Column Corné van Zeijl | BNR

Apple mag €13 mrd aan de Ierse regering betalen. De hoogste Europese rechter bekrachtigde afgelopen week die belastingnavordering. Apple-ceo Tim Cook noemde het ‘total political crap’. Dat zou ik ook roepen als ik opeens een belastingaanslag van 13 miljard op de deurmat zou vinden. Naast die extra 13 miljard heeft Ierland al jaren een budgetoverschot. Ierland was altijd een land met te veel inwoners en te weinig geld. Nu is het een land met te weinig mensen en te veel geld. Dat klinkt als een luxeprobleem dat we allemaal wel zouden willen hebben. Hoe zouden wij ook dit soort ‘problemen’ kunnen krijgen? Als eerste een laag belastingtarief. Die route hebben we in Nederland reeds gevolgd en ik denk dat we als Nederland besloten hebben dat dát niet de juiste weg is. Ierland hanteert een belasting van 12,5%. Het gemiddelde in Europa is 21,3%. Maar ook Ierland zal moeten voldoen aan de Global Minimum Tax Rate van 15%. Het loonde de moeite voor Ierland om een laag belastingtarief in te voeren. Er waren namelijk toch nauwelijks grote bedrijven. De overheidsinkomsten ondervonden dus bijna geen schade van die lage tarieven. Maar op deze manier trok het wel nieuwe bedrijven aan. Maar er zijn meer redenen waarom buitenlandse (en vooral Amerikaanse) bedrijven zich graag in Ierland willen vestigen. Ten eerste spreekt men er uitermate goed Engels. Logisch, maar Nederlanders beheersen die taal ook prima. Een andere reden die we moeilijk kunnen na-apen, is dat 9,5% van de Amerikanen aangeeft van Ierse afkomst te zijn. Dat schept toch een band. Slechts 0,27% is van Nederlandse afkomst. Daarnaast heeft Ierland een stabiel politiek systeem. Na de brexit werd dit een uitermate belangrijke factor. Een stabiel politiek systeem zou ik ook wel willen, maar ja dat is aan de kiezers. En natuurlijk moet het land wel onderdeel van de EU zijn, anders heb je geen toegang tot een regio met 450 miljoen inwoners. Tja, en dan wat te doen met die 13 miljard? Er gaan al plannen op om er leuke dingen mee te doen. Maar dan giet je extra olie op een economie die toch al oververhit is. In de nasleep van de financiële crisis vanaf 2008, klapte de oververhitte Ierse huizenmarkt, met dramatische gevolgen. Ik zou daar dus een beetje voorzichtig mee zijn. Doe ‘een Noorwegen’, zou ik zeggen. Begin nog een staatsfonds (Ierland heeft er al een, à €17 mrd), maar dan een dat belegt in start-ups. Daar heb je wat aan voor de toekomst. En maak het bestendig zodat toekomstige politici niet in deze pot kunnen graaien om alsnog op korte termijn gerichte leuke dingen te doen voor de mensen. De Ierse lessen geven vooral aan dat je een beetje lief en een beetje betrouwbaar voor bedrijven moet zijn. Net als in een goede relatie. Want zonder bedrijven, geen werk en geen bloeiende economie. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het heeft even geduurd, maar Mario Draghi’s plan is er. De conclusie van de oud-president van de Europese Centrale Bank is dat Europa hopeloos achterloopt bij de Verenigde Staten en China. Dat klopt. Als we naar de economische groei over een lange periode kijken, loopt Europa bijna een procentpunt per jaar achter op de VS. Vrijwel alle grote technologiebedrijven zijn Amerikaans. Als een fanfare die voor het circus uitloopt, kwamen Duitse autofabrikanten in de afgelopen weken met dramatisch bedrijfsnieuws om dat beeld te bevestigen. Volkswagen overweegt het sluiten van fabrieken omdat de kosten te hoog zijn. Een gemiddelde werknemer in de fabriek in Wolfsburg verdient €65.000 per jaar. De beurswaarde van VW is nog maar de helft van die van tien jaar geleden. Duitsland was altijd de locomotief van Europa, maar heeft last van hoge energiekosten, bovenmatige regelgeving en een sterke terugval van de export naar China. Draghi stelt minder regels voor en een soepele omgang met fusies, vooral bij technologiebedrijven. Maar bovenal meer schulden. Draghi wil dat Europa €800 mrd per jaar gaat lenen. Dat is 5% van de totale economie, te besteden aan digitalisering, een schonere economie en een vergrote defensiecapaciteit. Van extra schulden maken is nog nooit iemand rijker geworden, tenzij diegene het goed investeerde. De besteding van het Europese coronaherstelfonds laat zien dat de lidstaten goed zijn in geld uitgeven, maar niet in structureel hervormen om de economie op gang te helpen. De inkt van Draghi’s plan was nog niet droog of Brussel kwam al met het plan om nog eens €350 mrd aan gezamenlijke schuld uit te geven. Terwijl er toch duidelijk in het Verdrag van Maastricht staat dat we dat niet zouden doen. Wat helpt dan wel? Hogere productiviteit. Slimmer en efficiënter werken dus. Dat betekent ook structurele hervormingen op de arbeidsmarkt. Pijnlijk en politiek gezien moeilijk om door te voeren, maar nodig. Anders gaat het werk gewoon weg. De keiharde reorganisaties in de Duitse auto-industrie zijn daar een goed voorbeeld van. Investeren voor de lange termijn, in onderwijs bijvoorbeeld. Zorg ervoor dat buitenlandse studenten willen blijven komen. Ja, ze moeten ergens wonen en dat geeft druk op de woningmarkt. En misschien blijven er een aantal hangen. Maar dat wil je juist. Ze leveren een bovenmatig positieve bijdrage aan de economie. En zoals Draghi voorstelt: minder regels. Regels zijn in principe goed. Ze zijn er om de maatschappij te beschermen. Maar van een overvloed van regels wordt de maatschappij niet beter. Als de regelmakers een beetje gezond verstand gebruiken en nadenken over de toegevoegde waarde, zou dat al veel helpen. Noem me sceptisch, maar sinds het begin van de euro is duidelijk dat extra schulden niet de oplossing zijn. Verre van. Anders zou Italië een heel welvarend land zijn, toch? Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Soms heb ik het idee dat ik een van de weinige overgebleven beren ben in deze markt. Als iedereen zegt dat je ongelijk hebt, wil dat niet zeggen dat dat ook zo is. Maar je kunt weleens extra nadenken waarom dat verschil er is. Zijn zij nou zo dom of ben ik zo slim? Genoeg reden om nog eens op te schrijven waarom ik somber ben. Op zich is dat simpel. Allereerst is de winstgroei die analisten verwachten momenteel erg hoog. De consensus gaat uit van een stijging van 13,4%. Dat ligt ver boven het historisch gemiddelde, en komt eigenlijk alleen maar voor net na een recessie of toen tijdens de belastingverlaging van toenmalig Amerikaanse president Donald Trump. Het zou natuurlijk kunnen dat er een sterk herstel komt, maar voorlopig worden de vooruitzichten voor de Amerikaanse economie alleen maar somberder. Bovendien zal er ook niet meer zoveel hulp van de consument komen. Joe Sixpack spaart nog maar 3,9% van zijn inkomen, bijna het laagste percentage sinds de grote financiële crisis. Daarbij is die hoge winstgroei ook nog eens hoog gewaardeerd. Amerikaanse aandelen staan nu op 21,4 keer de verwachte winst. Alleen in de periode rond de internetbubbel in 2000 en net na corona waren aandelen duurder. Ja maar, meneer van Zeijl, de Fed gaat de rente toch verlagen? Iedereen weet toch dat dat goed is voor aandelen? Dat klopt. Maar iedereen weet ook al dat die renteverlaging er aan gaat komen. Er zou weleens een ‘’t bezit van de zaak, is ‘t eind van het vermaak’-correctie kunnen komen. Bovendien regeert de aandelenbeurs helemaal niet zo positief op zo’n eerste verlaging. Zakenbank UBS heeft het onderzocht. De laatste zestien keer na zo’n eerste verlaging deed de markt het niet goed. Alleen als de economie daarna weer sterk herstelt, krijg je ook een mooie beurs. UBS meet het herstel van de economie als een stijging van de ISM index van vijf punten of meer. En stel nou dat Kamala Harris de verkiezingen wint. Dan krijgen we wellicht een belastingverhoging van 21% naar 28% voor bedrijven. Daar gaan de winsten een flinke knauw van krijgen, precies het tegenovergestelde van 2018. Toen gingen de winsten fors omhoog, omdat Trump de belastingen voor bedrijven verlaagde. Tegenwoordig dragen Amerikaanse bedrijven nog maar 8% bij aan het totale inkomen van de staat. Die belastingverlaging had vrijwel geen positief uitwerking op de economie. Maar het had wel een permanent negatief effect van maar liefst $2300 mrd op het begrotingstekort. Natuurlijk kan ik ongelijk krijgen. Aandelen kunnen nog duurder worden. De winstgroei kan nog hoger worden. De economie kan onverwacht toch harder groeien. Alles kan, maar voorlopig zie ik genoeg reden om aan de berenkant te blijven. Ook al is het hier stil. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze zomer zagen we een flinke correctie in de aandelenmarkt. 9% eraf in drie weken tijd is een serieuze daling. Bijzonder is dat deze correctie alweer helemaal gecorrigeerd is. Wie in die periode op vakantie is gegaan, zag bij terugkomst dezelfde koersen op de borden staan. Al die drukte voor niets. Een van de verklaringen voor die grote daling is de carrytrade met de yen. Dat klinkt slim en interessant, en de meeste beleggers weten niet hoe dit een dergelijke koersdaling moet verklaren. Maar goed, de Japanse Nikkei-index ging heel hard omlaag en er was iets met de Japanse rente, dus dat zal wel met elkaar te maken hebben. Natuurlijk is er een relatie. Veel handelaren zaten al heel lang short in de Japanse munt. Dat was makkelijk geld verdienen. Je leende tegen een lage rente in yens. En dat geld belegde je weer in Amerikaanse obligaties, waarop je een hoge rente kreeg. Dat renteverschil kun je dus iedere keer in je zak steken. Dat is de carrytrade met de yen, en die munt daalde ook nog. Dus als je je geleende yens terugbetaalde, waren ze ook nog eens goedkoper. Dat ging goed, totdat het fout ging. De centrale bank van Japan verhoogde de rente en opeens steeg de yen zowaar in koers. En dus tuimelde iedereen over elkaar om deze trade weer terug te draaien. Een stijgende yen is slecht voor de Japanse aandelenkoersen en dus kelderde de beurs in dat land. Een andere verklaring voor de scherpe correctie was de Amerikaanse recessieangst. Diverse commentatoren kwamen ineens met de Sahm-indicator op de proppen. Menigeen had er nog nooit van gehoord. Deze regel van mevrouw Claudia Sahm zegt dat als de werkloosheid met een half procent stijgt, er een recessie volgt. En inderdaad, sinds de Tweede Wereldoorlog heeft deze indicator nog geen fout signaal gegeven. Het bijzondere is dat Sahm zelf zegt dat je voorzichtig moet zijn. Volgens haar kan het zijn dat deze indicator in niet werkt in tijden van toenemende arbeidsparticipatie en hoge immigratie. Nog een verklaring waren de berichten dat de nieuwe chips van Nvidia niet goed werkten en dat Warren Buffett de helft van zijn Apple-aandelen had verkocht. Allemaal argumenten die van tevoren niemand had aangegeven, maar die achteraf de correctie prima verklaren. Ik denk dat de belangrijkste verklaring is dat het sentiment overmatig optimistisch was en dat beleggers terug op aarde vielen. Maar nu de koersen weer gestegen zijn, is het optimisme ook weer terug. Aangezien september historisch gezien een slechte maand is voor aandelen, zou ik nog een beetje voorzichtig zijn. Net als met je vakantieplannen: als je weet op basis van statistieken weet dat er op je favoriete vakantiebestemming in een bepaalde periode veel orkanen zijn, waarom zou je er dan heen willen? Wacht even tot het orkaanseizoen voorbij is, zou ik zeggen. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor de meeste mensen is de vakantieperiode zo goed als voorbij, maar centrale bankiers gaan nu pas op zomerkamp. Dit weekend hebben ze hun jaarlijkse meeting in het Amerikaanse Jackson Hole, waar ze hun visies delen. Deze keer is het onderwerp de impact van het monetaire beleid op de economie. Daar valt genoeg over te zeggen. Kijk je naar de huidige situatie, dan lijkt het beleid weinig effect te hebben. De Fed heeft zijn beleidsrente enorm snel en veel verhoogd: in slechts vijftien maanden ging hij van 0% naar 5,25%. We moeten ver terug in de tijd om een dergelijke sterke renteverhoging van de Fed te zien. Toch is er amper sprake van afzwakkende economische groei. Hoe zinvol is zo’n rentebeleid eigenlijk? Is het niet een beetje trekken aan een monetair touwtje? Zo verhoogde de Fed in de periode 2004-2006 de rente van 1% naar 5,25%, maar kwam de recessie pas in 2008. En dan nog kun je je afvragen of dat echt het gevolg was van de gestegen rente. De kredietcrisis werd vooral veroorzaakt door de geklapte huizenbubbel. De gestegen rente was hooguit de brandende lucifer bij de lont van de woningmarkt. Er zijn meerdere verklaringen. Om te beginnen: het duurt altijd even voordat de impact op de economie te zien is. Je gaat als bijvoorbeeld de rente op je creditcard stijgt, niet direct minder geld uitgeven. En het aantal consumenten dat besluit geen nieuwe auto te kopen omdat de rente nu echt te hoog is geworden, is beperkt. Het percentage dat zegt dat het een slechte tijd is voor zo’n aanschaf, is momenteel net zo hoog als in 2021, toen de Fed nog helemaal niets aan de rente had gedaan. Wel groeit het aantal Amerikanen dat hun creditcardschulden en autoleningen niet meer kan betalen. Een andere belangrijke verklaring: het percentage huizenbezitters met een lange rentevaste periode is enorm toegenomen. Zij gaan natuurlijk niet meer verhuizen, want dat zou betekenen dat hun hypotheeklasten enorm stijgen. De huizenmarkt gaat daardoor op slot, maar het zorgt er ook voor dat deze consumenten geen last hebben van stijgende rentelasten, terwijl dat in de vorige rentecyclussen wel het geval was. Ze kunnen hun geld dus aan andere dingen uitgeven, wat de economische impact van een rentestijging beperkt. Waarschijnlijk komen de centrale bankiers met dezelfde conclusies naar buiten, maar klinkt het een stuk gewichtiger. Of zouden ze ook nog andere verklaringen hebben gevonden? Misschien toch maar de vakantie van volgend jaar eens in Jackson Hole plannen. Wellicht worden we er wat wijzer van. Zo’n economisch zomerkamp lijkt me best interessant. Nu nog kijken of ik ook mevrouw Van Zeijl zo gek kan krijgen. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Enige tijd geleden had ik een discussie met een beleggingsprofessional die zei dat je altijd overwogen in aandelen moet zitten. Aandelen leveren immers een hoger rendement op. Ik schrok een beetje van deze redenering. Overwogen betekent dat je op korte termijn meer in aandelen belegt ten opzichte van de basisportefeuille die de klant heeft gekozen. Maar het is de keuze van de klant om meer of minder in aandelen te beleggen. Op deze manier heeft de klant meer risico dan hij heeft aangegeven te willen. Dat vind in principieel onjuist. De basis in deze portefeuilles waren Duitse staatsobligaties en wereldwijde aandelen. Toen ik weer rustig achter mijn bureau zat, heb ik de spreadsheets erbij gehaald. Als je voor één maand belegt, doen aandelen het in 56% van de gevallen beter en obligaties in 44%. Met een 12 maandshorizon liggen deze percentages op 61 en 39. Dus ja, hoewel ik principieel tegen ben, heeft deze expert rekenkundig gelijk. Sinds 1970 heb je met wereldwijde aandelen 8,6% verdiend en met Duitse staatsobligaties 5,7%. Dat verschil lijkt niet zo groot, maar het betekent wel dat een investering van €100 aan het begin nu tot ruim €9000 is uitgegroeid. Bij Europese obligaties is dat maar €2000. Zie hier het effect van het rente-op-rentewonder. Of het achtste wereldwonder zoals Albert Einstein het noemde. Ondanks deze klinkende rendementscijfers, ben ik terughoudend met de stelligheid van deze opmerking. Dit soort opmerkingen hoor je vooral als koersen lekker omhooggaan. Bij een beurscrash verdwijnt die stelligheid als sneeuw voor de zon. De belangrijkste vraag is misschien wel: waarom doen aandelen het ‘altijd’ beter? De voornaamste reden is natuurlijk de onderliggende winstgroei van de bedrijven. Hoe hoger de winsten, hoe hoger de koersen. Die bedrijfswinsten stijgen door een betere productiviteit, het herinvesteren van niet-uitgekeerde winsten en inflatie waardoor winsten automatisch meegroeien. Dat hebben staatsobligaties allemaal niet. Die keren gewoon rente uit, meer niet. Als je de grafiek erop naslaat, vallen wel een paar andere dingen op. In de jaren zeventig was er een enorm hoge inflatie, maar liepen aandelen hopeloos achter bij obligaties. De belangrijkste verklaring is dat er wel een hoge inflatie was, maar dat dit vooral naar de werknemers ging. Bedrijven kregen een steeds kleiner deel van de koek. En, als je de pech had om in 1970 vol in aandelen te zijn gestapt, dan had je in 2012 nog steeds geen extra rendement behaald ten opzichte van de saaie veilige staatsobligaties. Tweeënveertig jaar is lang, zelfs voor een langetermijnbelegger. Maar in 2012 hoorde je deze beleggingsadviseur niet over het overrendement op aandelen. De conclusie is duidelijk. Ja, aandelen doen het op lange termijn ‘altijd’ beter, maar lange termijn kan weleens héééél lang zijn. Veel langer dan menig belegger aankan. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Niet beleggen in de Verenigde Staten zou u in de afgelopen jaren heel wat rendement hebben gekost. Tot en met 2014 liepen de Amerikaanse en de Europese beurzen aardig met elkaar in lijn, maar dat beeld is sindsdien dramatisch veranderd. Met de MSCI Europa Index had u de afgelopen tien jaar 109% verdiend (inclusief ontvangen dividend), terwijl de S&P 500 met 314% steeg. Een gigantisch verschil. Een van de verklaringen is het verschil in economische groei. Over het afgelopen decennium groeiden de VS gemiddeld 1% per jaar meer dan de Europese economieën. Strategen lijken het een vanzelfsprekendheid te vinden dat Amerika harder groeit. Tijd om naar de oorzaken te kijken. Enerzijds komt het doordat de Amerikaanse bevolkingsgroei ook hoger is. Dat laatste effect is goed voor de helft van het groeiverschil. Overigens moet het aantal werkenden in dezelfde mate meegroeien, anders heeft het economisch geen zin. Daarnaast heeft de Amerikaanse overheid onder president Joe Biden de boel flink aangejaagd met allerlei fiscale stimulansen. Een groot deel daarvan werd besteed aan langetermijninvesteringen, zoals chipfabrieken, infrastructuur en vergroening. De overheidsfinanciën zijn na Donald Trumps belastingverlaging nog verder uit de hand gelopen, maar het geld is wel nuttig besteed. Naast de fiscale stimulans is de flexibiliteit van de Amerikaanse arbeidsmarkt een belangrijke factor. Dat is niet altijd even fijn als werknemer, maar het zorgt er wel voor dat bedrijven makkelijker investeren. En als laatste geeft de Amerikaanse consument heel gemakkelijk zijn geld uit. Alle extra spaarcenten na corona zijn uitgegeven. Dat was goed voor de economie, maar dat potje is nu wel op. Hoe anders is het beeld in Europa. Daar zit men nog steeds op zijn spaarcenten. In de meeste Europese landen is die coronaspaarpot bijna niet aangesproken. Goed voor de potentiële groei, maar van potentiële groei kun je niet leven. In Europa hebben we veel meer last van vergrijzing, terwijl de pensioenleeftijd in de meeste landen niet (genoeg) stijgt. Dat, gecombineerd met starre arbeidsmarkten, zorgt voor sombere vooruitzichten, zeker in het huidige populistische klimaat. Zo’n arbeidsmarkt is een politieke keuze, maar een van de consequenties is lagere economische groei. En we hebben een overvloed aan bureaucratie, dat wel. Voeg daarbij het stilvallen van exportmarkten zoals China en het plaatje is compleet. Gelukkig heeft zuidelijk Europa nog een paar plusjes. Enerzijds de enorme fiscale stimulans vanuit Brussel en anderzijds de positieve toerisme effecten. Met verwondering kijk ik daarom naar de diverse antitoerismeprotesten. Als je er economisch zo van afhankelijk bent, is een dergelijke beweging erg gevaarlijk. Dus blijft dat groeiverschil zo groot? De aanjagers van de Amerikaanse economie - bevolkingsgroei, het coronaspaarpotje en de fiscale stimulans - zullen ongetwijfeld in een lagere versnelling gaan draaien. Maar een economische revival in Europa? Hoe goed je ook kijkt, ik zie niet waar het vandaan moet komen. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De zoete droom van een belegger is dat hij met een glazen bol in de toekomst kan kijken. Hoe zou dat zijn? Stel, het is 1972 en u ziet in uw opgepoetste bol dat in 2024 één op de vijf verkochte auto’s elektrisch is. U had die ochtend net in de krant gelezen dat Volkswagen voor het eerst een elektrisch busje heeft gemaakt, met een actieradius van 75 kilometer. Een behoorlijke range, zeker voor die tijd. Dan is de beleggingsbeslissing snel gemaakt. U koopt snel VW-aandelen en weet dat het wel goed zit met uw pensioen. In 2024 kijkt u weer naar uw VW-aandelen en u ziet dat ze niet eens de brede index hebben bijgehouden. Dat kan gebeuren, maar het is niet wat u had verwacht. Nog een voorbeeld. In 2000 zag u al dat we twintig jaar later alles met een telefoonachtig apparaatje zouden doen, zelfs op het internet surfen. En dat apparaat hadden we altijd bij ons. Het is de lifeline met de rest van de wereld. Wie gaat er tegenwoordig nog de deur uit zonder? Op dat moment was er het beursgenoteerde bedrijf Palm. Met een Palm kon je bellen, het was een adresboek en je agenda stond erin. En belangrijker, Palm was de eerste met de technologie om draadloos connectie te maken met het internet. Dan moest je wel in deze marktleider beleggen, toch? Het resultaat: de concurrentie haalde Palm keihard in en niemand heeft ooit meer van het bedrijf gehoord. Het beleggingsresultaat? In 2000 was Palm $45 mrd waard. In 2010 werd het uit zijn lijden verlost door een overname van $1,2 mrd door Hewlett Packard. Dat was overigens nog een heel rijkelijk bod, want een paar jaar later werd deze overname volledig afgeschreven. Nog eentje dan. In datzelfde jaar zag u in de bol ook dat mensen met hun telefoon foto’s maakten en die naar familie en vrienden stuurden. En op het internet plaatsten. Logisch dat je dan in KPN moet beleggen. De koers stond toen boven de 100 gulden … Misschien overbodig om te noemen, maar er is geen aandelensplitsing geweest. Ik moest aan deze voorbeelden denken toen ik de enorme investeringen van de grote vier technologiebedrijven zag. Een kleine $200 mrd alleen al in 2024. Deze grote vier zijn goed voor 54% van Nvidia’s omzet. En beleggers zijn er blij mee, want de cloud en AI zijn de toekomst. Daar heb je geen glazen bol voor nodig. Die blijheid doet me denken aan die van KPN’s aandeelhouders in 2000. Nee, zo’n glazen bol is leuk, maar het wil niet zeggen dat je er ook geld mee kan verdienen. Mocht u er een tegenkomen die werkt, kijk dan vooral naar de koersenpagina’s. Daar heb je wel wat aan. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Duitse overheid is wakker geworden. Zij wil een pensioenfonds oprichten, om te voorkomen dat de pensioenuitkeringen onbetaalbaar worden. Op zich een goed idee, het land is in een rap tempo aan het vergrijzen en het gros van de huidige pensioenen wordt door de overheid betaald. De pensioenrekening is nu al opgelopen tot €110 mrd per jaar. Duitsland wil ieder jaar €12 mrd uitlenen aan het nieuwe fonds, dat het geld dan in aandelen belegt. Die pensioenpot moet uiteindelijk uitgroeien tot een vermogen van €200 mrd in 2035. Ik heb het even nagerekend, dan moet je op aandelen 8,5% per jaar verdienen. Dat is ambitieus, om het zachtjes uit te drukken. Even ter vergelijking, ons pensioenvermogen is €1500 mrd. En er zijn ongeveer vijfmaal zoveel Duitsers als Nederlanders. Maar, zoals gezegd, op zich is het een goed idee. Aandelen leveren op langere termijn een hoger rendement op. Al is het wel beleggen met geleend geld. Wij hebben de pensioenpot over een lange periode opgebouwd met een deel van ons salaris. Bovendien hebben we net een prachtige aandelenperiode achter de rug, met rendementen die ver boven het historische gemiddelde liggen. Op zich is het vreemd dat het fonds wil gaan beleggen met geleend geld. Want Duitsers hebben van nature een antipathie voor risico. Daarom bezit slechts 40% van de bevolking een huis. In andere landen is dat percentage veel hoger. Het verklaart ook waarom men zo weinig in aandelen belegt. Volgens de Oecd bestaat de gemiddelde Duitse beleggingsportefeuille voor slechts 10% uit aandelen. Bij Amerikanen ligt dat percentage op 40. En uit recent onderzoek bleek ook nog eens dat áls Duitsers uiteindelijk gaan beleggen, ze er slecht in zijn. Een van de belangrijkste verklaringen daarvoor is dat ze van nature pessimistisch zijn ingesteld. En pessimisten maken minder rendement dan optimisten. Ze kunnen niet zo goed tegen verlies. Misschien is dat de reden voor de enorme gedrevenheid van Duitse voetballers om in die laatste minuut toch nog even de beslissende goal te maken. Bovendien zijn Duitsers extreem slecht in het timen van de beurs. Ze durven niet te beleggen als de markten omhooggaan, maar zijn net zo somber als ieder ander op de bodem van de beurs. Dat is jammer, wel de downside, maar niet de upside van hun beleggingen. Een prachtig voorbeeld is de oprichting van de technologiebeurs Neue Markt in 1997. Het moest de Duitse versie van de Nasdaq worden. Na het klappen van de internetbubbel werd deze markt in 2001 weer gesloten. Ik vrees met grote vreze. De voortekenen zijn slecht. Duitsers zijn slecht in beleggen en slecht in timen. En dan willen ze nu, net na een prachtige aandelenperiode, pensioenvermogen opbouwen door te beleggen in aandelen met geleend geld. Dat klinkt als een recept voor ellende. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met beleggen kun je niet vroeg genoeg beginnen. Maar sommige beleggingen zijn niet geschikt voor hele jonge mensen. Een daarvan is RCI Hospitality Holdings. De basis van dat bedrijf zijn de dertig Rick’s toplessnachtclubs. De Engelse vertaling is gentlemen’s club, maar die term kent men niet in de VS. Bloomberg noemt het adult entertainment, entertainment voor volwassenen. De beursticker voor RCI Hospitality Holdings is dan ook RICK. Alle overige activiteiten liggen in dezelfde lijn. De naam werd geboren toen de oprichters een dronken man tegenkwamen die naar een striptent wilde en hen naar Rick’s vroeg. Die club bestond helemaal niet, maar ze dachten dat als potentiële klanten daar automatisch naar vragen, dan zal het wel een goede naam zijn. Daarvoor heetten de clubs Trump’s. Je verwacht het niet. Stripclubs worden gezien als een vroege economische indicator. Ze zijn de eerste die het merken als het wat minder gaat met de economie. Bedrijven moeten dan de kosten in de gaten houden, en ook klanten letten op de kleintjes en laten deze bezoekjes als eerste varen. Sinds begin 2023 is de koers van het aandeel meer dan gehalveerd, terwijl de brede S&P 500-index met 34% is gestegen. En de verwachte winsten zijn in lijn met deze cijfers gedaald. In Nederland hebben we geen beursgenoteerde stripclubs, maar we hebben wel bedrijven zoals Randstad. Wellicht een beetje een saaie en teleurstellende vergelijking voor sommige lezers. Maar uitzendbureaus zijn ook een goede voorspeller voor de economie. Immers, als het wat slechter gaat met de economie, gaan uitzendkrachten er als eerste uit. En hoewel de arbeidsmarkt nog steeds erg krap is, zien we nu al dat bij vrijwel alle uitzenders de verwachte winsten dalen. De koers van Randstad is dit jaar al met 22% gedaald. Goed voor de op een na slechtste plek in de AEX. Bij concurrenten Manpower, Hays en PageGroup is het beeld niet anders. Alleen Adecco is een uitzondering, maar dat heeft het zichzelf in de afgelopen decennia erg moeilijk gemaakt. Te veel dure overnames met een verkeerde timing. Met een beetje zelfhulp moet die winst daar wel omhoog kunnen. Vorige week kwam PageGroup al met een winstwaarschuwing. Opvallend is wel dat vooral de permanente plaatsing van werknemers bij klanten dramatisch was. De omzet daalde met 13%. Bij de uitzendkrachten ‘slechts’ met 10%. Ik ben altijd op zoek naar goede, originele economische indicatoren. Ik ben echter niet van plan om stripclubs te gaan bezoeken om te weten of het beter of slechter met de economie gaat. Mocht een lezer daar wel informatie over hebben, dan hou ik me van harte aanbevolen. Onder strikte anonimiteit natuurlijk. Tot die tijd kijk ik maar naar die saaie Randstad-aandelen. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

ChatGPT voorspelde dat Nederland zou winnen na een 1-1, een verlenging en strafschoppen, maar hield geen geen rekening met de scheidrechter. De werkelijkheid is dus weerbarstiger. Misschien wordt het tijd om de hoge verwachtingen voor AI daarom eens wat te temperen. Want die hoge verwachtingen zijn er. Ik hoorde een verslag van de IEX-beleggersdag. Op de vraag wie er ASML-aandelen bezit, gingen vrijwel alle handen omhoog. Ik kan me dat enthousiasme goed voorstellen. In de afgelopen vijf jaar is het aandeel ver-5-voudigd. Natuurlijk word je daar blij van. Die technologiebedrijven trekken de hele AEX omhoog. Vandaar dat er record na record wordt neergezet. Het is is tech wat de klok slaat, maar de koersen van de kleinere bedrijven blijven hopeloos achter bij de grotere broers. De huidige stand van de Amsterdamse Midkap is nauwelijks hoger dan de piek in 1998. Dat is ruim zesentwintig jaar zonder serieuze koersstijging - een wereldwijd fenomeen. Belegger GMO gaf in zijn recente nieuwsbrief een verklaring voor die goedkope kleine aandelen. Het ziet in de verschuiving van actieve naar passieve beleggingen een belangrijke factor. Indexfondsen kopen gewoon wat er in een graadmeter zit. Hoe zwaarder de weging van de individuele aandelen, hoe meer ze kopen. De tien grootste bedrijven zijn nu goed voor 38% van de brede S&P 500-index. Die verhouding is nog nooit zo scheef geweest als nu. Managers van de actieve beleggingsfondsen zijn allemaal fundamenteel getraind. Degenen die in de schoolbanken hebben gezeten, kennen de Fama-French smallcapeffecten uit hun hoofd. Volgens deze theorie groeien kleine bedrijven veel harder dan de grote. Maar dat is nu niet zo. En intussen worden die goedkope kleine aandelen alleen maar goedkoper. Dat zorgt ervoor dat die actieve beleggers nog meer moeite hebben om de indexfondsen bij te houden. Omdat de winsten wel zijn gestegen, is de waardering van deze midkapaandelen laag. U betaalt slechts 12,5 maal de verwachte winst, tegen 15,8 keer voor de AEX. Wie overigens denkt dat een dergelijke lage waardering een goede bescherming biedt tegen een eventuele koerscorrectie, komt bedrogen uit. Ook in 2000 volgden beleggers de technologienamen, zoals kinderen de rattenvanger van Hamelen. En ook toen waren smallcaps goedkoop en sterk achtergebleven. Maar in de grote daling die daarop volgde, gingen de kleine aandelen net zo hard naar beneden. Beide daalden 50%. Op dat moment was het overigens wel een mooi moment om die kleine aandelen op te kopen. Voor de echte langetermijnbeleggers, die kijken of ze waar voor hun geld krijgen en bereid zijn veel geduld op te brengen, zijn die kleine bedrijven wellicht interessant. Maar verwacht geen bescherming bij een correctie. Als je verliest, dan verlies je met z’n allen. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sinds het dramatisch verlopen tv-debat met Donald Trump lijkt de hoop voor Joe Biden op voortzetting van zijn presidentschap vervlogen. Als je op de goksite Predict It kijkt, zijn Bidens kansen gekelderd van 48% naar 20%. Opvallend is dat die van Trump slechts zijn gestegen van 51% naar 58%. Oftewel, de spelers op deze gokmarkten gaan ervan uit dat er een grote kans is dat Biden terugtreedt. Waarschijnlijk wordt dan vicepresident Kamala Harris de Democratische kandidaat. Haar kansen zijn volgens Predict It gestegen van 3% naar nu 20%. Maar Trump is ook met Harris als tegenstander in het voordeel. Daarom zie je nu de eerste bewegingen op de beleggingsmarkten in anticipatie op de presidentsverkiezingen in november. Beleggers zetten in op de zogeheten Trumptrade: de lange obligatierente stijgt, terwijl de korte rente niet meestijgt. De lange rente stijgt omdat Trump waarschijnlijk zijn eigen belastingverlaging uit 2017 voor de rijken en bedrijven verlengt. Die zou anders eind 2025 aflopen. Wel loopt de Amerikaanse overheid daardoor over de komende tien jaar een bescheiden $4000 mrd aan belastinginkomsten mis. Ter vergelijking: de huidige staatsschuld bedraagt bijna $35.000 mrd. De korte rente stijgt niet mee omdat Fed-voorzitter Jerome Powell begin 2026 wordt vervangen. Trump benoemt dan waarschijnlijk een kandidaat die op zijn hand is, eentje die een losser monetair beleid zal voeren. En een los monetair beleid gecombineerd met een los fiscaal beleid zal de inflatie verder omhoog stuwen. Maar dat zijn zorgen voor later. Politiek beleid heeft steeds meer een kortetermijnhorizon. Een recent researchpaper van professor Roberto Gomez Cram over de impact van de toename van de Amerikaanse overheidsschuld op de rente, geeft aan dat bij iedere extra 1% groei in de schuldenratio, de rente met 0,3% stijgt. Dus hou er, de volgende keer dat u weer eens blij bent met een aangekondigde belastingverlaging of gratis kinderopvang, rekening mee dat u dan ook een hogere rente op uw schulden gaat betalen. De medaille heeft altijd een keerzijde. Voor aandelen is het eenvoudig. Bedrijven krijgen onder Trump een lossere regelgeving en lagere belastingen. Kiezers vergeten gemakshalve dat iemand de leraren, de politie en de rest van de overheid moet betalen. Als de rijken en de bedrijven dat niet doen, moet de gewone burger dat doen. En regelgeving is er ook ter bescherming van de consument, de kiezer. Ik vrees dat we over een paar jaar naar Biden, of zelfs naar Trump 1.0, terugverlangen. Trump 1.0 was nog een ‘onschuldige’ proteststem tegen de politieke kliek in Washington. Trump 2.0 zal Amerika permanent veranderen. Maar wie weet zorgt mevrouw Harris nog voor verrassingen. En dan kan die hele Trumptrade weer teruggedraaid worden. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Pas geleden had ik een discussie over aandeleninkoop. Ik zie er wel de voordelen van. Ik ben nog uit de tijd dat KNP, de Koninklijke Nederlandse Papierfabrieken, na een aantal goede jaren te veel geld had. En omdat een bedrijf er volgens de ceo is om te investeren, werd in 1986 de PM 8 gebouwd, voor de lieve som van 8 miljoen gulden. Dat was op de top van de markt. De markt stortte in en de machine werd volledig afgeschreven. Conclusie: als het geld je in de zak brandt, kun je het maar beter aan de aandeelhouders teruggeven voordat je er domme dingen mee gaat doen. Er zijn natuurlijk ook genoeg slechte voorbeelden van aandeleninkoop. Denk maar eens aan ING, dat vlak voor de grote financiële crisis een inkoopprogramma van €5 mrd aankondigde. Om vervolgens in die crisis weer voor miljarden aandelen uit te geven tegen een ramsjprijs. Als tegenwerping gebruik ik graag het voorbeeld van de wereldkampioen aandeleninkopen: het Amerikaanse Autozone. Dat heeft sinds de beursintroductie maar liefst 88% van de aandelen teruggekocht. Het bedrijf wordt simpelweg goed gerund en heeft een prima cashflow, en die wordt gebruikt om aandelen in te kopen. Als je gewoon blijft zitten, behoor je tot de laatste aandeelhouders en ben je uiteindelijk alleen-eigenaar van het bedrijf. Een belegging in Autozone van $100 ten tijde van de emissie zou nu $161.000 waard zijn. Die prachtige koersgroei is volledig ondersteund door winstgroei per aandeel. De winst van Autozone groeit 14% per jaar. Maar omdat het aantal aandelen per jaar met 7% krimpt, hoeft de koek over steeds minder aandeelhouders verdeeld te worden. En dus groeit de winst per aandeel met maar liefst 21%, al ruim dertig jaar lang. Vandaar de superrendementen. Toch lijkt er enige kentering te komen in de aandeleninkoop. Jamie Dimon, de ceo van het Amerikaanse J.P. Morgan, gaf aan dat hij geen extra aandelen zal inkopen omdat de aandelen van zijn zakenbank simpelweg te duur zijn. Dat is een belangrijk signaal. Het aandeel noteert nu tweemaal de boekwaarde. Waarom zou je iets kopen wat tweemaal zoveel kost als het waard is? En dat geldt voor de hele Amerikaanse markt. In de VS zijn de kosten van vreemd vermogen nu hoger dan die van eigen vermogen. Dat is voor het eerst sinds in twintig jaar. En toch zien we nog steeds inkopen. De verklaring is dat die inkopen op korte termijn voor een hogere vraag naar aandelen zorgen en dat drijft de koers op. En dat is weer goed voor de personeelsopties die al die managers hebben gekregen. Ik ben nog steeds een voorstander van aandeleninkoop. Zolang men maar zijn gezonde verstand gebruikt, mag men van mij aandelen inkopen tot ze een ons wegen. Maar ja, gezond verstand moet je altijd gebruiken, toch? Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na een week van lichte paniek onder beleggers in Franse aandelen en obligaties, lijkt de markt een beetje tot bedaren te komen. De angst voor de gevolgen van een foute gok van Emmanuel Macron is groot. Bij de vorige verkiezingen gokte de Franse president erop dat de afkeer van extreemrechts zo groot was, dat hij wel zou winnen. Dat bleek juist. Na de dramatisch verlopen Europese verkiezingen wilde hij dat trucje opnieuw uithalen. Maar als we naar de peilingen kijken, lijkt dat dit keer verkeerd uit te pakken. Het gebeurt niet vaak dat verkiezingen zo’n grote invloed op beurskoersen hebben. Maar het brengt, gecombineerd met de recente downgrade van de Franse staatschuld door kredietbeoordelaar S&P, de financiële problemen van dat land voor het voetlicht. En wat beleggers toen zagen, was geen prettig vooruitzicht. Frankrijk heeft een aantal grote structurele problemen. Het begrotingstekort bedraagt 5,5%. De staatschuld loopt daarom flink uit de hand. Vijftien jaar geleden waren de Duitse en Franse staatschulden in percentage van de economie nog aan elkaar gelijk. Nu is de Franse bijna tweemaal zo hoog. Bij iedere poging om daar verandering in te brengen, schieten de Fransen direct in de protestmodus. Er is een grote kans dat er na de verkiezingen een verdeeld parlement komt. En verdeelde parlementen gaan nóg minder hervormen. Een klein kijkje in het partijprogramma van het radicaal-rechtse Rassemblement National van Marine Le Pen geeft nog meer reden tot zorg. Ze wil de uitgaven met 2% van de economie verhogen en de belastingen verlagen. Dan kom je op een jaarlijks tekort van 6% à 10%. En een staatschuld van 128% in 2028. Moody’s houdt op 25 oktober de Franse staatschuld opnieuw tegen het licht. Als ook deze kredietbeoordelaar hem afwaardeert, dan komt de gemiddelde rating op A, in plaats van de hogere AA. Dat is wellicht een groter probleem voor beleggers in Franse obligaties, want veel daarvan zijn dan verplicht er afscheid van te nemen. Dus stijgt de Franse rente nog verder. Nee, Macrons gok doet aan die van de voormalige Britse premier James Cameron denken. Hij ging er in 2016 van uit dat de Britten wel voor de Europese Unie zouden stemmen. Dat bleek een grove miscalculatie, met de brexit als gevolg. Macron lijkt met zijn keuze voor snelle verkiezingen dezelfde kant op te gaan. De angst van obligatiebeleggers is er niet voor niets. Het belooft spannend te worden op 30 juni. Laatst hoorde ik een Britse belegger zeggen: ‘Wat krijg je als je Macron en Cameron combineert? Een macaron, een klein koekje met veel blabla voor te veel geld.’ Net als Franse obligaties. Echte beleggers kiezen waar voor hun geld. De ergste angst mag dan achter de rug zijn, deze zoete verleiding laat ik graag aan mij voorbijgaan. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als u deze column leest, weet u of de aandeelhouders opnieuw akkoord zijn gegaan met de superbonus van Tesla-ceo Elon Musk. Het is een bijzondere zaak in veel aspecten. Allereerst de grootte van de bonus: $55,6 mrd. Dat is 10% van de totale waarde van de autofabrikant. Bijzonder is ook dat Musk in de periode 2021–2022 een 10%-belang in Tesla heeft verkocht. In totaal cashte hij voor $39 mrd. De gemiddelde verkoopprijs lag rond de $300 per aandeel. Vergeleken met de huidige koers van $180 is dat een wereldprijs. Het is eens te meer een les dat je goed moet opletten wat insiders doen. De verklaringen bij dergelijke verkooptransacties van insiders zijn vaak hetzelfde: een scheiding, een verbouwing, of de aankoop van een socialemediabedrijf. Wat de reden ook is, de timing van de verkoop is vaak opvallend gunstig voor de insider. Een objectieve waarnemer zal misschien denken dat het wat flauw is om achteraf die bonus terug te halen. Musk zou hem krijgen als de beurswaarde van Tesla bepaalde niveaus zou bereiken. Die niveaus waren destijds dermate hoog, dat je wel geestverruimende middelen moest hebben gebruikt om ze je voor te kunnen stellen. Ten tijde van de vergadering in 2018 stond de koers op $20. De koers explodeerde daarna, en de aandeelhouders hebben daarvan geprofiteerd. Dus heeft hij recht op zijn bonus. Dat de koers daarna is ingestort is jammer, maar verandert niets. Aandeelhouders moeten dus niet zeuren. Maar Musk had in 2018 22% van het stemrecht. In totaal stemde slechts 73% voor het bonuspretpakket. Dat is opvallend laag, bij een gemiddeld beloningsvoorstel ligt dat rond de 95%. Hij had daarom zelf een grote stem in zijn eigen bonuspakket. Bovendien bestaat de board, zeg maar de raad van commissarissen, die het bonusvoorstel samenstelde, vooral uit vrienden en familie. Twee van de boardleden heten Musk. De ene is Elon zelf, de andere heet Kimbal en is zijn broer. Juridisch gezien is deze zaak overigens nog niet gestreden. Toen de rechter bepaalde dat de stemming ernstige gebreken had vertoond, schreef Tesla een nieuwe stemming uit. Maar de rechtszaak gaat erover of de stemming in 2018 netjes verlopen is. In principe is een bonus een goed idee. Zo staan de neuzen dezelfde kant op. Als het goed gaat met het bedrijf, krijgt de ceo meer geld en de aandeelhouders ook. Maar dergelijke grote bonuspakketten zijn buiten proporties en dan werkt het mechanisme niet meer. Bovendien kun je je afvragen of het proces rond de toekenning van het pakket netjes is verlopen. Gelukkig zijn er ook in het land van het überkapitalisme rechters die daar een stokje voor steken. Maar wat het besluit op de vergadering ook wordt, deze zaak krijgt zeker nog een staartje. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week hebben we een aantal belangrijke lessen geleerd over de invloed van verkiezingen op de beurskoersen. Bij zowel de Indiase als bij de Mexicaanse verkiezingen gingen aandelen keihard onderuit nadat de uitslag bekend was geworden. In Mexico heeft links gewonnen. Dat was wel verwacht, maar niet met zo’n grote meerderheid. Dat houdt in dat de politieke omgeving minder bedrijfsvriendelijk zal zijn. In India waren de koersen eerst nog gestegen omdat Narendra Modi op een meerderheid leek af te stevenen. Dat bleek achteraf niet het geval, en hij zal een coalitie moeten aangaan, waardoor hij zijn plannen minder voortvarend kan uitvoeren. Vooral de koersen van de bedrijven van Gautam Adani, een goede vriend van Modi, daalden. Die zouden flink profiteren van Modi’s grote infrastructurele plannen. In het Verenigd Koninkrijk (4 juli) lijkt het gemakkelijker. Labour loopt al sinds december 2021 voor op de Conservatieven, nu zelfs met een dikke 20% marge. Maar dat weet iedereen al en deze verwachting zit al volledig in de koersen ingeprijsd. De regering van Rishi Sunak doet het eigenlijk oké, maar hij wordt keihard afgerekend op zijn illustere voorgangers, May, Johnson en Truss. De belangrijkste verkiezingen zijn natuurlijk die in de Verenigde Staten. Als je een voorspelling zou moeten maken, maakt Donald Trump momenteel de meeste kans. Van de zes staten waar het echt spannend wordt, gaat hij er in vijf aan kop. Al het zijn maar polls en we weten dat we daarmee voorzichtig moeten zijn. Ik hou mijn hart vast voor de impact op de Amerikaanse maatschappij en rechtsorde. Want Trump 2.0 wordt Trump 1.0 in het kwadraat. Aandelenbeleggers zien Trump wel zitten, maar obligatiebeleggers zijn een beetje bang. Dat was de vorige keer ook zo. Toen verloren obligatiebeleggers 5% na zijn onverwachte zege. Trump wil de belastingen voor bedrijven nog verder verlagen, wat verdere druk op het begrotingstekort zal geven. Goed nieuws voor aandelen, maar slecht voor obligaties. De hogere importtarieven zullen een inflatieverhogend effect hebben. Al met al flink wat negatieve factoren voor Amerikaanse obligaties. De vraag blijft altijd hoeveel zit er al in de koers ingeprijsd? Zouden de VS ook een Lizz Truss-moment kunnen krijgen? Toen de Britse premier-voor-49-dagen haar financiële plannen aan de buitenwereld toonde, was de schokgolf zo groot dat de rente op overheidsschulden van 3,0% naar 4,5% steeg. Best knap dat je de markten zo in beweging kan zetten. Ergo, het is erg moeilijk om als belegger geld te verdienen aan de verkiezingsuitkomsten. Zelfs bij een goede voorspelling weet je nog de impact op de koersen niet. Er zijn genoeg verkiezingsgoeroes die hun diensten aan beleggers aanbieden. Zoals de uitkomsten van India en Mexico laten zien, kunt u hun gage maar beter in uw zak houden. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgende week zijn de Europese verkiezingen. Ze krijgen nauwelijks aandacht, maar zijn toch belangrijk. Sterker nog, we leven al in EU-land. Althans volgens MSCI, de indexmaker. Die houdt momenteel een consultatie onder grote beleggers of EU-obligaties als leningen van een land moeten worden gezien. Ze zijn van plan om in de tweede helft van 2024 EU-obligaties op te nemen in het mandje met soevereine landen. Dit is net zo belangrijk als de Europese verkiezingen en krijgt net zo weinig aandacht. Dat een Amerikaanse commerciële partij dat bepaalt, is eigenlijk wel bijzonder. De beleggingsgevolgen van een dergelijke beslissing zijn duidelijk. Als de EU als land wordt behandeld, kan de spread (het renteverschil tussen het land en de Duitse staatsobligaties) dalen. Indexbeleggers zullen deze EU-obligaties dan automatisch kopen, wat nu niet het geval is. EU-obligaties hebben eenzelfde risicopremie als Frankrijk. Daardoor is de Franse rente ongeveer 0,45% hoger dan de Duitse. Momenteel heeft de EU €473 mrd aan schulden uitstaan, dat betekent een weging van 5,4% in de totale Eurozone obligatie-index. Het is eigenlijk een soort schuld op holdingniveau. Ieder land is verantwoordelijk voor zijn eigen schuld en daarbovenop ook nog eens de EU-schuld. Dus stel dat de rest van EU niet aan zijn verplichtingen kan voldoen, dan mag u als Nederlander voor deze €473 mrd opdraaien, bovenop de eigen Nederlandse staatschuld. Voor beleggers is dit misschien een kleine stap, voor Europa is het een reuzestap. Er is opnieuw een drempel geslecht op weg naar een gezamenlijke euroschuld. Dat was niet de bedoeling, maar tijdens de coronacrisis zijn we erin gefoezeld. Daar valt op zich mee te leven, als iedereen zich maar aan de begrotingsregels houdt. Jammer dat men daar in het zuiden van Europa, en dat zuiden begint al bij de Belgische grens, anders over denkt. Ik klaag weleens dat de schulden in de VS de kant van Italië op gaan. Maar er is één groot verschil. In de VS kunnen de belastingen nog omhoog. Politiek gezien misschien onmogelijk, maar het kan wel. In Italië kan dat niet. De economie is te zwak en de belastingen zijn al hoog. Maar men zou weleens wat strenger de belastingontwijking/ontduiking kunnen aanpakken. Dat schijnt ook politiek onmogelijk te zijn. Overigens is Frankrijk het toekomstige probleemkind. De schulden lopen daar het hardst op. Het is een treincrash in slow motion. Iedereen kan zien dat dit op een gegeven moment wel fout moet gaan, maar zolang er geen ongeluk gebeurt dendert het gewoon door. Ook al is de trein al een paar keer bijna uit de rails gelopen. Met deze stap van de MSCI hebben we weer iets meer ons lot aan elkaar verbonden. Als we gaan, dan gaan we met z’n allen. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In diverse beursverslagen zie ik wat laatdunkende commentaren staan dat het Sell-In-May-effect dood is. Kijk maar, het is al ver in mei en de koersen zijn nog niet gedaald. Het kenmerkt dit soort commentatoren dat men een conclusie trekt op n = 1. En dat voor een fenomeen dat al heel erg lang bestaat. De eerst bekende vermelding stond in de Financial Times van 10 mei 1935. En daarvoor werd er waarschijnlijk ook al over gesproken. Bovendien als je naar de precieze data kijkt, is het duidelijk dat het eerder een verkoop-eind-mei-effect is, soms zelfs pas in de eerste weken van juni. Het bijzondere is eerder dat het na al die jaren nog steeds werkt. Dat komt waarschijnlijk omdat het zo moeilijk te verklaren is. Je kan toch als beleggingsadviseur moeilijk bij je klanten aankomen dat ze alle aandelen moeten verkopen simpelweg omdat het mei is. Overigens is het effect wel enigszins aan corrosie onderhevig. In een recent artikel in The Wall Street Journal werd gekeken naar het effect in de periode 1950 -1999 en van 2000 tot nu. En daaruit blijkt dat het effect er nog steeds is, maar minder uitbundig dan in de eerste vijftig jaar. Dit seizoenseffect is natuurlijk ook maar één van de verklarende factoren voor de beurs. Er zijn nog zoveel andere. Als je aan een dalende beweging begint, moet je eerst op een hoogtepunt zijn gekomen. De meeste neergaande markten beginnen bij een punt van veel optimisme. Dat optimisme is nu duidelijk gestegen na het recente aprildipje. Maar er kan nog meer lucht in. Een andere prachtige indicator is dat Mike Wilson, Morgan Stanley’s strateeg en lange tijd een pessimist op de aandelenmarkt, de handdoek in de ring heeft gegooid. Eerder dacht hij nog dat de S&P 500-index richting de 4500 zou dalen. Zijn nieuwe doel is 5400. Verder blijkt uit het meest recente onderzoek van Bank of America onder grote beleggers dat netto 41% van de institutionele beleggers overwogen zijn in aandelen. Dat is een hoog percentage. Bovendien is het kasniveau dat ze aanhouden minimaal, wat meestal een mooie contra-indicator is. Nu is er nog maar één grote beer over, de Amerikaanse strateeg van JPMorgan, Marko Kolanovic. Zijn stelling is: als de koersen stijgen, wil dat nog niet zeggen dat ik ongelijk ga krijgen. Het doel voor de S&P 500 blijft dan ook onveranderd op 4200 eind 2024. Dat zou een verlies van een dikke 20% zijn. Nee, ik denk dat de berichten over de dood van het Sell-in-May-effect schromelijk overdreven zijn, maar dat wil nog niet zeggen dat het ook ieder jaar werkt. Op het punt van maximaal optimisme is de kans op een daling het grootst. Nu steeds meer beren de handdoek in de ring gooien, lijken we al lekker op weg. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vorige week was de aandeelhoudersvergadering van Berkshire Hathaway, ook wel het ‘Woodstock van het kapitalisme’ genoemd. Het was een bijzondere bijeenkomst, en niet alleen omdat dit de eerste vergadering was zonder Charlie Munger, Buffetts overleden partner in crime. Wat mij elk jaar opvalt, is dat Buffett nog altijd wordt gezien als die oude lieve slimme opa. Terwijl hij volop belegt in oliemaatschappijen, banken, verzekeraars en nutsbedrijven, die menige brand hebben veroorzaakt. Bovendien treedt hij de normale corporate-governanceregels met voeten. Probeer maar eens een kritische vraag te stellen op de jaarvergadering. Menig andere ceo zou met een dergelijke houding op de digitale brandstapel zijn gegooid. Maar iedereen houdt van Warren Buffett. Briljant om te zien hoe een dergelijk imago standhoudt in deze polariserende tijden. Wat aan de aandeelhoudersvergadering van dit jaar specifiek opviel, was de verkoop van de aandelen Apple. De ceo van dat techbedrijf, Tim Cook, was zelfs in de zaal aanwezig. Berkshire is dan ook de grootste aandeelhouder in Apple, maar dat belang is nu iets minder groot. Dat ‘iets’ is overigens 115 miljoen aandelen, ter waarde van grofweg $21 mrd. Sinds Buffett het aandeel in portefeuille heeft, is het verachtvoudigd. Hij zei dat hij het om belastingredenen moest verkopen. Dat komt wat vreemd over, maar details ontbreken. Buffett vermeldde dat Apple nog steeds een briljant bedrijf is. Maar ja, wat zou u zeggen als u er nog voor $165 mrd aan aandelen in uw portefeuille had zitten. Verder valt natuurlijk zijn enorme berg met geld op, die afgelopen kwartaal verder is gegroeid door de cash die het bedrijf instroomt en door de verkopen van aandelenposities. Berkshire Hathaway heeft nu $189 mrd aan cash op de balans. Dagobert Duck zou er jaloers op zijn. Die berg zal doorgroeien, want Buffett ziet geen aantrekkelijke bedrijven om te kopen. De laatste tijd hoor ik veel commentaar dat het aandeel Berkshire Hathaway de afgelopen twintig jaar maar net de S&P 500 heeft kunnen bijbenen. Dat klinkt alsof Buffett zijn touch een beetje kwijt is. Toch is dat maar uiterlijke schijn. Want die enorme berg met geld is een sleepanker voor zijn portefeuille. Bovendien heeft hij veel minder technologieaandelen dan er in de S&P 500 zitten. Hij heeft alleen Apple. Ondanks deze twee enorme sleepankers heeft hij de index toch bijgehouden. En met een veel lager risicoprofiel. Je ziet dat vaker, dat achteraf alleen naar het rendement wordt gekeken, en niet naar het risico. Maar als er ooit een crash komt, dan zit je toch heel wat veiliger in Berkshire Hathaway dan in de brede S&P 500. Ik hoop voor Warren dat hij dat nog mee gaat maken. Die berg met geld ligt er immers niet voor niets. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vorig jaar wisten beleggers en economen het zeker. Er zou in 2023 een recessie komen. Logisch, consumenten gaven na de lockdowns geld uit als water en ze zouden daarom snel door hun Corona spaargeld heen zijn. De Fed en de ECB hadden de beleidsrente flink verhoogd en dat zou een negatieve invloed hebben op de consumentenuitgaven. Vooral in de US. De gemiddelde Amerikaanse consument heeft zoveel schulden dat een stijgende rente de portemonnee hard zou raken. Dat was in het verleden altijd zo. Dit keer was het dus anders. Er zijn een aantal verklaringen waarom deze redenatie achteraf niet opging. De Amerikaanse consument had de rente op zijn hypotheekschuld vastgezet. Dat was een slimme actie en het zorgde ervoor dat Joe Sixpack, de gemiddelde Amerikaanse consument, maar beperkt last had van de rentestijging. Bovendien was de arbeidsmarkt uitstekend. En krapte op de arbeidsmarkt betekent hogere lonen. Tel daarbij de enorme fiscale stimulans op en het rooskleurige plaatje is compleet. De meeste economen gaan er voor 2024 van uit dat de Amerikaanse economie een recessie kan vermijden. De consensus ging van een hard landing naar een soft landing scenario. En dat is nu een vliegende doorstart geworden. De Amerikaanse economie zal de grond niet eens raken. Afgelopen zomer was de Bloomberg consensus onder economen een groei van de economie van slechts 0,6% in 2024. Nu verwacht men een plus van maar liefst 2,4%. Maar aangezien de consensus in 2023 zo verschrikkelijk fout zat is het misschien toch aardig om eens te kijken of deze overtuigde consensus ook dit keer niet uitkomt. En inderdaad als je goed kijkt zijn er hier en daar al wat haarscheurtjes in dat optimistische beeld te zien. De economic surprise index, die aangeeft in hoeverre de laatste economische cijfers mee of tegenvallen, is duidelijk neerwaarts aan het draaien. De eerste indicatoren over de arbeidsmarkt worden voorzichtig ietsje minder rooskleurig. Ook de verwachtingen van de Amerikaanse inkopers worden negatiever. En als laatste kunnen steeds minder consumenten hun schulden betalen. Het percentage consumenten wat achterloopt met zijn betalingen op consumptieve kredieten, zoals creditcards en autoleningen, is het hoogste van de afgelopen 10 Jaar. Op zich logisch, de Amerikaanse consument betaalt nu U$ 300 miljard op jaarbasis meer aan rentelasten op dit soort leningen. De consensus is duidelijk, ook in 2024 komt er een prachtige economische groei, opgestuwd door de uitgaven van de Amerikaanse consument plus de enorme fiscale stimulans. Maar in 2023 waren economen ook zo zeker van hun zaak. Daarom loont het de moeite om eens na te denken wat er gebeurt als al deze rooskleurige verwachtingen niet uitkomen. Al is het alleen maar als gedachten oefening. Dan bent u in ieder geval voorbereid op het onverwachte. Want misschien is het dit keer (weer) anders. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik ben geen fan van TikTok. Alleen al vanwege het feit dat Chinese kinderen opvoedkundig verantwoorde video’s te zien krijgen en er per dag maximaal veertig minuten op mogen zitten, terwijl westerse kinderen de hele dag stompzinnige dans- en kattenfilmpjes zien. Het geeft wel aan hoe groot de invloed van China op TikTok is. Dat dat land de data in handen heeft van TikTok-gebruikers, lijkt mij geen groot veiligheidsrisico. Het risico dat de Amerikaanse jeugd afstompt door naar verslavende op endorfine gerichte dansfilmpjes te kijken, is een stuk groter. En nu grijpt de Amerikaanse overheid dus in. TikTok USA moet binnen 270 dagen verkocht worden of stoppen. Al kan je wel vraagtekens zetten bij de rechtszekerheid in de Verenigde Staten. Als dergelijke wetgeving zo snel door het parlement wordt gejaagd, zonder dat politici hard bewijs van spionage hebben gezien, geeft dat te denken. Maar TikTok kon blijkbaar ook geen tegenbewijs overleggen. En wie is dan het volgende slachtoffer? De case dat ook ASML een veiligheidsrisico is, is zo gemaakt. Ik chargeer natuurlijk, maar u begrijpt de stelling. Een gedwongen verkoop gaat over het algemeen tegen een ramsjprijs, wat waarschijnlijk ook bij TikTok USA het geval zal zijn. Diverse gieren cirkelen er al boven. Ook meneer Mnuchin, die minister van financiën was in de regering van Trump. Ligt het aan mij, of ben ik de enige die het raar vindt dat een voormalig politicus een bedrijf wil kopen dat door de regering verplicht in de etalage wordt gezet. Pikant detail is dat Trump nu tegen is. Toen hij nog president was, wilde hij juist een verkoop doordrukken. Hoe dat te rijmen is met zijn anti-China-campagne, is mij een raadsel. Is het omdat zijn vriend en medestander Jeff Yass 15% van de aandelen ByteDance, het moederbedrijf van TikTok, bezit? Of zou Trump hopen op de stem van alle jonge TikTok-kiezers bij de komende presidentsverkiezingen? Grappig is dat beide kandidaten het sociale medium in hun campagne inzetten. Ik ben voorstander van een TikTok-dieet. De maatschappij is volgens mij beter af met minder zinloze filmpjes. Of het een beveiligingsrisico is, is moeilijk te beoordelen. Ik sluit niet uit dat China de verkoop van TikTok USA verbiedt. Ja, Bytedance zal het meest winstgevende deel van zijn bedrijf verliezen. Maar naast Jeff Yass zitten er nog meer grote Amerikaanse aandeelhouders in Bytedance, zoals de private-equitypartijen General Atlantic, Susquehanna en Sequoia Capital. Wordt de wereld anders zonder TikTok? Nee, consumenten schakelen gewoon over naar Amerikaanse concurrenten met soortgelijke verslavende filmpjes, zoals Reels van Youtube, of Instagram. De wereld kan goed zonder TikTok, te goed zelfs. De tijd voor TikTok zit erop. Tik, tik, tik. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er komt weer een grote beursgang aan, die van private-equitybeheerder CVC. Toch bijzonder dat zoveel buitenlandse bedrijven Amsterdam kiezen voor hun notering. Van de vijfentwintig AEX-fondsen is nog maar 56% Nederlands. Het sentiment is wat bibberig, maar CVC kan het zich niet veroorloven om de beursgang voor de derde keer uit te stellen, dat zou een enorme smet op het blazoen zijn. En een smetteloos imago is belangrijk als je jezelf als succesvol belegger wil presenteren. Als ik de sales van private equity zie, moet ik aan een autoverkoper denken. Mooie praatjes in overvloed, maar je moet op je hoede zijn. Toegegeven, ik heb ook weleens met tevredenheid een auto bij een dealer gekocht. De fondsen die deze private-equitypartijen aanbieden, laten volgens de verkopers altijd een briljante performance zien. Maar in iedere folder staat ook dat dit de beste auto is die je kunt kopen. U begrijpt, ik ben een tikje wantrouwig bij mooie folders, cijfers die te mooi lijken om waar te zijn en gladde verkopers. Dat is in de beleggingswereld een hele gezonde houding. Ja, ik geloof best dat private-equitypartijen het kapitaal harder en efficiënter aan het werk zetten. Maar dat betekent flink wat meer schuld en dus een hoger risico. En daarom gaat het bij deze private-equityparticipaties wat vaker mis dan bij een normaal bedrijf. Daarnaast gaat het doorverkopen van de participaties de laatste tijd veel moeizamer door de gestegen rente. Al gaat deze beursgang niet over de fondsen, maar over de beheerder daarvan. Iemand vroeg of veel institutionele beleggers zouden inschrijven op deze beursgang. Ik zou niet weten waarom. Veel grote pensioenbeleggers zijn al klant bij de private-equitypartijen, daarvoor hoef je de aandelen nog niet te kopen. Als ik een indexfonds van BlackRock koop, dan hoef ik de aandelen van BlackRock zelf ook niet te bezitten. Maar is het nou een goede belegging? Tijd om eens de statistieken erbij te pakken. Er is een indexfonds met 89 beursgenoteerde private-equitybeheerders. Sinds de introductie, zestien jaar geleden, loopt dit fonds maar liefst 22% achter bij de brede index. Misschien komt dat omdat de dealmakers van private-equitybeheerders zoveel commissie opstrijken. Wat de reden ook is, een belegging in deze private-equitypartijen was over het algemeen teleurstellend. Is er dan niks goeds op te merken over CVC? Jawel, het bijzondere aan deze IPO is dat de echte insiders nauwelijks verkopen. Alleen investeerders die niet bij de operationele gang van zaken betrokken zijn, zoals het staatsfonds van Singapore, bieden hun aandelen aan. Natuurlijk gaat CVC het veel beter doen dan zijn concurrenten. Tenminste, dat staat in de glimmende folders. Maar ja, dat stond ook in de folders van die 89 andere private-equityaanbieders. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Begin januari vroeg een bekende aan mij of hij Boeing-aandelen moest kopen. De koers was immers lekker gedaald. Die daling kwam omdat er tijdens een vlucht van Alaska Airlines een deurpaneel uit een Boeing 737 Max vloog. Het was voor Boeing het zoveelste kwaliteitsprobleem in een erg lange reeks. De Amerikaanse toezichthouder FAA heeft nu zelfs de productie-uitbreiding van de Boeing 737 Max stopgezet. Diverse klokkenluiders hebben in de loop der jaren geprobeerd de slechte kwaliteitscontroles bij het bedrijf aan de kaak te stellen. Alle kritiek werd door het management rück­sichts­los van tafel geveegd. Dergelijke kwaliteitsproblemen zijn dramatisch voor je imago als betrouwbare vliegtuigbouwer. Intussen krijgt concurrent Airbus alle orders binnen. Zoveel zelfs dat ze niet genoeg kunnen leveren. Een van de belangrijkste verschillen tussen Boeing en Airbus is dat de ceo van Boeing van private-equitybelegger Blackstone komt. Logisch dat met deze achtergrond het bedrijf vooral gericht is op kortetermijnwinstmaximalisatie. Bij Airbus staat een ingenieur aan het roer. Deze verschillen zien we ook in de financials terug. In het afgelopen decennium besteedde Boeing $36 mrd (€33,7 mrd) aan re­search and de­ve­lop­ment, Airbus €90 mrd. Boeing beloonde de aandeelhouders met $60 mrd, Airbus slechts €10 mrd. En als laatste kreeg Boeing-ceo Calhoun $33 mln aan salaris, 50% meer dan het jaar daarvoor. Vreemd, gezien de operationele drama’s. Ter vergelijking, de ceo van Airbus verdient €6 mln per jaar. Deze week bleek dat Calhoun en andere Boeing bazen ook nog eens privétripjes met het bedrijfsvliegtuig hadden gemaakt ter waarde van een half miljoen dollar. De regels voor corporate governance worden hier met voeten getreden. Als aandeelhouder krijg je daar toch tranen van in je ogen. Natuurlijk gaat Boeing niet failliet. De Amerikaanse overheid zal dat niet laten gebeuren. Voormalig president Barack Obama zei ooit eens dat hij wel een gouden horloge verwachtte omdat hij de beste verkoper van de vliegtuigen was. Het geeft aan dat vliegtuigen bouwen en overheidsbemoeienis onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Ik weet alleen niet of dat een gezonde basis is. Bovendien willen klanten niet graag afhankelijk zijn van één leverancier. In de beleggingswereld is er het gezegde ‘never catch a falling knife’. Dat is dus zeker zo met vallende vliegtuigen. De koers van Boeing is dit jaar alweer met 35% gedaald. Ooit zal de koers wel een bodem vinden, de vraag is op welk niveau en wanneer. Het leert ons in ieder geval dat kortetermijnwinstmaximalisatie gepaard gaat met grote risico’s. En er komt een dag dat die risico’s zich uiten en dan kun je maar beter weg zijn en voorlopig weg blijven. En het leert ook dat je slechte corporate governance heel lang kan negeren, maar er komt een dag dat de gevolgen zich aandienen — en dan krijg je een hoge rekening gepresenteerd. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

HODL is een acroniem uit de cryptowereld voor Hold On for Dear Life. Oftewel: hou je belegging vast alsof je leven ervan afhangt. Ik ken een belegger die dat op aandelen toepast. Hij heeft ooit 1000 aandelen ASM gekocht, voor €50 per stuk. Dit belang is nu een kleine €600.000 waard en hij heeft nooit verkocht. Ik vind het knap dat je zo lang op zo’n enorm succesverhaal kan blijven zitten zonder in de verleiding te komen om te verkopen. Een paar jaar geleden had The Wall Street Journal een dergelijk verhaal over een belegger die alleen maar Tesla-aandelen had. Iedere keer als hij wat geld overhad, kocht hij bij. Hij had een simpele baan, ik meen vrachtwagenchauffeur, maar verdiende goed en had weinig kosten. Op het moment van het interview waren deze aandelen $10 mln waard. Na de recente koersdalingen zal hij wat minder blij en overtuigd zijn, maar het blijft een flink vermogen. Wijze woorden over diversificatie zijn aan deze beleggers verspild. Ook de wijsheid dat nog nooit iemand armer is geworden van winst nemen, hebben zij in de wind geslagen. Ze hebben het vertaald in: van winst nemen is nog nooit iemand echt rijk geworden. Deze voorbeelden spreken natuurlijk ontzettend tot de verbeelding. Maar in een onderzoek naar de S&P 500 over de afgelopen 30 jaar bleek dat 40% van de aandelen in deze index een daling van 70% heeft meegemaakt en daar nooit meer van is hersteld. Toch laat de brede index mooie rendementscijfers zien. Dat komt vooral door de toppers. Probleem is alleen dat je niet van tevoren weet welke aandelen dit zijn. Deze twee beleggers hebben geluk gehad. Als je het ze vraagt, zullen ze dat ongetwijfeld ontkennen. Inzicht, meneer Van Zeijl, inzicht. Maar tegenover ieder ASM- en Tesla-succesverhaal is er een begraafplaats vol mislukte en teleurstellende beleggingen. Van de ASM-belegger weet ik dat er ook een aantal teleurstellingen waren, maar daar hoor ik hem nooit over. Een tijdje geleden mocht ik een beleggingstip geven bij tv-programma Bulls & Bears. Dat is overigens geen slimme bezigheid, want bij het geven van een tip heb je alleen maar neerwaarts risico. Gaat het fout, dan heb jij het gedaan. En pakt het goed uit, dan weet niemand het meer. Maar ik adviseerde om je portefeuille simpelweg samen te stellen uit één fonds. Het Cardano-mixfonds neutraal, dat geeft gelijk een maximale spreiding. En dat bleek het beste resultaat te hebben gegeven. Maar ja, het is natuurlijk wel supersaai en u heeft nooit een goed verhaal op een verjaardag over hoe briljant u bent. En voor sommige beleggers is dat zelfs belangrijker dan een goed rendement. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De goudprijs staat op recordhoogte. Alleen dit jaar is hij in euro’s al met 13% gestegen. De gold bugs, de diehard goudfans, zaten er lange tijd op te wachten. Alleen jammer dat beleggers in goudindexfondsen nou net hebben verkocht. We zien al maanden achtereen een flinke uitstroom. Het aantal uitstaande aandelen in de grootste goud-ETF is bijna 11% lager dan een jaar geleden. Mogelijk hebben deze indexbeleggers verkocht omdat je nu weer wat rente op obligaties krijgt. In het verleden was er een prachtige correlatie tussen de goudprijs en de reële obligatierente, oftewel de obligatierente na aftrek van inflatie. Maar deze goudgerande correlatie is al anderhalf jaar compleet zoek. Dat maakt beleggen ook zo moeilijk, zo heb je een perfecte correlatie en zo is die weer weg. De verklaring achter de werking van deze indicator was vrij simpel. Als de rente laag is, mis je weinig rente op beleggingen zoals obligaties. Ik weet dat het DSM-pensioenfonds ooit een deel van zijn obligatieportefeuille heeft ingeruild voor goud, omdat je destijds toch geen rente meer op obligaties kreeg. Een goede beslissing zo bleek achteraf. Een van de belangrijkste oorzaken achter de huidige stijging van de goudprijs is dat steeds meer centrale banken goud kopen. Volgens het IMF was goud in 2018 nog slechts 7% van hun totale balans, nu is dat al ruim 10%. De echte gold bugs beleggen nog liever in goudmijnen dan in het gele metaal zelf. Logisch, als de prijs van goud stijgt, stijgt de winst van deze goudmijnbedrijven automatisch mee. Maar ook deze correlatie is compleet verdwenen. Tot 2011 ging dit verband perfect op. Daarna was de verhouding helemaal zoek. De koersen van goudmijnaandelen zijn met 40% gedaald, terwijl de goudprijs is gestegen. Op zich is dit enorme verschil interessant. Liggen hier beleggingskansen? Misschien, maar dan moeten we eerst weten waarom die goudmijnaandelen het zo slecht hebben gedaan. Het antwoord is eigenlijk heel simpel. Goudmijnbedrijven zijn slecht in winst maken. De winst van de sector is nog hetzelfde als 15 jaar geleden, terwijl de goudprijs dus fors steeg. Dat is vreemd. Als de goudprijs stijgt, dan stijgt de omzet, terwijl de kosten gelijk blijven. Dus de zouden de winsten omhoog moeten gaan. Maar de kosten voor het delven van goud zijn enorm gestegen. Goudmijnaandelen zijn dus een slechte inflatiebescherming. En die inflatiebescherming is nou net een van de belangrijkste redenen waarom beleggers goud kopen. Daarnaast hebben deze bedrijven veel waardevernietigende overnames gedaan, waardoor de schulden flink waren opgelopen. Maar de ergste inflatie lijkt achter de rug. En de schulden zijn afbetaald. Misschien is het tijd voor een revival. En werkt de goudgerande correlatie weer. Aan de goudprijs ligt het in ieder geval niet. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een van de opmerkelijkste berichten deze week was wel het besluit van een Duitse rechter dat een volledig geautomatiseerde supermarkt niet meer op zondag open mag zijn. Gewone supermarkten moeten de zondagsrust respecteren en dus mag ook deze niet open. Robots hebben blijkbaar ook recht op een vrije zondag. Hoe moet dit land omgaan met kunstmatige intelligentie? Dit soort nieuws maakt mij bezorgd over de toekomst van Duitsland. En er zijn genoeg andere redenen. De lijst is lang en divers. Bijvoorbeeld de Duitse treinstakingen. Die zijn eindelijk achter de rug. De vakbonden hebben met succes een kortere werkweek bedongen. Dat is bijzonder, aangezien er ook in Duitsland er een enorm tekort aan treinpersoneel is. Dan lijkt me arbeidstijdsverkorting geen oplossing. Een ander voorbeeld van bijzondere Duitse bureaucratie is de discussie over de levering van Taurus-rakketten aan Oekraïne. Er zouden misschien Duitse soldaten nodig zijn om ze te bedienen. Dat is een onzinargument, maar het gevolg is wel dat ze niet geleverd worden. Ook de sluiting van de Duitse kerncentrales valt in deze categorie missers. Na de ramp met de kerncentrale in het Japanse Fukushima heeft men dat zo afgesproken. Dat in de tussentijd geen goedkoop gas uit Rusland meer komt, maakte voor de besluitvorming kennelijk niets uit. We hebben besloten dat de kerncentrales dichtgaan, dus gaan ze dicht. In het Duits gebruikt men de term neue Erkenntnisse (voortschrijdend inzicht) blijkbaar niet zo veel. In 1998 omschreef The Economist Duitsland als de zieke man van Europa. Het land kwam erbovenop door een medicijn van flinke versobering van de arbeidsvoorwaarden en toenemende vraag naar Duitse industriële producten. Vooral afgelopen decennium profiteerde het van de sterke Chinese vraag naar Duitse machines en auto’s. De Chinese groei is nu aanzienlijk lager en daar heeft de Duitse economie last van. De verwachte economische groei in 2024 is nu zelfs lager dan die in Italië. Dit soort cycli is normaal. Erger is dat de Duitse politiek een fundamenteel probleem aan het creëren is. Vroeger was er het gezegde dat als Duitsland niest, Nederland ziek wordt. Gelukkig hebben we in de loop der jaren flink wat resistentie opgebouwd. Het feit dat de Tweede Kamer serieus nadenkt om de fouten die in de ‘nacht van Omtzigt’ oktober vorig jaar, toen een hausse aan wetsvoorstellen werd goedgekeurd, zijn gemaakt, terug te draaien, stemt mij hoopvol. Voortschrijdend inzicht is toch beter te begrijpen dan neue Erkenntnisse. De economische cycli zullen best wel weer een keer in het voordeel van Duitsland draaien. Maar gezien de genoemde structurele problemen is een dieet met minder bureaucratie en wat meer arbeidszin nodig. En om te voorkomen dat Nederland net zo ziek wordt als Duitsland, zou dat ook voor ons geen slecht idee zijn. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Afgelopen week las ik dat Klaas Knot wel snapt dat bedrijven gebrek aan erkenning voelen. Er ontstond een kleine kortsluiting in mijn hoofd, want een paar weken daarvoor zei hij nog dat ‘laagwaardige’ sectoren zoals de Westlandse tuinbouw eigenlijk niet in Nederland thuishoren. Ik ben een Westlander en daar ben ik trots op. Ik merk dat er steeds vaker een negatief beeld van het Westland wordt geschetst, vanuit Den Haag en Rotterdam en door mensen zoals meneer Knot. Laten we de kassen, die alleen maar ruimte innemen en veel energie verbruiken, en voor overlast zorgende arbeidsmigranten maar snel het land uitgooien. Mag ik een keer een weerwoord geven? Laten we eens beginnen met dat energieverbruik. Het Westland is de gemeente met relatief de meeste aardwarmteprojecten in Nederland. Er zijn nu al zes succesvolle putten. Deze projecten zijn straks goed voor een derde van het totale energieverbruik van de gemeente. Overigens proberen onze aardige buurgemeenten dat ook, maar daar is de succesratio een stuk lager. Een sprankje Westlandse ondernemingsgeest maakt toch vaak het verschil uit. Daarnaast is het Westland een grote energieproducent. 11% van de Nederlandse elektriciteitsopwekking komt van warmtekrachtkoppelingen. Dat zijn van die grote turbines die bij de kassen staan. Je kan een tuinbouwkas ook zien als een elektriciteitscentrale, die zijn restwarmte gebruikt om de kassen te verwarmen. Dat is heel wat milieuvriendelijker dan een gewone energiecentrale die zijn restwarmte in de rivier loost. Bovendien is deze elektriciteitsproductie uitermate flexibel. En dat is hard nodig bij de huidige energieonbalans. Buurgemeenten schetsen graag het beeld dat alle arbeidsmigranten in de grote steden wonen en in het Westland werken. Als je de aantallen van Rotterdam en Den Haag bij elkaar optelt kom je op ongeveer 100.000 arbeidsmigranten uit. Maar er werken er maar 12.000 in de kassen. Waarvan er 4500 in het Westland wonen. Het is makkelijk met het vingertje te wijzen, maar de optelsom van buurgemeenten klopt van geen kanten. Bovendien woon ik in het Westland en werk in Rotterdam, moet daar ook niet voor gecorrigeerd worden? Daarnaast zijn kassen een uitermate efficiënte manier om te telen. Daardoor heb je een extreem hoge productie met relatief weinig milieubelasting. De Nederlandse glastuinbouw is een lichtend voorbeeld voor de rest van de wereld, aldus de wereldberoemde bioloog Sir David Attenborough. Niet voor niets staan drie Westlandse bedrijven in de R&D top 30 van Nederland. Als je de kassen het land uitwerkt, ben je ook het hele ecosysteem kwijt. Op 6 en 7 april stellen de Westlandse tuinders hun kassen weer open. Misschien is het een idee als meneer Knot en de wethouders uit de buurgemeenten eens langskomen voor een bakkie pleur. Dat is koffie op z’n Westlands. Beter dan vrijblijvend te roeptoeteren uit een ivoren toren. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Gezien de parabolische stijging van AI aandelen, vragen sommige beleggers zich af of we niet weer in een bubbel a la 2000 zitten. De vergelijking is logisch. Ook in de internetbubbel van dat jaar gingen koersen extreem hard omhoog en leek er geen einde aan te komen. Er zijn meer overeenkomsten. Er is een nieuwe technologische ontwikkeling. Beleggers zien prachtige toekomstperspectieven van deze technologie en dat maakt ze enthousiast. De hype rond Nvidia is daar een goed voorbeeld van. Sinds de wereld werd verrast met wat OpenAI allemaal kan, zijn de winstverwachtingen van Nvidia verzevenvoudigd. De koers is in dezelfde periode verzesvoudigd. Iedere keer zijn de verwachtingen torenhoog. En iedere keer verslaat Nvidia deze verwachtingen met dubbele cijfers. Maar er zijn ook veel verschillen. Ja, techaandelen zijn duur, maar nog niet zo duur als in 2000. Op de piek in 2002 stond de MSCI Technologie index op 48 keer de verwachte winst. Nu ‘slechts’ op 28 keer. Voordat u te enthousiast wordt, bedenk dat u tien jaar geleden deze aandelen kon kopen tegen slechts elf maal de winst. Een ander verschil is dat er dit keer geen IPO golf is. Ten tijde van de internet bubbel kwamen er honderden bedrijven naar de beurs om geld op te halen voor investeringen in deze nieuwe technologie. Kent u Newconomy van Maurice de Hond of WorldOnline nog? Die golf met beursintroducties zien we nu niet. De financiële positie van de grote tech bedrijven is nu stukken beter. De meeste hebben flink wat cash op de balans staan. Hoewel dat slinkt: de ‘Magnificant Seven’ zaten een paar jaar geleden nog op een geldberg van $349 mrd. Nu is dat nog ‘maar‘ $145 mrd. OpenAI-ceo Sam Altman stelt dat er maar liefst $7.000 mrd nodig is. Nou vraag ik me altijd af hoe zo iemand aan deze schattingen komt en waarom hij dat zegt, maar het piketpaaltje is gezet. Als u wilt investeren in kunstmatige intelligentie is dit wel een belangrijk punt. Iemand moet al deze investeringen ophoesten. De grootste klanten van Nvidia zijn Microsoft, Meta, Amazon en Alphabet, samen goed voor 40% van Nvidia’s omzet. Eén ding is zeker, Nvidia verdient eraan. Het is de vraag of deze techreuzen uiteindelijk ook voldoende rendement op deze gigantische investeringen gaan maken. In de internetbubbel waren de hoofdspelers de zogenaamde ‘Four Horsemen’, Microsoft, Cisco, Intel en Dell. Wie zijn klassiekers kent weet dat de Four Horsemen symbool staan voor vier rampen. Dat hebben beleggers wel gemerkt. De naam Magnificant Seven komt uit een Westernfilm. Daar overleefden er uiteindelijk maar drie van de zeven het vuurgevecht. Ik denk dat Nvidia daar wel bij hoort, maar wie zijn dan de andere twee? Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sinds afgelopen week ben ik een klimaatslachtoffer. Misschien een te serieus onderwerp om grappen over te maken, maar waar is het wel. Ik ben in mijn vrije tijd samen met mijn jongste zoon skileraar in Oostenrijk. Het was echter zo warm dat het lesafzeggingen regende. Dus in plaats van Corné de skileraar was ik Koos Werkeloos. Nu was er net een dik pak sneeuw gevallen en de zon scheen iedere dag, dus er zijn ergere dingen in het leven. Ik ken nog een klimaatslachtoffer, Warren Buffett. Zijn Berkshire Hathaway werd afgelopen jaren op diverse plekken keihard door Moeder Natuur geraakt. Zijn elektriciteitsbedrijf PacifiCorp moet miljarden ophoesten vanwege de mogelijke rol die hun apparatuur heeft gehad bij meerdere bosbranden na blikseminslagen. De winst van Berkshire Energy daalde met ruim 40% door deze voorzieningen. Daarnaast zijn er in de afgelopen jaren steeds meer orkanen. Dat raakt de schadeverzekeringstak van Berkshire Hathaway. In dit segment had Buffett nou net een meevaller. Omdat zijn klanten beseffen dat er steeds meer orkanen komen, konden de verzekeringspremies flink omhoog. Maar 2023 was juist een opvallend mild orkaanjaar. Dus minder schade en meer premies. Gezien de trend is 2023 duidelijk een uitzondering. Ook daar is Buffett dus een klimaatslachtoffer. Ondanks deze natuurrampen koopt Buffett steeds meer aandelen in het oliebedrijf Occidental Petroleum. Tegenwoordig goed voor maar liefst 4,4% van zijn beleggingsportefeuille. Als je olieaandelen koopt en tegelijkertijd geraakt wordt door schade van natuurrampen, dan ben je de veroorzaker van je eigen ellende. Kortzichtig zult u zeggen? Ik ken meneer Buffett niet persoonlijk, maar ik denk dat hij deze factoren scheidt. Of hij nou olieaandelen koopt of niet, dat heeft geen oorzakelijk verband met de milieuschade die hij oploopt. Als Buffett ze niet koopt, koopt iemand anders die aandelen. De wereld wordt daar niet beter of slechter van. Hij bezit ruim een kwart van alle aandelen. Daarmee zou hij ook zijn stemrecht kunnen gebruiken om Occidental duurzamer te maken. Maar ook dan blijft hij de milieuschade houden. Als er in China of India vraag naar olie is, zal er olieaanbod van andere oliemaatschappijen komen. En dan kun je voor het hoofkantoor van Berkshire op de snelweg gaan protesteren of tomatensoep naar een schilderij gooien, maar daar verander je de wereld niet mee. Het enige resultaat van deze acties is nog meer verdeeldheid in de maatschappij. Misschien zijn daarom de grote winnaars in recente verkiezingen juist die partijen geweest die bescherming van het milieu niet hoog in het vaandel hebben staan. Hoe krijg je de wereld dan wel beter? Verbeter de wereld, begin bij jezelf. Verder heb ik geen oplossing. Hoewel ik als Koos Werkeloos toch alle tijd heb gehad om daarover na te denken. Wereldproblemen oplossen is niet makkelijk, al denken sommige snelwegplakkers van wel. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De finale van de Slimste Mens is alweer even voorbij. Ik vraag me weleens af: zouden die slimme winnaars nou ook goede beleggers zijn? Een recent onderzoek onder de beleggingsclub van Mensa geeft hier inzicht in. Mensa is een organisatie opgericht in 1946, waarvan je lid kunt worden als je IQ tot de top 2% van de bevolking behoort. Een hoger IQ zou in veel aspecten van het leven een voordeel zijn. Onderzoekster Eleanor Laise bekeek de prestaties van de Mensa-beleggingsclub over een periode van vijftien jaar, van 1986 tot 2001. Wanneer deze super intelligente mensen geld beleggen, zou je buitengewone resultaten verwachten, toch? Maar wat blijkt? De investeringsclub behaalde een schamele 2,5% per jaar terwijl de S&P 500 15,3% per jaar steeg. Dat is simpelweg een dramatisch verschil. Maar interessanter is de vraag: waarom doen de Mensa-beleggers het zoveel slechter? Ook daar heeft mevrouw Laise onderzoek naar gedaan. De slimste jongetjes en meisjes van de klas bleken geen samenhangende beleggingsstrategie te hebben. Ieder kwartaal pasten ze hun strategie weer aan. Ze probeerden de markt te timen, gingen mee in de laatste beleggingshypes, waren te zelfverzekerd, misten discipline en hadden geen langetermijnvisie. Kort gezegd: alles waar gewone beleggers ook tegenaan lopen. Warren Buffett zei al eens, je hebt niets aan een bovenmatig hoog IQ. Waar je wel wat aan hebt, is emotionele stabiliteit en vrede met de gevolgen van je beleggingsbeslissingen. Beleggen is een eenvoudig spel, maar het is niet gemakkelijk. Voortdurend word je gebombardeerd met meningen en visies van anderen, zeker als je een beetje op sociale media zit. Dat brengt je aan het twijfelen – daar gaat je emotionele stabiliteit. Omdat je nooit zeker weet waar de koersen zich naartoe bewegen, zijn veel mensen onzeker. Nu beleg ik niet in crypto’s, maar ik analyseer weleens wat en zet dat op X. Als je over crypto’s tweet, weet je van tevoren zeker dat je overspoeld zult worden met visies en meningen van mensen die het denken beter te weten. Dat klopt overigens; ik heb weinig verstand van de techniek achter de digitale valuta. De boodschap van de reacties komt vaak op hetzelfde neer: iedereen had de koersbewegingen kunnen zien aankomen. Ik heb eens de moeite genomen om bij al deze commentatoren te kijken of ze een beweging van tevoren ook hadden voorspeld. Letterlijk niemand, maar dan ook helemaal niemand, had van tevoren iets over de aankomende schommeling gezegd. Ergo: veel lawaai, weinig inhoud. Ook voor beleggers met een grote mond is beleggen moeilijk. ‘Smart money’ heeft dus niets met IQ te maken, maar vooral met boerenslimheid. Als u té slim bent, zit dat alleen maar in de weg. Een beetje emotionele stabiliteit à la Buffett, daar heb je veel meer aan. Maar ja, dat ligt ook niet zomaar op straat. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De laatste tijd valt me op dat er in diverse media wat meer aandacht komt voor dividend. Een aantal voorbeelden: The Wall Street Journal publiceerde het stuk ‘Can dividend investing rise from the dead?’; The Economist kopte onlangs: ‘Dividends are back’. Er mag dan wat meer media-aandacht zijn, bij beleggers is die aandacht er niet, helemaal niet zelfs. Dividend wordt steeds minder belangrijk. Als we kijken naar de data sinds 1926, blijkt dat 32% van het totale rendement bestaat uit dividend. De afgelopen tien jaar is dat slechts 17%. Een van de verklaringen van het verschil ligt in de populariteit van aandeleninkoopprogramma’s. De voordelen hiervan zijn duidelijk. Aandelen inkopen is een flexibele manier om geld aan aandeelhouders terug te geven. Die programma’s zijn makkelijk aan te passen als het wat minder gaat. Als je als bedrijf het dividend aanpast, geeft dat een sterk negatief signaal. Als een inkoopprogramma wordt afgeschaald, zijn beleggers er niet blij mee, maar zijn de koerseffecten over het algemeen beperkt. Beleggers willen dus geen dividend meer, maar willen tegenwoordig vooral groei. En groei vind je in kunstmatige intelligentie (AI). Dat is fijn, maar al die groei moet uiteindelijk wel leiden tot een gezonde onderliggende inkomstenstroom. Het is de vraag of beleggers niet een beetje te enthousiast zijn over al die AI-groei. Er zijn toch wel wat vergelijkingen te trekken met de internetbubbel van 2000. Ook toen dacht men dat iedereen internet zou gaan gebruiken. Dat is weliswaar uitgekomen, maar 90% van de internetbedrijven zijn uiteindelijk wel failliet gegaan of in de vergetelheid geraakt. Eén van de uitzonderingen was Amazon. Daar zijn die prachtige vergezichten wel uitgekomen. Zelfs meer dan dat. Het bleek vooral succesvol in het faciliteren van webshops en het aanbieden van de serverruimte die ze toch overhadden. Het is tegenwoordig goed voor $250 mrd omzet. Daar hadden beleggers destijds niet van durven dromen. Stel, u heeft dat aandeel per ongeluk op de top van de markt gekocht, in december 1999. Ondanks deze ‘miskoop’ heeft u toch nog een mooie 15,8% rendement per jaar gemaakt. Over zo’n lange periode betekent dit dat uw vermogen dan 35 keer zo groot is geworden. Dat klinkt prachtig, zeker achteraf. Maar bedenk wel dat de koers tussentijds met 94,4% daalde. Weinig beleggers kunnen tegen zo’n daling. Ik weet er één: Jeff Bezos. En hij is dan ook een van de rijkste mensen ter wereld geworden. Al die mooie AI-vergezichten zijn leuk, maar uiteindelijk moeten ze wel realiteit worden. Ik heb dan toch een voorkeur voor een mooie stabiele dividendstroom. Of, zoals Rockefeller ooit zei: ‘Do you know the only thing that gives me pleasure? It's to see my dividends coming in’. Mmm, als je dat zo leest klinkt meneer Rockefeller eigenlijk wel heel zielig. Een beetje arm zelfs. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Drieënhalf jaar geleden heb ik zonnepanelen op mijn dak laten leggen. Nu de salderingsregeling intact blijft, zult u wel denken dat de vlag uitgaat in huize Van Zeijl. Nou nee, het is namelijk een veeg teken voor ons land. Het geeft aan hoe de politieke besluitvorming er in de komende jaren uit gaat zien. Subsidies zijn goed om een bepaalde ontwikkeling op gang te krijgen. Dat is duidelijk gelukt. Geef een Nederlander een financieel voordeel en hij is er als de kippen bij om er gebruik van te maken. Maar genoeg is genoeg, dus moet je ook weer stoppen met subsidies. Een uitfasering van zeven jaar is uitermate ruim. Waarom is het eigenlijk een probleem? Ik las in de Volkskrant een prachtige metafoor. De stroommarkt is als de aardbeienmarkt. In de zomer heeft iedereen met een volkstuintje aardbeien in overvloed. Onder de aardbeiensalderingsregeling kun je die allemaal bij de groenteboer inleveren. En in de winter, als niemand aardbeien heeft, kun je ze daar ook weer ophalen, tegen dezelfde prijs. Zo gaat het nu ook met zonnestroom. Dat was één van de redenen om deze regeling te laten bestaan. ‘Een overheid die de spelregels verandert tijdens het spel, dat is gewoon niet eerlijk’, aldus meneer Kops van de PVV. Nou, meneer Kops, iedereen die zonnepanelen op zijn dak legde, wist dat de salderingsregeling op een gegeven moment zou verdwijnen. Dat het financieel niet leuk is, is een ander ding. Eén van de grote nadelen is dat er nu geen stimulans is om efficiënt met dat overschot om te gaan. Ik ga nu natuurlijk geen accupakket kopen om die zonne-energie op te slaan. Het kost de overheid ook een hoop geld door het gemis aan energiebelasting. Demissionair klimaatminister Jetten rekende uit dat dit grapje €2,8 mrd tot en met 2030 zou gaan kosten. Waar gaat dat geld vandaan komen? Bezuinigen op de zorg, op het onderwijs, op het openbaar vervoer? Ik ben benieuwd waar de populistische partijen voor kiezen. Bovendien is deze subsidie ook niet meer nodig. Door de enorme toename is de prijs sterk gedaald, waardoor zonnepanelen een terugverdientijd van slechts zeven jaar hebben. De prijs wordt bepaald door vraag en aanbod. Als je het marktmechanisme uitschakelt, krijg je uitwassen. Dat zagen we eerder met de subsidies voor hybride SUV’s. Die auto’s werden tweedehands vooral aan het buitenland verkocht. Daar gaat je milieuwinst. Het leert ons hoe de toekomst er uit ziet onder een populistisch regime. Allemaal gratis bier en leuke dingen voor de mensen. Maar gratis bier bestaat niet, iemand moet er voor opdraaien. Ik stel voor dat de kiezers die op deze populistische partijen hebben gestemd dit rondje van 2,8 miljard gaan betalen. Want als er gratis bier wordt uitgedeeld, wil ik ook dat het écht gratis voor mij is. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week mocht ik namens Cardano de Asset Allocation Award van Alpha Research in ontvangst nemen in de categorie Fixed Income. Dat was voor het tweede jaar op rij. De concurrentie was een sterk internationaal veld van ruim 60 deelnemers, waaronder ook de grote jongens zoals JPMorgan, UBS en BlackRock. Daarom zijn we er ook supertrots op. Asset allocation, oftewel het bepalen in welke beleggingscategorie je het beste kunt beleggen, is wat ik doe in het dagelijkse leven. We wilden natuurlijk wel weten waarom we de prijs hadden gewonnen. Want van je fouten kun je leren, maar als je wat van je successen kunt opsteken, is dat mooi meegenomen. Volgens de jury kwam dat vooral omdat veel concurrenten begin 2023 onderwogen in highyieldobligaties zaten. Dat zaten wij ook, maar deze positie hebben we op tijd gesloten. Begin 2023 wist iedereen zeker dat we in een recessie zouden komen. Dan moet je niet in risicovolle highyieldobligaties beleggen. Dat zijn immers de bedrijven die in een recessie het eerst in de problemen komen. Die recessie kwam er echter niet, en dus deden highyieldobligaties het prima. Daar hadden wij dus geen last meer van. Maar de belangrijkste verklaring was onze overweging in emerging markets debt. 2023 werd vooral door de houding van de centrale banken in de opkomende markten een bijzonder jaar. Die centrale banken zijn gewend om met hoge inflatie om te gaan. Als zij te hard stijgt, weten zij als geen ander dat je als de wiedeweerga de beleidsrente moet verhogen. Dat zijn ze daar gewend en dus deden verhoogden ze daar veel eerder dan de ECB of de Fed. Die dachten dat die inflatieschok tijdelijk zou zijn. Daar kregen ze uiteindelijk wel gelijk in. Alleen kwamen er nog een paar schokken overheen en voor je het wist zat je in een mini loon-prij spiraal. Hoewel, mini, de Duitse vakbond voor de bouwindustrie heeft net een looneis van 21% neergelegd. Dat noem ik geen mini meer. Omdat de centrale banken in de emerging markets veel eerder de inflatie bestreden met renteverhogingen, konden ze ook weer snel verlagen. En dat is natuurlijk goed voor obligaties. Als de korte rente, waar centrale banken over gaan, daalt, trekt dat ook de lange obligatierente mee naar beneden. Daarom deden deze obligaties het beter dan de rest. Vooral in Oost-Europa en in Zuid Amerika zagen we dat fenomeen. Toch bijzonder dat landen als Polen, Hongarije, Brazilië en Colombia vooruitlopen op de centrale banken in de westerse wereld. Misschien een idee dat Jerome Powell van de Fed en Christine Lagarde van de ECB proberen te leren van de successen van deze centrale bankiers. Want dat is toch fijner dan leren van je eigen fouten. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een van de grootste hits van Taylor Swift is Cruel Summer. Nu was de afgelopen zomer allesbehalve cruel voor haar. Haar ster rees tot grote hoogten. Ze is de verwezenlijking van de All American Girl. Al haar concerten waren uitverkocht, en zelfs de bioscoopversie daarvan was een hit. Ik vind het bijzonder dat mensen naar de bioscoop gaan om een concert te zien. Bij elkaar heeft ze daarmee al ruim $1 mrd verdiend. Ze heeft een enorme schare fans, de Swifties, en aangezien ze erg anti-Trump is, sluit ik niet uit dat haar opmerkingen nog invloed gaan krijgen op de Amerikaanse presidentsverkiezingen in november. 18% van de kiezers zegt de kandidaat te steunen die Taylor Swift ook steunt. Als kiezer zou ik ook naar de verkiezingsprogramma’s en de geloofwaardigheid van de kandidaten kijken. Maar wat mevrouw Swift zegt geeft blijkbaar meer doorslag. Ongetwijfeld zullen aan de andere kant de Trump-fans niet meer naar haar concerten gaan. Maar, terug naar de economie. Dit enorme succes geeft aan hoeveel de gemiddelde Amerikaanse consument snakt naar entertainment, na corona. De dienstensector loopt prima. De restaurants zijn vol. De inkoopmanagersindices voor de dienstensector laten een veel zonniger beeld zien dan die in de productiesector. Een van de redenen voor dit verschil is dat de consumenten wel even genoeg spullen hebben gekocht. Ze gaan dus van dingen kopen naar plezier. Daarom zie je nu ook de autoverkopen terugvallen. Dat was ook terug te zien in de inflatiecijfers van afgelopen tijd. Sommige producten worden zelfs goedkoper, zoals tweedehands auto’s. Hertz verkoopt zijn voorraad Tesla’s bijvoorbeeld met grote korting. Een Tesla van 2 jaar oud kun je nu voor $18.000 kopen. Niet voor niets moet Hertz een kwart miljard afschrijven op zijn autovloot. De goedereninflatie staat dus onder druk. Maar de diensteninflatie is er nog volop. Even terug naar Taylor Swift. Ik kwam een oude advertentie tegen uit 2007. Toen kostte een kaartje nog $20. Oké, toen was ze ook nog niet zo bekend. Binnenkort treedt ze in Nederland op. De kaartjes kosten nu €220. Ik sla even over. Als meer concertbezoekers dat doen, daalt de vraag vanzelf en normaliseren de prijzen weer. Of zoals het gezegde onder economen luidt: het beste recept tegen hoge inflatie is hoge inflatie, want uiteindelijk zorgt dat voor vraaguitval. Je hoeft niet naar dat concert. Hoewel veel Swifties daar ongetwijfeld anders over denken. Al met al zal deze All American Girl in 2024 weer een enorme invloed op de Amerikaanse economie en maatschappij hebben. En dat alleen omdat ze een paar leuke liedjes zingt. Misschien gaat het toch nog een wrede zomer voor Trump worden. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De ESB heeft het onderzocht: de consument profiteert niet maximaal van olieprijsdalingen, zo schreef het economenblad eerder deze week. Als de olieprijs stijgt, dan gaat de prijs aan de pomp snel omhoog, maar bij een daling gaat hij maar langzaam naar beneden. Ophef alom. Het ESB-artikel spreekt over pomphouders, dus we kunnen Shell niet de schuld geven. Dat is nou weer jammer. Het is natuurlijk veel makkelijker om boos te worden op een grote oliemaatschappij dan op de pomphouder op de hoek. Ik gun hen die paar centen per liter, want ze gaan het nog moeilijk genoeg krijgen met al die elektrische auto’s. Het feit dat dit met chocoladeletters op de voorpagina van de populaire kranten stond, geeft aan hoe gevoelig de benzineprijs bij de consument ligt. Niet voor niets komt nog regelmatig de boosheid over het kwartje van Kok bovendrijven. Wist u dat deze ‘tijdelijke’ belastingverhoging in 1991 werd doorgevoerd? In de Verenigde Staten is de gevoeligheid nog groter. Consumenten zijn allergisch voor inflatie en de benzineprijs is een poster child van inflatie. Het staat immers op grote borden langs de weg en je moet regelmatig tanken. Dat is gelijk een van de verklaringen waarom de Amerikanen het weer wat zonniger inzien. De inflatie daalt, de benzineprijs daalt, dus wordt de consument wat blijer. Afgelopen zomer stond het vertrouwen nog op een dieptepunt; alleen begin 1980 was het nog lager. In beide gevallen was het dal tijdens de inflatiepiek. Het maakt overigens nogal wat uit voor welke partij je stemt. De economische situatie is volgens de Republikeinen dramatisch, en die ontstond direct toen Joe Biden tot president werd verkozen. Bij de Democraten was precies omgekeerd. En we hebben het over dezelfde economie. Toch bijzonder, dat je oordeel afhangt van de politieke bril die je ophebt. Naast de lagere inflatie is er nog een andere reden voor het toenemende optimisme onder consumenten: het zogeheten wealth effect. Als je aandelenportefeuille sterk stijgt, voel je je rijker en geef je meer uit. Die beleggingen zijn nu goed voor maar liefst 25% van het totale vermogen van consumenten. Dat is bijna een record. En op zich ook zorgwekkend. Stel dat de aandelenmarkt ooit een keer daalt. Voor Biden komt het allemaal mooi uit. Sowieso is de economische groei onder hem stukken hoger dan onder zijn voorganger Donald Trump, ook als je de covidcrisis niet meerekent. Dat is bijzonder, zeker gezien de enorme stijging van de rente waar Biden mee te maken had. Trump weet daar uitstekend de aandacht van af te leiden, dus wordt Biden daar in de peilingen niet voor beloond. Maar gelukkig voor hem wordt dat vertrouwen dus nu wat beter. En dat gevoel wordt door de harde feiten van benzineprijzen en aandelenkoersen ondersteund. Gezien de sterke fluctuaties in deze prijzen is die steun wel wat onstabiel. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week verhoogde zakenbank UBS zijn eindejaarsdoel voor de S&P 500. De achterliggende analyse is dat de winsten goed blijven liggen en de hoge waarderingen verder zullen stijgen omdat centrale banken de rente gaan verlagen. De UBS-strategen erkennen wel dat aandelen nu al een beetje duur zijn, maar tekenen daarbij aan dat ze nog niet op ‘nose bleed levels’ zitten Oftewel: die strategen moeten, voordat ze van mening veranderen, eerst een flinke tik op de neus van Mr Market krijgen. Nu denken veel beleggers dat centrale banken het beleggingsjaar gaan bepalen. Uit de recentste enquête van Bank of America onder grote beleggers blijkt dat maar liefst 52% daarvan denkt dat de centrale banken de grote stimulans van de aandelenmarkt in 2024 gaan worden. Ik vind dat vreemd, want dat hebben we net al in het afgelopen kwartaal gezien. In oktober ging de markt uit van een Fed-rente eind 2024 van 4,8%. Nu is deze renteverwachting bijgesteld naar 3,9%. Er zijn dus al zes renteverlagingen ingeprijsd, terwijl de Fed dit jaar slechts negen keer vergadert. Aan die extreme daling ligt een combinatie ten grondslag van meevallende inflatiecijfers en een Fed-voorzitter die tijdens de decembervergadering onverwacht over renteverlagingen begon. We weten nog altijd niet waarom hij opeens zo’n draai maakte. Let wel, zes verlagingen is net zo veel als in 2008. Maar toen stond de economie op het randje van de afgrond. De geldmarkt gaat dus van een recessie uit, anders heb je geen zes renteverlagingen nodig. Maar ik denk dat de Fed heel wat voorzichtiger gaat zijn. Nu denk ik dat al een tijdje en heb ik voorlopig het gelijk aan mijn zijde, maar blijft dat ook zo? Oftewel: hoe zou ik in 2024 ongelijk kunnen krijgen? Ik kan een scenario bedenken waarbij de Fed ergens in het tweede kwartaal de eerste verlaging doorvoert. De markt zal daarin een bevestiging zien dat er nog veel meer en veel snellere verlagingen komen. Een dergelijk scenario hebben we al gezien bij de centrale banken in de emerging markets, met name in Oost Europa en Zuid-Amerika. Die waren sneller met hun renteverhogingen dan de Fed en de ECB en nu ook sneller met verlagen. En bij deze verlagingen zie je dat de markten nog enthousiaster anticiperen op nog meer van dergelijke stappen. In de afgelopen dagen gooide Fed-gouverneur Christopher Waller al wat koud water op deze oververhitte verwachtingen. Hij vond drie renteverlagingen wel genoeg. En alleen als de inflatie daadwerkelijk daalt, zal er worden verlaagd. 2024 wordt inderdaad een jaar waarin de centrale banken de stemming bepalen. Maar gezien het grote enthousiasme waarmee de markt op een sterke daling in de rentes rekent, eindigt dat waarschijnlijk weer in een teleurstelling. Nou ja, beter dan een bloedneus. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als je in een groepje beleggers vertelt dat je in emerging markets investeert, dan ben je toch wel een beetje de sukkel. Wie belegt nou nog in opkomende markten? De koersen daalden er afgelopen jaar met iets meer dan 3% en bleven daarmee ver achter bij de rest van de wereld. En dit jaar, hoe jong het ook nog is, werd alweer een flink deel ingeleverd. De belangrijkste koersverkruimelaar is de daling van Chinese aandelen. Een paar jaar geleden was dat land nog goed voor bijna 40% van de totale MSCI Emerging Markets Index. De koersen gingen er zo enorm hard omlaag dat de weging nu nog maar 23% is. Concurrent India zit China op de hielen met een weging van 17%. Taiwan volgt met 16%, Zuid-Korea met 13% en Brazilië met 6%. Die landen deden het allemaal prima, het was China dat de boel naar beneden trok. Vanwege die slechte performance gooien veel beleggers de handdoek in de ring. We zien de laatste tijd een enorme uitstroom uit emerging markets-beleggingsfondsen. Een jaar geleden werd daar nog juist veel geld ingestopt, omdat Chinese aandelen sterk zouden gaan profiteren van de heropening van de economie na de strenge coronalockdowns. Dat leert eens te meer dat de gemiddelde belegger graag aandelen koopt die gestegen zijn en verkoopt als de koersen gedaald zijn. Laat ik een tip geven; als je rijk wilt worden met beleggen moet je juist laag kopen en hoog verkopen. Niet andersom. Waarom doen die Chinese aandelen het dan zo slecht? Als eerste dus omdat het economisch herstel in de periode na corona er niet kwam. Maar ook de steeds toenemende spanningen tussen de Verenigde Staten en China vormen een oorzaak voor de dramatische underperformance. Het heeft veel Amerikaanse beleggers wat schuw gemaakt voor Chinese aandelen. Wat als de spanningen echt uit de hand lopen, wil je dan als Amerikaan nog wel in Chinese aandelen beleggen? Wordt dat niet als een soort landverraad gezien? Zeker als Donald Trump straks weer president is. Dan komen die gevluchte Amerikaanse beleggers waarschijnlijk helemaal niet meer terug. Ik weet dat het misschien een beetje overdreven klinkt, maar ja, alles is overdreven in de politiek vandaag de dag. Daarom is de stembusgang in Taiwan van komend weekend zo belangrijk. Het voornaamste punt in die verkiezingen is de relatie met China. Sommige kandidaten willen meer afstand, andere willen juist meer toenadering, om een oorlog te voorkomen. Je weet niet hoe China gaat reageren op de verkiezingsuitslagen. Genoeg risico in de emerging markets dus. Een schrale troost is dat China beurstechnisch steeds meer een lichtgewicht wordt. Je zou soms hopen dat dat geopolitiek gezien ook zo was. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ieder jaar is het weer een feest om de enquête onder de Nederlandse beleggingsexperts te houden. Dit keer deden er maar liefst 117 aan mee. De grote vraag is, wat heeft het beleggingsjaar 2024 in petto? Ik heb er zo mijn eigen ideeën over, maar zijn die conform de consensus of juist niet? Eerst een terugblik op 2023. Men was toen erg terughoudend. De experts dachten dat de AEX-index dat jaar op 726 punten zou eindigen. Er zou een recessie komen in zowel de US als in Europa. Logischerwijs zouden de winsten dan onder druk komen te staan. Daardoor verwachtte men vooral in het eerste halfjaar lagere koersen. Die recessie kwam er niet, nou ja, heel lichtjes in Europa en de dalende koersen kwamen er al helemaal niet. De verwachtingen waren dus veel te somber. Qua aandelenkeuzes zaten de experts juist erg goed. Het lijstje met verwachte toppers dat bestond uit ASML, Philips, ING, Adyen en ASM, liet een stijging van maar liefst 40% zien. Vooral Philips was een gewaagde keuze, maar leverde toch een koersstijging van 57% op. De floppers daarentegen gingen met slechts 18% omhoog. Dat waren bedrijven als Unibail, Arcelor, Exor en Randstad. De beste expert had Besi als topper en Prosus als flopper gekozen. Een combinatie die goed was voor een plus van 150%. Voor 2024 zet men weer heel voorzichtig in. De gemiddelde verwachting voor waar de AEx eindigt is 804 punten, een plus van slechts een paar procent. De mediaan, het getal waarbij de helft van de verwachtingen erboven ligt en de helft er onder, is 825. Dus ook voor 2024 weer veel terughoudendheid. De redenen zijn divers. Er komt een enorme golf met verkiezingen aan. De eerste zijn in Taiwan, volgende week al. Bovendien hangen er voortdurend donkere wolken van mogelijke geopolitieke spanningen boven de markt. Ook de extreme rentedaling in de afgelopen twee maanden vond men een beetje teveel van het goede. Die rente kan komende tijd wel weer omhoog. Bij de aandelenkeuzes van 2024 staat ASML voor de zoveelste keer bovenaan. Daarna volgen DSM, NN en Adyen. Deze zijn in 2023 achtergebleven. Bij de 2024 flopaandelen staat Philips met kop en schouders bovenaan. De experts denken dat het aandeel veel te hard is opgelopen, terwijl de problemen nog niet zijn opgelost. Na Philips volgt Besi. Dit aandeel is in 2023 al 141% gestegen. Een beetje overdone, vinden de experts. En na Besi volgen ArcelorMittal, Randstad, IMCD en Heineken. De conclusie is simpel, ook 2024 wordt weer een aandelenjaar van niks tot weinig. Maar ja, dat dachten de experts over 2023 ook. Dat bleek achteraf erg mee te vallen. Persoonlijk denk ik dat ze dit jaar wel gelijk krijgen. Maar dat dacht ik vorig jaar ook, dus... Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een van de meest bijzondere grafieken die ik de afgelopen tijd op Twitter (ik weiger het X te noemen) voorbij heb zien komen, is de vergelijking van de beurswaarde van de Magnificent Seven en de beurswaarde van het Verenigd Koninkrijk, China, Frankrijk en Japan. De zeven bedrijven zijn nu meer waard dan vier hele landen bij elkaar, en het zijn niet eens kleine landen. Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft, Nvidia en Tesla zijn samen zo groot dat ze ruim 17% van de totale wereldwijde aandelenindex (de MSCI ACWI) uitmaken. De overige 2939 bedrijven zijn goed voor 83%. Dus van iedere €100 die er in een wereldwijd indexfonds gaan, wordt er €17 belegd in deze zeven bedrijven. Hoezo, maximale spreiding in een wereldaandelenindex? Bloomberg heeft tegenwoordig zelfs een Magnificent Seven-index. Deze index is dit jaar met 112% gestegen. Nvidia, waar een jaar geleden nog bijna niemand over sprak, steekt daarbij met kop en schouders boven de anderen uit: +234%. Dit soort cijfers tarten iedere fantasie en beleggers zouden weleens last van hoogtevrees kunnen krijgen. Maar een echte belegger kijkt niet alleen naar prijzen, maar ook naar wat je ervoor terugkrijgt. De onderliggende winsten zijn ook flink gestegen. De gemiddelde winst per aandeel van het groepje ging dit jaar met 89% omhoog. Oké, ook hier neemt Nvidia een groot deel voor zijn rekening. Dit is dan ook het enige bedrijf dat echt megawinsten maakt door de AI-hype. Nvidia levert de gereedschappen, de chips. Tijdens de goldrushes waren het ook de verkopers van pikhouwelen, schoppen en goudpannen die het meest en het makkelijkst geld verdienden. Zonder de Nvidia-superwinsten waren de winsten van de Magnificent Seven ‘maar’ 42% hoger. Prachtig hoor, maar het staat niet in verhouding tot de koersstijging. Grofweg de helft van die magnifieke koerswinst komt van hogere winsten en de andere helft van hogere waarderingen. En hogere waarderingen komen en gaan als eb en vloed. Als we wat dieper in die mooie winsten duiken, blijkt dat ze vooral gedreven worden door een flink winstherstel bij Amazon en Meta. Bij de grootste twee, Apple en Microsoft, gaan de winsten nauwelijks omhoog. Bij Tesla gaat de winst zelfs flink naar beneden. Tesla heeft een sterke prijsconcurrentie in de elektrische auto-industrie aangewakkerd en heeft daar nu zelf veel last van. Bovendien hangt bij de bedrijven die groot zijn in sociale media, nog altijd de donkere wolk van strengere regelgeving boven hun bedrijfsmodel. Nee, 2023 was een prachtig jaar voor een belegging in de Magnificent Seven, maar besef dat een groot deel van uw koerswinsten zijn gebaseerd op hogere waarderingen in de hoop dat deze bedrijven superwinsten gaan maken met AI. Zoals u weet is hoop geen strategie en zeker geen beleggingsstrategie. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Veel beleggers zitten met blosjes op de wangen. Alles, maar dan ook alles doet het goed: aandelen, obligaties, goud, crypto’s en zelfs onroerendgoedaandelen. Die rally is begin november gestart (zie ook mijn column Novembermaand koopjesmaand). Een echte alles-rally. De oorzaak van deze stijging is een mix van veel optimisme over wat kunstmatige intelligentie (AI) gaat brengen, een aantal meevallende inflatiecijfers en een voorzitter van de Federal Reserve die tijdens de laatste rentevergadering nog wat extra olie op het vuur gooide. Zelf zetten de Fed-leden drie verlagingen in de zogeheten dot plot. In die puntenwolk staan al hun renteverwachtingen met stippen ingetekend. De Fed gaat dus de rente verlagen zonder dat er een economische noodzaak is. Gewoon voor de zekerheid, net zoals in 1995 en in 1998. Dat klinkt ook logisch met een werkloosheid van slechts 3,7%, een loongroei van 4% en dalende inflatie. De Fed zegt dan wel drie verlagingen, maar de markt hoort zes. Tenminste, die zitten momenteel in de markten ingeprijsd voor heel 2024. Als je zes renteverlagingen verwacht, ga je uit van een flinke recessie. Mr. Market verwacht blijkbaar dat de Fed flink moet ingrijpen om te veel economische schade te voorkomen. De enorme rentedaling op de obligatiemarkt geeft dat ook aan. Een daling van ruim 1% in slechts twee maanden tijd komt vrijwel nooit voor. Alleen tijdens crises, zoals die in 2020 of de grote financiële crisis van 2008. Nu is de rentedaling er wel, maar de crisis niet. De extreme beweging is ook te verklaren door de hedgefondsen. Die gokten eind oktober nog op een rentestijging. En nu op een rentedaling. Deze partijen hebben daarom massaal obligaties gekocht en dat zorgt voor hogere koersen en dus een lagere rente. Aandelenbeleggers zijn optimistisch, maar op heel andere gronden. Natuurlijk vinden die een rentedaling wel fijn. Vandaar dat ze nu maar liefst twintig maal de verwachte winsten voor Amerikaanse aandelen betalen. Twee maanden geleden was dat nog zeventien. Maar in tegenstelling tot de obligatiebeleggers verwachten zij juist wel een heel goede economie. De komende twaalf maanden gaan de Amerikaanse bedrijfswinsten met 11,4% stijgen. Dat is in historisch perspectief veel. Gemiddeld ligt de verwachte stijging net iets onder de 10%. Voor een dergelijke winsttoename moet de economie wel een beetje flink groeien. Het is niet voor niets dat ze massaal geld in aandelen stoppen. De instroom in S&P 500-indexfondsen was niet vaak zo groot. Het lijkt dus erg op een Goudlokje-scenario. Beleggers geloven graag in sprookjes. Alles lijkt perfect. Totdat de grote boze wolf langskomt. De alles-rally is eigenlijk een alles-is-perfect-rally. En als alles perfect moet zijn, is de kans op tegenvallers het grootst. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De onroerendgoedmarkt heeft het zwaar. Als voorlopig hoogtepunt kwamen daar deze week de financieringsproblemen van het Duitse Signa bij. Dat is een van de grootste onroerendgoedbedrijven van Europa en onder andere gedeeltelijk eigenaar van de Bijenkorf. Het heeft in totaal €13 mrd aan schuld uitstaan. Natuurlijk zaten de Duitse overheidsbanken weer bij de geldschieters. Iets dergelijks zagen we ook bij foute Amerikaanse hypotheken in 2007/2008. Ook daar hadden de Landesbanken bovenmatige exposure. Wie zei ook alweer dat banken in overheidshanden zoveel beter zijn? In de afgelopen maanden zijn Signa’s party planners, jagers en het personeel van de privéjets ontslagen. Dan schieten de tranen je in de ogen. Niet vanwege het medelijden met deze werknemers, maar vooral van dit soort uitspattingen op bedrijfsniveau. Natuurlijk kan een bedrijf in theorie goed lopen als het dit soort fratsen uithaalt, maar in de praktijk is het vaak een teken dat het management niet meer met beide benen op de grond staat. De herinnering aan de ondergang van woningbouwcorporatie Vestia komt bovendrijven. Ook daar richtte één iemand met een te groot ego immense schade aan. De maatschappelijke gevolgen zijn nog altijd zichtbaar. Woningbouwcorporaties zitten nog immer op de blaren. Signa zou wel eens de kanarie in de kolenmijn kunnen zijn. Komende tijd moeten er flink wat schulden van onroerendgoedbedrijven worden afgelost en geherfinancierd. Banken zijn uitermate terughoudend om ze nieuw krediet te verschaffen. Dat betekent dat deze bedrijven mogelijk panden gedwongen moeten verkopen en dat drukt de prijzen weer. Genoeg ellende in de onroerendgoedmarkt dus. Toch schieten de koersen van beursgenoteerde onroerendgoedaandelen omhoog. In slechts zes weken tijd zijn de belangrijkste Europese onroerendgoedindices met 30% gestegen. Dat klinkt vreemd gezien alle ellende in die sector. Maar dat is het voordeel van de beurs. Beleggers wisten allang van die narigheid en die zat dus al in de koersen verwerkt. Ondanks de scherpe koersstijging van de afgelopen maand, staan deze aandelen nog altijd 40% onder de precoronatop. De laatste koersstijging komt vooral door de rentedaling. Onroerendgoedaandelen zijn uitermate rentegevoelig. Deze koersbewegingen zijn een prachtig voorbeeld dat de beurs toch een uitermate efficiënt systeem is om alle factoren supersnel in de prijs te verdisconteren. Ik zie bij grote beleggers steeds meer voorkeur voor niet-beursgenoteerde beleggingen. Want dan heb je geen last van koersfluctuaties. Toegegeven, Mr. Market heeft soms wel wat weg van iemand met een bipolaire stoornis, maar dat is nog altijd beter dan je ogen sluiten voor de werkelijkheid. Voordat je het weet, heb je uit vrees voor bewegende koersen een belang in een niet-beursgenoteerd onroerendgoedbedrijf met een ceo met een ego van hier tot Tokio. Dan maar wat koersfluctuaties in je portefeuille. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik heb met een goede vriend een jaar geleden een weddenschap over de olieprijs afgesloten. Het ging om een fles goede witte wijn. Die weddenschap loopt deze donderdag af. Ik dacht hem op mijn sloffen te winnen. Het leek logisch dat de olieprijs zou gaan stijgen. Maar ja, begin vorig jaar leken wel meer dingen logisch, die achteraf niet zijn uitgekomen. Mijn verwachting op een hogere olieprijs was gebaseerd op de verhoudingen van vraag en aanbod. De luchtvaart gebruikte toen nog steeds 2 miljoen minder olievaten per dag dan voor de coronaperiode. Na corona wilde iedereen weer op vakantie, dus dat zou voor een sterke toename van de vraag zorgen. Mensen wilden inhalen wat hij of zij aan vakanties hadden gemist. Het aantal vliegbewegingen is nu zelfs groter dan voor de pandemie uitbrak. Dus die vraag kwam er wel, maar het prijseffect niet. Ook de heropening van de Chinese economie zou voor een sterke vraag impuls zorgen. Dat viel tegen. De Chinezen hebben nooit een coronaspaarpotje gehad. Dus toen ze uit de lockdown kwamen, hadden ze ook niets extra’s om uit te geven, wat wij in de westerse wereld wel hadden. Daarnaast ging ik er van uit dat de VS hun strategische olievoorraden weer zouden aanvullen. Maar de Amerikaanse president Joe Biden, die flink wat olie had verkocht om de olieprijs te drukken, heeft dat tot op heden nog steeds niet gedaan. Dus ook deze verwachte vraag kwam er niet. En als laatste verwachte ik een recessie in de VS en in de eurozone. Daar zouden we dan tegen het einde van het jaar weer uit zijn. Een betere economie betekent meer vraag naar olie. Die recessie kwam er niet. Sterker nog: pas nu zien we langzamerhand de vooruitzichten voor de Amerikaanse economie verbleken. Dat is dan ook gelijk de belangrijkste verklaring voor de lagere olieprijs in de afgelopen maanden. En de bescheiden productiebeperking van de Opec+ is niet genoeg om de prijzen omhoog te houden. De argumentatie van mijn vriend destijds was simpelweg dat de olieprijs overbought was. Sentiment wint het vaak van de fundamenten, vooral op korte termijn. Ik heb nog eens teruggekeken wat de consensus toen was. De grote zakenbanken gingen uit van een olieprijs van $93 eind 2023. Dat zou een stijging van 27% zijn geweest. De consensus was dus al heel erg optimistisch. Ik had beter moeten weten. Op moment van schrijven hangt het erom of ik mijn weddenschap verlies of niet. Nu verwachten de Amerikaanse zakenbanken een prijs voor een vat Western Texas olie (WTI) van $85 eind 2024. Dan weet u dat alvast, mocht u ook een weddenschap willen aangaan. Maar uh, een fles wit was het toch? Of ben ik in de war met WTI? Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Charlie Munger is dood en over de doden niets dan goeds. Dat is in zijn geval erg gemakkelijk. Zijn necrologie lag bij de meeste kranten al klaar. Logisch als je 99 jaar en 11 maanden bent. Ik bewonder Munger als belegger waar je veel van kan leren. Zijn beleggerswijsheden zag je dan ook overal voorbijkomen. Daarnaast vind ik het ook heel bijzonder dat je op zo’n leeftijd nog in het management van een van de grootste beursgenoteerde bedrijven van de S&P 500 zit. Het geeft duidelijk aan dat als je doet wat je leuk vindt en je bent er nog toe in staat, je eigenlijk nooit met pensioen hoeft. Wat weinigen weten, is dat Munger eigenlijk de belangrijkste motor achter het succes van Berkshire Hathaway was. Warren Buffett was het vaakst in het nieuws, maar Munger was een succesvollere belegger voordat ze samen gingen werken. Buffett hanteerde voor die tijd de beleggingsstijl ‘cigar butts’, waarbij je goedkope afgedankte bedrijven koopt, in de hoop dat ze meer waard worden. De strategie is vergelijkbaar met het oprapen van een bijna opgerookte sigaar die nog één goede haal overheeft. Mungers strategie was er een van goede bedrijven kopen tegen een redelijke prijs en daar lang op blijven zitten. En als er eens een correctie kwam en je had je huiswerk goed gedaan, kon je deze bedrijven nog goedkoper kopen. Door zijn beleggingssucces heeft hij Buffett ook bekeerd. Berkshire Hathaway heeft sinds 1978, toen Munger toetrad, een rendement van 20% per jaar gemaakt. Als je toen $1 mln had geïnvesteerd, zou dat nu $3,7 mrd waard zijn. Omdat Munger in de loop van zijn leven zoveel aan goede doelen heeft weggegeven, was zijn vermogen ‘maar’ $2,6 mrd. Zijn kompaan Buffett bezit $97 mrd. Maar jaloezie heeft hij afgezworen in zijn leven. Daar word je niet gelukkiger van. Naast zijn beleggingslessen gaf Charlie Munger ook veel levenslessen. Om een paar bijzondere op te sommen: Hoe kun je een goede vrouw vinden? Door je zo te gedragen dat je een goede vrouw verdient. En probeer iedere dag een beetje wijzer te worden dan toen je opstond. Vandaar dat hij zo slim was. In honderd jaar ben je heel wat keren uit bed opgestaan. Mocht u zich op een regenachtige zondagmiddag vervelen (en dat soort dagen zijn er genoeg), lees dan eens wat van de management letters van Berkshire Hathaway door. Die staan vol met dit soort wijze lessen. En heel wat anders dan het gebruikelijke management blablabla dat u bij een normaal beursgenoteerd bedrijf vindt. Nee, er mogen best wat meer Charlie Mungers in het bedrijfsleven rondlopen. En ook daarbuiten overigens. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Argentinië heeft gekozen voor een nieuwe president, Javier Milei. Kiezers waren helemaal klaar met de economische ellende. Enorme staatschulden en een inflatie van 143%. Logisch dat de rente dan zo hoog is. Op Argentijnse staatobligaties krijgt u in Amerikaanse dollars 22% per jaar. Het geeft aan hoeveel vertrouwen beleggers in het land als debiteur hebben. Het populistische beleid van de peronisten heeft in de afgelopen decennia diepe wonden achtergelaten, waardoor de financiële problemen groot zijn. De buitenlandse reserves zijn in vier jaar tijd van $60 mrd naar $20 mrd gekelderd. Toch behoorde Argentinië vroeger tot de rijkste landen ter wereld, net als de Verenigde Staten. ‘Zo rijk als een Argentijn’, luidde ooit een Frans gezegde. Tegenwoordig is het land afgedaald tot nummer 21 op de wereldranglijst. De economie van de VS is nu ruim dertig keer groter. Het verschil is het populisme van de Peron-beweging. Populisme is er vooral goed in de economie op korte termijn te stimuleren door cadeautjes te geven, maar de rekening komt altijd later. Italië in de jaren zeventig en tachtig is daar ook een goed voorbeeld van. Na veertig jaar zit men nog steeds met de schuldenellende. In Argentinië moest het dus anders en koos de bevolking voor een populist van de andere kant, eentje à la Donald Trump. Opvallend is dat je als trumpiaan blijkbaar een raar kapsel moet hebben. De nieuwe president wil het mes in het overheidsapparaat zetten. Vandaar dat Milei campagne voerde met een kettingzaag - alles voor de beeldvorming. Diverse ministeries en de centrale bank worden afgeschaft. De Argentijnse peso wordt vervangen door de Amerikaanse dollar als betaalmiddel. Dat belooft interessant te worden. De Amerikaanse Fed bepaalt dus voortaan het monetaire beleid in Argentinië, maar die kijkt natuurlijk alleen naar de Amerikaanse economie. Na de verkiezingen schoten de aandelenkoersen omhoog. Ook beleggers denken: alles beter dan de huidige situatie. Maar bedenk dat deze enthousiaste beleggers slechts financiële toeristen zijn. In andere markten heb je langetermijnbeleggers. Het verleden heeft geleerd dat dat geen goede strategie is in Argentinië. Deze beleggers zijn in no time weer verdwenen als blijkt dat het Milei-beleid ook niet werkt. Argentinië leert dus dat populisme op korte termijn een leuk feestje geeft, maar op lange termijn is het een economisch drama. Ik ken geen voorbeelden waar het goed is afgelopen. De economie en de maatschappij kunnen best wat klappen hebben, dat hebben we wel in de VS onder Trump gezien. Maar als het lang genoeg doorgaat, bezwijken deze fundamenten. Leuk al dat gratis bier, maar de rekening komt altijd. En voordat u het weet, kiest u uit ellende voor een man met een raar kapsel, een leren jasje en een kettingzaag. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De vlag ging uit toen deze week de nieuwste Amerikaanse inflatiecijfers werden gepubliceerd. De kerninflatie, dus exclusief voeding en energie, daalde van 4,1% naar 4,0%. Dat klinkt misschien niet echt spannend, maar de S&P 500-index vloog met 2% omhoog. En de rente op Amerikaanse staatsobligaties daalde in no time van 4,65% naar 4,45%. Voor obligatiebeleggers is dat een ongekende scherpe beweging. Powell kijkt tegenwoordig ook naar de super-kerninflatie. Daar wordt naast voeding en energie ook nog het effect van de huizenmarkt uitgehaald, zoals wij ook in Europa naar de inflatie kijken. Dat doet de Fed omdat de daling van de huizenprijzen met grote vertraging in de cijfers terechtkomt. Een centrale bank stemt zijn monetaire beleid af op de inflatie die wordt veroorzaakt door vraag en aanbod. En dan heeft het inderdaad weinig zin om naar de huizenprijzen van een jaar geleden te kijken. Die super-kerninflatie was overigens ook lichtjes gedaald, naar 3,7%. Na deze cijfers denken beleggers zeker te weten dat de inflatiehobbel achter ons is. De markt gaat nu al uit van vier renteverlagingen door de Fed volgend jaar. Blijven dromen zou ik zeggen. Dat gaat veel langer duren. Als je nog maar net zo’n enorme inflatiehobbel achter de rug hebt, zal de Fed lang wachten totdat hij echt zeker weet dat de geldontwaarding weer onder controle is. Beleggers mogen dan tevreden zijn, consumenten zijn dat zeker niet. Die zijn uitermate gevoelig voor prijsstijgingen. Er is dan ook een hoge correlatie tussen het consumentenvertrouwen en de inflatie. Nu de inflatie daalt, zou dat vertrouwen dus weer moeten stijgen. Maar nog steeds hoor je veel geklaag dat die daling wel leuk is, maar lagere inflatie betekent nog steeds prijsstijgingen. Feitelijk klopt dat. Sommige mensen willen dat de prijzen terug naar het precoronaniveau gaan. Dan kunnen ze lang wachten. Dat gaat niet meer gebeuren. En eigenlijk is dat maar goed ook. Want in de tussentijd zijn de lonen ook flink gestegen. Dus als de prijzen zouden dalen, zou er ook een daling van de lonen moeten komen. Daar zit niemand op te wachten. Het is bovendien een bekend psychisch fenomeen dat mensen snel gewend zijn aan een salarisstijging, maar de prijzen van vroeger nog lang onthouden. Ja, vroeger was een biertje nog twee gulden. Op sociale media zie ik veel vingers wijzen naar overheden en centrale banken als veroorzakers van deze inflatie. Maar goed, stelt u zich eens voor dat er tijdens de coronacrisis geen steun was gegeven. Dan zou de uitval van de vraag een dramatisch effect op de economie hebben gehad. Dat we een inflatiehobbel hebben gekregen is een vervelend bijeffect. Maar wel veel beter dan een complete ineenstorting van de economie. Dan maar een beetje inflatie. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Pas geleden hoorde ik iemand op de radio weer eens tekeer gaan tegen de banken. Het is een schande dat ze zo weinig spaarrente geven. Blijkbaar had deze persoon teveel spaargeld. Nu is dit een populaire stelling en erg makkelijk. Dus, tijd om het eens voor de banken op te nemen. En nee, ik werk niet bij een bank. En nee, ik heb geen bankaandelen. Tenminste, ik ben natuurlijk wel via de overheid aandeelhouder in ABN Amro, maar dat is iedereen in Nederland. Laten we eerst eens beginnen bij de stelling dat de spaarrente te laag is. Dat klopt. Deze man had het over ING. Daar is de spaarrente 1,25% op bedragen boven de €10.000. Als je je geld aan de Nederlandse staat geeft tot half januari, krijg je 3,4%. Dat is dus bijna drie keer zo veel. Maar goed, zo’n obligatie valt bij de fiscus onder beleggingen, dus mag je er gelijk 2% aan belasting over betalen. Dan houd je na een hoop gedoe netto hetzelfde over. Zie ook mijn column Sparen is dom. Dus ja, banken geven een belachelijk lage rente. Maar de argumentatie was dat banken een maatschappelijke instelling zijn. Uh, nee. Banken zijn in het bezit van de eigenaren, de aandeelhouders en die hebben genoeg reden tot klagen. Het rendement op het eigen vermogen is belachelijk laag. Ik heb het even bij ING gecheckt: gemiddeld 7% over de afgelopen vijf jaar. Bij een ‘gewoon’ bedrijf zouden aandeelhouders allang hebben aangedrongen op verkoop aan een of andere private-equitypartij. Dat lage rendement is ook wel logisch. Banken moeten veel kapitaal aanhouden, want we willen geen bankencrisis meer. Banken betalen gewone winstbelasting, maar daarbovenop ook nog een bankenbelasting ,en straks nog extra bankenbelasting. Daarnaast moeten ze nog kapitaal inleggen voor het depositogarantiestelsel en hebben ze enorme kosten door de controle op witwaspraktijken. Daarom moet je op lange termijn ook niet in banken beleggen. Het aandeel ING is de afgelopen twintig jaar 55% bij de brede Europese index achtergebleven. De man op de radio klaagde dat ING €3,5 mrd teruggaf aan de aandeelhouders door middel van een aandeleninkoop. Zo kan je tenminste het rendement op eigen vermogen nog een beetje opkrikken. Die €3,5 mrd is eerder een doekje voor het bloeden. En in de tijd dat de ECB-rente negatief was, berekenden ze dat voor kleine spaarders niet door. Ze legden er dus geld op toe. Nu verdienen ze wat meer en loopt iedereen gelijk te miezemauzen Dus ja, de banken geven een belachelijk lage rente. Dan kan je klagen en zeuren, maar niemand dwingt je om je spaargeld daar aan te houden. Je bent gewoon zelf te lui om het naar een normaal renderend alternatief te brengen. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De huidige markt voelt als een bearmarkt. De AEX en de S&P 500 zijn in augustus, september en oktober gedaald. Dat is in de afgelopen zeventig jaar pas vijf keer eerder voorgekomen. En iedere keer leverde november daarna een mooie plus op, gemiddeld 3,7%. Dat past wel een beetje bij het seizoen. Voor de seizoensbeleggers onder u: dan is nu de tijd gekomen om te kopen. De afgelopen maanden zijn meestal niet zo goed, maar november en december goede beursmaanden. In het verleden was de kans op een AEX-verlies in november 34% en in december slechts 17%. Veel beleggers schuiven dit seizoensbeleggen onder het hoofdstuk wichelroedelarij. Dat is mooi. Hoe minder beleggers denken dat dit seizoenseffect bestaat, hoe langer de werking ervan. Onderzoek van de New York Fed toonde aan dat het vooral komt omdat de dagen in deze periode snel korter worden. Daar worden beleggers niet vrolijker van. En sombere beleggers kopen geen aandelen. Daarna wordt dat verlies weer ingehaald. Veel beleggers denken in 1-factormodellen. De beurs gaat gemiddeld in november omhoog, dus moet je in november kopen. Maar de werkelijkheid is een stuk complexer. De aandelenmarkt is eerder een 1000-factormodel. En niet alle factoren wegen even zwaar. Een van de zwaar wegende zijn de winsten. Logisch, op lange termijn zijn winsten de voornaamste reden waarom je aandelen koopt. Als de winsten stijgen, wordt het bedrijf meer waard. Andere beleggers zijn daarom bereid om meer te betalen voor uw aandelen. Maar op korte termijn betalen die beleggers soms veel te veel of veel te weinig voor de winststroom. Of, zoals Benjamin Graham, de leermeester van Warren Buffett, het zei: ‘Meneer Markt is een man die iedere dag aan je deur verschijnt. Hij biedt aan om aandelen te kopen of te verkopen. Soms biedt hij ze te goedkoop aan als hij heel erg somber is, soms veel te duur als hij enthousiast is. Aan u de keuze om daar op in te gaan of niet. Morgen is hij weer terug.’ Daarom is er zoveel focus op de publicatie van de winstcijfers. Het geeft een kleine aanwijzing over de richting aan de winsten. Het huidige winstseizoen is wel oké. Er was in Europa op een daling van 13% gerekend, maar tot dusverre is dat ‘slechts’ -7%. Toch reageren de koersen daar niet echt op. Bedrijven met slechte cijfers worden hard afgestraft, bedrijven met goede cijfers worden slechts matig beloond. En, misschien wel belangrijker, de verwachtingen voor het vierde kwartaal worden neerwaarts bijgesteld. De cijfers zijn dus wel goed, maar de verwachtingen gaan niet omhoog. Ondanks de koersdalingen blijven aandelen daardoor duur. Maar misschien is het goed om toch een beetje met het seizoen mee te bewegen. De statistieken zijn nu in uw voordeel. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ik vind de Italiaanse premier Giorgia Meloni een goede politicus. Alles wat ze doet, doet ze voor haar land. Alleen is dat niet goed voor Europa. Meloni wil dat Italianen weer trots op Italië worden. Maar als je zo doorgaat met het land vol te laden, maak je er geen trotse bewoners van, maar bedelaars. Meloni wil namelijk €24 mrd extra uitgeven om de economie te stimuleren. En hoe stimuleert ze de economie? Met belasting verlagen en met het verhogen van de uitkeringen en de salarissen van ambtenaren. Daarbovenop komt nog eens €13 mrd extra aan rentebetalingen vanwege de gestegen rente. Ach, als je al €2700 mrd aan staatsschuld hebt uitstaan, maakt het ook niet meer uit. En zo komt Italië weer een stapje dichter bij een schuldencrisis. Er komt een moment dat beleggers beseffen dat deze situatie onhoudbaar is. De ECB zag dat al een tijdje geleden aankomen en heeft daarom bij voorbaat het TPI-instrument klaargezet. To Protect Italy, tenminste, zo hebben beleggers het vertaald. Daarmee kan de ECB extra Italiaanse obligaties kopen als de rente van dat land te ver oploopt. Uit een rondgang onder beleggers blijkt dat men verwacht dat de ECB dit instrument zal inzetten bij een renteverschil tussen de Duitse en Italiaanse obligaties boven de 2,50%. Dat is nu iets boven de 2,00%. Het probleem is dat Frankrijk steeds meer op een tweede Italië gaat lijken. De overheidsschulden in percentage van de economie, zijn er van alle eurolanden het snelst gestegen. En ook Frankrijk komt met plannen om de staatsschuld verder op te laten lopen. Recentelijk kwam de regering met een subsidie voor huizenkopers, omdat woningen zo duur zijn. Ik vraag me weleens af of deze politici ook zo met hun eigen huishoudportemonnee omgaan. Gelukkig komen er nieuwe Europese begrotingsregels aan. De Maastricht-regels gaan naar de prullenbak. Tja, als je je niet houdt aan de oude regels, dan verzin je toch gewoon nieuwe? Helaas is daar in Nederland in het huidige verkiezingsgeweld totaal geen aandacht voor. Voeg daar bij het feit dat anti-Europapartijen een steeds grotere stem krijgen. De AfD (extreemrechts en anti-Europa) is nu bijvoorbeeld de tweede partij in Duitsland. En die willen echt niet voor de Italiaanse schulden opdraaien. Ik voerde deze discussie met een Engelse collega in de kroeg (na het werk). Hij is een fervent bremainer, dus antibrexit. Maar als hij de Europese financiële en politieke situatie van nu beziet, lijkt het een treinramp in slowmotion. Je weet dat dit een keer fout gaat. Hij sluit niet uit dat de Britten over een jaar of tien terugkijken en dan blij zijn dat het Verenigd Koninkrijk uit deze politieke wanorde is gestapt. Ik ben bang dat dit zomaar eens een realistisch scenario kan worden. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is 19 oktober, Beurscrash Day. Het is alweer zesendertig jaar geleden dat Black Monday plaatsvond, de beurskrach in 1987, maar het staat in mijn geheugen gegrift. Het is de enige nacht dat mijn beleggingen mij wakker hielden. Dat is sindsdien nooit meer voorgekomen. Sell Down to the Sleeping Point (Verkoop tot je weer kan slapen), is een wijs beursgezegde. Ik heb deze les op een harde manier geleerd. Het betekent waarschijnlijk ook dat ik sindsdien veel te veilig heb belegd en dus te weinig rendement heb gemaakt. Als je de kranten van toen erop naslaat, werden er diverse triggers en oorzaken gegeven. Zoals de Palestijnse opstand. En het feit dat aandelenkoersen al zolang aan het stijgen waren, dat een correctie niet kon uitblijven. Een andere verklaring vond men in het strakke monetaire beleid van de Fed na het Louvreakkoord. Daardoor daalde ook de geldhoeveelheid en dat is meestal een teken dat er een recessie aankomt. De trigger werd gevonden in de automatische handelssystemen. Als je het niet weet, kun je altijd de computer de schuld geven. Zo te zien is zelfs achteraf verklaren niet altijd even makkelijk. Zou er morgen een crash komen, dan zou je ook nu bijna al deze verklaringen kunnen noemen. Ik kijk liever naar de fundamentele oorzaken van de crash. En die waren simpel, de rente steeg in rap tempo. Hij stond begin 1987 op 7% en vlak voor de beurscrash op 10%, terwijl tegelijkertijd de waardering van aandelen steeg. Aandelenbeleggers stonden erbij en keken ernaar. Tot het moment dat men het vertrouwen verloor en er paniek uitbrak. En ook nu zien we weer een stijgende rente plus hoge waarderingen. Het geeft mij een beetje een 1987-gevoel. Maar aangezien u in deze column al genoeg sombere verhalen leest, zal ik het proberen van de positieve kant te benaderen. In 1987 stond de rente 10% en nu nog niet op de helft. En nu worden de winsten en de waarderingen gedreven door de Magnificent 7, de grote techfondsen, zoals Apple, Meta en Amazon. Daar blijven de winsten almaar stijgen, wat de economie ook doet. Of het nou een recessie wordt of een softlanding-scenario. Tenminste, daar gaan beleggers nu van uit. Maar goed, voorlopig worden de Amerikaanse winsten ietsje omhoog bijgesteld. Hoe je het ook wendt of keert, dat is positief. Het belangrijkste verschil is misschien wel de risicopremie. Dat is het verschil op het verwachte rendement op aandelen en op obligaties. In 1987 daalde die van +1% naar -3%. Nu van +3% naar +1%. Dus nee, 2023 is geen 1987. Maar bedenk wel, de geschiedenis herhaalt zich nooit precies, maar rijmt wel. Dus ik sluit een lightversie van 1987 toch niet uit. Hè, ben ik toch weer somber. Maar misschien hoort dat er wel een beetje bij, op Beurscrash Day. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als de koersen met 20% zijn gedaald vanaf de top, dan spreken we van een bearmarkt. In aandelenland komt dat eens in de vier tot zes jaar voor. In obligatieland bijna nooit, tenzij het om een land met een dubieuze reputatie gaat. Maar nu zijn de koersen van Europese en van Amerikaanse tienjarige obligaties met ruim 25% gedaald. We zitten dus in een echte obligatiebearmarkt. Dat is uniek. In de afgelopen maanden schoten de rentepercentages extra hard omhoog. Achteraf had iedereen een verklaring: de sterke Amerikaanse economische groei, de stijgende olieprijs, of de stijging van de dot plot, de puntenwolk met de renteverwachtingen van de Fed-leden. Wie die dot plot-verklaring aanhoudt, moet wel heel goede ogen hebben, want de verschillen waren amper zichtbaar. De mooiste verklaring vind ik de stijging van de term premium. Veel mensen moesten eerst even googelen wat de term premium precies inhoudt. Het is de premie die je op tienjarige obligaties ontvangt, in vergelijking met tien éénjarige leningen na elkaar. Er zijn diverse diepgaande studies met allerlei enorme modellen over gemaakt, maar die bieden geen toegevoegde waarde. De term premium is namelijk helemaal geen verklaring, maar het gevolg van vraag en aanbod. En daar is wel het een en ander in veranderd. Zo zullen Amerikaanse banken niet zoveel staatsobligaties meer kopen. Sommige regionale banken hadden er te veel van op hun balans staan, wat leidde tot de bankencrisis dit voorjaar. Ook de Chinese overheid is met de huidige geopolitieke spanningen niet zo happig meer om te kopen. En de grootste opkoper, de Amerikaanse Federal Reserve, zit nu eerder aan de verkoopkant. Geen QE (quantitative easing) meer, maar QT (quantitative tightening). Ook aan de aanbodzijde is het nodige veranderd. De Amerikaanse overheid moet gigantische bedragen lenen: $4500 mrd in de komende twaalf maanden. Maar het was allang bekend dat de financiën daarvan uit de hand lopen. Zie ook mijn column van augustus: Garantie op 150% koerswinst. De tekorten van de VS gaan nu zelfs die van Italië voorbij. Dan heb je het wel heel bont gemaakt. De afgelopen maand is het voor de markt opeens een probleem geworden. Ik blijf het bijzonder vinden dat een bestaand probleem opeens wordt ontdekt en dan pas een issue is voor beleggers. Maar wat nu? Het is een goede beleggingsstrategie om in een bearmarkt te kopen. Maar houd er rekening mee dat koersen altijd nog verder kunnen dalen. Op Amerikaanse staatsobligaties ontvangt u nu een mooie 4,6% rente. Maar of het echt een goede langetermijnbelegging is? Het geruzie onder Amerikaanse politici, de enorme staatsschuld van $33.500 mrd en het continue begrotingstekort van 6% geven duidelijk aan dat deze Treasury's geen risicoloze belegging meer zijn. Over de column van Corné van Zeijl Corné van Zeijl is analist en strateeg bij Cardano en belegt ook privé. Reageer via [email protected]. Deze column kun je ook iedere donderdag lezen in het FD.See omnystudio.com/listener for privacy information.