MISCHA!

Leve de kroeg! Waar we onze rollen bij de voordeur laten, waar we ongecompliceerd en gelijkwaardig met elkaar in gesprek gaan, zonder te focussen op onze verschillen. In zijn nieuwste boek onderzoekt hij hoe we dat ook kunnen toepassen in het echte leven.

Hoe kan het dat we de ene ramp vergeten en de andere ramp in ons geheugen gegrift staat? En hoe kun je ervoor zorgen dat de solidariteit na het plaatsvinden van zo'n ramp zo lang mogelijk standhoudt? Ze schreef een boek over onze vaderlandse rampen - van Middeleeuwen tot nu - en er zijn opvallend veel overeenkomsten.

In zijn programma's is 'de draai' een terugkerend thema. In zijn persoonlijke leven is hij juist een man 'van kleine stapjes, van geleidelijkheid'. We spraken over zijn nieuwe seizoen van 'God, Jesus, Trump!', over Op1, de fitties op X en de basiszekerheden van zijn geloof.

Alles heeft een begin, een plot, een einde. Of het nu om een column, een film, een parfum, een kledingstuk of een fles wijn gaat. Hij vindt er de woorden voor en deelt deze het liefst binnen zijn bubbel. Levenslessen: Maken maakt kwetsbaar. Wijn is geen therapie. En geluk is: een kind maken, dat kind een croissant geven en dat aanschouwen.

De Matthäus van Bach is als het kijken naar de sterrenhemel. Je voelt je klein en nietig, ook als je er niets vanaf weet. Maar als je zijn podcasts over de Matthäus en de Johannes beluistert, ervaar je nóg meer plezier. We spreken over de evangelist, de aria's, de choralen. En de les die we uit dit alles kunnen trekken: 'Mededogen, dát brengt ons verder.'

De liefdevolle blik, dat is het uitgangspunt voor de voorstellingen die ze samen met Yentl maakt. We luisteren naar De Jeugd van Tegenwoordig en we spreken over de houdbaarheid van kleinkunst, over moed. Waarom een technicus aan de crack niet grappig is. En waarom het wel grappig is als je niet weet of de vader van je goede vriend Bob nou wel of niet is overleden.

Ze schuwt het persoonlijke niet. Als ze er via haar eigen verhaal in slaagt om andere mensen te raken, dan gaat het uiteindelijk over hen. We spraken over verlies, over de kracht van Maria en over moederschap.

Ruimte innemen, dat gaat haar het beste af op een podium. Op dit moment doet ze dat met een voorstelling over de kunst van het liefhebben. Dus we spraken over opnieuw beginnen, haar liefde voor Frénk, de lichtheid koesteren en de kunst van het vergeven, je realiseren 'dat niet alles over jou gaat, het leven gaat ook over andere mensen'.

We spraken over de vruchtbaarheidsongelijkheid, over me-too, consent als ondergrens, over wanneer het zin heeft om individuele ervaringen te delen, en waarom ze jeuk krijgt van de term 'gebroken gezin'.

In zijn rapteksten spreekt hij zichzelf toe. En het werkt. Toveren, noemt hij het zelf. Hiphop beschouwt hij overigens als de thermostaat van de samenleving. En een tool om de wereld te veranderen. Verder: waarom de islam zijn thuis is, waarom je consequent moet groeten, zeker in Amsterdam-Noord. Waarom keuzes waardevoller zijn dan kansen. En waarom je je altijd moet afvragen: 'Wat zou Tupac doen?'

Inlevingsvermogen, empathie en vriendelijkheid. Dat zijn waarden die we hogere prioriteit mogen geven, wat hem betreft. En ons daarnaast meer richten op mooie dingen bedenken en maken, in plaats van al die meningen de wereld in slingeren. Verder spraken we over He-Man, Tina Turner en zijn onderbroekendroomdeal.

Inmiddels weet hij wat werkt in zijn strijd tegen de klimaatcrisis. Je uitspreken, dus zeggen dat je je zorgen maakt én verkondigen wat je doet, het liefst zo luid mogelijk. Het gesprek aangaan, zonder opgeheven vingertje. En actie. Dus demonstreren. Tot aan het punt waarop je geweld toepast.

Er schuilt een complotdenker in ons allemaal. Simpelweg omdat we vanuit ons overlevingsinstinct uit moeten gaan van het slechtst denkbare scenario. En we houden nou eenmaal van verhalen, ook omdat ze ons helpen in het begrijpen van de werkelijkheid.

We overschatten onszelf, we verzinnen verhalen om onze eigen inconsequenties recht te breien. We denken onszelf te kennen, maar dat valt vaak tegen. We denken op de momenten waarop we eigenlijk iets moeten doen. We luisteren naar onze kleuterstem en zetten ons verstand op nul, terwijl we dat eigenlijk met ons gevoel zouden moeten doen.

Iedere Nederlander zijn of haar eigen media-archief. Daar droomt hij van. En dat archief moet waardenvrij zijn. We luisteren naar de Apollo 11 en naar Bløf. We spreken over de regenjas van de vieze man, zijn diepe bewondering voor Philip Bloemendal en zijn geloof in de oneven kant van het leven.

Hoe balanceer je als royaltyverslaggever tussen enerzijds het jagen op een scoop en anderzijds een goede verstandhouding met het Koningshuis? Wat vindt Koningin Maxima écht van hem? En waar komt zijn fascinatie voor de Oranjes eigenlijk vandaan? Tot slot: hoe Koningsdag een stuk leuker kan dan dit.

Als kind reed ze op een pony die al bij de eerste hindernis weigerde te springen. Het leverde haar een belangrijke levensles op: zoek de fout altijd bij jezelf. We spraken over Op1, over interviewen, de EO, haar ideale talkshow aan de keukentafel van haar ouders en het vertrouwen dat 'het altijd goed komt, ook al denk je dat dat niet zo is.'

'Mag ik mijn sokken aanhouden?' Dat is de meestgestelde vraag in de behandelkamer van deze gynaecoloog. Maar nog interessanter zijn de zogenaamde deurknopvragen: de verrassende vragen die haar patiënten stellen terwijl ze op het punt staan om weer naar buiten te lopen. We spreken over de schoonheid van haar vak en over de gevaarlijkste reis die wij allen afleggen: de geboorte.

Het klinkt zo mooi: lessen trekken uit de geschiedenis. Maar daar is kennis en relativeringsvermogen voor nodig. We spraken over Jan van Leyden, de gebroeders De Witt, de waarde van sorry zeggen voor iets dat ver achter ons ligt. En over de huidige journalistiek.

Hoe kleiner hij zich voelt, hoe gelukkiger hij is. 'Als ik oog in oog sta met de kosmos, dan doe ik er helemaal niet meer toe en wordt er niks van me gevraagd.' We spraken over het onverklaarbare en hoe de sterrenkunde hem aan het wankelen bracht. Over de perfecte afstand tussen de sterren en de schoonheid van de kosmische blik die hij iedereen toewenst.

We spraken over geloof, hoop en liefde. Die overigens volledig met elkaar vervlochten zijn. Want haar geloof geeft haar hoop. En dankzij die hoop kan ze een daad van liefde doen: opkomen voor datgene wat het meest kwetsbaar is.

Uitleggen hoe oorlog écht werkt, dat is één van zijn missies. Via podcasts, via theatershows, via interviews. Dus we spraken over normen, waarden, deugden, vergeving en zijn enorme vertrouwen - ondanks alles - in de mens.

Ze is niet bang om zichzelf onder een vergrootglas te leggen en zich af te vragen of ze echt voor verandering zorgt met de documentaires die ze maakt? Hoe bevoorrecht is ze zelf? Hoe ver gaat ze om het beste voor haar kind te bereiken? En wat is dat 'beste' dan? Verder spraken we over de grenzen van een grap, de loonkloof, relaties en jawel, Herman van Veen.

Eigenlijk heeft ze al tien keer hetzelfde boek geschreven. Dezelfde boodschap, maar iedere keer aan iemand anders gericht. Op haar twintigste wist ze hoe ze wilde leven en godzijdank was daar het feminisme om haar te vergezellen op die reis. We spraken over moederschap, haar late geloof en over de liefde: 'het is mooi geweest'.

Wat gebeurt er met het begrip feminisme als je het vrouwzijn eruit haalt? Trouwens, wat is een vrouw? En wat is het effect van weglachen op de langere termijn? Antwoord op deze vragen én prachtige muziek voor in de auto, in het donker, in de regen, terwijl je ruitenwissers van rechts naar links bewegen.

Hoewel hij vindt dat we oosterse filosofie niet moeten gebruiken als leverancier van levenslessen, komen er opvallend veel levenslessen voorbij in dit uur. We spraken over ruimte scheppen door 'zachtjes te duwen', zuiverheid, tegenslag en dat wat we niet weten, belangrijker is dan wat we wel weten. 'Het leven is onzeker en zo vluchtig als een zeepbel.'

Hij vindt dat journalisten meer zelfreflectie moeten tonen. Dus natuurlijk spreken we over de bevindingen van de Commissie Van Rijn en de NOS. Ook pleit hij voor meer transparantie en hoe dat het vertrouwen in de journalistiek kan herstellen. Verder: zijn liefde voor de journalistiek, dat ene steekincident en de lessen die hij zijn (klein)kinderen wil meegeven.

Er is een grens aan de hoeveelheid ellende die je als mens tot je kunt nemen. Dus een technisch rechercheur zou eigenlijk na 8 jaar werken op plaats delict moeten worden herplaatst, vindt hij. Hij blikt terug op zijn werkzaamheden omtrent MH17 en vertelt hoe het is om op de terugweg naar huis op de binnenkant van je wang te bijten om maar niet te gaan huilen.

Alsof je aan een rafeltje trekt en je dan pas ziet hoe groot het weefsel is. Zo omschrijft ze de bevindingen van de Commissie Van Rijn. We spraken over wie er mag spreken en wie er even zijn of haar mond moet houden. En ze brengt een ode aan de introverte mens, aan Neil Diamond én het huwelijk.

Hij ziet het veel om zich heen. Mensen die niet alles uit het leven halen, mensen die veel beter kunnen presteren. De levenslessen die hij leerde als commando deelt hij graag met anderen. Groeien doet pijn. Doe morgen iets anders dan vandaag. En: ego’s moeten altijd ondergeschikt zijn aan het doel. Het team, de taak en ik. Dat is de volgorde.

Je bent veel minder nietig dan je denkt, dat is zijn boodschap. We hebben veranderkracht, juist in tijden van instabiliteit en chaos. En weerstand? Dat is de eerste stap naar contact, een teken dat je op de juiste weg bent. En activisme, dat mag wel wat warmer én vrolijker: 'Boosheid werkt niet bij transities'.

Dat het er gewoon mag zijn, zonder bedoeling, zonder controle. Dát vindt hij de kracht van poëzie. We spreken over thuis, over missen en over de heerlijkheid van de woorden vinden voor datgene wat je voelt, zodat anderen je eindelijk begrijpen.

Een beter begrip van radicalisering, dát is het streven van deze filosoof en theoloog. Door te erkennen dat iedereen de potentie heeft om te radicaliseren. En vervolgens met elkaar in gesprek te gaan. Verder spraken we over de irrationele argumenten van gelovigen én van atheïsten.

Wanneer is een stereotypering racistisch? We blikken terug op die ene cartoon die offline werd gehaald. We praten over de schoonheid én de complexiteit van het vak. Hij legt uit waarom hij vindt dat alles wat twintig jaar geleden kon, nu nog steeds moet kunnen. En hij vertelt waarom hij stopt bij de Volkskrant.

Is er nog een plek waar je écht vrij bent? Waar niet alles wat je zegt en doet wordt geregistreerd door apps, sensoren, overheid, camera's, computers? Kortom, de grenzen van het toelaatbare als het gaat om privacy.

Bij grensoverschrijdend gedrag laveren organisaties tussen overreageren en doofpot, vindt ze. Hoogste tijd voor een gulden middenweg. Hoe? Door onszelf te trainen in het voeren van ongemakkelijke gesprekken. Verder spraken we over de olifant in de kamer die eigenlijk in ons hoofd zit. En over dat ene feestje met de dansvloer en de playlist.

Ze is niet degene die de deuren intrapt, maar ze is wel degene die vervolgens het gesprek aangaat. Tenminste, zolang er ruimte is voor grijstinten. Woke is ze, en trots dat ze dat is. En ja, het mag wat haar betreft allemaal wel wat sneller.

Eigenlijk komt alles wat ze maakt voort uit wat er hapert of misgaat in haar eigen leven. De wil om dat te begrijpen én te veranderen. We bespreken haar nieuwe podcast over levenslessen. Ze deelt de levenswijsheden van haar vader, van haar moeder. Ze vertelt over denkverdriet en melancholie: 'een loep van verdriet'.

De plantaardige omwenteling, oftewel vlees en zuivel grotendeels plantaardig maken. En dat voor 2050. Hoe dat moet en hoe dat er uitziet, dat bespreken we. Daarnaast zijn manier van ondernemen: gewoon beginnen en er vanuit gaan dat het mislukt, dan valt het altijd mee.

Eten is altijd betekenisvol, vindt ze. Het verbindt. En wat je eet, wat je niet eet, waar je eet, met wie je eet, het bepaalt wie je bent. Je identiteit. We spraken over het brood van haar moeder, over wat gezond eten nu echt is en over culinaire toeëigening.

We spraken over de verbindende kracht van muziek. Hoe competitie niet past binnen die muziek. Over de reis die ze aflegt, die zoektocht naar haar eigen stem. Over geloof, gospel, houvast en dankbaarheid.

Er zijn voldoende redenen om boosheid te voelen, maar ze heeft gemerkt dat het duurzamer én effectiever is om boosheid te omhulzen - is dat een woord? - met liefde. Verder spraken we over perspectieven, het wisselen daartussen en de grenzen ervan.

De Verenigde Staten verblijden, verrassen én verbijsteren hem nog altijd. We spreken over het vaste verloop van de culture wars, over de 'cover the zone with shit'-strategie. Herinneringen aan een camper vol dierbaren met James Taylor als soundtrack. En natuurlijk komen Op1 en de Charries ook nog even voorbij.

Of er meer is dan dit. Waarom we er zijn. Wat bewustzijn is. Het zijn vragen die hem bezighouden en waar hij opvallend heldere antwoorden op heeft. Verder spraken we over het mirakel van Chat GPT, over het mirakel van onze smartphone en over het feit dat we dit allemaal zo snel gewoon zijn gaan vinden.

Hij schreef een boek dat hij nooit had willen schrijven: 'Nu ben ik mijn kinderen kwijt'. Zijn zoon Pascal werd op 16-jarige leeftijd vermoord. Zijn zoon Remy maakte vervolgens een einde aan zijn leven. We spraken over hoe je na zo'n verlies weer verder gaat. Praten over zelfmoordgedachten? Dat kan anoniem, chat via www.113.nl of bel gratis 0800-0113.

Meiden! Zo beginnen de filmpjes waarin ze meiden - 'iedereen is een meid, het is een lifestyle' - een hart onder de riem steekt. En een reality check geeft: 'Ga gewoon lekker leven, uiteindelijk zien we er toch allemaal uit als een verschrompelde perzik'. We spraken over fatshaming, fatwashing en haar 'als niemand het doet dan doe ik het zelf wel'-carrière.

We spreken over zijn liefde voor muziek, voor politiek, voor het maatschappelijke debat. Hij vertelt wat hij van zijn vader heeft geleerd. Hij doet een mooie imitatie van Erik de Zwart. Er zijn woorden van Jeroen van Inkel. En eindelijk weten we wat hij laatst in het TALPA-gebouw deed.

Ze was jarenlang verslaggever bij Vroege Vogels, we hoorden hoe ze de natuur in trok, op zoek naar boommarters, kakkerlakken, houtpantserjuffen en klapeksters. En dat alles voor die ene radioreportage. Maar nu, op papier, is er meer ruimte voor de fantasie. De wat-als-wendingen waar ze zo van geniet als verhalenverteller.

Na de 'killerbody' is het nu tijd voor de 'killermindset'. Oftewel, patronen bij jezelf ontdekken en deze doorbreken. We spraken over haar eigen patronen, haar ruime ervaring met liefdesverdriet en waarom manifesteren alleen niet werkt.

Het is te simpel om te zeggen dat je wel of geen veerkracht hebt, omdat het continu in beweging is. Soms is het op, maar het goede nieuws is: je kunt het zelf bijvullen. Liefst met wat hulp van je omgeving. We spraken over die zoektocht in jezelf, hoe je omgaat met tegenslag en over de kracht van vriendschap.