvaten van elkaars economieën. In 1993, niet lang na de meedogenloos neergeslagen Tienmannen-opstand in Peking, verlengde de toenmalige president Bill Clinton een overeenkomst met China voor gunstige handelstarieven, niet, zoals hij het formuleerde, omdat hij het wilde, maar omdat Amerika eenvoudig niet buiten China kon. Dat geldt 30 jaar later meer dan ooit. In die realiteit kan het niet anders dan dat de Europese Raad, met zijn voorzichtige aanpak, gelijk krijgt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rusland wil de graandeal met Oekraïne met maximaal 60 dagen verlengen. De deadline daarvoor is op 18 maart. In eerste instantie zou de deal met 120 dagen verlengt worden, maar Rusland stelt nu extra voorwaarden. Zijn dit fundamentele eisen, of probeert Rusland gewoon het onderste uit de kan te halen? See omnystudio.com/listener for privacy information.

De demonstraties tegen de regering van Benjamin Netanyahu nemen in Israël steeds fellere vormen aan. De Israëlische president Herzog waarschuwt zelfs dat het land uiteen dreigt te scheuren. Bernard Hammelburg praat erover met Jan van Benthem, buitenlandcommentator van het Nederlands Dagblad. Lees ook | Israël stopt met bouwen nieuwe nederzettingen Westelijke Jordaanoever, maar tijdelijk 'Leven in de kieren van de Chinese dictatuur' In de 10 jaar dat Xi Jinping aan de macht is in China heeft hij de duimschroeven in het land flink aangedraaid. Individuele vrijheden worden steeds verder ingeperkt. Eva Rammeloo was tot voor kort correspondent in China en schreef er een boek over: Alles onder controle, leven in de kieren van de Chinese dictatuur. Luister ook | Het keerpunt van 'treuzelkanselier' Scholz Slowaakse gevechtsvliegtuigen blijven aan de grond | Europa Update Zo nu en dan duikt de volgende discussie weer op: wel of geen gevechtsvliegtuigen naar Oekraïne. Polen wil graag oude Sovjet-MIGS sturen. Slowakije was dit ook van plan, maar de leverantie hapert door intern politiek gekonkel. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn dook daarin. Luister ook | BNR EuropaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor het eerst in weken werd Oekraïne vandaag weer getroffen door raketaanvallen op verschillende plekken in het land. In meerdere steden zijn doden gevallen en was er tijdelijk geen stroom meer. Volgens de Verenigde Staten komen er dit jaar geen grote overwinningen meer voor de Russen. Zou deze raketaanval daar een antwoord op zijn?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bijna tachtig jaar is Korea in een juridisch gevecht verwikkeld met Japan over compensatie voor slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog. Het is een gevecht dat Nederlanders uit voormalig Nederlands Indië onmiddellijk zullen herkennen. Japan weigert al die tijd excuses aan te bieden voor de verschrikkingen die het in bezet gebied heeft aangericht, en een schadevergoeding toe te kennen aan de slachtoffers. Zuid-Korea heeft nu de knoop doorgehakt, en gaat de slachtoffers zelf compenseren. Nederlanders ondergingen gruwelijke verschrikkingen in de Jappenkampen en bij slavenarbeid bij de aanleg van de Birma Spoorlijn. Omdat Japan consequent excuses en smartengeld weigerde, klaagde in Nederland De Stichting Japanse Ereschulden onze regering aan, die slachtoffers en nabestaanden een excuus en compensatie verschuldigd was. Dat kwam er niet, al geeft de Stichting niet op. Koreanen hebben, zo mogelijk, nog meer geleden, omdat het schiereiland sinds 1910 door Japan was gekoloniseerd. Na de Japanse inval in Mantsjoerije, in 1931, het Japanse begin van de Tweede Wereldoorlog, werden honderdduizenden Koreanen ingezet als slaven voor Japanse bedrijven, zoals Nippon Steel en Mitsubishi, en als seksslavinnen in door het leger gerunde bordelen. Het Zuid-Koreaanse hooggerechtshof veroordeelde Nippon en Mitsubishi in 2018 tot betaling van 77.000 dollar aan ieder van de toen nog 15 levende slachtoffers. Nu leven er nog drie, en die hebben moeite met het aanvaarden van geld zonder excuus. Japan zegt dat het bij herhaling zijn spijt heeft betuigd, en houdt het daarbij, en verwijst naar de zogenoemde Japans-Zuid-Koreaanse Verklaring uit 1998. Zoals het tegenover Nederlandse slachtoffers altijd verwijst naar het officiële vredesverdrag uit 1958. Nu hebben de Koreanen dus besloten de overlevenden of hun nabestaanden te compenseren. Een krankzinnige regeling, want Korea had dat al meteen na de oorlog kunnen doen. Maar nog krankzinniger van Japan. Duitsland, dat na de Tweede Wereldoorlog enorme herstelbetalingen heeft gedaan en geen gelegenheid voorbij laat gaan om excuses aan te bieden, steekt schril af bij zijn toenmalige bondgenoot Japan. Duitsland, wordt vaak gezegd, is een excuussamenleving, Japan heeft een schaamtecultuur. In elk geval is Amerika dik tevreden met de Koreaanse regeling. Joe Biden noemde het ‘een baanbrekend nieuw hoofdstuk in de betrekkingen.’ Want die denkt aan de bondgenoten in de dreigende conflicten in de Zuid- en Oost-Chinese Zee en over Taiwan. De laatste sporen van de Japanse oorlogsmisdaden van destijds worden, vanwege de groeiende vijandschap met China, weggepoetst.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Geert Jan was op bezoek bij de burgermeester van Kiev, Vitaly klitsjko. Hij waarschuwt voor een nieuwe Russische aanval op Kiev. Klitsjko denkt namelijk dat Poetin uit is op een Oekraïne zonder Oekraïners en in die strijd is Kiev een belangrijke prijs. Het hele gesprek van Geert Jan met klitsjko is te beluisteren in de BNR Perestrojkast of te bekijken op YouTube.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Russische inval in Oekraïne betekende volgens bondskanselier Scholz een 'Zeitenwende' (keerpunt) voor Duitsland. Maar zelf twijfelde Scholz lang bij de levering van de Leopard 2-tanks. Nu een jaar later benadrukt Scholz dat Oekraïne alle steun zal blijven krijgen. Bernard Hammelburg praat erover met René Cuperus, Duitsland-expert bij Instituut Clingendael. Luister ook | Minister Hoekstra: 'Sancties zijn op zichzelf nooit genoeg tegen Rusland' De onstuitbare opmars van Zuid-Korea Na de Koreaanse oorlog 70 jaar geleden was Zuid-Korea een getraumatiseerd land zonder toekomst. Nu is Zuid-Korea de 10e economie van de wereld en heeft het een enorme culturele impact in de wereld. Remco Breuker, hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden, schreef er het boek De Koreaanse Golf – de onstuitbare opmars van de NV Zuid-Korea over. Luister ook | Oekraïne ochtend update 02/03/2023 'Iedereen staat op scherp in Oekraïne' | Europa Update Op weg buiten Kiev werd Europa-verslaggever Geert Jan Hahn even aangezien voor een spion, door zijn radioapparatuur. Het tekent volgens Hahn de alertheid van de Oekraïners. 'Iedereen staat hier op scherp.' Luister ook | Amerika Podcast Uitgedund conservatief feestje in Washington | Postma in Amerika CPAC is begonnen, dat is de conferentie voor conservatief Amerika. En Trump is daar weer de belangrijkste attractie. Maar er missen nogal wat belangrijke namen dit jaar. Amerika-correspondent Jan Postma legt uit waar dat door komt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De strijd in Bachmoet gaat onverminderd door. Wagner-chef Jevgeni Prigozjin meldt dat hij heel veel tegenstand krijgt van de Oekraïners. Er zouden tienduizenden extra troepen ingezet zijn door Oekraïne om Bachmoet toch te behouden. Prigozjin klaagt ook wederom over het feit dat hij te weinig munitie krijgt van Moskou. Geert Jan Hahn sprak met de belangrijkste Oekraïense veiligheidsadviseur over de strijd rond Bachmoet. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Precies drie jaar na de eerste coronamaatregelen hebben de meeste landen, ook Nederland, de laatste beperkingen laten varen. Geen mondkapjes meer, geen zelftestjes, geen advies voor afstand houden, geen nerveus overleg met de baas. Kantoren zijn weer bomvol, net als vliegtuigen. Minder reizen, veel meer thuiswerken, die veranderingen bleven voorgoed, riepen de leiders overal. Wie zei dat we mettertijd precies zouden doorgaan als waar we waren gebleven, moest met pek en veren de stad uit. Ik zou zeggen: kijk maar eens op JFK, Heathrow of Schiphol. Hoezo minder reizen? Elk land ging na die eerste maart 2020 door een periode van paniek. Er was nog geen test, laat staan een vaccin, er was te weinig zorgpersoneel, de IC-capaciteit was onvoldoende. En dus deed iedereen maar wat. Donald Trump voedde de complotdenkers door te suggereren dat mondkapjes voor watjes waren. En wat hielp was ultraviolet licht en een injectie in de arm of in de bil met chlorax. In New York meerde een militair ziekenhuisschip af, waar uiteindelijk geen patiënt terecht kwam. Gouverneur Cuomo van New York liet in het geheim oude, zieke patiënten naar verzorgingshuizen overbrengen, waar ze in stilte overleden, buiten de statistieken om. In Spanje kreeg je een bekeuring als je alléén in je eigen auto zat zonder mondkapje. In Israël gingen ze vaccineren met de snelheid van het geluid, en kwamen uiteindelijk van de regen in de drup. En wij? Wij hadden een ‘intelligente lockdown.’ Geen idee wat dat precies betekende. Wij zagen aanvankelijk niets in mondkapjes, en een paar maanden later was je strafbaar zonder masker. Premier Rutte zaaide totale verwarring door in zijn toespraak vanuit het Torentje, op 14 maart, te praten over ‘groepsimmuniteit.’ Als je met je partner op anderhalve meter afstand op een bankje in het park ging zitten, was dat oké. Als je zus met haar partner op meegebrachte stoeltjes op minstens anderhalve meter van elkaar en van jou gingen zitten, kreeg je alle vier een bekeuring van 360 euro, plus een strafblad. Dat werd afgeschaft toen minister van Justitie Grapperhaus op zijn huwelijksfeest zelf uit de bocht vloog. Hij veranderde ‘boete’ in ‘strafbeschikking,’ zodat de kwestie van het strafblad verdween. Voor het verslag van de parlementaire enquêtecommissie gaan we lekker zitten, met een drankje en popcorn. In veel landen is uiteindelijk bijna niets veranderd. Zoals bij ons: geen extra IC-capaciteit, nog altijd onderbetaald zorgpersoneel. Massaal thuiswerken? Kijk eens naar de files. Beetje afstand houden? Kijk eens naar restaurants en clubs. Dat ‘nieuwe normaal’ – dat is er nooit gekomen. En gelukkig maar. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zelensky kwam vannacht met een videoboodschap waarin hij zegt dat de strijd in Bachmoet moeizaam gaat. Het begint er steeds meer op te lijken dat Oekraïne de stad op moet geven. Zelensky wil graag zoveel mogelijk schade aan de Russen toebrengen als maar kan. Maar is dat het nog waard als de situatie in Bachmoet uitzichtloos lijkt voor Oekraïne?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rusland en Oekraïne staan ieder op hun eigen manier stil bij 1 jaar oorlog in Oekraïne. Volgens president Poetin heeft Rusland geen last van de sancties. Maar Wopke Hoekstra, minister van Buitenlandse Zaken, denkt daar anders over. Wel zegt Hoekstra dat sancties op zichzelf nooit genoeg zijn om een land als Rusland tot een andere koers te dwingen. Bernard Hammelburg gaat met Hoekstra in gesprek. Luister ook | 'Europa is op militair gebied nog een absolute dwerg' Geert Jan Hahn in Kiev De Oekraïners kijken verschillend naar 1 jaar oorlog. De één heeft zijn of haar koffer klaar staan om weg te gaan. De ander ziet wel hoe 24 februari loopt. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn beschrijft vanuit Kiev de sfeer die in de stad hangt. Luister ook | De Alliantie: 1 jaar oorlog in Oekraïne Het verhaal van Poetin In zijn speeches verwijst Poetin constant naar het Westen dat de oorlog in Oekraïne zou zijn begonnen. Het afgelopen jaar is het narratief van Poetin verschoven van Oekraïne naar het hele Westen. Voormalig Rusland-correspondent Hella Rottenberg schreef het boek Z: hoe Poetin Rusland weer groot wilde maken. Luister ook | Amerika Podcast Postma in Amerika | Steun voor Oekraïense hulp neemt af De aanvoerder van het Westen is en blijft nog altijd de Verenigde Staten. Verreweg de meeste steun komt uit dat land, maar Amerika-correspondent Jan Postma ziet de steun voor die hulp afbrokkelen. Al zijn de Republikeinen er nog wel behoorlijk verdeeld over.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Morgen is het precies een jaar geleden sinds Rusland Oekraïne binnenviel. Onze Europa verslagever Geert Jan Hahn is vanochtend in Kiev aangekomen. Ondanks de extra maatregelen voor een gevreesde Russische aanval morgen, zag hij vanochtend een ochtendspits als iedere andere dag in de metro van Kiev. Maar gaat er wel een Russische aanval op Kiev komen morgen? Ondertussen nemen namelijk ook de spanningen rondom Moldavië toe. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Morgen, een jaar geleden, was Oekraïne een dubieus land, corrupt, in de greep van oligarchen, geleid door een al evenzeer gewantrouwde oud-komiek die Oekraïens sprak met een zwaar Russisch accent. Nederland had een associatieverdrag met het land bij referendum afgewezen, en draaide pas bij toen een inlegvel werd toegevoegd waarin de weg naar EU-lidmaatschap nadrukkelijk werd geblokkeerd. Morgen, een jaar geleden, was Oekraïne al acht jaar in oorlog met Rusland, dat een deel van het land had bezet dat het nu heeft geannexeerd – toen met groene mannetjes, nu met rekruten en huurlingen. Europa riep dat het een schande was. Er was deernis over 14.000 doden. Er waren onderhandelingen in Minsk. Er was vooral veel Russisch gas. Morgen, een jaar geleden, dachten we allemaal – de gewantrouwde oud-komiek voorop – dat de Russen niet zouden binnenvallen. Met uitzondering van Joe Biden, die het allemaal zag aankomen. Niemand luisterde, misschien omdat hij zo mompelt. Of omdat het, met de geringe Russische legermacht langs de grens, onwaarschijnlijk leek. Vandaag, een jaar geleden, stapte Duitsland uit Nord Stream 2. Nadat het de hele aanlegperiode had beweerd dat het geen politiek, maar een economisch project was, daarin gesteund door onder meer Nederland. Vrijdag, een jaar geleden, toen de inval was begonnen, dachten we dat het na een paar dagen wel weer over zou zijn. Rusland droomde misschien even over het veroveren van Kiev en het afzetten van de oud-komiek, maar we namen aan dat het ging om het gebied in het oosten dat ze al voor een deel in handen hadden. Vrijdag, een jaar geleden, ontdekten we dat de Russische leider een megalomane, door eeuwig argwaan verblinde maniak was, die voor het verwezenlijken van zijn Groot-Rusland gedachte met evenveel onverschilligheid rekruten de dood in joeg als Napoleon, op wie hij wel wat leek. Vrijdag, een jaar geleden, ontdekten we dat het dubieuze, corrupte land, met oligarchen en al, zich niet zomaar gewonnen gaf. De gewantrouwde oud-komiek bleek een begaafde, inspirerende leider te zijn – een soort Churchill van de 21ste Eeuw. Vrijdag, een jaar geleden, bleek dat ook wij onverschillig waren geweest. En naïef. En bevooroordeeld. Het is de vraag of we, met ons gewijzigde oordeel, op tijd zijn, nu het tweede jaar van deze vreselijke oorlog begint. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Duitse minister van buitenlandse zaken Anna Baerbock heeft China laten weten dat het verantwoordelijk is voor de wereldvrede en dus geen wapens aan Rusland moet leveren. Ook de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Blinken en EU-buitenlandchef Borell maken zich zorgen over mogelijke Chinese wapenleveranties aan Rusland. China ontkent tot nu toe dat het van plan is wapens te leveren. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De oorlog in Oekraïne nadert het, tragische, éénjarig jubileum. Voor BNR Nieuwsradio dé gelegenheid om de geopolitieke kopstukken van de zender weer bij elkaar te roepen in: De Alliantie. Aan tafel bij Liesbeth Staats: Bernard Hammelburg, Rob de Wijk, Geert Jan Hahn en Floris Akkerman. Samen nemen zij de belangrijkste gebeurtenissen van het afgelopen jaar door. Hoe groot is het militair falen van de Russen geweest? Wat was het kantelpunt voor Oekraïne? En wat betekent dit voor de geopolitieke verhoudingen? De Alliantie met Bernard Hammelburg, Rob de Wijk, Geert Jan Hahn en Floris Akkerman is een samenwerking van alle geopolitieke podcasts van BNR. Amerika Podcast Boekestijn & De Wijk De Strateeg De Wereld BNR Europa PerestrojkastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Westen blijft met elkaar in gesprek over wapens voor Oekraïne. Volgens CDA-Europarlementariër Esther de Lange laat dat zien dat Europa een economische reus is, maar op militair gebied nog steeds een absolute dwerg. Wat haar betreft moet er een Europese veiligheidsraad komen waar ook de Britten aan tafel zitten. Dat zegt De Lange in BNR De Wereld tegen Bernard Hammelburg. Luister ook | 'Proces voor EU-lidmaatschap Oekraïne kan niet worden versneld' De situatie in Iran De demonstraties in Iran zijn niet meer zo massaal als een paar maanden geleden. Maar dat wil niet zeggen dat de onrust daarmee verdwenen is. Iraans mensenrechtenverdediger en jurist Sander Terphuis ziet nog altijd een grote verzetsbeweging in het land, die zich opmaakt voor meer demonstraties van het voorjaar. De concessies die zijn toegezegd door de Iraanse overheid doet hij af als een wassen neus. Lees ook | China en Iran halen banden aan Europa Update | Een blik op de oorlog vanuit Oost-Europees perspectief Het één-jarig jubileum van de oorlog in Oekraïne nadert. Onze Europaverslaggever Geert Jan Hahn sprak in dat kader met luitenant-kolonel Elisabeth van der Steenhoven. Zij werkt voor de Nederlandse landmacht, maar haar familie komt oorspronkelijk uit Oekraïne. Hoe kijkt zij naar de oorlog door haar Nederlandse én Oost-Europese bril? En hoe vergaat het haar familie, die nu in Polen zit? Luister ook | BNR Perestrojkast Postma in Amerika | Kandidatuur Nikki Haley klap voor Trumps campagne De kandidatuur van Nikki Haley is voor Donald Trump een fikse tegenvaller. Hij raakt namelijk het bureau kwijt waar zijn campagnespotjes tot nu toe vandaan kwamen. Amerika-correspondent Jan Postma legt uit hoe belangrijk die spotjes zijn voor Trump. Luister ook | Amerika Podcast See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er is verwarring ontstaan over de levering van Nederlandse tanks aan Oekraïne. Het hele plan om Oekraïne snel van moderne tanks te voorzien lijkt in het water te vallen. Ondertussen vrezen experts dat de noodzaak van die tanks ook afneemt naarmate het verwachte Russische luchtoffensief dichterbij komt. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat de militaire steun aan Oekraïne zou leiden tot het kannibaliseren van de westerse defensie was voorspeld. Het leveren van geavanceerde wapens kan niet anders gaan dan ten koste van de eigen slagkracht. Amerika zit wat ruimer in zijn militaire jasje, dus wordt niet kwetsbaarder door de levering van HIMAR-artillerie. Nederland wordt dat wél door het uitlenen van, bijvoorbeeld, Patriot-afweergeschut. Wat doen we als er een tweede oorlog uitbreekt? Dat klinkt misschien vergezocht, maar op die eerste oorlog, vlak om de hoek, hadden we ook niet gerekend. De Amerikanen hebben de zogenoemde ‘twee theater’-doctrine, dus de krijgsmacht moet paraat en geoutilleerd zijn voor het voeren van twee oorlogen tegelijk. Toch zitten ook daarin scheurtjes, want daarvoor is eigenlijk ‘volledige paraatheid’ van de luchtmacht nodig. Die was in 1961 door John Kennedy ingesteld. Het betekende dat de vloot van met kermwapens uitgeruste B-52 bommenwerpers op elk moment kon uitrukken, compleet met begeleidende straaljagers en tankvliegtuigen. Het was een magistrale operatie, die in 1991 door George Bush Sr. werd beëindigd. Je zou kunnen zeggen: de Amerikaanse variant van ons vredesdividend: wie had, na de Koude Oorlog, nog zo’n groot militair apparaat nodig? De klok terugdraaien is zelfs voor de Amerikanen een brug te ver. Het is geen schakelaar die je weer aan kunt zetten. Het afschaffen van de ‘volledige paraatheid’ was, achteraf gezien, een precedent. Het gaat op dit moment niet zozeer over de inzet van bommenwerpers, maar over de beschikbaarheid van wapens. En al zeker munitie, want daaraan is nu in de westerse wereld zo’n groot gebrek dat we, zoals Navo-chef Jens Stoltenberg terecht opmerkte, sneller door de voorraden heengaan dan de wapenindustrie kan leveren. De oplossing is een enorme inspanning van het – tot voorkort door velen gewantrouwde – militair-industriële complex. Maar is het voldoende voor de defensie in een tweede oorlog, bijvoorbeeld met China? Of met Iran? Of met Libië? Of met Rusland, dat Europa rechtstreeks onder vuur kan nemen? Dan heeft Europa voldoende munitie voor één dag. Klinkt misschien vergezocht, maar dat was de oorlog in Oekraïne ook, totdat het niet meer vergezocht was. Artikel 97 van de Grondwet definieert de functie van de Nederlandse krijgsmacht. Die hebben we om het koninkrijk te verdedigen, en voor handhaving van de internationale rechtsorde. Als je Patriots uitleent aan Oekraïne, voldoe je aan die tweede doelstelling, maar die gaat ten koste van de eerste. Er dreigt weer een pief-paf-poef rel, maar nu voor het echieSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens NAVO baas Stoltenberg is het gevreesde Russisch voorjaarsoffensief al begonnen. Oekraïne heeft dus dringend meer materieel nodig, maar de voorraadkasten in het Westen raken ondertussen leeg. De productie van nieuwe wapens en munitie is echter geen kwestie van een druk op de knop. En moeten we ons zorgen maken over de Russische vliegtuigen boven Polen die de Nederlandse luchtmacht gisteravond onderschepte? See omnystudio.com/listener for privacy information.

President Zelensky benadrukte in zijn speech in het Europees Parlement dat Oekraïne bij de Europese familie hoort. Daar hoort voor hem dan ook het EU-lidmaatschap bij. Europa moet Oekraïne helpen om de criteria voor het lidmaatschap te halen, maar de procedure zelf kan niet worden versneld zegt PvdA-Europarlementariër Thijs Reuten in BNR De Wereld. Luister ook | 'Steun Oekraïne tot aan de onderhandelingstafel' Europa Update | de speech van Zelensky De speech van Zelensky in het Europees Parlement maakte indruk op de Europarlementariërs. Europaverslaggever Geert Jan Hahn belicht de belangrijkste punten en Europarlementariër Thijs Reuten beschrijft de sfeer in Brussel. Lees ook | Dit zei Zelenski vandaag in Brussel Tweede Kamerleden op bezoek in Oekraïne De commissie Buitenlandse Zaken van de Tweede Kamer heeft aan het begin van de week in het geheim een bezoek gebracht aan Oekraïne. De Kamerleden bezochten parlementariërs in Kiev en keken wat de gevolgen zijn van de oorlog in plaatsen als Boetsja en Irpin. Te gast is VVD-Tweede Kamerlid Ruben Brekelmans. Luister ook | Amerika Podcast Postma in Amerika | Democraten opgelucht na State of the Union De Democraten zijn opgelucht na het optreden van president Biden in zijn State of the Union. Biden wist de Republikeinen uit de tent te lokken waardoor hij er zelf beter uitkwam. Al was dat niet op alle networks te melden. Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoewel voormalig acteur en komiek Volodymyr Zelensky in eerste instantie niet serieus werd genomen als nieuwe president van Oekraïne, begrijpt hij bijzonder goed hoe hij het diplomatieke spel moet spelen. Gisteren was hij in Londen om met premier Rishi Sunek te praten, waarna Europa natuurlijk niet kon achterblijven. Na een onderhoud met Emmanuel Macron en Olaf Scholz spreekt hij vandaag het Europese parlement toe in Brussel.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Russische mannen hebben één ding voor op Oekraïners: ze kunnen er tussenuit piepen. Deze week kwam dat weer in het nieuws toen bleek dat inmiddels 200.000 Russen zijn neergestreken in Servië, waar ze zich, door de etnische en historische banden, thuis voelen. Lastig voor Servië, want het land moet schipperen tussen loyaliteit aan Rusland en het kandidaat-lidmaatschap van de EU. Vooral Russen met een goede opleiding, geld en contacten nemen met honderdduizenden tegelijk de wijk. Het gemakkelijkst is dat naar landen waarvoor ze geen visum nodig hebben, zoals Kazachstan, Armenië en Georgië, hoewel het niet zonder spanningen verloopt. De gastlanden bieden immers onderdak aan deserteurs. Vanaf de eerste dag van de oorlog, op 24 februari, kregen Oekraïense mannen een verbod om hun land te verlaten. Wat niet betekent dat al die mannen hun land van ganser harte verdedigen. Achter het verhaal van onmiskenbare moed schuilt het drama van de mannen die orders negeren, dronken worden, of simpelweg ervan door gaan –deserteurs, dus. Als ze worden opgepakt, worden ze hard gestraft. Maar rechters luisteren naar argumenten, en dus valt voor de ene deserteur de straf harder uit dan voor de ander. Dat is niet onlogisch, want de krijgsmacht moest in razend tempo van een kwart miljoen worden uitgebreid tot ruim een miljoen soldaten. Die nieuwe rekruten moesten allemaal worden getraind en van uitrusting worden voorzien. Maar lang niet iedereen is geschikt, waardoor een hoop ongeschikte soldaten naar het front gingen. Een nieuwe wet moest een eind maken aan de coulance door rechters, en verhoogt de straffen. Het niet opvolgen van een bevel gaat omhoog van vijf naar acht jaar gevangenisstraf, niet verschijnen na een oproep en zonder geldig excuus leidt tot een straf van tien jaar. 25.000 Oekraïners hebben een petitie getekend waarin president Zelensky wordt gevraagd de wet met een veto tegen te houden. Dat heeft hij geweigerd. Discipline is de basis van elke krijgsmacht, en al helemaal tijdens een oorlog. Een krijgsraad is geen civiele rechtbank, maar ook soldaten vallen onder de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens. Over de kadaverdiscipline waaraan soldaten zijn onderworpen, is het laatste woord niet gezegd. Het doet erg denken aan de wijze waarop Russische soldaten worden behandeld. Waardoor het verschil extra pijnlijk wordt, want Russen kunnen er tussenuit piepen. Bijvoorbeeld naar Servië. Air Serbia vliegt nog gewoon van Moskou naar Belgrado.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is waarschijnlijk dat de Oekraïense president Zelensky komende donderdag naar Brussel afreist. Hij zal daar zijn op uitnodiging van de voorzitter van de Europese Raad om het Europese Parlement toe te spreken. Naast ontmoetingen met staatshoofden en regeringsleiders die op dat moment in Brussel zijn zal hij ongetwijfeld weer zijn verlanglijstje benoemen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na de toezegging van de tanks heeft Oekraïne een nieuw wensenlijstje op tafel gelegd, maar het Westen weigert vooralsnog om F16's te leveren. Ron Keller, voormalig ambassadeur in Rusland, Oekraïne, Turkije en China, vindt dat het Westen elke dag de vraag moet stellen wat nodig is voor Oekraïne, totdat de partijen aan de onderhandelingstafel zitten. Bernard Hammelburg spreekt met hem. Luister ook | 'Russisch offensief lijkt zich te richten op Loehansk' EU-top in Kiev Een batterij aan Eurocommissarissen is aangekomen in Kiev voor de EU-top. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn legt uit hoe Oekraïne naar die top kijkt. Stiekem hoopt het land binnen afzienbare termijn al lid te kunnen worden van de EU. Oud-ambassadeur Ron Keller acht dat onwaarschijnlijk, maar vindt wel dat de EU Oekraïne een vooruitzicht moet geven. Lees ook | Finland en Zweden blijven samen gaan voor NAVO-lidmaatschap Herschrijving van de geschiedenis in Rusland Stalin was een held en de Rusland telde echt mee onder zijn leiding en in de Tsarentijd. Dat vindt Vladimir Poetin en dus laat hij de geschiedenis in Rusland herschrijven. De cultuursector speelt hier een grote rol in. Te gast is Michel Krielaars, voormalig Rusland-correspondent voor NRC. Luister ook | Amerika Podcast Postma in Amerika | Nikki Haley doet mee en breekt belofte Nikki Haley gaat het opnemen tegen Trump voor de Republikeinse kandidatuur voor het presidentschap. Eerder gaf ze nog aan niet mee te doen als Trump weer mee zou doen. Amerika-correspondent Jan Postma legt uit hoe Trump op haar kandidatuur heeft gereageerd.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eurocommissarissen zijn onderweg naar de Oekraïense hoofdstad Kiev voor een top. De jaarlijkse top staat deze keer volledig in het teken van de situatie in Oekraïne. Vrijdag wordt waarschijnlijk meer verteld over een speciaal Oekraïne tribunaal in Den Haag en welke rol de EU daarin wil spelen. Ook op de agenda staat dat buitenland chef van de EU Josep Borrell zal aankondigen dat 30.000 Oekraïners militair getraind zullen gaan worden door EU landen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na weken onenigheid en twijfel binnen de NAVO is weliswaar het besluit genomen om tanks aan Oekraïne te leveren, maar die komen op z’n vroegst pas in het begin van de zomer. Dat is te laat voor het verwachte Russische voorjaarsoffensief. De kans op levering van gevechtsvliegtuigen, Zelensky’s volgende wens, is gering. Waterdichte sancties bestaan niet. Dat laatste komt omdat landen binnen en buiten het bondgenootschap niets met sancties te maken willen hebben. Hongarije ligt voortdurend dwars, maar Orban staat daar niet alleen in. De Kroatische president Milanovic, die deze week de woede van Zelensky over zich heen kreeg vanwege de stelling dat ‘de Krim nooit meer deel van Oekraïne wordt,’ is ook tegen sancties. Tekenend is verder de weigering van Brazilië om Oekraïne te helpen, want president Lula vindt dat hij niets met dit conflict te maken heeft. En dan de lange neus die de Saoedi-Arabische kroonprins Mohammed bin Salman trekt tegen het Westen. Hij kwam met Poetin overeen dat het oliekartel Opec+ het huidige leveringsbeleid zou handhaven, en sloot een aantal principeakkoorden met Rusland voor samenwerking op politiek en handelsgebied. De New York Times kwam deze week met een onthullende analyse over de werking van sancties. Om te beginnen hebben EU- en G7-lidstaten maar 9 procent van hun activiteiten in Rusland afgestoten. Wat Rusland tekort komt, wordt goeddeels aangevuld door parallelle of illegale import via Turkije, China, Belarus, Kazakstan en Kirgizië. Er is een enorme toename in de scheepvaart van en naar Rusland. De import is terug op minstens het niveau van vóór de invasie, de roebel is krachtig, het IMF heeft de groeiverwachting bijgesteld van -2,3 naar +0,3 procent. Apple en Samsung legden de export van smartphones naar Rusland stil. De Russische consument stapte over op Chinese telefoons, maar inmiddels zijn ook iPhones en Galaxy’s weer ruim voorradig door import via bevriende buurlanden. China levert semiconductors – niet zo goed als wat de Russen gewend waren, maar goed genoeg. Met behulp van de Emiraten, India, China, Pakistan, Indonesië en Maleisië is een enorme vloot gevormd die transporten midden op zee overlaadt in andere schepen. Landen die Rusland echt willen treffen zullen een betere list moeten verzinnen. Het succes dat wij menen te zien in onze acties tegen Rusland berust goeddeels op onze eigen fantasie en wensdenken.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rusland lijkt vorderingen te maken in het overnemen van Bachmoet. Oekraïense soldaten zeggen op CNN dat het daar ‘a living hell’ is, en er wordt momenteel gekeken of het Oekraïense leger zich moet terugtrekken. De toegangswegen tot het gebied, en daarmee de bevoorrading en vooral de eigen veiligheid, staan enorm onder druk. Het opgeven van Bachmoet ligt gevoelig, maar heeft niet direct gevolgen voor de hele Donbas regio.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na lang wikken en wegen is het Westen over de brug gekomen met tanks. Kolonel Han Bouwmeester zegt dat dit samenhangt met een dreigend Russisch lenteoffensief. Bouwmeester denkt dat dit offensief niet zo massaal zal zijn als de inval van 24 februari van vorig jaar. Het lijkt zich te richten op Loehansk in de Donbas. Bernard Hammelburg gaat met hem in gesprek. Luister ook | 'Duitsland treuzelt te lang over Leopard-tanks' Xi Jinping heeft de toekomst van de wereld in handen Na het tijdperk van Mao en Deng leven we nu in het tijdperk-Xi. Volgens Ties Dams, geopolitiek expert van Instituut Clingendael, leeft de hele wereld in dat tijdperk. Hij schreef er het boek 'Xi: de man die de toekomst van de wereld in handen heeft' over. Dams is te gast. Lees ook | 'Het zijn altijd dezelfde landen waar we last van hebben' Europa Update | Oorlog in Oekraïne mobiliseert Tsjechische kiezer Tsjechië gaat dit weekend naar de stembus om een nieuwe president te kiezen. De president heeft daar vooral een symbolische functie, maar nu wordt een opkomst van 84 procent verwacht. De reden: de ene kandidaat is pro-NAVO, de ander pro-Russisch. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn duidt de situatie. Luister ook | #162: De Oligarch tegen de Generaal Postma in Amerika | Trump kan opa's en oma's weer bereiken Donald Trump mag weer op de sociale mediaplatforms van Meta acteren. Binnen enkele weken krijgt hij zijn Facebook-account terug. Voor Trump vormt dit een belangrijk platform om de oudere kiezer in Amerika te bereiken. Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma. Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu Duitsland en de VS allebei met zware tanks over de brug komen is er volgens Bernard Hammelburg nu echt sprake van een geopolitieke aardschok. Zelenski is blij met het materieel, maar wil nog meer.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In november 1956 viel de Sovjetunie Hongarije binnen, dat een poging had gedaan zich te ontworstelen uit de greep van het Kremlin. Russische soldaten drukten met geweld de geest van de vrijheid terug in de fles. In 1968 gebeurde hetzelfde in Tsjecho-Slowakije, dat een voor Moskou onaanvaardbare, liberalere koers wilde inzetten. De Praagse Lente werd met geweld beëindigd door binnenrollende Russische T-72 tanks. We denken er niet meer aan, maar ook toen waren we verbijsterd over oorlog in Europa. Ook toen waarschuwden politici, academici en journalisten voor het gevaar van een derde wereldoorlog. Wie een Russische invasie vreesde, kon terecht bij de Nederlandse Emigratie Dienst, die voor landverlaters de overtocht betaalde naar Australië, Nieuw Zeeland, Canada of Amerika, plus 60 dollar in contanten per persoon voor de eerste kosten. De politieke overweging had overigens niets met geopolitiek te maken. De toenmalige regeringen vonden Nederland, met 11 miljoen inwoners, te vol. De emoties over de oorlog in Oekraïne zijn vergelijkbaar. 'De grootste oorlog sinds 1945,'een dreigende kernoorlog, 'een potentiële opmaat naar de derde wereldoorlog,' het zijn teruggekeerde, gerecyclede thema´s. Net als onze perceptie dat het in Oekraïne gaat om de verdediging door het Westen van een land dat zich verzet tegen de greep van het Kremlin. De reis van de Russische minister van buitenlandse zaken, Sergei Lavrov, door Afrika, drukt ons met de neus op de feiten. In Zuid-Afrika, op doorreis naar Swaziland, Botswana en Angola, werd hij met alle égards ontvangen. De overgrote meerderheid van de 55 leden tellende Afrikaanse Unie is niet geïnteresseerd in de kwestie-Oekraïne, of is pro-Russisch. In het dekolonisatietijdperk werden de bevrijdingsbewegingen door het Westen genegeerd of bestreden, maar door de Sovjets aangemoedigd en gefinancierd. Dat zijn ze in Afrika niet vergeten. Lavrov wordt binnengehaald als een vriend. Het spreekt vanzelf dat Zuid-Afrika meedoet aan de vlootoefeningen met Rusland en – jawel – China, van 17 tot 27 januari, voor de kust van Durban. De zuidflank van Azië is evenmin geïnteresseerd in een conflict met Rusland. Landen als India, Pakistan en Bangladesh laten zich niet verleiden tot omarming van de Verenigde Staten en Europa. Waarom zouden ze? Oekraïne? Dat is voor hen een simpele burenruzie, in een buurt ver van hun eigen wereld. Het idee dat de oorlog in Oekraïne een conflict is tussen een hongerige dictatuur en een groep landen – wij, dus – die zichzelf zien als tempeliers met als heilige graal een stad die ze hartstochtelijk omarmen: Washington. Voor Amerikanen en Europeanen betekent het dat we behoorlijk alleen op de wereld zijn.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een onderminister in het kabinet van Zelenski is op heterdaad betrapt op het aannemen van steekpenningen. Het gaat om een aanzienlijk bedrag. Hij is direct gearresteerd en uit het kabinet gezet. Sindsdien gaat het in de Oekraïense kranten over niets anders meer dan dit schandaal.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Duitsland levert op dit moment de meeste spullen aan Oekraïne. Maar het wordt echt tijd dat Duitsland de Leopard-tanks vrijgeeft voor gebruik in Oekraïne. Dat vindt PvdA-Tweede Kamerlid Kati Piri. Er wordt wat haar betreft te lang getreuzeld over zwaardere wapens. Piri is te gast in BNR De Wereld bij Geert Jan Hahn. Luister ook | 'De Russische economie zit dik in de problemen' Onze Man Bij De Taliban De Taliban hebben het nu anderhalf jaar voor het zeggen in Afghanistan. 20 jaar lang konden de Afghanen ruiken aan vrijheid. Maar het plotselinge vertrek van Westerse troepen veranderde dat. Journalist Thomas Erdbrink zag met eigen ogen hoe Afghanistan weer een Islamitisch emiraat werd waar vrouwen maatschappelijk totaal worden buitengesloten. De Taliban 2.0 bestaat volgens hem niet. Lees ook | China gaat samen met Taliban naar olie boren Postma in Amerika | 'MAGA-Republicans' komen in belangrijke commissies Trumps belangrijkste bondgenoten krijgen belangrijke posities in commissies in het Huis van Afgevaardigden. Allemaal als dank voor het steunen van Kevin McCarthy om speaker van het Huis te worden. Amerika-correspondent Jan Postma legt uit wat president Biden hiervan gaat merken. Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is dag 330 van de oorlog. Gisteren sprak de president van Oekraïne Zelensky middels een videoboodschap het World Economic Forum toe. Zijn boodschap: de tijd die door de vrije wereld wordt gebruikt om te denken, wordt door de Russen gebruikt om te doden. Met deze woorden verhoogde hij de druk op met name Duitsland om zware tanks te leveren. Bondskanselier Scholz is terughoudend en zegt pas mee te willen werken als de VS ook materieel van hetzelfde kaliber leveren.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Soms kunnen mediamomenten de geschiedenis in ons collectieve geheugen beitelen. Het ‘ijzeren gordijn,’ voor het eerst gebruikt door Churchill in een toespraak, het naakte meisje in Vietnam, op de vlucht voor een napalmbombardement, het dode Syrische jongetje op een Turks strand. Een foto, een citaat, een fragment – het zijn de illustraties van de geschiedenis. In de jaren ’60 was Walter Cronkite, de presentator van het TV-journaal van het Amerikaanse CBS, de meest vertrouwde nieuwsbron. Na het voor de Amerikanen dramatisch verlopen Tet offensief, in 1968 in Vietnam, maakte hij een documentaire van een uur, waarin hij concludeerde dat Amerika met een verkeerde oorlog bezig was, die gedoemd was een patstelling te worden. President Johnsons commentaar: ‘Als ik Cronkite heb verloren, heb ik het Amerikaanse hartland verloren.’ Het zou nog tot 1975 duren voordat de Amerikanen Vietnam verlieten, minus de 58.000 soldaten die er waren gesneuveld. De New York Post, een tabloid, populair en pro-Republikeins, maakte deze week naar analogie van Johnson een grap: ‘Als Biden Scarborough heeft verloren….’ Joe Scarborough, voormalig Republikeins Congreslid, en de lieveling van miljoenen Democraten, presenteert op het pro-Democratische, pro-Biden kabelnieuwsstation MSNBC het ochtendnieuws. Hij kwam met een snoeiharde aanval op Biden, ‘die zich mompelend en stuntelend probeert te redden’ uit wat door een TV-verslaggever ‘garage-gate’ wordt genoemd: de vondst van vertrouwelijke documenten, eerst op zijn oude kantoor, en vervolgens thuis, in zijn garage, uit de tijd van zijn vicepresidentschap. Dat is verboden, die documenten moeten volgens de wet naar het Nationaal Archief. Het Witte Huis staat, begrijpelijk, in de alarmstand. Bij Donald Trump thuis zijn zo’n 300 documenten gevonden. Er zijn grote verschillen. Trump bestrijdt de wetmatigheid van de inbeslagname, en zegt dat hij het volste recht had om documenten te declassificeren en mee te nemen. Biden werkt volledig mee. Minister van justitie Garland benoemde, net als in de zaak-Trump, een speciale, onafhankelijke aanklager, en in het kader van de politieke rampenbestrijding, opnieuw een door Trump benoemde Republikein. Het zal niet helpen. Zoals de Guardian schreef: ‘Er is één winnaar bij de ontdekking van de Biden documenten: Donald Trump.’ In de vele commentaren is het thema: dit wordt een megakwestie in de race om het presidentschap in 2024. Maar dat duurt nog even, en het is heel goed mogelijk dat de Trump-papers en ‘garage-gate’ tegen die tijd vergeten zijn. Maar wellicht heeft de New York Post een punt. Trump was al een beetje uit de gratie, en misschien is Biden het Amerikaanse hartland aan het verliezen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens de Oekraïense inlichtingendienst zal Rusland de komende maanden 500.000 man mobiliseren om mee te vechten in de oorlog. Het gaat om dienstplichtigen en een grote hoeveelheid reservisten. Het Kremlin is bezig met het voorbereiden van een groot offensief langs de hele frontlinie, en daarom wordt de vraag van Oekraïne aan het westen om wapens te leveren steeds luider. Groot-Brittannië heeft toegezegd hoogwaardige zware tanks te zullen gaan leveren, als eerste westerse land. Dit is waarschijnlijk een van de punten die Joe Biden vandaag met Mark Rutte zal gaan bespreken.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rusland probeert het Westen wijs te maken dat het niet lijdt onder de sancties vanwege de oorlog in Oekraïne. Maar niets is minder waar volgens voormalig Rusland-correspondent Hubert Smeets. De auto- en vliegtuigindustrie liggen op hun gat en de kosten voor de oorlog lopen zo hoog op dat bijna de helft van de federale staatsbegroting opgaat aan defensie-uitgaven. Bernard Hammelburg gaat met Hubert Smeets in gesprek. Luister ook | 'Russen denken dat ze tegen NAVO-soldaten vechten' Brazilië likt de wonden na bestorming Brazilië is nog altijd in rep en roer na de bestorming van het parlementsgebouw, het hooggerechtshof en het presidentiële paleis. Zeker 1.500 aanhangers van oud-president Bolsonaro zijn opgepakt. Aan president Lula da Silva de taak om het land weer te verenigen. Te gast is Kees van Rij, voormalig ambassadeur in Brazilië en adviseur van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. Lees ook | De hete aardappel in het Witte Huis heet Jair Bolsonaro Europa Update | Groene steun van Timmermans voor Oekraïne Eurocommissaris Frans Timmermans ging deze week op bezoek bij de Oekraïense president Zelensky. Timmermans sprak over de vergroening van Oekraïne. Tegenover Geert Jan Hahn legt hij uit waarom dit voor Oekraïne wel degelijk prioriteit heeft, ondanks dat het land eerst nog een oorlog wil zien te winnen. Lees ook | 'Rusland pleegt ecocide en moet ter verantwoording worden geroepen' Postma in Amerika | 'Zelfs' CNN gaat los op 'The Biden Files' President Biden beweerde de nette anti-Trump te zijn die zich houdt aan de regels. Maar nu zijn er bij hem zélf vertrouwelijke documenten gevonden. Republikeinen vinden dat linkse media niet genoeg aandacht hebben voor de zaak, maar correspondent Jan Postma valt op dat ook CNN losgaat op de zaak.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je bent een hooggeplaatste militair, je zit onder de vleugels van Poetin in het Kremlin en je wordt overgeplaatst naar het slagveld. Het overkwam Valeri Gerasimov, die nu als nieuwe leider van het Russisch leger in Oekraïne is geplaatst. Waarom? Wordt hij geofferd omdat hij iets verkeerd heeft gedaan, of denkt Poetin dat Gerasimov beter is strategische oorlogsvoering?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat misschien het meest verontrustende is aan de mislukte staatsgreep in Brazilië, is dat Jair Bolsonaro bijna letterlijk het draaiboek van Donald Trump heeft gebruikt. Zijn weigering om zijn nederlaag te erkennen, zijn demonstratieve boycot van de inhuldiging van opvolger Lula da Silva, en de goed georganiseerde bestorming en vernieling van het parlementsgebouw, het presidentiële paleis en het hooggerechtshof door een menigte aanhangers – het was vrijwel een kopie van de bestorming van het Capitool in Washington, twee jaar geleden. Steve Bannon, het strategische brein achter de bestorming van het Capitool, voorspelde op 5 januari 2021, één dag voor de bestorming, in zijn podcast, War Rooms, een ‘revolutie’ in Washington. ‘Morgen breekt de hel los,’ zei hij. De gewelddadige actie in Brasilia noemde hij in zijn podcast ‘#Braziliaanse lente,’ en de deelnemers aan het geweld ‘vrijheidsstrijders.’ Tegen de Washington Post zei hij: ‘de beweging is als het ware de Bolsonaros gepasseerd, zoals Amerika inmiddels al verder is dan Trump.’ Bolsonaro week na de verkiezingen uit naar Orlando, in Florida, wellicht om fijn in de buurt van zijn sole mate in Mar-a-Lago te zitten. Over dat verblijf is trouwens nogal wat te doen, want vanuit het Congres wordt er bij president Biden op aangedrongen de Braziliaan uit te wijzen. Veiligheidsadviseur Jake Sullivan zegt daarvoor geen verzoek van de Braziliaanse regering te hebben ontvangen, maar daarover is het laatste woord zeker niet gezegd. Een woordvoerder van buitenlandse zaken zei dat een verzoek om inlichtingen over Bolsonaro’s visum serieus zouden worden behandeld. Voor het kopiëren van Trumps draaiboek zijn nog andere aanwijzingen. Bolsonaro’s zoon Eduardo, lid van het parlement, had een aantal strategische besprekingen met Trump, Steve Bannon en Trumps campagneadviseur Jason Miller. De Braziliaanse politie zoekt uit wie de bussen heeft verhuurd waarin de activisten naar Brasilia zijn vervoerd, in de hoop te ontdekken wie de bussen heeft gehuurd. Niet zo makkelijk, want de politie was slecht voorbereid en greep nauwelijks in. Ook daar is een parallel met het Capitool, zij het dat de Braziliaanse politie van medeplichtigheid wordt verdacht, terwijl daar in Washington geen aanwijzingen voor waren. Het zal voor Lula da Silva een enorme klus worden de orde in zijn land te herstellen. Hij won de verkiezingen op het nippertje, en de Bolsonaros zijn nog luidruchtiger dan de Trumpisten. Maar dat het draaiboek van Trump politieke handelswaar is, is overduidelijk gebleken. Om Bob Menendez, voorzitter van de Senaatscommissie voor buitenlandse zaken te citeren: ‘Twee jaar na 6 januari blijft Trumps erfgoed ons halfrond vergiftigen.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rusland blijft het vizier richten op alle aspecten van de supply chain van Oekraïne. Langs het hele front in de regio Donetsk is het doel om de belangrijkste uitvalswegen in bezit te krijgen. Momenteel wordt er hard gevochten om lintdorp Soledar, dat inmiddels voor de helft in handen is van Rusland. Soledar ligt tien kilometer ten noorden van de stad Bachmoet (waar al maanden om wordt gevochten) en is daardoor strategisch belangrijk.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ondernemer Jeroen Ketting verliet Rusland na 28 jaar als gevolg van de Russische inval in Oekraïne. De hulpactie die hij optuigde voor Oekraïners maakte het onmogelijk om in Moskou te blijven. Ketting laat een land achter waarin de bevolking het narratief van het Kremlin echt gelooft. Dat gaat zelfs zo ver dat zij denken dat er in Oekraïne tegen NAVO-soldaten wordt gevochten. Bernard Hammelburg gaat met hem in gesprek. Luister ook | De Hoop Scheffer: Poetin heeft de NAVO weer samengebracht Onderhandelen met Poetin Het einde van de oorlog in Oekraïne is nog lang niet in zicht. Er is sprake van een patstelling waarin beide partijen lijnrecht tegenover elkaar staan. Toch vindt SP-Tweede Kamerlid Jasper van Dijk dat er nagedacht moet worden over onderhandelingen, al ziet Van Dijk ook dat dat met de Russische houding erg lastig wordt. Luister ook | Bijen en bommen in Oekraïne Europa Update | 2023 in een notendop Voor de Europese Unie begint het nieuwe jaar traditiegetrouw met een nieuwe voorzitter: Zweden. Onder leiding van dat land zal er meer nagedacht moeten worden over een nieuwe Rusland-strategie. Hoe gaan we voortaan met het land om? Eind dit jaar zal de campagne voor de Europese Parlementsverkiezingen al losbarsten. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn loodst ons door het Europese politieke jaar. Lees ook | Rechts afgeslagen Zweden krijgen halfjaar voortouw in EUSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Vladimir Poetin zou een fregat de Atlantische oceaan op hebben gestuurd, met aan boord hypersonische raketten. Rusland heeft filmpjes hiervan als bewijsmateriaal. Dat is nodig, want niemand weet zeker of deze hypersonische raketten ook echt bestaan. Oekraïne ligt niet aan de Atlantische oceaan en dus kan de actie worden opgevat als dreigement richting (trans-Atlantische bondgenootschap) NAVO.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rusland is een supermacht, dachten we. Na bijna elf maanden oorlog is van dat fabeltje weinig over, of althans: een veel kleiner land kan, met veel wilskracht en westerse hulp, die supermacht tegenhouden. Hoe lang weet niemand, maar als het Afghanistan na negen jaar is gelukt van de supermacht te winnen, maakt Oekraïne op zijn minst ook een kans. Tot nog toe zijn de Russen, in elk geval militair, een stelletje oenen, die hun falen vergelden met verbijsterende wreedheden. Nu is het oppassen geblazen, want, zoals Vladimir Poetin zegt, Rusland is een groot land en we hebben geduld. Wie weet wat hij nog in petto heeft, en waar staat dat de westerse financiële en materiële steun overeind blijft? De vraag is niettemin waarom de Russen blunderen. Een deel van het antwoord hebben we: de krijgsmacht is een zootje, met officieren die niets van strategie begrijpen en soldaten die ongemotiveerd en ongetraind naar het front worden gestuurd. De generaals hebben geen flauwe notie van wat aanvoerroutes betekenen, dus hoe je voedsel, wapens, munitie, brandstof en kleding op tijd en zonder onderbrekingen naar het gevechtsterrein krijgt. Maar het zit dieper. De Russen zijn, behalve oenen, ook praatjesmakers. Ze zijn al jaren bezig met de productie van het Su-57 jachtvliegtuig, het antwoord op de Amerikaanse F-35 en F-22 en de Chinese J-20. De Amerikaanse en Chinese productieketens hebben inmiddels honderden toestellen afgeleverd. Van de Su-57 zijn dat er welgeteld 14, waarvan twee uit de productielijn, en 12 met de hand gemaakte prototypes. Het enige Russische vliegdekschip ligt aan de ketting. Het Russische defensiebudget is 60 miljard dollar, net even minder dan de 1.600 miljard dollar die de Amerikanen in defensie steken. Een andere zeperd: de Uran-9 gevechtsrobot, die eruitziet als een tank zonder bemanning. Maar voorlopig is het andersom: het is een bemanning zonder tank. Het enig prototype werd in Syrië in gebruik genomen en onmiddellijk uitgeschakeld. Het Kremlin pocht voortdurend over alwéér een nieuw wonderwapen, zoals een hypersonische kruisraket, maar het is goeddeels nep. Nep is een sleutelwoord dat door de moderne militaire Russische geschiedenis steeds terugkeert. Tijdens een militaire parade in 1965 toonde de toenmalige Sovjetunie een antiraketraket, de GR-1. De Amerikanen schrokken zich een hoedje, want het westen had geen enkel wapen dat daarop leek. En dus stak Amerika miljarden dollars in het ontwikkelen van een gelijkwaardig systeem. Achteraf bleek dat de raket die was getoond een lege huls was. Sterker nog: van de raketten die doorgaans op parades werden getoond, was een groot deel nep. Partijleider Chroesjtsjov was de opperstalmeester van zijn eigen circus. Donald Trump wilde in 2019 ook zo’n parade-Russische stijl. Het Pentagon heeft hem daar toen van weten te weerhouden, omdat die vorm van machtsvertoon smakeloos en peperduur zou zijn. Of het Pentagon de kennis over de Russische nepwapens met hem heeft gedeeld, is helaas niet bekend.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bij een Oekraïense raketaanval in de Donetsk-regio zijn tientallen (zo claimen de Russen) en honderden (zo claimen de Oekraïners) Russische soldaten om het leven gekomen. Die aanval vond plaats in Markivka, een door de Russen bezette stad. Deze aanval is een van de dodelijkste van deze oorlog, en dat zorgt voor ophef in Rusland.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De oorlog in Oekraïne duurt inmiddels al 10 maanden. Hoe staat de oorlog in Oekraïne er nu voor? En blijft onze steun aan Oekraïne wel zo groot in het nieuwe jaar? We blikken terug en kijken vooruit met Jaap de Hoop Scheffer, voormalig secretaris-generaal van de NAVO en oud-minister van Buitenlandse Zaken. 'Het Europa van voor 24 februari komt niet meer terug'. Luister ook | 'We zien ontzettend veel oorlogsmisdaden' Wapens Amerika komt met nog eens 45 miljard dollar aan steun voor Oekraïne, en ook Nederland heeft 2,5 miljard voor Oekraïne gereserveerd in het nieuwe jaar. De Oekraïense president Zelensky blijft hameren dat meer steun noodzakelijk is. De Hoop Scheffer is het daar roerend mee eens. Volgens hem moeten we maximaal doorgaan met het leveren van steun. En hoewel investeren in de wapenindustrie lang taboe is geweest, pleit de voormalig secretaris-generaal voor méér geld. 'De omwenteling in Europa is zo groot dat banken en pensioenfondsen misschien wel meer moeten investeren in de wapenindustrie'. Lees ook | Kremlin: Vredesplan voor Oekraïne moet 'nieuwe realiteiten' erkennen See omnystudio.com/listener for privacy information.