Hlaðvarp Heimildarinnar

Kaflar 8-11 í Harry Potter og dauðadjásnunum eru til umræðu. Spennan magnast enn á ný og uppi verður fótur og fit í brúðkaupinu í Hreysinu þegar dráparar Voldemorts birtast. Galdramálaráðuneytið er fallið. Harry, Hermione og Ron komast naumlega undan og eru nú á flótta og í felum. Harry fær efasemdir um Dumbledore, við komumst að því hver R.A.B. er og sjáum aðra hlið á húsálfinum Kreacher. Emil og Bryndís taka sinn tíma í að ræða síðustu bókina enda mætast þar allir þræðir bókaflokksins.

Moltugerð er vísindi og list; hringrás lífsins. Fylgstu með þegar gulrót verður aftur að gulrót. Af jörðu ertu kominn – að jörðu skaltu aftur verða. Heimajarðgerð er nýja súrdeigið. Það hefur gripið um sig moltuæði og hér í þessum þætti getur þú heyrt allt um heimajarðgerð. Umsjón­­­ar­­­menn eru Freyr Eyj­­­ólfs­­­son og Þóra Mar­grét Þor­­­geir­s­dótt­­­ir.

Apple ætlar að umturna gleraugnamarkaðinum á næstunni og er fyrirtækið víst að þróa gleraugu með viðbættum veruleika (e. augmented reality). Það er ekki staðfest en slatti af orðrómum komnir á kreik sem við förum vel yfir. HBO bætir við þriðju streymiveituþjónustunni sem enginn getur keypt á Íslandi: HBO Max. Facebook kynnir nýja fjarfundalausn eða fjarspjallslausn sem heitir CatchUp sem vonandi enginn mun nota. Stjórnendur í þætti 238 eru Atli Stefán, Kristján Thors, Gunnlaugur Reynir.

Konfúsíus er að öllum líkindum áhrifamesti fræðimaður allra tíma, en í tvö þúsund ár var börnum elítunnar kennd heimspeki hans, með það að marki að gera þau að hæfum stjórnendum og góðum manneskjum. En í hverju felst konfúsíanismi, er hann trúarbrögð, stjórnmálastefna, lífsspeki eða uppeldisfræði? Og hvernig í ósköpunum tókst lágt settum embættismanni að verða að goði – tilbeðnu um alla Austur-Asíu fyrir visku sína? Í þessum þætti verður reynt að svara þessum spurningum en fókusinn verður aðallega á sögu Kína frá því siðmenning hófst við gula fljótið þar til Liu Bang stofnaði Han-veldið. Stuðst er við þýðingar Ragnars Baldurssonar á Speki Konfúsíusar frá 2006, í beinum tilvitnunum í meistarann. Snæ­­björn Brynjar­s­­son­ rit­höf­und­ur og þátta­stjórn­andi Sögu Jap­ans hefur lengi verið heill­aður af land­inu og hér heldur hann áfram að fjalla um sögu þess og menn­ingu.

Móðir mín í kví kví: Eitt af því óhugnalegasta í íslenskum þjóðsögum eru sögur af barnadraugum, svokölluðum útburðum. En það sorglega er að það var oft sannleikskorn í sögnunum. Ýmislegt gerði það að verkum í gamla íslenska bændasamfélaginu að foreldrar sáu enga aðra leið en að bera út nýfædd börn sín. Hvað gæti mögulega rekið fólk út í slíkt?

Umhverfismál og loftlagsbreytingar hafa verið eitt af brýnustu málefnum heimsins undanfarin ár og þó að við lítum stundum á heimili þeirra innan raun- og náttúruvísinda, þá skiptir sjónarhorn félagsvísindanna ekki síður máli til að skilja áhrif þeirra á líf einstaklinga og hópa, sem og áhrif okkar á umhverfið. Til að ræða þetta spjallaði Sigrún við Malcolm Fairbrother en hann er prófessor í félagsfræði við Háskólann í Umea í Svíþjóð og gegnir að hluta til sömu stöðu við Háskólann í Graz í Austurríki. Malcolm hefur skrifað á sviðum umhverfis- og stjórnmálafélagsfræði og þá sérstaklega hefur hann velt fyrir sér hvaða áhrif traust hefur á það hvað fólk er tilbúið að leggja á sig í umhverfismálum. Þau Sigrún ræða rannsóknir hans sem tengjast alþjóðavæðingu, trausti og umhverfismálum og fara einnig lauslega yfir hvers vegna COVID-19 er félagsfræðilega áhugavert og upplifun hans á leið Svía varðandi heimsfaraldurinn.

Sorplaust líf er hugmyndafræði sem miðar að því að forðast alla sorpmyndun og sóun eins og frekast er mögulegt. Þegar kemur að framleiðslufyrirtækjum hvetur hún til hringrásarhagkerfis, en á heimilum fær hún einstaklinga til að sýna ábyrgari neytendahegðun. Umsjón­­ar­­menn eru Freyr Eyj­­ólfs­­son og Þóra Mar­grét Þor­­geir­s­dótt­­ir.

Í þessum þætti er fjallað um stóra samhengið, hvernig búddhisminn barst um Austur-Asíu og óvæntar tengingar milli Kína og Rómarveldis. En hvað hefur það með Japan að gera í dag? Bon-hátíðina og söguna um hérann sem stökk til Japans á baki hákarla?

Ísland er í alvarlegri efnahagskreppu. Fyrirliggjandi er mörg hundruð milljarða króna tap á rekstri ríkissjóðs í ár, tugir þúsunda eru án atvinnu að öllu leyti eða hluta og þúsundir fyrirtækja standa frammi fyrir algjörri óvissu um hvort þau lifi eða deyi. Kjarninn hitti alla þrjá leiðtoga stjórnarflokkanna til að ræða þeirra sýn út úr þeim aðstæðum sem nú blasa við. Síðust í röðinni er Katrín Jakobsdóttir.

Tæknivarpið fer yfir fréttir vikunnar og það er nóg að frétta. Það eru komnar háværarar raddir um að iPhone 12 muni seinka og meðal annars frá Jon Prosser. Síminn kynnir nýja skýjalausn fyrir einstaklinga undir nafninu Ský. John Gruber og Ben Thompson eru komnir með nýtt hlaðvarp og það kostar $5 á mánuði. Er það þess virði? Lenovo Chromebook Duet tölvan fær svo glimrandi dóma að Gulli er kominn með augastað á annarri Chromebook sem hann mun aldrei kaupa. Stjórnendur þetta skiptið eru Andri Valur, Atli Stefán og Gunnlaugur Reynir.

Í þessum þætti er komið að sjálfri mér. Af ýmsum ástæðum hafa nýir þættir tafist og ég taldi réttast að kynna mig almennilega. Hlustið á mig tala um það sem ég hef gert síðustu 10 árin, hvernig ég endaði þar sem ég er í dag og hvaða lærdóm ég dreg af þessu öllu saman.

Ísland er í alvarlegri efnahagskreppu. Fyrirliggjandi er mörg hundruð milljarða króna tap á rekstri ríkissjóðs í ár, tugir þúsunda eru án atvinnu að öllu leyti eða hluta og þúsundir fyrirtækja standa frammi fyrir algjörri óvissu um hvort þau lifi eða deyi. Kjarninn hitti alla þrjá leiðtoga stjórnarflokkanna til að ræða þeirra sýn út úr þeim aðstæðum sem nú blasa við. Í dag er rætt við Sigurð Inga Jóhannsson.

Hugtakið ærsladraugur, eða poltergeist, er frekar nýtt í íslensku og áður voru notuð orð eins og gangári, skarkári, fjandi, djöfull, djöfulgangur eða annað til að lýsa óupplýstum og dularfullum atburðum sem seinna voru flokkaðir sem ærsladraugar. Við skoðum þrjá hressa íslenska ærsladrauga frá 18. og 19. öld sem voru vel skrásettir af samtíðarfólki en engin skýring fannst á þrátt fyrir rannsóknir.

Ísland er í alvarlegri efnahagskreppu. Fyrirliggjandi er mörg hundruð milljarða króna tap á rekstri ríkissjóðs í ár, tugir þúsunda eru án atvinnu að öllu leyti eða hluta og þúsundir fyrirtækja standa frammi fyrir algjörri óvissu um hvort þau lifi eða deyi. Kjarninn hitti alla þrjá leiðtoga stjórnarflokkanna til að ræða þeirra sýn út úr þeim aðstæðum sem nú blasa við. Fyrstur í röðinni er Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra.

Ráðgjafinn og frumkvöðullinn Jökull Sólberg er gestur Tæknivarpsins í þessari viku. Meðal umræðuefna er framtíð örflæðis á höfuðborgarsvæðinu og stiklað er á stóru varðandi úrval rafskúta og rafhjóla og nýja sprotann hans Jökuls, Planitor.io. Umsjónarmenn þáttarins eru Gunnlaugur Reynir og Axel Paul.

Þetta skiptið er sérstakur viðtalsþáttur hjá Tæknivarpinu. Atli Stefán og Andri Valur taka viðtal við forstjóra Vivaldi: Jón Von Tetzchner. Vivaldi er íslenskur vafri sem hefur verið í þróun í nokkur ár og kom út ný útgáfa á dögunum. Jón er staddur í Bandaríkjunum og spjallaði við okkur í gegnum Skype.

Hefur maður einhver áhrif? Getum við virkilega breytt heiminum? Já, við trúum því. Allt sem þú gerir skiptir máli. Þú getur haft áhrif. Ekki leggjast í kör og grenja. Brettu upp ermarnar og byrjaðu að flokka. Það hreinsar bæði umhverfið og sálina.

Hvenær byrjuðu Japanir að borða súshí? Af hverju er Japan kallað Japan? Og hver er þessi Himiko, nornadrottning sem kínversk sagnarit skrifa um og drottnar yfir eyjum í austri skammt frá löndum nakta fólksins, dverganna og mannanna með svörtu tennurnar? Þessum spurningum og fleirum verður svarað í þessum þætti sem gerist undir lok Yaoyoi tímabilsins milli 50-300 eftir krist þegar fyrstu rituðu heimildir um mannfólk í Japan eru ritaðar. Persónur og leikendur eru keisarinn af Cao Wei, konungurinn af Na og að sjálfsögðu Himiko, goðsagnakennda drottningin sem hugsanlega var fyrsta konan til að stýra Japan.

Það er komið að okkar eina sanna raðmorðingja; Axlar-Birni! Hann var víst ekki slæmur í öxlunum, heldur bjó hann á bænum Öxl á Snæfellsnesi fyrir 400 árum. Staðreyndir og sagnir gætu því eitthvað hafa skolast til á leiðinni en sagan er góð þrátt fyrir það.

Valgerður S. Bjarnadóttir, nýdoktor í menntunarfræði við hug- og félagsvísindasvið Háskólans á Akureyri (HA) og Andrea Hjálmsdóttir, lektor í félagsfræði við félagsvísindadeild HA, vinna um þessar mundir að afar áhugaverðri rannsókn undir yfirskriftinni „Lífið á tímum kórónuveirunnar: Breytingar á fjölskyldulífi, atvinnu og ábyrgð“. Tilgangur rannsóknarinnar er annars vegar að fá yfirsýn yfir breytingar á daglegu lífi barnafjölskyldna sökum COVID-19 faraldursins með dagbókarfærslum foreldra og hins vegar að öðlast dýpri skilning á upplifun og reynslu foreldra um áhrif ástandsins á samræmingu fjölskyldulífs og vinnu með viðtölum. Valgerður og Andrea spjölluðu við Guðmund Oddsson, dósent í félagsfræði við félagsvísindadeild HA, um náms- og starfsferil sinn, rannsóknaráherslur og reifuðu frumniðurstöður úr fyrrnefndri rannsókn á áhrifum COVID-19 faraldursins á barnafjölskyldur. Fyrstu umferð gagnaöflunar fyrir umrædda rannsókn er nýlokið (dagbókarfærslurnar) og fáum við að skyggnast aðeins í pakkann.

Emil og Bryndís halda áfram umræðum um 7. bókina, Harry Potter og dauðadjásnin. Í 5.-7. kafla erum við stödd í Hreysinu, heimili Weasley-fjölskyldunnar, þar sem meðlimir Fönixreglunnar safnast saman eftir hrottalega árás Voldemorts og drápara hans. Einn meðlimur reglunnar er fallinn, George hefur misst annað eyrað, Harry á bráðum afmæli, Hermione hefur komist yfir bækur um helkrossa og galdramálaráðherrann Rufus Skrimgur mætir á svæðið og afhendir Harry, Ron og Hermione muni sem Dumbledore arfleiddi þau að. Þetta virðast vera handahófskenndir hlutir en svo er víst að galdrameistarinn heitni hafði ýmislegt í pokahorninu …

Í þessum nýju hlaðvarpsþáttum er fjallað um umhverfismál, endurvinnslu, sjálfbærni og sorplausan lífsstíl. Umsjónarmenn eru Freyr Eyjólfsson og Þóra Margrét Þorgeirsdóttir. Þóra Margrét hefur vakið athygli fyrir erindi sín um flokkun, endurvinnslu og sorplausan lífstíl en hún þýddi bókin Zero Waste Home – Engin Sóun eftir Bea Johnson sem kom út í byrjun árs. Freyr Eyjólfsson hefur unnið við útvarp og fjölmiðla í ein 20 ár en starfar nú sem samskiptastjóri Terra. Terra kostar þáttinn.

Árið 1877 kom bandaríski líffræðingurinn Edward S. Morse til Japans í leit að armfætlum og öðrum skeldýrum en hann endaði á því að uppgötva leifar fornrar siðmenningar sem var löngu horfin. En eru Japanir afkomendur þessa fólks eða bronsaldarfólksins sem kom síðar frá meginlandi Asíu? Úr því var skorið með mjög sérkennilegri rannsókn árið 2009 sem fól í sér mikið af eyrnamerg.

„Maður er að reyna að skrifa ekki næstu COVID-19 mynd, maður heldur sig frá því ... reynir frekar að einbeita sér að einhverju skemmtilegra sem kannski hressir fólk,“ sagði Ottó Geir Borg, aðspurður hvaða áhrif faraldurinn hefði á störf handritshöfunds. Ottó Geir hefur unnið við handritsskrif, ráðgjöf og kennslu í um 20 ár. Það tók 7 ár að koma fyrsta handritinu á hvíta tjaldið, en myndin sló í gegn og Ottó hefur ekki stoppað síðan.

Það er bara fullt að frétta í tækniheiminum, meira að segja hér á Íslandi. Nova er komið með 5G leyfi út árið 2021 og ætlar að fara að skrúfa frá hraðanum í þéttbýlum. Vodafone kemur út úr skápnum með slappa þjónustu og lofar öllu fögru með nýrri markaðsherferð sem ber titillinn „Nýtt upphaf”. Það er sjaldséð í auglýsingabransanum að viðurkenna mistök og spennandi að sjá hvort góðvinur (mögulega fyrrum) Tæknivarpsins, markaðsstjóri Vodafone Magnús Hafliða, nái árangri með herferðinni. iPhone SE er líka kominn í sölu og við erum farin að finna fyrir nýja genginu á Íslandi. Svo loksins eru herra Einstein.is og Simon.is komnir með draumatölvuna sína: Apple hefur kynnt nýja MacBook Pro 13 fartölvu. Þið trúið ekki hve lengi við náðum að tala um hana! Stjórnendur í þætti 233 eru Atli Stefán, Gunnlaugur Reynir og Sverrir Björgvins

Það hlaut að koma að því að Myrka Ísland fjallaði um mál málanna; pestina sem heimsótti okkur fyrir rúmum 100 árum og bar það villandi nafn, spænska veikin. Hún gerði mikinn usla á mjög skömmum tíma og eymdin í Reykjavík og öðrum kaupstöðum varð fólki minnisstæð lengi á eftir. Þetta er áhugavert að skoða í ljósi nútímans, ekki til að hræða heldur til að fræða og jafnvel til að velta fyrir okkur hvað við höfum lært af þessu öllu saman.

Ísland eignaðist á dögunum nýjan doktor í félagsfræði en þann 24. apríl varði Hildur Fjóla Antonsdóttir doktorsritgerð sína „Decentring Criminal Law: Understandings of Justice by Victim-Survivors of Sexual Violance and its Implications for Different Justice Strategies“ frá Háskólanum í Lundi. Hildur Fjóla spjallaði við Sigrúnu um námið og rannsóknir hennar og þá sérstaklega hvernig réttarstaða þolenda er mismunandi á milli Svíþjóðar og Finnlands annars vegar og Íslands, Noregs og Danmerkur hins vegar. Þar má nefna að hér á Íslandi eru þolendur vitni í máli sínu en ekki aðili eins og í Svíþjóð og Finnlandi – sem þýðir að réttindi þeirra eru minni, upplýsingagjöf ábótavant og aðgangur að bótarétti takmarkaðri. Ásamt því að ræða um þetta á fræðilegu nótunum spjalla þær um hvað hefur verið gert á Íslandi til að mynda varðandi skýrslu sem Hildur Fjóla vann að beiðni stýrihóps forsætirsráðuneytisins um heildstæðar úrbætur í þessum málaflokki.

Fáir staðir hafa jafn skemmtilega, heillandi og dramatíska sögu eins og Japan. Það er í það minnsta skoðun Snæbjörns Brynjarssonar, rithöfundar, sem lengi hefur verið heillaður af landinu, en hann lærði japönsku við Háskóla Íslands og Waseda í Tokyo. Í þessu hlaðvarpi verður kafað ofan í sögu landsins – og uppruni goðsagna og menningarlegra fyrirbrigða rannsakaður. Hvaðan komu Japanir? Var landið alltaf lokað þar til á 19. öld? Var japanska efnahagsundrið á 20. öld afleiðing einstakrar menningar Japans eða sögulegt slys? Og hvernig var súshí fundið upp? Þessum og fleiri spurningum verður reynt að svara í hlaðvarpsseríu sem spannar yfir tíu þúsund ár. Í þessum fyrsta þætti er því svarað hvernig japanski eyjaklasinn með sínum 6000 eyjum hafi orðið til. Það eru til a.m.k. tvær kenningar – og í þessum þætti heyrum við þá vísindalegu ásamt þeirri trúarlegu.

Við búum á undarlegum tímum, okkar lífstíl hefur verið raskað og atvinnulífið er í mjög sérkennilegri stöðu. Fullorðnir hafa um margt að hugsa þessa dagana, en það má hinsvegar ekki gleymast að ungt skólafólk er einnig með margt á sinni könnu. Til að veita okkur innsýn í daglegt líf námsmanns á tímum Covid-19 og samkomubanns fengum við til okkar Emmu Lind Þórsdóttur, framhaldsskólanema, og Ólaf Hálfdán Þórarinsson, gagnfræðiskólanemanda.

Það er létt yfir Sigrúnu og Önnu og efninu að þessu sinni þegar þær fara yfir nokkrar þekktar og minna þekktar fylgjur. Sumar þeirra eru jafnvel nokkuð skondnar. Hvernig voru hugmyndir fólks um fylgju nýfædds barns tengdar gæfu þess í lífinu áður fyrr? Og hvenær snerist sú hugmynd upp í andhverfu sína með ættarfylgjunum?

Sjöunda bókin, Harry Potter og dauðadjásnin, liggur fyrir. Emil og Bryndís ræða fyrstu fjóra kaflana og strax er af nógu að taka. Við fylgjumst með Voldemort níðast á þjónum sínum, Harry kveður Runnaflöt og Dursley-fjölskylduna, Fönixreglan og vinir Harrys halda hlífiskildi yfir honum, en það reynist ekki nóg. Bókin er varla byrjuð og hasarinn er á háu stigi, í háloftunum. Það er ljóst að þetta verður svakaleg bók. En verður allt í lagi með Hagrid … ? Pottersen-systkinin geta varla beðið eftir því að halda áfram (eftir 7. bók fara þau yfir í aðrar bækur sem tengjast söguheiminum).

Tæknivarpið fer yfir fréttir vikunnar, og auðvitað er mikið að frétta af Apple sem virðist ekkert ætla að hægja á sér í C19. Apple Music er komið til Íslands, iPad Magic lyklaborðið og iPhone SE (2) fá dóma frá kollegum okkar og við tökum púlsinn á streymiveitustríðinu. Stjórnendur eru Andri Valur, Atli Stefán og Gunnlaugur Reynir.

Þann 15. september 1936 fórst hið fræga franska rannsóknarskip Pourqoui Pas? með manni og mús. Eða næstum því. Sagan hefur allt sem prýða þarf gott drama: Óveður, brim, mannfall, langa líkfylgd og máf. Þetta er frásögn sem varla er hægt að verða leiður á!

Það er fullt að frétta þessa vikuna í tækniheimum. Apple lætur ekki deigan síga þó geisi heimsfaraldur og kynnti nýjan síma í vikunni: iPhone SE. Það mun vera fyrsti síminn frá Apple sem endurnýtir vörunafn (þetta er samt „iPhone 8s“). Einhver grúskari náði að grafa upp úr iOS14 betunni mynd af næsta iPhone sem virðist vera eitthvað breyttur og við köfum djúpt í næsta orðróma um næsta iPhone. Ming-Chi Kuo náði líka að finna einhverja brauðmola um nýja Homepod-hátalara sem er á leiðinni. Svo fjöllum við um nýjasta aðilann á nú þegar aðþrengdum streymisveitumarkaði: Quibi. Stjórnendur í þætti 231 eru Andri Valur, Atli Stefán, Axel Paul og Gunnlaugur Reynir.

Í nýjasta þætti Klikksins ræðir gestur okkar, Thelma Ásdísardóttir, auknar líkur á heimilisofbeldi á tímum COVID-19 og mikilvægi þess að við sem samfélag bregðumst við þeim vanda. Hún fer yfir áherslur og bendir á leiðir sem við öll þurfum að hafa í huga þegar svona erfiðleikar steðja að. Börn eru sérstaklega viðkvæmur hópur sem við verðum öll að huga sérstaklega að í aðstæðum sem þessum og Thelma ræðir einnig mikilvægi þess að við látum okkur varða og tökum ábyrgð. Thelma er starfskona Drekaslóðar sem er fræðslu- og þjónustumiðstöð fyrir þolendur allskyns ofbeldis og aðstandendur. Í núverandi aðstæðum kemur fram hjá Drekaslóð – eins og hjá öðrum samtökum sem sinna málaflokknum – að hættan á auknu heimilisofbeldi sé til staðar og að mikilvægt sé að aðilar bregðist hratt og örugglega við. Drekaslóð hefur aukið ráðgjafaþjónustu sína til að mæta því ástandi sem nú er uppi og hefur opnað hjálparlínu í síma 551-5511 mánudaga-fimmtudaga 13:00-16:00. Einnig viljum við benda á Bjarkarhlíð Reykjavík s.553-3000, Bjarmahlíð á Akureyri s.551-2520, Hjálparsíma Rauða Krossins 1717, Kvennaathvarfið s.561-1205, Stígamót s.562-6868/800-6868.

Við höldum áfram með galdrafárið á Íslandi á 17.öld og förum yfir þekktustu galdramálin; Kirkjubólsmálið og Selárdalsmálið. Hvað var það sem varð til þess að Vestfirði skáru sig svo úr í galdraofsóknum og hvað getum við mögulega lært af sögunni?

Hver er Alma í Tæknivarpinu? Þökk sé Buzzfeed þá komumst við að því í þætti #230. Tæknivarpið fer yfir fréttir vikunnar, rakning C19 appið, skammar Zoom, skoðar nýja Playstation fjarstýringu (Dualsense) og fer yfir nýtt útlit Facebook. Stjórnendur eru Atli Stefán, Bjarni Ben og Gunnlaugur Reynir.

Covid-19 hefur haft áhrif á alla heimsbyggðina, og síðastliðinn mánuð höfum við Íslendingar fundið fyrir því svo um munar. Kvikmyndageirinn hefur ekki farið varhluta af þeim áhrifum, og þá sérstaklega þeir sem eru sjálfstæðir verktakar. Freyja vildi ræða ástandið nánar og sló á þráðinn til formanna WIFT og FK, en það eru þær Anna Sæunn Ólafsdóttir og Sigríður Rósa Bjarnadóttir.

Héðinn Unnsteinsson kom til okkar nýverið og ræddi geðheilbrigðismál við Auði Axelsdóttur. Héðinn er stefnumótunarsérfræðingur með meistargráðu í alþjóðlegri stefnumótun og stefnugreiningu frá Háskólanum í Bath á Englandi. Hann starfaði sem stefnumótunarsérfæðingur í forsætisráðuneytinu 2010 til 2018 og var formaður stefnuráðs Stjórnarráðsins. Héðinn starfði áður hjá heilbrigðisráðuneytinu og Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni. Hann hefur undanfarin 25 ár verið frumkvöðull í geðheilbrigðismálum.

Hvað er betra en að ylja sér við dálítinn varðeld? Sennilega fátt nema ef varðeldurinn er gerður til að brenna manneskju fyrir galdra. Í landi þar sem erfitt er að vinna efni í lítinn bálköst, enduðu samt furðu margar ólánssamar sálir líf sitt einmitt þar. Ísland náði að taka þátt í brennufárinu sem barst frá Evrópu. Efnið er það viðamikið að þættinum verður skipt í tvennt.

Í hlaðvarpi vikunnar spjallar Sigrún við Antonio Maturo en hann er dósent í félagsfræði við háskólann í Bologna á Ítalíu. Eins og allir vita hefur Ítalía orðið hvað verst úti í þeim faraldri sem nú geisar og ræða þau um hvernig staðan er á Ítalíu þessa stundina, hvernig hún hefur þróast og hvernig félagsfræðin getur hjálpað okkur að skilja hvað er að gerast í samfélaginu. Antonio er heilsufélagsfræðingur en rannsóknir hans hafa tengst skipulagningu heilbrigðiskerfisins, reynslu sjúklinga af krónískum veikindum og sjúkdómsvæðingu. Það er því augljóst að Antonio getur sagt okkur ýmislegt um samspil heimsfaraldurs og samfélags, þar sem heilsufélagsfræðin er ein af þeim undirgreinum félagsfræðinnar sem hefur hvað mest að segja á þessum tímum.

Emil og Bryndís hafa lokið lestri og umræðum um 6. bók, Harry Potter og blendingsprinsinn, og eru að vonum í öngum sínum. Hvílíkur endir, hvílík bók. Andlát stórrar persónu, Blendingsprinsinn er afhjúpaður og Harry er reiðubúinn til að taka lokaslaginn. Hann er reiðubúinn til að hefja leit að helkrossunum.

180⁰ Reglan er spjallþáttur í umsjón Freyju Kristinsdóttur. Í þættinum ræðir Freyja við fólk sem starfar á ólíkum vettvangi í kvikmyndageiranum á Íslandi, fær innsýn í feril viðmælenda og þeirra sýn á bransann hér á landi. Viðmælendur eru úr öllum áttum, en reglan er sú að hafa jafnt kynjahlutfall viðmælenda í þættinum. Í þessum þætti er rætt við Birtu Rán Björgvinsdóttur sem skaut á dögunum tónlistarmyndband sem hefur fengið 2 milljónir áhorfa á einungis 3 vikum. Birta hefur skotið fjöldan allan af tónlistarmyndböndum, en auk þess hefur hún séð um kvikmyndatökuna í ýmsum stuttmyndum og auglýsingum. Svo má ekki gleyma ljósmyndunum, en Birta sérhæfir sig í afar listrænum sjálfsmyndum.

Viaplay er búið að opna fyrir áskriftir á Íslandi og við spörkuðum í dekkin á öppunum þeirra. Viaplay er ný streymiveita frá Skandinavíu sem býður nú upp á tvær áskriftarleiðir hér á Íslandi með íslensku efni og íslenskum texta. Við förum einnig yfir það sem komið hefur komið fram um smitrakningarapp Landlæknis sem er von á næstu dögum. Stjórnendur þáttar 229 eru Andri Valur, Atli Stefán og Gunnlaugur Reynir.

Klikkið snýr aftur eftir langt hlé og mun þátturinn fjalla um starfsemi Hugarafls í samkomubanni. Hugarafl hefur þurft að loka dyrum sínum eins og mörg önnur úrræði en þrátt fyrir það liggur starfsemin ekki niðri. Auður Axelsdóttir, framkvæmdarstjóri Hugarafls, kom til okkar og kynnti þær margvíslegu leiðir sem Hugarafl notar til að halda starfsemi gangandi.

Í einni af Íslendingasögunum leynist frægasti miðaldadraugur sem sögur fara af, hann er jafnvel frægur út fyrir landssteinana. Hvern getur verið um að ræða? Jú, það hlýtur að vera hann Glámur sem er örlagavaldur í lífi Grettis Ásmundarsonar í samnefndri sögu. Við köfum í sálarástand og myrkfælni eins aðaltöffara Íslandssögunnar.

Það er um fátt annað talað á Íslandi, eða rauninni í heiminum, heldur en Covid-19. Hin líffræðilega ógn er augljós, heilsu og lífi fólks er ógnað, en heimsfaraldrar eins og þessi hafa einnig djúpar samfélagslegar, stjórnmálalegar og efnahagslegar afleiðingar. Þar sem fátt annað er í boði á þessum fordæmalausu tímum notar Sigrún tæknina í hlaðvarpi vikunnar og spjallar við Alexandre White, lektor í félagsfræði og sögu læknavísindanna við John Hopkins háskólann í Baltimore. Hann lauk doktorsnámi frá Boston háskólanum árið 2018 og svo skemmtilega vill til að Sigrún sat einmitt í doktorsnefnd hans. Rannsóknir hans snúa að heimsfaröldrum en hann vinnur núna að bók sem byggir á doktorsritgerð hans sem að bar heitið „Epidemic Orientalism: Social Construction and the Global Management of Infectious Disease” en þar beinir hann sjónum að því hvernig skilgreiningar og viðbrögð við heimsfaröldrum eru félagslega sköpuð og endurspegla oft hina sögulegu valdastöðu vestrænna samfélaga gagnvart öðrum löndum. Þau Sigrún ræða stöðuna í Bandaríkjunum og setja þá vá sem að nú steðjar að heiminum í félagsfræðilegt samhengi.

Tæknivarpið er búið að prófa mús á iPad Pro þökk sé iPadOS 13.4 uppfærslunni sem var að koma út í vikunni. Við tölum um appsmíði COVID19 teymisins og Axel GDPR kafar ofan í persónuverndarsjónarmiðin tengd því. Viaplay er efnisstreymiveita sem er víst á leiðinni til Íslands með fullt af sjónvarpsefni og við ræðum möguleg áhrif. Stjórnendur þáttar númer 228 eru Atli Stefán, Axel Paul og Gunnlaugur Reynir.

Myrka Ísland er nýr hlaðvarpsþáttur þar sem fjallað verður um myrka atburði Íslandssögunnar. Af nægu er að taka því við eigum fjöldann allan af þjóðsögum um draugagang og kynjaskepnur. Eins mun verða fjallað um slys, glæpi, náttúruhamfarir eða hvað annað spennandi sem leynist í myrkum afkimum sögu okkar. Umsjónarmenn Myrka Íslands eru þær Sigrún Elíasdóttir og Anna Dröfn Sigurjónsdóttir, en þær hafa einnig gert hlaðvarpsþættina Þjóðlegir þræðir sem nutu töluverðra vinsælda. Í þessum fyrsta þætti er létt spjall um samskipti Íslendinga við álfa og hvað ber helst að varast í þeim.

Þessa vikuna spjallar Sigrún við Þorgerði Einarsdóttur, félagsfræðing og prófessor í kynjafræði við Háskóla Ísland. Þorgerður er frumkvöðull í rannsóknum á kynjamisrétti en ásamt því að sinna rannsóknum var hún fyrsti lektorinn sem ráðinn var í kynjafræði við íslenskan háskóla. Hún hefur meðal annars stýrt stórum rannsóknarverkefnum þar sem skoðuð er staða kvenna á íslenskum vinnumarkaði sem og innan akademíunnar. Þær Sigrún ræða helstu rannsóknir hennar frá doktorsverkefni hennar um kynjað val lækna á sérgreinum yfir í núverandi rannsóknir, stöðu kynjanna á Íslandi og hvernig það hefur verið að byggja upp kynjafræði á Íslandi.