De Wereld | BNR

Als in een land in één jaar tijd 28.000 burgers worden vermoord, het wereldkampioen is in verkrachten, en op de wereldranglijst van 193 landen op de zevende plaats staat als gevaarlijkste land ter wereld, allemaal voornamelijk door etnische tegenstellingen, mag je dan spreken van genocide? Zo’n land is er, en het is niet zo’n simpele vraag. De neiging bestaat om bij zulke statistieken te denken: dit zijn zo ongelofelijk veel slachtoffers, en de haat tussen de etnische groepen is zo groot – dit moet wel genocide zijn. Best te begrijpen. In ons hoofd is heel veel onschuldige slachtoffers synoniem aan het idee van genocide. Alleen klopt het niet. De Conventie voor het Voorkomen en het Bestraffen van het Misdrijf van Genocide, in 1948 door de VN opgesteld als basis voor het Tribunaal van Neurenberg, is behoorlijk specifiek. Het moet gaan ‘om het voornemen om een nationale, etnische, raciale of religieuze groep gedeeltelijk of geheel uit te roeien’. Het is dus logisch dat het Internationale Hof van Justitie jaren nodig heeft om te bekijken of Israël in Gaza genocide pleegt. Simpel gezegd: is Israël uit op het vermoorden van zoveel mogelijk Palestijnen? Of voert het land een oorlog waarin heel veel burgers omkomen, maar niet omdat Israël daarop uit is? Daarvoor moeten zoveel mogelijk voorbereidingen van gevechtshandelingen worden gereconstrueerd. Commandanten houden doorgaans logboekjes bij, waarin staat wat het doel is van de missie, hoeveel vijandelijke en eigen soldaten daarbij kunnen omkomen, en wat de geschatte ‘nevenschade’ is, een vreselijk woord dat de dood van onschuldige mannen, vrouwen en kinderen betekent. Het gaat om de reconstructie van vele honderden missies. Eisen hof Het hof zei wel drie belangrijke dingen: Israël moet binnen een maand zoveel mogelijk plannings-documentatie overhandigen, zodat een gedegen onderzoek kan beginnen, Israël kreeg een waarschuwing de weg van genocide te vermijden – een soort gele kaart – maar er kwam geen eis om de oorlog te beëindigen. Typisch een vonnis dat in dit gepolariseerde conflict tot wijd uiteenlopende reacties leidde: ‘het ICJ ziet genocide,’ ‘Israël krijgt een stevige tik op de vingers,’ maar ook ‘Israël is de duidelijke winnaar, geen genocide’. Je kan ook zeggen: het is maar wat je erin wilt lezen. Oh ja, dat land met die tienduizenden moorden en verkrachtingen? Dat bestaat inderdaad echt. Het heet Zuid-Afrika.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Donderdag wordt er besloten of er een nieuw steunpakket voor Oekraïne komt. De Financial Times schrijft dat de EU in het geheim een plan aan het smeden is om de Hongaarse munt te saboteren als ze niet instemmen. Verder stelde de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Antony Blinken, dat de situatie in het Midden-Oosten lange tijd niet zo gevaarlijk geweest als nu. Dat zei Blinken op een persconferentie met Jens Stoltenberg, de secretaris-generaal van de NAVO. Daarnaast zit Biden een spagaat: hoe zal hij reageren op de drone-aanval in Jordanië?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Demissionair minister van Defensie Kajsa Ollongren maakt zich zorgen over de gevolgen voor de steun voor Oekraïne in een toekomstig kabinet met de PVV. Dat zegt ze in BNR De Wereld. De partij van Wilders is tegen, terwijl VVD, NSC en BBB voor zijn. 'Ik ben er wel bezorgd over. Ik heb wel vertrouwen in de andere drie partijen die daar heel duidelijk over zijn geweest, maar coalitieonderhandelingen zijn onderhandelingen.' Ollongren roept het toekomstige kabinet dan ook op om door te gaan met deze steun. Luister ook | 'Optimisme in Oekraïne heeft een flinke deuk gekregen' Niet alleen in Nederland is er een andere politieke wind gaan waaien. Ook in andere landen groeien populistische partijen. Ollongren zei in september al dat ze zich bezighield met een eventuele terugkeer van Donald Trump als president van de Verenigde Staten. Met zijn prestaties in de voorverkiezingen is dat alleen nog maar groter geworden. Juridische onderbouwing bij acties tegen Houthi's Nederland is vanaf het eerste uur betrokken bij de acties tegen de Houthi-rebellen in Jemen met twee stafofficieren. Na de defensieve missie 'Prosperity Guardian' is nu de aanvallende missie 'Poseidon Archer' opgetuigd. In die laatste missie worden ook doelen in Jemen zelf aangevallen, wat als een oorlogshandeling gezien kan worden. Voor president Biden was dat lang een rode lijn die hij niet wilde overgaan. Ollongren zegt dat Nederland hier ook mee heeft geworsteld, maar dat uiteindelijk is besloten dat het juridisch voldoende te rechtvaardigen viel. Lees ook | Egyptische economie gebukt onder Houthi-aanvallen: ‘Tientallen miljoenen misgelopen’See omnystudio.com/listener for privacy information.

Elke dinsdag- en donderdagochtend werpt Geert Jan samen met collega Bernard Hammelburg een blik op de wereld. Dat gaat niet alleen over de laatste ontwikkelingen op militair en diplomatiek gebied in Oekraïne, Rusland en Europa, maar ook over de volatiele situatie in het Midden-Oosten. Want het conflict tussen Israël en Hamas heeft ook grote impact op ons continent én mogelijk op de Russische oorlog in Oekraïne. Rond het neergeschoten Russische vliegtuig bij Belgorod spelen veel vragen volgens Europaverslaggever Geert Jan Hahn. Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg bespreekt de rol van Qatar in de onderhandelingen tussen Israël en Hamas. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op Bibi Netanyahu en een snel slinkend aantal geestverwanten na, gaat de hele wereld ervan uit dat het Israëlisch-Palestijnse conflict alleen kan worden opgelost met een tweestaten-oplossing. De Westoever van de Jordaan en Gaza vormen dan samen het onafhankelijke Palestina. Iedereen vindt er wat van, maar wat je nauwelijks hoort is hoe de Palestijnen er zélf tegenover staan. En geef ze eens ongelijk, want het hebben van een mening is in Palestina levensgevaarlijk. Beide delen van Palestina zijn rabiate dictaturen. Buitenlandse bewindslieden brengen plichtmatige bezoekjes af aan de 87-jarige Machmoed Abbas in Ramallah, doen dan net alsof hij de leider is van de Westoever, en blijven hem braaf ‘mr president’ noemen, hoewel verkiezingen al 15 jaar zijn uitgesteld. Zijn regime is tot in de haarvaten corrupt en behoorlijk wreed. Openbare oppositie wordt niet getolereerd, vrije media zijn er niet, gevangen worden gemarteld, executies zijn niet ongewoon, om nog maar niet te spreken over de LHBT-gemeenschap, die opgejaagd wild is. Veel ernstiger is de situatie in Gaza, waar Hamas een schrikregime in de stijl van IS uitoefent. Voor de huidige oorlog waren er wel protesten, maar die werden met harde hand neergeslagen. De repressie is aanmerkelijk harder dan op de Westoever. Dat in zoveel huizen, scholen en ziekenhuizen wapens en munitie ligt opgeslagen is niet uit liefde voor Hamas, maar uit angst. Wie zich probeert te onttrekken, heet meteen collaborateur en kan standrechtelijk worden geëxecuteerd. Gaza is ‘Little Iran.’ Joe Biden en andere wereldleiders vinden dat de twee delen van Palestina onder leiding moeten komen van de Palestijnse Autoriteit, dus van Abbas, zoals vóór de Gazaanse staatsgreep door Hamas in 2007. Netanyahu noemt dat onaanvaardbaar, de Arabische wereld ziet het als onuitvoerbaar. Toch zit daar de oplossing. Westerse diplomaten en invloedrijke Palestijnen, vooral in de diaspora, praten over degradatie van Abbas tot een ceremoniële opa, en de benoeming van een partijloze premier, zoals de alom gerespecteerde econoom Salam Fayyad. Van 2007 tot 2013 was hij premier van de PA, had uitstekende contacten in de hele wereld, inclusief Israël, maar werd weggepest door het Palestijnse parlement, hoewel dat alleen in naam bestaat. Klinkt allemaal ingewikkeld, en dat is het ook. Maar voor een tweestaten-oplossing is een levensvatbaar Palestina nodig, en dat kan alleen als de huidige Palestijnse roverhoofdmannen het veld ruimen en een geloofwaardig interim-bestuur wordt geïnstalleerd, zodat niet over de toekomst ván de Palestijnen wordt gepraat, maar ook dóór de Palestijnen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een Wapenstilstand, een Tweestatenoplossing en een vrije uittocht voor Hamas-leiders. Het gonst van de geruchten over het verloop van de oorlog tussen Israël en Hamas. Israël stelt volgens de Amerikaanse nieuwssite Axios een staakt-het-vuren van twee maanden voor - áls Hamas alle gijzelaars vrijlaat. En CNN meldt dat Israël ook voorstelt om Hamas-leiders een vrije uittocht te bieden uit de Gaza-strook.Intussen wordt de druk op Netanyahu opgevoerd. Door het buitenland maar zeker ook in het binnenland. Er werd ook gestemd over een motie van wantrouwen,See omnystudio.com/listener for privacy information.

Oekraïne heeft het moeilijk in de oorlog tegen Rusland en dat heeft ervoor gezorgd dat het optimisme in Oekraïne een flinke deuk heeft gekregen. Dat stelt voormalig ambassadeur Robert Serry. Hij bezocht zijn familie en vrienden die hij nog altijd in het land heeft. Serry pleit in BNR De Wereld voor een veiligheidsovereenkomst zoals de Britten die al met Zelensky hebben gesloten. ‘Dan kan Oekraïne steeds meer voor zijn eigen veiligheid en vrijheid zorg dragen.’ Luister ook | 'Blijf zo veel mogelijk weg bij de inzet van Westerse wapens in Rusland' Op het World Economic Forum in het Zwitserse Davos spraken wereldleiders met Zelensky over eventuele vrede, maar bovenal over de economische wederopbouw van Oekraïne. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn schetst de gevoerde gesprekken. Voormalig ambassadeur Serry legt uit waarom die wederopbouw nu al zo belangrijk is. Serry is in het verleden ook vredesgezant voor de VN geweest in het Midden-Oosten. Volgens hem komt de Israëlische premier Netanyahu steeds verder onder druk te staan nu de oorlog in Gaza voortduurt en de onrust in het Midden-Oosten verder toeneemt. Lees ook | Iraanse-Pakistaanse vijandelijkheid staan op zichzelf Oplaaiende brandhaarden in de regio Na Gaza en de Rode Zee, zijn er nu ook brandhaarden ontstaan in Irak, Syrië en Pakistan. Iran heeft aanvallen op die gebieden uitgevoerd. Brigadegeneraal Han Bouwmeester, hoogleraar militaire operationele wetenschappen aan de Nederlandse Defensie Academie denkt dat die aanvallen losstaan van de situatie in Gaza, maar dat Iran wel profiteert van de chaos in dat gebied. Luister ook | #215 'Live free or die' Trump-vleugel roept Haley en DeSantis op te stoppen | Postma in Amerika Na de ruime overwinning van Donald Trump bij de caucus in Iowa roept de Trump-vleugel de andere kandidaten op om het bijltje er maar bij neer te komen. Maar Nikki Haley zet alles op alles om in New Hampshire dichterbij Trump te komen, of misschien zelfs te winnen. Je hoort Amerika-correspondent Jan Postma.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Duitse Bondsdag wil voorlopig nog geen Taurusraketten leveren aan Oekraïne. En in het Midden-Oosten zegt Iran te stoppen met aanvallen als Israël ook stopt in Gaza, maar de Houthi's willen van geen wijken weten. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn en buitenlandcommentator Bernard Hammelburg geven duiding. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Standaardlidmaatschap 53.000 euro, toegangskaartje 19.000 euro, plus BTW, totaal 76.000 euro. Exclusief reis- en verblijfkosten. Afgerond, zeg maar: een tonnetje. En elk jaar stromen ze weer naar hun bedevaartsoord Davos, de deelnemers aan de eredienst van geld en macht, het World Economic Forum. Wat ze met al die pegulanten bereiken is nooit duidelijk, maar ze kijken er heel ernstig bij en noemen het steevast de belangrijkste gebeurtenis van het jaar. Elk van de nu al meer dan 50 edities heeft een eigen motto. Dit jaar is dat ‘herstel van vertrouwen.’ Geen idee wat ze er precies mee bedoelen, maar als het over regeringen gaat, moeten ze nog een pittige Zwitserse gletsjer beklimmen. Talrijke democratieën, niet alleen Nederland en de Verenigde Staten, geven hun ziel en zaligheid aan het populisme, dat nu juist rust op een diepe dosis wantrouwen. We mogen gevoeglijk aannemen dat bij de bezoekers de allerrijkste miljardairs zijn waarover Oxfam een onderzoek presenteerde, met als conclusie dat de 148 belangrijkste bedrijven 1.800 miljard dollar winst maakten, 52 procent meer dan het driejarige gemiddelde. Heerlijk nieuws voor de aandeelhouders, maar miljoenen werknemers zitten in een crisis door de gevolgen van de inflatie en een feitelijke daling van het loon. Ander interessant onderzoekje, van Politico, onder de kop de ‘dirty dozen van Davos .’ Zomaar een greep. De Argentijnse president Milei, die menselijke organen wil verkopen op de open markt. Jared Kushner, schoonzoon van de apostel van het grootkapitaal, Donald J. Trump. Jared ontfutselde de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman twee miljard dollar voor zijn consulting bedrijf, tegen de raad van de adviseurs van MBS. Dictator Alijev van Azerbeidzjan, dictator Paul Kagame van Rwanda, president Kovák van Hongarije, held van de anti-abortus en anti-LHBT-beweging. Herstel van vertrouwen? Ammehoela. Wel mooi dat de Oekraïense president Zelensky in de marge van de eredienst in Davos zijn vredesplan nog eens mocht presenteren, met name aan internationale veiligheidsadviseurs, maar ook aan Aziatische en Afrikaanse landen. Maar Rusland ontbreekt volledig. Geen zin in de confrontatie met het Westen, maar misschien vragen de Russen zich ook bij het motto ‘herstel van vertrouwen’ af aan welke kat ze dat kunnen wijsmaken. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Naast de oorlogen in Oekraïne en de Gaza-strook, ontpopt zich nu ook een niet te onderschatten conflict in Yemen. Rishi Sunak laat weten dat het alle Houthi-doelen heeft geraakt, met het doel om de situatie in de Rode Zee te 'de-escaleren'. Intussen zegt de Israëlische minister Yves Gallant dat de Israëlische militaire operatie in het zuiden van Gaza zijn einde nadert.See omnystudio.com/listener for privacy information.

President Zelensky van Oekraïne blijft aandringen op meer luchtverdedigings- en langeafstandswapens voor zijn land. De discussie of die wapens ingezet mogen worden in Rusland laait steeds verder op. Wat VVD-buitenlandwoordvoerder Ruben Brekelmans betreft moeten we daar als Westen zoveel mogelijk van wegblijven. Wel ondersteunt hij de inzet ervan op De Krim. Ook zou het gebruiken van een deel van de bevroren Russische tegoeden mogelijk moeten worden. Daarnaast praat Brekelmans over de verkiezingen in Taiwan. Het land moet kiezen voor een hardere lijn tegenover China of juist een dialoog. Luister ook | 'Harder optreden tegen Iran noodzakelijk' De Amerikaanse verkiezingen barsten nu echt los Maandag staat de eerste voorverkiezing in Iowa op het programma bij de Republikeinen. Nikki Haley komt steeds dichterbij Donald Trump. Kan ze de nominatie voor zijn neus wegkapen? Daarover Amerikanist Koen Petersen en het laatste nieuws hoor je van Amerika-correspondent Jan Postma. Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Geert Jan praat je met Thomas van Zijl bij over de allerlaatste ontwikkelingen in de wereld. Chris Christie heeft zich teruggetrokken uit de Republikeinse voorverkiezingen, maar of de gematigde Nikki Haley hier van gaat profiteren? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Anthony Blinken, de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, heeft de afgelopen dagen een uitstekend staaltje diplomatieke vaardigheid laten zien. In Turkije en de Arabische wereld kreeg hij steun voor een plan voor de wederopbouw van Gaza. Daarmee gaf hij Bibi Netanyahu aan dat de oorlog moet eindigen, zonder Israël af te vallen. Maar ook dat het streven naar een tweestaten-oplossing uitgangspunt blijft. Naarmate de oorlog voortduurt, de wildwest-toestanden op de Westelijke Jordaanoever toenemen en de spanningen met Hezbollah in het noorden in een echte oorlog dreigen te veranderen, groeit het realiteitsbesef onder de Israëliërs. Hun hoogste prioriteit blijft de terugkeer van de gijzelaars, maar ze zien ook in dat verdere verwoesting van Gaza niet zal leiden tot volledige uitschakeling van Hamas. Een staakt-het-vuren in ruil voor de gijzelaars is wat ze het liefste zien. Maar niet Netanyahu. Die is er trots op dat hij in zestien jaar leiderschap het ontstaan van een onafhankelijk Palestina heeft weten tegen te houden. Bij de laatste kabinetsformatie heeft hij daarom een coalitie gesloten met de partijen van de extreemrechtse Bezalel Smotrich en Itamar Ben-Gvir, die voor volledige inlijving van de bezette gebieden zijn en de Palestijnen het liefst verdrijven. Ze maken geen deel uit van het oorlogskabinet, maar wel van het civiele kabinet, dat nog gewoon bestaat. Zij waren Bibi’s steunpilaren bij zijn poging om de onafhankelijke rechtbank de nek om te draaien, niet in de laatste plaats om hem uit het gevang te houden wegens corruptie. De integriteit van de rechtsstaat is gelukkig op het laatste moment door het hooggerechtshof gered. Na de pogrom van Hamas op 7 oktober leefden de meeste Israëliërs met de illusie dat de binnenlandse politieke spanningen er even niet meer toe deden. Zo’n catastrofe eist eenheid, en onder de bevolking was die er ook. Maar niet onder politici. Voortzetting van de oorlog houdt Bibi uit de gevangenis, maar houdt ook de politieke en maatschappelijke veroordeling op afstand die hem te wachten staat omdat hij signalen van de dreigende inval van Hamas heeft genegeerd. Hij is, kort gezegd, een blunderende, megalomane autocraat, die aan zijn nagelriemen hangt en door de Amerikanen nog even overeind wordt gehouden. Dat doen ze voor hun oude bondgenoot Israël – niet voor Bibi. Waar de Amerikanen mee bezig zijn, schrijft Politico, is met ‘Bibi-zitten.’ Wees niet verbaasd, zegt een Israëlische bron, als hij binnenkort de benen neemt, naar Miami, waar een van zijn zonen al bezig is een nieuw huis in te richten.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Israëlische leger claimt de grootste wapenfabriek van Hamas te hebben ontdekt. Dat deden ze in Bureij, een plaats in het midden van de Gazastrook. Volgens de IDF distribueerde Hamas via deze fabriek via een tunnelnetwerk de wapen naar plekken in Gaza. Ook beginnen vandaag weer gesprekken in Caïro over de vrijlating van Israëlische gegijzelden. Deze lagen stil sinds de dood van een hooggeplaatste Hamasleider in Beiroet. Israël heeft daarnaast een pijnlijke klap uitgedeeld door een belangrijke commandant van Hezbollah te doden. Door middel van een drone is hij omgebracht in Zuid Libanon, en dat is dus ten noorden van Israël. De verwachting is dat Hezbollah hier weer op zal reageren.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Of we het nu hebben over de oorlog in Oekraïne, de Houthi-aanvallen op de Rode Zee, de oorlog in Gaza en schermutselingen met Hezbollah. Bij al die conflicten speelt één land een belangrijke rol op de achtergrond: Iran. Rusland leeft van Iraanse drones. En Hamas, Hezbollah en de Houthi's worden gesteund door Iran. Om die reden moet het Westen veel harder optreden tegen Iran, want de huidige sancties lijken Iran niet te raken. Dat vinden voormalig hoofd van de Militaire Inlichtingen en Veiligheidsdienst (MIVD) Pieter Cobelens en Uri Rosenthal, voormalig minister van Buitenlandse Zaken en voorzitter van het comité Iran Vrij. Luister ook | Militaire NAVO-baas: 'Oekraïne heeft absoluut niet gefaald'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Israël verlegt zijn oorlogsinspanningen gedeeltelijk naar het noorden van het land, waar aanvankelijk bescheiden schermutselingen met Hezbollah beginnen uit te groeien tot een nieuw front. Er zijn meerdere redenen voor, maar de belangrijkste vraag is hoe de wereld zal reageren. Met Palestijnen heeft dit niets te maken, wel met de voorgenomen vernietiging van Israël. Komt de wereldwijde menigte pro-Palestijnse demonstranten nu ook in het geweer voor Israël? Zoals gezegd, er zijn meer redenen voor de veranderende strategie. Onder druk van vooral Amerika wordt de volumeknop van de strijd tegen Hamas in Gaza een stukje teruggedraaid, dus minder heftig en met meer precisie. Het gaat ook om het naar huis sturen van vele duizenden reservisten, zodat die hun gewone banen weer kunnen oppakken en de economie iets kan herstellen. Na een paar dagen van compassie voor Israël, na de pogrom van 7 oktober, toen staatshoofden en regeringsleiders, zoals Biden en Rutte, halsoverkop naar Tel Aviv vlogen om hun politieke liefde en trouw te herbevestigen, sloegen die gevoelens al snel om, werd Israël het doelwit van toorn en verstopten Joden wereldwijd hun Davidssterretjes en keppeltjes om vooral niet op te vallen, en niet bespuugd of letterlijk, dan wel via de asociale media, stijf gescholden te worden. Sympathie voor de Palestijnse zaak stond gelijk aan een afkeer van Joden. De New York Times is de afgelopen weken bezig geweest met een eigen reconstructie van 7 oktober. De feiten zijn huiveringwekkend. Ik ben de afgelopen maanden terughoudend geweest met de details, maar als de New York Times er in de weekendkrant op de voorpagina mee komt, stap ook ik over die scrupules heen. Vrouwen die naakt, met gespreide benen, bebloede geslachtsdelen, verbrande hoofden werden gevonden, vrouwen die door een reeks mannen werden verkracht, terwijl ze met messen aan stukken werden gesneden, afgesneden borsten die als volleybal werden gebruikt, vrouwen die werden verkracht en dan geliquideerd met een pistoolschot door de vagina – dat alles met honderden. Hier is wat ik dan denk. De roemruchte reactie van een Nederlandse tv-presentator – ‘de Joden hebben er zelf ook wel een beetje om gevraagd’ – stond niet op zichzelf. De mening van velen was: het water stond de Palestijnen aan de lippen. Dat ligt niet aan de Israëliërs, maar de Joden, zeggen domme tv-presentatoren dan. Dat het conflict heel veel Israëliërs en Palestijnen de mond, oren en ogen uitkomt, is een feit. Maar de onvoorstelbare barbaren die deze slachting hebben aangericht, zijn geen zielige Palestijnen die het water aan de lippen staat, maar sadistische lustmoordenaars van de engste soort. Dat mag niemand die Israëliërs en Palestijnen eindelijk vrede gunt ooit vergeten. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er worden meer wapens geproduceerd in Oekraïne zelf, zo heeft de Oekraïense president Zelensky gezegd in zijn nieuwjaarstoespraak. De eigen wapenproductie is nodig omdat steun uit het buitenland niet meer vanzelfsprekend is. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor Oekraïne is 2023 niet het jaar geworden waar het op had gehoopt. De dorpjes die zijn bevrijd zijn op twee handen te tellen. Maar dat wil niet zeggen dat Oekraïne gefaald heeft. Integendeel zelfs, stelt Rob Bauer, voorzitter van het Militair Comité van de NAVO. In deze speciale uitzending van BNR De Wereld praat hij met Bernard Hammelburg over de relevantie van de NAVO, de situatie op het slagveld in Oekraïne, de Westerse steun en blikken we vooruit op 2024. Luister ook | 'Poetin zal nooit opgeven in Oekraïne'See omnystudio.com/listener for privacy information.

Israël wil zich er niet bij neerleggen, maar de VS wil deze oorlog zo snel mogelijk beëindigen. En dus bezoekt Antony Blinken het Midden-Oosten voor de vierde keer. Een update met buitenlandcommentator Bernard Hammelburg. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Willen we uit de Gordiaanse knoop van het Israëlisch-Palestijnse conflict komen, dan moet iedereen die er ook maar iets mee te maken heeft onder de koude douche van de politieke realiteit. Alle huidige leiders, Israëls Netanyahu, Abbas op de Westoever, Gaza’s Haniyeh, moeten met pek en veren de regio uit of de gevangenis in, maar ook de internationale donorlanden- en organisaties moeten ophoepelen. De miljardenhulp aan de Westoever verdween in de zakken van Abbas & Co. In Gaza kwamen de hulpgelden onder de grond terecht, in de vorm van ontelbare, peperdure tunnels. Samer Sinijlawi, een prominente Palestijn uit Fatach, houdt ons in de New York Times de spiegel voor. De eerste die weg moet, schrijft hij, is Abbas, de 87-jarige schijnpresident die door het Westen en de VN overeind wordt gehouden. Onder Abbas is een dictatuur ontstaan vol afpersing, nepotisme, arrestaties, afranseling en marteling van opponenten. 80 procent van de bevolking op de Westoever, wil per gisteren van Abbas af, desnoods zonder gevangenisstraf, hoewel hij die wel verdient. Hamas, dat in Gaza oppositie voerde tegen Fatach en de kiezers een corruptievrij bestuur beloofde, heeft zich ontpopt als de oorzaak van de totale vernietiging van het gebied. Het voert een waar schrikregime, waartegen de Gazanen zich niet durven verzetten. Hamas moet worden vervangen door een niet-militaristische partij, die met het vernieuwde Fatach in de Westbank een gezamenlijk, internationaal aanvaardbaar bestuur vormt, en daarmee de grondslag legt voor een geloofwaardig Palestina. Het vrije Palestina waarvoor op vele plaatsen in de wereld wordt gedemonstreerd, is in zijn huidige vorm een dictatuur, geregeerd door een door het Westen in het zadel gehouden boevenbende. Ook in Israël is een drastische ingreep nodig. Netanyahu is, ondanks zijn jarenlange gesnoef over het veilige Israël dat hij zou garanderen, verantwoordelijk voor de totale militaire afweigheid bij de meest afgrijselijke aanval op Israël ooit. Hij is ook een corrupte en megalomane narcist, die zo snel mogelijk van het toneel moet verdwijnen. Het wil allemaal niet zegen dat de Gordiaanse Knoop dan wordt ontrafeld, maar nieuw leiderschap in Israël, en gezamenlijk bestuur voor Gaza en de Westbank, is de enige kans om de grondslag te leggen voor nieuwe onderhandelingen over een tweestaten-oplossing. Het is onbegrijpelijk dat de woede van de wereld zich vooral richt tegen Israël, en pleit voor een vrij Palestina, zonder het daarbij behorende fatsoenlijke bestuur en burgerrechten te eisen. Palestina is spijkerharde dictatuur. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De negatieve gevolgen van de oorlog in Oekraïne beginnen ook in Russische steden als Omsk en Irkoetsk zichtbaar te worden. Zo is de prijs van eieren met veertig procent gestegen. Volgens journalist Derk Sauer gaan alle inkomsten uit de economie nu naar de oorlog in plaats van de Russische burger. En ondanks dat denkt Sauer dat Poetin gewoon doorgaat met de oorlog. 'Ik ben ervan overtuigd dat Poetin helemaal nooit zal opgeven.' Luister ook | 'Oekraïne heeft nog niet verloren ondanks teleurstellend jaar' Zorgen over Westerse steun aan Oekraïne Caspar Veldkamp zit nu net twee weken in de Tweede Kamer als buitenlandwoordvoerder voor Nieuw Sociaal Contract. Hij zegt zich zorgen te maken over de afbrokkelende steun van het Westen aan Oekraïne. Wat hem betreft staat Nederland daar pal voor, ondanks de informerende gesprekken die gaande zijn met de PVV en informateur Ronald Plasterk. Ook vindt Veldkamp dat we meer moeten doen om gevechtspauzes in Israël mogelijk te maken. Lees ook | Jemenitische Houthi’s zijn status 'rebellen' allang voorbij Postma in Amerika | Wat vinden George en Kellyanne Conway van Colorado? De Amerikaanse politiek is in rep en roer door het besluit van de hoogste rechters in Colorado om Donald Trump te weren van het stembiljet. Amerika-correspondent Jan Postma vroeg zich daarop af hoe het voormalige koppel George en Kellyanne Conway hierover denken. Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Elke dinsdag- en donderdagochtend werpt Geert Jan samen met collega Bernard Hammelburg een blik op de wereld. Dat gaat niet alleen over de laatste ontwikkelingen op militair en diplomatiek gebied in Oekraïne, Rusland en Europa, maar ook over de volatiele situatie in het Midden-Oosten. Want het conflict tussen Israël en Hamas heeft ook grote impact op ons continent én mogelijk op de Russische oorlog in Oekraïne. Geert Jan is op vakantie maar Bernard blijft aan het werk. De Amerikanen blokkeren een stemming in de VN-Veiligheidsraad. Bernard legt uit hoe het zit. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Melania Trump komt uit Slovenië. Trumps grootouders van vaders kant waren Duitse immigranten, Trumps moeder was Schots. Naar Nederlandse maatstaven zijn Melania en Donald westerse allochtonen. Des te schokkender is zijn waarschuwing dat immigranten ‘het bloed van ons land vergiftigen.’ Een stelling die letterlijk lijkt overgenomen uit Adolf Hitlers ‘Mein Kampf.’ Trumps verkiezingstoespraak in New Hampshire was niet zijn eerste uitbarsting tegen vreemdelingen, maar de nazi-variant was een nieuwe, en veroorzaakte een hoop reuring, ook binnen de Republikeinse partij. Hoewel een hoop partijgenoten hem verdedigden: ‘ach ja, beetje ongelukkige woordkeus. Al eerder onthulde hij zijn plannen om migranten aan te pakken. Door langs de zuidgrens kampen te bouwen, ze daarin samen te brengen en ze dan en-masse de grens over te zetten, wat in het Amerikaans ‘deporteren’ heet. Vreemdelingen die het bloed vergiftigen, kampen, deportaties – klinkt huiveringwekkend. Zijn medestanders draaien het om: Joe Biden heeft zo’n migratieramp gecreëerd dat harde maatregelen nodig zijn. Correctie, mijn fout: die bloedvergiftiging, de klopjacht en de deportaties gaan alleen over niet-Europese migranten. Moeten we nu opgelucht adem halen, of wordt het er erger van? Trump heeft meer ingrijpende plannen. Hij wil het ambtelijke apparaat in Washington zoveel mogelijk vervangen door Trumpisten, hij wil het ministerie van justitie en de FBI onder zijn directe controle brengen, er komt een enorme strafvervolging tegen Biden, zijn familie en zijn staf. Vorige maand noemde hij hen ‘ongedierte,’ ook al zo’n uitdrukking uit het nationaalsocialistische repertoire. In Amerika geboren kinderen van buitenlandse ouders hebben geen recht meer op de Amerikaanse nationaliteit. Hulp aan Oekraïne eindigt. Een keuze voor Trump, zeggen zijn critici, is een keuze voor een autocratie, of zelfs een dictatuur. Is dat wat hij wil, dictator worden?, vroeg Fox News presentator Sean Hannity hem. ‘Nee, nee,’ zei Trump, ‘maar wel voor één dag.’ Genoeg om de zuidgrens hermetisch te sluiten en de Amerikaanse fossiele brandstofproductie omhoog te jagen. Klonk als een grap, maar er waren weinig lachers. Wat doet dit nu allemaal met de peilingen? Kortgezegd: niets. Hij blijft torenhoog uitsteken boven zijn rivalen, en ligt in vijf van de swing states vóór op Biden. Vooralsnog verkiezen heel veel Amerikanen Trumpistan boven de Verenigde Staten. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland doet mee aan een "multinationale operatie" om vrachtschepen te beschermen tegen beschietingen van Houthi-rebellen. Sinds de oorlog in Gaza zijn meerdere schepen aangevallen en is er zelfs één schip gekaapt. Het samenwerkingsverband wordt onderdeel van een bestaande Amerikaanse maritieme coalitie die piraterij, terrorisme en smokkel bestrijdt. De actie is gericht op het versterken van de nationale veiligheid en welvaart.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Oekraïne heeft een teleurstellend oorlogsjaar beleefd, zegt Peter Wijninga, defensiespecialist van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. Een gebrek aan een goede luchtmacht en trage wapenleveranties van het Westen liggen daaraan ten grondslag. Toch denkt Wijninga dat er nog niets verloren is, maar daarvoor is het Westen wel aan zet. Luister ook | Het Oekraïense moreel heeft een knauw gekregen Dwarsligger Orbán in Brussel Of Oekraïne meer steun krijgt is afhankelijk van Hongarije binnen de EU. Op dit moment ligt Orbán nog dwars. VVD-Europarlementariër Bart Groothuis maakt zich zorgen over de Europese steun voor Oekraïne en vindt dat de EU meer buiten Hongarije om zou moeten doen. Tegelijkertijd waarschuwt hij voor het gevaar van hacks uit Rusland, maar ook China. Lees ook | 'Orbán zal tijdens EU-top geen veto inzetten' Postma in Amerika | Tucker Carlson als 'running mate' van Trump? Voormalig Fox News-ster Tucker Carlson begint zijn eigen mediabedrijf, maar wordt ondertussen ook genoemd als potentiele running mate? Zelf ontkent hij dat, want Carlson heeft weinig op met politici. Amerika-correspondent Jan Postma legt uit waar dit verhaal vandaan komt. Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Oekraïners en president Zelensky voorop zullen vandaag met spanning naar de EU-top kijken. Gaat Orbán overstag voor meer steun én onderhandelingen over het EU-lidmaatschap?See omnystudio.com/listener for privacy information.

In het als een bosbrand om zich heen slaande antisemitisme heb je soorten en maten. Je hebt de primitieve soort, waarin de Joden, bijvoorbeeld in Rotterdam of Brussel, de schuld krijgen van het drama van de oorlog tussen Israël en Hamas. Je hebt de politieke soort, waarin Joden medeplichtig worden gehouden voor de strapatsen van Bibi Netanyahu. Je hebt de traditionele soort, waarin Joden worden afgeschilderd als de moordenaars van Jezus, de verspreiders van de pest, of de louche eigenaren van de media en de banken. En dan heb je de intellectuele antisemieten, zoals de rectrices magnificae van de beroemde Amerikaanse universiteiten Harvard, Penn en MIT, die waren opgeroepen voor een hoorzitting in het Congres over antisemitisme op hun beroemde instituten. Net als op veel andere Amerikaanse universiteiten zijn daar voortdurend felle, pro-Palestijnse demonstraties. Dat mag, zeker in het land met waarschijnlijkst de ruimste opvatting van het begrip ‘vrijheid van meningsuiting’ ter wereld. De vraag was of de demonstranten ook als intimidatie mogen scanderen ‘intifada tegen de Joden’ of ‘genocide op de Joden.’ Claudine Gay van Harvard, Liz Magill van Penn en Sally Kornbluth van MIT kregen die vraag voorgelegd door Elise Stefanik, Republikeins lid van het Huis van Afgevaardigden, die zich als een roofdier op haar slachtoffers stortte. Haar vraag was simpel: verbiedt het regelement van uw universiteit de roep om genocide van Joden. Ze eiste een simpel ja of nee. In plaats daarvan luidde het antwoord dat het van de context afhing. Wat de context kan zijn voor het gedogen van een oproep tot massamoord maakten ze niet duidelijk. Liz Magill werd door haar bestuur gedwongen omslag te nemen. Sally Kornbluth bleef aan, Claudine Gay bood omstandig excuses aan. Behalve academische ambities en het ontwikkelen van eigen inzichten, heeft een universiteit de plicht erop toe te zien dat de studenten zich veilig voelen. Dat is sinds 7 oktober voorbij. Het pleit niet voor de kennis en nieuwsgierigheid van de demonstrerende studenten, maar hun frame is dat de Israëliërs die barbaarse massaslachting en ontvoering aan zichzelf te wijten hebben. En dan komt-ie weer: Israëliërs zijn ‘de Joden.’ Mag je die intimideren met het dreigement van uitmoording? Dat, zeggen de genieën van Harvard, de Universiteit van Pennsylvania en het Massachusetts Institute of Technology, hangt af van de context.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Oekraïense president Zelensky noemt het uitstel van Amerikaanse militaire hulp 'een droom die uitkomt voor de Russische leider Vladimir Poetin'. "Poetin moet verliezen", zei Zelensky in een toespraak op de National Defense University in Washington. Vandaag gaat hij in gesprek met Biden om aan te dringen op nieuwe steun.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De steun voor Oekraïne kon lange tijd niet op in het Westen. Maar met de voorlopige 'nee' uit Washington en een dreigende 'nee' uit Europa komt Oekraïne steeds meer alleen te staan. En dat in het jaar waarin het Oekraïense tegenoffensief nauwelijks successen heeft beleefd. Volgens Helga Salemon, onderzoeker gespecialiseerd in Rusland en de voormalige Sovjet-Unie, heeft het Oekraïense moreel een enorme knauw gekregen. En Europa-verslaggever Geert Jan Hahn schetst de moeizame Oekraïense mobilisatie. Luister ook | Ook Rusland heeft haast in de oorlog Hoe kijkt de Arabische wereld nu naar Gaza? Nu Israël zijn militaire operatie heeft uitgebreid naar het zuiden van Gaza neemt de kritiek op het land verder toe. De Arabische wereld doet daaraan mee, maar niet echt voluit. Arabist Jan Jaap de Ruiter van de Tilburg University legt uit met welke afwegingen landen als Saoedi-Arabië en Jordanië worstelen. Luister ook | VN-baas mobiliseert Veiligheidsraad om Gaza, Israël reageert woest Postma in Amerika | Biden laat eigen campagneteam schrikken President Biden maakte deze week een opmerking die zijn campagneteam liet schrikken. Het gaat hem vooral om Trump te verslaan, maar wil hij zelf eigenlijk nog wel? Amerika-correspondent Jan Postma legt uit hoe Washington hierop reageerde. Luister ook | #209: Dictator voor een dagSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Elke dinsdag- en donderdagochtend werpt Geert Jan samen met collega Bernard Hammelburg een blik op de wereld. Dat gaat niet alleen over de laatste ontwikkelingen op militair en diplomatiek gebied in Oekraïne, Rusland en Europa, maar ook over de volatiele situatie in het Midden-Oosten. Want het conflict tussen Israël en Hamas heeft ook grote impact op ons continent én mogelijk op de Russische oorlog in Oekraïne. Geen miljardensteun voor Israël en Oekraïne. De Amerikaanse senaat heeft een wetsvoorstel geblokkeerd tot woede van president Joe Biden. Volgens hem houden de republikeinse senatoren het geld voor Oekraïne gegijzeld, Bernard legt uit hoe het zit. In Oekraïne lopen de zorgen op en groeit het lijstje met problemen. Zo blijft Hongarije dwarsliggen, spelen er binnenlandse politieke problemen, zit het front vast en eisen de grensblokkades door vrachtwagenchauffeurs hun tol. Secretaris-generaal van de VN Antonio Guterres de veiligheidsraad bij elkaar geroepen met een beroep op artikel 99. Dit artikel is nog maar drie keer eerder gebruikt. Tot slot heeft Geert Jan nog een klein lichtpuntje in de donkere tijd.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van mij geen kwaad woord over de pogingen om de planeet te redden. En ook geen gezever over wetenschappers die niet zouden deugen als ze activisten tegenspreken, of andersom. De aarde warmt op en dat is, in elk geval voor een groot deel, het gevolg van menselijk gedrag. Maar met de opzet en aanpak in Dubai is het COP28 zelf, die niet alleen de wetenschap maar ook de goedwillende burger voor aap zet. 400.000 mensen bezoeken de klimaatconferentie. 400.000, waarvan bijna iedereen per vliegtuig reist, in luxe hotels met airconditioning overnacht, en in gekoelde zalen vergadert. In de loop van de vergadering vliegen bezoekers af en aan, dikwijls met zakenjets, waarvan er honderden op het vliegveld geparkeerd staan. Van die 400.000 bezoekers hebben 98.000 toegang tot de officiële ‘blauwe zone,’ gereserveerd voor gedelegeerden. Bloomberg houdt het op 70.000 gedelegeerden, dat zijn vertegenwoordigers van regeringen en bedrijven. De CO2 voetafdruk van dit circus is magistraal, want naar Dubai kom je niet gemakkelijk op de fiets of met het spoor. De conferentie, die goeddeels gaat over de reductie van fossiele brandstof, slurpt onmetelijke hoeveelheden benzine op. De vraag is waarom. Er zijn 192 landen. Als die allemaal met een delegatie van tien mensen komen, is het aantal deelnemers tweeduizend. Tel daar net zoveel belangrijke ondernemers bij op, en je zit op hooguit vierduizend. Wij van de media doen trouwens dapper mee om de voetafdruk van COP28 te vergroten, want er zijn honderden journalisten. Daarmee begint COP steeds meer te lijken op het jaarlijkse feest voor de politieke, zakelijke en journalistieke elite in Davos. Voor wie een beetje gevoel voor relativeren heeft, zijn er ook verhalen die ironischer zijn dan de conferentie zelf. Bijvoorbeeld de discussie over de voetafdruk van oorlogen. Jawel, ik verzin het niet. Oorlog is namelijk erg slecht voor het milieu. Zo is de milieuschade van de oorlog tussen Israël en Gaza enorm. In Afghanistan lijden de mensen nog steeds onder de gevolgen van de Amerikaanse invasie, die de lucht vergiftigde, land vervuilde, water verontreinigde en ziektes bracht. Dat de milieu-zeloten die dit soort onderzoek doen met geen woord reppen over de soldaten en burgers die omkomen tekent de radicalisering van het klimaatdebat. De CO2 voetafdruk weegt kennelijk zwaarder dan een vermoord kind. De NAVO, zeggen de onderzoekers, denkt wel na over klimaat-neutrale middelen, maar de 2-procent die lidstaten in hun defensie investeren is een klimaatvijand. Hoe je vliegtuigen, tanks, pantservoertuigen, artillerie en luchtverdediging klimaatneutraal krijgt? Geen idee. COP is gereduceerd tot een hype, waar serieuze onderhandelaars zich door een onafzienbare menigte moeten wringen van wat zich het best laat omschrijven als gelovigen. 400.000 deelnemers – ga nou toch weg, zet een ander voor aap.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Israël heeft sinds half november een systeem van waterpompen klaarstaan waarmee de tunnels van Hamas in Gaza onder water gezet kunnen worden. Dat meldt de Wall Street Journal op gezag van bronnen in de Amerikaanse overheid. De Verenigde Staten zeggen dat Israël enige verbetering heeft gezien bij het beperken van de doelwitten in het Gaza-offensief.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In het Westen leeft de gedachte dat Poetin de tijd kan nemen voor de oorlog in Oekraïne, omdat het Westen vroeg of laat toch wel oorlogsmoe wordt. Maar de Britse Poetinkenner Mark Galeotti ziet dat ook Rusland tegen zijn economische grenzen aanloopt. Dat onderschrijft Clingendael-onderzoeker en Rusland-expert Niels Drost. Hij is te gast samen met Europa-verslaggever Geert Jan Hahn. Luister ook | 'De internationale druk op Israël om wapenstilstand te verlengen is enorm' Van gevechtspauze naar wapenstilstand in Gaza? De gevechtspauze in Gaza tussen Israël en Hamas is opnieuw verlengd. Hoe langer die pauze duurt hoe moeilijker het wordt om weer oorlog te gaan voeren. Misschien leidt deze pauze, waarin gijzelaars en gevangenen worden uitgeruild, wel tot een wapenstilstand. De laatste stand van zaken nemen we door met voormalig commandant der landstrijdkrachten Mart de Kruif. Lees ook | 'Hamas is nog springlevend' Postma in Amerika | Henry Kissinger (100) overleden Amerika wordt wakker met het nieuws dat voormalig diplomaat en minister Henry Kissinger op 100-jarige leeftijd is overleden. De man wordt de architect van de Koude Oorlog genoemd met zijn ontspanningspolitiek richting China en de Sovjet-Unie, maar Kissinger wordt ook gezien als een man die heel veel doden op zijn geweten heeft en staatsgrepen in Zuid-Amerika steunde. Amerika-correspondent Jan Postma legt uit hoe Amerika hem ziet. Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Israël heeft een indrukwekkende krijgsmacht, maar op het gebied van strategische PR kan het niet aan Hamas tippen. Bij de uitwisseling van gijzelaars tegen gevangenen is Hamas een gewiekste poppenspeler gebleken, die van de Israëliërs marionetten maakt. Dat komt mede door de onmogelijke positie van de regering-Netanyahu in eigen land. Vanaf 7 oktober had Israël twee doelstellingen: totale vernietiging van Hamas en de bevrijding van alle gijzelaars. Maar de panelen van de Israëlische politiek verschoven. ‘Totale vernietiging’ werd ‘militair uitschakelen.’ Het enorme offensief ging ten koste van heel veel mensenlevens, maar in militair opzicht verliep de inname van Gaza Stad en het tunnelcomplex langzaam maar effectief. De strijd is niet gewonnen, maar door de gevechtspauze stilgelegd, waardoor Hamas kon hergroeperen. Terwijl de roep om wraak onder de Israëliërs wat afnam, mede door de zware kritiek uit vrijwel de hele wereld, verdraaide de aandacht naar de gijzelaars. Hun lot vormt nu de kern van de Israëlische emoties en demonstraties. ‘Eerst alle gijzelaars,’ is nu de nationale strijdkreet. Die emoties werden overweldigend toen de eerste groepjes gijzelaars terugkeerden, en de beelden en verhalen de Israëliërs tot in hun diepste ziel raakten. Allicht. De regie was in handen van Hamas, dat de spanning opvoerde. Zouden die twee roodharige kinderen er vandaag bij zijn? Of dat kleine meisje? Of die moeder of oma? Het hele land, de families van de gijzelaars voorop, zat met geknepen billen te wachten. Wie stonden er nu op het lijstje van de tien gijzelaars van de dag? Hamas liet de Israëliërs met blote voeten dansen op een bakplaat. Onder deze omstandigheden, en onder overweldigende druk van het volk, kan de Israëlische regering niet anders doen dan toegeven: ‘breng alle gijzelaars thuis’ heeft de absolute prioriteit. Als Israël de oorlog hervat, lopen de bijna 200 nog niet bevrijde gijzelaars enorm gevaar. Durft Netanyahu dat aan? Of moeten de kanonnen zwijgen en ligt de afloop in handen van de diplomatie? In beide gevallen blijft de regie bij Hamas. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De wapenstilstand tussen Israël en Hamas is met twee dagen verlengd. Dat meldt bemiddelaar Qatar. In ruil voor de verlenging worden twintig Israëlische gijzelaarsvrijgelaten door Hamas. En Israel heeft ruim dertig Palestijnse gevangenen laten terugkeren.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ook buiten de landsgrenzen is de winst van de PVV niet onopgemerkt gebleven. In Oekraïne maakt men zich zorgen of Nederland het land wel zo ruimhartig blijft steunen in de oorlog tegen Rusland. Een terechte zorg, stelt hoofd Europa Louise van Schaik van Insituut Clingendael. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn deelt de Europese blik op dit nieuws. Wat wil Israël na de oorlog? Vrijdag om 7:00 uur plaatselijke tijd gaat de gevechtspauze tussen Israël en Hamas in en worden er gijzelaars en gevangenen uitgeruild. Maar wat Israël nou na de oorlog wil is nog steeds niet duidelijk, want ga je Hamas wel uitroeien? Te gast is Han ten Broeke, directeur politieke zaken bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies en voormalig VVD-Tweede Kamerlid. Luister ook | 'Israëlische militaire operatie verloopt voorspoedig' Postma in Amerika | Bidens hoeveelste verjaardag? De verjaardag van president Biden maakte de tongen los. Grapjes over zijn leeftijd waren er in overvloed en ook Trump speelde daar handig op in, vertelt Amerika-correspondent Jan Postma. Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Op dit feest van de democratie is Nederland natuurlijk het centrum van de wereld. Alleen – de wereld eindigt niet bij Vaals of Nieuwesluis. Het is opmerkelijk hoe weinig aandacht er in de campagnes is besteed aan het buitenland, vooral ook omdat kwesties als de oorlogen tussen Israël en Gaza en tussen Rusland en Oekraïne, het conflict van ASML met China en de gang van zaken in de EU, in de emoties van de kiezer en onder politici juist een grote rol spelen. Buitenland is een electoraal stiefkind. Afhankelijk van welk lijstje je hanteert, komt het erop neer dat de kiezer zich vooral zorgen maakt over de woningmarkt, zorg, armoede, migratie en koopkracht. Dat schijnt logisch, want de kiezer heeft daar direct invloed op, en op oorlogen en internationale conflicten niet. Maar de oorlogen in Gaza en Oekraïne hebben enorme emotie en commotie tot gevolg. De politieke partijen hebben er weldegelijk opvattingen over, en veel burgers zijn terecht bezorgd, en vaak zelfs bang. Het beperkt zich niet tot de schrikbarende golf van antisemitisme en islamofobie, er heerst ook angst voor een Russische inval en een derde wereldoorlog. Waar iedere Nederlander weldegelijk mee te maken heeft is de Europese Unie, en ook die is in de campagnes nauwelijks aan de orde gekomen. Terwijl vragen over een gezamenlijke defensiemacht, uitbreiding van de Unie tot 34 lidstaten, waaronder Oekraïne, de productie van wapens en munitie en de rol van de Europese Commissie dringend en belangrijk zijn. Terwijl al deze kwesties in de politieke en maatschappelijke discussie een grote rol spelen, zijn ze in de campagnes goeddeels genegeerd. De meeste politieke orakels voorspellen een lange en moeizame formatie, wat een beetje een Nederlandse traditie is. Met het oog op de urgentie, ook van de problemen in de grote buitenwereld, moeten we hopen dat ze dit keer in Den Haag een beetje tempo maken. We zijn niet het grootste en machtigste land ter wereld, maar Nederland heeft een uitstekende naam. De stem van de Nederlandse kiezer wordt in Jeruzalem, Gaza, Brussel, Washington en Peking weldegelijk gehoord.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Moet Nederland Israël steunen op de huidige manier zodat Hamas verslagen kan worden? Hoe zorgen we ervoor dat Poetin niet wint in Oekraïne? En welke hervormingen zijn er nodig binnen de Europese Unie? Allemaal vragen die aan bod komen in het BNR Buitenlanddebat 2023 vanaf de Campus Den Haag van de Universiteit Leiden. Het debat staat onder leiding van Bernard Hammelburg met Geert Jan Hahn als gangmaker. Aan het debat doen mee: Ruben Brekelmans (VVD) Kati Piri (GL-PvdA) Caspar Veldkamp (NSC) Gijs Tuinman (BBB) Jan Paternotte (D66) De BNR Verkiezingsdebatten In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen op 22 november organiseert BNR acht verkiezingsdebatten, over specifieke thema's. De debatten worden uitgezonden op BNR en zijn daarna te beluisteren op www.bnr.nl en je eigen podcastapp. Overzicht debatten en uitzenddatums: Het Nationale Arbeidsmarktdebat, 31-10-2023 om 19.00 Het BNR Woondebat, 02-11-2023 om 19.00 Het BNR Financedebat, 09-11-2023 om 19.00 Het BNR Energiedebat, 14-11-2023 om 19.00 Het BNR Bedrijvendebat, 15-11-2023 om 19.00 Het BNR Buitenlanddebat, 16-11-2023 om 15.00 Het Nationale Autodebat, 17-11-2023 om 15.00 Het BNR Ondernemersdebat, 21-11-2023 om 09.00 See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat de Israëlische minister Eli Cohen van buitenlandse zaken nu zegt dat zijn land nog een week of twee à drie heeft totdat de diplomatieke druk te groot wordt om een wapenstilstand nog langer tegen te houden, is een teken dat het einde van de oorlog in zicht komt. Klopt het bericht? Weten we niet, maar dat deze lijdensweg een einde heeft wordt steeds duidelijker. Alle reden om nog eens stil te staan bij de aanval op 7 oktober. Vorige week deed de New York Times dat met een onthullende analyse, mede aan de hand van interviews met Hamas-leiders. Daaruit bleek hoe minutieus Hamas de aanval had voorbereid en uitgevoerd, in de hoop dat Israël precies zou doen wat het nu doet: oorlog voeren. Dit om de Palestijnse zaak weer prominent op de kaart te krijgen, en Israël duidelijk te maken dat het hooguit kan blijven bestaan met permanente oorlog aan zijn grenzen. De wereldwijde golf van sympathie voor de Palestijnen was doel van de strategie. Deze week kwam de Washington Post met een nog veel uitgebreidere analyse, ook aan de hand van interviews met Hamas, maar ook met geheime diensten en experts. Zo zag de krant schokkend bewijsmateriaal, onder andere uit de zakken en tassen van mannen die bij de inval om het leven waren gekomen. Vacuümbommen die 1500 graden heet worden en in huizen waren gegooid, gaspatronen, handboeien, vuurwapens, messen, proviand voor een aantal dagen, exacte instructies en perfecte kaarten. Details van wat ze aanrichtten tarten elk voorstellingsvermogen. Sommige staan gedetailleerd in het artikel. Uit afschuw laat ik die hier weg. Hun doden noemen ze martelaars, en dat geldt ook voor de vele slachtoffers in de oorlog in Gaza. De Israëlische militaire reactie was immers precies wat zij hoopten. Minstens zo onthullend is de strategie, die na vijf weken en een enorm forensisch onderzoek, een veel breder beeld verschaft. Ze trainden een jaar, braken in op Israëlische websites, en hielden de details van hun plan geheim, ook voor Iran, de Revolutionaire Gardes en Hezbollah. Tegenover Israël gaven ze de indruk aan een langdurig bestand te willen werken, hielden zich afzijdig tijdens aanvallen van Islamitische Jihad op Israël en lokten Israël in de val toen het, als gebaar van goede wil, 20.000 Gazanen Israëlische werkvergunningen gaf. Het was hun paard van Troje. De bedoeling was ook om partijgenoten op de Westelijke Jordaanoever te bewapenen en in de strijd te betrekken. Jordaanse agenten namen grote hoeveelheden gesmokkelde wapens in beslag, bestemd voor de Westbank, maar niemand weet hoeveel er tussendoor geglipt is. Het einde van de oorlog is in zicht. Reden temeer om het barbaarse begin en de doortrapte strategie niet te vergeten. Het gewetenloze monster schept er een satanisch genoegen in Israëliërs en Palestijnen op te offeren, en het monster heeft een naam: Hamas.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er is flink wat chaos in het Amerikaanse congres rond de militaire steun aan Oekraïne. President Biden zit in een parket. Hij denkt na over een mogelijk veto om Oekraïens steungeld erdoor te drukken. Ook komen vandaag alle Europese ministers van defensie bijeen. En die zullen constateren dat het niet goed gaat met de levering van munitie aan Oekraïne. Volgens de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Koeleba gaan momenteel 'alle alarmbellen' af. Dan de situatie in Israël en Gaza. Buitenlandchef van de Europese Unie Josep Borrel gaat die kant op. Borrell zal "met regionale leiders" de toegang voor hulpverleners tot de door Israël belegerde Palestijnse Gazastrook bespreken. Hij doet niet alleen Israël en de Palestijnse Westelijke Jordaanoever aan, maar ook Bahrein, Saudi-Arabië, Qatar en Jordanië. Die landen kunnen mogelijk bijspringen, bemiddelen of hun invloed aanwenden bij de Palestijnen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Alliantie is terug. De geopolitieke specialisten van BNR gaan opnieuw om tafel onder leiding van Liesbeth Staats. Twee uur lang de diepte in over de oorlog in het Midden-Oosten. Met speciale gasten: Mart de Kruif, Martine van den Berg en Robert Serry. Dit is aflevering 1. Alle vier de afleveringen van De Alliantie: Oorlog in het Midden-Oosten zijn nu te luisteren in je podcastapp of via bnr.nl/podcast/de-alliantie Komt er ooit een oplossing voor het conflict in Israël en de Palestijnse gebieden? Op 7 oktober viel Hamas Israël aan met terreuraanslagen en sinds die dag woedt er een nieuwe oorlog. Die oorlog is er een met een lange en complexe voorgeschiedenis. Voor BNR Nieuwsradio reden om de geopolitieke kopstukken van de zender weer bij elkaar te roepen in de Alliantie. In vier afleveringen nemen we de geschiedenis, het huidige conflict en de mogelijke uitkomsten door. In aflevering 1 kijkt De Alliantie naar de oorsprong van het conflict. En daar wordt het meteen ingewikkeld, want waar begin je? Welk punt in de geschiedenis is het startpunt? Moeten we duizenden jaren terug, waar de Bijbel of de Tenach spreekt over Mozes die de joden uit Egypte naar het Beloofde Land leidt, of waar Islamitische Arabieren de regio veroverden? (640 v Chr) Of is 1948 een beter startpunt, met de oorlog die de Palestijnen de Nakba noemen, de ramp, maar in Israël bekendstaat als de onafhankelijkheidsoorlog? Aan tafel in aflevering 1: - Bernard Hammelburg (Buitenlandcommentator) - Martine van den Berg (Religiewetenschapper en auteur van het boek Ontrafeld, Hoe rampen de wereld veranderen.) - Arend Jan Boekestijn (Historicus en Boekestijn van de Wijk) - Mart de Kruif (oud-commandant der landstrijdkrachten) Presentatie: Liesbeth Staats See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Israëlische militaire operatie in Gaza voorloopt voorspoedig. Dat is dan ook de reden dat Israël eigenlijk geen gevechtspauzes wil. Dat zegt Martijn Kitzen, hoogleraar irreguliere oorlogsstudies en speciale operaties van de Nederlandse Defensie Academie. Luister ook | EU geeft vredesproces in het Midden-Oosten niet op Ollongren pleit voor Europese Commissaris voor defensie-industrie Er moet een aparte Eurocommissaris voor de defensie-industrie komen. Dat zegt demissionair minister van Defensie Kajsa Ollongren tegen BNR. Ollongren hoopt dat de Europese productie van wapens en munitie sneller en in beter overleg kan worden opgevoerd. Lees ook | Roep om tijdelijk staakt-het-vuren in Gaza wordt groter De Eerste TikTok-oorlog? De oorlog in Oekraïne en ook die tussen Israël en Hamas zijn minutieus te volgen via sociale media, satellieten en andere open online bronnen. De vraag is echter wat we met die informatie kunnen. Militair historicus Christ Klep schreef er een boek over: De Eerste TikTok-oorlog.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Precies een jaar voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen is het politieke landschap zo aan het veranderen, dat de twee oorlogvoerende bondgenoten, Israël en Oekraïne, reden hebben om zich extra zorgen te maken. De populariteit van Joe Biden is zo gekelderd dat hij in vijf ‘swing states’ lager scoort dan Donald Trump. Als er nu verkiezingen zouden zijn, was Biden kansloos. De peiling gaat over veel onderwerpen, maar twee kwesties nemen een prominente plaats in: de persoonlijke financiële situatie voor de burger, die volgens de meeste ondervraagden onder Trump verbetert, en de betrokkenheid bij oorlogen, die onder Trump juist gering zou zijn. Het belangrijkste gevolg is dat Biden, met de hete adem van de kiezer in de nek, meer haast krijgt om beide oorlogen af te wikkelen.. Wat Oekraïne betreft, citeert het Witte Huis generaal Valery Zaloesjni, die zelf een woord gebruikt dat Biden tot nu toe niet in de mond heeft durven nemen: patstelling. Aan een front dat nu 19 maanden hooguit een paar kilometer opschuift, en weer terugschuift, valt ondanks geavanceerde wapensystemen als de Abram tank weinig hoopvols te bespeuren – trouwens evenmin aan Russische kant. Ook de grotere en zwaardere artillerie biedt weinig soelaas, al is de luchtverdediging redelijk op orde. Maar de druk van conservatief Amerika om te stoppen met de steun neemt toe, met Trump als gangmaker. Die vindt dat Amerika zich niet moet bemoeien met een Europese oorlog. De oorlog tussen Israël en Gaza ligt veel gevoeliger. De steun voor Israël is in het Congres overweldigend, maar Biden stuit op twee hindernissen. Een is de overweldigende opkomst bij pro-Palestijnse demonstraties, vooral in steden en op universiteiten. Die zijn bikkelhard, en veelal ronduit antisemitisch. Joodse studenten worden zoveel uitgescholden voor ‘fucking Jews’ en met verwensingen en dreigementen geconfronteerd, dat het onvermijdelijk leidt tot een maatschappelijke, en dus politieke splijtzwam. Dat doorbreekt Bidens toezegging dat Israël de strijd tegen Hamas mag voortzetten. Hij heeft drie urgente wensen: meer nadruk op het lot van de gijzelaars, dat Israël overstapt van 1.000- en 2.000-ponds bommen naar 250-ponds bommen – wat Israël negeert – en gevechtspauzes om hulpgoederen Gaza binnen te brengen, en buitenlanders te kunnen oppikken. Na een maand oorlog, lukt dat maar mondjesmaat. Zelensky en Netanyahu hebben één ding gemeen: hun overtuiging dat ze, koste wat kost, gaan winnen en dat ze, als puntje bij paaltje komt, op Amerika kunnen blijven rekenen. De kometensnelheid waarmee Trump opkomt is in dat opzicht slecht nieuws. Hij is een isolationist. Oorlogen in verre oorden zitten niet in zijn jargon. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In tijden waar verdeeldheid en onvrede over Europa toeneemt, en het belang van een verenigd Europa steeds groter wordt... zoeken we bij BNR naar een oplossing. In de podcast ‘Dossier Europa’ nemen jonge Nederlandse correspondenten je mee naar alle uithoeken van Europa. Van de spanningen aan de Ierse grens, naar de levensgevaarlijke Reichsbürger in Duitsland of de leegloop in Kroatië. Mogen we van Europa een antwoord op deze problemen verwachten? Is er wel een antwoord? Of is dit het probleem van landen zelf? Dit is Dossier Europa. Nederlandse journalisten, wonend in verschillende landen binnen de EU, maken een serie van drie afleveringen over onderwerpen die voor hen én de EU belangrijk zijn. Denk aan klimaatverandering, de vluchtelingencrisis, de gevolgen van diverse oorlogen of kansenongelijkheid. Vervolgens praten we met een deskundige na over een mogelijke oplossing. Kan die oplossing vanuit Brussel komen? En is dit een thema in aanloop naar de aankomende Europese verkiezingen?Luister naar het eerste Dossier. Daarvoor reizen we af naar Duitsland, waar 23.000 staatsgevaarlijke Reichsburgers de gemoederen bezig houden. Hoe? Dat hoor je in je favoriete podcastapp. Dossier Europa.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ondanks de oorlog tussen Israël en Hamas geeft de EU de weg naar vrede in het Midden-Oosten nog niet op. Dat zegt Sven Koopmans, speciaal vertegenwoordiger voor het vredesproces in het Midden-Oosten namens de EU, in BNR De Wereld. Vlak voor het uitbreken van de nieuwe oorlog op 7 oktober had de EU een deal met onder andere Saoedi-Arabië gesloten om het proces nieuw leven in te blazen. Luister ook | 'Palestijnse zaak is altijd een hoofdzaak gebleven onder bevolking Midden-Oosten' Esther de Lange wilde best Eurocommissaris worden CDA-Europarlementariër Esther de Lange heeft premier Rutte gemeld dat ze beschikbaar was om Frans Timmermans op te volgen als Eurocommissaris, maar in Den Haag besloot men anders. Ook weigerde De Lange de functie van minister van Buitenlandse Zaken toen Hoekstra Timmermans opvolgde. De Lange, al 17 jaar Europarlementariër, vertrekt volgend jaar uit het parlement. Ze is te gast.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je kunt kritiek hebben op Israël, maar dat maakt je nog geen antisemiet. Zegt een zichzelf weldenkend noemende wereldwijde groep politici, journalisten, activisten, academici en mensenrechtenorganisaties. Ze vallen nu collectief door de mand. ‘Israëliër’ en ‘Jood’ zijn uitwisselbare begrippen geworden. Sinds de pogrom van Hamas in Israël en de militaire reactie daarop, tiert het antisemitisme weliger dan de grootste pessimist voor mogelijk had gehouden. De Joden hebben dit over zichzelf afgeroepen, luidt het. Want de Joden zijn kolonisten. De Joden bezetten Palestijns gebied. Niet Israëliërs – Joden. De slachtpartij op 1.400 Israëliërs was de meest massale moord op één dag op Joden sinds de Holocaust. De antisemitisme tsunami die erop volgde houdt gelijke tred en doet veel Joden terecht aan de zwartste periode uit hun geschiedenis denken. De Israëlische VN-ambassadeur droeg in de Veiligheidsraad een gele Jodenster. Joden in de hele wereld worden verantwoordelijk gehouden. Ze worden bespuugd, uitgejouwd en bedreigd. Hun scholen bleven dicht, sociale, culturele en religieuze bijeenkomsten worden geannuleerd. Keppeltjes gaan af, tekstkokertjes aan de deurpost zijn verwijderd. Er gaat een angstgolf door de joodse gemeenschap. De Britse krant The Guardian heeft een treurige primeur: het is de eerste krant ooit die een blog bijhield over het antisemitisme-nieuws, zoveel misselijkmakende incidenten zijn er. Michael O’Flaherty, directeur van het EU agentschap voor fundamentele rechten, legt de vinger op de zere plek: ‘Antisemitisme is een vorm van racisme die diep in de Europese samenleving zit.’ Maar het beperkt zich niet tot Europa. Op toonaangevende, peperdure Amerikaanse universiteiten, zoals het New Yorkse Columbia, worden joodse studenten zo bedreigd tijdens pro-Palestijnse demonstraties op de campus dat ze de school verlaten. ‘Onze ouders betalen geen 80.000 dollar per jaar om ons hier in elkaar te laten slaan,’ zeggen ze. Op online landkaarten van de Chinese techreuzen Baidu en Alibaba is de naam Israël gecanceld. In Londen, Berlijn, Parijs worden Joden geslagen, in een Joods centrum, annex synagoge en school in Berlijn werden molotovcocktails naar binnen gegooid. In de Russische republiek Dagestan werd een vliegtuig door een woedende, antisemitische teksten scanderende menigte bestormd omdat het uit Tel Aviv kwam. Er zijn beelden van, maar Poetin noemt het een onzinverhaal. Oekraïne en het Westen zaten erachter – logisch, toch? Na de massamoord op 7 oktober waren de Israëliërs heel even zielig. Logisch dat ze Hamas wilden verslaan. Binnen een paar dagen was het allemaal de schuld van Israël zelf, en al meteen van de Joden. Het meest bedreigend zijn de asociale media. Ik prijs mezelf opnieuw gelukkig dat ik daar niet op zit. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een staakt-het-vuren in de oorlog tussen Israël en Hamas is 'op dit moment niet het juiste antwoord’. Zo laat een woordvoerder van het Witte Huis weten. Net als Israël zeggen de Verenigde Staten dat vooral Hamas van zo’n bestand zou profiteren. Vorige week drong de Amerikaanse buitenlandminister Blinken aan op een ´humanitaire pause.´ Ondertussen probeert de Israëlische premier Netanyahu Europese leiders te overtuigen om Egypte onder druk te zetten om vluchtelingen uit Gaza op te nemen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit is een extra aflevering over de oorlog in Israël en Gaza. Presentator Mark Beekhuis bespreekt met Ralph Dekkers, correspondent in Tel Aviv, hoogleraar Oorlogsstudies Frans Osinga, auteur Martine van den Berg en buitenlandcommentator Bernard Hammelburg de laatste ontwikkelingen in de oorlog in Israël en Gaza. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Veel Arabische landen hebben de banden met Israël in de loop der jaren genormaliseerd. De Palestijnse zaak is voor veel regeringen in de regio een bijzaak geworden, maar de bevolking is het altijd als een hoofdzaak blijven zien. Dat zegt Arabist Hans Wurzer, verbonden aan Instituut Clingendael. Hij is te gast. Luister ook | 'Invasie Gaza wordt een onmogelijke strijd' Europa Update: Rutte zet meer in op 'ja maar' bij Israël De Europese regeringsleiders komen donderdag en vrijdag bijeen in Brussel. Uiteraard slaat ook hier Israël de klok. Meer en meer is er aandacht voor het 'ja maar-standpunt' over de acties van Israël in Gaza, zo ook van onze eigen premier Rutte. Europa-verslaggever Geert Jan Hahn duidt de standpunten. Lees ook | Israël, Gaza en de angst voor overslaand geweld centraal op EU-top Die andere oorlog woedt ook nog Sinds de oorlog tussen Israël en Hamas op 7 oktober uitbrak gaat het weinig meer over Oekraïne. Maar ook daar is het dagelijks nog een enorm bloedbad. Hoogleraar oorlogsstudies Frans Osinga neemt ons mee naar de belangrijkste gebeurtenissen van de afgelopen weken en legt uit hoe hij kijkt naar de Westerse steun. Luister ook | Is vrede tussen Israël en de Palestijnen ooit mogelijk? En zo ja, hoe? Postma in Amerika: Democraten ook blij met nieuwe Speaker Mike Johnson Het Huis van Afgevaardigden heeft eindelijk een nieuwe speaker: Mike Johnson. De Trumpisten zijn blij met zijn benoeming, maar ze zijn niet de enigen. Ook de Democraten wrijven in hun handen met deze Republikein uit Louisiana. Waarom, dat legt Amerika-correspondent Jan Postma uit. Luister ook | Amerika PodcastSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In Oekraïne zou Rusland een kerncentrale aanvallen, zegt de Oekraïense president Zelensky. In Gaza zouden Israëlische soldaten vannacht een grote operatie met tanks hebben uitgevoerd, volgens Reuters de grootste sinds het begin van de oorlog. We bespreken de twee oorlogen met buitenlandcommentator Bernard Hammelburg en Europaverslaggever Geert Jan Hahn.See omnystudio.com/listener for privacy information.