Hlaðvarp Heimildarinnar
500 episodes — Page 3 of 10

Samtal við samfélagið – Ungt fólk á Íslandi: Kosningar, umhverfið og samfélagsþátttaka
Síðasti gestur fyrir sumarfrí er Vigdís Fríða Þorvaldsdóttir en hún lauk BA-gráðu í félagsfræði frá HÍ árið 2017 og MA-gráðu í opinberri stjórnsýslu með áherslu á fjölmiðla og boðskipta árið 2020. Síðan hún útskrifaðist hefur Vigdís nýtt félagsfræðigráðuna sína á ýmsan hátt, en hún hefur meðal annars starfað hjá Umboðsmanni barna sem starfsmaður ungmennaráðs, komið að skuggakosningum framhaldsskólanna, gefið út handbók fyrir ungmennaráð sveitafélaga og skýrslu um hvað það er sem fær ungt fólk til að kjósa. Í dag starfar Vigdís sem verkefnastjóri hjá Landvernd. Þar hefur hún meðal annars sinnt verkefninu Ungt Umhverfisfréttafólk (Young Reporters for the Environment). Þær Sigrún spjalla um þessi fjölbreyttu störf, í hverju þau felast og af hverju samfélagsþátttaka ungs fólks á mismunandi vettvangi er Vigdísi Fríðu einstaklega hugleikin.

Tæknivarpið – Nova útboð og WWDC orðrómar
Það hefur óvenju mikið verið að frétta hér af Íslandi síðustu vikur: Nova er á leið í opið útboð, forsetinn fór út til Bandaríkjanna til að berjast fyrir íslensku ásamt flottu föruneyti, Sýn vill ekki eiga innviði en vill byggja upp sæstrængjainnviði og CERT-IS varar við gömlum útrunnum lénum sem eru notuð til að hakka fólk (plís kveikið á tveggja þátta auðkenningum!). Google bakkar með að rukka Workspace fyrir þá einstaklinga sem nota sitt eigið lén til einkanota, Google Drive fær (loksins) afritunarflýtileiðir, OneNote fær yfirhalningu á næstunni, Ikea býr til Matter hub og app, lítið bassabox frá Sonos er á leiðinni á viðráðanlegu verði, Microsoft styrkir sig í ARM-málum og gamalt sjónvarp slær út nettengingar heils þorps í Wales. WWDC er svo í næstu viku og við fáum Sigurð Stefán Flygering í heimsókn til að kemba í gegnum orðróma um tæki og hugbúnað frá Apple. Þessi þáttur er í boði Macland. Stjórnendur eru Atli Stefán og Andri Valur.

Í austurvegi – Girnist smátt en glatar stóru 贪小失大
Málsháttur dagsins er ævagamall. Til þess að fræðast nánar um uppruna hans þurfum við að ferðast aftur um rúmlega 23 aldir eða til ársins 316 fyrir okkar tímatal. Málshátturinn rekur sögu sína alla leið aftur til konungsins Huìwén af Qin. Huìwén var forfaðir Qin-keisarans sem sameinaði Kína og lét byggja hið gríðarstóra grafhýsi við Xi’an sem frægt er fyrir alla leirhermennina og hestana. Í sögunni heyrum við af hinum fávísa stjórnanda hins forna Shǔ-ríkis og hvernig skammsýni hans hefur skráð hann á spjöld Kínasögunnar sem „manninn sem færði okkur undirstöðufæðið“ en landsvæðið sem hann glataði er stundum kallað hrísgrjónaskál Kína. Þátturinn er þýddur og birtur með leyfi Lazlo Montgomery hjá ©Teacup Media.

Samtal við samfélagið – Félagsfræðin, atvinnulífið og viðskiptin
Gestur vikunnar er Ingi Rúnar Edvarsson, prófessor í viðskiptafræði við Háskóla Íslands. Hann er félagsfræðingur að mennt en hann kláraði doktorspróf í félagfræði frá Háskólanum í Lundi árið 1992. Rannsóknir Inga Rúnars tengjast meðal annars þekkingarstjórnun í íslenskum fyrirtækum, útvistun í íslenskum þjónustufyrirtækjum og háskóla utan stórborga og áhrif þeirra á nærliggjandi efnahagslíf og samfélag. Hann kom að því að stofna Félagsfræðingafélag Íslands og var fyrsti formaður þess en einnig stofnaði hann, ásamt Þóroddi Bjarnasyni, tímaritið Íslenska þjóðfélagið og voru þeir tveir fyrstu ritstjórar þess. Þau Sigrún spjalla um mikilvægi þess að gera félagsfræðina sýnilegri í samfélaginu, m.a. með félagi og tímariti, um tengsl félagsfræði og viðskiptafræði en eyða mestum tíma í að spjalla um rannsóknir Inga Rúnars undanfarna áratugi.

Í austurvegi – Pönk í Peking
Pönkið er ekki dautt og fékk nýtt líf í grámyglu Peking-borgar á 9. áratug 20. aldar. Saga pönk tónlistar í Peking er ekki löng. Hún er rétt um 25 ára gömul og á þeim tíma sem þessi áhugaverða tónlistarstefna hefur þróast hafa hundruðir ungra manna og kvenna gengið saman hönd í hönd og búið til óhefðbundna tónlist sem er á útjaðri þeirrar poppmenningar sem kraumar í þessu fjölmennasta ríki heims. En bíddu, var ekki pönktónlist bara vinsæl á 8. áratugnum í Evrópu? Var þetta ekki bara lítill hópur í London að ibba gogg? Af hverju er verið að framleiða pönktónlist í Kína? Hvernig getur fólk ennþá verið að búa til pönk í dag og hvað í andskotanum er pönk?

Í austurvegi – Æfingaferð, Íslandsmeistaratitillinn og borðtennis í Kína
Í þetta sinn fengum við til okkar í viðtal hann Magnús Jóhann Hjartarson, Íslandsmeistara í borðtennis. Þar ræddu nafnarnir Magnús og Magnús um æfingaferð sem annar þeirra fór í til Kína og um borðtennis þar í landi sem er jú, þjóðaríþrótt Kínverja. Einnig ræddum við borðtennis hér á landi en það eru fjölmargir iðkendur um heim allan sem spila borðtennis daglega. Þetta er einstaklega skemmtilegt viðtal við Magnús enda íþróttamaður af Guðs náð.

Raddir margbreytileikans – Innflytjendur ekki viðurkenndir sem hluti af íslensku samfélagi
Í þessum þætti er rætt við Pamelu Innes, dósent í mannfræði við Háskólann í Wyoming. Pamela á sér langan feril sem tungumála mannfræðingur og hefur einkum stundað rannsóknir sem tengjast tungumálum og málsamfélögum frumbyggjahópa í Norður Ameríku. Í seinni tíð hefur hún unnið að rannsóknum með íslenskum mannfræðingum og öðru fræðafólki, einkum Unni Dís Skaptadóttur og Önnu Wojtynska, en á núlíðandi misserum hafa þær verið á vettvangi víða um Ísland við rannsóknir á samlífi innflytjenda og heimamanna. Unnur Dís og Anna Wojtynska hafa nýlega komið við sögu í þessu hlaðvarpi í tengslum við þessa miklu rannsókn. Framlag Pamelu til þessa verkefnis snýst einkum um þætti sem tengjast tungumálinu, og hvernig aðfluttum gengur að læra íslensku og tengjast samfélaginu betur með því að ná valdi á málinu. Pamela Innes fæddist 1963 í Chicago, en ólst upp í Omaha, Nebraska. Hún lauk BA námi 1986 frá Bryn Mawr College, í Bryn Mawr, Pennsylvaniu. Síðan lauk hún MA prófi 1992 frá University of Oklahoma, Norman, Oklahoma og doktorsgráðu lauk hún 1997 frá sama skóla. Doktorsritgerð hennar fjallaði um málsamfélög meðal Muskogee Stompdance fólksins. Eftir Pamelu liggur mikið magn greina og bókakafla, einkum um tungumálaþætti frumbyggjahópa í Norður Ameríku og samskipti þeirra við stjórnvöld og aðrar ráðastofnanir. Í seinni tíð hafa rannsóknir hennar í auknum mæli snúið að íslenskum aðstæðum, einkum stöðu innflytjenda hvað varðar íslenskukennslu þeirra, íslenskukunnáttu og aðgang þeirra að málsamfélagi heimamanna.

Samtal við samfélagið – Nægir konum að klára doktorspróf til að fá sömu laun og karlar?
Gestur vikunnar er Maya Staub en hún lauk doktorsprófi í félagsfræði þann 4. febrúar 2022. Doktorsritgerð hennar bar heitið: Starfsferilsþróun doktorsmenntaðra: Rannsókn á kynjuðu samhengi fjölskyldulífs og tekna meðal doktorsmenntaðra á Íslandi, en aðalleiðbeinandi Mayu var Guðbjörg Linda Rafnsdóttir, prófessor í félagsfræði. Í ritgerðinni sýnir Maya fram á viðvarandi kynbundin launamun á milli þeirra sem lokið hafa doktorspróf á 20 ára tímabili og er það óháð námssviði eða starfsvettvangi. Einnig kom í ljós að karlar hafa meira svigrúm en konur við tímastjórnun og eiga auðveldara með að finna jafnvægi á milli vinnu og fjölskyldulífs. Þær Sigrún ræða um helstu niðurstöður Mayu, leið hennar inn í félagsfræðina og hvað hún er að gera þessa dagana, en hún vinnur núna hjá Vörðu sem er rannsóknarstofnun ASÍ.

Tæknivarpið – iPod lagður til grafar
Þáttaröðin „Er Elon Musk búinn að kaupa Twitter“ heldur áfram ... er Elon Musk búinn að kaupa Twitter? er spurt. Apple hættir framleiðslu iPod eftir 21 ár. Google kynnti fullt af nýjum tækjum og tækni á Google I/O og Elmar er orðinn staurblankur. Þessi þáttur er í boði Macland, Kringlunni. Stjórnendur eru Atli Stefán, Elmar Torfason og Gunnlaugur Reynir.

Í austurvegi – Gættu þín úti á melónuakri 瓜田李下
Í þessum þætti fáum við að kynnast kínverskum málshætti eða „chéngyǔ“ eins og sagt er á mandarín-kínversku. Það má í raun ýmist þýða sem málshátt, orðatiltæki eða orðtak. Til eru þúsundir kínverskra málshátta en margir þeirra geta verið frekar óljósir án samhengis. Þessir þættir um kínverska málshætti verða stutt og laggóð viðbót við pistlana og viðtölin í hlaðvarpi okkar og eru unnir upp úr hlaðvarpi mikils Kínafræðings að nafni Lazlo Montgomery. Lazlo heldur úti vefsíðunni Teacup Media og hefur góðfúslega veitt okkur leyfi til þýðinga. Við mælum innilega með þáttum hans um sögu Kína og sögu kínverskrar temenningar, auk þáttanna um kínverska málshætti.

Raddir margbreytileikans – 23. þáttur: „Mikilvægi þess að vera gagnrýnin og rífa kjaft“
Gestur þáttarins er mannfræðinginn Guðrún Margrét Guðmundsdóttir. Guðrún Margrét fæddist árið 1969 í Reykjavík. Hún lauk BA prófi í mannfræði við Háskóla Íslands árið 2000 og MA prófi í mannfræði við sama skóla árið 2004. Guðrún Margrét hefur dvalið víða og meðal annars búið í Doha í Katar, Dubai í Sameinuðu arabísku furstadæmunum, Kuwaitborg í Kuwait, Sana´a í Jemen og Kairó í Egyptalandi. Rannsóknasvið Guðrúnar Margrétar hafa snúið að ofbeldi á konum og jafnrétti í miðausturlöndum, en einnig hefur hún mikinn áhuga á alþjóðastjórnmálum og verkalýðsbaráttu. Guðrún Margrét hefur unnið hjá Rauða Kross Íslands, mennta- og menningarmálaráðuneyti sem var og hét og starfar í dag sem sérfræðingur í málefnum fólks af erlendum uppruna á vinnumarkaði og jafnréttisfulltrúi hjá Alþýðusambandi Íslands.

„Ástandið í borginni sem hvetur okkur til að fara af stað“
Í ellefta og síðasta þætti er rætt við Jóhannes Loftsson oddvita Ábyrgrar framtíðar. Með orðum oddvitanna eru viðtalsþættir þar sem efsti frambjóðandi hvers lista í Reykjavík er tekinn tali.

„Bíllaus lífsstíll sé ekki jaðarsport“
Í tíunda þætti er rætt við Alexöndru Briem sem skipar annað sætið á lista Pírata.. Með orðum oddvitanna eru viðtalsþættir þar sem efsti frambjóðandi hvers lista í Reykjavík er tekinn tali. Þættirnir verða alls ellefu.

Tæknivarpið – Reykjavik Haus sköpunarsetur og Sony Linkbuds
Reykjavík Haus hefur verið samþykkt í borgarráði Reykjavíkur og mun opna sköpunarsetur í efri hæðum Hafnarhússins. Evrópusambandið er að búið að senda ákvörðun á Apple um meinta misnotkun á aðgengi þriðja aðila að NFC-hluta iPhone síma og getur sektað Apple um 10% af heildartekjum. Xbox prik er á leiðinni sem mun bjóða upp á sjónvarpsstreymiapp og leikjastreymispilun, og kemur vonandi út innan 12 mánaða. Fortnite er loksins hægt að spila, en í gegnum Xbox cloud gaming (sem er ekki í boði á Islandi). Google bjó til sveigjanlega útgáfu af Robot letrinu sínu, sem er hægt að stilla í döðlur. Wendy’s ætlar að opna aftur á Íslandi er kominn með mjög skondinn Twitter aðgang. Sennheiser Momentum Truly Wireless 3s létta og gera fyrri útgáfu ódýrari. Sony WH-1000XM5 mikið endurnýjuð heyrnatól koma líklega út 12. maí næstkomandi. Það er langt í næstu sendingu af Snap Pixy drónanum, sem virðist hafa fengið góðar viðtökur. Atli fjallar um Sony Linkbuds heyrnatólin sem eru alveg þráðlaus heyrnatól sem fara EKKI inn í eyrun. Sala á Chromebook tölvum hrynur um 60% og Apple seldi mest af tölvum (og spjaldtölvum) á síðasta ársfjórðungi. Þessi þáttur er í Macland sem selur tækin sem við elskum. Stjórnendur eru Atli Stefán og Elmar Torfason.

„Viljum setja algjört ráðningarstopp í borginni en verja alla grunnþjónustu“
Í níunda þætti er rætt við Ómar Má Jónsson oddvita Miðflokksins. Með orðum oddvitanna eru viðtalsþættir þar sem efsti frambjóðandi hvers lista í Reykjavík er tekinn tali. Þættirnir verða alls ellefu.

„Þurfum að líta á húsnæði sem mannréttindi“
Í áttunda þætti er rætt við Sönnu Magdalenu Mörtudóttur oddvita Sósíalistaflokksins. Með orðum oddvitanna eru viðtalsþættir þar sem efsti frambjóðandi hvers lista í Reykjavík er tekinn tali. Þættirnir verða alls ellefu.

Samtal við samfélagið – Hvernig skoðum við heiminn út frá hinsegin fræðum?
Gestur vikunnar er Íris Ellenberger, dósent á menntavísindasviði Háskóla Íslands. Íris lauk doktorsprófi í sagnfræði frá Háskóla Íslands árið 2013 en í ritgerð sinni beindi hún sjónum að samfélagslegri stöðu danskra innflytjenda á Íslandi 1900-1970 og þá sérstaklega hvernig staða þeirra breytist með sjálfsstæðisbaráttu Íslendinga. Hún hefur einnig skoðað hinsegin sagnfræði á Íslandi og meðal annars skoðað sögu félagsins Íslensk-lesbíska og hinsegir ástir kennslukvenna um 1900. Þær Sigrún spjalla um rannsóknir hennar og ferlinn en einnig mikilvægi þess að víkka út þá söguskoðun sem hefur verið ráðandi í fræðaheiminum, en það er meðal annars hægt að gera með því að skoða heiminn út frá hinsegin fræðum.

„Getum ekki leyft okkur að velja leiðir sem auka útblástur“
Í sjöunda þætti er rætt við Dag B. Eggertsson oddvita Samfylkingarinnar. Með orðum oddvitanna eru viðtalsþættir þar sem efsti frambjóðandi hvers lista í Reykjavík er tekinn tali. Þættirnir verða alls ellefu.

Loforð um húsnæðisuppbyggingu „strákastælar“
Í sjötta þætti er rætt við Hildi Björnsdóttur oddvita Sjálfstæðisflokksins. Með orðum oddvitanna eru viðtalsþættir þar sem efsti frambjóðandi hvers lista í Reykjavík er tekinn tali. Þættirnir verða alls ellefu.

„Við eigum að vera stolt af því að búa í Reykjavík“
Í fimmta þætti er rætt við Einar Þorsteinsson oddvita Framsóknarflokksins. Með orðum oddvitanna eru viðtalsþættir þar sem efsti frambjóðandi hvers lista í Reykjavík er tekinn tali. Þættirnir verða alls ellefu.

„Börn eiga ekki að þurfa að vera á biðlistum“
Í fjórða þætti er rætt við Kolbrúnu Baldursdóttur oddvita Flokks fólksins. Með orðum oddvitanna eru viðtalsþættir þar sem efsti frambjóðandi hvers lista í Reykjavík er tekinn tali. Þættirnir verða alls ellefu.

„Viðreisn er ekki stóryrtur flokkur“
Í þriðja þætti er rætt við Þórdísi Lóu Þórhallsdóttur oddvita Viðreisnar. Með orðum oddvitanna eru viðtalsþættir þar sem efsti frambjóðandi hvers lista í Reykjavík er tekinn tali. Þættirnir verða alls ellefu.

„Enginn boðið Reykvíkingum svona góðan díl“
Í öðrum þætti er rætt við Gunnar H. Gunnarsson oddvita framboðsins Reykjavík - Besta borgin. Með orðum oddvitanna eru viðtalsþættir þar sem efsti frambjóðandi hvers lista í Reykjavík er tekinn tali. Þættirnir verða alls ellefu.

„Allir Reykvíkingar geti komist í öruggt húsnæði“
Oddvitar þeirra ellefu framboðslista sem verða á kjörseðlinum í borgarstjórnarkosningum í Reykjavík 14. maí sitja fyrir svörum og skýra út stefnumálin í hlaðvarpi Kjarnans. Með orðum oddvitanna eru viðtalsþættir þar sem efsti frambjóðandi hvers lista er tekinn tali. Í þættinum er rætt við Líf Magneudóttur oddvita Vinstri grænna í Reykjavík. Spyrill er Eyrún Magnúsdóttir.

Tæknivarpið – Snap býr til dróna og Pixel snjallúr gleymist á bar
ESB ætlar að gera það sem er ólöglegt í raunheimum einnig ólöglegt á netinu. Ríkið býður út tvo ljósleiðaraþræði í Nato-strengnum. Elon Musk klárar að fjármagna kaup á Twitter og mun að öllum líkindum eignast fyrirtækið innan skamms. Twitter oftaldi notendur í þrjú ár, en fattaði það sjálft og leiðrétti á uppgjörsfundi. Snap býr til drónamyndavél með tveimur linsum. Apple átti frábæran fjórðung og Mac-vörulínunni gengur mjög vel. ESB vill að Apple opni aðgang að NFC eiginleikum iPhone svo aðrar greiðslumiðlanir komist að. Apple Studio Display fær uppfærslu fyrir vefmyndavélina en er hún betri? Activision Blizzard yfirtakan hefur verið samþykkt af hluthöfum. Pixel snjallúr fannst á bar og það er mjög stutt í afhjúpum. Sony WH1000x fær víst mjög stóra útlitsuppfærslu samkvæmt lekum. Oneplus Nord N20 5G fær þokkalega dóma og er fínn 5G sími. Þessi þáttur er í boði Macland, sem selur tækin sem við elskum. Stjórnendur eru Atli Stefán og Elmar Torfason.

Í austurvegi – Leyndardómar Bókar láðs og laga
Þetta sinn hefur bókin Shanhai Jing 山海經 eða Bók láðs og laga orðið fyrir valinu til umfjöllunar. Þessi er afskaplega skrítin, sennilega leitun að jafn furðulegri bók. Hún er uppfull af upptalningum á fjöllum og ám, og flóru og fánu fjarlægra landa, en allt er það lygasögu líkast og harla ævintýralegt. Dýrin í upptalningunni eru gjarnan samansett úr líkamshlutum þekktra dýra, eðlur með vængi, tígrar með fuglsklær og einnig oft með mannshöfuð eða ásjónu. Jurtirnar og tréin hafa einatt ýmsa yfirnáttúrulega lækningamætti eða blómstranir þeirra eru fyrirboðar. Bókin er líklega á vissan hátt forfaðir seinni tíma bóka um drauga og kraftaverk, eins og furðusögur Pu Songling í Liaozhai og Vesturferðin sem báðar hafa fengið umfjöllun í þessum hlaðvörpum, en munurinn er sá að Shanhai Jing eða Bók láðs og laga er mun fornari, og stíllinn er fremur eins og á einhverskonar landafræði eða náttúrufræði. Pistill: Jón Egill Eyþórsson

Raddir margbreytileikans – „Lögreglan þarf að endurspegla aukinn margbreytileika samfélagsins“
Í þessum þætti er rætt við Eyrúnu Eyþórsdóttur mannfræðing og lögreglufræðing um rannsóknir hennar og störf og ýmis mál sem komið hafa upp nýlega á Íslandi þar sem rasísk ummæli og atferli hefur verið ofarlega á baugi upp á síðkastið og vakið mikla opinbera athygli og gremju. Tengt þessu hafa meginrannsóknaráherslur Eyrúnar verið hlutverk löggæslu í fjölbreyttu samfélagi og hvernig lögreglan þarf að laga sig að síbreytilegum aðstæðum í íslensku samfélagi. Þetta tengist m.a. rannsóknum á hatursorðræðu og hatursglæpum, á Íslandi sem og í nágrannalöndunum, og uppgangi öfga hægri afla sem ala á útlendingahatri og rasisma. Rannsóknir og störf (kennsla) Eyrúnar hafa m.a. snúið að því hvernig þessir þættir hafa áhrif á störf lögreglunnar og hvort hún sé að bregðast við þessum þáttum á viðeigandi hátt. Hluti af þessum viðbrögðum er það sem kallast á ensku „racial profiling“, eða „kynþáttamiðuð greining“, þar sem kynþætt einkenni eru áberandi í því hvernig fólk er grunað um glæpi út frá ákveðnum staðalmyndum, eins og húðlit, en umræða um þetta hefur verið áberandi á Íslandi síðustu vikurnar. Kennsla í lögreglufræðum er og hefur verið mikilvægur hluti af starfi og rannsóknum Eyrúnar, þar sem áherslan er á að auka vitund, þekkingu og færni lögreglunnar þegar kemur að samskiptum við ólíka minnihlutahópa í íslensku samfélagi og hafa námskeið hennar við Háskólann á Akureyri einkum snúist um þær áherslur. Eyrún Eyþórsdóttir fæddist í Reykjavík 1973. Hún lauk BA prófi í mannfræði við HÍ 2003, MA prófi í félagsfræði við HÍ 2008 og doktorsnámi við HÍ í mannfræði 2022. Auk þess hóf hún nám í Lögregluskólanum árið 2003 og starfaði sem lögreglukona frá 2003 til 2018. Eyrún starfar nú sem lektor í lögreglufræðum við Háskólann á Akureyri.

Tæknivarpið – Áskrifendur Netflix fækkar í fyrsta sinn
Nýtt íslenskt bílatryggingarfélag lítur dagsins ljós: Verna. Félagið ætlar að nýta sér snjalltæki til að lækka ábyrgðir. Steam Deck dokkan er ekki einu sinni komin út en það er búið að uppfæra hana. Playdate leikjatölvan er komin út og það rigna inn umfjallanir. Verður þetta fimmtándi vettvangurinn sem Gulli kaupir sér GTA5? Magsafe rafhlaðan fær uppfærslu og hleður nú hraðar! Homepod hátalarar hækka í verði eftir að framleiðslu var hætt. Netflix áskrifendur fækkar í fyrsta sinn og það er komin ólga á streymiveitumarkaðinn. CNN+ streymiveitan hefur verið lögð niður eftir einungis mánuð í loftinu. Þessi þáttur er í boði Macland. Stjórnendur eru Atli Stefán, Gunnlaugur Reynir og Sverrir Björgvinsson

Samtal við samfélagið – Staða láglaunakvenna í íslensku samfélagi
Berglind Hólm Ragnarsdóttir, lektor í félagsfræði við Háskólann á Akureyri (HA), fer fyrir rannsóknarhópi sem rannsakar um þessar mundir stöðu láglaunakvenna á Íslandi. Verkefnið ber yfirskriftina „Working Class Women, Well-being and the Welfare State: New Evidence from the Icelandic Context“ sem útleggst á íslensku sem „Láglaunakonur, vellíðan og velferðarkerfið í íslensku samhengi.“ Með Berglindi í rannsóknarhópnum eru þær Andrea Hjálmsdóttir, lektor við HA, Bergljót Þrastardóttir, lektor við HA og Valgerður S. Bjarnadóttir, nýdoktor við Menntavísindasvið Háskóla Íslands. Samstarfsaðilar verkefnisins eru annars vegar Varða – rannsóknastofnun vinnumarkaðarins og hins vegar RHA – Rannsóknamiðstöð Háskólans á Akureyri. Markmið rannsóknarinnar er tvíþætt. Í fyrsta lagi rannsakar hópurinn áhrif atvinnu, fjölskyldulífs og félags- og efnahagslegrar stöðu á líkamlega og andlega velferð láglaunakvenna. Í öðru lagi greinir hópurinn reynslu láglaunakvenna af íslensku velferðarkerfi og hvert hlutverk kerfisins er í að viðhalda félagslegum ójöfnuði. Berglind lauk doktorsprófi í félagsfræði frá City University of New York árið 2019 en doktorsrannsókn hennar fjallar einmitt um stéttaskiptingu meðal kvenna á Vesturlöndum og áhrif fjölskyldustefna á stéttaskiptingu kvenna og janfrétti kynjanna. Berglind var nýdoktor við Memphis háskóla skólaárið 2019/2020 og var ráðin til HA árið 2020. Guðmundur Oddsson, dósent í félagsfræði við HA, ræddi við Berglindi Hólm um þessa áhugaverðu rannsókn og ferilinn.

Þjóðhættir – Móðurhlutverkið, ofbeldi og óstýrilátar konur í íslenskum þjóðsögum
Dagrún Ósk Jónsdóttir mun í byrjun júní verja doktorsritgerð sína í þjóðfræði sem nefnist Í viðjum hefðarinnar: Konur og kvenleiki í íslenskum þjóðsögum. Af því tilefni er þátturinn með óhefðbundnu sniði. Dagrún Ósk sest í sæti viðmælenda og Vilhelmína ræðir við hana um rannsóknina. Í þættinum segir Dagrún frá rannsókninni en hún vann með og greindi sagnir í íslenskum þjóðsagnasöfnum frá 19. og 20. öld. Dagrún beinir sjónum sínum sérstaklega að óhlýðni, uppreisn og andófi kvenna og ofbeldi gagnvart konum og viðhorfum til þess. Nánar tiltekið skoðar hún sagnir um konur sem hafa eiginleika og sinna störfum sem voru talin karllæg, sagnir sem segja frá kynbundnu ofbeldi, sagnir af konum sem hafna móðurhlutverkinu og sagnir af yfirnáttúrulegum konum, það er að segja huldukonum og skessum. Þjóðsögur bera vitni um þann hugmyndaheim og það samfélag sem þær tilheyra. Sagnirnar styðja því yfirleitt við ríkjandi hugmyndir um hvað þóttu vera hefðbundin hlutverk og æskileg hegðun kvenna. Í þættinum ræðir Dagrún þessar hugmyndir nánar og gefur dæmi um hvernig þessi gamalgrónu viðhorf birtast í sögnunum. Rannsókn Dagrúnar sýnir svo ekki verður um villst að mikið af þeim hugmyndum sem sjá má í þjóðsögum eru enn til staðar í dag. Þess vegna kallast rannsókn Dagrúnar á við samtímann þar sem staða kvenna og úrelt viðhorf til kynhlutverka, kvenleika og ofbeldis gagnvart konum hafa verið mjög til umræðu. Rannsóknin varpar nýju ljósi á hversu rótgrónar hugmyndir um hlutskipti kvenna eru í raun og veru og er hún því mikilvægt innlegg í jafnréttisumræðu samtímans. Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um nýjar rannsóknir og fjölbreytta miðlun í þjóðfræði. Umsjón hafa Dagrún Ósk Jónsdóttir og Vilhelmína Jónsdóttir.

Raddir margbreytileikans – Mannfræði og kynjafræði: Tvískipt gleraugu
Gestur vikunnar er Hjálmar Gunnar Sigmarsson. Hjálmar er fæddur 1970 í Reykjavík en ólst upp að miklu leyti í Hong Kong og Lúxemborg en hefur auk þess búið í San Fransisco, Miami, Sarajevó, Utrecht, stundað nám í Budapest og Granada og unnið fyrir UNIFEM í Bosníu. Hjálmar lauk BA gráðu í heimspeki við Háskóla Íslands áður en hann fór í meistaranám í mannfræði við sama skóla. Í mannfræðinámi sínu skrifaði hann um vinnusemi Íslendinga undir leiðsögn dr. Unnar Dísar Skaptadóttur. Seinna kláraði hann aðra meistaragráðu en þá í kynjafræði við CEU í Búdapest og University of Granada. Í seinni tíð hefur hann blandað saman mannfræði og kynjafræði í rannsóknum sínum og störfum, meðal annars á Jafnréttisstofu og í UNIFEM. Við ræddum við Hjálmar um æsku hans í Hong Kong, hvernig hann rataði inn í mannfræðina og hvernig mannfræði, aktívismi og femínismi koma saman í vinnu hans, en Hjálmar vinnur nú við ráðgjöf og fræðslu í Stígamót.

Þjóðhættir – Menning og saga í Stykkishólmi
Í þættinum ræða Dagrún og Vilhelmína við Önnu Sigríði Melsteð sem lauk grunnnámi í þjóðfræði árið 2021 og stundar nú framhaldsnám í þjóðfræði. Anna Sigríður er búsett í Stykkishólmi og hefur stundað námið í fjarnámi og samhliða vinnu. Anna Sigríður segir frá áhugaverðri BA-rannsókn sinni. Þar gerði hún heimabæ sinn, Stykkishólm, að viðfangsefni. Stykkishólmur er þekktur fyrir gömul og vel við haldin timburhús en nýjum húsum hefur einnig verið bætt við bæjarmyndina og stundum greina áhorfendur ekki á milli gamalla og nýrra húsa. Anna segir frá vinnu við nýja grunnsýningu fyrir byggðasafnið í Norska húsinu. Grunnsýning safnsins er orðin 20 ára gömul og nú stendur yfir vinna við að gera nýja sýningu. Anna segir einnig frá Skotthúfunni sem haldin verður 2. júlí í sumar. Á Skotthúfunni er íslenska þjóðbúningnum gert hátt undir höfði en einnig er ýmislegt annað til skemmtunar á hátíðinni. Að lokum segir Anna frá þjóðtrú tengdri göngu á Helgafell í Helgafellssveit á norðanverðu Snæfellsnesi. Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um nýjar rannsóknir og fjölbreytta miðlun í þjóðfræði. Umsjón hafa Dagrún Ósk Jónsdóttir og Vilhelmína Jónsdóttir doktorsnemar í þjóðfræði.

Tæknivarpið – Buzz hleður tóma síma á djamminu
AtNorth lýsir yfir vilja til að byggja upp gagnaver rétt fyrir utan Akureyri. NFT grúppa hakkar Bjarta Framtíð á Twitter og dælir út auglýsingum. Buzz býður upp á að kveða burt hleðslukvíða með leigu-rafhlöðum fyrir snjallsíma á vel völdum börum. Elon Musk kaupir stóran hlut í Twitter og hvað þýðir það? Twitter íhugar að bjóða upp á edit-takka. Það kemur út nýr Monkey Island tölvuleikur í ár, en sá síðasti kom út árið 2011. Netflix bætir við nýjum flokki eftir hugmynd Pete Davidson: short ass movies. Flokkurinn er með kvikmyndir undir 90 mínútum til að heilla yngri kynslóðir 💀 Atli fer svo aftur yfir næstu kaup, sem hafa ekki enn átt sér stað. Þessi þáttur er í boði Macland. Stjórnendur eru Atli Stefán, Elmar Torfason og Mosi.

Í austurvegi – Vetrarólympíuleikarnir í Peking 2022
Að þessu sinni fengum við í spjall Andra Stefánsson aðalfararstjóra íslenska hópsins á nýafstöðnum vetrarólympíuleikum í Peking. Hann fjallaði um ólympíuleikana út frá ýmsum hliðum sem voru auðvitað mjög sérstakir á covid-tímum. Andri var einnig fararstjóri á sumarólympíuleikunum í Peking 2008 og var gaman að heyra hann bera saman þessa tvo risa viðburði sem haldnir voru í sömu borg með 14 ára millibili.

Þjóðhættir – „Þeim mun meiri vinna, þeim mun meira stuð“
Í þættinum ræða Dagrún og Vilhelmína við Ólöfu Breiðfjörð þjóð- og safnafræðing sem starfar sem menningarfulltrúi Garðabæjar. Í þættinum segir Ólöf frá námsferlinum og starfsferlinum. Ólöf var orðin 37 ára þegar hún ákvað að fara í nám. Hún vildi að námið væri skemmtilegt en jafnframt hagnýtt. Í þættinum segir Ólöf frá grunnnámi sínu í þjóðfræði þar sem hún meðal annars skrifaði áhugaverða BA-ritgerð um hjálækningar óperusöngvara. Hún deilir líka með okkur nokkrum góðum ráðum sem hún rakst á við ritgerðarskrifin til að gæta raddarinnar. Ólöf segir einnig frá meistaranámi sínu í safnafræði og hvernig hún fékk draumastarfið á Þjóðminjasafninu að námi loknu. Því næst lá leið Ólafar í Kópavog þar sem hún starfaði að menningarmálum sem verkefnastjóri fræðslu og miðlunar. Í dag starfar hún, eins og áður segir, sem menningarfulltrúi Garðabæjar og sinnir fjölbreyttum verkefnum við að halda uppi öflugu menningarstarfi í bænum. Nú er í gangi barnamenningarhátíð og er mikil dagskrá í tilefni hennar. Ólöf segir einnig frá spennandi verkefnum sem eru á döfinni í Garðabænum, meðal annars margmiðlunarsýningu í landnámsbænum í minjagarðinum á Hofsstöðum og á Garðatorgi. Í sumar verður burstabærinn Krókur á Garðaholti opinn og ýmsir viðburðir þar. Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um nýjar rannsóknir og fjölbreytta miðlun í þjóðfræði. Umsjón hafa Dagrún Ósk Jónsdóttir og Vilhelmína Jónsdóttir doktorsnemar í þjóðfræði.

Tæknivarpið – Auðkenni þjóðnýtt og lofthreinsigrímuheyrnatól
Við erum með sneisafullan þátt af tæknifréttum og kaupákvörðunum Atla. Auðkenni hefur verið keypt af ríkinu. Fyrirtæki býr til gervitónlistarfólk inn á Spotify til að græða peninga. Klapp-lausnin frá Strætó er í tómu tjóni, eða hvað? Atli fjallar einnig um Studio Display sem hann skoðaði í verslun Macland Kringlunni. Þessi þáttur er í boði Macland sem selja tækin sem við elskum. Stjórnendur eru Atli Stefán, Elmar Torfason og Gunnlaugur Reynir.

Saga Japans – 49. þáttur: Útlagakeisarinn
Árið 1221 eftir misheppnaða tilraun til að endurheimta völd keisaraættarinnar var keisarinn fyrrverandi Go-Toba sendur í útlegð til Oki-eyja. Í þessum þætti verður fjallað um hann og tvo aðra rammgöldrótta útlaga sem geymdir voru þar og mörkuðu djúp spor í söguna. Einnig í þættinum eru bútar úr kvikmyndinni Jigokumon frá 1953, Meiji-smellurinn Toba no koizuka, og langsótt líking við Disney-myndina Ljónakonunginn.

Í austurvegi – Samskipti Kína og Rússlands í gegnum söguna
Vegna þessa hörmulegra stríðs sem nú geisar í Úkraínu hafa samskipti Kína og Rússlands verið til umræðu að undanförnu. Þegar Pútin Rússlandsforseti hitti Xi Jinping forseta Kína í Peking rétt fyrir vetrarólympíuleikana í febrúar síðastliðnum urðu forsetarnir sammála um að engin takmörk væru á tengslum landanna – hvað sem það svo sem þýðir. En hafa samskipti þessara miklu grannþjóða alltaf verið svona takmarkalaus eða alltaf á vinarlegum nótum? Við skulum skoða aðeins samskipti þeirra í sögulegu ljósi.

Raddir margbreytileikans – 20. þáttur: „Hægt er að rekja farandmennsku frá upphafi mannkyns“
Í þessum þætti er rætt við Önnu Wojtynska, pólskættaðan mannfræðing, um rannsóknir hennar á farandfólki og innflytjendum í staðbundnu og hnattrænu samhengi. Þessar rannsóknir fjalla einkum um sögu, stöðu og þróun samfélags Pólverja á Íslandi og þær breytingar sem það hefur gegnið í gegnum. Rannsóknir Önnu hafa að miklu leyti fjallað um tengsl pólskra innflytjenda við íslenskan vinnumarkað, sem og hvernig þeim hefur gengið að setjast að í íslensku þjóðfélagi. Þar er komið inná aðlögun/samlögun, hlutverk tungumálatengsla og áhrif þverþjóðlegra samskipta á milli Íslands og Póllands. Einnig er rætt um leiðina frá fiskvinnslu til bókmennta og listsköpunar sem birtingarmynd breyttra aðstæðna sem einkenna hið margbreytilega samfélag pólskra innflytjenda á Íslandi. Anna Wojtyńska er fædd í Varsjá, Póllandi, 1975. Hún Lauk meistaraprófi í mannfræði við Þjóðfræði- og mannfræðideild Varsjár háskóla árið 2002 og Doktorsprófi í mannfræði frá HÍ 2019, um pólska innflytjendur á Íslandi. Anna Wojtynska kom fyrst til Íslands 1996 og hefur búið hér síðan og starfað frá 2003. Hún hefur komið að margskonar rannsóknum og vísindastörfum sem og kennslu, og auk þess sinnt ýmsum öðrum störfum (t.d. sem varaborgarfulltrúi í Reykjavíkurborg) og verkefnum, m.a. tengdum listrænni iðkun aðfluttra listamann og rithöfunda. Auk þess hefur hún skrifað fjöldann allan af greinum sem hafa einkum fjallað um þætti sem tengjast farandfólki og innflytjendum, í alþjóðlegu og íslensku samhengi. Meginrannsóknaráherslur hennar hafa verið og eru staða innflytjenda og farandfólks, einkum pólskra innflytjenda á Íslandi, um hvernig staða þeirra og störf hafa þróast í takt við aukinn margbreytileika þessa þjóðfélagshóps á Íslandi.

Þjóðhættir – Álagablettir og bannhelgi
Í þættinum ræðir Vilhlemína við Jón Jónsson þjóðfræðing og verkefnisstjóra hjá Rannsóknasetri Háskóla Íslands á Ströndum – þjóðfræðistofu. Í desember á síðasta ári kom út bókin Álagablettir á Ströndum. Höfundar eru feðginin Jón og Dagrún Ósk Jónsdóttir og er útgáfan samstarf milli Rannsóknasetursins og Sauðfjárseturs á Ströndum. Bókin er ríkulega myndskreytt en Jón og Dagrún gengu á alla þá staði sem fjallað er um í bókinni og mynduðu álagabletti. Þau ræddu einnig við heimafólk og staðkunnuga og söfnuðu nýjum frásögnum af álagablettum sem enn lifa í munnmælum. Jón segir frá tilurð bókarinnar og rannsóknum á álagablettum á Ströndum. Þá ræðir hann mikilvægi þess að rannsóknum sé miðlað með aðgengilegum hætti til almennings. Sögur af álagablettum hafa ákveðin einkenni. Í sögunum kemur fram aðvörun um að ekki skuli gera eitthvað á álagablettinum eða í námunda við hann. Ef brotið sé gegn því þá fylgir einhver refsing í kjölfarið. Jón ræðir sögurnar í víðu samhengi, um söfnun þjóðfræðiefnis og hvernig frásagnir og þekking er tengd landslagi. Jón segir einnig frá skelfilegum atburðum sem áttu sér stað í Goðdal árið 1948 þegar snjóflóð féll og sex manns fórust. Í fréttaflutningi um málið var strax farið að tengja atburðina við þjóðsagnaminnið um álagablett á jörðinni. Í lokin segir Jón frá öðrum verkefnum Rannsóknasetursins, meðal annars frá stórri rannsókn á sérstæðri dagbók frá svæðinu, rannsóknum á þjóðtrú og verkefni sem tengist gömlum ljósmyndum. Þá eru áhugaverðar sýningar framundan. Í sumar mun opna ný sýning um heimsóknir hvítabjarna á Vestfjörðum á Sauðfjársetrinu og einnig verður opnuð ný sýning í kotbýli kuklarans í Bjarnarfirði, sem er hluti af Galdrasýningunni á Ströndum. Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um nýjar rannsóknir og fjölbreytta miðlun í þjóðfræði. Umsjón hafa Dagrún Ósk Jónsdóttir og Vilhelmína Jónsdóttir doktorsnemar í þjóðfræði.

Þjóðhættir – Húmor og nálægð við dauðann
Greta Karen Friðriksdóttir lauk nýlega meistaraprófi í þjóðfræði. Meistararitgerð hennar nefnist „Ef ég hlæ ekki að þessu þá mun ég gráta og ég get ekki grátið svona oft” og fjallar um hvernig fólk sem starfar í návígi við dauðann notar húmor sem bjargráð. Í þættinum segir Greta frá rannsókninni. Hún tók viðtöl við fólk úr ýmsum starfsstéttum, eins og hjúkrunarfræðinga, lögreglufólk, presta, sjúkraliða og starfsfólk kirkjugarða, sem starfar í miklu návígi við dauðann og þarf að mæta fólki við viðkvæmar og erfiðar aðstæður. Við slíkar aðstæður er húmor sennilega ekki það fyrsta sem fólki dettur fyrst í hug. Engu að síður lýstu viðmælendur Gretu því að þau gætu ekki sinnt störfum sínum ef ekki væri leyfilegt að nota húmor. Þannig notuðu viðmælendur húmor meðal annars til að opna á erfiðar samræður, fá útrás fyrir tilfinningar, aftengja sig erfiðum aðstæðum og til að létta starfsandann. Þó kom fram að notkun húmors fylgja ákveðin skilyrði en til að mynda er mikilvægt að sýna virðingu og þá á húmorinn sér líka stund og stað. Greta segir einnig frá því hvers vegna hún ákvað að læra þjóðfræði, fyrri rannsókn sinni á hreinlæti í torfbæjum og viðkomu sinni í afbrotafræði. Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um nýjar rannsóknir og fjölbreytta miðlun í þjóðfræði. Umsjón hafa Dagrún Ósk Jónsdóttir og Vilhelmína Jónsdóttir doktorsnemar í þjóðfræði.

Samtal við samfélagið – Hinsegin nemendur í íslenska menntakerfinu
Gestur vikunnar er Jón Ingvar Kjaran, prófessor við deild menntunnar- og margbreytileika á menntavísindasviði Háskóla Íslands. Rannsóknir Jón Ingvars eru á sviðum kynjafræði, hinsegin fræða og réttindum samkynhneigðra, en hann beitir þverfaglegu sjónarhorni í sínum rannsóknum en leitar oft í smiðju félagsfræðinnar. Þau Sigrún ræða rannsóknir hans sem að tengjast meðal annars upplifun hinsegin nemenda í íslenska skólakerfinu og ofbeldi, bæði út frá reynslu þolenda og gerenda. Að auki ræða þau rannsóknir hans þar sem alþjóðlegur veruleiki kemur við sögu og hefur hann þar til að mynda borið saman íslenskan veruleika við Suður-Afríku og skoðað kyn og kynhneigð í Íran.

Saga Japans – 48. þáttur: Drápsteinninn
Þann fimmta mars síðastliðinn sprakk dularfullur steinn í þjóðgarði í Norður-Japan. Talið er að síðan á tólftu öld hafi þessi baneitraði steinn hýst illan anda sem nú leikur lausum hala. Í þessum þætti könnum við goðsöguna um Tamamo no Mae og kynnumst um leið japanska refinum, og hvers vegna við ættum öll að óttast hann.

Raddir margbreytileikans – 19. þáttur: Að veiða úlfa
Gestur vikunnar í mannfræðihlaðvarpinu Raddir Margbreytileikans er Stephanie Matti. Stephanie var fædd árið 1986 í Sviss en ólst upp í Nýju Suður Wales í Ástralíu. Hún kennir verkefnaáætlanir, eftirfylgni og úttektir við HÍ en hefur einnig haldið fyrirlestra um hættuástand, hörmungar og mannúðarviðbrögð. Hún er doktorsnemi við mannfræðideild HÍ þar sem hún er að rannsaka stóra sprungu fyrir ofan Svínafellsjökul og viðbrögð heimamanna við henni. Leiðbeinandi hennar er Helga Ögmundardóttir. Steph er með bachelor-gráðu í alþjóðasamskiptum frá La Trobe háskóla í Melbourne í Ástralíu. Rannsóknarefni hennar þar var námugröftur í Kongó og Kínverskar fjárfestingar. Hún er með meistaragráðu í alþjóðlegum fræðum frá Háskólanum í Genf þar sem hún rannsakaði kynferðislega hegðun starfsmanna í mannúðarviðbrögðum. Hún hefur unnið í Pakistan, Myanmar og Afghanistan. Við spjölluðum við Steph um doktorsritgerðina og lífið sem starfsmaður í Pakistan, Myanmar og Afghanistan.

Þjóðhættir – Fötlun í íslenskum þjóðsögum
Eva Þórdís Ebenezersdóttir er doktorsnemi í þjóðfræði við Háskóla Íslands. Rannsókn hennar er hluti af stóru þverfaglegu verkefni innan háskólans sem ber yfirskriftina Fötlun fyrir tíma fötlunar (Disability before disability). Nýlega kom út bókin Understanding Disability throughout History: Interdisciplinary Perspectives in Iceland from Settlement to 1936, sem er hluti af framangreindu rannsóknarverkefni. Í bókina skrifar Eva Þórdís kafla, ásamt Sólveigu Ólafsdóttur sagnfræðingi, um Sigríði Benediktsdóttur. Sigríður, sem fékk viðurnefnið Stutta-Sigga vegna þess hve lágvaxin hún var, varð með tímanum hálfgerð þjóðsagnapersóna. Sigríður, sem fæddist árið 1815, átti afar erfiða æsku og endaði á flakki á fullorðinsaldri. Ýmsar heimildir eru til um lífshlaup Sigríðar, bæði opinber skjöl og þjóðsögur. Í þættinum segir Eva Þórdís frá Sigríði og lífi hennar og hvað saga hennar segir um viðhorf til fólks með öðruvísi líkama á 19. öld og fram á okkar daga. Í þættinum segir Eva Þórdís einnig frá því hvernig hún hefur fléttað saman fötlunarfræði og þjóðfræði í gegnum þjóðfræðinám sitt, meðal annars í rannsóknum á umskiptingum og nú á þjóðsagnasafni Jóns Árnasonar. Þar greinir Eva Þórdís fjölbreytt viðhorf til fötlunar og hvað sagnirnar geta sagt okkur um samfélag fyrri tíma. Að auki ræðir Eva Þórdís um áskoranir við rannsóknir á fötlun í fortíðinni sem meðal annars tengjast því hvernig við tölum um og orðum hlutina.

Samtal við samfélagið – Hvert fara peningarnar? Kynjuð fjármál á Íslandi
Gestur vikunnar er Finnborg Salóme Steinþórsdóttir, nýdoktor í kynjafræði við Háskóla Íslands. Finnborg lauk B.A. gráðu í félagsfræði frá Háskóla Íslands og síðan M.A og doktorsgráðu í kynjafræði frá sömu stofnun. Í doktorsverkefninu sínu beindi Finnborg sjónum að kynjuðum fjármálum sem felst í því að skoða hvernig peningum er veitt (eða ekki veitt) á kynjaðan hátt og beindi hún sjónum að háskólaumhverfinu á Íslandi. Rannsóknir hennar sýna að fjármunum er með kerfisbundnum hætti beint til greina sem almennt eru taldar karllægari sem og að framgangs- og umbunarkerfi háskólanna verðlauni frekar þætti sem almennt tengjast körlum. Þær Finnborg og Sigrún ræða hið kynjaða háskólaumhverfi á Íslandi, sem er sérlega áhugavert í alþjóðlegu samhengi þar sem við teljum oft að hér á landi séum við búin að ná kynjajöfnuði. Að auki ræða þær aðrar rannsóknir Finnborgar, til dæmis um karlamenningu innan lögreglunnar sem og stöðu kynjanna á Íslandi í alþjóðlegum samanburði.

Tæknivarpið – Ný borðtölva og skjár frá Apple
Tæknivarpið rennir yfir það besta úr kynningu Apple sem fór fram í vikunni og til þess fáum við draumaliðið í settið. Pétur Jónsson og Hörður Ágústsson mæta og segja okkur sannleikann um ný tæki frá Apple. Apple kynnti nýja liti fyrir iPhone 13 og 13 Pro, iPhone SE símann, iPad Air spjaldtölvuna, M1 Ultra örgjörvann, Mac Studio borðtölvuna og Studio Display skjáinn. Þessi þáttur er í boði Macland sem mun selja þessi tæki strax og það getur! Stjórnendur eru Atli Stefán og Gunnlaugur Reynir.

Í austurvegi – Viðskipti, kínverskar snjallgreiðslulausnir og saga KÍM
Viðtal vikunnar er við Þorkel Ólaf Árnason frumkvöðul. Hann hefur ýmsa fjöruna sopið í Kína og komið víða við þegar kemur að viðskiptum við Kína. Meðal annars má nefna kínverskar greiðslumiðlunarlausnir fyrir snjallsíma til að auðvelda kínverskum ferðamönnum að versla á Íslandi. Þorkell er auk þess formaður Kínversk íslenska menningarfélagsins (KÍM). Ræddum við um starfsemi félagsins sem á sér merka sögu og er mikilvægur hlekkur í menningarsamskiptum Íslands og Kína.

Tæknivarpið – Krónan prófar vef og Telsa bíll bilar í polli
Certís netöryggissveit Fjarskiptastofu sendir frá sér viðvörun vegna stríðsrekstri Rússa í Úkraínu og biður íslenskt fyrirtæki um að herða ólina. Krónan er að prufukeyra beta útgáfu af vefverslun, en fram að þessu hefur Krónan einungis boðið upp á app. Tesla Model Y keyrði í poll og dó rafhlaðan skömmu síðar. Þola Tesla bílar ekki erfiðar aðstæður hér á Íslandi? Gulli keypti sér töfratæki sem hefur umbylt heimili hans: rafmagnsskæri. Rivian rafbílasprotinn hækkar verð ógætilega og ýtir þeim að forpöntunum. Stríðið í Úkraínu hefur ekki bara áhrif á netöryggi, heldur einnig örgjörvaframleiðslu heimsins sem var nú þegar á slæmum stað. Apple sendi út boð fyrir viðburð sem á sér stað 8. mars næstkomandi og við rennum (aftur) yfir orðróma. Þessi þáttur er í boði Macland sem selja tækin sem við elskum. Stjórnendur eru Atli Stefán, Gunnlaugur Reynir og Sverrir Björgvinsson.

Þjóðhættir – Sundlaugamenning á Íslandi: Læra, leika, njóta
Í febrúar opnaði sýningin Sund í Hönnunarsafni Íslands í Garðabæ. Sýningarstjórar eru þau Brynhildur Pálsdóttir hönnuður og Valdimar Tr. Hafstein prófessor í þjóðfræði. Í þættinum ræðir Vilhelmína við Valdimar um sýninguna og þær umfangsmiklu rannsóknir þjóðfræðinga og fleiri sérfræðinga sem búa að baki sýningunni. Í sundlaugum landsins eru engir viðskiptavinir, aðeins sundlaugargestir. Þar kemur saman fólk á öllum aldri, með fjölbreyttan bakgrunn og alls konar líkama á sundfötum. Valdimar segir frá upphafi sundvakningar og sundmenningar á Íslandi og hvernig hún hefur þróast í gegnum 20. öldina. Valdimar rekur upphaf sundkennslu á Íslandi og hvernig laugarnar þróast í að verða samkomustaður og athyglisverð almannarými. Á allra síðustu árum hafa hin svokölluðu baðlón aukið enn við sundmenningu landsins með aukinni áherslu á nautn og vellíðan sem fylgir svamli í heitu vatni. Í lokin er þeirri spurningu velt upp hvort að sundlaugamenning á Íslandi sé menningararfur sem eigi mögulega heima á skrá UNESCO yfir óáþreifanlegan menningararf mannkyns. Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um nýjar rannsóknir og fjölbreytta miðlun í þjóðfræði. Umsjón hafa Dagrún Ósk Jónsdóttir og Vilhelmína Jónsdóttir doktorsnemar í þjóðfræði.