De Wereld | BNR

Nu de Amerikaanse president Biden heeft uitgesproken dat hij Mark Rutte wel ziet zitten als nieuwe NAVO-baas, is de verwachting dat de resterende 'mopperende' landen uiteindelijk overstag gaan, zegt buitenlandcommentator Bernard Hammelburg.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De oorlog in Oekraïne duurt nu 2 jaar. Voor BNR is het dé gelegenheid om de geopolitieke kopstukken van de zender weer bij elkaar te roepen in een alliantie onder leiding van Liesbeth Staats. In 4 afleveringen praten we je bij over deze oorlog. Met in de derde aflevering aandacht voor het Oekraïense moreel. Luister ook | De Alliantie De geopolitieke kopstukken van BNR Bernard Hammelburg, buitenlandcommentator en presentator van BNR De Wereld Rob de Wijk, hoogleraar internationale betrekkingen aan de Universiteit Leiden en maker van Boekestijn & De Wijk Geert Jan Hahn, Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast Floris Akkerman, Oost-Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast Luister ook | De Oostflank - Europa's grens onder hoogspanning 'Ik heb geen lift nodig, maar wapens' President Zelensky werd aan het begin van de oorlog geroemd om de manier waarop hij een ballingschap van de hand wees. 'Ik heb geen lift nodig, maar wapens.' Het moreel en de Oekraïense strijdlust zijn er voor verantwoordelijk geweest dat Oekraïne de Russische aanval voor een groot deel heeft afgeslagen en veel terrein heeft teruggewonnen. Toch is vijftien procent van Oekraïne nog altijd bezet door Rusland. Nu de oorlog twee jaar duurt ziet Floris Akkerman het moreel afnemen bij de Oekraïners. Luister ook | Dossier EuropaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Om twee redenen kijken we knarsetandend naar de liquidaties van tegenstanders van Poetin: hij laat die openlijk uitvoeren, en wij zijn machteloos. Hij heeft ook wel eens gezegd dat hij met de vijanden van het moederland afrekent, waar die zich ook bevinden. Aleksei Navalny is de zoveelste in een lange rij. Misschien was de arrestatie van vier Russische spionnen in Den Haag, in 2018, het meest illustratief. Het ging om een sullige poging om het gebouw van de OPCW te hacken. Dat mislukte. Ze reisden onder hun eigen namen, hadden paspoorten met opeenvolgende nummers, hadden een taxibonnetje op zak met het adres van de Russische geheime dienst, maakten in Den Haag foto’s van elkaar. Het Kremlin leek te schreeuwen: ja, ja, wij zitten hier achter. De moord op de journalist Anna Politkovskaja in 2006 leidde tot een onderzoek door de overgelopen oud-KGB-spion Aleksander Litvinenko, die vervolgens in Londen werd vermoord met een kopje thee waarin radioactief polonium zat. Hetzelfde overkwam Pussy Riot oprichter Pjotr Verzoliv, die op het nippertje overleefde. Net als oud-spion Skripal en zijn dochter. Idem Vladimir Kara-Muzra, een invloedrijke oppositiefiguur, die zelfs twee vergiftigingen overleefde. En natuurlijk Boris Nemtsov, oud-vicepremier en later keiharde Poetin-criticaster, die op een brug, vlak bij het Kremlin, in een zee van kogels om het leven kwam toen hij met zijn vriendin een wandeling maakte. Of Prigozjin, de baas van huurlingenleger Wagner, die voortdurend openlijk tekeerging tegen Poetin, een staatsgreep probeerde, en vervolgens in zijn eigen vliegtuig werd opgeblazen. Het is een incompleet overzicht, maar iedereen kent de voorbeelden en de waarschuwingen. Drink in Rusland geen thee, kom niet in de buurt van een open raam, denk niet dat je in het buitenland veilig bent. En denk vooral aan het woord van Poetin: we vinden je overal. Wat ons terugbrengt op onze frustratie: Poetin doet dit allemaal openlijk, arrogant, zelfovertuigd, provocerend. De EU komt niet verder dan het Mensenrechtensanctieregime – een soort sanctiereglement – naar Navalny te noemen. Daar slaapt Poetin geen minuut korter door. ‘Wie doet me wat?’ straalt hij uit. Het antwoord is: niemand – helemaal niemand. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De oorlog in Oekraïne duurt nu 2 jaar. Voor BNR is het dé gelegenheid om de geopolitieke kopstukken van de zender weer bij elkaar te roepen in een alliantie onder leiding van Liesbeth Staats. In 4 afleveringen praten we je bij over deze oorlog. Met in de tweede aflevering aandacht voor het afgelopen oorlogsjaar met het mislukte Oekraïense tegenoffensief. Luister ook | De Alliantie De geopolitieke kopstukken van BNR Bernard Hammelburg, buitenlandcommentator en presentator van BNR De Wereld Rob de Wijk, hoogleraar internationale betrekkingen aan de Universiteit Leiden en maker van Boekestijn & De Wijk Geert Jan Hahn, Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast Floris Akkerman, Oost-Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast Luister ook | De Oostflank - Europa's grens onder hoogspanning Tegenoffensief Oekraïne probeerde kostte wat het kost een doorbraak te forceren in 2023. Maar in tegenstelling tot een jaar eerder lukte dat deze keer niet. Het grootste succes van Oekraïne was het toebrengen van zware verliezen aan de Russische vloot op de Zwarte Zee. Op het land was het juist Rusland wat toesloeg na zware gevechten in Bachmoet en Avdiivka. Bij het opnemen van deze podcast was Avdiivka nog niet gevallen, maar dat is inmiddels wel gebeurd. Toch kunnen we onszelf ook de vraag stellen of de doelen wel realistisch waren. Hebben we de Russen niet stelselmatig onderschat en Oekraïne toch ook overschat? Feit is wel dat de Westerse steun vaak te laat kwam en te weinig was. Luister ook | Dossier EuropaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De oorlog in Oekraïne duurt nu 2 jaar. Voor BNR is het dé gelegenheid om de geopolitieke kopstukken van de zender weer bij elkaar te roepen in een alliantie onder leiding van Liesbeth Staats. In 4 afleveringen praten we je bij over deze oorlog. Met in de eerste aflevering aandacht voor de Westerse steun voor Oekraïne. Luister ook | De Alliantie De geopolitieke kopstukken van BNR Bernard Hammelburg, buitenlandcommentator en presentator van BNR De Wereld Rob de Wijk, hoogleraar internationale betrekkingen aan de Universiteit Leiden en maker van Boekestijn & De Wijk Geert Jan Hahn, Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast Floris Akkerman, Oost-Europaverslaggever en maker van de BNR Perestrojkast Luister ook | De Oostflank - Europa's grens onder hoogspanning Brozere steun vanuit het Westen Het afgelopen jaar bewees dat de Westerse steun brozer is geworden. Europese landen doen er langer over om tot akkoorden te komen en we lopen tegen de grenzen op van wat we kunnen doen. In de Verenigde Staten is ondertussen te zien dat president Biden steeds moeilijker geld vrij weet te krijgen in het Huis van Afgevaardigden, waar de Republikeinen het voor het zeggen hebben. Als je alle steun bij elkaar optelt zie je dat Europa meer doet dan de Amerikanen, maar die doen dan weer meer op militair vlak. In Europa is Nederland het vijfde land qua steun voor Oekraïne, voor een groot land als Frankrijk. Luister ook | Dossier EuropaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Zesentwintig van de 27 Europese lidstaten roepen gezamenlijk op tot een 'onmiddellijke humanitaire gevechtspauze' in Gaza. Dat zegt EU-buitenlandchef Joseph Borell. Daarmee schaart Europa zich achter de Verenigde Staten, die van plan zijn een resolutie voor te leggen aan de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Daarin staat de oproep tot een tijdelijke gevechtspauze. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De vooraanstaande Russische oppositievoerder Aleksej Navalny is op 47-jarige leeftijd overleden. De strafkolonie waar Navalny gevangen zat meldt dat hij onwel werd tijdens een wandeling. De precieze doodsoorzaak is niet bekend. Vanuit de hele wereld stromen de reacties binnen. In deze extra uitzending praat Liesbeth Staats met buitenlandcommentator Bernard Hammelburg en makers van de BNR Perestrojkast Geert Jan Hahn en Floris Akkerman.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De jaarlijkse veiligheidsconferentie in München is begonnen! Veel grote landen en organisaties zijn weer aanwezig in de Beierse stad om gedachten uit te wisselen over alles wat met veiligheid te maken heeft. Op de agenda staan onder andere de conflicten in Oekraïne en Gaza. In alle waarschijnlijkheid zal het ook veel gaan over de discussie rond de 2% norm van de NAVO, die heeft Trump na een bijzondere uitspraak namelijk weer aangezwengeld.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wopke Hoekstra mag zich nu vier maanden Eurocommissaris voor klimaatactie noemen. Maar net als in zijn vorige functie als minister van Buitenlandse Zaken, blijft de oorlog in Oekraïne hem ook in zijn nieuwe rol bezighouden. Wat Hoekstra betreft moet heel Europa werken aan een langjarige visie op de Oekraïnesteun. 'Je moet je over dictators geen enkele illusies maken.' Luister ook | Boerenprotesten in Europa: 'Met de kalkoen over het Kerstdiner praten is lastig' Het grote thema voor Hoekstra in zijn functie als klimaatcommissaris was de klimaattop in Dubai. Daar werd in december voor het eerst een deal bereikt over het 'weg bewegen' van fossiele brandstoffen. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn peilde de stemming in Brussel onder Europarlementariërs en zij zijn vrijwel unaniem lovend over Hoekstra in zijn huidige rol. Zeker in deze periode in Europa, waarin de Green Deal en de natuurherstelwet weer onder vuur liggen door de Europese boerenprotesten. Lees ook | Poetin heeft liever Biden dan Trump als president Poetin is in zijn nopjes Waar Oekraïne het moeilijk heeft in de oorlog zit president Poetin er rustig bij. Hij maakt zich vooral druk over het interview wat hij vorige week gaf aan Tucker Carlson. Hij vindt het teleurstellend dat Carlson niet met scherpere vragen kwam, dan had hij daar ook scherper op kunnen antwoorden. Ruslandkenner van Raam op Rusland Hubert Smeets vindt het interview ook een gemiste kans voor Poetin. Volgens Smeets is er in Rusland wel degelijk onvrede over de oorlog, maar niet in Moskou. Luister ook | 3. Moldavië wil uit de Russische wurggreep Valentijnsdag met Trump | Postma in Amerika President Trump spendeerde ook aandacht aan Valentijnsdag, in de hoop dat zijn kiezers dat dan weer aan hem terugbetalen. Hij kwam met een opvallende oproep richting zijn vrouw Melania, maar of je daarna toch even wat over wil maken. Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma over dit en meer.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Steeds meer Westerse landen roeren zich, omdat ze klaar zijn met de manier waarop Israël oorlog voert in Gaza. Enkelen dreigen zelfs met sancties. En Vladimir Poetin heeft liever Joe Biden als Amerikaans president dan Donald Trump. Dat zegt Vladimir Poetin zelf. Het laatste nieuws krijg je van buitenlandcommentator Bernard Hammelburg en Europaverslaggever Geert-Jan Hahn.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Toen het plan werd ontwikkeld voor de bouw van de F35, als opvolger van de F15 en F16, konden geïnteresseerde landen inschrijven als productiepartner. Voordelen: meewerken aan het ontwerp, en korting in de vorm van orders voor de eigen industrie. Vandaar de bijnaam Joint Strike Fighter, of JSF. Nederland koos voor de optie van het partnerschap. Wij zijn dus een soort juniorpartner van het Amerikaanse Lockheed-Martin. Het is volkomen logisch dat Nederland prototypes testte, en dat Amerikaanse onderdelen van de F35 op een door de VS gebruikte Nederlandse basis liggen. Daar gaan regering en parlement over. Het Gerechtshof vonniste dat Nederland geen onderdelen mag doorsturen naar Israël, omdat de Israëliërs de F35 in Gaza mogelijkerwijs gebruiken bij schending van het oorlogsrecht. Wat voor rol de F35 in de oorlog met Gaza speelt wist het hof niet precies. Die rol is vermoedelijk gering, want het is een peperduur en voor deze missie erg overgekwalificeerd wapen. De belangrijkste strategische reden om het toestel in te zetten is dat het verborgen kan blijven voor vijandelijke radar, wat bij de bombardementen in Gaza totaal niet relevant is. De bulk van de Israëlische luchtmacht is de F15 en F16. Na 9/11 riep de NAVO voor de eerste, en tot dusver enige keer Artikel 5 in: een aanval op een is een aanval op allen. Amerika had er niet om gevraagd, het was een spontane reactie van de bondgenoten. De inval in Afghanistan draaide uit op een twintig jaar durende catastrofe, waaraan Nederland deelnam en waarbij tienduizenden onschuldige burgerslachtoffers vielen. Geen actiegroep die de krijgsmacht voor de rechter sleepte wegens schending van het oorlogsrecht. Na de pogrom van 7 oktober, kwam Joe Biden met een verstandige maar genegeerde waarschuwing aan Bibi Netanyahu: maak niet de fout die wij hebben gemaakt. Met andere woorden: stuur je leger niet als wraak een oorlog in waarvan je het eind niet kunt voorspellen en die je niet kunt winnen. Veel slachtoffers is gruwelijk, maar geen bewijs van schending van het oorlogsrecht. Daarvoor is een gedegen, zorgvuldig onderzoek nodig. Je zou je kunnen voorstellen dat rechters daarop aandringen. Maar bemoeienis met een beleid dat door de regering is vastgesteld en door het parlement goedgekeurd, over materiaal dat bovendien geen eigendom is van Nederland, is politiek, bedreven door wat de onafhankelijke rechtbank zou moeten zijn. Gelukkig heeft de regering onmiddellijk cassatie aangevraagd bij de Hoge Raad, en die zal het vonnis wel vernietigen. Het kost wel eens wat moeite, maar gelukkig is Nederland nog altijd een democratie.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Demissionair premier Mark Rutte was op bezoek bij zijn Israëlische collega Benjamin Netanyahu. Hij riep hem op om Rafa niet binnen te vallen. Rutte zei dat het kan leiden tot een grootschalige humanitaire situatie.President Biden en koning Abdoellah II van Jordanië zijn in de VS °in gesprek over de vrijlating van gijzelaars én een staakt-het-vuren tussen Hezbollah en Israël.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Heel Europa is in de ban van de boerenprotesten. De boeren zijn boos over de regeldruk vanuit Brussel. Oud-landbouwminister Cees Veerman, zelf ook boer, snapt de boosheid van de boeren. Volgens hem ontbreekt het aan een duidelijke visie vanuit de politiek en dat maakt boeren radeloos. 'Boeren zijn net slagroom, hoe meer je er in roert hoe stijver ze worden.' Luister ook | 'De bel voor Europa heeft nog nooit zo luid geklonken als nu' Vanuit Brussel is het idee gekomen dat onder meer dertig procent van de landbouw ecologisch moet zijn, maar daar heb je mankracht voor nodig in plaats van chemische producten. Veerman wijst erop dat die mensen er nu vaak niet zijn. Ook moet er meer in regio's gedacht worden in Brussel. Een akkoord zoals in Nederland de bedoeling was met de sector ziet Veerman echter niet zitten. 'Met de kalkoen over het Kerstdiner praten is een lastige dialoog.' Lees ook | Trump niet immuun, 'kon in een moderne democratie moeilijk anders' Hooggerechtshof buigt zich over Trump Mag oud-president Trump meedoen aan de presidentsverkiezingen? Over die vraag buigt het Amerikaanse Hooggerechtshof zich. De staten Colorado en Maine besloten eerder om Trump van het stembiljet te schrappen. Amerikanist Kenneth Manusama legt uit welke overwegingen het Hooggerechtshof kan maken en waar ze met name op zullen leggen. Amerika-correspondent Jan Postma legt uit hoe de zaak leeft en hoe die de campagne beïnvloedt. Luister ook | De Oostflank Rutte positiever tegenover Bulgarije Demissionair premier Rutte is positiever gestemd over Bulgarije. Hij ontving premier Denkov en daarin ging het vooral over de positie van Bulgarije ten opzichte van Rusland en de economische belangen van Bulgarije in de EU. Zo komt het land vanaf maart deels in de Schengenzone te liggen, mede door een draai van Rutte. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn was bij de persconferentie van de beide premiers.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Elke dinsdag- en donderdagochtend werpen Geert Jan Hahn en Bernard Hammelburg een blik op de wereld. Het gaat niet alleen over de laatste ontwikkelingen op militair en diplomatiek gebied in Oekraïne, Rusland en Europa maar ook over de volatiele situatie in het Midden-Oosten. Ook het conflict tussen Israël en Hamas heeft een grote impact op ons continent én mogelijk op de Russische oorlog in Oekraïne. Bernard bespreekt de ontwikkelingen omtrent de besprekingen tussen Israël en Hamas. Netanyahu wend zich daar namelijk af van zijn enige bondgenoot; Amerika. Daar werd gisteren weer een steunpakket voor Oekraïne afgekeurd, Republikeinen laten zich beïnvloeden door niemand minder dan Donald Trump. Steun voor Oekraïne van de Amerikanen laat dus op zich wachten stelt Geert Jan, een gordiaanse knoop. Het nu al beruchte Putin-interview van Tucker Carlson wordt ook besproken; is het serieuze journalistiek of propaganda materiaal? En moeten we Carlson de EU uit houden? Tot slot nog aandacht voor aanstaande maandag; dan vieren we het vijfjarig bestaan van de Perestrojkast in Nieuwspoort en jij kan erbij zijn! Hosts Floris Akkerman en Geert Jan Hahn, bespreken met gasten Kysia Hekster en Bob Deen tien jaar oorlog in Oekraïne, reizen naar het front en bieden een kijkje achter de schermen van de podcast. Er zijn nog tickets verkrijgbaar op de website van Nieuwspoort! https://www.nieuwspoort.nl/programma/bnr-perestrojkast-live/date/414/2024-02-12/2024-02-12 See omnystudio.com/listener for privacy information.

Antony Blinken, de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, is op zijn vijfde vredesmissie door het Midden-Oosten sinds de pogrom van Hamas in Israël op 7 oktober. Hij zou graag de duif met het olijftakje zijn, maar komt niet verder dan postduif, met als vaste route Riyad, Amman, Cairo, Doha, Tel Aviv en Ramallah. En met vaste dwarsliggers die zijn vredesmissie blokkeren: Ismail Haniyeh en Yahya Sinwar, de roverhoofdmannen van Hamas, en Bibi Netanyahu, de zelfbenoemde verlosser van Israël. Haniyeh, die veilig in Qatar woont, en Sinwar, die ergens in Gaza zit, eisen beëindiging van de oorlog voordat ze gijzelaars uitwisselen. Netanyahu wil totale vernietiging van Hamas. Het zijn beide waanideeën, waarmee ze hun eigen volkeren ophitsen en misleiden. Over wat de gewone Gazaan over Haniyeh en Sinwar denkt weten we weinig. Oppositie tegen Hamas leidt tot harde represailles, arrestaties, marteling en executie, maar de pogrom van 7 oktober had weldegelijk de sympathie van een ruime meerderheid. Hoe de Israëliërs over Netanyahu denken, weten we daarentegen precies. Voor de oorlog waren er negen maanden lang wekelijks demonstratie tegen Netanyahu´s Orbaniaanse en Trumpistische pogingen om de democratie de nek om te draaien. Zijn ultraconservatieve coalitiegenoten hielden hem overeind. Hij verkondigde trots dat hij al 16 jaar de stichting van een onafhankelijk Palestina had geblokkeerd. Nu heeft een overgrote meerderheid maar één klacht en één eis: jij bent verantwoordelijk voor 7 oktober – zorg dat de gijzelaars terugkomen. En of dat lukt of niet, verdwijn. Er doen allerlei verhalen de ronde over zijn zoon, die in Miami een woning aan het inrichten is voor Bibi in ballingschap. En voor de alcoholistische first lady Sara, die tekeer kan gaan alsof ze bij de NPO werkt. Maar Israël is nog altijd een coalitie-democratie, en hoe kom je van de premier of het kabinet af? Net als in het VK, kan de premier worden vervangen door een partijgenoot. Zie die binnen Likud maar te vinden. Motie van wantrouwen? Kan ook, maar dan zijn er verkiezingen nodig, en dan ben je zo drie maanden verder – niet handig voor een land in oorlog, en Bibi blijft dan demissionair gewoon premier. Het zou ook kunnen dat zijn collega’s in het oorlogskabinet, Gantz, Eisenkot en Gallant, zich openlijk van hem distantiëren en hem aan de kant zetten. Maar de meest kansrijke optie is de aanzwellende stem van het volk, dat massaal roept ‘tot hier en niet verder.’ Blinken kan het nooit hardop zeggen, maar dat is waarop hij hoopt. Uiteindelijk is een bestand alleen mogelijk als de Hamas-roverhoofdmannen en Bibi van het toneel verdwijnen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland en Jordanië hebben opnieuw hulpgoederen gedropt boven de Gazastrook. De operatie was gecoördineerd met Israël en kostte ongeveer 1 miljoen euro. EU-buitenlandchef Joseph Borrell heeft lidstaten opgeroepen om de export van wapens en munitie naar andere landen dan Oekraïne tijdelijk stop te zetten. De Amerikaanse buitenlandminister Antony Blinken is alweer in het Midden-Oosten, voor een ´crisisreis´. Hij bezoekt Israël, de Westelijke Jordaanoever, Saoedi-Arabië, Egypte en Qatar. En Zweden moet opnieuw langer wachten op NAVO-lidmaatschap, want het Hongaarse parlement zit nog dwars.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sinds de Russische inval in Oekraïne is Europa veranderd. Meer eenheid, grotere defensiebudgetten en een gezamenlijke strategie tegen Rusland. Maar vooral Oost-Europa ervaart de praktische kant van de oorlog. Want wie weet wat Poetins einddoel is? Onze verslaggevers nemen je in De Oostflank mee naar de oostgrens van Europa. Luister ook | 1. Finland is altijd klaar voor oorlog Luister ook | 2. Griekenland: 'the pin of the map' De oorlog heeft ertoe geleid dat Finland lid is geworden van de NAVO. Het land deelt een grens van drieduizend kilometer met Rusland. Moldavië ziet al sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie een Russisch leger binnen zijn landsgrenzen in de afvallige regio Transnistrië. En Polen wil maar liefst vier procent van het bbp in defensie investeren. Door de oorlog in Oekraïne hebben de omringende landen veel mensen op moeten vangen die gevlucht zijn voor de oorlog. In Polen alleen al zijn dat er een miljoen. En via Griekenland komen er ook vluchtelingen uit andere delen van de wereld Europa binnen, denk aan het onrustige Midden-Oosten en Afrika. Hoe beïnvloedt dit een land als Griekenland? En wat betekent dit voor het Europese vluchtelingenbeleid? In de podcast De Oostflank neemt BNR je mee naar deze regio. BNR-verslaggevers Martijn de Rijk, Geert Jan Hahn en Stefan de Vries reizen af naar Finland, Polen, Moldavië en Griekenland om te zien wat de impact van deze crises zijn op deze landen. Ze doen verslag en vertellen aan Nina van den Dungen wat ze hebben gezien en welke rol Europa hierin speelt. Over de makers: Nina van den Dungen is presentator van BNR. Ze maakt onder meer de programma’s Beter en Doorgelicht. Martijn de Rijk is algemeen verslaggever van BNR. Eerder maakte hij onder meer de podcast Hoge Bomen over de NS. Voor De Oostflank heeft hij Griekenland bezocht. Geert Jan Hahn is Europa-verslaggever voor BNR en maker van de BNR Perestrojkast. Voor De Oostflank heeft hij Moldavië bezocht. Stefan de Vries is Europa-correspondent voor BNR. Voor De Oostflank heeft hij Polen en Finland bezocht. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De crisis in het Midden-Oosten maakt weer duidelijk dat Europa op geopolitiek gebied nog altijd een relatief kleine speler is. Dat de EU een deal heeft gesloten over de steun voor Oekraïne wordt dan ook toegejuicht door voormalig NAVO-secretaris-generaal Jaap de Hoop Scheffer en buitenlandwoordvoerder Kati Piri van GroenLinks-PvdA. Luister ook | Ollongren bezorgd over Oekraïne-steun in kabinet met PVV Geen voet aan de grond in het Midden-Oosten De Hoop Scheffer, tevens oud-minister van buitenlandse zaken, wijst op de positie die de EU in het Midden-Oosten heeft. Sven Koopmans is er speciaal gezant namens de EU, maar ook buitenlandchef Borrell heeft weinig in de melk te brokkelen in de regio. Een oplossing in het Midden-Oosten is volgens De Hoop Scheffer kansrijker wanneer Netanyahu van het podium verdwijnt. Een andere interessante optie om mee te beginnen is Palestina te erkennen. Daar werken de Amerikanen nu volgens Axios aan, al wordt dat wel ontkent door het Witte Huis. De Hoop Scheffer schetst in BNR De Wereld ook de dilemma's waar president Biden voor staat na de aanval op een Amerikaanse basis in Jordanië. Hij kan Iran aanvallen, de Iraanse proxy's in onder meer Irak en Jemen aanpakken of niks doen. De Hoop Scheffer denkt dat die tweede optie de beste is. 'Ik zou hem adviseren wat hij op dit moment al in de praktijk brengt.' Lees ook | EU-leiders bereiken in Brussel akkoord over hulp aan Oekraïne Europa steeds meer alleen GroenLinks-PvdA-buitenlandwoordvoerder Kati Piri maakt zich zorgen over de positie van Europa. Ze is blij dat Hongarije akkoord is met de 50 miljard steun voor Oekraïne, maar wijst erop dat Europa steeds meer alleen komt te staan. Denk daarbij aan de Amerikanen die nog altijd geen nieuwe financiële hulp hebben toegezegd. Ook binnen Europa zelf is er nog verdeeldheid. 'Duitsland doet veel en is na Amerika de grootste leverancier, maar bij Frankrijk blijft het toch meer bij woorden. Luister ook | Nieuw: De Oostflank - Europa's grens onder hoogspanning Democratische tegenstanders van Biden | Postma in Amerika Je zou het niet zeggen, maar ook president Biden moet nog voorverkiezingen ingaan. Die zijn weliswaar een formaliteit, maar Amerika-correspondent Jan Postma zocht tegenkandidaat Dean Phillips op in South Caroline, waar de Democratische primaries plaatsvonden. Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Als in een land in één jaar tijd 28.000 burgers worden vermoord, het wereldkampioen is in verkrachten, en op de wereldranglijst van 193 landen op de zevende plaats staat als gevaarlijkste land ter wereld, allemaal voornamelijk door etnische tegenstellingen, mag je dan spreken van genocide? Zo’n land is er, en het is niet zo’n simpele vraag. De neiging bestaat om bij zulke statistieken te denken: dit zijn zo ongelofelijk veel slachtoffers, en de haat tussen de etnische groepen is zo groot – dit moet wel genocide zijn. Best te begrijpen. In ons hoofd is heel veel onschuldige slachtoffers synoniem aan het idee van genocide. Alleen klopt het niet. De Conventie voor het Voorkomen en het Bestraffen van het Misdrijf van Genocide, in 1948 door de VN opgesteld als basis voor het Tribunaal van Neurenberg, is behoorlijk specifiek. Het moet gaan ‘om het voornemen om een nationale, etnische, raciale of religieuze groep gedeeltelijk of geheel uit te roeien’. Het is dus logisch dat het Internationale Hof van Justitie jaren nodig heeft om te bekijken of Israël in Gaza genocide pleegt. Simpel gezegd: is Israël uit op het vermoorden van zoveel mogelijk Palestijnen? Of voert het land een oorlog waarin heel veel burgers omkomen, maar niet omdat Israël daarop uit is? Daarvoor moeten zoveel mogelijk voorbereidingen van gevechtshandelingen worden gereconstrueerd. Commandanten houden doorgaans logboekjes bij, waarin staat wat het doel is van de missie, hoeveel vijandelijke en eigen soldaten daarbij kunnen omkomen, en wat de geschatte ‘nevenschade’ is, een vreselijk woord dat de dood van onschuldige mannen, vrouwen en kinderen betekent. Het gaat om de reconstructie van vele honderden missies. Eisen hof Het hof zei wel drie belangrijke dingen: Israël moet binnen een maand zoveel mogelijk plannings-documentatie overhandigen, zodat een gedegen onderzoek kan beginnen, Israël kreeg een waarschuwing de weg van genocide te vermijden – een soort gele kaart – maar er kwam geen eis om de oorlog te beëindigen. Typisch een vonnis dat in dit gepolariseerde conflict tot wijd uiteenlopende reacties leidde: ‘het ICJ ziet genocide,’ ‘Israël krijgt een stevige tik op de vingers,’ maar ook ‘Israël is de duidelijke winnaar, geen genocide’. Je kan ook zeggen: het is maar wat je erin wilt lezen. Oh ja, dat land met die tienduizenden moorden en verkrachtingen? Dat bestaat inderdaad echt. Het heet Zuid-Afrika.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Donderdag wordt er besloten of er een nieuw steunpakket voor Oekraïne komt. De Financial Times schrijft dat de EU in het geheim een plan aan het smeden is om de Hongaarse munt te saboteren als ze niet instemmen. Verder stelde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Antony Blinken, dat de situatie in het Midden-Oosten lange tijd niet zo gevaarlijk geweest als nu. Dat zei Blinken op een persconferentie met Jens Stoltenberg, de secretaris-generaal van de NAVO. Daarnaast zit Biden een spagaat: hoe zal hij reageren op de drone-aanval in Jordanië?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Demissionair minister van Defensie Kajsa Ollongren maakt zich zorgen over de gevolgen voor de steun voor Oekraïne in een toekomstig kabinet met de PVV. Dat zegt ze in BNR De Wereld. De partij van Wilders is tegen, terwijl VVD, NSC en BBB voor zijn. 'Ik ben er wel bezorgd over. Ik heb wel vertrouwen in de andere drie partijen die daar heel duidelijk over zijn geweest, maar coalitieonderhandelingen zijn onderhandelingen.' Ollongren roept het toekomstige kabinet dan ook op om door te gaan met deze steun. Luister ook | 'Optimisme in Oekraïne heeft een flinke deuk gekregen' Niet alleen in Nederland is er een andere politieke wind gaan waaien. Ook in andere landen groeien populistische partijen. Ollongren zei in september al dat ze zich bezighield met een eventuele terugkeer van Donald Trump als president van de Verenigde Staten. Met zijn prestaties in de voorverkiezingen is dat alleen nog maar groter geworden. Juridische onderbouwing bij acties tegen Houthi's Nederland is vanaf het eerste uur betrokken bij de acties tegen de Houthi-rebellen in Jemen met twee stafofficieren. Na de defensieve missie 'Prosperity Guardian' is nu de aanvallende missie 'Poseidon Archer' opgetuigd. In die laatste missie worden ook doelen in Jemen zelf aangevallen, wat als een oorlogshandeling gezien kan worden. Voor president Biden was dat lang een rode lijn die hij niet wilde overgaan. Ollongren zegt dat Nederland hier ook mee heeft geworsteld, maar dat uiteindelijk is besloten dat het juridisch voldoende te rechtvaardigen viel. Lees ook | Egyptische economie gebukt onder Houthi-aanvallen: ‘Tientallen miljoenen misgelopen’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Elke dinsdag- en donderdagochtend werpt Geert Jan samen met collega Bernard Hammelburg een blik op de wereld. Dat gaat niet alleen over de laatste ontwikkelingen op militair en diplomatiek gebied in Oekraïne, Rusland en Europa, maar ook over de volatiele situatie in het Midden-Oosten. Want het conflict tussen Israël en Hamas heeft ook grote impact op ons continent én mogelijk op de Russische oorlog in Oekraïne. Rond het neergeschoten Russische vliegtuig bij Belgorod spelen veel vragen volgens Europaverslaggever Geert Jan Hahn. Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg bespreekt de rol van Qatar in de onderhandelingen tussen Israël en Hamas. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op Bibi Netanyahu en een snel slinkend aantal geestverwanten na, gaat de hele wereld ervan uit dat het Israëlisch-Palestijnse conflict alleen kan worden opgelost met een tweestaten-oplossing. De Westoever van de Jordaan en Gaza vormen dan samen het onafhankelijke Palestina. Iedereen vindt er wat van, maar wat je nauwelijks hoort is hoe de Palestijnen er zélf tegenover staan. En geef ze eens ongelijk, want het hebben van een mening is in Palestina levensgevaarlijk. Beide delen van Palestina zijn rabiate dictaturen. Buitenlandse bewindslieden brengen plichtmatige bezoekjes af aan de 87-jarige Machmoed Abbas in Ramallah, doen dan net alsof hij de leider is van de Westoever, en blijven hem braaf ‘mr president’ noemen, hoewel verkiezingen al 15 jaar zijn uitgesteld. Zijn regime is tot in de haarvaten corrupt en behoorlijk wreed. Openbare oppositie wordt niet getolereerd, vrije media zijn er niet, gevangen worden gemarteld, executies zijn niet ongewoon, om nog maar niet te spreken over de LHBT-gemeenschap, die opgejaagd wild is. Veel ernstiger is de situatie in Gaza, waar Hamas een schrikregime in de stijl van IS uitoefent. Voor de huidige oorlog waren er wel protesten, maar die werden met harde hand neergeslagen. De repressie is aanmerkelijk harder dan op de Westoever. Dat in zoveel huizen, scholen en ziekenhuizen wapens en munitie ligt opgeslagen is niet uit liefde voor Hamas, maar uit angst. Wie zich probeert te onttrekken, heet meteen collaborateur en kan standrechtelijk worden geëxecuteerd. Gaza is ‘Little Iran.’ Joe Biden en andere wereldleiders vinden dat de twee delen van Palestina onder leiding moeten komen van de Palestijnse Autoriteit, dus van Abbas, zoals vóór de Gazaanse staatsgreep door Hamas in 2007. Netanyahu noemt dat onaanvaardbaar, de Arabische wereld ziet het als onuitvoerbaar. Toch zit daar de oplossing. Westerse diplomaten en invloedrijke Palestijnen, vooral in de diaspora, praten over degradatie van Abbas tot een ceremoniële opa, en de benoeming van een partijloze premier, zoals de alom gerespecteerde econoom Salam Fayyad. Van 2007 tot 2013 was hij premier van de PA, had uitstekende contacten in de hele wereld, inclusief Israël, maar werd weggepest door het Palestijnse parlement, hoewel dat alleen in naam bestaat. Klinkt allemaal ingewikkeld, en dat is het ook. Maar voor een tweestaten-oplossing is een levensvatbaar Palestina nodig, en dat kan alleen als de huidige Palestijnse roverhoofdmannen het veld ruimen en een geloofwaardig interim-bestuur wordt geïnstalleerd, zodat niet over de toekomst ván de Palestijnen wordt gepraat, maar ook dóór de Palestijnen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een Wapenstilstand, een Tweestatenoplossing en een vrije uittocht voor Hamas-leiders. Het gonst van de geruchten over het verloop van de oorlog tussen Israël en Hamas. Israël stelt volgens de Amerikaanse nieuwssite Axios een staakt-het-vuren van twee maanden voor - áls Hamas alle gijzelaars vrijlaat. En CNN meldt dat Israël ook voorstelt om Hamas-leiders een vrije uittocht te bieden uit de Gaza-strook.Intussen wordt de druk op Netanyahu opgevoerd. Door het buitenland maar zeker ook in het binnenland. Er werd ook gestemd over een motie van wantrouwen,See omnystudio.com/listener for privacy information.

Oekraïne heeft het moeilijk in de oorlog tegen Rusland en dat heeft ervoor gezorgd dat het optimisme in Oekraïne een flinke deuk heeft gekregen. Dat stelt voormalig ambassadeur Robert Serry. Hij bezocht zijn familie en vrienden die hij nog altijd in het land heeft. Serry pleit in BNR De Wereld voor een veiligheidsovereenkomst zoals de Britten die al met Zelensky hebben gesloten. ‘Dan kan Oekraïne steeds meer voor zijn eigen veiligheid en vrijheid zorg dragen.’ Luister ook | 'Blijf zo veel mogelijk weg bij de inzet van Westerse wapens in Rusland' Op het World Economic Forum in het Zwitserse Davos spraken wereldleiders met Zelensky over eventuele vrede, maar bovenal over de economische wederopbouw van Oekraïne. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn schetst de gevoerde gesprekken. Voormalig ambassadeur Serry legt uit waarom die wederopbouw nu al zo belangrijk is. Serry is in het verleden ook vredesgezant voor de VN geweest in het Midden-Oosten. Volgens hem komt de Israëlische premier Netanyahu steeds verder onder druk te staan nu de oorlog in Gaza voortduurt en de onrust in het Midden-Oosten verder toeneemt. Lees ook | Iraanse-Pakistaanse vijandelijkheid staan op zichzelf Oplaaiende brandhaarden in de regio Na Gaza en de Rode Zee, zijn er nu ook brandhaarden ontstaan in Irak, Syrië en Pakistan. Iran heeft aanvallen op die gebieden uitgevoerd. Brigadegeneraal Han Bouwmeester, hoogleraar militaire operationele wetenschappen aan de Nederlandse Defensie Academie denkt dat die aanvallen losstaan van de situatie in Gaza, maar dat Iran wel profiteert van de chaos in dat gebied. Luister ook | #215 'Live free or die' Trump-vleugel roept Haley en DeSantis op te stoppen | Postma in Amerika Na de ruime overwinning van Donald Trump bij de caucus in Iowa roept de Trump-vleugel de andere kandidaten op om het bijltje er maar bij neer te komen. Maar Nikki Haley zet alles op alles om in New Hampshire dichterbij Trump te komen, of misschien zelfs te winnen. Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Duitse Bondsdag wil voorlopig nog geen Taurusraketten leveren aan Oekraïne. En in het Midden-Oosten zegt Iran te stoppen met aanvallen als Israël ook stopt in Gaza, maar de Houthi's willen van geen wijken weten. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn en buitenlandcommentator Bernard Hammelburg geven duiding. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Standaardlidmaatschap 53.000 euro, toegangskaartje 19.000 euro, plus BTW, totaal 76.000 euro. Exclusief reis- en verblijfkosten. Afgerond, zeg maar: een tonnetje. En elk jaar stromen ze weer naar hun bedevaartsoord Davos, de deelnemers aan de eredienst van geld en macht, het World Economic Forum. Wat ze met al die pegulanten bereiken is nooit duidelijk, maar ze kijken er heel ernstig bij en noemen het steevast de belangrijkste gebeurtenis van het jaar. Elk van de nu al meer dan 50 edities heeft een eigen motto. Dit jaar is dat ‘herstel van vertrouwen.’ Geen idee wat ze er precies mee bedoelen, maar als het over regeringen gaat, moeten ze nog een pittige Zwitserse gletsjer beklimmen. Talrijke democratieën, niet alleen Nederland en de Verenigde Staten, geven hun ziel en zaligheid aan het populisme, dat nu juist rust op een diepe dosis wantrouwen. We mogen gevoeglijk aannemen dat bij de bezoekers de allerrijkste miljardairs zijn waarover Oxfam een onderzoek presenteerde, met als conclusie dat de 148 belangrijkste bedrijven 1.800 miljard dollar winst maakten, 52 procent meer dan het driejarige gemiddelde. Heerlijk nieuws voor de aandeelhouders, maar miljoenen werknemers zitten in een crisis door de gevolgen van de inflatie en een feitelijke daling van het loon. Ander interessant onderzoekje, van Politico, onder de kop de ‘dirty dozen van Davos .’ Zomaar een greep. De Argentijnse president Milei, die menselijke organen wil verkopen op de open markt. Jared Kushner, schoonzoon van de apostel van het grootkapitaal, Donald J. Trump. Jared ontfutselde de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman twee miljard dollar voor zijn consulting bedrijf, tegen de raad van de adviseurs van MBS. Dictator Alijev van Azerbeidzjan, dictator Paul Kagame van Rwanda, president Kovák van Hongarije, held van de anti-abortus en anti-LHBT-beweging. Herstel van vertrouwen? Ammehoela. Wel mooi dat de Oekraïense president Zelensky in de marge van de eredienst in Davos zijn vredesplan nog eens mocht presenteren, met name aan internationale veiligheidsadviseurs, maar ook aan Aziatische en Afrikaanse landen. Maar Rusland ontbreekt volledig. Geen zin in de confrontatie met het Westen, maar misschien vragen de Russen zich ook bij het motto ‘herstel van vertrouwen’ af aan welke kat ze dat kunnen wijsmaken. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Naast de oorlogen in Oekraïne en de Gaza-strook, ontpopt zich nu ook een niet te onderschatten conflict in Yemen. Rishi Sunak laat weten dat het alle Houthi-doelen heeft geraakt, met het doel om de situatie in de Rode Zee te 'de-escaleren'. Intussen zegt de Israëlische minister Yves Gallant dat de Israëlische militaire operatie in het zuiden van Gaza zijn einde nadert.See omnystudio.com/listener for privacy information.

President Zelensky van Oekraïne blijft aandringen op meer luchtverdedigings- en langeafstandswapens voor zijn land. De discussie of die wapens ingezet mogen worden in Rusland laait steeds verder op. Wat VVD-buitenlandwoordvoerder Ruben Brekelmans betreft moeten we daar als Westen zoveel mogelijk van wegblijven. Wel ondersteunt hij de inzet ervan op De Krim. Ook zou het gebruiken van een deel van de bevroren Russische tegoeden mogelijk moeten worden. Daarnaast praat Brekelmans over de verkiezingen in Taiwan. Het land moet kiezen voor een hardere lijn tegenover China of juist een dialoog. Luister ook | 'Harder optreden tegen Iran noodzakelijk' De Amerikaanse verkiezingen barsten nu echt los Maandag staat de eerste voorverkiezing in Iowa op het programma bij de Republikeinen. Nikki Haley komt steeds dichterbij Donald Trump. Kan ze de nominatie voor zijn neus wegkapen? Daarover Amerikanist Koen Petersen en het laatste nieuws hoor je van Amerika-correspondent Jan Postma. Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Geert Jan praat je met Thomas van Zijl bij over de allerlaatste ontwikkelingen in de wereld. Chris Christie heeft zich teruggetrokken uit de Republikeinse voorverkiezingen, maar of de gematigde Nikki Haley hier van gaat profiteren? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Anthony Blinken, de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, heeft de afgelopen dagen een uitstekend staaltje diplomatieke vaardigheid laten zien. In Turkije en de Arabische wereld kreeg hij steun voor een plan voor de wederopbouw van Gaza. Daarmee gaf hij Bibi Netanyahu aan dat de oorlog moet eindigen, zonder Israël af te vallen. Maar ook dat het streven naar een tweestaten-oplossing uitgangspunt blijft. Naarmate de oorlog voortduurt, de wildwest-toestanden op de Westelijke Jordaanoever toenemen en de spanningen met Hezbollah in het noorden in een echte oorlog dreigen te veranderen, groeit het realiteitsbesef onder de Israëliërs. Hun hoogste prioriteit blijft de terugkeer van de gijzelaars, maar ze zien ook in dat verdere verwoesting van Gaza niet zal leiden tot volledige uitschakeling van Hamas. Een staakt-het-vuren in ruil voor de gijzelaars is wat ze het liefste zien. Maar niet Netanyahu. Die is er trots op dat hij in zestien jaar leiderschap het ontstaan van een onafhankelijk Palestina heeft weten tegen te houden. Bij de laatste kabinetsformatie heeft hij daarom een coalitie gesloten met de partijen van de extreemrechtse Bezalel Smotrich en Itamar Ben-Gvir, die voor volledige inlijving van de bezette gebieden zijn en de Palestijnen het liefst verdrijven. Ze maken geen deel uit van het oorlogskabinet, maar wel van het civiele kabinet, dat nog gewoon bestaat. Zij waren Bibi’s steunpilaren bij zijn poging om de onafhankelijke rechtbank de nek om te draaien, niet in de laatste plaats om hem uit het gevang te houden wegens corruptie. De integriteit van de rechtsstaat is gelukkig op het laatste moment door het hooggerechtshof gered. Na de pogrom van Hamas op 7 oktober leefden de meeste Israëliërs met de illusie dat de binnenlandse politieke spanningen er even niet meer toe deden. Zo’n catastrofe eist eenheid, en onder de bevolking was die er ook. Maar niet onder politici. Voortzetting van de oorlog houdt Bibi uit de gevangenis, maar houdt ook de politieke en maatschappelijke veroordeling op afstand die hem te wachten staat omdat hij signalen van de dreigende inval van Hamas heeft genegeerd. Hij is, kort gezegd, een blunderende, megalomane autocraat, die aan zijn nagelriemen hangt en door de Amerikanen nog even overeind wordt gehouden. Dat doen ze voor hun oude bondgenoot Israël – niet voor Bibi. Waar de Amerikanen mee bezig zijn, schrijft Politico, is met ‘Bibi-zitten.’ Wees niet verbaasd, zegt een Israëlische bron, als hij binnenkort de benen neemt, naar Miami, waar een van zijn zonen al bezig is een nieuw huis in te richten.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Israëlische leger claimt de grootste wapenfabriek van Hamas te hebben ontdekt. Dat deden ze in Bureij, een plaats in het midden van de Gazastrook. Volgens de IDF distribueerde Hamas via deze fabriek via een tunnelnetwerk de wapen naar plekken in Gaza. Ook beginnen vandaag weer gesprekken in Caïro over de vrijlating van Israëlische gegijzelden. Deze lagen stil sinds de dood van een hooggeplaatste Hamasleider in Beiroet. Israël heeft daarnaast een pijnlijke klap uitgedeeld door een belangrijke commandant van Hezbollah te doden. Door middel van een drone is hij omgebracht in Zuid Libanon, en dat is dus ten noorden van Israël. De verwachting is dat Hezbollah hier weer op zal reageren.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Of we het nu hebben over de oorlog in Oekraïne, de Houthi-aanvallen op de Rode Zee, de oorlog in Gaza en schermutselingen met Hezbollah. Bij al die conflicten speelt één land een belangrijke rol op de achtergrond: Iran. Rusland leeft van Iraanse drones. En Hamas, Hezbollah en de Houthi's worden gesteund door Iran. Om die reden moet het Westen veel harder optreden tegen Iran, want de huidige sancties lijken Iran niet te raken. Dat vinden voormalig hoofd van de Militaire Inlichtingen en Veiligheidsdienst (MIVD) Pieter Cobelens en Uri Rosenthal, voormalig minister van Buitenlandse Zaken en voorzitter van het comité Iran Vrij. Luister ook | Militaire NAVO-baas: 'Oekraïne heeft absoluut niet gefaald'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Israël verlegt zijn oorlogsinspanningen gedeeltelijk naar het noorden van het land, waar aanvankelijk bescheiden schermutselingen met Hezbollah beginnen uit te groeien tot een nieuw front. Er zijn meerdere redenen voor, maar de belangrijkste vraag is hoe de wereld zal reageren. Met Palestijnen heeft dit niets te maken, wel met de voorgenomen vernietiging van Israël. Komt de wereldwijde menigte pro-Palestijnse demonstranten nu ook in het geweer voor Israël? Zoals gezegd, er zijn meer redenen voor de veranderende strategie. Onder druk van vooral Amerika wordt de volumeknop van de strijd tegen Hamas in Gaza een stukje teruggedraaid, dus minder heftig en met meer precisie. Het gaat ook om het naar huis sturen van vele duizenden reservisten, zodat die hun gewone banen weer kunnen oppakken en de economie iets kan herstellen. Na een paar dagen van compassie voor Israël, na de pogrom van 7 oktober, toen staatshoofden en regeringsleiders, zoals Biden en Rutte, halsoverkop naar Tel Aviv vlogen om hun politieke liefde en trouw te herbevestigen, sloegen die gevoelens al snel om, werd Israël het doelwit van toorn en verstopten Joden wereldwijd hun Davidssterretjes en keppeltjes om vooral niet op te vallen, en niet bespuugd of letterlijk, dan wel via de asociale media, stijf gescholden te worden. Sympathie voor de Palestijnse zaak stond gelijk aan een afkeer van Joden. De New York Times is de afgelopen weken bezig geweest met een eigen reconstructie van 7 oktober. De feiten zijn huiveringwekkend. Ik ben de afgelopen maanden terughoudend geweest met de details, maar als de New York Times er in de weekendkrant op de voorpagina mee komt, stap ook ik over die scrupules heen. Vrouwen die naakt, met gespreide benen, bebloede geslachtsdelen, verbrande hoofden werden gevonden, vrouwen die door een reeks mannen werden verkracht, terwijl ze met messen aan stukken werden gesneden, afgesneden borsten die als volleybal werden gebruikt, vrouwen die werden verkracht en dan geliquideerd met een pistoolschot door de vagina – dat alles met honderden. Hier is wat ik dan denk. De roemruchte reactie van een Nederlandse tv-presentator – ‘de Joden hebben er zelf ook wel een beetje om gevraagd’ – stond niet op zichzelf. De mening van velen was: het water stond de Palestijnen aan de lippen. Dat ligt niet aan de Israëliërs, maar de Joden, zeggen domme tv-presentatoren dan. Dat het conflict heel veel Israëliërs en Palestijnen de mond, oren en ogen uitkomt, is een feit. Maar de onvoorstelbare barbaren die deze slachting hebben aangericht, zijn geen zielige Palestijnen die het water aan de lippen staat, maar sadistische lustmoordenaars van de engste soort. Dat mag niemand die Israëliërs en Palestijnen eindelijk vrede gunt ooit vergeten. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er worden meer wapens geproduceerd in Oekraïne zelf, zo heeft de Oekraïense president Zelensky gezegd in zijn nieuwjaarstoespraak. De eigen wapenproductie is nodig omdat steun uit het buitenland niet meer vanzelfsprekend is. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor Oekraïne is 2023 niet het jaar geworden waar het op had gehoopt. De dorpjes die zijn bevrijd zijn op twee handen te tellen. Maar dat wil niet zeggen dat Oekraïne gefaald heeft. Integendeel zelfs, stelt Rob Bauer, voorzitter van het Militair Comité van de NAVO. In deze speciale uitzending van BNR De Wereld praat hij met Bernard Hammelburg over de relevantie van de NAVO, de situatie op het slagveld in Oekraïne, de Westerse steun en blikken we vooruit op 2024. Luister ook | 'Poetin zal nooit opgeven in Oekraïne'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Israël wil zich er niet bij neerleggen, maar de VS wil deze oorlog zo snel mogelijk beëindigen. En dus bezoekt Antony Blinken het Midden-Oosten voor de vierde keer. Een update met buitenlandcommentator Bernard Hammelburg. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Willen we uit de Gordiaanse knoop van het Israëlisch-Palestijnse conflict komen, dan moet iedereen die er ook maar iets mee te maken heeft onder de koude douche van de politieke realiteit. Alle huidige leiders, Israëls Netanyahu, Abbas op de Westoever, Gaza’s Haniyeh, moeten met pek en veren de regio uit of de gevangenis in, maar ook de internationale donorlanden- en organisaties moeten ophoepelen. De miljardenhulp aan de Westoever verdween in de zakken van Abbas & Co. In Gaza kwamen de hulpgelden onder de grond terecht, in de vorm van ontelbare, peperdure tunnels. Samer Sinijlawi, een prominente Palestijn uit Fatach, houdt ons in de New York Times de spiegel voor. De eerste die weg moet, schrijft hij, is Abbas, de 87-jarige schijnpresident die door het Westen en de VN overeind wordt gehouden. Onder Abbas is een dictatuur ontstaan vol afpersing, nepotisme, arrestaties, afranseling en marteling van opponenten. 80 procent van de bevolking op de Westoever, wil per gisteren van Abbas af, desnoods zonder gevangenisstraf, hoewel hij die wel verdient. Hamas, dat in Gaza oppositie voerde tegen Fatach en de kiezers een corruptievrij bestuur beloofde, heeft zich ontpopt als de oorzaak van de totale vernietiging van het gebied. Het voert een waar schrikregime, waartegen de Gazanen zich niet durven verzetten. Hamas moet worden vervangen door een niet-militaristische partij, die met het vernieuwde Fatach in de Westbank een gezamenlijk, internationaal aanvaardbaar bestuur vormt, en daarmee de grondslag legt voor een geloofwaardig Palestina. Het vrije Palestina waarvoor op vele plaatsen in de wereld wordt gedemonstreerd, is in zijn huidige vorm een dictatuur, geregeerd door een door het Westen in het zadel gehouden boevenbende. Ook in Israël is een drastische ingreep nodig. Netanyahu is, ondanks zijn jarenlange gesnoef over het veilige Israël dat hij zou garanderen, verantwoordelijk voor de totale militaire afweigheid bij de meest afgrijselijke aanval op Israël ooit. Hij is ook een corrupte en megalomane narcist, die zo snel mogelijk van het toneel moet verdwijnen. Het wil allemaal niet zegen dat de Gordiaanse Knoop dan wordt ontrafeld, maar nieuw leiderschap in Israël, en gezamenlijk bestuur voor Gaza en de Westbank, is de enige kans om de grondslag te leggen voor nieuwe onderhandelingen over een tweestaten-oplossing. Het is onbegrijpelijk dat de woede van de wereld zich vooral richt tegen Israël, en pleit voor een vrij Palestina, zonder het daarbij behorende fatsoenlijke bestuur en burgerrechten te eisen. Palestina is spijkerharde dictatuur. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De negatieve gevolgen van de oorlog in Oekraïne beginnen ook in Russische steden als Omsk en Irkoetsk zichtbaar te worden. Zo is de prijs van eieren met veertig procent gestegen. Volgens journalist Derk Sauer gaan alle inkomsten uit de economie nu naar de oorlog in plaats van de Russische burger. En ondanks dat denkt Sauer dat Poetin gewoon doorgaat met de oorlog. 'Ik ben ervan overtuigd dat Poetin helemaal nooit zal opgeven.' Luister ook | 'Oekraïne heeft nog niet verloren ondanks teleurstellend jaar' Zorgen over Westerse steun aan Oekraïne Caspar Veldkamp zit nu net twee weken in de Tweede Kamer als buitenlandwoordvoerder voor Nieuw Sociaal Contract. Hij zegt zich zorgen te maken over de afbrokkelende steun van het Westen aan Oekraïne. Wat hem betreft staat Nederland daar pal voor, ondanks de informerende gesprekken die gaande zijn met de PVV en informateur Ronald Plasterk. Ook vindt Veldkamp dat we meer moeten doen om gevechtspauzes in Israël mogelijk te maken. Lees ook | Jemenitische Houthi’s zijn status 'rebellen' allang voorbij Postma in Amerika | Wat vinden George en Kellyanne Conway van Colorado? De Amerikaanse politiek is in rep en roer door het besluit van de hoogste rechters in Colorado om Donald Trump te weren van het stembiljet. Amerika-correspondent Jan Postma vroeg zich daarop af hoe het voormalige koppel George en Kellyanne Conway hierover denken. Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Elke dinsdag- en donderdagochtend werpt Geert Jan samen met collega Bernard Hammelburg een blik op de wereld. Dat gaat niet alleen over de laatste ontwikkelingen op militair en diplomatiek gebied in Oekraïne, Rusland en Europa, maar ook over de volatiele situatie in het Midden-Oosten. Want het conflict tussen Israël en Hamas heeft ook grote impact op ons continent én mogelijk op de Russische oorlog in Oekraïne. Geert Jan is op vakantie maar Bernard blijft aan het werk. De Amerikanen blokkeren een stemming in de VN-Veiligheidsraad. Bernard legt uit hoe het zit. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Melania Trump komt uit Slovenië. Trumps grootouders van vaders kant waren Duitse immigranten, Trumps moeder was Schots. Naar Nederlandse maatstaven zijn Melania en Donald westerse allochtonen. Des te schokkender is zijn waarschuwing dat immigranten ‘het bloed van ons land vergiftigen.’ Een stelling die letterlijk lijkt overgenomen uit Adolf Hitlers ‘Mein Kampf.’ Trumps verkiezingstoespraak in New Hampshire was niet zijn eerste uitbarsting tegen vreemdelingen, maar de nazi-variant was een nieuwe, en veroorzaakte een hoop reuring, ook binnen de Republikeinse partij. Hoewel een hoop partijgenoten hem verdedigden: ‘ach ja, beetje ongelukkige woordkeus. Al eerder onthulde hij zijn plannen om migranten aan te pakken. Door langs de zuidgrens kampen te bouwen, ze daarin samen te brengen en ze dan en-masse de grens over te zetten, wat in het Amerikaans ‘deporteren’ heet. Vreemdelingen die het bloed vergiftigen, kampen, deportaties – klinkt huiveringwekkend. Zijn medestanders draaien het om: Joe Biden heeft zo’n migratieramp gecreëerd dat harde maatregelen nodig zijn. Correctie, mijn fout: die bloedvergiftiging, de klopjacht en de deportaties gaan alleen over niet-Europese migranten. Moeten we nu opgelucht adem halen, of wordt het er erger van? Trump heeft meer ingrijpende plannen. Hij wil het ambtelijke apparaat in Washington zoveel mogelijk vervangen door Trumpisten, hij wil het ministerie van justitie en de FBI onder zijn directe controle brengen, er komt een enorme strafvervolging tegen Biden, zijn familie en zijn staf. Vorige maand noemde hij hen ‘ongedierte,’ ook al zo’n uitdrukking uit het nationaalsocialistische repertoire. In Amerika geboren kinderen van buitenlandse ouders hebben geen recht meer op de Amerikaanse nationaliteit. Hulp aan Oekraïne eindigt. Een keuze voor Trump, zeggen zijn critici, is een keuze voor een autocratie, of zelfs een dictatuur. Is dat wat hij wil, dictator worden?, vroeg Fox News presentator Sean Hannity hem. ‘Nee, nee,’ zei Trump, ‘maar wel voor één dag.’ Genoeg om de zuidgrens hermetisch te sluiten en de Amerikaanse fossiele brandstofproductie omhoog te jagen. Klonk als een grap, maar er waren weinig lachers. Wat doet dit nu allemaal met de peilingen? Kortgezegd: niets. Hij blijft torenhoog uitsteken boven zijn rivalen, en ligt in vijf van de swing states vóór op Biden. Vooralsnog verkiezen heel veel Amerikanen Trumpistan boven de Verenigde Staten. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland doet mee aan een "multinationale operatie" om vrachtschepen te beschermen tegen beschietingen van Houthi-rebellen. Sinds de oorlog in Gaza zijn meerdere schepen aangevallen en is er zelfs één schip gekaapt. Het samenwerkingsverband wordt onderdeel van een bestaande Amerikaanse maritieme coalitie die piraterij, terrorisme en smokkel bestrijdt. De actie is gericht op het versterken van de nationale veiligheid en welvaart.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Oekraïne heeft een teleurstellend oorlogsjaar beleefd, zegt Peter Wijninga, defensiespecialist van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. Een gebrek aan een goede luchtmacht en trage wapenleveranties van het Westen liggen daaraan ten grondslag. Toch denkt Wijninga dat er nog niets verloren is, maar daarvoor is het Westen wel aan zet. Luister ook | Het Oekraïense moreel heeft een knauw gekregen Dwarsligger Orbán in Brussel Of Oekraïne meer steun krijgt is afhankelijk van Hongarije binnen de EU. Op dit moment ligt Orbán nog dwars. VVD-Europarlementariër Bart Groothuis maakt zich zorgen over de Europese steun voor Oekraïne en vindt dat de EU meer buiten Hongarije om zou moeten doen. Tegelijkertijd waarschuwt hij voor het gevaar van hacks uit Rusland, maar ook China. Lees ook | 'Orbán zal tijdens EU-top geen veto inzetten' Postma in Amerika | Tucker Carlson als 'running mate' van Trump? Voormalig Fox News-ster Tucker Carlson begint zijn eigen mediabedrijf, maar wordt ondertussen ook genoemd als potentiele running mate? Zelf ontkent hij dat, want Carlson heeft weinig op met politici. Amerika-correspondent Jan Postma legt uit waar dit verhaal vandaan komt. Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Oekraïners en president Zelensky voorop zullen vandaag met spanning naar de EU-top kijken. Gaat Orbán overstag voor meer steun én onderhandelingen over het EU-lidmaatschap?See omnystudio.com/listener for privacy information.

In het als een bosbrand om zich heen slaande antisemitisme heb je soorten en maten. Je hebt de primitieve soort, waarin de Joden, bijvoorbeeld in Rotterdam of Brussel, de schuld krijgen van het drama van de oorlog tussen Israël en Hamas. Je hebt de politieke soort, waarin Joden medeplichtig worden gehouden voor de strapatsen van Bibi Netanyahu. Je hebt de traditionele soort, waarin Joden worden afgeschilderd als de moordenaars van Jezus, de verspreiders van de pest, of de louche eigenaren van de media en de banken. En dan heb je de intellectuele antisemieten, zoals de rectrices magnificae van de beroemde Amerikaanse universiteiten Harvard, Penn en MIT, die waren opgeroepen voor een hoorzitting in het Congres over antisemitisme op hun beroemde instituten. Net als op veel andere Amerikaanse universiteiten zijn daar voortdurend felle, pro-Palestijnse demonstraties. Dat mag, zeker in het land met waarschijnlijkst de ruimste opvatting van het begrip ‘vrijheid van meningsuiting’ ter wereld. De vraag was of de demonstranten ook als intimidatie mogen scanderen ‘intifada tegen de Joden’ of ‘genocide op de Joden.’ Claudine Gay van Harvard, Liz Magill van Penn en Sally Kornbluth van MIT kregen die vraag voorgelegd door Elise Stefanik, Republikeins lid van het Huis van Afgevaardigden, die zich als een roofdier op haar slachtoffers stortte. Haar vraag was simpel: verbiedt het regelement van uw universiteit de roep om genocide van Joden. Ze eiste een simpel ja of nee. In plaats daarvan luidde het antwoord dat het van de context afhing. Wat de context kan zijn voor het gedogen van een oproep tot massamoord maakten ze niet duidelijk. Liz Magill werd door haar bestuur gedwongen omslag te nemen. Sally Kornbluth bleef aan, Claudine Gay bood omstandig excuses aan. Behalve academische ambities en het ontwikkelen van eigen inzichten, heeft een universiteit de plicht erop toe te zien dat de studenten zich veilig voelen. Dat is sinds 7 oktober voorbij. Het pleit niet voor de kennis en nieuwsgierigheid van de demonstrerende studenten, maar hun frame is dat de Israëliërs die barbaarse massaslachting en ontvoering aan zichzelf te wijten hebben. En dan komt-ie weer: Israëliërs zijn ‘de Joden.’ Mag je die intimideren met het dreigement van uitmoording? Dat, zeggen de genieën van Harvard, de Universiteit van Pennsylvania en het Massachusetts Institute of Technology, hangt af van de context.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Oekraïense president Zelensky noemt het uitstel van Amerikaanse militaire hulp 'een droom die uitkomt voor de Russische leider Vladimir Poetin'. "Poetin moet verliezen", zei Zelensky in een toespraak op de National Defense University in Washington. Vandaag gaat hij in gesprek met Biden om aan te dringen op nieuwe steun.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De steun voor Oekraïne kon lange tijd niet op in het Westen. Maar met de voorlopige 'nee' uit Washington en een dreigende 'nee' uit Europa komt Oekraïne steeds meer alleen te staan. En dat in het jaar waarin het Oekraïense tegenoffensief nauwelijks successen heeft beleefd. Volgens Helga Salemon, onderzoeker gespecialiseerd in Rusland en de voormalige Sovjet-Unie, heeft het Oekraïense moreel een enorme knauw gekregen. En Europa-verslaggever Geert Jan Hahn schetst de moeizame Oekraïense mobilisatie. Luister ook | Ook Rusland heeft haast in de oorlog Hoe kijkt de Arabische wereld nu naar Gaza? Nu Israël zijn militaire operatie heeft uitgebreid naar het zuiden van Gaza neemt de kritiek op het land verder toe. De Arabische wereld doet daaraan mee, maar niet echt voluit. Arabist Jan Jaap de Ruiter van de Tilburg University legt uit met welke afwegingen landen als Saoedi-Arabië en Jordanië worstelen. Luister ook | VN-baas mobiliseert Veiligheidsraad om Gaza, Israël reageert woest Postma in Amerika | Biden laat eigen campagneteam schrikken President Biden maakte deze week een opmerking die zijn campagneteam liet schrikken. Het gaat hem vooral om Trump te verslaan, maar wil hij zelf eigenlijk nog wel? Amerika-correspondent Jan Postma legt uit hoe Washington hierop reageerde. Luister ook | #209: Dictator voor een dagSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Elke dinsdag- en donderdagochtend werpt Geert Jan samen met collega Bernard Hammelburg een blik op de wereld. Dat gaat niet alleen over de laatste ontwikkelingen op militair en diplomatiek gebied in Oekraïne, Rusland en Europa, maar ook over de volatiele situatie in het Midden-Oosten. Want het conflict tussen Israël en Hamas heeft ook grote impact op ons continent én mogelijk op de Russische oorlog in Oekraïne. Geen miljardensteun voor Israël en Oekraïne. De Amerikaanse senaat heeft een wetsvoorstel geblokkeerd tot woede van president Joe Biden. Volgens hem houden de republikeinse senatoren het geld voor Oekraïne gegijzeld, Bernard legt uit hoe het zit. In Oekraïne lopen de zorgen op en groeit het lijstje met problemen. Zo blijft Hongarije dwarsliggen, spelen er binnenlandse politieke problemen, zit het front vast en eisen de grensblokkades door vrachtwagenchauffeurs hun tol. Secretaris-generaal van de VN Antonio Guterres de veiligheidsraad bij elkaar geroepen met een beroep op artikel 99. Dit artikel is nog maar drie keer eerder gebruikt. Tot slot heeft Geert Jan nog een klein lichtpuntje in de donkere tijd.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van mij geen kwaad woord over de pogingen om de planeet te redden. En ook geen gezever over wetenschappers die niet zouden deugen als ze activisten tegenspreken, of andersom. De aarde warmt op en dat is, in elk geval voor een groot deel, het gevolg van menselijk gedrag. Maar met de opzet en aanpak in Dubai is het COP28 zelf, die niet alleen de wetenschap maar ook de goedwillende burger voor aap zet. 400.000 mensen bezoeken de klimaatconferentie. 400.000, waarvan bijna iedereen per vliegtuig reist, in luxe hotels met airconditioning overnacht, en in gekoelde zalen vergadert. In de loop van de vergadering vliegen bezoekers af en aan, dikwijls met zakenjets, waarvan er honderden op het vliegveld geparkeerd staan. Van die 400.000 bezoekers hebben 98.000 toegang tot de officiële ‘blauwe zone,’ gereserveerd voor gedelegeerden. Bloomberg houdt het op 70.000 gedelegeerden, dat zijn vertegenwoordigers van regeringen en bedrijven. De CO2 voetafdruk van dit circus is magistraal, want naar Dubai kom je niet gemakkelijk op de fiets of met het spoor. De conferentie, die goeddeels gaat over de reductie van fossiele brandstof, slurpt onmetelijke hoeveelheden benzine op. De vraag is waarom. Er zijn 192 landen. Als die allemaal met een delegatie van tien mensen komen, is het aantal deelnemers tweeduizend. Tel daar net zoveel belangrijke ondernemers bij op, en je zit op hooguit vierduizend. Wij van de media doen trouwens dapper mee om de voetafdruk van COP28 te vergroten, want er zijn honderden journalisten. Daarmee begint COP steeds meer te lijken op het jaarlijkse feest voor de politieke, zakelijke en journalistieke elite in Davos. Voor wie een beetje gevoel voor relativeren heeft, zijn er ook verhalen die ironischer zijn dan de conferentie zelf. Bijvoorbeeld de discussie over de voetafdruk van oorlogen. Jawel, ik verzin het niet. Oorlog is namelijk erg slecht voor het milieu. Zo is de milieuschade van de oorlog tussen Israël en Gaza enorm. In Afghanistan lijden de mensen nog steeds onder de gevolgen van de Amerikaanse invasie, die de lucht vergiftigde, land vervuilde, water verontreinigde en ziektes bracht. Dat de milieu-zeloten die dit soort onderzoek doen met geen woord reppen over de soldaten en burgers die omkomen tekent de radicalisering van het klimaatdebat. De CO2 voetafdruk weegt kennelijk zwaarder dan een vermoord kind. De NAVO, zeggen de onderzoekers, denkt wel na over klimaat-neutrale middelen, maar de 2-procent die lidstaten in hun defensie investeren is een klimaatvijand. Hoe je vliegtuigen, tanks, pantservoertuigen, artillerie en luchtverdediging klimaatneutraal krijgt? Geen idee. COP is gereduceerd tot een hype, waar serieuze onderhandelaars zich door een onafzienbare menigte moeten wringen van wat zich het best laat omschrijven als gelovigen. 400.000 deelnemers – ga nou toch weg, zet een ander voor aap.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Israël heeft sinds half november een systeem van waterpompen klaarstaan waarmee de tunnels van Hamas in Gaza onder water gezet kunnen worden. Dat meldt de Wall Street Journal op gezag van bronnen in de Amerikaanse overheid. De Verenigde Staten zeggen dat Israël enige verbetering heeft gezien bij het beperken van de doelwitten in het Gaza-offensief.See omnystudio.com/listener for privacy information.