Hlaðvarp Heimildarinnar

Afsakið biðina en sería 7 er hafin og rennum við yfir tæknifréttir sumarsins! Það gerðist alveg hellingur í sumar: Ný tæki frá Samsung sem er hægt brjóta saman, ný Android Wear úr, Pixel 5a, Pixel 6 og 6 pro, Sonos vinnur áfanga í lögsókn sinni gegn Apple, Apple fer að skanna iCloud myndefni fyrir barnaklámi og Atli fékk að prófa Airpods Max-heyrnatólin. Stjórnendur eru Andri Valur, Atli Stefán og Elmar Torfason.

Í austurvegi er nýr hlaðvarpsþáttur á Kjarnanum en hann fjallar um Kína og menningu landsins. Í þáttunum eru helstu sérfræðingar landsins þegar það kemur að málefnum Kína og Íslands fengnir til viðtals. Einnig birtast pistlar um sagnfræði, menningu Kína og hina ýmsu áhugaverðu einstaklinga sem koma þaðan. Umsjón með hlaðvarpinu hafa Magnús Björnsson og Daníel Bergmann. Í þætti vikunnar var Gunnar Snorra Gunnarsson fráfarandi sendiherra Íslands í Peking fenginn í viðtal. Gunnar Snorri hefur tvisvar gegnt stöðu sendiherra í Kína og spjölluðu þáttastjórnendur meðal annars við hann um dvöl hans þar og starfsemi sendiráðsins. Ýmislegt bar á góma, tækifæri Íslendinga í Kína, ímynd Íslands meðal Kínverja, Kína á COVID-tímum, fótbolti og margt fleira.

Í nýjasta þætti Radíó Eflingar ræðir Þórunn Hafstað við Eðvald Karl Eðvalds, félagsmann Eflingar til margra ára. Kalli, eins og hann er alltaf kallaður, fékk sína fyrstu vinnu 11 ára, en stendur nú á tímamótum. Hann er nýorðinn 67 ára og er að hætta að vinna. Kalli hefur komið sér upp einum fullkomnasta flughermi landsins heima hjá sér og í þættinum býður hann hlustendum á flug meðan hann ræðir um starfsferilinn í steypunni, frelsið í háloftunum og hvernig hann sjái fyrir sér að verja þeim tíma sem fylgir starfslokunum. Umsjón: Þórunn Hafstað Viðmælandi: Eðvald Karl Eðvalds Tónlist og hljóð: www.freesound.com Funky Moon eftir Stefan Kartenberg (CC BY 3.0), Retro piano loop eftir Setuniman (CC BY-NC 3.0), DaveJf (CC0 1.0), Kev_durr (CC BY 3.0), Navadaux (CC0 1.0), Setuniman (CC BY-NC 3.0).

Emil ræðir við Hjördísi Harðardóttur um rannsókn á óáþreyfanlegum kostnaði ofbeldis í nýjasta þætti Ekon. Hjördís telur rannsóknir á borð við þessa gefa stjórnvöldum betri tól til þess að bæta forvarnir í slíkum málaflokkum. Hjördís er þriðji viðmælandi í þáttaröðinni Ekon, þar sem hagfræðingurinn Emil Dagsson fær til sín sérfræðinga úr ýmsum áttum til að fjalla um hagfræðileg málefni ásamt málefnum tengdum íslenskum efnahag. Þættirnir Ekon eru styrktir af Háskóla Íslands, sem styður vísindamenn til virkrar þátttöku í samfélaginu í krafti rannsókna þess og sérþekkingar. Upphafs- og lokastef: Gabríel Ponzi

Í þessum þætti er rætt við Eyrúnu Eyþórsdóttur sem er lektor á hug- og félagsvísindasviði Háskólans á Akureyri þar sem hún kennir áfanga meðal annars í lögreglufræði. Eyrún er fædd árið 1973 og ólst upp á Höfuðborgarsvæðinu og í Fellabæ á Austurlandi. Hún kláraði BA í mannfræði frá HÍ árið 2003 og MA í félagsfræði, einnig frá HÍ, árið 2008. Hún er að ljúka doktorsprófi frá HÍ í haust undir leiðsögn Kristínar Loftsdóttur en ritgerðin hennar fjallar um afkomendur Íslendinga í Brasilíu. Við spjölluðum við Eyrúnu um Íslendinga í Brasilíu en einnig um hatursorðræðu og hlutverk lögreglu í fjölbreyttu samfélagi.

Borgarastríðið lagði gömlu höfuðborgina Nara í rúst, köld kol og aska lá þar sem elstu og helgustu hof landsins höfðu eitt sinn staðið. En eyðileggingin skapaði líka tækifæri fyrir listamenn sem nú gátu fengið að prufa sig áfram með nýja tækni og fagurfræði. Í þessum þætti kynnumst við listamanninum Unkei, sem stundum hefur verið kallaður Michaelangelo Japans, og ræðum hjúskaparmál samúræja-prinsessunar Ohime, sem varð sjö ára gömul ekkja og næstum því keisaraynja áður en hún lést tvítug að aldri.

Í þessum fimmta þætti sem sækir titil sinn til Hávamála er rætt við Gunnar Þór Jóhannesson mannfræðing um menningarlegt og félagslegt samhengi ferðamennsku og ferðaþjónustu. Gunnar Þór Jóhannesson fæddist 1976 á Blönduósi. Hann er með BA gráðu í mannfræði frá HÍ (1999), MA í mannfræði frá HÍ (2003) og doktorsgráðu frá RUC í þverfélagsvísindalegum greinum (mannfræði, landafræði, o.fl.). Gunnar Þór gaf út, ásamt Þórði Kristinssyni, út bókina „Mannfræði fyrir byrjendur“ (2010), sem mun verða endurútgefin og endurbætt í rafrænu formi í haust (2021). Gunnar Þór hefur stundað rannsóknir á ferðamennsku í félagslegu og menningarlegu samhengi um árabil þar sem hann hefur beitt mannfræðilegum gleraugum á viðfangsefnið. Í þessum þætti er rætt um mótun ferðaþjónustu á Íslandi, orðræður henni tengdar og hvernig ferðaþjónustan, sem menningarlegt fyrirbæri, endurspeglar mikilvæga þætti í lífsháttum okkar og samfélagi, og hvernig hún tengist hugmyndum um „okkur“ og „hina“. Umsjón­ar­fólk hlað­varps­ins eru Hólm­fríður María Ragn­hild­ar­dótt­ir, Krist­ján Þór Sig­urðs­son og Sandra Smára­dótt­ir.

Gestur vikunnar er mannfræðingurinn Jónína Einarsdóttir, deildarforseti félags-, mannfræði- og þjóðfræðideildar Háskóla Íslands og prófessor í mannfræði við Háskóla íslands. Jónína lærði þróunarfræði í Uppsalaháskóla og kláraði BA próf og doktorspróf í mannfræði frá Stokkhólmsháskóla. Jónína hefur í gegnum starfsferil sinn lagt mikla áherslu á þróunarstarf, börn og fjölskyldur. Í þessum þætti segir Jónína okkur frá leið sinni í gegnum mannfræðinámið, störfum sínum í Gíneu-Bissaú og rannsóknum sínum hérlendis á börnum, meðal annars siðnum að senda börn í sveit.

Guðmundur Kr. er annar viðmælandinn í þáttaröðinni Ekon, þar sem hagfræðingurinn Emil Dagsson fær til sín sérfræðinga úr ýmsum áttum til að fjalla um hagfræðileg málefni ásamt málefnum tengdum íslenskum efnahag. Þættirnir Ekon eru styrktir af Háskóla Íslands, sem styður vísindamenn til virkrar þátttöku í samfélaginu í krafti rannsókna þess og sérþekkingar. Upphafs- og lokastef: Gabríel Ponzi

Í þessum þætti er rætt við mannfræðinginn Marco Solimene, sem er ítalskrar ættar, fæddur í Róm árið 1976. Marco hefur búið á Íslandi um langt skeið. Marco er með MA gráðu í félagsfræði frá La Sapienza háskólanum í Róm og doktorsgráðu í mannfræði frá Háskóla Íslands. Rannsóknir Marco hafa snúist um rómafólk frá Bosníu í Róm sem og á Balkanskaga og í Rúmeníu. Rætt er um yfirstandandi rannsókn Marco meðal rómafólks og tengsl þeirra við „gamla landið“, þ.e. Bosníu og fyrrum Júgóslavíu. Hugtök eins og minni, mýtur, nostalgía, saga og frásagnir eru einkum umfjöllunarefni þessa hlaðvarps, þar sem m.a. er fjallað um þekkta frásögn um Tító, fyrrum forseta Júgóslavíu, sögu sem rómafólk frá Bosníu hafa sagt í nokkrum útgáfum sem hluta af tengslum þeirra við gamla landið og hlut þeirra í upprunamýtu Júgóslavíu, gamla landsins og hinna gömlu góðu daga.

Emil Dagsson ræðir við Arnald Sölva Kristjánsson um hagkvæma skattheimtu í Ekon, nýjum viðtalsþætti um hagfræðileg málefni. Samkvæmt honum er ekki auðséð að viðtekin viðhorf um að skattur á fjármagn sé óhagkvæmur standist í öllum tilvikum. Þættirnir Ekon eru styrktir af Háskóla Íslands, sem styður vísindamenn til virkrar þátttöku í samfélaginu í krafti rannsókna þess og sérþekkingar. Upphafs- og lokastef: Gabríel Ponzi

Hefnd Sogabræðranna hefur orðið innblástur í fleiri sögur og leikrit en öll önnur atvik í sögu Japans. Tveir ungir menn, andspænis ofurefli, ana út í dauðann til að verja heiður sinn og sækja hefnda. En hverjir voru þeir og af hverju elskuðu Japanir þessa sögu svo mikið að hún varð að skáldsögum, brúðuleikhúsi, leikritum og bíómyndum, og hafði jafnvel svo djúpstæð áhrif á lagasetningu, að hægt var að sækja um leyfi til þess að fremja blóðhefnd?

Radíó Efling er þáttur um félagsfólk Eflingar og allt sem viðkemur þeim. Undanfarin ár hefur fólk í Eflingu sagt frá lífi á lægstu launum, farið í verkföll og haldið uppi grunnþjónustu í heimsfaraldri. Í þessum þáttum verður rætt við félaga í Eflingu og ýmsa fulltrúa og fagfólk um hag verkafólks á Íslandi, sögur þeirra og líf í og utan vinnu. Þórunn Hafstað og Benjamín Julian, starfsmenn Eflingar – stéttarfélags, sjá um þáttinn. Í fyrsta þættinum er rætt við Þuríði Hörpu Sigurðardóttur, Þorbjörn Guðmundsson og Stefán Ólafsson. Samkvæmt nýútkominni skýrslu frá Eflingu eru skerðingar í íslenska lífeyriskerfinu með því hæsta sem gerist í heiminum. Á meðan lífeyriskerfið hefur vaxið hefur ríkið skert almannatryggingar svo mjög að fjöldi lífeyrisþega, eldri borgarar og öryrkjar, lifa undir framfærslu og undir lágmarkslaunum. Hvernig fer þetta með fólk, og hvað er til ráða? Umsjón með þættinum í dag hefur Benjamín Julian. Tónlist: Funky Moon eftir Stefan Kartenberg (CC BY 3.0).

Árið 1193 bauð nýskipaður sjógun Japans sínum helstu bandamönnum í veglega veiðiferð við rætur Fuji-fjalls. Sú veiðiferð átti eftir að verða sögufræg fyrir margar sakir og má segja að hún endurómi enn í menningu Japans. Meðal umræðuefna í þættinum er saga sjóguna-embættisins, nýja stjórnkerfið sem Minamoto kynnti, og keisarinn Go-Shirakawa sem reyndi sitt besta til að hindra framgang Minamoto-ættarinnar.

Raddir marg­breyti­leik­ans er mann­fræði­hlað­varp þar sem rætt verður við íslenska mann­fræð­inga um það sem þeir eru að rann­saka. Einnig verður rætt við erlenda fræði­menn þegar færi gefst. Í öðrum þætti er rætt við Evu Hrönn Árelíusd. Jörgensen, doktorsnema við Háskóla Íslands, um mastersnám hennar erlendis og doktorsrannsókn henn­ar. Eva Hrönn er með MA próf í heilsumannfræði frá UCL háskóla í London og MA próf í miðjarðarhafsfornleifafræði frá EKPA háskóla í Aþenu. Hún vinnur nú að doktorsrannsókn sinni sem fjallar um reynslu ungmenna af Covid-19 heimsfaraldrinum. Í þessum þætti ræðir Eva Hrönn um rannsóknina sína, áhrif Covid-19 á ungmenni Íslands og áhrif Covid-19 á rannsóknina sjálfa. Einnig segir hún okkur frá lífinu í Aþenu og London, hvernig hún ákvað að fara í mannfræði og upplifun sína af háskólanámi erlendis. Umsjón­ar­fólk hlað­varps­ins eru Hólm­fríður María Ragn­hild­ar­dótt­ir, Krist­ján Þór Sig­urðs­son og Sandra Smára­dótt­ir.

Apple heldur sína árlegu tækniráðstefnu í vikunni og byrjaði hana á mánudaginn með upptekinni lykilræðu þar sem starfsfólk rennur yfir það nýjasta í stýrikerfum Apple. Ráðstefnan var sneisafull af hugbúnaðaruppfærslum en ekkert bólaði á nýjum Macbook Pro tölvum sem mörg áttu von á. Einnig var lítið að frétta af öflugum tólum fyrir nýjar iPad Pro tölvur. Stjórnendur eru Andri Valur og Atli Stefán. Við fáum til okkar góðan gest, hann Sigurð Stefán Flygenring frá Macland til að fara yfir þetta með okkur.

Raddir margbreytileikans er mannfræðihlaðvarp þar sem rætt verður við íslenska mannfræðinga um það sem þeir eru að rannsaka. Einnig verður rætt við erlenda fræðimenn þegar færi gefst. Í þessum þætti ræðir Kristín Loftsdóttir, prófessor við Háskóla Íslands, um grein sem hún skrifaði eftir að hafa heimsótt safn á Kanaríeyjum þar sem eru geymdar gifsafsteypur og brjóstmyndir frá liðnum tíma. Kristín setur þessa safnmuni í sögulegt og pólitískt samhengi nýlendutímans og sýnir hvernig margvísleg söguleg tengsl valds, kúgunar og kynþáttahyggju skarast í þessum minjum. Síðan ræðir Kristín um væntanlega bók sem hún er meðhöfundur að, sem fjallar um „sérstöðuhyggju“ (exceptionalism), sem er einnig titill bókarinnar, en þar er fjallað um hugmyndir og sjálfsmyndir þjóðríkja um sérstöðuhugmyndir þeirra í samfélagi þjóðanna. Umsjónarfólk hlaðvarpsins eru Hólmfríður María Ragnhildardóttir, Kristján Þór Sigurðsson og Sandra Smáradóttir.

Það er fullt af íslenskum nýsköpunarfréttum: Greenfo er sproti sem hjálpar fyrirtækjum að reikna umhverfisspor sitt með það markmið að ná því niður, Startup Supernova kynnir topp 9 listann sinn eftir að hafa valið úr 82 umsóknum. Ríkið hefur opnað vefinn Vegvísir.is sem gerir upplýsingar um framkvæmdir og aðgerðir á vegum samgönguráðuneytis og sveitarfélaga aðgengilengri. Twitter býður nú upp á áskriftarmöguleika í Kanada og Ástralíu sem heitir Twitter Blue og við rennum yfir kosti áskriftarinnar. Spoiler alert: enginn af okkar ætlar að kaupa hana. Microsoft virðist vera alveg við það að kynna nýtt Windows (11) miðað við tíst frá Windows-aðgangi þeirra. Takið frá 24. júní og fylgist með. https://twitter.com/Windows/status/1400125115765907458 Pixelbuds A eru komin í sölu og eru ódýrari Pixelbuds byggð á fyrri hönnun. Google tekur út þráðlausa hleðslu og snertitakka fyrir hljóðstyrk. Stjórnendur í þætti 280 eru Atli Stefán, Elmar Torfason og Kristján Thors.

Apple gaf nýverið út nýtt Apple TV, sem styður 4K og HDR með mikilli endurnýjunartíðni (e. /high frame rate/). Tækið kom út á sama tíma út um allan heim, og skartar nýrri fjarstýringu, sem er mun betri en forverinn. WWDC ráðstefnan hjá Apple hefst mánudaginn 7. júní næstkomandi. Svo er íslenska hornið og sporthornið að sjálfsögðu á sínum stað. Stjórnendur í þætti 279 eru Gunnlaugur Reynir, Andri Valur, Sverrir Björgvinsson og Bjarni Ben.

Árið 577 kom sérkennilegt goð frá meginlandinu til Japans, sem hægt var að biðja til í von um að það myndi bjarga manni úr einu af hinu ótal helvítum sem menn gátu endurfæðst í til að endurgjalda karmískar skuldir. Japanir voru fljótir að umbreyta því í alhliða reddara og sérstakan barnavin, sem í dag nefnist Jizo og hægt er að rekast á hér og þar, með rauðan hatt á höfði, mildilegt bros, og oftar en ekki í fylgd með börnum.

Google hélt loksins I/O tækniráðstefnuna sína og streymdi aðalkynningu í beinni í vikunni. Þar var farið um víðan völl enda lausna- og vöruframboð Google orðið víðfemt. Þar var fjallað um framtíðina í Android, á fjarfundum og í persónuvernd á netinu. Pixel 6 lekarnir eru byrjaðir og Atli er spenntur fyrir nýrri hönnun. Á sama tíma grætur eini Pixel-notandinn í hópnum myndavélrassinn á bakinu. Apple þurfti að pína sig í að kynna nýja þjónustu fyrr en áætlað útaf lekum og hefur afhjúpað taplausa tónlist í Apple music. Það þýðir að tónlistin er ekkert þjöppuð og er í bestu mögulegum gæðum. Nýr iMac hefur stigið út úr fjölmiðlabanni og YouTube er yfirfullt af umfjöllun. Við rennum yfir það helsta, en við höfum ekki enn fengið okkar eintak frá Macland. Stjórnendur í þætti 278 eru Atli Stefán, Andri Valur, Elmar Torfason og Mosi.

Háskólar gegna margþættu hlutverki í samfélaginu og nær það langt út fyrir þau efnahagsleg áhrif, tækni og nýsköpun sem fólki er gjarnan tíðrætt um. Háskólar eru einnig drifkraftar lýðræðis, en þessi grundvallarhugmynd var kveikjan að vel heppnaðri ráðstefnu sem fram fór á dögunum við Háskólann á Akureyri undir yfirskriftinni „The Role of Universities in Addressing Societal Challenges and Fostering Democracy: Inclusion, Migration, and Education for Citizenship“. Anna Ólafsdóttir, dósent í menntavísindum við HA og Sigurður Kristinsson og Markus Meckl, prófessorar í heimspeki við sama háskóla, stóðu fyrir fyrrgreindri ráðstefnu, sem fór fram á netinu sökum COVID-19 faraldursins og var afar vel sótt, með yfir 90 fyrirlestra og nokkur hundruð gesti. Ráðstefnan tengist tveimur RANNÍS-verkefnum þar sem annars vegar Anna og Sigurður eru aðalrannsakendur (Háskólar og lýðræði: Gagnrýnin greining á borgaralegu hlutverki háskóla í lýðræðisþjóðfélagi) og hins vegar Markus (Samfélög án aðgreiningar? Aðlögun innflytjenda á Íslandi). Báðar rannsóknirnar eru þverfræðilegar og tengja saman félags-, hug- og menntavísindi. Guðmundur Oddsson, dósent í félagsfræði við HA, settist niður með þeim Önnu, Sigurði og Markus og ræddi við þau um náms- og starfsferil þeirra, rannsóknir og viðfangsefni ráðstefnunnar.

Þáttur 277 er fullur af íslenskum fréttum og rövli yfir Epic vs. Apple: Rakning C19 appið hefur uppfært og getur nú nýtt sér nafnlausa Bluetooth smitrakningu snjallsíma, sem kemur auðvitað á besta tíma 🔚 Mestallt net Hringdu datt út í þrjá tíma og við íhugum að skipta um kostunaraðilar. Við kryfjum stóra netleysið algerlega hlutlaust 👼 Aur lumar á góðri lífslausn (“life hack”) sem unga kynslóðin hefur lengi þekkt og hann Steinar Linked-In áhrifavaldur benti okkur miðaldra á. Axel GDPR var ekki sáttur og sótti álit til Persónuverndar. Ísland leiðir í nýtingu á ljósleiðara til heimila í Evrópu og rétt mer Belarus 🏇 Epic og Apple dómsmálið heldur áfram og ýmislegt spennandi flýtur upp á yfirborðið. Playstation 5 skorturinn heldur áfram vel inn á næsta ár, sem tryggir Axeli og Bjarna enn yfirburðastöðu. Stjórnendur í þætti 277 eru Atli Stefán, Axel Paul og Elmar Torfason. Fylgstu með okkur á Twitter.

Fljótið streymir endalaust, en vatnið er aldrei hið sama. Árið 1212 settist gamall einbúi niður í kofa sínum og byrjaði að rita niður hugleiðingar sínar. Þökk sé þessum einbúa eigum við lýsingar frá sjónarvotti af Kyoto á tímum borgarastríðsins 1180-1185, þegar ótal hörmungar dundu á japönsku þjóðinni. Í þættinum í dag munum við staldra við nokkrar af þessum lýsingum og ræða þennan mann sem reyndi að fanga fegurðina í hverfulleika lífsins.

Árið er 1183 og ekki bara ríkir borgarastyrjöld í Japan heldur líka stríð milli hjónanna Yoritomo og Masako. Í þessum þætti er fjallað um kvenkyns samúræja, sem sjaldan rötuðu í sögubækur en fornleifarannsóknir benda til að gætu hafa verið mun algengari en við ímyndum okkur í dag, og við kynnumst tveimur slíkum stríðskonum sem voru samtímakonur Masako, þeim Tomoe og Hangaku.

Þegar Hojo Masako strauk að heiman með útlaga sáu fáir fyrir að þessi viljasterka dóttir sveitasamúræja ætti dag einn eftir að verða einn valdamesti einstaklingur í Japan. Í þessum fyrsta þætti af þremur reynum við að setja okkur inn í líf þessarar slóttugu stjórnmálakonu, sem átti stóran þátt í að breyta Japan úr miðstýrðu og óstöðugu keisaradæmi yfir í vel skipulagt lénsveldi. (Mynd kemur úr bíómynd Mizoguchi Kenji, Shin Heike Monogatari frá 1955)

Hopp er að stækka þjónustusvæðið sitt og nú er hægt að leigja frá þeim rafhlaupahjól í Kópavogi, Garðabæ og Hafnarfirði. Vegagerðin er farin að skila rauntímagögnum um ástand vega inn í kortagrunna hjá Google Maps og Here. Rakning C19 appið fer að fá uppfærslu til að nýta sér Bluetooth til að átta sig betur á því hver voru í kringum smitandi aðila. Apple hefur sent út boðskort fyrir viðburð þriðjudaginn 20. apríl klukkan 17:00 (hér)! Talið er að einhverjar nýjar tölvur verði kynntar, mögulega iMac borðtölvur og Macbook Pro fartölvur. Einnig verða iPad Pro spjaldtölvur mögulega á dagskrá ásamt Airtags staðsetningarkubbum. Google I/O viðburðurinn hefur einnig verið settur á dagskrá og verður 18-20 maí. Sá viðburður féll niður í fyrra útaf sottlu. Í ár fáum við vonandi að sjá nýjar linsur, heyrnatól og Pixel 5a kynningu. Stjórnendur í þætti 273 eru Andri Valur, Atli Stefán, Gunnlaugur Reynir og Sverrir Björgvinsson

Sýn er búið að selja óvirka innviði og fær fyrir það 6,1 ma. ISK en skuldbindur sig til að leigja búnað til 20 ára á móti. Þetta virðist vera góð sala en hvaða áhrif gæti þetta haft á verð og gæði í framtíðinni? Origo kaupir upplýsingatækniöryggisfyrirtæki Syndis af eigendum þess og sameinar núverandi deild við Syndis teymið. Gögn úr Facebook-hakki frá árinu 2019 skaut upp kolli í vikunni og þar er að finna tugþúsundir Íslendinga og í heild yfir 500 milljón færslur um notendur. Þarna er hægt oftast að finna nafn, netfang og símanúmer notanda. Gögnin eru aðgengileg og það er hægt að fletta sér upp með símanúmeri eða netfangi á haveibeenpwned.com. LG hefur ákveðið að hætta framleiða síma eftir að hafa niðurgreitt þá deild í nokkurn tíma. Við hellum niður sýndar-bjór og rennum snögglega yfir feril LG í símum. LG hafði veruleg áhrif ástofnun Simon.is/Tæknivarpsins hópsins, þar sem langflestir stofnendur hópsins áttu LG síma á þeim tíma. Sonos Roam umfjallanir eru að detta inn og fær litli farhátalarinn bara nokkuð góða dóma. Nokkrir meðlimir Tæknivarpsins eru nú þegar búnir að taka kaupákvörðun. Sonos Roam þykir bera af í sturtum. Hummer kynnti rafbíl sem er auðvitað ógeðslega stór sportjeppi og kostar um 110 þúsund USD. Það er svakalegur örgjörvaskortur í heiminum útaf Covid19 sem hefur veruleg áhrif á nýja kynslóð leikjatölva og leikjaskjákort. Óvíst er hvort það verði eitthvað um birgðir af þessu á árinu. Stjórnendur eru Atli Stefán, Axel Paul og Kristján Thors.

Það er eldgos og tæknin spilar smá hlutverk þar enda snertir það flesta anga lífs okkar. Björn Steinbekk náði ótrúlegu drónamyndband með DJI FPV drónanum þar sem hann fer í gegnum eldgosagusu á ógnarhraða. Myndbandið Lava Surfing! er að finna á Youtube ásamt fleiri skotum og endaði á The Verge tæknifréttasíðunni https://www.theverge.com/tldr/2021/3/22/22344113/iceland-volcano-eruption-drone-footage-fagradalsfjall. Íslenska ríkið kynnti nýja stafræna stefnu sem við erum mjög spenntir fyrir, en enginn náði þó að kynna sér hana. Við köllum því eftir aðila í þáttinn til að fræða okkur um stafræna stefnu ríksins! Grid er komið út úr beta prófunum og hefur sölu á þjónustu sinni. Grid er sniðug leið til að birta gögn á lifandi máta. Grid kostar frá 29USD á mánuði, en það er í boði ókeypis pakki með takmörkuðum eiginleikum. Til hamingju Grid! https://grid.is Ökuvísir frá VÍS virðist biðja um aðgang að gögnum tengt “Health & fitness” í Apple tækjum samkvæmt “Privacy values” inn í App Store. En hvaða gögn vitum við ekki. Við höfum óskað eftir ítarlegu svari frá VÍS. Intel er lítið í sér og drullar yfir Apple í nýjum auglýsingum, sem er nýlega farið að nota sína eigin örgjörva. Intel réð til verksins leikarann Justin Long, en hann lék einmitt Mac Guy í auglýsingum Apple frá þarsíðasta áratug sem hétu “Get a Mac”. Þar gerði Apple óspart lítið úr “PC” tölvum (sem Mac tölvur eru samt líka, einkatölvur). Nú er Intel að hefna sín á Apple og gerir lítið úr fjölbreytileika tækja þeirra. Auglýsingarnar hitta flestar vel utan marks og ein þeirra bætir nú ásýnd Macbook Pro með því að færa skjáinn nær köntum. https://www.youtube.com/watch?v=rvDDC6ktCUg Intel er að taka sig í gegn og ætlar að taka nýja stefnu. Intel ætlar að setja 20 ma. USD í tvær nýjar bandarískar verksmiðjur í Arizona. Intel einnig að nýta sér aðrar verksmiðjur til að smíða Intel örgjörva. Intel ætlar svo að opna sig gagnvart því að framleiða örgjörva fyrir aðra, rétt eins og TSMC og fleiri verksmiðjur (e. foundries). Intel hefur verið gagnrýnt síðastliðin 5 ár fyrir að dragast vel afturúr samkeppninni og eru nýju tölvuörgjörvar Apple til marks um það. OnePlus kynnti þrjá nýja síma í vikunni: OnePlus 9, 9 Pro og 9R og við erum spenntir. Fyrirtæki Elon Musk, Starlink, hefur opnað fyrir forpantanir. Starlink er gervitunglanetkerfi sem býður upp á allt að 100 megabita hraða á sekúndu og 20 millísekúnda svartíma. Það verður í boði á Íslandi á næsta ári. Borga þarf 99USD til að taka frá sæti í röðinni. Fyrst kemur, fyrst fær! https://www.starlink.com Chris Metzen sem var 22 ár hjá Blizzard hætti í fyrra og stofnaði nýtt fyrirtæki með öðrum fyrrum samstarfsmönnum sínum: Warchief Gaming. Fyrsta verkefnið þeirra hefur verið tilkynnt: Auroboros: Coils of the Serpent. Það verður leikur byggður á fimmtu útgáfu Dungeons & Dragons og verður hann fjármagnaður á Kickstarter sem opnar 20. apríl næstkomandi. Kickstarter Stjórnendur í þætti 271 eru Atli Stefán, Bjarni Ben og Elmar Torfason.

Hvers vegna eru fasteignasalar hættir að horfa út um gluggann fyrir hádegi? Hvað segir húmor okkur um samfélagið? Má gera grín að öllu? Er yfir höfuð hægt að rannsaka húmor? Í þættinum ræða Dagrún og Vilhelmína við Kristinn Schram dósent í þjóðfræði við Háskóla Íslands. Kristinn hefur stundað fjölbreyttar rannsóknir í þjóðfræði en í þættinum segir hann frá rannsóknum sínum á húmor, meðal annars hvernig húmor var notaður í hruninu og nú á tímum heimsfaraldurs. Rannsóknir á húmor gefa forvitnilega innsýn í samfélagið á hverjum tíma. Húmorinn getur allt í senn verið bjargráð og andóf fólks í erfiðum aðstæðum sem það fær lítt við ráðið. Þá kynnir Kristinn húmorsþing sem haldið verður á Hólmavík með pompi og prakt laugardaginn 27. mars 2021.

Gestur vikunnar er Annadís Gréta Rúdólfsdóttir, en hún er dósent í aðferðafræði rannsókna við Deild Menntunnar og Margbreytileika við Háskóla Íslands. Annadís lauk doktorsprófi í félagssálfræði frá London School of Economics and Political Science árið 1997 og hefur gengt stöðum bæði innan breska og íslenska háskólakerfisins. Rannsóknir hennar hafa einkum verið innan kynjafræði, þar sem hún hefur meðal annars skoðað sjúkdómsvæðingu meðgöngu og fæðingar, #free-the nipple byltinguna á Íslandi, og hvernig Íslendingar sjá fyrir sér kynjaða skiptingu inn á heimilunum í kjölfar COVID-19. Annadís er einnig sérfræðingur í rannsóknaraðferðum og hefur til dæmis beitt orðræðugreiningu sem leyfir okkur að skilja betur valdastrúktúra í samfélaginu og ráðandi hugmyndir sem bitna oft á þeim sem hafa minna vald á orðræðunni. Þær Sigrún ræða um rannsóknir Önnudísar, stöðu kynjanna í íslensku samfélagi og náms- og starfsárin í Bretlandi í samanburði við íslenskan veruleika.

Google er búið að uppfæra Nest Hub, myndarammann sinn, og Gulli ætlar að kaupa nokkra. Apple er að hætta með Homepod, en ekki Homepod mini, sem gengur víst mjög vel. Þýðir það að Apple sé að tékka sig út úr hátölurum? Svo förum við yfir NFT (non-fungible token) eða nýja gullæðið sem er að tröllríða netheimum. Stjórnendur eru Andri Valur, Atli Stefán, Elmar Torfa og Gunnlaugur Reynir.

Í miðborg Reykjavíkur er að finna fjölbreyttan húsakost með nýjum og gömlum húsum í bland við hús sem hafa verið flutt um stað, gerð upp eða þau rifin. Sitt sýnist hverjum enda skoðanir og viðhorf fólks ólík. Í þættinum ræða Dagrún og Vilhelmína við Snjólaugu G. Jóhannesdóttur þjóðfræðing um nýlega rannsókn hennar á miðborg Reykjavíkur. Snjólaug gekk með viðmælendum um miðborgina þar sem þau sögðu henni frá viðhorfum sínum til umhverfisins, minningum og sögum úr fortíðinni. Minningar, staðartengsl og fegurðarskyn er m.a. það sem mótar viðhorf fólks og tengingar við umhverfið. Snjólaug segir einnig frá vefritinu Kreddur þar sem birtar eru greinar um þjóðfræði og er aðgengilegt á vefnum http://www.thjodfraedi.is/kreddur.html

estur hlaðvarpsins í dag er Guðbjörg Linda Rafnsdóttir, prófessor í félagsfræði og aðstoðarrektor vísinda við Háskóla Íslands. Hún lauk doktorsprófi í félagsfræði frá Háskólanum í Lundi og hefur síðan átt langan og farsælan ferli í rannsóknum, kennslu og stjórnun. Hún hefur verið leiðandi í rannsóknum á kynjamun á vinnumarkaði Íslandi. Þar hefur hún meðal annars beint sjónum að verkalýðshreyfingunni, æðstu stjórnun fyrirtækja og stofnana og vinnutengdri heilsu karla og kvenna. Þær Sigrún ræða um rannsóknir Lindu og þróun í kynjamálum á Íslandi undanfarna áratugi, en einnig ræða þær um leið hennar inn í doktorsnámið í félagsfræði. Þar ræða þær sérstaklega hvernig var að vera á Háskóla Íslands þegar meirihluti kennara og nemenda voru karlkyns og þá upplifun að kynnast kynjarannsóknum þegar hún hóf nám við Háskólann í Lundi.

Elko er búið að bæta við verðsögu allra vara á vefverslun sinni. Er það til að vinna inn traust viðskiptavina? VÍS er búið að opna á Ökuvísinn: app og kubbur til að meta ökuhæfni fólks með það markmið að lækka kostnað trygginga. Er það sniðugt eða brot á friðhelgi? Clubhouse er að tröllríða hinum vestræna heimi og flykkist fólk þangað til að prófa. Clubhouse er einhvers konar lifandi hlaðvarpsmiðill eða Discord með umræðuherbergjum. Íslendingar eru byrjaðir að nýta sér þetta og við fjöllum um sniðuga notkun Reykjavíkurborgar á Clubhouse. Svo er fullt af tækjafréttum: þrívíddarteikningar af Oneplus 9 og 9 Pro leka, Oppo gefur út síma með 30x myndavél sem getur tekið myndir í smásjá og Apple ofmat verulega eftirspurn á iPhone 12 mini og dregur verulega úr framleiðslu. Svo ræðum við nýtt bíóhús miðborgarinnar sem hann Halli Ueno var að kaupa og rampa upp. Stjórnendur eru Atli Stefán, Egill Moran (Mosi) og Kristján Thors áhrifavaldur.

Er huldufólk raunverulegt? Er eitthvað að marka drauma? Hvað með öll táknin og fyrirboðana? Að minnsta kosti eru enn sagðar sögur af huldufólki, fólk ræður í drauma og tákn og margir telja vissara að ganga ekki undir stiga og fara sérstaklega varlega á föstudaginn þrettánda. Símon Jón Jóhannsson er manna fróðastur um huldufólk, fyrirboða og tákn en hann er afkastamikill í útgáfu á þjóðlegum fróðleik. Í þættinum ræða Dagrún og Vilhelmína við Símon Jón um nýjustu bók hans Hulduheimar, þar sem sagt er frá huldufólksbyggðum víðs vegar um landið. Talið berst einnig að hjátrú, fyrirboðum og draumráðningum sem enn, líkt og huldufólk, er sívinsælt umræðuefni meðal fólks. Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um nýjar rannsóknir og fjölbreytta miðlun í þjóðfræði. Umsjón hafa Dagrún Ósk Jónsdóttir og Vilhelmína Jónsdóttir doktorsnemar í þjóðfræði.

estur okkar þessa vikuna er Ásdís Arnalds en hún lauk doktorsprófi í félagsráðgjöf frá Háskóla Íslands í nóvember 2020. Ritgerðin hennar ber heitið „Fjölskyldustefna og foreldrahlutverk: Áhrif íslensku fæðingarorlofslöggjafarinnar á atvinnuþátttöku foreldra og umönnun barna“, en áður en Ásdís hóf doktorspróf í félagsráðgjöf kláraði hún BA- og MA-gráðu í félagsfræði frá Háskóla Íslands. Ásdís starfar sem verkefnastjóri á Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands og mun á næstunni hefja störf sem nýdoktor í verkefni sem þau Guðný Björk Eydal, prófessor í félagsráðgjöf og Ingólfur V. Gíslason, prófessor í félagsfræði stýra. Það verkefni ber heitir „Taka og nýting á fæðingarorlofi meðal foreldra á Íslandi“ en markmiðið er að meta hvernig íslensk löggjöf um fæðingar- og foreldraorlof nýtist foreldrum. Þær Sigrún ræða rannsóknir Ásdísar og fara yfir fæðingarlöggjöf á Íslandi síðustu áratugi, hvaða áhrif hún hefur haft á atvinnu- og fjölskyldulíf á Íslandi og hvernig hún er í samanburði við önnur lönd.

Riot games ætlar að halda risastórt rafíþróttamót á Íslandi í sumar og við erum spenntir! Twitter er komið með íslenska kennitölu og ætli það sé til að borga Halla laun? Microsoft hjúfrar sér upp að CarbFix verkefni Orkuveitu Reykjavíkur í von um kolefnisjöfnun. Farice truflar fjarskipti hjá Nova, eða öllum fjarskiptafélögum Íslands. Við erum ekki vissir. Atli er kominn aftur og við fáum loksins Apple lekastöðuna. Stjórnendur eru Andri Valur, Atli Stefán, Elmar Torfason og Gunnlaugur Reynir.

Hvernig nær bastarður, munaðarlaus, sonur þjónustustúlku og samúræja, hent niður í gleymt og afvikið hof hátt í fjöllum meðal Tengúa að rísa upp og verða herforingi og hetja? Í þessum þætti kynnumst við hinum tragíska Minamoto no Yoshitsune, sem leiddi Minamoto ættina til sigurs gegn Taira-ættinni en þurfti svo sjálfur að flýja þegar bróðir hans snerist gegn honum. Honum til halds og traust voru hin ægifagra Shizuka Gozen og hinn fílsterki stríðsmunkur Benkei, en þau þrjú hafa orðið innblástur í ótal leikrit, myndir, ljóð og skilið eftir sig djúp spor í menningu Japans. Myndin eftir Tsukioka Yoshitoshi sýnir þegar Yoshitsune og Benkei börðust upp á Gojo-brú.

Í Dalvíkurbyggð er rekin öflug safna- og menningarstarfsemi. Undir sama hatti eru rekin bókasafn, héraðsskjalasafn, Byggðasafnið Hvoll og Menningarhúsið Berg. Í þættinum ræða Dagrún og Vilhelmína við Björk Hólm þjóðfræðing og framkvæmdastjóra, sem stýrir allri þessari fjölbreyttu starfsemi og veitir forstöðu. Björk segir frá því hvernig hún fann sína réttu fjöl í námi í þjóðfræði og hvernig það stækkaði heimsmynd hennar. Í þjóðfræðináminu vann Björk meistararannsókn um upplifun kvenna af öryggi í miðborg Reykjavíkur og tók viðtöl við konur sem deildu með henni sinni reynslu. Björk fjallar meðal annars um svokölluð öryggisbrögð sem konur beita til að auka öryggistilfinningu sína þegar þær ganga um miðborgina sem og hvort öryggismyndavélar hafi áhrif á þessa tilfinningu. Þá segir hún frá hvernig umræða um þessi málefni tók breytingum á meðan hún vann rannsóknina til dæmis í kjölfar byltinga eins og #metoo. Að lokum segir Björk frá því hvernig námið hefur gagnast henni í starfi. Hún segir einnig frá sýn sinni á hlutverk safnanna og menningarhússins sem hún veitir forstöðu og hvernig þjóðfræði gengur sem rauður þráður í gegnum starfsemina.

Nýlega var myndin Hækkum rána sýnd á Sjónvarpi Símans og vakti hún blendin viðbrögð, annars vegar var aðferðum þjálfarans hampað sem valdeflingu stúlkna en hins vegar var rætt um aðferðirnar sem of harðar og gamaldags. Viðar Halldórsson, prófessor í félagsfræði, blandaði sér í umræðuna með greinaskrifum á Kjarnanum, þar sem hann lýsti þessum aðferðum sem afreksvæðingu barnaíþrótta sem er í andstöðu við hvernig við þjálfum börn og ungmenni í dag, og reyndar í auknu mæli fullorðna í afreksíþróttum. Hann kom í hlaðvarpið til Sigrúnar og ræddi um þessi mál, ásamt því að fara yfir hvernig skipulagning íþróttastarfs á Íslandi, sem hefur fallið undir hugmyndafræðina „Íþróttir fyrir alla“ hefur átt þátt í að þeim glæsilega árangri sem karla og kvennalið okkar í mörgum hópíþróttum hafa náð og hefur aðferðafræðin reyndar vakið svo mikla athygli að bæði erlendi úrvalslið og fjölmiðlar hafa komið gagngert til Íslands til að læra um þetta íslenska undur.

Magnús Ragnarsson, framkvæmdastjóri afþreyingarmiðla og sölu Símans, mætti í viðtal hjá Tæknivarpinu og spáði í framtíð Sjónvarps Símans, og sjónvarps á Íslandi. Eins og kom fram í síðasta þætti er Síminn kominn með app fyrir Sjónvarp Símans á Apple TV. Stjórnendur eru Elmar Torfason og Gunnlaugur Reynir.

Tæknivarpið komið aftur hefðbundinn fréttaþátt, Síminn hefur loksins staðið við gamalt loforð og gefið út app á Apple TV. Elmar hélt áfram að leggja stærsta fyrirtæki í heiminum í einelti og Daníel sagði okkur frá því sem hefur heillað hann undanfarið. Stjórnendur í þætti 266 eru Gunnlaugur Reynir og Elmar Torfason, gestur þáttarins var Daníel Ingólfsson

Þjóðfræði er kennd við Háskóla Íslands, bæði í grunnnámi og á meistarastigi. Námið er fjölbreytt og rannsóknir nemenda endurspegla vissulega þá miklu breidd sem finna má innan fagsins. Þátturinn í dag er því helgaður rannsóknum nemenda í þjóðfræði við Háskóla Íslands. Dagrún og Vilhelmína tóku tali þrjá nýlega útskrifaða þjóðfræðinga sem luku BA-prófi í fyrra og fengu að heyra um rannsóknir þeirra. Í þættinum er því sýnishorn af því spennandi starfi sem fer fram innan námsbrautarinnar. Við fræðumst um stórskemmtilegar sögur af tilviljunum og hvað heimurinn getur verið lítill, nafnasiði í ýmsum löndum og merkingu þeirra í hugum fólks og að lokum upplifun fólks af þjóðbúningnum og hvernig einstaklingar nota hann á óhefðbundinn hátt.

Félagsfræðingafélag Íslands veitir árlega viðurkenningu fyrir framúrskarandi BA- og MA-ritgerð í félagsfræði. Að þessu sinnu voru það þær Adda Guðrún Gylfadóttir og Sóllilja Bjarnadóttir sem hlutu verðlaunin og komu þær í spjall við Sigrúnu. BA-ritgerð Öddu Guðrúnar ber heitið „Harkvinna og varnarleysi á íslenskum vinnumarkaði: Aðstæður pólsks launafólks á Íslandi” en MA-ritgerð Sóllilju sem skrifuð var á ensku kallast „Do people behave as their family and friends? The role of social networks for pro-environmental behavior in Iceland.” Í hlaðvarpi vikunnar fara þær yfir helstu niðurstöður sínar og gefa innsýn inn í félagsfræðilegar rannsóknir á innflytjendum og umhverfismálum. Einnig ræða þær almennt um hlutverk félagsfræðinnar og hvernig hún hefur mótað hugsun þeirra hingað til. Framtíð félagsfræðarinnar er svo sannarlega björt með þessa tvo frábæru félagsfræðinga innan borðs en báðar stefna þær á frekari prófgráður í félagsfræði.

Hvernig er hægt að útskýra eða fanga hljóðheim í orðum? Er kannski eitthvað sem aðeins er hægt að upplifa með öðrum hætti en í gegnum orð? Tónlist hefur margvísleg áhrif á fólk og skapar meðal annars ákveðna stemningu og hughrif. Íslenska langspilið fer kannski ekki hátt í dægurtónlist nútímans en það á sér áhugaverða sögu og er enn notað í tónlistarsköpun. Í þættinum ræða Dagrún og Vilhelmína við Eyjólf Eyjólfsson þjóðfræðing og tónlistarmann en rannsóknarefni hans er hljóð- og undraheimur langspilsins. Í meistararannsókn sinni rannsakaði Eyjólfur langspilið, sögu þess og upplifun fólks af tónlistarflutningi á langspil. Að auki vann Eyjólfur verkefni með grunnskólabörnum í Flóaskóla þar sem þau smíðuðu langspil hvert með sínu nefi og lærðu að leika á það. Eyjólfur segir frá rannsókninni og sínum viðfangsefnum tengdum tónlist og langspili. Í lok þáttarins er leikið verkið Heimildaskrá í flutningi Gadus Morhua Ensemble.

Gestur vikunnar kemur langt að þessa vikunna, en Sigrún spjallaði við Leuh Ruppanner sem er dósent í félagsfræði við Háskólann í Melbourne í Ástralíu. Rannsóknaráherslur hennar eru fjölskyldan, kynjafræði og stefnumótun og skoðar hún þessi efni oft í alþjóðlegu samhengi. Mikið hefur verið rætt um að áhrif COVID-19 séu kynjuð, þar sem konur taka á sig meira álag sem tengist því að líf fjölskyldna hafa farið úr skorðum í faraldrinum. Leah hefur meðal annars skoðað þetta og segir okkur frá helstu niðurstöðum sínum varðandi það sem og öðrum áhugaverðum rannsóknarefnum.

Tæknivarpið fær frumkvöðulinn Hjálmar Gíslason frá GRID í heimsókn til að ræða framtíðina. Hjálmar gaf út nýlega árlega tæknispá á Kjarninn.is fréttamiðlinum (sjá hér: https://kjarninn.is/skyring/2021-01-04-taeknispa-2021-thrir-sterkir-straumar/). Stjórnendur eru Elmar Torfason og Gunnlaugur Reynir.

Við fáum frábæran gest til að fara yfir snjallvæðingu heimila, hann Marinó Fannar Pálsson, stofnanda Facebook hópsins Snjallheimili. Stjórnendur eru Gunnlaugur Reynir og Elmar Torfason.

Emil og Bryndís ræða þátt fjögur í leikritinu Harry Potter og bölvun barnsins. Albus og Scorpius eru fastir í Godricsdal árið 1981, skömmu áður en Voldemort myrðir James og Lily Potter. Þeim tekst að koma skilaboðum til nútímans og gamla gengið Harry, Hermione, Ron, Ginny og Draco mæta á staðinn til að stöðva Delphi, dóttur Myrkrahöfðingjans. Pottersen lýkur nú för sinni í gegnum galdraheiminn og kveður með kærri þökk til hlustenda.