Hlaðvarp Heimildarinnar

Í þessum þætti er fjallað um hið stutta tímabil þegar Fukuhara, betur þekkt sem upprunastaður Kobe nautakjötsins, var höfuðborg Japans í aðeins eitt ár. Þegar Kiyomori tekst að fá upp á móti sér voldugustu hof og klaustur Japans stefnir hann öllum afkomendum sínum, og arfleið sinni í hættu – hinum átta ára Antoku keisara þar með töldum. Í Heike-sögu, kvæðabálk frá þrettándu öld, er fall ættar hans rakið til skapgerðarbresta í þessum hrokafulla stríðsmanni, en bakvið áróðurinn glittir mögulega í annars konar mann – mann sem fór sínar eigin leiðir og vildi taka Japan þangað líka. Lagið með þættinum er sótt í kvikmyndina Kwaidan, en í henni kemur sagan um Hoichi hinn eyrnalausa og Antoku keisara fyrir.

Um allan heim er margvísleg þjóðtrú um fugla. Í þjóðtrú hérlendis er hrafninn til dæmis oft talinn slæmur fyrirboði. Í nokkrum þjóðsögnum birtist hrafninn þó sem bjargvættur þegar hann bjargar þeim sem hafa gert honum vel frá skriðuföllum. Sigurður Ægisson er sóknarprestur á Siglufirði og þjóðfræðingur. Í lok síðasta árs kom út bók eftir Sigurð sem nefnist Íslensku fuglarnir og þjóðtrúin. Bókin er vegleg og mikil að vöxtum enda var hún 25 ár í smíðum. Þá prýða hana fjöldi mynda og korta sem sýna útbreiðslu tegundanna. Í þættinum ræða Dagrún og Vilhelmína við Sigurð um bókina og forvitnilega þjóðtrú tengda fuglum. Við heyrum nokkrar sögur um þjóðtrú meðal annars tengda hrafninum, lundanum, lóunni og músarrindlinum en Sigurður er hafsjór af fróðleik. Að auki ræðir Sigurður um þjóðfræðiáhuga sinn og hvernig þjóðfræðirannsóknir og prestskapur fara saman. Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um nýjar rannsóknir og fjölbreytta miðlun í þjóðfræði. Umsjón hafa Dagrún Ósk Jónsdóttir og Vilhelmína Jónsdóttir doktorsnemar í þjóðfræði.

Fátt hefur haft meiri áhrif á daglegt líf okkar Vesturlandabúa í seinni tíð en stafræna byltingin svokallaða. Stafrænni tækni hefur fleygt fram og meðal annars fært okkur internetið, snjallsíma og samfélagsmiðla. Samhliða hefur tæknin aukið aðgengi og flæði upplýsinga, breytt því hvernig við eigum samskipti, hvernig við leitum að upplýsingum, hvernig skólahaldi er háttað, hvernig við neytum menningarefnis og hvernig fólk hagar sér í tilhugalífinu. Þá er fíkniefnamarkaðurinn er gjörbreyttur með tilkomu stafrænnar tækni. Svona mætti lengi telja en ljóst er að tilkoma stafrænnar tækni hefur haft heilmargt gott í för með sér en einnig ýmislegt misjafnt. Ýmsir hafa til að mynda áhyggjur af óhóflegri og óæskilegri netnotkun ungs fólks. Til að varpa ljósi á þetta viðgangsefni og ýmislegt annað áhugavert fengum við til okkar í hlaðvarpið, Kjartan Ólafsson, lektor í félagsfræði við Félagsvísindadeild Háskólans á Akureyri, en hann stundar meðal annars rannsóknir á netnotkun barna og unglinga.

Safnastarf er víða frjótt og blómlegt. Minjasafn Austurlands á Egilsstöðum er engin undantekning frá því. Safnið stendur fyrir fjölbreyttri og áhugaverðri starfsemi en hefur í verkefnum sínum þurft að aðlaga sig að Covid-heimsfaraldri. Safnið hefur lagt mikla áherslu á þjónustu við nærsamfélagið og sérstaka rækt við yngri kynslóðina. Í þættinum ræða Dagrún og Vilhelmína við Elsu Guðnýju Björgvinsdóttur safnstjóra Minjasafns Austurlands. Hún segir frá fjölbreyttri starfsemi safnsins og skemmtilegum verkefnum og sýningum. Talið berst m.a. að einkennisdýri Austurlands, hreindýrum, sem jafnan vekja mikla athygli hjá innlendum sem erlendum ferðamönnum. Þá segir Elsa Guðný frá námi sínu í þjóðfræði og hvernig það nýtist henni í starfi hennar í dag.

Hlaðvarp félagsfræðinnar snýr loksins aftur og er fyrsti þátturinn ekki af verri endanum. Í honum spjallar Sigrún við Rashawn Ray, prófessor í félagsfræði við Háskólann í Maryland í Bandaríkjunum. Undanfarið ár hefur Rashawn líka verið með rannsóknarstöðustyrk frá Brookings stofnuninni, en markmið hennar er að vinna að rannsóknum sem leiða til nýrra hugmynda um hvernig hægt er að leysa ýmis vandamál samfélagins. Í rannsóknum sínum hefur Rashawn sérstaklega lagt áherslu á ójöfnuð tengdan kynþætti, og hefur meðal annars skoðað Black Lives Matter hreyfinguna, hvernig hún byrjaði og áhrif hennar. Hann hefur einnig skoðað ofbeldi lögreglu gagnvart svörtum og unnið með lögreglunni í Maryland við að þróa aðferðir til að vinna á óbeinni hlutdrægni lögreglufólks. Síðan COVID-19 hófst hefur hann skoðað ójöfnuð sem tengist faraldrinum og meðal annars bent á að svartir eru mun líklegri til að deyja af völdum COVID-19 heldur en hvítir. Og á þessum tímum er auðvitað ekki hægt annað en að ræða um nýafstaðnar kosningar í Bandaríkjunum og mótmæli tengd þeim og þá sérstaklega hvernig þau undirstrika stöðu svartra og hvítra í bandarísku samfélagi og tilraunir til að viðhalda þeim valdaójöfnuði sem verið hefur til staðar í hundruð ára.

Eftir skammvinna borgarastyrjöld, þar sem Go-Shirakawa hrekur burt her bróður síns Sutoku á flótta, telur nýi keisarinn sig hafa öll völd í hendi sér. En þau öfl sem stríðið hefur leyst úr læðingi eru ekki svo auðveldlega aftur bundin, og innan skamms brjótast aftur út átök milli stríðandi fylkinga samúræja, til að útkljá hvernig Japan skuli framvegis stýrt. Í þessum fyrri þætti af tveimur er sagt frá pólitíkusnum og samúræjanum Taira no Kiyomori sem reis hærra heldur en nokkur úr stríðsmannastétt hafði gert áður. Meðal þess sem hann skildi eftir sig er hlið sem stendur við eyjuna Miyajima, skammt frá borginni Hiroshima, sem hann tileinkaði verndargoðum sínum; dætrum stormguðsins.

Í Bandaríkjunum er unnið að spennandi verkefni sem nefnist 100 ára stjarnflugsáætlun. Verkefnið gengur út á að árið 2112 sé hægt að senda stóran hóp fólks út úr sólkerfinu til þess að búa í geimnum. Það er að mörgu að huga í svo stóru verkefni og þjóðfræðin getur svo sannarlega lagt sitt af mörkum. Í þættinum ræða Dagrún og Vilhelmína við þjóðfræðinginn Karl Aspelund sem er dósent og deildarforseti við deild tísku, markaðsfræði og hönnunar við háskólann í Rhode Island í Bandaríkjunum. Karl segir frá leið sinni í þjóðfræðinni, þ.e. frá hönnun og búningasögu í Iðnskólanum í Reykjavík í að verða háskólakennari og rannsakandi í Bandaríkjunum. Að auki segir hann segir frá aðdraganda þess að hann tekur nú þátt í geimrannsókn og hverju þarf að huga að í sambandi við klæðnað í geimnum. Við ræðum verkefnið og fáum að heyra hvaða erindi þjóðfræðirannsóknir eiga inn í framtíðarsýn um að senda mannaða geimflaug út úr sólkerfinu. Þá ræðum við um óvæntan vinkil verkefnisins tengdan sjálfbærni og vistkerfi jarðarinnar.

Emil og Bryndís ræða þátt þrjú í leikritinu Harry Potter og bölvun barnsins. Scorpius Malfoy er staddur í versta galdraheimi sem hægt er að hugsa sér. Tímaflakk hans og Albusar Potters fór algjörlega úr böndunum. Scorpius leitar aðstoðar Hermione, Rons og Snapes, en hann er á lífi í þessum heimi. Þrátt fyrir að þeim takist að leiðrétta mistökin hrannast vandamálin upp að nýju. Við komumst meðal annars að því að Delphi Diggory hefur stýrt atburðarásinni og er víst alls ekki Diggory. En hver er hún þá?

Sutoku varð ungur að árum keisari og ef ekki hefði verið fyrir að faðir hans og bræður plottuðu gegn honum hefði hann átt dag einn að stýra Japan í eigin nafni. Hann endaði ævi sína í útlegð eftir skammvinna borgarastyrjöld, en er þó í dag mun þekktari sem draugurinn Sutoku – einn af máttugustu og hættulegustu draugum Japans. Í þessum þætti kynnumst við þjóðsagnapersónunni og hinum raunverulega keisara og veltum vöngum yfir hvað sé hæft í orðrómum og samsæriskenningum um þennan umdeilda keisara.

Nú er loks­ins komið að því. Þáttur árs­ins er mætt­ur, aðeins seinna en vana­lega út af sottlu. Þar fer næstum allur hóp­ur­inn bak við Tækni­varpið (og Simon.is) yfir það sem var mest spenn­andi í nýrri tækni og tækjum á árinu sem var að líða. Flokkarnir eru eftirfarandi: * Græja ársins * Sími ársins * Kaup ársins * Leikur ársins * Farleikur ársins * App/forrit ársins * Kvikmynd ársins * Sjónvarp ársins * Hlaðvarp ársins * Stærsta tæknifrétt ársins Við þökkum kærlega fyrir innsend svör hlustenda og árið sem var að líða 🙏🏻

Íslendingar vilja gjarnan líta á sig sem bókmenntaþjóð þar sem lestur er í hávegum hafður. Mikil opinber umræða á sér stað um bækur, lestur, læsi og fleira. Þetta sést til dæmis þegar niðurstöður Pisa-kannana eru birtar en þá gýs gjarnan upp mikil og stundum heit umræða um lestur og lesskilning barna og ungmenna. Stjórnvöld hafa brugðist við með ýmsum hætti og mótað opinbera stefnu, meðal annars til að hvetja til aukins lestur og betri lesskilnings. Er lestur ekki öllum bestur? Í þættinum ræða Dagrún og Vilhelmína við Önnu Söderström doktorsnema í þjóðfræði við Háskóla Íslands. Rannsókn hennar hlaut í liðinni viku styrk frá Rannís og ber heitið Lestur er bestur. Þar tekur Anna til skoðunar læsi og lestrarmenningu út frá sjónarhorni þjóðfræðinnar. Hún tekur fyrir og greinir meðal annars stefnu stjórnvalda þegar kemur að lestri og læsi grunnskólabarna sem og viðbrögð stjórnvalda við niðurstöðum Pisa-könnunarinnar. Í þættinum ræðum við sérstaklega um lestrarátakið Tími til að lesa sem ýtt var úr vör vorið 2020 í samkomubanni á tímum COVID. Við veltum fyrir okkur hvaða skilaboð lestrarátök af þessu tagi senda börnum og hvort allir hafi jafnan aðgang til þátttöku. Anna, sem sjálf starfar á skólabókasafni, notar m.a. aðferðir gagnrýninnar orðræðugreiningar í rannsókninni, og hefur þurft að svara fyrir hvað hún hafi eiginlega á móti lestri í tengslum við kynningu á rannsókninni.

Matur er mannsins megin og öll þurfum við að borða. Við komumst ekki af án matar og verjum gríðarlega tíma á hverjum degi í að hugsa um mat, meðhöndla mat og auðvitað borða mat. Matarmenning og matarhættir eru frjótt og öflugt rannsóknarsvið innan þjóðfræði, en breytingar í samfélaginu endurspeglast meðal annars í því hvernig við nálgumst mat og hvernig og hvað við borðum. Í þættinum ræða Dagrún og Vilhelmína við Jón Þór Pétursson sem lauk doktorsprófi í þjóðfræði frá Háskóla Íslands í maí 2020. Rannsókn Jóns Þórs ber yfirskriftina Matarnánd: Myndun sambanda innan matarvirðiskeðjunnar. Í rannsókninni fjallar Jón Þór um matarnánd í tengslum við staðbundinn mat, lífrænan mat og menningararfsmat. Jón Þór fjallar um merkingu og tengsl sem fólk myndar við matinn, framleiðendur og milliliði. Í þættinum segir Jón Þór frá ransókninni og hvernig gildum um mat er miðlað í gegnum frásagnir sem skapa um leið virði og samhengi í kringum matinn og neysluna. Við ræðum einnig um íslenska skyrið sem áður var gert á heimilum en er nú verksmiðjufarmleitt og skilgreint sem menningararfsmatur. Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um rannsóknir og miðlun í þjóðfræði. Sjónunum er beint að fólki og hvaða merkingu það leggur í siði og venjur, hluti og umhverfi. Umsjón hafa Dagrún Ósk Jónsdóttir og Vilhelmína Jónsdóttir doktorsnemar í þjóðfræði.

Það er fullt af íslenskum tæknifréttum á nýju ári. Twitter kaupir Ueno, Matís prentar mat og CERTÍS fær nýjan stjórnanda. Samsung opnar nýja árið með árgerð 2021 af S-línuni sem verður kynnt í næstu viku. Þetta verða þrír nýir snjallsímar: Samsung Galaxy S21, S21 Plus og S21 Ultra. Elmar heldur áfram að leggja Apple í einelti. AirPods Pro og Airpods Max vandamál, AirPods gen 3 á leiðinni á markað? Sjónvörp árið 2021. Hvað eru dimming zones? Svo kaupir Elmar dót.

Emil og Bryndís ræða þátt tvö í leikritinu Harry Potter og bölvun barnsins. Ólíkt feðrum sínum eru Albus Potter og Scorpious Malfoy orðnir perluvinir, sem Harry líst ekkert á. Hann finnur til í örinu, myrku öflin eru farin að láta á sér kræla á ný og hann telur þau tengjast Malfoy-stráknum. Tvisvar ferðast strákarnir aftur í tímann í von um að bjarga Cedric Diggory frá dauða, en þegar aftur er snúið hefur býsna margt breyst. Þeir hafa umturnað veröldinni og annar þeirra eyddi í raun eigin tilvist. Það verður afar spennandi að sjá hvert framhaldið verður í næsta þætti leikritsins …

Í þessum þætti er farið víða um völl, við kynnumst bólusóttarguðinum og hyrndum andstæðingi hans, hvernig keisarinn Shirakawa stýrði Japan úr klaustri og hvað Japanir gera til að fagna nýju ári.

Öll höfum við okkar hugmyndir um víkinga sem sigldu um úfin höf, könnuðu ókunn lönd, börðust og rændu. Fornleifarannsóknir hafa fært okkur minjar frá víkingatímanum og fræðafólk úr ýmsum greinum hefur velt vöngum yfir lífi og sögu þeirra. Víkingar hafa einnig verið vinsælt þema í ímyndarsköpun, afþreyingariðnaði og markaðsherferðum. En er ímynd víkinga, túlkun og framsetning á söfnum alltaf í samræmi við sögulegar heimildir? Hvað með skuggahliðar víkinga? Í þættinum ræða Dagrún og Vilhelmína við Guðrúnu Dröfn Whitehead lektor í safnafræði við Háskóla Íslands. Guðrún Dröfn segir frá rannsóknum sínum á víkingunum og birtingarmyndum þeirra á söfnum meðal annars á Íslandi, í Noregi og Bretlandi. Slík samanburðarrannsókn veitir m.a. innsýn í hvernig víkingaþema er notað í tengslum við ferðaþjónustu og ímyndarsköpun. Guðrún Dröfn segir einnig frá því hvernig víkingar tengjast sjálfsmynd Íslendinga, útrásarvíkingum og víkingaklappinu. Við ræðum þær áskoranir sem söfn standa frammi fyrir varðandi framsetningu á fortíðinni og hvort söfn eigi að taka afstöðu og bregðast við hitamálum og samfélagsumræðu. Að auki ræðum við hvernig dægurmenning, t.d. kvikmyndir og þættir, hafa áhrif á hugmyndir fólks um víkinga. Svo er auðvitað ekki hægt að fjalla um víkinga án þess að ræða um hyrnda hjálminn.

„Þetta bara núllstillti okkur,“ segir Íris Róbertsdóttir, bæjarstjóri í Vestmannaeyjum um áhrifin sem COVID-19 hafði á samfélagið í Eyjum. „Ég var til dæmis bókuð 14 helgar í röð, allt í einu tæmdist allt dagatalið mitt. Fjölskyldustundirnar urðu fleiri,“ segir Íris. Jarl Sigurgeirsson, skólastjóri í Tónlistarskólanum í Vestmannaeyjum, segir kennara við skólann hafa lært á mörg fjarfundarforrit og að kennslan hafi gengið vonum framar með óvenjulegum kennsluháttum. Sóley Guðmundsdóttir, meistaranemi í Blaða- og fréttamennsku við Háskóla Íslands, fjallar um áhrif fyrstu bylgju COVID-19 í Vestmannaeyjum. Hún ræðir við fólk í Eyjum um áhrifin sem COVID-19 hafði á líf þeirra. Þetta er síðari þátturinn í tveggja þátta seríu Sóleyjar um áhrif fyrstu bylgju COVID-19 í Vestmannaeyjum.

Hljóðrit úr þjóðfræðisafni Stofnunar Árna Magnússonar í íslenskum fræðum eru aðgengileg á vefnum ismus.is. Safnið er mikið að vöxtum og dýrmæt heimild um alþýðumenningu fyrri tíma, m.a. sagnir, kveðskap og fleira. Safnið nýtist fræðimönnum við rannsóknir en er einnig uppspretta og innblástur fyrir ýmsa listamenn. Í þættinum ræða Dagrún og Vilhelmína við Rósu Þorsteinsdóttur rannsóknarlektor hjá Árnastofnun sem leiðir okkur í allan sannleikann um safnið og notkunarmöguleika þess. Hún segir meðal annars frá eigin rannsóknum, austfirsku skáldkonunni Guðnýju Árnadóttur og flóknu ástarlífi hennar, rímnakveðskap og fjölbreytileika hefða, hljóðfærum og danstónlist á árum áður. Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um nýjar rannsóknir í þjóðfræði og fjölbreytta miðlun á þjóðfræðiefni. Umsjón hafa Dagrún Ósk Jónsdóttir og Vilhelmína Jónsdóttir doktorsnemar í þjóðfræði.

„Við vissum að veiran myndi koma með Herjólfi,“ segir Páley Borgþórsdóttir, fyrrverandi lögreglustjóri í Vestmannaeyjum, um COVID-19 hópsýkinguna í Vestmannaeyjum í mars. Páley fór fyrir aðgerðarstjórn almannavarna í Vestmannaeyjum í fyrstu bylgju COVID-19 þegar rúmlega 100 manns greindust með veiruna á 37 dögum. Einnig mæddi mikið á Ragnheiði Perlu Hjaltadóttur, hjúkrunarfræðingi sem meðal annars þurfti að flytja út af heimili sínu þegar ung dóttir hennar fór í sóttkví. Sóley Guðmundsdóttir, meistaranemi í Blaða- og fréttamennsku við Háskóla Íslands, fjallar um áhrif fyrstu bylgju COVID-19 í Vestmannaeyjum. Hún ræðir meðal annars við framlínustarfsfólk sem tókst á við margar nýjar áskoranir þegar hópsýking kom upp í Eyjum. Þetta er fyrsti þátturinn af tveimur í tveggja þátta seríu. Í síðari þættinum verður fjallað um áhrifin sem hópsýkingin í Vestmannaeyjum hafði á almenning í Eyjum. Hann verður birtur á Kjarnanum þann 30. desember.

Hver sem er getur reiðst yfir sviknu loforði, en þegar munknum Raigo er synjað um að stækka hofið sem hann elskar af sjálfum keisaranum endar það með ósköpum fyrir alla sem koma nærri. Í þessum þætti er einnig fjallað um fyrri hluta valdatíð keisarans Shirakawa og þróun Tendai búddisma á Heian-tímanum.

Það er búið að kynna fullt af nýjum símum. Sími með myndavél undir skjá, fyrsti síminn með Snapdragon 888 örgjörva með innbyggðu 5G, og Oneplus sími með litabreytanlegu baki sem enginn þarf. Solarwinds var hakkað, en hvað þýðir það eiginlega? Lekar um Apple bíl eru komnir af stað aftur eftir að þeir lognuðust af og það virðist vera bíll á leiðinni á árinu 2024. Við rennum svo yfir okkar uppáhalds tæknijólagjafir þetta árið. Spoiler: það eru Apple vörur á listanum. Stjórnendur í þætti 261 eru Atli Stefán, Elmar Torfason og Gunnlaugur Reynir.

Viðfangsefni þjóðfræðinnar eru fjölbreytt en hefðir og hátíðir eru gjarnan umfjöllunarefnið. Segja má að jólin séu háannatími hjá mörgum þjóðfræðingum enda eru þeir miklir sérfræðingar þegar kemur að hátíðarhöldum og gleðskap. Í sérstökum jólaþætti bregða Dagrún og Vilhelmína undir sig betri fætinum og ræða við þjóðfræðingana Rósu Þorsteinsdóttur, Jón Jónsson, Eirík Valdimarsson, Áka Guðna Karlsson og Dagnýju Davíðsdóttur sem segja frá jólaminningum og jólahefðum. Í þættinum ríkir sannkölluð jólagleði en fátt er betur fallið til þess að koma fólki í góða jólastemningu en þjóðlegur fróðleikur í bland við jólasögur, jólakvæði, jólasálma, jólamat, jólagjafir, jólasnjó, jólahefðir, jólaköttinn og jólasveina. Hellið malti og appelsíni í glas, fáið ykkur mandarínur og mackintosh og eigið notalega jólastund. Í lok þáttarins er spiluð upptaka úr þjóðfræðisafni Stofnunar Árna Magnússonar í íslenskum fræðum þar sem Helga Bjarnadóttir ljósmóðir, f. 1896 á Klúku í Bjarnarfirði flytur kvæðið Nú fara í höndur þau fallegu jól. Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um nýjar rannsóknir í þjóðfræði og fjölbreytta miðlun á þjóðfræðiefni. Umsjón hafa Dagrún Ósk Jónsdóttir og Vilhelmína Jónsdóttir doktorsnemar í þjóðfræði.

Covid19-jól eru handan við hornið og við ætlum að kafa í tölvuleikina. Við fáum til okkar góðan gest, hann Snæbjörn Ragnarsson (einnig kallaður Bibbi), þungarokkara og hlaðvarpsstjórnanda. Við ræðum stærstu leiki ársins og klúður ársins: Cyberpunk 2077. Við færum okkur svo í framtíðina og ræðum mest spennandi leikina sem eru væntanilegir á næsta ári. Stjórnendur eru Bjarni Ben og Gunnlaugur Reynir.

Háskóli Íslands starfrækir rannsóknasetur víðs vegar um landið. Eitt slíkt hefur verið starfrækt á Ströndum síðan árið 2016 og þar er áherslan á þjóðfræðirannsóknir og miðlun. Í þættinum hitta Dagrún og Vilhelmína verkefnisstjóra setursins á Ströndum, Jón Jónsson þjóðfræðing. Í rannsóknum setursins kennir ýmissa grasa og segir Jón frá þeim fjölbreyttu verkefnum sem þar eru unnin. Við ræðum meðal annars um hvað samfélagið getur lært af sögnum um förufólk og jaðarsetningu og um dagbókarskrif og tilfinningar í gamla sveitasamfélaginu. Í starfseminni er lögð sérstök áhersla á fjölbreytta, hagnýta og aðgengilega miðlun. Jón segir okkur frá útgáfuverkefnum og ræðir auk þess þýðingu slíkrar þekkingarmiðstöðvar fyrir nærsamfélagið. Þá leiðir Jón okkur í allan sannleikann um hvernig komast skuli undan ísbirni verði hann á vegi manns sem svo sannarlega verður að teljast hagnýt þjóðfræðiþekking. Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um nýjar rannsóknir í þjóðfræði og fjölbreytta miðlun á þjóðfræðiefni. Umsjón hafa Dagrún Ósk Jónsdóttir og Vilhelmína Jónsdóttir doktorsnemar í þjóðfræði.

Meðal þess sem rætt er í þætti vikunnar er óvænt útspil Apple sem kynnti ný heyrnartól yfir eyrun sem kallast AirPods Max. Óhætt er að segja að meðlimir Tæknivarpsins eru misjafnlega spenntir fyrir þeim en sammála um að hönnunin sé falleg. Eða kannski ekki. Þá veltu umsjónarmenn þáttarins því fyrir sér hvernig á því stendur að nýju Macbook Air og Pro tölvurnar með M1 örgjörvanum eru enn ekki komnar í sölu á Íslandi. Allavega ekki opinberlega. Gulli ætlar að vaka fram eftir og spila Cyberpunk 2077 leikinn sem verður gefinn út kl. 00:01 þann 10. desember 2020. Af ýmsu öðru sem var rætt má nefna að HBO Max er væntanlegt til Íslands á næsta ári, Elko seldi fleiri PS5 tölvur en þau áttu á lager og nýir lekar sterka vísbendingu um útlitið á Samsung S21, S21 Plus og S21 Ultra og reikna má með að símarnir komi jafnvel fyrr á markað en helstu spekúlantar gerðu ráð fyrir. Umsjónarmenn þessa vikuna eru: Andri Valur, Atli Stefán, Elmar og Gunnlaugur Reynir.

Pottersen-systkinin Emil og Bryndís hefja lestur á Harry Potter og bölvun barnsins, leikritinu sem gefið var út á bók. Fyrsti þáttur (Act I) er nú til umræðu. Þetta er áttunda sagan um Harry og félaga og hún hefst nítján árum eftir fall Voldemorts. Sagan hverfist samt ekki um Harry, heldur er aðalpersónan yngri sonur hans, Albus Severus Potter. Ólíkt pabba sínum og stóra bróður gengur Albusi illa í Hogwarts, hann er valinn í Slytherin-heimavistina og finnst hann einskis nýtur. Smám saman fjarlægist Albus fjölskyldu sína og vingast við Scorpius Malfoy, son Dracos. Harry starfar í galdramálaráðuneytinu og Hermione er galdramálaráðaherra. Þau hafa fundið fyrir breytingum innan galdraheimsins, Harry gerði ólöglegan tímabreyti upptækan og hann finnur til í örinu. Svo virðist sem friðurinn sé brátt úti. Til að bæta gráu ofan á svart rífast feðgarnir, Albus og Harry, heiftarlega og það lítur út fyrir að það muni hafa afdrifaríkar afleiðingar.

Kórónuveiran hefur heldur betur valdið usla í samfélaginu með tilheyrandi aðlögun og breytingum á hversdagslífi fólks. Faðmlögum og handabandi hefur nú verið skipt út fyrir sprittbrúsa og andlitsgrímur og óvíst hvort og hvaða breytingar eru komnar til að vera. En hvað getur hversdagsleg menning sagt okkur um samfélagið? Í þættinum ræða Dagrún og Vilhelmína við Valdimar Tr. Hafstein prófessor í þjóðfræði við Háskóla Íslands um hversdagslíf á tímum heimsfaraldurs og sjónarhorn þjóðfræðinnar á þessar samfélagsbreytingar í sögulegu ljósi. Samtalið fer frá hrákadöllum og kossaflensi karlmanna að handabandinu, súrdeigsbakstri og samlífi manna og örvera. Þjóðhættir er hlaðvarp sem fjallar um rannsóknir og miðlun í þjóðfræði. Sjónunum er beint að fólki og hvaða merkingu það leggur í siði og venjur, hluti og umhverfi. Umsjónarkonur eru Dagrún Ósk Jónsdóttir og Vilhelmína Jónsdóttir doktorsnemar í þjóðfræði.

Í þætti vikunnar ræða Andri Valur, Elmar og Gunnlaugur um allt og ekkert í tæknimálum. Það sem rætt er í þættinum er meðal annars lesbrettið frá Storytel sem við höfum verið með í prufu, vinsælustu íslensku hlaðvörpin, kaup Salesforce á Slack, LG sjónvarpsblæti meðlima Tæknivarpsins og alvarlegur veikleiki í eldri útgáfu af iOS sem var sagt var frá nýlega í fréttum. Og jú dregnar voru til baka fullyrðingar úr síðasta þætti Tæknivarpsins um að ekki kæmu fleiri PS5 vélar til landsins á árinu. Það reyndist rangt því von er á fleiri vélum til landsins á næstu dögum. Umsjónarmenn í þetta skiptið eru sem fyrr segir: Andri Valur, Elmar og Gunnlaugur.

Við lítið en heilagt fjall norðan Kyoto er klaustur með ævafornum en óvenjulegum sið. Munkar þar fara út að skokka, tugi kílómetra, hundrað daga í senn. Þessi siður er til að öðlast náð og visku guðsins Fudo Myo, en sumir taka þetta í slíkar öfgar að þeir hætta ekki að hlaupa árum saman og hlaupa sumir og fasta í heil sjö ár.

Þjóðhættir er glænýtt hlaðvarp um rannsóknir og miðlun í þjóðfræði. Sjónum verður beint að fólki og hvaða merkingu það leggur í siði og venjur, hluti og umhverfi auk þess sem fjallað verður um ólíkar miðlunarleiðir, söfnun og hagnýtingu þjóðfræðiefnis og margt fleira. Umfjöllunarefnin eru fjölbreytt og spennandi og hafa mörg hver óvænta tengingu við samfélagsumræðuna. Umsjónarkonur eru Dagrún Ósk Jónsdóttir og Vilhelmína Jónsdóttir doktorsnemar í þjóðfræði. Í fyrsta þættinum hitta Dagrún og Vilhelmína rithöfundana Vilborgu Davíðsdóttur og Benný Sif Ísleifsdóttur sem báðar eru þjóðfræðimenntaðar. Við ræðum um nýútkomnar bækurnar þeirra Undir Yggdrasil og Hansdætur, ritstörfin og listina að skrifa sögulega skáldsögu. Við ræðum einnig um hvernig þjóðfræðimenntunin kemur að góðum notum við ritstörfin og á þátt í að móta sjónarhorn og sögusvið. Þó að 1000 ár skilji að sagnaheim höfundanna þá glíma þær við margar sömu áskoranirnar m.a. í heimildavinnu, reynsluheim kvenna og ósagðri sögu um „neðanmittisvesen“.

Á eftir níu ára stríði, sem tók tólf ár, fylgdi þriggja ára stríð sem tók sex ár í norðurhluta japanska keisaradæmisins. En þegar norðrið sameinaðist undir stjórn Fujiwara no Kiyohira varð til nærri sjálfstætt konungdæmi sem entist fjórar kynslóðir og reisti sér bækistöðvar sem jöfnuðust á við sjálfa höfuðborgina í suðri.

Í þætti vikunnar fara Axel og Bjarni yfir fyrstu reynslu sína af PS5. Allt um nýju Dualsense fjarstýringuna, fjármögnun með bland braski, fjarspilun með PS5 remote play og nýja og gamla leiki. Ef þú náðir náðir ekki að forpanta eintak ertu í vondum málum, því við fengum staðfest frá Óla Jóels hjá Senu að það koma sennilega ekki fleiri eintök af PS5 á þessu ári, þrátt fyrir loforð Sony um fleiri vélar. Í öðrum fréttum förum við yfir Svartan föstudag (eða svarta viku eins og Íslendingar hafa tileinkað sér) og að Google Photos hættir með frítt pláss á myndum. Atla tókst að sjálfsögðu að grafa upp nokkra Apple leka sem hann fer yfir í Applehorninu. Umsjónarmenn þáttarins eru: Atli Stefán, Axel Paul, Bjarni Ben og Kristján Thors

Atli fjallar um iPhone 12 mini og Watch SE með LTE-sambandi sem hann hefur verið að prófa. Síminn er með talsvert lakari rafhlöðuendingu en hinir símarnir sem voru að koma út og munu ekki henta kröfuhörðum. Apple Watch SE með LTE er nokkuð góður díll þannig séð þar sem það sem þú færð ekki hefur ekki það mikil áhrif á upplifun. Axel undirbýr sig fyrir jólin, því þau koma snemma í ár þar sem Playstation 5 afhendist í vikunni. Nokkrir í hópnum náðu að forpanta og ætla að sökkva sér í spilun um helgina. Boeing 737 Max flugvélarnar hafa fengið grænt ljós frá bandarískum yfirvöldum (FAA) eftir 20 mánaða kyrrsetningu. Mynduð þið fljúga með 737 max strax og C19 hjaðnar? Instagram hefur uppfært viðmót sitt og það eru flestir að hata það. Reels er komið í miðjuna neðst og plús takkinn færður upp. Það er greinilega verið að leggja áherslu á Reels, sem er svar Instagram við Tik tok. Twitter uppfærði sig líka og býður nú upp á Fleets sem eru sjálfeyðandi tíst með 24 tíma niðurtalningu, sem mörg kalla “Twitter Stories”. Forstjórar Facebook og Twitter voru kallaðir á teppið til öldungadeildarþings Bandaríkjanna eftir hegðun þeirra gagnvart stjórnmálafólk á miðlum sínum á kosningatímum. Parler samfélagsmiðillinn hefur allt í einu náð velgengni eftir að hafa fengið rólega byrjun frá 2018 og nú streyma inn íhaldssamir til að flýja “ritskoðun” Facebook og Twitter. Big Sur Mac OS uppfærslan er komin út og við ætlum ekki að uppfæra. Einhverjir orðrómar eru um að eldri Macbook tölvur stoppi í miðri uppfærslu en það virðist mögulega vera skortur á þolinmæði. Þetta er stór útlitsuppfærsla og ekki allar góðar. Forritatáknin eru til dæmis forljót. Ótrúlega margar umfjallanir skullu á YouTube í vikunni þegar fjölmiðlabanni Apple á nýjum Mac tölvum var aflétt. Dómar eru nær einróma: þetta eru fáranlega góðar tölvur. Hraðar og með langa rafhlöðuendingu. Macbook Air með M1 örgjörva nær svipuðum afköstum og Macbook Pro 16 með Intel örgjörva (sem er tvöfalt dýrari tölva). Macbook fer létt með 4K myndbandsklippingar og getur loksins spilað tölvuleiki almennilega. Magsafe Duo hleðslubretti er að detta í sölu og þarf 27w hleðslukubb til að ná fullum afköstum við hleðslu. Heildarverðið á Magsafe Duo með hleðslukubb er því 180 USD eða um 36 þúsund krónur á Íslandi áætlað. Það er alltof mikið. Apple mun bjóða fyrirtækjum sem þéna minna en 1 milljón USD í App store lægri umboðslaun frá 1. janúar næstkomandi, eða 15% í stað 30%. Góðar fréttir fyrir litla aðila en ekki svo góðar fyrir Epic. Stjórnendur í þætti 256 eru Atli Stefán, Axel Paul og Kristján Thors.

Storytel hefur gefið út sitt eigið lesbretti og kostar það 18.990 krónur stykkið. Brettið er háð áskrift frá Storytel og er einungis hægt að nýta sér bækur þaðan. Brettið er 200 grömm og með baklýstan skjá með rafbleki. Apple breytti heiminum á þriðjudaginn og kynnti nýjar Mac-tölvur með ARM örgjörvum. Tæknivarpið fer yfir allt um Mac-viðburðinn 10. nóvember! Stjórnendur í þætti 255 eru Andri Valur, Atli Stefán og Gunnlaugur Reynir.

Gunnar Logi Guðrúnarson er 11 ára Akureyringur. Hann er Pottersérfræðingur, hann hefur lesið bækurnar margsinnis og hlustað á alla Pottersen-þættina. Emil og Bryndís spjölluðu við hann á Skype um áhuga hans og þau fræddust um leið, því Gunnar er að vonum margfróður um heiminn. Á meðan á spjallinu stóð var ákveðið að næst skyldu Pottersen-systkinin lesa og ræða leikritið Harry Potter og bölvun barnsins. Pottersen þakkar Gunnari Loga kærlega fyrir skemmtilegt spjall.

Apple Watch snjallúrið fær loksins farsímasamband á Íslandi í nóvember og ríður Nova fyrst á vaðið. Nova fór af stað með látum og bjó til augýsingu fyrir úrið þar sem allir fara úr fötunum. Hin stóru fjarskiptafélögin segjast öll vera að vinna að LTE-stuðningi. Sýn kynnti nýtt uppgjör og fer inn á mögulega sölu óvirkra innviða. Nova er einnig í viðræðum um sölu á innviðum. Sýn er tvístígandi í 5G út af mögulegu banni á notkun búnaðar frá Huawei, sem er áhugavert því bæði Nova og Sýn eru að setja upp 5G búnað. Spotify er að uppfæra Apple Watch appið sitt og getur nú loksins streymt tónlist í úrið. Sem er eina hlutverk Spotify. Pixel 5 síminn kemur til Íslands í dag hjá Emobi og kostar 135 þúsund krónur. Líklega er von á Pixel 5 hjá Símanum, sem Elmar segir vera heimili Pixel fram að þessu. Það eru þó margar staðfestar sögur af vandamálum með skjáinn á Pixel 5. Skjárinn á símanum virðist í einhverjum tilvikum fara um 1 mm frá skelinni og mynda smá bil sem er fullkomið fyrir ryk. Google segist hafa skoðað málið og telur þetta vera eðlilegt. Er það samt? Atli er búinn að vera að prófa iPhone 12 Pro og fer yfir fyrstu viðbrögð. Apple hefur sent út boðskort fyrir netviðburð þann 10. nóvember þar sem nýjar tölvur með ARM örgjörvum verða alveg örugglega kynntar. Stjórnendur í þætti 254 eru Andri Valur, Atli Stefán og Elmar Torfason.

Hinu langa friðartímabili Heian er í þann mund að ljúka. Í þessum þætti verður ris og fall einnar samúræja-ættar skoðað, en örlög Abe-ættarinnar er þó einungis forleikurinn af því sem koma skal þegar samúræjarnir láta sér ekki lengur duga að vera þjónar og útsendarar heldur ákveða að gerast virkir þátttakendur í valdataflinu.

Póst- og fjarskiptastofnun framkvæmdi neytendakönnun á íslenskum fjarskiptamarkaði og gaf út niðurstöðurnar í vikunni. Við rennum snögglega yfir niðurstöður sem eru mjög viðamiklar. Tæknivarpið fór í útvarpsviðtal og var skemmtilega sakað um að vera falin auglýsing í Facebook grúppunni Markaðsnördar 🤓 AMD svarar NVidia fullum hálsi með nýjum skjákortum sem gefa nýju RTX línunni ekkert eftir: RX6000 línunni. Cyberpunk 2077 hefur verið seinkað, aftur, og kemur út 10. desember. Önnur kynslóð Motorola Razr samanbrjótanlega símans er komin út, og virðist ekki vera að heilla neinn nema Bjarna Ben. Airpods-lekar eru byrjaðir og koma frá Mark Gurman hjá Bloomberg sem er talinn vera nokkuð traustverðugur. Samkvæmt Gurman koma ný Airpods á næsta ári. Við eigum von á þriðju kynslóð af Airpods og annarri kynslóð af Airpods Pro. Airpods eiga að fá styttri stilk eins og núverandi Airpods Pro. Airpods Pro eiga að láta stilkinn hverfa. Ein af helstu áherslum Apple í þróun Airpods er lengri rafhlöðuending. Gleðilegan iPhone-dag! iPhone 12 og 12 Pro eru lentir 🛬 Stjórnendur í þætti 253 eru Atli Stefán, Elmar Torfason og Gunnlaugur Reynir.

Risavaxnar köngulær sem geta umbreytt sér í fagrar konur og blóðþyrstir marglita risar með horn á höfði eru umfjöllunarefni þáttarins þessa viku. Enda styttist í hrekkjavöku og aldrei að vita nema einhver þessara skrímsla sem koma fyrir í þættinum verði innblástur búninga. Í kringum árið þúsund ferðaðist stríðsmaðurinn Minamoto no Yorimitsu (einnig þekktur sem Minamoto no Raiko) um Japan og barðist við drauga og ófreskjur ef marka má sögurnar af honum. En hvaðan komu þessi skrímsli og hversu raunveruleg voru þau? Þessum spurningum og fleiri verður reynt að svara í þessum þætti.

Í þætti vikunnar förum við yfir verðleysi á iPhone í forpöntunum á Íslandi (sem var að detta inn), nýju snjallhátalarana frá Google og Amazon sem eru að fá fanta dóma. Einnig er fjallað um umfjöllun um umfjöllun á iPhone 12, 12 Pro, Pixel 5 og 4a 5G og við syrgjum dauða Quibi og Google Play Music. Umsjónarmenn þáttarins eru Axel Paul, Gunnlaugur Reynir og Kristján Thors.

Í kringum árið 1000 háðu tvær keisaraynjur kalt stríð við hirðina í Heian og afleiðingar þess eru tvö stærstu bókmenntaverk Japanssögunnar. Ævintýrið um Genji sem skrifað var af Murasaki Shikibu, hirðkonu í þjónustu Fujiwara-ættarinnar, þykir enn þann dag í dag með því besta sem skrifað hefur verið á japönsku, en verkið er líka ráðgáta. Hvernig gat miðaldakona skrifað jafn nútímalega skáldsögu?

Hvernig geta afleiðingar loftslagsbreytinga leitt til ófriðar og átaka? Hvernig getur almenningur og grasrótarhreyfingar unnið gegn loftslagsbreytingum og þeim ófriði sem þeim getur fylgt? Erum við að gera nóg? Í þessum þætti ræðir Margrét Marteinsdóttir við Hafdísi Hönnu Ægisdóttur, verkefnastjóra hjá Stofnun Sæmundar fróða um sjálfbæra þróun, Þorgerði Maríu Þorbjarnardóttur, formann Ungra umhverfissinna og Atla Viðar Thorstensen, sviðsstjóra hjálpar- og mannúðarsviðs hjá Rauða krossi Íslands um jörðina, friðlýsingar, flótta, loftslagsbreytingar og átök. Í lok þáttar veltir Hrund Gunnsteinsdóttir, framkvæmdastjóri Festu – miðstöðvar um samfélagsábyrgð fyrirtækja, því fyrir sér hvers vegna loftslagsbreytingar geti leitt til átaka, hvort maðurinn sé að beita jörðina ofbeldi og hvað við getum gert til þess að sporna gegn loftslagsbreytingum. Þátturinn er hluti af Friðardögum í Reykjavík 2020: Er friðurinn úti? sem haldnir eru á vegum Höfða friðarseturs Reykjavíkurborgar og Háskóla Íslands, í samstarfi við UNICEF á Íslandi, UN Women á Íslandi, Félag Sameinuðu þjóðanna og utanríkisráðuneytið. Umsjónarmaður þáttanna er Margrét Marteinsdóttir, fjölmiðlakona.

Ef Sei Shonagon hefði verið uppi í dag væri hún hugsanlega tískubloggari, pistlahöfundur eða hugsanlega bara fyndin á Twitter – en þessi hirðkona við hirð Ichijo keisara náði að skemmta lesendum sínum með skörpum athugasemdum, hárbeittu háði, safaríku slúðri og stundum opinberandi einlægni. Með því að glugga í Koddabókina sem hún skrifaði í kringum aldamótin 1000 getum við komist að því hvernig það var að vera kona við hirðina í Heian og um leið uppgötvað hvað þessi tiltekna kona elskaði, hataði og elskaði að hata – því hún bjó til lista yfir þetta allt saman.

Apple hélt viðburð á þriðjudaginn og kynnti því miður ekki 120 riða skjá. Apple kynnti hinsvegar fjóra nýja iPhone síma, lítinn snjallhátalara og endurkomu Magsafe hleðslutækja. Homepod mini var kynntur fyrst og er nýr lítill snjallhátalari sem kostar 99USD og á að geta fyllt herbergi þrátt fyrir smæð. Apple bætir líka við nýjum streymiveitum í flóru Homepod, en því miður er Spotify ekki ein þeirra. Ef þú setur tvo Homepod mini í sama herbergi, munu þeir sjálfkrafa bjóða upp á víðóma hljóð. Sniðug græja, en mjög lítil og keppir við helmingi ódýrari snjallhátalara. Símarnir fjórir eru iPhone 12, iPhone 12 mini, iPhone 12 Pro og iPhone 12 Pro Max. Það vakti athygli að símarnir hækka aðeins í verði og gera má ráð fyrir smá verðhækkun frá iPhone 11 upp í iPhone 12. Allir símarnir nýta sömu skjátækni sem Apple kallar Super Retina XDR sem er byggð á OLED grunni. Ytri hönnun símanna er áþekk og er talin minna á iPhone 5 og iPad Pro, sem eru með beina kanta. Allir símarnir fá 5G farsímasamband, sem er mun hraðara og snarpara en 4G. 5G uppbygging á Íslandi hefur nú þegar hafist hjá fjarskiptafélögunum og verður byggt upp á næstu árum. Apple hefur þróað nýja tegund af höggheldu gleri með fyrirtækinu Corning sem á að virka fjórum sinnum betur en áður. iPhone 12 símarnir koma í fimm litum: svörtum, hvítum, rauðum, grænum og mjög flottum bláum. iPhone 12 Pro símarnir koma í fjórum litum: silfur, gull, svörtum og kyrrahafsbláuum. Myndavélarnar fá allar mismunandi uppfærslur. iPhone 12 símarnir ná að taka inn 27% meiri birtu á aðallinsunni og iPhone 12 Pro Max nær 86% meiri birtu. iPhone 12 Pro símarnir eru einstaklega góðir í að taka upp myndbönd og styðja nú Dolby Vision. Magsafe er seglatækni á baki símanna sem getur auðveldlega tengst nýjum aukabúnaði eins og snertilausri hleðslum, veski og hulstrum. Apple stígur erfitt skref og hefur ákveðið að hætta að láta hleðslukubba og heyrnatól fylgja með hverjum seldum síma. Apple segist vera vernda umhverfið en er það eina ástæðan fyrir þessu? Í þætti 251 eru stjórnendur Atli Stefán og Gunnlaugur Reynir. Gestir okkar eru Hörður Ágústsson og Pétur Jónsson.

Hefur Ísland rödd á alþjóðavettvangi? Getur Ísland haft áhrif í alþjóðakerfinu þegar kemur að því að sporna gegn ofbeldi og stuðla að friði á heimsvísu? Í þessum þætti ræðir Margrét Marteinsdóttir við Piu Hansson, forstöðumann Höfða friðarseturs og Alþjóðamálastofnunar Háskóla Íslands, um stærstu áskoranirnar sem framundan eru í friðarmálum og möguleika smáríkja til áhrifa á alþjóðavettvangi, Davíð Loga Sigurðsson, deildarstjóra á Alþjóða- og Þróunarsamvinnuskrifstofu utanríkisráðuneytisins, um setu Íslands í mannréttindaráði Sameinuðu þjóðanna, Rósu Guðrúnu Erlingsdóttur, um þátttöku Íslands í átaki UN Women Kynslóð jafnréttis, Birnu Þórarinsdóttur, framkvæmdastjóra UNICEF á Íslandi og Stellu Samúelsdóttur, framkvæmdastýru UN Women á Íslandi, um möguleika Íslands til að setja mál á dagskrá á alþjóðavísu þegar kemur að því að vinna gegn kynbundnu ofbeldi og ofbeldi gagnvart börnum og Björn Bjarnason um mikilvægi norræns samstarf þegar kemur að friði. Í lok þáttar heyrum við pistil frá Baldri Þórhallssyni, prófessor í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands, um það hvort lítil ríki eins og Ísland geti orðið leiðandi í mannréttindamálum. Þátturinn er unninn í samstarfi við utanríkisráðuneytið og Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi. Þátturinn er hluti af Friðardögum í Reykjavík 2020: Er friðurinn úti? sem haldnir eru á vegum Höfða friðarseturs Reykjavíkurborgar og Háskóla Íslands, í samstarfi við UNICEF á Íslandi, UN Women á Íslandi, Félag Sameinuðu þjóðanna og utanríkisráðuneytið.

Ríkir friður inni á heimilum barna á Íslandi? Hvaða úrræði eru fyrir börn sem búa við óöryggi, ofbeldi eða vanrækslu? Hvaða áhrif hefur COVID-19 haft á öryggi barna á Íslandi? Hvernig getur fólk hjálpað? Í þessum þætti ræðir Margrét Marteinsdóttir við Birnu Þórarinsdóttur, framkvæmdastjóra UNICEF á Íslandi, Hlín Sæþórsdóttur, félagsráðgjafa hjá barnavernd Reykjavíkur, Heiðu Björgu Pálmadóttur forstjóra Barnaverndarstofu, Önnu Elísabetu Ólafsdóttur, verkefnastjóra innleiðingar Barnasáttmálans og Önnu Eygló Karlsdóttur, deildarstjóra barnaverndar hjá Kópavogsbæ. Þátturinn er hluti af Friðardögum í Reykjavík 2020: Er friðurinn úti? sem haldnir eru á vegum Höfða friðarseturs Reykjavíkurborgar og Háskóla Íslands, í samstarfi við UNICEF á Íslandi, UN Women á Íslandi, Félag Sameinuðu þjóðanna og utanríkisráðuneytið. Umsjónarmaður þáttanna er Margrét Marteinsdóttir, fjölmiðlakona.

Hverjar eru birtingarmyndir kynbundins ofbeldis? Hverjir eru gerendur og hvernig er hægt að stuðla að opinskárri umræðu við þá? Ríkir friður inni á íslenskum heimilum? Í þessum þætti ræðir Margrét Marteinsdóttir við Stellu Samúelsdóttur, framkvæmdastýru UN Women á Íslandi, Örnu Hauksdóttur og Unni Valdimarsdóttur, prófessora við Háskóla Íslands og rannsakendur Áfallasögu kvenna og Drífu Jónasdóttur, afbrotafræðing og doktorsnema við Læknadeild Háskóla Íslands. Í lok þáttar heyrum við brot úr pistli eftir Phumzile Mlambo-Ngcuka, framkvæmdastýru UN Women. Þátturinn er unninn í samstarfi við UN Women á Íslandi. Þátturinn er hluti af Friðardögum í Reykjavík 2020: Er friðurinn úti? sem haldnir eru á vegum Höfða friðarseturs Reykjavíkurborgar og Háskóla Íslands, í samstarfi við UNICEF á Íslandi, UN Women á Íslandi, Félag Sameinuðu þjóðanna og utanríkisráðuneytið. Umsjónarmaður þáttanna er Margrét Marteinsdóttir, fjölmiðlakona.

Hvað er friður? Hvernig tengist hugtakið okkur sem einstaklingum og hvaða merkingu leggjum við í það hér á Íslandi? Hvernig tengist friður umræðu um ofbeldi og mismunun? Í þessum þætti ræðir Margrét Marteinsdóttir við Guðrúnu Sif Friðriksdóttur, doktor í mannfræði, Stefán Pálsson, sagnfræðing og Jökul Inga Þorvaldsson, ungmennafulltrúa Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum á sviði barna og ungmenna, um frið og ófrið hér heima og að heiman. Silja Bára Ómarsdóttir, prófessor í alþjóðasamskiptum, flytur pistil um frið og réttlæti í lok þáttar. Þátturinn er hluti af Friðardögum í Reykjavík 2020: Er friðurinn úti? sem haldnir eru á vegum Höfða friðarseturs Reykjavíkurborgar og Háskóla Íslands, í samstarfi við UNICEF á Íslandi, UN Women á Íslandi, Félag Sameinuðu þjóðanna og utanríkisráðuneytið. Umsjónarmaður þáttanna er Margrét Marteinsdóttir, fjölmiðlakona.

Frá árunum 940 til ársins 1000 drottnaði Fujiwara-ættin yfir Japan í gegnum ríkisstjóra og ráðgjafa-embættin Sessho og Kanpaku, en það var ekki alltaf fullkomin sátt um hvaða meðlimur ættarinnar tæki að sér hvaða hlutverk. Bræður tókust á innbyrðis og inn í þessar deilur blönduðust barnakeisarar, mæður þeirra, unnustur og frændfólk. Í þessum þætti kynnumst við pólitíkusunum Fujiwara no Tadahira, Fujiwara no Kaneie og fleiri ættmennum þeirra sem stýrðu bakvið tjöldin, í gegnum oft og tíðum býsna skrautlega keisara.

Í 250. þætti Tæknivarpsins er farið um víðan völl. Við fjöllum um hrinu netsvindla á Íslandi sem lögreglan varar við, nýjar Surface vélar frá Microsoft, Google rabrandið úr G-Suite í Workspace, nýjungar í Slack spjallkerfinu, innyflin í PS5 þar sem leynist risa kæliplata og vifta á við þotuhreyfil og svo allt sem verður og gæti verið á Apple viðburðinum 13. október (iPhone, iPhone, iPhone, iPhone!). Stjórnendur þáttarins eru Atli Stefán, Axel Paul, Bjarni Ben og Mosi.