Column Corné van Zeijl | BNR

De inkoopmanagersindices (PMI’s) zijn een prachtige vroegtijdige economische indicator. Ik volg ze graag. Normaal gesproken zien we dat de productiesector altijd vooruitloopt en de service-industrie daar achteraan hobbelt. De service-industrie daarentegen is een veel groter deel van de economie. Het bijzondere aan de huidige periode is dat het productiedeel van de economie al een tijdje schreeuwt dat het dramatisch slecht gaat, maar dat het met de service-industrie goed blijft gaan. Logisch, mensen hebben genoeg spullen gekocht in de coronaperiode en zijn daar wel even klaar mee. Ik heb vorige week een tweedehands reserveracefiets op Marktplaats gekocht. Ik schat dat de prijzen wel zo’n 30% lager zijn dan tijdens het hoogtepunt van de pandemie. Ook bedrijven zien minder vraag naar spullen. In de coronatijd hebben ze hun magazijn maximaal gevuld, omdat ze van alles tekort kwamen. Die vraag valt nu weg. Momenteel wil men geld uitgeven aan leuke activiteiten. De eerder genoemde inkoopmanagersindices voor de service-industrie staan over het algemeen nog comfortabel boven het neutrale niveau van 50. Consumenten kunnen niet wachten om hun coronaspaarpotje uit te geven aan: terrasjes, vakanties en concertkaartjes. Op de beurs is dat prachtig terug te zien. Iedereen heeft het over AI, maar het BEACH-thema is net zo winstgevend. BEACH staat voor: Booking, Entertainment, Airlines, Cruises en Hotels. Een voorbeeld: Royal Carribean staat dit jaar 105% hoger en is daarmee de op twee na grootste stijger van de hele S&P 500-index. Het moet alleen Nvidia en Meta voor zich laten. Een paar andere voorbeelden: Carnival +97%, Norwegian Cruise Line +60%, Delta Airlines +40%, Las Vegas Sands +22%, Wynn resorts +27% en ticketverkoper Live Nation Entertainment met +27%. Zelfs ‘onze eigen’ Air France-KLM is 41% gestegen. Mocht u nog op deze rijdende trein, of varende boot zo u wenst, willen springen, bedenk dan dat de coronaspaarpotjes op enig moment leeg zijn. Wat blijft er nog van dit beleggingsthema over als iedereen klaar is met uitgeven en de harde realiteit onder ogen ziet? Ik roep nog even de coronahype in herinnering. Doe-het-zelfzaken, tuincentra en verkopers van fitnessapparaten kenden uitstekende tijden. Kent u Peloton nog? In januari 2021 stond de koers op $167, nu op $7,50. Dit is ook de toekomst voor deze BEACH-aandelen. In het verleden waren vrijwel al deze subsectoren slechts matig winstgevend. Oftewel: er is een tijd om naar het strand te gaan en er is een tijd om er weg te blijven. In de laatste service-PMI’s van afgelopen maand zijn al de eerste haarscheurtjes te zien. Tijd om de strandstoeltjes in te klappen. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

2023 is tot nu toe een prachtig jaar geweest. Beleggen is vooruitzien, maar het is weleens nuttig om achteruit te kijken. Waarom zijn die aandelenkoersen zo enthousiast gestegen? Als je dat weet, kun je ook beter bepalen wat de koersen in de toekomst mogelijk beweegt. Eén factor is dat beleggers blij zijn dat het einde van de renteverhogingen in zicht is. ECB-bestuurslid François Villeroy zei het deze week ook, we hebben het meeste wel gehad. Nou is dat een makkelijke uitspraak. In een jaar tijd zijn er acht renteverhogingen geweest, waardoor de ECB-rente 4% hoger staat. Het lijkt me stug dat er nog eens 4% bijkomt. Maar de korte rente is dit jaar dus alleen maar omhooggegaan. Die stijgende koersen komen dus niet door een gunstige rentebeweging, want ook de rente op tienjarige obligaties is nauwelijks veranderd. Zijn het dan misschien de winsten? Nee, ook niet. De verwachte winst van de bedrijven in de MSCI World index is in euro’s gemeten een paar procent gedaald. En dan moet de recessie nog komen. Ik hoor steeds meer beleggers zich afvragen of die recessie er überhaupt wel komt. De reden dat die recessie zo lang op zich laat wachten is dat veel consumenten nog steeds hun coronaspaarpotje aan het spenderen zijn. En zolang ze dat blijven doen, blijft de economie draaien. Maar dat spaarpotje is een keer op. Ik weet niet hoe consumenten gaan reageren als ze zien dat de bodem ervan in zicht komt. Van recessie-uitstel komt nog geen recessie-afstel. Waar komen die gestegen koersen dan wel vandaan? Een belangrijke verklaring is de draai in het beleggerssentiment. Beleggingsexperts waren begin 2023 erg somber en er heilig van overtuigd dat het eerste halfjaar slecht zou worden. Ook indicatoren zoals de call/putratio en de enquête onder particulieren zien we duidelijk draaien van pessimistisch naar optimistisch. Beleggerssentiment werkt als eb en vloed. Het komt en gaat. Ik kan u garanderen dat beleggers ook wel weer een keer somber gaan worden. Maar als u denkt daar makkelijk rijk van te worden, dan heeft u het mis. Ook al is er te veel optimisme op de beurs, het kan nog een flinke tijd aanhouden. In de loop van 1999 was al duidelijk dat de hype rond internet bubbelachtige vormen had aangenomen. Maar pas in september 2000 werd het hoogtepunt neergezet. Menig beursbeer lag toen al op apegapen. Wie weleens een zandkasteel aan de vloedlijn heeft gemaakt, weet waar ik het over heb. Ook al ben je er zeker van dat het tij weer zal keren, bedenk dat zelfs het stevigste kasteel weggespoeld kan worden door een laatste golf. Dat geldt ook voor aandelen. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan gelooft graag in economische sprookjes. Als je de rente verlaagt, gaat de inflatie vanzelf ook omlaag. Maar in de echte wereld zorgt een hogere rente voor afkoeling van de economie en dus minder vraaginflatie. Alleen in Erdogans fictieve wereld werkt het anders. En als het toch niet werkt, zeg je gewoon wat mensen de wacht aan. Het ontslag van de gouverneur van de centrale bank in 2021 was daar een goed voorbeeld van. Helaas is dat meestal niet de oplossing. Nu is er wel een Turks wonder gebeurd. Er zijn serieuze economische mensen aangesteld. Zo werd Mehmet Simsek minister van financiën. Hij belooft een terugkeer naar een normale economische politiek. Een gewaagde uitspraak in het huidige Turkse politieke landschap. Hij zegt daarmee immers dat het oude beleid niet deugde. Maar tegelijkertijd is het ook een teken dat Simsek genoeg krediet denkt te hebben om dit te kunnen zeggen. Daarnaast is Hafize Gaye Erkan benoemd als nieuwe gouverneur van de Turkse centrale bank. Turkijewatchers zeggen dat ze goed is, maar van haar cv moet ze het niet hebben. Ze was voorheen co-ceo van First Republic. U weet wel, een van die Amerikaanse regionale banken die recentelijk omviel. Een normale rente betekent dat de huidige rente flink zal stijgen. Dat zou de Turkse lira sterker moeten maken. Toch kelderde de munt met 16% sinds Erdogans recente herverkiezing. Alsnog een economisch wonder, maar niet een waar Erdogan op had gehoopt. De belangrijkste verklaring voor de scherpe daling is dat de Turkse overheid nu zal stoppen met opkopen om de lira te steunen. Als je naar een grafiek van de lira kijkt, is die steun niet echt terug te zien. Het is één grote glijvlucht naar beneden. De enorme bedragen die met de opkoopacties gepaard gingen, waren dan ook niet meer dan een doekje voor het bloeden. En door dit beleid kwam de bodem van de Turkse schatkist al snel in zicht. Een ander voorbeeld van desastreus populistisch beleid was de spaarrekening, waarbij de Turkse overheid je saldo beschermde tegen inflatie. Dat klinkt heel aantrekkelijk, zeker met die hyperinflatie in Turkije. Maar ja, het moet wel ergens van betaald worden. Dus óf hogere belastingen, en dan betalen Turken toch weer zelf de rekening, óf hogere staatschulden, en dan draaien hun kinderen voor de schade op. Beleggers vrezen ook dat als het nieuwe beleid niet snel genoeg werkt, het economische dreamteam weer snel op straat staat. Maar voordat je een betrouwbaar economisch en monetair beleid hebt opgezet, ben je tientallen jaren verder. Turkije geeft de rest van de wereld een wijze les. Ook autocraten kunnen niet achteloos met monetair en economisch beleid experimenteren. Dat leidt tot ongelukken, met grote schade voor de bevolking. Want wonderen, ook in de economie, gebeuren alleen in sprookjes. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de VS is de antiwokebeweging sterk in opkomst. Een kwestie van actie en reactie. Als iemand zegt dat je je op een bepaalde manier moet gedragen of denken, lokt dat bij veel mensen een tegenreactie uit. In de coronatijd bleek dat niet altijd even verstandig, maar goed. Een van de opmerkelijkste voorbeelden van dit moment is de boycot van Bud Light. Joe Sixpack laat dat biertje massaal links liggen, nadat transgender Dylan Mulvaney er een paar had ontvangen van Budweiser en er een TikTok-filmpje over maakte. Als persoon heb ik hier wel een mening over. Ik vind het complete onzin dat er zoveel gedoe is omdat iemand een paar blikjes bier kreeg en daar een videoblogje over heeft gemaakt. Het klinkt eerder als verfrissende marketing. Maar wellicht had het bedrijf zich iets meer kunnen inleven in zijn gemiddelde klant. Als belegger leg je dit waardeoordeel naast je. Je moet omgaan met de feiten. Wat vindt de gemiddelde Amerikaanse bierdrinker ervan? Feit is dat dit biertje erg populair was bij conservatief Amerika. En nu niet meer. De verkopen van Bud Light zijn dit jaar al 24% gedaald. Dat is vrij dramatisch en de winstverwachtingen worden daarom flink naar beneden bijgesteld. De koersdaling van AB InBev, de moeder van Budweiser, is dan ook niet mis. De Stoxx 50 Index steeg 13% dit jaar, maar AB InBev daalde met 10% (dat is €10 mrd aan beurswaarde). Ter vergelijking: Heineken steeg 8%. Om het tij te keren heeft Budweiser de verantwoordelijke marketingmanager ontslagen en snel een oer-Amerikaans promotie filmpje gemaakt, met vlaggen, Amerikaanse tradities, landschappen en paarden. Ik zie Joe Sixpack uit de Midwest niet snel terugkeren naar Budweiser. Die wil zich niet identificeren met een transgender. Iets dergelijks zagen bij het beruchte Buckler-drama van Heineken, toen cabaretier Youp van het Hek het merk in een paar zinnen om zeep hielp. Het pijnlijke is dat nu ook de lhbtq-gemeenschap Budweiser boycot vanwege diens knieval voor conservatief Amerika. Deze doelgroep is toch goed voor 4,5% van de Amerikaanse bevolking. De verhitte polariserende discussie tussen woke en antiwoke is een zorgwekkend gif in maatschappelijke zin. Maar ook als belegger moet je oppassen niet gemangeld te worden. Gezien de publieke verontwaardiging over iets onbenulligs als een biertje en een filmpje, is het helaas onmogelijk om te voorspellen waar de volgende reclameramp plaatsvindt. Er zijn voor bedrijven wel wat belangrijke lessen uit te trekken. Denk na voordat je een standpunt inneemt. En heb je dat gedaan, hou dan je rug recht, anders krijg je ruzie met iedereen. Er is overigens een groot voordeel aan deze discussie; goedkoop scoren als je maar even met een regenboogvlag zwaait, is er niet meer bij. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er is een nieuwe monetaire sheriff in Tokyo: Kazuo Ueda, de in april aangetreden gouverneur van de Bank of Japan. Beleggers vreesden dat hij het Japanse monetaire beleid van eeuwig lage rente zou aanpassen. In Japan hebben ze een zogenaamde yield curve control, wat inhoudt dat de centrale bank de korte rente op 0% houdt en de lange rente op 0,5%. Ueda zei wel dat hij een langdurig evaluatieonderzoek naar het huidige beleid zou uitvoeren. Zo zijn deze zorgen tactisch voorlopig geparkeerd. Politiek gezien een handige zet. Maar bedenk wel dat de beleidsmakers hun beleid tussentijds kunnen aanpassen. Dat hebben we vaker gezien bij centrale bankiers. Of zoals de econoom John Maynard Keynes het ooit zei, ‘When the facts change, I change my mind’. Eerder zei men al niet te veel te tornen aan het rentebeleid, tot ze in januari wel een kleine aanpassing doorvoerden. Oftewel: we houden ons aan ons woord, totdat we het niet meer doen. De vraag is dus niet óf het beleid wordt aangepast, maar wanneer. Er zijn dan ook genoeg redenen om het beleid te veranderen. De inflatie is eindelijk aan het stijgen. De kerninflatie bedraagt nu 4,1%. Voor dergelijke cijfers moeten we terug naar begin jaren negentig. Toen was de Japanse economie oververhit. Logischerwijs beginnen nu ook de lonen mee te stijgen. Oké, stel Ueda gooit het monetaire roer om, wat gebeurt er dan? Als eerste zal de rente op obligaties snel stijgen. Dat is nog wel een dingetje. De Bank of Japan heeft namelijk ¥547.000 mrd aan staatsobligaties op zijn balans staan. Dat is €3700 mrd. En door de rentestijging zullen deze obligaties flink minder waard worden. Japan heeft een overheidsschuld waarbij die van Italië verbleekt: 263% van de totale economie. En als je daar op termijn een hogere rente op moet gaan betalen, zorgt dat voor een gigantische deuk in het overheidsbudget. Een hogere rente zal de Japanse yen aantrekkelijker maken en dus stijgt de koers. Maar een sterkere yen is negatief voor Japanse bedrijven en dus dalen de aandelenkoersen. Een hogere rente zorgt er ook voor dat Japanse beleggers minder geld in Amerikaanse overheidsobligaties gaan steken. Nu nog is Japan de grootste buitenlandse belegger in deze zogeheten treasuries. Als de Japanse belegger zich terugtrekt, kan de Amerikaanse obligatiemarkt daar flink last van krijgen. Dus de schok van een hogere Japanse rente zal een tsunami van Japans geld in werking zetten. Die golf met geld raakt veel markten. Het is daarom goed dat de Bank of Japan daar langdurig over nadenkt. Het was een mooi experiment om de inflatie weer tot leven te wekken. Dat inflatiedeel is gelukt. Nu eens kijken hoe dat experiment weer afgebouwd gaat worden. Ik hoop dat het net zo succesvol zal zijn. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een stijgende markt moet een muur van zorgen beklimmen, zo luidt de beurswijsheid. Dat geeft een beetje de huidige status van de markt weer. Bijna ongemerkt zijn de koersen aan het stijgen. De AEX staat bijna op het hoogste punt van de afgelopen twaalf maanden. Terwijl er zorgen genoeg zijn. Natuurlijk is zorg nummer één het schuldenplafond. Ik denk ook dat er een oplossing zal komen, maar in het huidige politieke klimaat is het moeilijker dan ooit. Sinds 1960 heeft men al 87 keer zijn hoofd gestoten tegen dit plafond. En uiteindelijk kwam men er altijd uit. Dus zullen ze er de 88ste keer ook wel uit komen. Besef wel dat tijdens de crisis rond het schuldenplafond in 2011 de S&P 500 met 17% daalde, en nu lijken aandelenbeleggers zich er geen enkele zorgen over te maken. Intussen dansen de politici onbezorgd als idioten langs het ravijn. Het gaat goed, totdat ze erin vallen. Overigens zijn er nog serieuze problemen genoeg. Meer dan genoeg zelfs. Ik zal er een paar uit die enorme stapel uitlichten. Zo is er de credit crunch. Door de recente bankencrisis zijn met name Amerikaanse banken veel terughoudender geworden met het uitlenen van geld. In een door schulden gedreven economie als de Verenigde Staten gaat dat pijn doen. Ik maak me ook zorgen dat de verwachte renteverlaging van de Amerikaanse Federal Reserve er voorlopig niet gaat komen. De rentefutures geven een rentedaling na de zomer aan. Maar wie de notulen van de Fed-vergadering van deze week goed leest, moet toch tot een andere conclusie komen. Zo las ik dat de beleidsmakers onzeker zijn over toekomstige verhogingen. Ze denken dus nog in verhogingen, niet in verlagingen. Ook staat er dat ze de inflatie nog steeds onacceptabel hoog vinden. Dat is ook zo, de dalende trend in de kerninflatie stokt. Ook dit betekent dat ze voorlopig nog niet gaan verlagen. En met deze krappe arbeidsmarkt hoeven ze het voorlopig ook niet te doen. Een derde zorg is de dalende geldhoeveelheid. Weet u nog dat de beurzen zo enthousiast stegen omdat er zoveel geld werd gecreëerd? Nu daalt die geldhoeveelheid, maar niemand trekt zich er wat van aan. Als belegger vind ik het niet erg dat er veel zorgen zijn. Het is dan vaak koopjestijd. Maar die koopjes zijn er nu niet. De koers-winstverhouding staat nu op 18,3 maal de verwachte winst. Als je dit op de lange termijn beziet, dan was dit alleen in de postcoronaperiode en in de internetbubbel hoger. Dus nu heb je een combinatie van dure aandelen én veel zorgen. En als belegger is dat een combinatie om je zorgen over te maken. Een muur van zorgen zelfs. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Begin 2023 waren opkomende markten de grote belofte voor beleggers. Men hoopte op een sterk herstel van de Chinese economie na de scherpe lockdowns. En aangezien China voor 30% meeweegt in de MSCI Emerging Markets Index, waren aandelen in opkomende landen een logische keuze. Dat was althans de consensus, wat ook bleek uit een enquête van Bank of America onder professionele beleggers. Begin januari anticipeerde 91% op een scherp Chinees herstel. En 26% van de beleggers zat overwogen in opkomende markten, het hoogste percentage van de afgelopen twee jaar. Je zag dan ook een flinke instroom in dit soort fondsen. Maar zoals zo vaak, als alle beleggers aan de ene kant staan, dan is het gras ergens anders groener. En dat was inderdaad het geval. Het rendement was belabberd. Na een kleine opleving in januari, toen er nog volop hoop was, begon de glijvlucht van deze aandelen. Dit jaar had u met een belegging in de MSCI Emerging Markets Index slechts 1% verdiend. De AEX steeg in dezelfde periode met 11%. Uit de Chinese economische cijfers van afgelopen week bleek inderdaad dat het herstel net zo teleurstellend was als de aandelenrendementen. Ook de Chinese inflatiecijfers gaven dat aan. In een oververhitte economie gaat de inflatie omhoog, en in China zie je het tegenovergestelde beeld. De inflatie daalde er afgelopen maand van 0,7% naar 0,1%. Voor de goede orde, dit zijn jaarcijfers, geen maandcijfers. Er is dus zo weinig vraag, dat de prijzen niet stijgen. Dat is ook terug te zien in de olieprijs. De meeste beleggers gingen ervan uit dat de vraag naar die grondstof sterk zou herstellen. Maar eigenlijk hadden we het al kunnen weten. De verwachtingen waren optimistisch vanwege dat Chinese herstel, maar de olieprijs deed helemaal niets. De Opec+ verlaagde niet voor niets haar productie. Als de vraag tegenvalt, moet je wat aan het aanbod doen. De vraag is waarom er niet zo'n uitbundig herstel is zoals we dat in de westerse wereld wel zagen. Wij hadden last van propvolle restaurants en overvolle vluchthavens. Een verklaring is dat de Chinese economie last heeft van de toegenomen politieke spanningen. Het gevolg is dat het aandeel van Chinese importen in de VS is gedaald van 24% in 2017 naar nu 15%. Of komt het door de nasleep van de huizenbubbel? De markt lijkt uit te bodemen, maar afgelopen week ging er toch weer een projectontwikkelaar failliet. De Chinese huizenmarkt was enige jaren geleden goed voor maar liefst 16% van de totale economie. Het geeft in ieder geval eens te meer aan dat als je doet wat iedereen doet, je verdient wat iedereen verdient. En dat is meestal niet zoveel. In dit geval dus slechts 1%, om precies te zijn. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op 10 maart begon de angst voor een bankencrisis toe te nemen. Het Amerikaanse Congreslid Jared Moskowicz, een Democraat uit Florida, verkocht toen zijn aandelen Seacoast Banking Corporation. Dat is een kleine regionale bank en werd dus hard getroffen. In een interview zei Moskowitz dat hij een speciale overheidsbijeenkomst had bijgewoond over de problemen in de bankensector. Sorry? Je had voorkennis, handelt daarmee en je ziet niet eens het probleem? De koers van Seacoast is flink gedaald en staat nu een kwart lager. Zijn excuus achteraf was dat zijn adviseur zei dat hij moest verkopen. Die verklaring was genoeg en Moskowitz ging vrijuit. Nou meneer Moskowitz, goed gedaan, financieel gezien. Maar moreel verwerpelijk. Ik zit liever aan de goede kant. Ik had ooit SNS-aandelen, werkte daar, maar had geen voorinformatie. Ik heb die aandelen tot het laatst toe vastgehouden, ook voelde je op een gegeven moment aan je water dat het mis zou gaan. Financieel dom, maar het voelt een stuk beter. The New York Times heeft er onlangs onderzoek naar gedaan. Bijna een vijfde van de politici heeft gehandeld in aandelen van bedrijven die beïnvloed kunnen worden door de beslissingen van commissies waarin ze zitten. Democraten en Republikeinen zijn allebei even erg. De gemiddelde aandelenportefeuille van de congresleden deed het vorig jaar maar liefst 17,5% beter dan de brede index. Goh. Een paar voorbeelden. De vrouw van congreslid Alan Lowenthal, een Democraat, verkocht één dag voor de uitslag van het rapport over de ramp met de Boeing 737 MAX, haar aandelen van die vliegtuigbouwer. Te toevallig om toeval te zijn. Bob Gibbs, een Republikein, kocht aandelen in farmaceut AbbVie in 2020 en in 2021. Maar hij zat in de commissie die onderzoek deed naar de hoge prijzen in de farmaceutische industrie, waaronder die van AbbVie. Óf zijn oordeel over het bedrijf werd beïnvloed door zijn privébezit, óf hij had voorkennis. In beide gevallen zit hij fout. En dan vragen ze zich af waarom het vertrouwen in de Amerikaanse politiek zo onder druk staat. Hun morele kompas is flink van slag. Gelukkig zijn in Nederland de regels een stuk strenger. Bovendien zijn Nederlandse bedrijven zo internationaal, dat wetgeving van de Tweede Kamer nauwelijks invloed heeft op beursgenoteerde bedrijven. Tegenwoordig kun je als gewone belegger meeliften op deze politieke voorkennis. Een indexbouwer heeft een fonds gemaakt dat de transactie van de Democraten nabootst: NANC. Inderdaad, die ticker is afgeleid van Nancy Pelosi, de voormalige leider van de Democraten. En voor wie de Republikeinen wil volgen, is er het KRUZ indexfonds, U raadt het al, van Ted Cruz. Beide fondsen presteren overigens in de korte tijd dat ze beursgenoteerd zijn ondermaats. Zou er dan toch nog gerechtigheid zijn? Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik had gedacht dat we nu wel uit de bankencrisis zouden zijn. Dat is dus nog niet het geval. First Republic was nog niet gered, of de volgende regionale banken begonnen al te schudden op hun grondvesten. Dat de koersen daarvan dalen is op zich logisch. De cijfers over het eerste kwartaal waren prima, met uitzondering van die First Republic dan. De rentemarges waren nog erg hoog. Maar die zullen gaan krimpen, want om klanten te behouden moeten ze een concurrerende rente bieden. Dus zal de winst flink dalen. Daarnaast is ook het risico flink gestegen. Bij het omvallen van Signature, Silicon Valley Bank en First Republic zijn de klanten gered, maar de aandeelhouders niet. Daarom verkopen beleggers nu. Let wel, een dalende koers zegt wat over de angst onder beleggers, niet over de angst onder spaarders. Maar stel je spaart bij zo'n bank en ziet de koers scherp dalen, dan ga je toch twijfelen. Het kost niets om je spaargeld over te boeken naar een veiliger bank. Wat in deze crisis opviel, is dat kleine beleggers na de eerste koersval deze Amerikaanse regionale banken kochten. Het kopen-op-de-dip adagium gaat dus nog steeds op. Die beleggers zijn van een koude kermis thuisgekomen. Dat krijg je ervan als je niet nadenkt over de toekomst van een bedrijf en je beleggingsbeslissing puur op basis van een koersbeweging maakt. Het staat natuurlijk iedereen vrij om dat te doen, maar verwacht dan geen rendement. Deze beleggers zijn in de eerste twee maanden al 20% kwijtgeraakt. Toch denk ik (of is het hoop) dat deze bankencrisis zal uitdoven. Maar de volgende crisis wacht alweer om de hoek en de problemen komen waarschijnlijk uit de onroerendgoedsector. Met name regionale banken hebben veel onroerendgoedleningen uitstaan. Dat hoeft, als het een goede hypotheek betreft, geen probleem te zijn. Maar als het een lening is aan een eigenaar van een aftakelend winkelcentrum, dan heb je wel een probleem. Ook kantoren worden geplet tussen veel leegstand enerzijds en hoge financieringskosten anderzijds. In totaal staat er voor $4500 mrd aan dit soort leningen uit. Amerikaanse banken zijn goed voor 38% van dit bedrag. Nou ziet iedereen deze problemen wel. Ook Charlie Munger, de 99-jarige partner in crime van de bekende belegger Warren Buffett, verwacht veel bankenpijn. Alleen niet in de orde van grootte à la de bankencrisis van 2008. Het voordeel is dat deze leningen geen acuut probleem zijn. Maar het word wel een lang zeurend hoofdpijndossier. Ik zou dus nog maar even wegblijven bij die regionale banken. Dat is waarschijnlijk overbodig advies, u bent vast een slimme belegger die zelf nadenkt en niet alleen koersen kijkt. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Amerikaanse schuldenplafond begint weer een issue te worden. Het lijkt wel op de film Groundhog Day, waarin de hoofdrolspeler iedere dag door dezelfde ellende moet, tot hij het goed doet. In principe is de Amerikaanse overheid al tegen het plafond aangelopen. Maar met wat schuiven van posten en inkomsten lukt het nog wel even. Yellen zei dat ze in juni de bodem van de schatkist zal zien. Natuurlijk komt men tot een oplossing. Tenminste, dat denkt 80% van de professionele beleggers, volgens een onderzoek van Bank of America. En waarom zou je dat ook niet denken? Sinds 1960 is men 87 keer tegen dit plafond aangelopen. En iedere keer komen de politici er na veel gesteggel om 5 voor 12 toch weer uit. De vraag is of dat dit keer ook weer zo zal zijn. De politieke tegenstellingen zijn immers alleen maar groter geworden. Mr. Market is er in ieder geval niet gerust op. Het renteverschil tussen 1- en 3-maandsschuldpapier van de Amerikaanse overheid loopt enorm op. Dat komt omdat 1-maands nog voor juni is en het 3-maandspapier voor erna. Deze maand is dat renteverschil ver-zes-voudigd. Daarnaast is de verzekeringspremie die u betaalt voor bescherming tegen een mogelijk faillissement van de Amerikaanse overheid, gestegen naar 1,3% op jaarbasis. Een jaar geleden was dat nog maar 0,06%. Wie is er eigenlijk schuldig aan dit schuldenprobleem van $31.400 mrd? Het simpele antwoord is: iedereen. Trump heeft in zijn regeerperiode de belastingen drastisch verlaagd, vooral voor bedrijven en de rijken. Ondanks de goede economische groei liep het begrotingstekort daardoor op. Maar ook Biden droeg zijn steentje bij. Zijn laatste 'corona relief'-plannen waren eigenlijk niet meer nodig. Maar ja, als je de verkiezingen wilt winnen moet je wat leuks doen voor de bevolking. Met bezuinigen win je niet. Daarbij kwam ook de Inflation Reduction Act, het groenesubsidieplan. Dat kost nog eens $369 mrd. Plus nog eens de explosieve stijging van de defensieuitgaven door onder andere de Oekraïneoorlog. Bij de vorige discussies had de obligatiemarkt er nauwelijks last van. Maar de polarisatie zal ervoor zorgen dat het politiek gekibbel eindeloos blijft doorgaan en er geen oplossing wordt bereikt. Dan gaat de overheid op slot. Dus ambtenaren moeten zonder loon naar huis. En voor de financiële markten kan het betekenen dat er rentebetalingen op schuldpapier moeten worden overgeslagen en dan zijn de VS dus eigenlijk failliet. Dat zal een schokgolf in de markten veroorzaken. De rente op Amerikaanse staatsobligaties kan daardoor flink stijgen, en daarmee wordt het schuldenprobleem alleen maar nog groter. Ik hoop dat ik ongelijk ga krijgen, maar een snelle blik op het Amerikaanse politieke slagveld doet het ergste vrezen. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is een bijzondere markt. De aandelenbeurs gaat nergens heen. Aandelen zitten gevangen tussen zwakke fundamentals enerzijds en slecht sentiment anderzijds. Die zwakke fundamentele bedrijfsfactoren zijn hoge waardering, stijgende rente, een nakende recessie en krimpende winstvooruitzichten. Tegelijk lijkt iedereen dat ook al te weten. Hoe je het sentiment ook meet, overal is men in meer of mindere mate somber. De call/putratio is vrij laag, dus optiebeleggers zitten al in putopties als bescherming tegen een mogelijke daling. JPMorgan geeft aan dat zijn particuliere klanten niet meer in aandelen willen stappen. Het cashniveau in hun portefeuilles was alleen in 2008 en 2020 hoger. De instroom in aandelenfondsen is dan ook laag te noemen. En uit de maandelijkse enquête van Bank of America onder fondsmanagers blijkt dat men niet eerder zo negatief was. Om een dergelijke somberheid in het verleden te zien, moeten we terug naar de financiële crisis van 2008. Ook de meeste strategen van de grote zakenbanken zijn somber. UBS, Citi, Morgan Stanley en JPMorgan verwachten allemaal nog een neerwaartse koersbeweging. Tussen de regels van hun researchrapporten lees ik dat ze het zelf ook een vervelende situatie vinden. Ze roepen al een tijdje dat de koersen gaan dalen en dat doen ze maar niet. Ik wacht op de eerste strateeg die de handdoek in de ring gooit. Een dergelijke capitulatie gebeurt vaak net voordat de beurs wel gaat dalen. Maar zover is het nog niet. Want als iedereen zo somber is, is het meestal beter precies het tegenovergestelde te doen. De laatste sentimentindicator is de VIX, de beweeglijkheid die in de optiepremie zit ingeprijsd. Die graadmeter staat op het laagste niveau sinds begin 2022. Als koersen niet van hun plaats komen, verwachten beleggers meestal dat ze dat de komende tijd ook niet zullen doen. De VIX kun je zien als een soort angstpremie, als hij erg hoog is, is dat een teken dat er veel angst in de markt zit. Dan is het vaak beter om aandelen te kopen. Het lijkt dan logisch om nu de omgekeerde strategie te hanteren. Verkopen bij een lage VIX. Die mensen moet ik teleurstellen. Een lage VIX zegt niks. De beweeglijkheidsindex kan heel lang laag blijven. In 2017 bijvoorbeeld, toen schommelde de VIX het hele jaar rond de 10 en liep de beurs gewoon heel rustig met kleine stapjes omhoog. Uiteindelijk stond de S&P 500-index aan het eind van het jaar 20% hoger. De VIX is een indicator die alleen maar een koopsignaal geeft, maar geen verkoopsignaal. Met een lage VIX kan je dus niks. Deze spreuk kan zo het boekje met beleggerstegeltjeswijsheden in. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De IMF-economen zitten met een dilemma. Men verwacht dat de wereldeconomie in 2023 met een redelijke 3% groeit. En die groei blijft daar tot en met 2028. Dat is het basisscenario. Eén ding is zeker, die verwachting van een compleet vlakke groeilijn gaat niet uitkomen. Er zullen onverwachte factoren een grote rol gaan spelen in de wereldeconomie. Dat hebben we de afgelopen paar jaar gezien en dat zal in de toekomst ook zo zijn. Alleen welke factoren dat zijn, dat weten we nog niet en het IMF ook niet. Maar verder is het een mooie saaie verwachting. Tot je het rapport gaat lezen. Dan valt op dat ze eigenlijk erg somber zijn. Dat is niet ongewoon voor economen, die zijn vaker wat aan de sombere kant. Vandaar dat je moet oppassen als je macro-indicatoren gebruikt om de beurs te voorspellen. De beurs voorspelt eerder de economie dan andersom. Of zoals Warren Buffett zei: 'If I depended in my life on economic forecasts, I don't think I'd make any money.' Een mooi voorbeeld zijn de IMF-voorspellingen van maart 2009. De economendenktank waarschuwde dat het voorlopig niet meer goed zal komen. De 2008-recessie zou nog veel erger worden en zou minimaal tot in 2010 duren. De AEX was net onder de 200 gedoken. Maar zoals altijd, als al het slechte nieuws al in de koers zit, kan die alleen nog maar omhoog. Als u die dag was begonnen met beleggen, had u uw geld in de twee jaar daarna bijna verdubbeld. Ergo, het zijn slimme economen daar bij het IMF, maar pas op als u hun verwachtingen voor uw beleggingen gaat gebruiken. Toch is het de moeite waard om eens te kijken waarom ze nou zo somber zijn. Een van de belangrijkste reden is dat men vreest dat de inflatie veel langer hoog blijft. Om een voorbeeld te geven: de inflatie in Nederland zal dit jaar dalen naar 3,6% en gaat volgend jaar weer wat stijgen, naar 4,2%. Dat klinkt bijna laag. Maar bedenk daarbij wel dat het bovenop de 11,6% van vorig jaar komt. Bovendien is het nog steeds tweemaal zo hoog als de ECB-doelstelling. Dat betekent dat centrale banken veel langer aan de monetaire rem moeten trekken. En daar maakt het IMF zich zorgen om. Hoe langer centrale banken de rente moeten verhogen om de inflatie te bestrijden, hoe langzamer de economie groeit. Dat raakt vooral een kredietgevoelige economie als de Verenigde Staten erg hard. Daar zien we al de eerste tekenen van een credit crunch. Nee, als belegger kunt u de IMF-verwachtingen links laten liggen, maar als homo economicus zijn het wel risico’s waar u rekening mee moet houden. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tot nu toe is 2023 een mooi jaar. De S&P 500-index ging met 7,5% omhoog. Dat is een mooi rendement voor één kwartaal. Maar de stijging is wel erg ongelijk verdeeld. De gelijkgewogen index, waarbij alle 500 aandelen een weging van 0,2% hebben, klom met slechts 2,5%. Het waren vooral de techzwaargewichten die de kar trokken. De Amerikaanse beurs werd in het eerste kwartaal $2700 mrd meer waard, maar $2200 mrd daarvan kwam van de technologiesector, dat is 80%. Een bijzondere wederopstanding. Voor een verklaring moeten we vooral naar 2022 kijken. Dat jaar was juist een drama voor techbeleggers. De MAMAA-aandelen, Meta, Amazon, Microsoft, Apple en Alphabet, lieten vorig jaar een koersverlies van gemiddeld 45% zien. Dat was vooral een kwestie van herwaardering. De winsten waren niet eens zo slecht, met uitzondering die van Meta, maar verder was het wel oké. En daar zat gelijk het probleem. Deze aandelen waren priced for perfection. En oké was niet perfect genoeg. Eenzelfde beeld zagen we ook bij onze eigen ASML. De koers ging van €700 naar €500, terwijl de winstverwachtingen alleen maar verder opliepen. Overal ter wereld wil men zijn eigen chipindustrie opbouwen. En ASML was hét bedrijf dat hiervan gaat profiteren. Ik kwam dat verhaal vaak tegen in buitenlandse media. De les die hieruit getrokken kan worden, is dat als iedereen het erover heeft, alles al in de prijs is verwerkt. Maar dit jaar is het dus anders. Er zijn een aantal verklaringen voor de mooie performance. Als eerste is het een reactie op de enorme koersdaling van vorig jaar. En Meta heeft het licht gezien en zette in op winstgevendheid. Dat wisten beleggers te waarderen. Een andere verklaring is dat beleggers bang zijn voor een mogelijke credit crunch. Daar kunnen veel bedrijven veel last van krijgen, maar deze techbedrijven hebben juist flink wat cash op de balans. Een laatste factor is de sterke daling van de rente. Dan doet dit soort groeiaandelen het over het algemeen goed. Leuk dat koersen zijn herrezen, maar wat nu? Een paar kanaries in de kolenmijn zijn intussen gestopt met zingen. Apple-ceo Tim Cook heeft net flink wat aandelen verkocht. Nu doet hij dat wel vaker, maar in het verleden had hij een prima timing. Hetzelfde geldt voor Microsoft-ceo Nadella. U bent dus gewaarschuwd, deze insiders zijn aan het verkopen. Een andere kanarie zijn de cijfers van Foxconn. De verkopen over de laatste periode waren maar liefst 21% lager. Foxconn is de grootste toeleverancier van Apple. Dat belooft niet veel goeds voor de iPhone-verkopen. Dus ik zou een beetje oppassen voor u te veel gaat geloven in het wonder dat tech heet. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Obligatiebeleggers zien de toekomst vaak wat somber in. Als je erg optimistisch bent over de toekomst beleg je wel in aandelen. Daar zit tenminste een flinke upside in. Bij obligaties krijg je een bescheiden rentevergoeding als het goed gaat, maar als het mis gaat ben je je geld kwijt. Vraag maar aan de achtergestelde obligatiehouders van Credit Suisse. Als ik zie wat voor verwachtingen in de obligatiemarkt zitten ingeprijst dan druipt de somberheid er van af. In de Verenigde Staten verwacht men dat de Fed de rente in de loop van het jaar hard zal laten dalen. Voor de bankencrisis ging men nog uit van een Fed-rente van 5,5% tijdens de eerste vergadering van 2024. Nu nog maar 4,2%. Dat is een bijzonder scenario. Het lijkt niet logisch. De Fed gaat er zelf ook vanuit dat de rente gewoon voorlopig hoog blijft. Een langere periode waarin de Fed de pauzeknop ingedrukt houdt is reëler. De Fed zal eerst even willen kijken hoe de inflatie zich ontwikkelt. Natuurlijk gaat de inflatie omlaag. Maar de vraag is hoe snel? Er zijn genoeg tweede-orde-effecten, ofwel afgeleide gevolgen. In Nederland hebben we het voorbeeld van het zorgpersoneel. Die heeft er net 15% bijgekregen. Ik gun iedereen een flinke salarisstijging. Maar wie gaat het betalen? De premie voor de zorgverzekering gaat dus omhoog en dat jaagt de inflatie weer aan. Dus wil iedereen weer meer salaris. Enzovoort, enzovoort. Het kan natuurlijk zijn dat de sombere obligatiebeleggers gelijk gaan krijgen. Maar daar is wel een donker scenario voor nodig. Bijvoorbeeld een scenario waarin de angst voor nog meer omvallende banken voortduurt. Dan zou de Fed kunnen helpen door de rente te verlagen. Of een scenario waarin de economie keihard onderuit gaat. In dat geval hoeft de Fed niet zo bang te zijn voor hoge inflatie en zullen de pijlen worden gericht op het redden van de economie. Bedenk daarbij dat de Fed vooral kijkt naar de werkgelegenheid. En die is nog steeds uitstekend. Aandelenbeleggers zien intussen alleen maar de positieve kant van deze lagere rente. De negatieve gevolgen van de bankencrisis wordt achteloos terzijde geschoven. In 2008 halveerde de wereldaandelenindex. Bij de huidige bankencrisis was er een korte correctie van slechts 5%. Analisten zien al weer een sterk winstherstel gloren eind 2023. Terwijl de economie flink last zal krijgen van de daling in de kredietverlening. En ook de lonen zullen een groot deel van de winstkoek opeten. Het lijkt erop of aandelenbeleggers slechts de zonnige kant willen zien, terwijl obligatiebeleggers alleen maar donkere wolken aan de horizon zien. Maar slechts één van de twee gaat gelijk krijgen. En als de waarheid in het midden ligt, zullen ze allebei teleurgesteld worden. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu de angst voor omvallende banken een beetje is geluwd, is het tijd om het schaderapport op te maken. Er zijn wat kleinere Amerikaanse banken omgevallen. Op zich valt die schade wel mee. De beurswaarde was samen begin 2023 $55 mrd. Een hoop geld, maar procentueel stelt het niets voor. Credit Suisse was toen ZFr 20 mrd waard en nu ZFr 3 mrd. De grootste schok was de afboeking van de achtergestelde obligaties, de AT1 bonds, à ZFr 17 mrd. Zo heb je een obligatie, zo heb je niets. Het bijzondere is dat de aandeelhouders nog wel een fooitje over houden, maar de obligatiehouders helemaal niets. Niet iedere obligatiehouder is het er mee eens, maar het mag, want het staat in de kleine lettertjes. De verliezen op deze obligaties zitten gelukkig vooral bij partijen die het kunnen dragen; vooral veel grote beleggers in het Midden-Oosten en in Azië. Verder nog Zwitserse pensioenfondsen en diverse obligatiebeleggingsfondsen. Een laatste bijzondere groep is het personeel van Credit Suisse. Dat kreeg een deel van hun bonus in deze AT1-obligaties uitbetaald. Overigens kunnen zij ook hun nog te ontvangen bonussen op hun buik schrijven. De Zwitserse overheid verbiedt deze uit te keren. Wel zuur als ook je baan nog eens op spel staat. De belangrijkste fall-out is dat de vraag naar deze achtergestelde obligaties zal afnemen. Toezichthouders over de hele wereld hebben afgelopen weken met grote spoed gemeld dat een afboeking à la Credit Suisse onder hun toezicht niet zal gebeuren. Maar ik denk dat de gemiddelde belegger hier voorlopig zijn vingers niet aan wil branden. Dus als banken kapitaal willen ophalen, dan zal er toch eerder een aandelenuitgifte moeten komen. Meer verwatering is niet goed voor de koersontwikkeling. De winst per aandeel verwatert immers ook. Een tweede fall-outeffect zal de druk op de kredietverlening zijn. Als de kapitaalratio’s van banken omhoog moeten, kun je kapitaal verhogen of minder geld uitlenen. Hoe minder kredietgroei, hoe minder consumptie en investeringen, hoe minder economische groei. In de Verenigde Staten zal dit effect waarschijnlijk het grootst zijn. Banken moeten door de crisis nu een flinke premie betalen op hun leningen. Het geld wordt dus duurder en dat berekenen ze door aan hun klanten. En ze zullen voorzichtiger zijn om het geld uit te lenen. Bloomberg meldde al dat momenteel 9% van de aanvragen voor autoleningen wordt afgewezen. Dat is het hoogste percentage van de afgelopen zes jaar. Dat maakt de kans op een recessie een stuk groter. Dus het lijkt erop dat we opgelucht adem kunnen halen. De crisis lijkt voorbij, met de nadruk op lijkt. Maar de gevolgen gaan we nog wel een tijdje merken. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Toen Credit Suisse deze week met het bericht naar buiten kwam dat er onregelmatigheden in de boeken waren gevonden, had ik een enorme koersafstraffing verwacht. Immers: banken en boeken die niet kloppen, dat is een giftige combinatie. Maar wonder boven wonder reageerde de koers er niet op. Juf Ank uit de tv-serie Luizenmoeder zei het al: 'Dat vinden wij niet raar, dat vinden wij alleen maar heel bijzonder!' Maar een dag later zei de grootste aandeelhouder dat hij geen geld meer zou bijstorten en stortte de koers alsnog in. Bijzonder. Een bank is niets meer dan een gebouw met mensen, wat computers met eentjes en nulletjes en heel veel vertrouwen. Als het vertrouwen weg is, is de bank weg. De huidige crisis geeft wel aan dat alleen geld niet genoeg is. In Europa zijn de geëiste balansratio’s sinds 2008 enorm verhoogd. En de meeste banken zitten ruim boven die verhoogde eisen, ook Credit Suisse. De vergelijking met de omgevallen Silicon Valley Bank is snel getrokken. Maar bij die Amerikaanse bank was de oorzaak vooral de versoepelde regelgeving die toenmalig president Donald Trump in 2018 doorvoerde, gecombineerd met slecht balansmanagement en veel blootstelling aan techstart-ups. Zo smelt het kapitaal snel weg. Silicon Valley Bank was dan ook bezig met een aandelenemissie. Toen diverse venturekapitalisten hun deelnemingen opriepen hun geld weg te halen, ontstond er een bankrun. En in het huidige digitale tijdperk is dat in vierentwintig uur gebeurd. Bij Credit Suisse daarentegen was het een lange serie van slechte kredieten, omkoopschandalen, belastingontduiking en witwaspraktijken. In de afgelopen twintig jaar haalde de bank bijna ieder jaar wel de krantenkoppen met een nieuw schandaal. In 2021 was het helemaal raak met de ondergang van Archegos en Greensill Capital. Dat was een flinke kostenpost die niet alleen het vermogen, maar ook het vertrouwen verder uitholde. En met ieder schandaal groef Credit Suisse het eigen graf een beetje dieper. De huidige crisis is dus niet raar. Hoe nu verder? Op banken wordt een hoop gemopperd. Maar ze zijn een essentieel onderdeel van de economie. Zonder banken geen krediet, zonder krediet geen investeringen en dus geen economische groei. In de VS hebben de instanties de juiste beslissing genomen door de tegoeden bij de omgevallen banken te garanderen. Bij Credit Suisse kan dat niet zomaar, daar is het een maatje te groot voor. Even ter vergelijking, Credit Suisse heeft een balans van ZFr 530 mrd, bij de Zwitserse Nationale Bank is dat nog geen ZFr 400 mrd. De lening van ZFr 50 mrd die Credit Suisse nu krijgt is substantieel, maar de vraag is of het genoeg is. Dat kun je niet uitrekenen, het blijft een kwestie van vertrouwen. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Activistisch beleggen is in. In 2022 werden er maar liefst 235 campagnes gestart om het beleid bij een bedrijf te veranderen. In 2021 waren dat er 173. Als aandeelhouder ben je voor een deel eigenaar van het bedrijf en kan je dus ook mede het beleid bepalen. Recentelijk was er Nelson Peltz. Die had op zijn oude dag wat aandelen Disney gekocht. Hij eiste dat het entertainmentconcern moest hervormen en wilde een zetel in het bestuur. Dat was net nadat de nieuwe ceo Bob Iger was aangetreden. Zoals zo vaak bij een nieuwe ceo voerde hij een flinke kostenbesparing door. Het aandeel liet een koerswinst(je) zien en Peltz kraaide de victorie. Van de bestuurszetel zag hij maar af. Activisten doen vaak alsof ze het voor de beleggersgemeenschap doen. Dat klinkt erg nobel, maar dat is het niet. Ze zitten er vooral voor hun eigen portemonnee. Het primaire doel is erop gericht dat je een hoop herrie maakt over een bedrijf dat problemen heeft. Die aandacht zorgt ervoor dat meer beleggers hopen op verbetering en het aandeel kopen. En dus gaat de koers omhoog. Die media-aandacht is wel een essentieel element. Ik snap die aandacht voor activistische aandeelhouders wel. Er is vaak wat aan de hand met het bedrijf. En die activisten zijn meestal miljardairs. Dus moet het wel een goede strategie zijn, toch? Maar dan vooral voor de activisten zelf. Als we de cijfers erbij pakken, blijkt het toch vooral veel lucht te zijn. Er is een aantal indices dat deze activistische aandeelhouders volgt. Die laten stuk voor stuk een flinke underperformance zien ten opzichte van de brede markt. Een mooi voorbeeld is de activist Carl Icahn. In 2012 nam hij een 10% belang in Netflix. Hij zei dat het bedrijf zo verliesgevend was dat het maar aan de hoogste bieder moest worden verkocht. Maar sindsdien is de beurswaarde keer vijfendertig gegaan. Het bedrijf opdoeken was dus niet echt een briljant inzicht. Als hij zijn belang gewoon had vastgehouden was dat net zo veel waard als zijn totale vermogen nu. Maar goed, Icahn heeft er wel geld mee verdiend, en die winst kwam groot in het nieuws, want het sprak tot de verbeelding. Het doet me een beetje denken aan voetbalsupporters. Vanaf de zijlijn weten ze het ook allemaal beter, maar er is er geen een die zijn baan inruilt voor een carrière als coach. En als zo’n activist een beetje mee gaat zitten coachen, worden de resultaten meestal niet beter. Als u wilt beleggen bij een dergelijke ‘briljante’ activist, besef dan vooral dat het een hoop lawaai en lucht is. Het is vooral briljant voor zijn eigen portemonnee en niet voor de uwe. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als er één onderwerp wel tot vervelens aan toe is behandeld, dan is het wel de groeispurt in artificial intelligence, kortweg AI. Het zal een gamechanger zijn, maar waarom moet ik dat vijfmaal per dag horen? Wat ik in deze discussies mis, is hoe je hier als belegger mee om moet gaan. De grote strijd gaat natuurlijk tussen Google en Microsoft. Google meldde al Code Red in december. Oftewel: de alarmbellen gingen op vol volume af bij het bedrijf. Microsoft lijkt er vol op in te zetten. Ik ken al diverse gebruikers die zijn overgeschakeld van Google op Bing. Google heeft nu wereldwijd 92% marktaandeel in zoekmachines. En haalt daar $87 mrd van de totale $75 mrd bedrijfswinst vandaan. Ergo, de rest maakt verlies. Microsoft kan alleen maar winnen, Google heeft alles te verliezen. Een tweede beleggingsaspect is de mogelijke hype in AI-aandelen. Van een aantal bedrijven is de koers al geëxplodeerd. Moet u er nu nog in beleggen? Mijn advies is: doe het wel. Koop voor een miniem bedrag een paar van deze aandelen. Dat is ter bescherming van uw ego. Het kan zomaar zijn dat dit de volgende hype wordt. Dan we krijgen een herhaling van een bubble zoals bij memeaandelen, crypto’s of de niet-winstgevende technologieaandelen. De kans daarop is overigens kleiner dan toen. Een goede hype drijft vaak op ruime monetaire omstandigheden. Dat is nu niet het geval, de rente is flink aan het stijgen. Maar stel, er komt toch een hype, dan bent u er vroeg bij. Op de buurtbarbecue kunt u met veel bravoure vertellen dat u in de AI zit. Tja, goede beleggers zitten er altijd als eerste in. Dat u slechts een paar honderd euro heeft geïnvesteerd dat vertelt u er natuurlijk niet bij. En als het misloopt vertelt u helemaal niets. Het alternatief is dat u niets doet en uw buurman op die barbecue ditzelfde verhaal tegen u ophangt. Dan krijgt u waarschijnlijk last van fomo, fear of missing out. U gaat dan tegen nog verder opgepompte koersen deze hype kopen. Meestal levert dat een flink verlies op. Warren Buffett zei het al; ‘Een bubbel ontstaat als beleggers niets van een fenomeen snappen. Maar de buurman, die dommer is dan u, vertelt u hoe rijk hij ermee geworden is. En uw vrouw vraagt: “Waarom zijn zij wel rijk geworden en wij niet?”’ De kans op verlies is namelijk groot. Uit een recente studie van de Bank of International Settlements (BIS) bleek dat 81% van de cryptobeleggers geld heeft verloren, vooral veel kleine beleggers. Hetzelde geldt voor memeaandelen. Als u deze ellende kan voorkomen door een paar honderd euro in zo’n AI-aandeeltje te stoppen, dan lijkt me dat een goede investering. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sparen is dom. Tenminste, als je het op de lange termijn bekijkt. Sinds 1947 is er maar één 20 jaarsperiode geweest waarin sparen meer opleverde dan aandelen. Dat was van 1965 tot 1984. In alle overige vijfenvijftig 20-jaars perioden had u beter in aandelen kunnen zitten. Toch heeft sparen natuurlijk ook zijn voordelen. Veel mensen kunnen slecht tegen de heftige beursbewegingen. Na een tijdje hangen ze kotsend over de reling en verkopen ze met verlies. Om deze emoties en verliezen te mijden kunt u maar beter veilig sparen. Al is het maar om uzelf te beschermen. Sparen bij de bank levert echter niets op. Op Valentijnsdag toonde ING zijn liefde voor zijn klanten en verhoogde de spaarrente van 0,15% naar 0,40% (boven de €10.000). U mag daar 0,11% belasting over betalen. Daar houdt u dus vrijwel niets aan over. En bedenk dat de ECB-rente 2,5% is. Dat is een flink verschil en verklaart gelijk waarom de winsten bij de banken zo stijgen. Maar als de bank u te weinig geeft, kunt u het ergens anders zelf gaan halen. Waar dan? Nou, gewoon bij de overheid zelf. Op een 1 jarige Nederlandse staatslening krijgt u 2,9%. Dat is al flink meer. Dat betekent wel dus u pas over een jaar uw geld terug krijgt, maar daar staat tegen over dat de Nederlandse staat een stuk veiliger is dan uw bank. Dat klinkt als een inkoppertje. Alleen loopt u dan nog tegen een ander probleem aan. Als u een staatslening koopt, is het een belegging en geen spaargeld. En dus wordt u tegen het hoge tarief belast, naar verwachting een procent of twee. Komende week, op 28 februari, maakt de Belastingdienst bekend hoeveel u precies gaat betalen. Er zijn natuurlijk manieren om dit te omzeilen. U kunt staatsleningen verkopen voor het jaareinde. Al weet ik niet of dat zo handig is. Als u te snel weer terugkoopt, kijkt de Belastingdienst door deze constructie heen. Bovendien moet u dan allemaal kosten maken. Een alternatief is dat u een lening koopt die voor het einde van het jaar gewoon afloopt. Maar als u dan in simpele Nederlandse staatsleningen wilt beleggen, heeft u pech gehad. Vrijwel alle Nederlandse leningen lopen in januari of juli af. Juli is te kort en januari is net te lang, want dan betaalt u alsnog het hoge belastingtarief. Dan zult u op zoek moeten gaan naar een alternatief, zoals Duitse of Franse staatsleningen, of een bedrijfsobligatie die wel voor het einde van het jaar afloopt. Het is allemaal wel een hoop gedoe voor een paar procent rendement. Maar ach, wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De verkiezingen naderen. En dat is te merken in het Twitterverkeer. Veel politici klagen over de superwinsten van bedrijven. Om even de gemiddelde tweet samen te vatten: ‘Schande en dat allemaal over de rug van de consument’. De consument die straks gaat kiezen. Bedrijven stemmen niet, dus die kan men gemakkelijk de zwarte piet toespelen. Shell is natuurlijk een ultiem voorbeeld. Iedereen is boos over de winsten van dat bedrijf. Maar als ik naar de langetermijnwinstontwikkeling over de afgelopen 20 jaar kijk, dan blijft het achter bij de wereldaandelenindex. Shells winsten stegen in die periode met 3,9% per jaar. Dat is minder dan die van de wereldaandelenindex (+4,3%) en heel veel minder dan bij Exxon (+8,1% per jaar). Shell maakt dus niet te veel winst, maar te weinig. Hetzelfde geldt voor Ahold. De Twitterteams van Lilian Marijnissen en Jesse Klaver zaten al klaar. En inderdaad, toen de kwartaalcijfers werden gepubliceerd, vloeiden de klaagtweets over Aholds superwinsten voorspelbaar uit hun pen. Logisch, dat bekt lekker. Als je door de supermarkt loopt, zie je alleen maar gestegen prijzen. Maar dat is niet het complete beeld. De mooie winsten van Ahold worden vooral in de Verenigde Staten behaald. Daar kunnen de prijzen gemakkelijk worden verhoogd. Maar in Europa niet, daar dalen de marges. In 2021 was de winstmarge nog 4,3%. In 2022 is dat gedaald naar 3,6%. Dat resulteerde in een winstdaling van 13%. En in 2021 waren de winsten ook al 2% gedaald. Maar dat zal meneer Klaver u niet vertellen. Eenzelfde beeld zien we bij Heineken, ook daar dalen de marges in Europa. Ja, de biertjes worden duurder, veel duurder. Iedereen die dit weekend carnaval gaat vieren, zal schrikken. Heinekens Europa omzet steeg met 19% in 2022. Maar de bedrijfswinst met slechts 5%. Ergo, ook hier staan de marges onder druk. Hoe hoger de inflatie, hoe hoger de winsten. Dat beeld klopt wel. Immers als kosten met 10% stijgen en de omzet ook, blijft er automatisch 10% meer winst over. Sommige bedrijven kunnen gemakkelijk hun prijzen verhogen, andere hebben het moeilijk. Een tuinder die geen vast gascontract heeft, ziet zijn kosten exploderen. En het is maar de vraag of hij straks meer voor zijn tomaten krijgt. Een laatste factor wil ik nog even noemen. Vooral bedrijven die veel loonkosten hebben, zullen het moeilijk gaan krijgen. De prijsstijging was in 2022, maar de hogere loonkosten komen dit jaar. Dat zal de winstmarges gaan drukken. Maar goed, dit zijn allemaal slechts feiten. En een verkiezingscampagne draait niet op feiten, maar op verhalen. Toch jammer als de verhalen zo hard door de feiten onderuit worden gehaald. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vroeger volgde ik als analist DSM en later zat het aandeel in de portefeuille die ik beheerde. Het was toch wel een van de mooiste Nederlandse bedrijven, met een karakter dat voortdurend innoveerde. Was, want DSM is nu weg, weg uit Nederland. De lijst met vertrekkers wordt erg lang, Reed Elsevier (Relx), Unilever, Shell, DSM en FlowTraders. Een jaar of wat geleden riepen we nog smalend dat we geen België wilden worden. Waarom is dat eigenlijk belangrijk, zo’n hoofdkantoor in Nederland? Ik heb een prachtig voorbeeld. Bij de opening van het Biotechnology Center in Delft in 2017 zei Geraldine Hatchett, nu co-ceo, letterlijk tegen mij: 'Wij hadden hier niet gestaan als DSM geen Nederlands bedrijf was geweest.' Dat geeft aan hoe belangrijk het is dat een hoofdkantoor in Nederland staat. Hoe cru is het, dat juist DSM zijn nationaliteit als los wisselgeld inlevert en naar Zwitserland verhuist. In alle discussies over het ondernemersklimaat worden vaak Shell en Unilever als voorbeeld genoemd. Ja, ook dat is jammer. Zeker nu er krokodillentranen worden gehuild over Shells megawinsten. Vreemd overigens dat er complete stilte is nu BP een zelfde soort superwinsten publiceerde. Geen ophef op Twitter, geen discussie in praatprogramma’s, geen boze Tweede Kamerleden. Vreemd, want beide zijn 100% Brits, beide zijn oliemaatschappijen en beide boeken superwinsten. De Vereniging van Effectenbezitters is nog even in DSM’s overnamepapieren gedoken. En dan ontstaat duidelijk het beeld dat het bedrijf er alles, maar dan ook letterlijk alles voor overhad om de combinatie met Firmenich aan te gaan. Corporate governance is direct bij de afvalbak gezet, u weet wel de G in ESG. Het stemrecht van aandeelhouders is beknot tot 20%. Alleen bij de leden van de familie Firmenich ligt dat anders, daar is het 30%. Twee keer fout dus. En de DSM-managers (150 in totaal) krijgen een flinke bonus, van gemiddeld €97.000 per persoon. Maar je hebt altijd baas boven baas. De managers van ‘fusie’-partner Firmenich krijgen gemiddeld €773.000 als cadeautje. Tja, Firmenich heeft het onderste uit de kan gehaald en kreeg het deksel niet op de neus. Dus er valt wat uit te delen. De kosten zijn toch voor de DSM-aandeelhouders. Ook geeft DSM aan dat het niet echt in de boeken van Firmenich heeft mogen kijken. Je betaalt miljarden voor een bedrijf, maar weet eigenlijk niet wat je koopt. Stuk voor stuk rode vlaggen. In een goede onderhandeling moet je bereid zijn om ieder moment weg te lopen. De kunst van het onderhandelen heeft Firmenich zo te zien heel wat beter onder de knie dan de DSM'ers. DSM is verkwanseld, omdat het DSM-management te graag wilde. Zo ontzettend jammer. Afscheid nemen is een beetje doodgaan. Het imago van Nederland als succesvol ondernemingsland is met DSM’s vertrek een beetje afgestorven. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een aantal jaren geleden hadden veel beleggingsstrategen het over het Goudlokje-scenario. Dat staat voor een economie die niet te hard groeit, zodat de inflatie niet te veel oploopt. En niet te zacht, zodat er geen recessie komt. Net als in het sprookje, toen Goudlokje de derde kom met pap at. Die was precies goed, niet te koud en niet te heet. Sindsdien is er veel gebeurd. De economie werd heen en weer geslingerd tussen een situatie die steenkoud was tijdens de coronacrisis, en eentje die oververhit was met dubbelcijferige inflatie. Maar volgens veel strategen is Goudlokje weer terug. Zij zijn erg optimistisch over de inflatie. Volgens Bloomberg gaan economen uit van een inflatie voor de Verenigde Staten van 2,5% eind 2023. Beleggers zijn nog optimistischer en verwachten zelfs een Amerikaanse inflatie van 2,2%. Een half jaar geleden was dat nog 6,0%. Natuurlijk zijn er voorbeelden genoeg. Zo zijn de prijzen voor het verschepen van een container weer terug op het niveau van voor de coronapandemie. Zo krijgt Fed-voorzitter Jerome Powell uiteindelijk toch nog gelijk met zijn transitory inflation. En de aanstaande recessie lijkt erg mild te worden. Omdat iedereen weer in het Goudlokje-scenario is gaan geloven, schieten de koersen omhoog. Ik word altijd een beetje voorzichtig als iedereen zo enthousiast is. Ik denk namelijk dat er wel een flinke kans op een recessie is. Vooral omdat de Amerikaanse economie buitengewoon rentegevoelig is. Amerikaanse consumenten hebben veel schulden. Om maar eens een voorbeeld te geven. De gemiddelde Amerikaan heeft $29.000 aan auto leningen openstaan. De rente daarop is van 4,5% naar 7,0% gegaan. De betalingsachterstanden lopen snel op. Nu is dat al 5,5% van de uitstaande leningen. Dat is bijna het hoogste niveau van de afgelopen 30 jaar. Niet echt een teken van een gezonde financiële situatie. Hetzelfde beeld zien we bij de creditcards. De huizenverkopen kelderen, want niemand kan bij deze rente het zich veroorloven om een nieuw huis te kopen. En aangezien 70,6% van de economie uit consumentenuitgaven bestaat, lijkt mij een recessie logisch. Dat geeft niet, maar beleggers rekenen er niet op. Maar wat nu? Ik denk dat er teveel optimisme is. De inflatie zal niet zo hard dalen als iedereen hoopt en/of de recessie wordt wat heftiger. En bovendien: of de economie nu in het rood gaat of niet, er zal wel een winstrecessie komen. De inflatiegolf van vorig jaar duwde de winstmarges omhoog. Maar komende periode moeten de bedrijven de lonen verhogen. Dat betekent dus hogere kosten in tijden van minder omzetgroei. Reken dus maar op een flinke winstdaling. Enfin, voordat u weer in het Goudlokje-scenario gaat geloven, vergeet niet dat er maar liefst drie beren in het Goudlokje verhaal voorkomen. En u weet toch waar beren in beleggingsland voor staan? Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Iedere keer als ik op mijn Bloomberg scherm kijk, verbaas ik me over de rente verwachtingen. De Fed leden zijn toch erg duidelijk geweest over hun beleid. Eerst gaat de rente omhoog en dan gaan ze rustig kijken hoe de inflatie zich ontwikkeld. Afgelopen weken was het een komen en gaan van Fed leden die hun mening gaven. Mocht u zich afvragen waarom het nu opeens zo stil is, deze week ging de blackout-period in. Fed leden houden dan hun mond in aanloop naar de rentevergadering. Om te voorkomen dat beleggers nieuwe informatie in deze speeches menen te horen. Mevrouw Lagarde geeft daarentegen wel bijna iedere dag een speech, maar hier staat meestal niet zoveel bijzonders in. Ze praat veel, maar zegt weinig. Mr. Market slaat de opmerkingen van de Fed leden in de wind en verwacht een flinke daling in de tweede helft van het jaar. De future curve laat eerst een rentestijging zien naar bijna 5%, om vervolgens hard te dalen naar 4,2% bij de eerste vergadering 2024. Dat klinkt raar. Waarom zou je zo snel van beleid veranderen? Volcker heeft die fout ook eens gemaakt. Begin jaren tachtig verlaagde hij de rente omdat hij dacht de strijd met het inflatie monster te hebben gewonnen. Uiteindelijk bleken nog niet alle zeven koppen van het monster te zijn afgehakt. En dus moest de rente weer omhoog. Ik ga er van uit dat Powell hiervan heeft geleerd en dus de pauze knop lang ingedrukt zal houden. Eerst maar eens kijken of de inflatie echt onder controle blijft. Het vreemde is dat deze koersen er wel staan, maar ik ken bijna niemand die ook van een dergelijke verlaging uitgaat, op een verdwaalde strateeg na. Dat bleek ook uit een enquête van zakenbank JP Morgan. Daarin gaf maar liefst 86% van hun klanten aan dat ze geen renteverlaging in het tweede halfjaar verwachten. Wat is dan de verklaring voor dit verschil van inzicht? Ik hoor dat vooral handelaren op deze korte rentemarkt handelen. In tegenstelling tot de geïnterviewde beleggers, zijn zij veel opportunistischer over de acties van de Fed. Misschien, gemiddeld zitten er slechts 8 maanden tussen de laatste verhoging en de eerste verlaging. Maar ja, dat waren allemaal periodes zonder zo’n extreme inflatie explosie. Dan blijft natuurlijk de vraag over, kan je hier aan verdienen? Een belegger zou kunnen gokken op een hogere rente dan wat de markt nu inprijst. Maar bedenk geld ligt nooit zomaar op straat. Meestal zie je dan iets over het hoofd. Ik weet alleen nog niet wat. En bedenk ook, een jaar geleden ging de Fed er van uit dat de Fed rente nu op 1,75% zou staan. En het is 4,25%. Als de Fed leden niet weten wat ze zelf gaan doen, denkt u het dan beter te weten? Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vorig jaar dumpte Musk zijn Tesla-aandelen. Nu worden de Tesla’s zelf gedumpt. Er worden flinke prijskortingen op de nieuwe auto’s gegeven. Zo werden in China in twee rondes de prijzen met 23% verlaagd. Op Twitter zag ik filmpjes met Chinezen die in de rij stonden om een Tesla te kopen. Achteraf bleken het bestaande Tesla-klanten te zijn. Ze waren boos en ze eisten geld. Ze wilden ook die 23% korting. Afgezien van deze boosheid werkt de kortingstrategie wel. In ieder geval op korte termijn. De Chinese Tesla-verkopen zijn in de eerste weken van januari met 80% gestegen. Dus nu heeft Musk ook in de Verenigde Staten en Duitsland flinke kortingen doorgevoerd. Een model 3 is in de VS 6% goedkoper, een model Y 20%. Bijkomend voordeel is dat sommige modellen daardoor ook in aanmerking komen voor overheidssubsidie. Beleggers zien de prijsverlagingen als positief. Hun redenatie is dat Tesla zó efficiënt produceert dat het daardoor de prijzen kan verlagen en daarmee een flink stuk marktaandeel kan pakken. Tesla zal zeker meer auto’s verkopen. Maar de prijsstunt kan ook een teken zijn dat het in de problemen zit en op deze manier van zijn overtollige voorraad af wil. Want het is leuk dat Tesla overal ter wereld gigafabrieken heeft neergezet, maar als er alleen geproduceerd wordt en niet verkocht, zit je met een giga voorraadprobleem. Voor de kortetermijnwinstgevendheid is het natuurlijk slecht. Als je 23% korting geeft, gaat je omzet met 23% naar beneden, maar de kostprijs van de auto verandert niet. De toename in het verkoopvolume zal dat niet genoeg compenseren. Het veroveren van marktaandeel heeft wel een duidelijk netwerkeffect. Tesla werd wel gezien als de Apple van de auto-industrie. Heb je eenmaal een Tesla gekocht, dan ben je volledig Tesla-afhankelijk. Hetzelfde zien we bij Apples iPhone. Voor extra diensten moet je flink bijbetalen. En dat is goed voor de langetermijnwinst. Het betekent nogal wat voor de auto-industrie. De Chinese concurrenten, zoals Xpeng en Aito, voerden ook direct flinke prijsverlagingen door. Zoiets zien we (nog) niet in de westerse markten. Wat mij verbaast, is dat de aandelenkoersen van de grote westerse autoproducenten amper reageren. De Europese auto-index van Stoxx is dit jaar 11% gestegen, meer dan de brede aandelenmarkt. Misschien omdat ze het vorig jaar al zo slecht hebben gedaan (-20%). Of omdat beleggers hopen op een normalisering in China, zodat er geen leveringsproblemen meer zijn. Maar het blijft bijzonder dat één producent zo gaat stunten en de rest van de markt zo onbewogen blijft. Zouden beleggers hopen dat het allemaal wel overwaait? Ze weten toch dat hoop slechts uitgestelde teleurstelling is? Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Afgelopen week zag ik de oproep van Peter Kwint van de SP op Twitter om energiebedrijven maar te nationaliseren. Nationalisatie is één van de hogere doelen van de SP. Je bent socialist of niet. Ik vind Peter Kwint een goed Tweede Kamerlid. Ik denk dat hij oprecht is, hij weet wat er speelt onder de SP-kiezers en heeft bovendien een goede muzieksmaak. Jammer dat zijn politieke ideeën zo desastreus uitwerken voor de economie. Zijn stelling was, dat als banken tijdens de financiële crisis in een weekend genationaliseerd konden worden, dat dan ook kan bij energiebedrijven. In principe kan alles. Maar dat het kan wil nog niet zeggen dat het een goed idee is. De banken liepen in 2008 het risico failliet te gaan door een liquiditeitscrisis. Er was een digitale run op de banken. En als je ze allemaal failliet laat gaan, zijn alle bankrekeningen leeg, ook die van u en van meneer Kwint. Dat zou een financiële chaos zijn geworden. Overigens had de overheid had best een hogere vergoeding voor deze steun mogen krijgen. De aandeelhouders van de banken zijn er erg goedkoop vanaf gekomen, behalve bij de nationalisatie van SNS Reaal. Toen had het ministerie van Financiën zijn lesje geleerd. Bij energiemaatschappijen liggen de zaken heel anders. Sommige vrezen dat deze bedrijven door overheidscompensatie te veel winst zouden gaan maken. Maar nationalisatie betekent dat je iets van iemand afpikt. Pikken is niet eerlijk. Ik weet niet of meneer Kwint een koophuis heeft, maar volgens dezelfde SP-argumentatie zou je kunnen zeggen: ik nationaliseer jouw huis, want je hebt er belachelijk veel aan verdiend. Ook daar kwam overheidssponsoring aan te pas. Dat zou net zo oneerlijk aanvoelen. Afgezien van deze oneerlijkheid is het misschien wel belangrijker dat bedrijven Nederland zouden mijden als de pest. Geen bedrijven, geen werk, geen overheidsinkomsten. Er zijn genoeg voorbeelden in Zuid-Amerika waar men deze aanpak heeft geprobeerd. Hoewel er daar diverse socialistische paradijzen zijn, ervaren de inwoners van die landen het toch als heel wat minder paradijselijk. Overigens, als de overheid goedwillend ergens een hoop geld tegenaan gooit, loop je de kans dat er misbruik plaatsvindt. Het STAP-leerbudget is een goed voorbeeld daarvan. Een cursus technische analyse voor cryptobeleggers van Miss Bitcoin op kosten van de overheid, hoe krijg je het verzonnen? Pijnlijk, het zijn immers uw en mijn belastingcenten die naar deze onzin vloeien. Gelukkig gaat de ACM goed controleren of de subsidiestromen naar de energiebedrijven geen overwinsten opleveren. Daar zullen we vertrouwen in moeten hebben. Deze onfrisse zaken bewijzen eens te meer dat de overheid voorzichtig moet zijn met subsidies. Ingrijpen in de markteconomie heeft vaak onbedoelde en negatieve bijeffecten. En daar zou meneer Kwint ook wel eens over mogen nadenken. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Veel Radio 2-luisteraars vallen in een soort gat als de Top 2000 is afgelopen. Voor de beleggers onder hen heb ik gelukkig eenzelfde soort traditie, zeg maar de beleggersversie van de Top 2000. Elk jaar vraag ik experts wat ze van het komende beleggingsjaar verwachten. Dit jaar was het de dertigste keer. Een terugblik is nuttig. Heeft het überhaupt zin om naar deze experts te luisteren? Een jaar geleden verwachtten ze dat de AEX in het rood zou eindigen. Daar hebben ze gelijk in gekregen. In al die dertig jaar voorspelde men slechts twee keer een daling. De andere keer was in 1999. Als ik de commentaren teruglees dan valt op dat men het vooral over de stijgende inflatie had. En dat de centrale banken wel moesten gaan ingrijpen. Dat zou leiden tot een hogere obligatierente. Op alle punten dus prima gescoord. Dit jaar hebben ze het vooral over de aanstaande recessie, de Amerikaanse dollar die gaat verzwakken en een obligatierente die niet gaat dalen. Opvallend is dat vrijwel iedereen ervan uitgaat dat het eerste halfjaar slecht gaat worden en dat in de tweede helft pas weer een herstel optreedt. Dat is ook de verwachting als ik naar de strategen van de grote zakenbanken luister. Het is dus wel heel erg de consensusgedachte. Gemiddeld verwacht men dat AEX op oudejaarsdag 2023 op 725 punten staat. Een aardige plus van een procent of vijf. Ik krijg weleens kritiek dat de verwachte bewegingen altijd erg beperkt zijn. In de praktijk zijn de uitslagen een stuk groter. Dat klopt, maar als er zo veel mensen meedoen, ruim 120 dit jaar, dan krijg je al gauw bescheiden uitslagen. Ik vraag de experts ook naar hun favoriete aandeel. Afgelopen jaar waren hun keuzes zozo. De beste expert zat long Shell en short Just Eat Takeaway. De perfecte keuze met een netto rendement van 96%. Maar de hele groep professionals had gemiddeld ietsje verloren. Mocht u ondanks deze matige cijfers toch willen weten wat ze voor 2023 verwachten: hun toplijst bestaat uit ASML, Philips, Adyen en ASM International. ASML en Adyen en ASM International vallen in de categorie koersen naar beneden, winsten omhoog. Philips is een typische herstelkandidaat. Men hoopt, met nadruk op hoop, dat de zaken ten goede gaan keren en het bedrijf langzaam naar een afwikkeling van de apneuaffaire kan gaan toewerken. Denk daarbij wel aan de tegeltjeswijsheid ‘hope is not a strategy’. Unibail is het aandeel dat u maar beter links kan laten liggen, aldus de experts. Het floplijstje wordt afgemaakt met ArcelorMittal, Exor en Randstad. Overigens, de beste les die we uit de enquête kunnen leren, is wel dat zelf nadenken te belangrijk is om aan anderen over te laten. Zelfs als die anderen experts zijn. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het jaareinde is een mooie periode om de balans op te maken. Voor veel beleggers is 2022 rampzalig verlopen. Zowel de wereldobligatie- als de wereldaandelenindex daalde zo’n 13%. Het bijzondere was dat obligaties geen enkele bescherming boden. Privé heb ik echter een uitstekend beleggingsjaar achter de rug. Dat is niet om mij zelf op de borst te kloppen, want er zit vanzelfsprekend een grote dosis geluk bij. Mister Market staat altijd klaar om je weer bescheiden te maken. Een mooie performance leidt vaak tot overmoedig gedrag, en dan is het snel gedaan met die goede rendementen. Een les die beleggers in crypto's, meme-aandelen en technologieaandelen dit jaar op een keiharde manier hebben geleerd. Ik kijk daarom het liefst terug op mijn fouten, daar leer je het meest van. Er springen er een paar uit. Zo heb ik mijn Turkse indexfondsen veel te vroeg verkocht. Zie mijn FD-column Lessen van de meester. De koers is in 2022 maar liefst 88% gestegen. In die column zei ik dat je niet te lang moet wachten met verkopen. Maar iets langer vasthouden was welkom geweest. Een tweede fout was dat ik de gevaren van een hogere rente voor onroerendgoedfondsen te laag had ingeschat. Mijn onroerendgoedindexfondsen zijn maar liefst 40% minder waard geworden. Vroeger was die sector een mooie inflatiebescherming. We kregen die hoge inflatie, maar geen bescherming. Een derde fout was de aankoop van Galapagos. Iemand kwam met dat idee en de hoge kaspositie van het bedrijf lonkte. Ondanks dat ging het aandeel opnieuw 17% naar beneden. Ik heb me niet gehouden aan de tegeltjeswijsheid dat je verliezen zo snel mogelijk moet afkappen. Een leermomentje. En de laatste en misschien wel meest pijnlijke fout was dat ik turboshorts in Tesla had gekocht. Daarmee gok je op een koersdaling. Tesla was overduidelijk een bubbel en bij een bubbel moet je rustig wachten tot hij op zijn retour is. In de eerste maanden van het jaar was dat het geval. Maar toen kwam er positief nieuws over de gigafabriek in Duitsland en een aandelensplitsing. Het aandeel steeg in een paar weken van $250 naar bijna $400. De turbo’s verliepen daardoor. Er bleef slechts een verlies over. Het plan was goed, maar toch geld verloren. Erg pijnlijk als je de huidige koers ziet. Als ik in 2023 weer een dergelijk rendement maak, gaat de vlag uit. Een ding is zeker: ook dat jaar ga ik weer fouten maken. Dat is maar goed ook, anders zou ik weleens overmoedig kunnen worden en Mister Market kent dan geen genade. Maar met de openbaring van deze fouten is mijn ego weer terug in het hok. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kent u de bekende quote van Richard Branson: als je miljonair wilt worden, begin dan met een miljard en start een vliegtuigmaatschappij. Hij kwam bij me op, toen ik de aanpak van Elon Musk bij Twitter zag. Nu duurt het nog wel even voordat Musk miljardair af is. Op dit moment is hij nog goed voor $165 mrd. Al nemen zijn twee belangrijkste bezittingen, Tesla en Twitter, nu wel erg snel in waarde af. De koers van Tesla zakt als een baksteen, terwijl Musk maar aandelen blijft dumpen. Logisch dat het dan hard gaat. Eerst had hij nog het excuus dat hij het geld voor Twitter nodig had. Dat hij zonder goede reden zoveel verkoopt, geeft weinig vertrouwen. En beleggers weten dat Musk nog veel meer aandelen heeft om te verkopen. Operationeel heeft Tesla het ook moeilijk. De standaard Tesla-rijder in de Verenigde Staten is een goed verdienende democraat die met het milieu begaan is. Musk laat zien dat hij een Trump-aanhanger is. Hij bezocht de finale van het WK voetbal samen met Trumps schoonzoon Jared Kushner. Wil je in een polariserende wereld als democraat nog wel in een auto rijden waar een Trump-imago aan kleeft? Dat zal de nieuwe verkopen onder druk zetten. De VS zijn goed voor 45% van Tesla’s omzet. Daarnaast heeft de Chinese economie (25% van de omzet) het erg zwaar. Eerst werd de economie gedrukt door het zerocovidbeleid, nu door de angst van consumenten om covid te krijgen. En tja, Twitter. Musk roemde het als het dorpsplein van de wereld. Een mooie en terechte omschrijving. Ik gebruik Twitter veel onder de naam @beursanalist. Musk gedraagt zich daar als een dictator. Iedereen die maar een beetje kritiek op hem als persoon heeft, wordt verwijderd. Dat gedrag zorgt ervoor dat veel adverteerders voorlopig weinig behoefte hebben om er te adverteren. De Europese concurrent Mastodon profiteert ervan, maar haalt het niveau van Twitter bij lange na niet. De sfeer is er wel een stuk prettiger. Ik weet niet of het een serieuze concurrent gaat worden, maar de potentie is er. Meer concurrentie en minder inkomsten maakt het businessmodel van Twitter een stuk moeilijker. Bij Tesla en SpaceX was er weinig concurrentie en werden de technisch briljante oplossingen flink gesubsidieerd door de overheid. Dat is bij Twitter allemaal niet het geval. De concurrentie is bovendien machtig en heeft geld zat. Het is wachten op een alternatief van een van de grote techgiganten. Daarnaast zijn de overheden in Europa en de VS juist erg kritisch op de ontwikkelingen bij Twitter. Daarom denk ik dat de brute Musk-aanpak bij dat platform niet gaat werken. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor obligatiebeleggers was 1994 het annus horribilis. Tot dit jaar dan, want 2022 slaat alle records aan diggelen. Op een gegeven moment stonden Duitse staatsobligaties — veel veiliger kun je het niet krijgen — op een verlies van 20%. Gelukkig was er sindsdien een flink herstel, al blijven de verliezen groot. Maar dat ligt allemaal achter ons. Er komen steeds meer signalen dat we de ergste inflatiepiek hebben gehad. De Amerikaanse inflatiecijfers vallen al twee maanden op rij mee. De gestegen rente zorgt ervoor dat veel beleggers enthousiast worden over obligaties. Volgens de jongste enquête van Bank of America zijn internationale beleggers voor het eerst sinds 2009 optimistisch over obligaties. En in de Verenigde Staten zien we al elf weken op rij instroom in obligatiefondsen. Dat hebben we lange tijd niet gezien. Ik kan het me wel voorstellen. Voor beleggers in Duitse staatsobligaties maakt het nogal wat uit of je 0,50% per jaar moet bijbetalen of nu bijna 2% rente ontvangt. Maar de vraag is of die 2% wel aantrekkelijk genoeg is. Ik zou zeggen van niet. Mocht u wel enthousiast zijn, dan geef ik u een aantal factoren mee ter overweging. Als eerste gaan beleggers ervan uit dat de Amerikaanse Federal Reserve al in de tweede helft van 2023 de beleidsrente gaat verlagen. Dat lijkt me naïef en opportunistisch. Waarom zouden ze dat doen? Het inflatiemonster is net uit zijn lange winterslaap ontwaakt en de Fed wil zeker weten dat alle zeven koppen ervan af zijn gehakt. Daarnaast hebben centrale banken nog flink wat obligaties op hun balans waar ze graag van af willen. Als ze dat gaan doen, zal dat druk geven op de obligatiekoersen. Kwestie van vraag en aanbod. Let wel, bij de ECB staat nog voor €5000 mrd op de balans. En dat terwijl Duitsland in 2023 juist een record aan staatsobligaties wil gaan uitgeven: €539 mrd. Minder vraag en meer aanbod, dat klinkt als een flinke onbalans in de obligatiemarkt. Verder zijn er nog wat kleine risico’s. Klein, maar met mogelijk grote gevolgen. Stel nu eens dat de centrale bank van Japan zijn rentebeleid verandert en het rentedoel verhoogt. Ik verwacht het niet, maar het is goed om over dit soort scenario’s na te denken. Japanse obligaties worden dan aantrekkelijker en Japanse beleggers zullen hun Amerikaanse obligaties verkopen en herbeleggen in eigen land. Japanners zijn nu nog de grootste bezitters van Amerikaanse staatsobligaties. Ik kan me voorstellen dat veel beleggers weer obligaties willen en durven kopen. Eindelijk, na ruim drie jaar negatieve interestpercentages, ontvang je weer eens wat rente. Maar dat wil niet zeggen dat ze ook aantrekkelijk zijn. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Beleggers zijn erg gefocust op het loslaten van het zerocovidbeleid in China. Logisch, dit beleid heeft de Chinese economie hard geraakt en het is een van de belangrijkste verklaringen waarom de Chinese beurs het zo dramatisch slecht heeft gedaan. Beleggers geloven daarom in een enorme opwaartse potentie als China het strikte beleid laat varen. Bij de eerste voorzichtige geluiden van enige versoepeling doken beleggers op dit thema. Morgan Stanley heeft een mandje met aandelen gemaakt die het meeste van een eventuele heropening zullen profiteren. Dit mandje is in november met maar liefst 35% in koers gestegen. Even ter vergelijking: de MSCI World index klom 5%. Na de vele protesten lijken de overheidsinstanties inderdaad enigszins toe te geven. Ik kan me die protesten wel voorstellen. U en ik weten dat een tijdje in lockdown zitten vervelend is. Maar zo lang als in China, en in dat soort omstandigheden, is een lockdown wel even andere koek. Logisch dat zelfs onder zo’n streng regime als dat in China de bevolking op enig moment in opstand komt. Nu zijn er daadwerkelijk steeds meer signalen dat China het zerocovidbeleid geleidelijk laat varen. Beleggers moeten zich echter wel afvragen of een versoepeling van het beleid wel de oplossing is voor China. Immers de vaccinaties zijn vooral gedaan met Chinese varianten. Die blijken heel wat minder goed te werken dan de westerse vaccins. Maar het toedienen van westerse vaccins zou natuurlijk een enorme knieval van China zijn. En wat de menselijke of economische offers ook zijn, deze prijs wil de Chinese regering niet betalen. Bovendien is er met name onder ouderen een enorme scepsis over de werking van de vaccins. Die geloven liever in de oude oosterse geneeskunst. Een ander alternatief is het virus maar vrijelijk laten rondwaren. Dan heb je wel snel een bevolking die covid-resistent is. Alleen zal de gezondheidszorg in no time overbelast raken. Dat systeem is daar helemaal niet op berekend. Zeker nu we de winter ingaan. Een periode waarin het virus zich een stuk gemakkelijker verspreidt. Het aantal virusgevallen in China loopt nu dan ook snel op. En ook dat gaat weer grote negatieve economische consequenties hebben. Nog even afgezien van het menselijke leed. Ik snap dat beleggers graag op het heropeningsthema willen speculeren. De potentie is groot. Maar ik zou toch even pas op de plaats maken en kijken hoe de situatie verloopt. Een groot deel van de performance heeft u toch al gemist. Die was al in november. China moet kiezen tussen twee kwaden. Aan de ene kant een voortzetting van de strenge lockdownmaatregelen, aan de andere kant de negatieve gevolgen van massale infectie. Ik zie geen minst kwade keuze. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

December is weer gearriveerd. Normaal gesproken is dat een mooie tijd om te beleggen. Sinds 1928 eindigde de S&P 500 die maand negenenzestig keer in de plus. Daarmee stijgt december ver boven de andere maanden uit. Voordat u blind gaat kopen: bedenk dat de S&P 500 december nog altijd vijfentwintig keer met verlies afsloot. 2022 kan zo maar eens de zesentwintigste keer worden. Sterker nog, we hebben al een enorme rally achter de rug. Op 20 oktober schreef ik de column Tijd voor een roze bril. De AEX-index stond toen op 645 punten, nu op 730. Dat is 13% in slechts anderhalve maand tijd. Dus misschien hebben we de hele decemberrally al in de afgelopen maanden gehad. Zo rond het einde van het jaar gaan sommige beleggers ook kijken naar de kanshebbers voor het komende jaar. In het verleden is gebleken dat het vaak een uitgelezen tijd is om de meest uitgekotste aandelen op te rapen. Ik ga hier geen lijstje met namen noemen, u kunt dat prima zelf maken. Kijk maar eens welke aandelen het dit jaar heel slecht hebben gedaan. In het nieuwe jaar zouden andere beleggers weleens met frisse moed naar deze aandelen kunnen gaan kijken, onder het mom ‘veel slechter dan dit kan het niet worden’. In praktijk blijkt het overigens wel veel slechter te kunnen. Het is vaak een gebrek aan fantasie of de beperking om in sombere scenario’s te denken. Stelt u zich eens voor: u zit met een groepje beleggers en u vertelt over welke aandelen in uw portefeuille zitten. Maak een lijstje met de slechtste daarvan. Voor welke aandelen zou u zich dan het meest schamen? Dit zijn dan de troepaandelen. Deze zijn dan al flink gekelderd en er is vaak een hoop angst over bepaalde zaken. Maar zoals Louis Winthorpe III al zei in de film Trading Places: ‘Buy low, sell high. Fear? That’s the other guy’s problem.’ Er zit wel een uiterste houdbaarheidsdatum op deze speculatie, die eind januari verloopt. Want het is wel leuk al dat gespeculeer, maar op een gegeven moment gaan beleggers ook weer naar de fundamentals kijken. En het is niet voor niets dat deze aandelen zo hard zijn gedaald, er zit vaak een luchtje aan. Dus eind januari gewoon verkopen, ook als het niet gewerkt heeft. Anders blijft u ermee zitten en dan wordt een slechte speculatie een slechte belegging. Over het algemeen kunt u maar beter weg blijven van troep. Maar als u toch een gokje wilt wagen, dan is dit de tijd van het jaar daarvoor. Vergeet alleen niet op tijd weer afscheid te nemen. De vuilnisman komt ook nooit terugrijden als u uw troep bent vergeten buiten te zetten. Datzelfde geldt voor Mr. Market. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Aandelen zijn een stuk goedkoper geworden. De koers-winstverhouding van de MSCI World Index daalde de afgelopen twee jaar van 20 naar 14. Dat is goed nieuws. De oorzaak is vooral de gestegen rente. Als obligaties aantrekkelijker worden, moeten aandelen daar tegen opboksen met een lagere waardering. Vanaf nu zal de koersontwikkeling vooral afhangen van de winsten. Maar het winstbeeld is niet erg rooskleurig, wat op zich niet erg is. Winsten gaan altijd omhoog en omlaag, dat is nu eenmaal de cyclus. De eerste voortekenen zijn er al. Analisten passen langzamerhand hun prognoses aan. De verwachte winsten zijn nu 4% lager dan afgelopen zomer. Een nog erg bescheiden daling. Als we in het verleden in een neerwaartse winsttrend zaten, leverde dat altijd een daling van 10% tot 30% op. De verklaringen zijn vrij logisch. Als eerste is er de zwakke groei: hoe minder economie, hoe minder winst. En volgend jaar gaat de inflatie weer dalen. Maar bedrijven krijgen dan pas de hogere lonen op hun bordje. Voor veel bedrijven vormen lonen een van de belangrijkste kostenfactoren. Dus reken maar op flink lagere winstmarges. Bovendien zitten sommige bedrijven met hoge voorraden. Ze bestelden, toen er zoveel problemen in de leveringsketen waren, meer dan normaal. Nu zijn de magazijnen vol, maar valt de vraag terug. Dat zagen we vorige week bijvoorbeeld in de vooruitzichten van de Amerikaanse warenhuisketen Target. Bij een aantal specifieke producten zien we de eerste prijspromoties al. Het bijkomende voordeel is wel dat dit de inflatie drukt. Dit was nou precies waarom Fed-voorzitter Jerome Powell destijds zei dat de inflatie transitory was. Hij heeft dus gelijk gekregen, maar er is wel energieinflatie voor terug gekomen. Bovenop deze winstfactoren komen nog wat kleine minpuntjes, zoals de oplopende rente en hogere belastingen. Ondanks de enorme stijging van de rente zijn de effecten voorlopig nog beperkt. De schulden zijn niet zo hoog en meestal hebben bedrijven de rente al voor langere tijd vastgezet. De hogere belastingen komen vooral bij de techbedrijven aan. Dat waren altijd notoire belastingontwijkers. Nu er een minimumbelasting wordt ingevoerd, zal dat minder makkelijk zijn. Er is ook een lichtpuntje. De VS zijn goed voor bijna 70% van de MSCI World Index. Het eerste niet-Amerikaanse bedrijf (Nestlé) staat pas op plek 16. De dollar werd dit jaar 13% meer waard. Dat is goed voor ons, maar negatief voor Amerikaanse bedrijven. Bij een gelijke dollarkoers is deze tegenwind er volgend jaar niet meer. Als u dus denkt dat aandelen aantrekkelijker zijn geworden door de gedaalde waarderingen, dan klopt dat. Maar die waarderingen zijn wel gebaseerd op de huidige winstverwachtingen. En daar kan komend jaar weleens een lelijke verrassing in zitten. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het valt op dat er de laatste tijd wel erg veel keizers zonder kleren blijken rond te lopen. En dat komt niet door de opwarming van de aarde. Na het cryptodebacle van Luna is de ineenstorting van de FTX-cryptobeurs wel het mooiste voorbeeld. Er is over dit debacle al zoveel geschreven dat een column over deze cryptoramp overbodig is. Menig finfluencer voorspelde dat als institutionele beleggers eenmaal in de cryptomarkt zouden stappen, de vraag en daarmee de koersen zouden exploderen. Dat scenario is voorlopig even van tafel. Het Ontario Teachers Pension Plan is voor 95 miljoen dollar het schip in gegaan. Dat is maar 0,04% van hun portefeuille, maar ze zijn nu wel het lachertje in de pensioenwereld. Weinig pensioenfondsen willen dit reputatierisico lopen en dus zal de toekomstige vraag van pensioenbeleggers er voorlopig niet komen. Maar niet alleen in de cryptowereld blijken er naakte keizers rond te lopen. Ook in onverwachte hoeken, zoals het Franse Orpea. Orpea beheert Franse verzorgingshuizen. Hoe saai kan je het hebben, zou je denken, maar niets van dit alles. Het bedrijf kwam deze week met een herfinancieringsplan. De beurswaarde van het bedrijf is net iets meer dan een half miljard euro, maar de netto schuld bedraagt 12 miljard euro. Orpea beheert deze huizen op een private equity-achtige manier. Dat klinkt mij als een hele slechte combinatie in de oren; private equity en ouderenzorg. Dat werd vooral duidelijk toen begin dit jaar het boek Les Fossoyeurs - de grafdelvers - door Victor Castanet werd uitgebracht. In dit boek worden de schandalige praktijken in de Orpea huizen beschreven. Er werd op van alles beknibbeld, zoals eten en verschoning, om maar zoveel mogelijk winst te maken. De koers halveerde na de publicatie van 80 naar 40 euro. De CEO had toevallig net zijn aandelen verkocht. Daarna werd het drama groter en groter. Er waren problemen met de boekhouding en er zijn verdachte betalingen gedaan. Deze week deed de Franse politie invallen in tientallen Orpea-huizen. En de winstgevendheid stond al onder druk omdat er in een gemiddeld verzorgingstehuis flink gestookt wordt. Dus kampt het bedrijf met een stijgende energierekening, terwijl de vergoeding niet direct meestijgt. De koers van Orpea bedraagt nu nog maar 8 euro. De grafdelvers zijn nu zelf op sterven na dood. De leerpunten uit deze teloorgang zijn duidelijk. Een combinatie van private equity-achtig kapitalisme en verpleeghuizen moet worden vermeden, of in ieder geval goed worden gecontroleerd. Ouderenzorg en winstmaximalisatie is een gevaarlijke combinatie. De tweede les is dat als de recessie echt toeslaat, er nog wel meer keizers zonder kleren blijken rond te lopen. Zelfs in zo’n dergelijke onverwachte hoek als Franse verzorgingshuizen. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik verwonder mij over de media-aandacht die sommige zaken krijgen. Zo staat de taakstraf van Glennis Grace op de voorpagina, maar lees ik vrijwel niets over het feit dat de Maastrichtcriteria zomaar eventjes worden afgeschaft. De Europese Commissie heeft een voorstel gedaan om de begrotingsregels te hervormen. Hervormen is ‘Brussel’-taal voor afschaffen. Het is wel duidelijk dat een politiek marketingbureau er een plas over heeft gedaan. De tekst begint met de verhoogde kans op boetes. Dat klinkt streng, maar men zegt niet hoe of wat. De boetes gaan wel naar beneden. De omschrijving van hoe de nieuwe regels er dan uit moeten zien, is buitengewoon vaag. De eurolanden moeten wel snel akkoord geven, zodat de opvolger van Maastricht per 2024 in kan gaan. Noem me cynisch, maar dit zijn stuk voor stuk allemaal punten die ongemakkelijk aanvoelen. Typisch gevalletje van wetgeving doordrukken. Natuurlijk moet er wel wat met de oude regels gebeuren. Niemand hield zich er aan. Frankrijk is in de afgelopen vijftien jaar slechts driemaal onder de 3% tekortnorm gebleven. Wat heb je aan regels als niemand zich er aanhoudt? Met overigens één uitzondering, Nederland. Bij ons is de schuldenratio gedaald tot onder de 60% en zijn we alleen in crisistijd boven de 3%-tekortnorm uitgekomen. Even ter vergelijking: in Nederland bedroeg het gemiddelde budgettekort 1,4% sinds de introductie van de euro. In Italië is dat gemiddelde 3,5% en in Frankrijk 4,0%. Giorgia Meloni, de nieuwe president van Italië, neemt gelijk een voorschot. Ze wil belastingen verlagen en €50 mrd uittrekken om de pensioenen te verhogen. De pensioenkosten bedragen in Italië al bijna 16% van de economie. Dat is tweemaal het Oeso-gemiddelde van 8,2%. Deze extreme cijfers zijn blijkbaar geen enkele reden voor Meloni om ze nog extremer te maken en daarmee de tekorten verder te verhogen. We zullen met de euro moeten dealen. Hij is er nu eenmaal. Terug naar de gulden is geen optie. Maar met deze aanpassing van de regels wordt de basis van de euro alleen maar zwakker en de kans dat het in chaos eindigt groter. Natuurlijk kun je mopperen over de striktheid van de huidige regels. Vergelijk het met een stoplicht. Soms sta je voor een rood licht en vraag je je af wat het nut is. Maar als we ons er niet aan houden, ontstaat er chaos. Dat geldt ook voor deze simpele regels. De afgelopen vierentwintig jaar hebben we met grote inspanning de diverse crises overleefd. Dat geeft aan dat je de budgetregels strenger moet maken, niet softer. Over de doden niets dan goeds - dat gaat op niet voor de Maastrichtregels. Maar deze softe opvolger daarvan is waarschijnlijk nog veel slechter. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een van de grote zorgen voor het cijferseizoen lag bij de grote technologiebedrijven. Een paar jaar geleden noemden we dit de ‘FAANG-aandelen. De N staat voor Netflix maar die werd al snel ingeruild voor Microsoft, omdat die qua grootte en activiteiten er meer bij paste. Er kwamen ook nog een aantal naamsveranderingen van Google in Alphabet en Facebook in Meta. Dus FAANG is op een gegeven moment omgetoverd in MAMAA, Microsoft, Alphabet, Meta, Apple en Amazon. De zorgen over de cijfers bleken terecht. De MAMAA bedrijven werden keihard afgestraft vanwege de cijfers en de vooruitzichten. Alleen bij Apple waren ze beter. We zagen een aantal rode lijnen binnen deze resultaten. Als eerste de sterke Amerikaanse dollar. Omdat ze zo internationaal zijn, zijn ze daar erg gevoelig voor. Alle winst gemaakt in het buitenland, is in US-dollars omgerekend een stuk minder waard. En natuurlijk zijn ook deze bedrijven niet ongevoelig voor de economie. We kunnen best wel een jaartje langer met onze iPhone doen en bestellen even niets bij Amazon. Ook hoeft er even wat minder geadverteerd te worden bij Google en Meta. Meta heeft nog wat extra problemen. Het bedrijf wordt midscheeps geraakt door de populariteit van TikTok, terwijl het tegelijkertijd enorme bedragen investeert in de Metaverse. Daarom is er dit jaar al bijna driekwart van de koers af. De vooruitzichten worden ook gedempt door de invoering van het minimum belastingtarief van 15%. Dat werd een keertje tijd ook. De MAMAA-bedrijven zijn een kei in het ontwijken van belasting betalen. We zouden als consument natuurlijk deze bedrijven kunnen boycotten vanwege hun slechte belasting moraal. U en ik betalen belasting, waarom zij niet? Dat is een mooi principe, maar dan blijkt wel dat we erg afhankelijk zijn geworden van deze techgiganten. We kunnen niet zonder. Regelgeving op hun marktmacht kan op lange termijn een sterk negatieve invloed op de winsten hebben. Dit kwartaal is duidelijk gebleken dat die grote techbedrijven toch niet van die superbedrijven zijn als waar iedereen van uit ging. Van alle analisten die deze vijf bedrijven volgen, dat zijn er maar liefst 288, zijn er slechts vijf verkoopadviezen. En deze komen bijna allemaal op rekening van Meta. Het leeglopen van deze bubbel heeft ook flinke gevolgen voor de brede markt. Eerder dit jaar was de weging van deze MAMAA-bedrijven maar liefst 25,4% van de totale index. Nu is dat gedaald tot 20,4%. Dat is een van de oorzaken waarom de S&P 500 het zo slecht heeft gedaan Gezien het enthousiasme van analisten kan er nog heel wat somberheid in de koersen komen. Pas als die om hun moeder schreeuwen en wat realisme in hun verwachtingen stoppen, weet u dat de koersen waarschijnlijk genoeg zijn gekrompen. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Groot Brittannië heeft eindelijk een volwassen premier, hoewel hij de jongste ooit is. Engelse obligatiebeleggers haalden opgelucht adem en de rente daalde flink. Natuurlijk nog lang niet op het niveau voordat mevrouw Truss haar drama budget ontvouwden, maar vertrouwen komt te voet en gaat te paard. Het is bijzonder om te zien dat onder druk van Mr Market Liz Truss is afgetreden. Niet dat Mr. Market zoveel politieke invloed wil hebben. Mr. Market beredeneert simpelweg koelbloedig wat de verwachte gevolgen van het politieke beleid zullen zijn. En dat was in dit geval rampzalig. Mr. Market heeft ook wat te zeggen over de Chinese premier Xi. Toen Xi tijdens het 5 jaarlijkse congres van de Chinese Communistische Partij werd herkozen kelderden de aandelenkoersen. Sommige beursvolgers gaven de slechte economische cijfers als verklaring. Deze verklaring gaat mank, want de economische groei kwam juist boven de verwachtingen uit. Beleggers zijn vooral bang dat Xi te almachtig is geworden. Bewijsstuk 1 is wel het vele malen uitgezonden filmpje van de oud-president Hu Jintao die wordt weggevoerd net voordat Xi zijn speech gaat houden. Een toneelstuk om te laten zien dat meneer Xi nu de grote baas is. Afgelopen twee jaar leerden ons dat Xi geen vriend is van de grote technologie bedrijven. Daarom gingen de koersen van deze bedrijven het hardst onderuit. Een leider zonder tegenspraak denkt dat hij de wijsheid in pacht heeft. Dan gaat het vaak mis, economisch en maatschappelijk. Rusland, Turkije en een reeks van Zuid-Amerikaanse landen zijn daar goede voorbeelden van. Maar wat nu te doen? De structurele problemen zijn niet weg. Beleggers hadden nog een vage hoop dat er tijdens het congres er wellicht iets gedaan werd aan de strenge lockdowns. Daarvoor moet er eigenlijk een afdoende vaccin beleid zijn. Maar ja, als je goed werkende Westerse vaccins gebruikt, is dat natuurlijk een blamage voor China en dat wil men ten alle tijde voorkomen. Dan is er nog het drama op de huizenmarkt. Het duurt jaren en jaren voor de negatieve effecten van een huizenbubbel zijn uitgewerkt. De meest recente correctie is het toefje op het koersendrama in China van de afgelopen decennia. De MSCI China index is sinds de start in 1993 met 40% gedaald. AliBaba staat zelfs onder de introductie koers van 2014. Er is een oude Chinese vloek, ‘moge je portefeuille vol zitten met Chinese technologie aandelen’. Deze vloek kostte de Tech beleggers deze week maar liefst U$ 52 miljard. Dat is de waardedaling van de vijf grote Chinese technologie bedrijven die in de US genoteerd staan. Maar wat Mr. Market ook roept, Xi zit te stevig in het zadel om zich er helemaal niets van aan te trekken. Dat was bij Truss wel wat anders. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Iedereen is somber. De dagen worden snel korter. Het consumentenvertrouwen laat in vrijwel elk land nieuwe dieptepunten zien. En wereldwijd zijn aandelen dit jaar 13% gedaald. En dan ‘boffen‘ we nog dat de Amerikaanse dollar zo sterk is. In dollars gemeten staat de MSCI World Index zelfs 25% lager. U heeft van mij lange tijd sombere berichten gehoord, maar het zou ook eens allemaal kunnen meevallen. Tijd om eens een roze bril op te zetten. Hoe ziet de wereld er dan uit? Als eerste valt op dat de aandelenkoersen lekker zijn gedaald. Daardoor is de waardering een stuk aantrekkelijker geworden. Begin 2021 betaalde u nog twintig maal de verwachte winst voor wereldwijde aandelen. Nu is dat nog maar dertien keer. Dat komt natuurlijk door de sterk gestegen rente. Maar ook op het rentefront zou het weleens kunnen meevallen. Iedereen weet nu wel dat de Fed doorgaat met renteverhogingen. De laatste beleggers die dat nog niet dachten, gooiden de handdoek in de ring na de recente teleurstellende Amerikaanse inflatiecijfers. Duidelijk is dat de inflatie in de haarvaten van de economie is gaan zitten. Zelfs verzekeringen en auto-onderhoud stijgen nu flink in prijs. Na deze slechte inflatiecijfers gaan beleggers er nu van uit dat de piek van de Fed-rente in maart 2023 zo rond de 5,0% ligt. Dat is dus nu allemaal al in de markt ingeprijsd. Maar hier en daar zie je in de Verenigde Staten al wat prijzen dalen, zoals bij tweedehandsauto’s. Als dat in de inflatiecijfers komt, kan er weleens een opluchting onder beleggers komen. De Fed kan dan ergens in het komende voorjaar de pauzeknop indrukken. In het verleden waren dergelijke pauze periodes erg goed voor aandelenkoersen. Daarnaast zijn beleggers momenteel erg somber, en dat zijn meestal de beste periodes om te kopen. Uit een recente enquête van Bank of America blijkt dat institutionele beleggers erg veel cash aanhouden: 6,2%, het hoogste niveau sinds april 2001. Daarnaast laat research zien dat als er een bodem wordt gezet (met nadruk op als), dat vaak in oktober gebeurt. En seizoensmatig is eind september tot half oktober altijd de beste periode om aandelen te kopen. Ook Amerikaanse insiders zijn aan het kopen. Dat is een goed teken. Hun timing is een stuk beter dan die van de gemiddelde belegger. Het bevalt me goed, zo’n roze bril. Natuurlijk is deze column vergeven van de woorden als en zou. Maar als iedereen somber is, is het goed om het eens van de andere kant te bekijken. Want als je doet wat iedereen doet, verdien je wat iedereen verdient en dat is meestal niet zoveel. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een paar weken geleden schreef ik over de nieuwe serieuze premier Truss en dat ze het land in serieuze problemen zou brengen. Aldus gebeurde, de rente op staatobligaties is geëxplodeerd. Het is niet erg als je fouten maakt, als je er maar van leert. Maar ook dat is niet het geval. Ze heeft alleen de politieke angel, de lagere belastingen voor rijkere Britten, uit het voorstel gehaald. De economische angel liet ze zitten. Dat is het enorme begrotingstekort wat haar belastingplannen creëren. De geld willen beleggers wel aan de Britse regering uitlenen, maar als het zoveel is, gaat dat wel tegen een fors hogere rente. Minister van Financiën Kwarteng geeft alvast de schuld aan de Bank of England als de rente verder oploopt. Dat geeft beleggers ook niet veel vertrouwen. Dat heeft een aantal consequenties. Als eerste voor de Britten met een hypotheek. Britse hypotheken hebben over het algemeen een korte rente vast periode. Dat betekent dat de rentelasten grofweg zullen verdriedubbelen in de komende jaren. Een ander gevolg is dat de stijgende rente ook hogere rentekosten voor de overheid met zich meebrengt. Zo kom je in een loop terecht. Hoe groter het overheidstekort, hoe meer je moet lenen, hoe hoger de rente, hoe groter het tekort, enzovoort enzovoort. Een schrale troost is dat het Britse ministerie van Financiën wijselijk altijd erg lange obligaties heeft uitgegeven. De looptijd van de uitstaande schuld is ruim 15 jaar. Het Europese gemiddelde is 7 jaar. Nederland zit op ruim 8 jaar. Voorlopig hebben ze dus nog niet veel last van die gestegen rente. Alleen wel jammer dat dit positieve effect voor een groot deel om zeep wordt geholpen door de zogenaamde 'inflation linked bonds'. Dit zijn obligaties waarbij de rente afhangt van de inflatie. De inflatie is nu 10% ten opzichte van bijna 0% ruim een jaar geleden. Deze leningen zijn goed voor een kwart van de staatsschuld. U kunt wel raden dat deze rentekosten de pan uit rijzen. Ook dat doet pijn in de schatkist Maar als mevrouw Truss niet leert van haar fouten, dan kunnen wij er wel van leren. Het vertrouwen in de overheid als geldlener is als een elastiekje, je kunt het ver oprekken, maar op een gegeven moment breekt het. Italië en Griekenland zijn na decennia nog steeds bezig de schade te herstellen. In Groot Brittannië is dat ook het meest waarschijnlijke scenario. Nederland kan de extra uitgaven nog wel lijden, maar Duitsland loopt met hun 200 miljard euro grote steunplan ook meer risico. Geld uitgeven als overheid is altijd het makkelijkste deel en op dit moment ook nodig. Maar ergens breekt het vertrouwenselastiekje. Waar het breekt weet je niet. Maar zorg dat je dat punt niet bereikt anders ben je nog decennia bezig om de elastiek eindjes weer aan elkaar te knopen. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De beurzen laten een mooie opleving zien. De S&P 500-index steeg twee dagen achtereen met meer dan 2,5%. Dat gebeurde sinds 1960 pas vijftien keer eerder, de laatste keer in december 2008. Het zegt wat over de hectiek van de beurs, maar niets over de toekomst. Kijken we terug, dan staan de koersen in de helft van de gevallen een maand later nog steeds hoger en in de andere helft lager. De verklaring voor de stijging deze week is even logisch als onbegrijpelijk. Er kwam slecht economisch nieuws. Zo was er de ISM-index, een cijfer dat op het eerste gezicht niet eens zo slecht was. Maar het werd vooral hooggehouden door voorraadvorming. Meer voorraden zijn goed voor de economie, er wordt immers geproduceerd. Maar het betekent ook dat producten niet worden verkocht. Tegelijkertijd daalde het aantal bedrijfsorders flink. Bovendien dachten de ­geïnterviewde ondernemers dat de prijzen zouden dalen. Daarbovenop kwam de Jolts, de Job openings and labor turn­over survey. Die liet een daling van het aantal vacatures in de VS zien. In één maand tijd nam dat met maar liefst een miljoen af. Op al dit slechte economische nieuws gingen de beurzen omhoog en ik hoor u denken: die beleggers hebben hun hoofd verloren. Ik snap dat het moeilijk te begrijpen is, maar de verklaring is simpel. Als het wat slechter gaat is er minder inflatiedruk, waardoor centrale banken minder aan de monetaire noodrem hoeven te trekken. Dus daalde de rente, zodat de waardering van aandelen omhoog kan, hetgeen ook gebeurde. Ter illustratie: in de afgelopen anderhalf jaar daalde de koers-winstverhouding van wereldwijde aandelen van 20 naar 13, wat kwam doordat de wereldwijde rente van 0,2% naar 2,9% steeg. Natuurlijk heeft een slechte economie ook een andere kant. Hoe slechter de economie, hoe ­lager de bedrijfswinsten. Maar dat wisten beleggers eigenlijk al. In de VS dalen de verwachte winsten al enige tijd en de enige oorzaak waardoor dat in Europa nog niet het geval is, is dat daar een stevige meewind van de sterke dollar is. Kort samengevat: door het slechte nieuws gaat de rente naar beneden en dat is goed voor de waardering van aandelen. En die slechte winsten, dat wisten we dus eigenlijk al. Maar hoe nu verder? Het blijft een smal pad tussen een niet te slechte economie, want anders gaan de winsten te veel dalen, en niet te goede cijfers, anders moeten de centrale banken toch weer harder de handrem aantrekken. De grote vraag is en blijft: wat voor nieuws het ook is, gaan de centrale banken niet gewoon keihard door met verhogen? Het inflatiemonster moet en zal verslagen worden. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Laatst vertelde ik in een uitzending over mijn privéportefeuille. Het klinkt misschien raar, maar ik heb dit jaar een mooie performance. Vanzelfsprekend meer geluk dan wijsheid. Als je overmoedig wordt en denkt de markt altijd te kunnen verslaan, dan staat Mr. Market klaar om je een lesje nederigheid te leren. Ik verbaasde me eigenlijk dat ik met deze prachtige performancecijfers kon schermen wat ik wilde. Hoe weet de interviewer nou of het waar is? Ik had alles kunnen beweren, niemand weet immers hoe mijn portefeuille eruit ziet. Dat valt me vaker op. Op een snel medium als podcast, radio of tv kun je met cijfers strooien zonder dat iemand het kan controleren. Ik hoor of zie wel vaker vermogensbeheerders die bijna altijd een briljante performance hebben. Logisch, iedereen vertelt liever over zijn successen en niet over zijn fouten. En zeker als er een commercieel belang bij is. Enige tijd geleden hoorde ik zo’n vermogensbeheerder in een tv programma pochen over het rendement wat hij voor zijn klanten maakte. Een kennis van mij had dat ook gehoord en wilde zijn vermogen daar onderbrengen. Hij vroeg me wat ik ervan vond. Ik stelde hem de wedervraag: waarom wil jij het eigenlijk? Hoe weet jij of ze wel zo goed zijn als ze beweren? Het gaat om veel geld en dan wil je toch wel harde cijfers zien. De naam van zijn huidige vermogensbeheerder had hij ook maar in de skybox gehoord. En die had teleurstellende resultaten geleverd. Ik snap dat je beleggen wil uitbesteden. Beleggen klinkt moeilijk en door je eigen emoties behaal je vaak een slecht rendement. De jaarlijkse Dalbar-studie laat keer op keer zien dat beleggers in staat zijn om het meeste van hun rendement het raam uit te gooien. De gemiddelde belegger verdiende slechts 3,6% over de afgelopen 20 jaar, terwijl een simpele gemixte portefeuille zonder na te denken 7,4% per jaar opleverde. Dan moet je wel stil blijven zitten en dat kunnen de meeste beleggers niet. Daar kan een vermogensbeheerder bij helpen. Maar als je dan op zoek gaat naar een vermogensbeheerder, doe dat dan op basis van cijfers. Op vermogensbeheer.nl kun je zien wat de vermogensbeheerders hebben verdiend. De rendementen van de beheerder die op zondagochtend gezellig op tv zat te keuvelen over aandelen, had zijn cijfers niet gegeven. De reden daar achter laat zich raden. Het blijven rendementen uit het verleden en die zijn geen garantie voor de toekomst. Maar als er niets staat, zult u alleen maar op de blauwe ogen af moeten gaan. En u heeft te hard gewerkt voor dat vermogen om het zo maar over te maken naar BV Blauwe Ogen Vermogensbeheer. Zelfs als ze op tv komen. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kent u het eiland Islay in Schotland? Ja, dan houdt u waarschijnlijk van whisky. Het eiland staat bekend om zijn uitstekende single malt. Het is onder whiskyliefhebbers zo populair dat er een enorme groei aan distilleerderijen is geweest, wat voor een sterke vraag naar werknemers zorgt. Ook is er een grote toestroom van personeel van het vasteland. En het wordt overspoeld door toeristen. Dat alles zorgt voor veel inflatie en hoge huizenprijzen. Een lokale groepering hield zelfs een petitie om verdere uitbreiding te stoppen, want zo kon het niet langer. Ik dacht aan dit verhaal toen ik deze week een paar Brabantse ondernemers sprak. Ze klaagden over ASML. Klagen over ASML hoor je niet vaak, maar het bedrijf is zo enorm aan het uitbreiden dat het een verstorend effect heeft op de markt. Iedereen die maar een beetje technisch en slim is, wordt daar aangenomen. Het is één grote stofzuiger van technici. Daardoor is er een enorm tekort aan technisch personeel en stijgen de lonen extra hard. Daar hadden deze ondernemers erg veel last van. Eén ondernemer zei dat hij het zelfs bij zijn eigen lokale garage merkte. Hij moest weken wachten voordat zijn auto gemaakt kon worden. Bovendien zorgt de toestroom van buitenlandse ASML-medewerkers voor extra vraag naar woonruimte. En dat jaagt de woningprijzen nog eens extra op. De inflatie in Veldhoven en omstreken is waarschijnlijk nog hoger dan in de rest van Nederland. Ik vertelde deze ondernemers dat dit nou economie is. We willen toch economische groei? Nou, dit is economische groei. De keerzijde is vraaginflatie. Die is in principe prima af te remmen met monetair beleid. Hoe hoger de rente, hoe minder bedrijven gaan investeren, hoe minder chips en chipmachines er nodig zijn. Er zijn twee redenen waarom dit hier niet werkt. Allereerst zitten de klanten van ASML niet in Europa, maar met name in Azië. Dus de ECB kan de rente verhogen, maar dat maakt niets uit voor de vraag naar chipmachines. Daarnaast hebben we door de coronacrisis en de geopolitieke spanningen gemerkt dat we te afhankelijk zijn van China. Dus willen alle grote geografische regio’s hun eigen chipmachinefabrieken opzetten. En daarin komen natuurlijk ASML-machines te staan. Wat de centrale banken ook doen, deze vraag gaat door. Ik vertelde deze ondernemers dat het een kwestie van vraag en aanbod is. Om hun personeel te behouden, zullen ze de lonen moeten verhogen, om te voorkomen dat ze naar ASML overstappen. Ze moeten maar bedenken dat de wachttijd bij de lokale garage nog altijd een heel stuk korter is dan de wachttijd van ASML-klanten. Ze waren niet tevreden met het antwoord, en namen nog maar een whisky. Goede whisky trouwens. Het was een single malt uit Isley. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse huizenmarkt begint te stotteren. Logisch, alles lijkt tegen te zitten. Iedereen verwacht een recessie, het consumentenvertrouwen is laag en de rente stijgt. Voor een hypotheek met een looptijd van dertig jaar betaalt een Amerikaan nu 6,0% rente. Begin dit jaar was dat nog 3,3%. De enige positieve factor zijn de vooruitzichten voor de arbeidsmarkt. Die zijn (nog) goed. De huizenmarktprijsindex van de Federal Housing Finance Agency steeg afgelopen maand met 0,1%. Dat was de kleinste toename sinds het uitbreken van de coronapandemie. Een logisch gevolg is dat de huizenverkopen ook stokken. Een recente ontwikkeling is dat huizenverkopers hun hypotheek meeverkopen. Dat is een heel administratief gedoe, maar in de Verenigde Staten kan het wel. Het klinkt een beetje vreemd, maar bij een stijgende rente kan dat interessant zijn. En als je een huis kan kopen met een lekker goedkope hypotheek, dan is het opeens wel te betalen. De bank zal er niet blij mee zijn, maar dat is dan jammer. Ik sprak laatst iemand die een jaar geleden een hypotheek voor dertig jaar had afgesloten tegen 1,5%. Die was wel bang voor een mogelijke daling van de huizenprijzen. Ik moest daar een beetje om lachen. Het was een nieuwbouwhuis, dus bijzonder energiezuinig. Zijn hypotheeklasten staan de komende dertig jaar vast, terwijl de huren alleen maar verder zullen stijgen met de inflatie. En in het afgelopen jaar is zijn huis al flink meer waard geworden. Bovendien kan je wel naar de marktwaarde van je huis kijken, maar kijk ook eens naar de marktwaarde van je hypotheek. Hij had dus een dertigjarige lening met een vaste rente van 1,5%. We zijn nu een jaar verder en voor een dertigjarige hypotheek zou hij nu 3,9% betalen. Stel dat deze hypotheek beursgenoteerd zou zijn, dan zou die nu 25,1% lager staan. Zijn hypotheek was €325.000. De marktwaarde van deze lening is nu nog maar €235.000. Daarvan is €10.000 aflossing en de rest een papieren koersverlies voor de bank. Leuk om te weten, maar je hebt er natuurlijk niets aan. Net zoals je niets aan de waardevermeerdering van je woning hebt zolang je er gewoon in blijft wonen. In Nederland hebben gelukkig de meeste hypotheken een vaste rente. Alleen in landen als Zweden, Australië, Canada en Nieuw-Zeeland worden woningen vooral met een variabele rente gefinancierd. Dat maakt de huizenmarkt veel volatieler, zeker nu de rente zo flink beweegt. Daar zullen wel klappen gaan vallen. Deze man hoeft zich voorlopig nog geen zorgen te maken. Net als iedereen met een langlopende hypotheek en een lage rente. Gefeliciteerd als uw hypotheek ook zo in koers gedaald is. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Verenigd Koninkrijk heeft een nieuwe premier, Liz Truss. Ik had nog even de ijdele hoop dat de conservatieven hadden geleerd dat een populistische premier niet echt werkt. Noem me naïef, maar het blijkt dat het lerend vermogen van de gemiddelde Britse conservatief erg beperkt is. Men heeft gewoon weer een premier gekozen die een pretpakket als verkiezingsprogramma heeft. Zo wil ze lagere belastingen voor iedereen, bedrijven en consumenten. En natuurlijk een compensatie voor de hoge energierekening. Alleen dat al gaat £5000 per huishouden kosten, oftewel £100 mrd over twee jaar, wat gelijk is aan 4,5% van de totale Britse economie. En ze wil ook bedrijven gaan compenseren. Dat zou nog eens £88 mrd kosten. Daarbovenop wil ze de defensie-uitgaven flink gaan verhogen. En meer marktwerking, want tja, dat zei Margaret Thatcher ook. Probleem is nou net dat de marktwerking en de privatiseringen na Thatcher te ver zijn doorgeschoten. Ik rijd vaak genoeg in de Londense metro om dat aan den lijve te ondervinden. In de meeste westerse landen, zoals Nederland en Duitsland, is de fiscale steun vooral een compensatie voor het extreme verlies aan koopkracht. Truss gaat een heel stuk verder. Dat brengt The Bank of England in een moeilijk parket. Met renteverhogingen proberen ze de inflatie onder controle te krijgen. Het duurt een flinke tijd voordat de effecten te zien zijn. Maar als iemand aan de andere kant zoveel olie (lees geld) op het vuur gooit, dan wordt het bestrijden wel heel moeilijk. JPMorgan berekende dat voor iedere £30 mrd stimulans de centrale bank de rente met een extra 0,25 tot 0,50% moet verhogen om het effect op de inflatie te compenseren. Maar goed, op korte termijn gaat de energierekening inderdaad niet omhoog. Dat klinkt natuurlijk aardig, maar iemand moet dat uiteindelijk betalen. Het geld komt niet uit de lucht vallen. Dat realiseren obligatiebeleggers zich maar al te goed. Begin augustus werd duidelijk dat Truss de volgende premier zou worden. Sindsdien is de rente op kortlopende obligaties verdubbeld. Die hogere rente is gelijk een nieuwe aanslag op de schatkist. Ondanks deze hogere rente is het Britse pond zelfs tegenover de zwakke euro gedaald. Die obligatiebelegger mogen al die cadeautjes financieren. De nieuwe Britse regering zal een enorm beroep op de kapitaalmarkt gaan doen. Bij Boris Johnson wist je dat hij het premierschap niet serieus nam. Liz Truss is een stuk serieuzer en ze gaat dan ook serieus haar best doen om de schatkist helemaal tot de bodem leeg te schrapen. Ik ben bang dat ze door de bodem zal gaan. En daar gaat het Verenigd Koninkrijk nog serieus lang last van hebben. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Over iets meer dan twee maanden zijn er alweer de Amerikaanse midtermverkiezingen. Het ziet er niet goed uit voor president Joe Biden. Veel kiezers zijn ontevreden over zijn presidentschap. Dat komt vooral door de hoge inflatie. Amerikaanse kiezers zijn hypergevoelig voor zoiets als de benzineprijs. Daar kan Biden niet veel aan doen, maar hij wordt er wel op afgerekend. Vandaar dat hij met de Inflation Reduction Act kwam. Dat klinkt mooi, maar het heeft niet veel met inflatie reduceren te maken. Het is vooral bedoeld om alternatieve energie te subsidiëren. De bedrijven mogen deze investeringen betalen. Er wordt een minimumbelasting ingevoerd van 15%. En er komt een belasting op aandeleninkoop. Technologiebedrijven hebben hier het meeste last van. Deze sector koopt veel aandelen in en betaalt weinig winstbelasting. Bank of America verwacht dat de techwinsten hierdoor met 2% zullen dalen. Wat je er ook van denkt, het is in ieder geval beter dan Trumps onzalige belastingverlaging. Toen schoten de winsten omhoog, de overheid kwam nog meer geld tekort en het had geen positief effect op de economie. Trump was dan ook niet gekozen vanwege zijn briljante economische inzichten. Een ander verkiezingsmiddel was Bidens plan om de overmatige studieschulden aan te pakken. Een op de zeven Amerikanen heeft een studieschuld en de totale schuld bedraagt $1600 mrd. Er hoeft tot en met eind 2022 geen rente of aflossing te worden betaald. Bovendien wordt voor $10.000 aan studieschuld kwijtgescholden. Kwijtschelden vind ik een onzalig plan. Je weet van tevoren dat je die schuld aangaat. En als je hard klaagt, dan wordt die schuld opeens weggestreept. Dat geeft een 'moral hazard'-probleem. Misschien komt het omdat mijn kinderen gewoon hebben gewerkt en de studiekosten zelf hebben betaald. En inderdaad, als je op kamers zit, valt dat niet altijd mee. Maar je leert de waarde van geld en de waarde van hard werken goed kennen. Eigenschappen die je de rest van je leven goed kan gebruiken. En je hebt geen studieschuld. Toegegeven, de Amerikaanse omstandigheden zijn anders. De collegekosten zijn daar in de afgelopen 40 jaar ver-negen-voudigd. Een studie aan een publieke universiteit kost $22.000 per jaar. Een private universiteit ruim twee keer zoveel. Ik herhaal het nog maar even: dit zijn bedragen per jaar. Ook in economisch opzicht zijn deze kwijtscheldingen niet zo slim. Juist op het moment dat je de inflatie wil bestrijden, ga je fiscaal stimuleren. Wellicht dat een aantal ex-studenten als dank voor dit cadeautje toch op de Democraten gaan stemmen. Ik denk niet dat het genoeg is om de aanstaande verkiezingen te winnen. Dan zijn de prijzen aan de pomp toch een stuk belangrijker. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Degenen die dit jaar door Zwitserland hebben gereden, weten het al. De Zwitserse frank is een stuk duurder geworden. De belangrijkste verklaring voor de scherpe daling van de euro is dat veel beleggers bang zijn dat de Europese Unie tegen een muur gaat aanlopen, politiek en economisch. Politiek, omdat er Italiaanse verkiezingen aankomen. We hebben nog een maand, maar het belooft spannend te worden. Als Fratelli d'Italia (Broeders van Italië) de grootste partij wordt, is de kans groot dat er een eerste vrouwelijke premier komt. Giorgia Meloni zal dan aan het hoofd van een rechts-extreemrechtse regering komen, samen met Lega en Forza Italia van onze oude vriend Silvio Berlusconi. En oud bedoel ik letterlijk, hij is al bijna 86 jaar. Een van de belangrijkste punten uit de partijprogramma’s van deze rechtse partijen is het heronderhandelen van de voorwaarden van het EU-hulpprogramma van ruim €200 mrd. Dat gaat de verhoudingen met Brussel op scherp stellen. De Italianen denken: die Duitsers zullen toch wel toegeven, dat hebben ze immers altijd gedaan. Maar dan komen we bij het tweede punt. Duitsland was altijd de economische motor van Europa, maar deze motor dreigt nu zonder olie te komen zitten. Uit mijn eerste auto-ervaringen uit mijn jeugd weet ik dat dat niet goed gaat. Vóór de Oekraïneoorlog betaalde Duitsland €72 mrd per jaar aan het buitenland voor energie. Dat bedrag stijgt in 2022 naar €150 mrd. Dat is 2% van de totale Duitse economie. En de energieprijzen stijgen intussen gewoon door, dus volgend jaar wordt de rekening nog hoger. Dat is allemaal geld wat het land uitvliegt, zonder dat er extra goederen tegenover staan. Voor het eerst sinds tijden is er dan ook een handelsbalanstekort. De totale economische schade is overigens groter, want energie is slechts een inputfactor. Tegelijkertijd worden de vooruitzichten van Duitslands grootste klant, China, steeds somberder. De Chinese centrale bank probeert te stimuleren met een lagere rente, maar veel helpt het niet. En alsof het niet genoeg is, is de bodem van de Rijn te zien, wat een zeer negatieve impact op vervoersstromen heeft en dus ook op de economie. En Duitsland wil zijn inwoners steunen in deze zware economische tijden. Ook dat trekt een zware wissel op de staatsfinanciën. Al met al is de bodem van de schatkist in dit tempo snel bereikt. Daarom zijn de Italiaanse verkiezingen spannend en belangrijk. Bij een overwinning van de broeders belooft het een hete herfst in Brussel te worden. Ik heb in de Duitse pers al een paar keer het Duitse gezegde ‘Besser ein Ende mit Schrecken als ein Schrecken ohne Ende’ voorbij zien komen. En ja, het ging iedere keer over de euro en Italië. Een keer is het klaar. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week publiceerde het Noorse staatsfonds zijn rendement over het eerste halfjaar. Er bleek een bescheiden $174 mrd verlies te zijn gemaakt. Een verlies van $174 mrd en niemand maakte zich er druk over. Het fonds heeft dan ook een enorm vermogen; $1300 mrd. Het geeft wel aan hoe bijzonder dat halfjaar was. Alles ging naar beneden, zowel aandelen als obligaties. Er was geen ontsnappen aan. Intussen zijn alle aandelen alweer zo hard gestegen, dat het verlies van $174 mrd alweer is goedgemaakt. Die enorme koersstijging is aan een paar factoren te danken. Enerzijds is het beleggerssentiment weer genormaliseerd. In juni was er onder beleggers nog een enorme angst. Die is, terecht of onterecht, volledig opgelost. Met hier en daar zelfs een kleine overenthousiaste oprisping bij de meme-aandelen. Zo is de koers van het Amerikaanse Bed Bath & Beyond in een paar weken ruimschoots verviervoudigd. (Zie ook: 'Als beleggen niet meer leuk is') Een andere reden is dat de ergste inflatievrees achter de rug lijkt. Na de meevallende inflatiecijfers in de Verenigde Staten denken veel beleggers dat de piek is geweest. De vraag is natuurlijk: is dat optimisme terecht? Ik geloof wel dat we de piek hebben gehad, of er in ieder geval dichtbij zitten. Je ziet al diverse grondstofprijzen dalen. De benzine is zelfs iets goedkoper geworden. Alleen hebben we in Europa nog last van een exploderende gasprijs. Maar de centrale banken en vooral de Amerikaanse Federal Reserve zullen doorgaan met verkrappen totdat ze zeker weten dat alle zeven hoofden van het inflatiemonster zijn afgehakt. Daarom gaan ze langer door met verhogen dan wellicht nodig is. (Zie ook: 'De centrale banken gaan fouten maken'.) Dat bleek ook al uit de notulen van de laatste Fed-vergadering die deze week naar buiten kwamen. En zolang de Fed aan het verhogen is, kun je als aandelenbelegger maar beter voorzichtig zijn. Fijn dat de koersverliezen zijn weggewerkt, maar wat gaat de toekomst ons brengen? Dat zal vooral van de winsten afhangen. En dat stemt mij somber. Allereerst staan we op de drempel van een wereldwijde recessie, of in ieder geval een ernstige economische afzwakking. In een dergelijke omgeving dalen winsten meestal. Daarnaast gaan loonkosten harder stijgen, ondanks dat de inflatie afneemt. Werknemers hebben immers nog wat in te halen. Dat betekent druk op de winstmarges. Het zal als aandelenbelegger best prettig aanvoelen dat vrijwel al het verlies weer als sneeuw in een hittegolf is verdwenen. Maar als die winsten echt hard gaan dalen, zal het nog moeilijk zijn het huidige koersniveau vast te houden. De beleggingsbaas van het Noorse staatsfonds waarschuwde daar dan ook voor. Ook hij denkt dat de ellende nog niet over is. Maar de Noren zijn langetermijnbeleggers en houden hun $900 mrd aan aandelen gewoon vast. Bent u ook langetermijnbelegger? Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een tijdje geleden werd ik door een aantal bevriende ondernemers uitgenodigd om een beleggingsavond bij te wonen. Nou, beleggingsavond, het was een verkooppraatje voor een valutahandelssysteem dat werkte met algoritmes. Het maakte in elf maanden tijd een bescheiden rendement van 92,6%. Ik werd doof van de alarmbellen en blind van de rode vlaggen. Voor het geval u ooit dergelijke beleggingsvoorstellen mocht krijgen, geef ik u hierbij een lijstje met rode vlaggen. Zo is er het woord algoritme. Een algoritme klinkt superslim, en kan natuurlijk niet worden uitgelegd, want daar is het te moeilijk voor. Een belachelijk kort trackrecord is ook een rode vlag, in dit geval elf maanden. Hele hoge rendementen zoals 92,6% ook. Om het nog enigszins geloofwaardig te maken, waren er een paar minimale verliesperiodes. Wat je ook vaak ziet, is dat bekende personen het aanbevelen en meedoen. Bedenk dan waarom rappers en oud-voetballers ineens financieel experts zouden zijn. Vanzelfsprekend is er geen AFM-toezicht. En no cure, no pay zie je ook vaak. Dat klinkt erg positief, maar in de praktijk is het een vrijbrief om wild te gaan gokken. Bij superwinsten krijgen de aanbieders immers een deel, maar al het verlies is voor de belegger. Een beperkte tijd om te beslissen of beperkte beschikbaarheid is een laatste kenmerk. Daarom moet u nu beslissen, anders zou u weleens kunnen gaan nadenken. Deze jongens hadden duidelijk een marketingboek uit de kast getrokken en helemaal in de folder gepropt. Ik heb het even uitgerekend. Als ze de €50.000 die de auto kostte waar ze mee kwamen aanrijden in hun eigen briljante plan zouden stoppen, dan hebben ze na een bescheiden 10 jaar €67,6 mln. Waarom neem je dan nog de moeite om iedere doordeweekse avond door het land te rijden om geld op te halen? Ik vertel u niet welke aanbieder dit was. Dat heeft geen zin, want na dit bedrijf volgen er meer gladde jongens die u uw geld afhandig willen maken. Ik heb erom kunnen lachen, maar besefte terdege dat deze mensen een businessmodel hebben waarmee toekomstige klanten geld gaan verliezen. Want ik kan u met 92,6% zekerheid zeggen dat dit oplichterij is, de overige 7,4% is luchtfietserij. Samen is dat 100% kans op teleurstelling. Een tip bij een dergelijk voorstel: zoek de aanbieders even op sociale media op. Deze heren bleken vers van de universiteit af te komen. De lessen ethiek hebben ze denk ik overgeslagen. Een tweede tip: denk altijd, 'waarom zou iemand mij een deel van zijn goudmijn geven?' En als u uw gezonde verstand niet gebruikt, bedenk dan dat de tegeltjeswijsheid ‘een gek en zijn geld worden snel gescheiden’, altijd opgaat. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een tijdje geleden waarschuwde ik al eens voor de impact van de Chinese huizencrisis, een probleem dat tussen alle economische ellende weinig aandacht krijgt. Logisch, want er is, als het om problemen gaat, geen sprake van tekorten. Hoewel het een erg lokaal Chinees probleem is, is het de vraag of die geringe aandacht terecht is. De Chinese onroerendgoedmarkt is namelijk de grootste asset class ter wereld: de huizen hebben een gezamenlijke marktwaarde van €60.000 mrd. Er zijn nu eenmaal veel Chinezen en die beleggen liever in een huis dan in aandelen of obligaties. Intussen rolt deze gigantische lawine met huizenellende gewoon door. Laten we eens de stand opnemen en kijken wat voor schade deze lawine gaat aanrichten. De beleggingsconsequenties kan ik alvast verklappen: bij een lawine moet je zo’n groot mogelijke afstand bewaren. Bij deze projectontwikkelaars dus ook. Gelukkig grijpt de overheid in. China richt een onroerendgoedfonds van €43 mrd op dat projectontwikkelaars met de grootste problemen gaat helpen. Of deze hulp genoeg is of slechts een druppel op de gloeiende plaat, dat is de vraag. De gemiddelde Chinees vertrouwt het in ieder geval allemaal niet meer. Het Chinese consumentenvertrouwen is in de afgelopen maand gekelderd van 122 tot 87. Nu zegt u dat waarschijnlijk niet zoveel, maar tot voor kort was 97 het allerlaagste cijfer in de afgelopen drie decennia. Het huidige cijfer zit daar dus ver, ver onder. Ook al krijgt de Chinese overheid in het meest optimistische scenario de financiële situatie onder controle en vallen er geen banken of projectontwikkelaars om, dan betekent dat ze op zijn best een Lehman Brothers-scenario kunnen voorkomen. Maar dat wil niet zeggen dat het met de Chinese woningbouw beter zal gaan. De gemiddelde Chinees heeft het wel even gehad met die nieuwbouwhuizen. (NB: die focus op nieuwbouwhuizen is typisch Chinees. Een bestaand huis kopen is in China een beetje voor paupers. Je koopt toch geen tweedehands huis?) In het verleden kocht men omdat de prijs van een nieuwbouwhuis toch wel steeg. Nu dalen de prijzen al tien maanden lang, elke maand weer. Weinig fomo (Fear Of Missing Out) meer in China. Dat betekent dat de vraag naar huizen flink gaat dalen. En aangezien de Chinese huizenbouw in de hoogtijdagen goed was voor maar liefst 16% van de totale economie, gaat dat economisch gezien erg veel pijn doen. Nu al zien we dat het aantal vierkante meters woning in aanbouw is gedaald van 140 miljoen naar 100 miljoen. Dat gaat een dramatisch effect hebben. Vooral voor China, maar als zo’n grote economie het zwaar krijgt, heeft uiteindelijk iedereen daar last van. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Iedereen denkt dat er een recessie aankomt. Uit de laatste enquête van Bank of America onder grote beleggers blijkt dat maar liefst 86% van hen in de komende twaalf maanden een recessie in Europa verwacht. The Wall Street Journal ondervraagt economen op regelmatige basis. Momenteel voorziet de helft van de economen een recessie in de VS - overigens is daar volgens de technische definitie (twee opeenvolgende kwartalen met economische krimp) al sprake van. Zelfs de oude vertrouwde Amerikaanse rentecurve voorspelt een daling van de economie. De werking van deze indicator geeft overigens te denken. In Duitsland heeft de rentecurve slechts twee van de afgelopen zeven recessies voorspeld. Bovendien is de voorspelperiode van de rentecurve zeer wisselend. Soms is de voorspelperiode een paar maanden, soms 3,5 jaar. Je hebt er eigenlijk niet zoveel aan. Maar als iedereen het over een recessie heeft, komt die er ook. Als het het praatje van de dag wordt, gaan ondernemers minder investeren en consumenten minder consumeren. Dan krijg je de recessie vanzelf. Het wordt wel een bijzondere recessie. Eentje die we ingaan met een oververhitte arbeidsmarkt en overspannen delen van de economie. Daar is de huidige inflatie gedeeltelijk een uiting van. Hoewel iedereen een recessie verwacht, wil men tegelijkertijd nog graag geld uitgeven aan uitgaan en vakanties. Logisch, we hebben wat in te halen. Vandaar de chaos op vliegvelden. Concerten en festivals worden als een stortvloed over ons uitgestrooid, en toch is alles uitverkocht. Maar op een gegeven moment is iedereen wel uitgereisd en uitgefeest. Bovendien gaan met die gestegen prijzen de coronaspaarpotjes snel leeg. De oververhitting aan de ene kant en de verwachte daling van de economische groei aan de andere kant maakt deze nakende recessie erg bijzonder. Daarom trappen centrale banken vol op de monetaire rem, ondanks de afzwakkende groei. Het klinkt vreemd, maar meestal is een recessie goed nieuws voor beleggers. Bij het arriveren van het slechte economische nieuws is de pijn voor hen meestal al grotendeels geleden. In tijden van kommer en kwel moet je aandelen kopen. Ik heb even de ISM-index als economische indicator genomen. Onder de 50 geeft deze indicator economische krimp aan. Over de afgelopen zestig jaar is 53,0 het gemiddelde. Als je gaat beleggen als het economisch goed gaat, dus zeg 5 punten boven dat gemiddelde, dan heb je na twaalf maanden 2% verdiend. Dat is erg mager. Maar als je in economisch sombere tijden belegt, dus 5 punten onder die 53, dan verdien je gemiddeld 15%. Een mooie indicator dus, met een lang trackrecord. Op 1 augustus komt er weer een verse ISM-index. Dan kunt u kijken of u al mag kopen of nog niet. Alleen jammer dat deze indicator nog nooit is getest onder dit soort bijzondere economische omstandigheden. Maar zoals u weet: history doesn’t repeat itself, it rhymes. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Beleggen is leuk, al geldt dat natuurlijk vooral als je geld verdient. Een beetje verlies is niet erg, maar als het lang en veel wordt, gaat de lol er snel van af. Dan word je als belegger een beetje somber. Maar juist als iedereen somber is, moet je kopen. Dat klinkt erg simpel, maar in de praktijk is het erg moeilijk. Een mooi voorbeeld is maart 2020. Bij Actiam hadden we een vergadering over onze assetallocatie. Niemand wist hoe de pandemie zou gaan verlopen. Logischerwijs zou de economische vraag volledig stil vallen. Maar aandelen waren al 25% gekelderd. Wat zat er allemaal ingeprijsd? Alle sentimentindicatoren sloegen rood uit, dus moet je kopen. De koersdaling stond zelfs op de voorpagina’s van de gewone kranten, altijd een klassiek koopsignaal. Meer signalen dan dat kon je niet krijgen. Dus besloten we om aandelen bij te kopen. Maar twee weken later stonden de koersen nog eens 10% lager. Dan ontstaat toch de twijfel. Zoals u weet, is het uiteindelijk meer dan goed gekomen. Het geeft wel aan dat de precieze bodem bepalen erg moeilijk is, ook met deze indicatoren. Die mooie krantenkoppen kwam ik deze week ook tegen in een oude krant. Ik was glazen aan het uitpakken. En die waren verpakt in de Financial Times. Tja, dat heb je in huize Van Zeijl, daar wordt de FT voor gebruikt. Het was de krant van 29 december 2002. Op de voorpagina stond de dramatische koersontwikkeling van de Duitse aandelenmarkt, die in drie jaar tijd met 60% was gedaald. De blaren bij Duitse beleggers waren volgens de krant zo groot, dat ze nooit meer naar de aandelenmarkt zouden terug keren. Met dit soort koppen heb je een aardige indicatie dat je dicht bij de bodem zit. Die kwam er ook, twee maanden later. Maar die twee maanden zijn nog steeds erg vervelend. Allemaal slecht economisch nieuws en verder dalende koersen. Uiteindelijk leverde 2003 voor Duitse beleggers een plus van 40% op. Daarmee was het wereldwijd een van de best presterende beurzen. Volgens de meest recente enquête van Bank of America zijn beleggers erg somber over aandelen. Let wel, deze antwoorden zijn in de eerste weken van juli gegeven. Sindsdien is de grote angst weg geëbd en werd het sentiment weer een beetje normaal. Die normalisatie leverde een mooie rally van 8% op, terwijl de fundamentele problemen nog net zo sterk aanwezig zijn. Er is helaas geen sentimentindicator die precies aangeeft waar de bodem ligt. Misschien is het goed om bij uzelf te rade te gaan. Want beleggen is leuk en als het niet meer leuk is, is het wellicht juist een heel mooi moment om te kopen. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij vermogensbeheerder Actiam en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.