De Nieuwe Wereld

Paul van Liempt in gesprek met Japankenner Radboud Molijn over de  positie van de derde economie van de wereld in de huidige coronacrisis.

Paul van Liempt in gesprek met smaakprofessor Peter Klosse over de fundamentele transformatie van ons wereldvoedselsysteem.

Marlies Dekkers in gesprek met onderzoekster, schrijver en publicist Linda Duits over seksualiteit in tijden van corona.

Ad Verbrugge in gesprek met de voorzitter van de nationale  UNESCO-commissie Kathleen Ferrier over de situatie in Hongkong. “Of we  willen of niet, we hebben allemaal met China te maken."

Paul van Liempt in gesprek met hoogleraar European Public Administration  en EU-expert bij Clingendael Adriaan Schout over de toekomst van de  Europese Unie.  “Veel belangrijker dan de vraag over het geld is de  vraag over het toezicht. Hoe gaan we toezicht regelen?"

Paul van Liempt in gesprek met Rens van Tilburg, directeur van het ´Sustainable financle lab´.

Jelle van Baardewijk in gesprek met essayist en filosoof Marjan Slob  over onze verhouding tot het dierenrijk en de coronacrisis. "Het is  ergens gewelddadig dat we ons nu moeten gedragen op een manier die niet  past bij ons wezen.”  In haar boek ‘Hersenbeest’ onderzoek Slob op essayistische wijze de  relatie tussen mens en dier. “Alles wat we altijd exclusief menselijk  vonden en waardoor we konden verantwoorden dat wij boven de dieren  stonden kalft zo langzamerhand af.” We weten, onder meer door het  onderzoek van etholoog Frans de Waal steeds meer over hoe dieren het  leven leven en ervaren. “Dat heeft gevolgen voor hoe wij dieren  beschouwen. Niet alleen intellectueel, maar ook moreel, wat we met die  dieren menen te kunnen doen.”

Jelle van Baardewijk in gesprek met Joost de Vries, schrijver en  adjunct-hoofdredacteur van de Groene Amsterdammer, over de pretantie van  literatuur. "De cultuursector is teveel geprofessionaliseerd."

Ad Verbrugge in gesprek met oud CDA-fractievoorzitter Bert de Vries over  het economische systeem en de toekomst van de Europese muntunie.

Paul van Liempt in gesprek met directeur Inretail Jan Meerman en  ondernemer Rick Moorman over de coronacrisis en de retail. Moorman:  “Omdat ik al jarenlang goed voor m’n personeel zorg, word ik nu  gestraft.”

Marlies Dekkers spreekt met hét gezicht van Lowlands Eric van Eerdenburg  over de coronacrisis en de evenementenwereld. “Als ik zie met wat voor  broddelwerk de luchtvaart is weggekomen denk ik: dat kunnen wij ook, en  beter.”

Ad Verbrugge in gesprek met filosoof en theoloog Theo de Wit over de  kernwaarden van onze samenleving. "Totems zijn gevaarlijk voor de  liberale democratie."

Moeten we onze privacy nog veel meer opzij gaan zetten? Een gesprek met Linda Kool

Marlies Dekkers in gesprek met CEO van kledingzaak WE Joris Aperghis  over corona en de crisis in de retail. “Ik denk dat dit het moment is om  na te denken en dingen anders te doen.”  Aperghis vertelt dat zijn onderneming zelf heeft besloten om de winkels  te sluiten toen de coronacrisis uitbrak. Hij prijst de overheid en de  snelle NOW-regeling, maar vreest wel dat veel winkels in de detailhandel  ten onder zullen gaan. “Ik denk nog steeds dat het een gigantisch  bloedbad gaat worden in de winkelstraten.” Vooral de cashflow is voor  ondernemers het grote probleem.

Paul van Liempt in gesprek met Jeroen van den Hoven, hoogleraar ethiek  & technologie aan de TU Delft, over de coronacrisis en de grote  techbedrijven. "We moeten zelf weer de controle nemen."   De afgelopen jaren hebben de grote techbedrijven uit Amerika, de bekende  ‘big five’ – Google, Facebook, Amazon, Microsoft en Apple – een steeds  grotere invloed op ons leven. Van de Hoven stelt dat het hoog tijd is om  de koers te veranderen. “We hebben de afgelopen twintig jaar heel naïef  deze partijen hun gang laten gaan. [..] Nu worden we geconfronteerd met  het feit dat zij het weefsel van de samenleving vormen.” Dat is niet  onproblematisch.

Jelle van Baardewijk in gesprek met emeritus hoogleraar psychiatrie en  psychotherapie Frank Koerselman over de rol van de vader in onze  samenleving. “Er is iets verloren gegaan.”  Tot enkele jaren geleden werkte Koerselman als therapeut en  psychoanalticus. In zijn praktijk zag hij voornamelijk mensen met  depressies, een laag zelfgevoel of weinig eigenwaarde. “In het jargon is  dat narcistische problematiek.” Oorspronkelijk was de psychoanalyse  gericht op seksuele onderdrukking en frustraties. Koerselman vertelt dat  vanaf de jaren ’60, ’70 de klachten begonnen te veranderen. “Waar  mensen toen veel meer mee kwamen waren identiteitsproblemen: wie ben ik,  wat ben ik waard?”

Paul van Liempt in gesprek met retailexpert, directeur van Q&A en  universitair docent Frank Quix over de anderhalve meter, de toekomst van  Hema en de economie. “Mensen gaan dichterbij, meer lokaal kopen.”  Er zijn tijdens de coronacrisis twee reacties geweest in de retail:  sommige ondernemers zijn open gebleven, en sommige ondernemers zijn  dicht gegaan. Quix: “Die laatste groep heeft het nu veel moeilijker.”  Zeker in de mode vallen er harde klappen. Een kleine terugval in omzet  kan catastrofaal zijn. “Veel bedrijven maken maar 3% winst. Als je dan  een paar procent omzet mist, dan zit daarin die winst.”

Paul van Liempt in gesprek met woningmarktexpert Maartje Martens over de  coronacrisis en de woningmarkt. Ze betoogt: “Niet huisvesting als  investering, maar huisvesting als dienst.”  Martens schetst dat de woningmarkt sinds de financiële crisis van 2008  behoorlijk is veranderd. Drie verschillen springen in het oog. Ten  eerste zijn er nu veel meer eigenaren die verhuren, het zogenaamde ‘buy  to let’. “Dat heeft de woningmarkt veranderd [..] het is gecombineerd  met een verhuursector.” Ten tweede werd de woningmarkt tot 2008 vooral  gestimuleerd door schuld door hoge hypotheken, terwijl er nu veel meer  eigen vermogen van beleggers, pensioenfondsen en particulieren in zit.  Martens verwacht dat niet zozeer banken last gaan krijgen van de  coronacrisis, maar vooral het vermogen dat de markt in is gestroomd. Ten  derde is nu het woningtekort veel groter. “Maar daardoor gaan de  prijzen niet gelijk stijgen. Dat heeft bijvoorbeeld ook te maken met de  koopkracht.” Volgens Martens is eerder te verwachten dat de prijzen naar  beneden zullen gaan.

Paul van Liempt in gesprek met hoogleraar Sport & Recht Marjan  Olfers over de toekomst van de sport tijdens en na de coronacrisis. “Als  je het niet kunt uitleggen aan normale mensen zoals jij en ik dan doe  je iets niet goed.”

Paul van Liempt in gesprek met hoogleraar marketing en retail Kitty  Koelemeijer over de coronacrisis en de economie. “Feitelijk wordt er  triage in de economie toegepast.”

Jelle van Baardewijk in gesprek met Anneloes van Staa, lector Transities in Zorg, over de coronacrisis en de gezondheidszorg.

Boeklancering Ruw Ontwaken uit een Neoliberale Droom van Gabriël van den Brink. Met bijdragen van Ewald Engelen, Martin Sommer, Beatrice de Graaf en Geerten Waling.

Marlies Dekkers in gesprek met arts Peter Aelbrecht over corona en de fundamentele rol van het immuunsysteem.

Ad Verbrugge in gesprek met hoogleraar en historicus Beatrice de Graaf over de coronacrisis en ons gevoel van veiligheid.

Ad Verbrugge in gesprek met Jort Kelder over de coronacrisis, de  economie en de rol van de media. “We zitten in een vorm van  massapsychose.”  Kelder heeft zich recentelijk in de media kritisch uitgelaten over het  gevoerde beleid tijdens de coronacrisis. Hij benadrukte al vroeg dat  deze pandemie voornamelijk op economisch gebied desastreuze gevolgen zal  hebben. Dat werd hem niet in dank afgenomen. “De talkshows en de  omroepen zijn ontzettend bang om het eigen publiek tegen de schenen te  schoppen.” Kelder schetst dat veel zenders “op het emotionele spoor zijn  gegaan”, kijkend naar wat het virus op microniveau kan aanrichten. “Er  werd een soort sfeer gecreëerd: jij zegt iets wat niet gezegd mag  worden. Dat vind ik in een democratie een beetje moeilijk.”

Ad Verbrugge in gesprek Marjolein Quene, historicus en schrijver van het boek 'Voorbij de managementmaatschappij'

Paul van Liempt in gesprek met psychiater en opiniemaker Esther van Fenema over de coronacrisis.

Ad Verbrugge in gesprek met macro-econoom Kees de Kort over de  ingrijpende gevolgen van de coronacrisis voor de economie. "De regering  voert oorlog tegen de eigen bevolking."  De Kort maakt zich al sinds enkele maanden ontzettend druk om het  gevoerde beleid omtrent het coronavirus. “Ze doen alles, alles fout, het  is te krankzinnig voor woorden. [..] De regering voert oorlog tegen de  eigen bevolking.” Dat is stevige taal. De Kort waarschuwt voor de  economische gevolgen, maar bekritiseert ook de getroffen maatregelen.  “Er is eigenlijk nergens in de literatuur, in de wereld, enige basis  voor. [..] En de kwetsbare groep heeft er sowieso niets aan!”  Op economisch gebied ziet De Kort het de komende periode helemaal fout  gaan. Dit heeft volgens hem te maken met het beleid van de afgelopen  jaren. “Wat de centrale banken tot in de perfectie beheersen is het  bespelen van de verwachtingen.” Zo worden grote verrassingen voorkomen  zodat de economie het goed blijft doen. De Kort schetst dat dit tot een  vicieuze cirkel leidt: “Met gratis geld, honderd miljard er tegenaan,  dan worden het publiek en de bedrijven steeds voorzichtiger. [..]  Daardoor zakt de economie door haar hoeven, en moeten er steeds grotere  bedragen ingezet worden om dat te voorkomen. Maar die grotere bedragen  maken het publiek en de bedrijven weer nerveus.”

Paul van Liempt in gesprek met oprichter van Corendon Atilay Uslu over de maatregelen als gevolg van de coronapandemie.

Paul van Liempt in gesprek met hoogleraar economie en oud directeur van DNB Lex Hoogduin over Europa en de coronacrisis.

Jelle van Baardewijk in gesprek met filosoof Ad Verbrugge over de  coronapandemie en de vraag naar het goede leven. "We moeten naar een  breder, zinvoller verhaal."  In zijn werk is Verbrugge al jaren bezig met het thema van de techniek.  “Op het moment dat we dat gebruiken doet dat iets met de manier waarop  we ons tot elkaar verhouden. Techniek is niet alleen maar een middel,  maar creëert een eigen ruimte.” Een term die Verbrugge in dat verband  hanteert is ‘ontlijving’: de mens wordt door de digitalisering steeds  meer uit de fysieke wereld, de lijfwereld, getrokken. “Dat doet wat met  de manier waarop we denken, leven en ervaren.” De schermwereld levert  vrijheid en veel mogelijkheden op, maar we kunnen er ook in verstrikt  raken. “Denk maar eens aan een avondje surfen op het internet.”

Ad Verbrugge in gesprek met oud politica, voormalig staatssecretaris,  minister en eurocommissaris Neelie Kroes over de coronacrisis en de  huidige politieke en economische ontwikkelingen. “We moeten Europees  denken en handelen.”  Op welke manier kijkt Kroes, met haar ervaring zowel in Den Haag als in  Brussel, naar de huidige politieke en maatschappelijke situatie? “Wat  bij mij de laatste maanden bovenkomt [..] Er is regelgeving nodig om  iets in goede banen te laten ontwikkelen.” Dat klinkt wat vreemd uit de  mond van een liberaal. Maar “als je niet helder bent in je regelgeving  en als je niet controleert dan is de neiging groot om er  gebruik/misbruik van te maken. Daar ben ik de afgelopen maanden meer van  overtuigd geraakt.”

Ad Verbrugge in gesprek met macro-econoom Kees de Kort over de enorme  impact van de coronacrisis op de economie. “Het kapitalisme is  gecorrumpeerd”  We stevenen in de maanden maart, april en mei waarschijnlijk af op 12%  economische krimp. De Kort heeft zoiets nog nooit eerder meegemaakt. “Ik  ben wel wat gewend, maar dit overtreft de aller, alle stoutste  verwachtingen”. Ondernemers en mensen uit het mkb spreken nog steeds  nauwelijks mee over de gevolgen van de huidige maatregelen. Daar windt  De Kort zich over op.

Paul van Liempt in gesprek met sociaal geograaf en onderzoeker Maurice  de Hond over zijn plan van aanpak voor de coronacrisis. “Ons beleid is  gebaseerd op mantra’s die niet meer gelden”  Maurice de Hond doet al sinds de uitbraak geografisch en statistisch  onderzoek naar de verspreiding van het coronavirus. Zijn belangrijkste  bevinding? Dit virus is vergelijkbaar met de gewone griep, met één  verschil: niemand is immuun voor corona, dus er zijn zeer goed patronen  te ontwaren. De Hond stelt dat hij daarom kan achterhalen hoe dit virus  zich verspreidt. “Waarom men zo weinig van het virus begrijpt, is omdat  men door de bril van het influenzavirus kijkt”.

Marlies Dekkers is gesprek met astroloog Karen Hamaker Zondag over de  huidige coronacrisis en de groeiende populariteit van astrologie. “We  staan nu met de rug tegen de muur”.  Astrologie is een symbolentaal die teruggaat op de Babyloniërs. Hamaker  Zondag legt uit dat binnen deze discipline bepaalde natuurverschijnselen  zoals de stand van de planeten verbonden worden aan gebeurtenissen op  aarde. Binnen iedere cultuur gebeurt dit op een eigen manier. Deze wijze  van denken is niet causaal, maar symbolisch. Hamaker Zondag vertelt dat  sinds de Verlichting deze symbolentaal op de achtergrond geraakt. Hoe  moeten we dit precies begrijpen? “Je denkt niet in oorzaak en gevolg,  maar in dat het ene het andere spiegelt.” Zo kan het karakter van iemand  in samenhang worden gelezen met andere verschijnselen en  gebeurtenissen. Dit is wat anders dan een letterlijke voorspelling:   “Een astroloog kan nooit zeggen: jij bent..”

Ad Verbrugge in gesprek met emeritus hoogleraar Publieke Opinie Henri  Beunders over het coronavirus en de rol van de media en zijn boek  'Optocht der tattoos'.  Beunders schetst dat de situatie omtrent het coronavirus laat zien dat  we nauwelijks doorhebben wat er in de wereld gebeurt. “We zagen de  beelden uit Wuhan, maar het drong niet tot ons door: goh, dat zou ook  wel eens hier kunnen gebeuren.” We zitten in een bubbel. “Dat zie je ook  bij de publieke opinie: de bewustwording voordat men beseft dat er iets  aan de hand is, is traag.” Met de coronacrisis, zo stelt hij, “zien we  hoe beperkt onze kosmopolitische inslag in deze geglobaliseerde wereld  eigenlijk is.”

Ad Verbrugge in gesprek met Hans Wilmink, oud ambtenaar en verbonden aan  stichting Beroepseer, over het boerenprotest, de coronacrisis en de rol  van de overheid. "Er is vaak een te enge opvatting over het publieke  belang."  Wat is rechtsstatelijkheid? Oud ambtenaar Hans Wilmink ziet het als het  accepteren en omgaan met verschillen in de samenleving. Hij  beargumenteert dat de taken van de overheid samengebracht kunnen worden  in de drie b's. Ten eerste het behartigen van het algemene of publieke  belang, ten tweede de bescherming van de burgers en de zwakkeren, en ten  derde het bestrijden van onrechtvaardige verschillen.

Pieter Cobelens, voormalig Directeur Militaire Inlichtingen en  Veiligheidsdienst, in gesprek met Paul van Liempt over hoe de  coronacrisis laat zien hoe argeloos de digitale veiligheid geregeld is  in Nederland. Wat is er nodig om dit recht te trekken?  Onze it-veiligheid is onvoldoende, zo stelt Cobelens. En dat heeft ook  te maken met de gewone internetverbindingen in onze huizen: “de  achilleshiel van it-veligheid ligt thuis, met name waar men gebruikt  maakt van wifi.” Volgens Cobelens moet daar echt iets aan gebeuren. “De  digitale koude oorlog is al lang aan de gang.”

Marlies Dekkers in gesprek met hoogleraar em. experimentele immunologie  Pierre Capel over relatie tussen onze emoties en onze immuniteit. Wat  doet de paniek rondom corona met ons immuunsysteem? “Het belangrijkste  punt is dat we de angst bestrijden.”  Capel heeft veertig jaar ervaring in het onderzoek op het gebied van  immunologie. Recentelijk schreef hij het boek ‘Het emotionele DNA’. Hij  benadrukt in dit gesprek dat virussen in principe niets vreemds zijn:  “Het zijn de emailtjes, appjes en smsjes van de natuur. Het zijn kleine  deeltjes genetische informatie op RNA of DNA [...] en daarmee kunnen  genetische functies van het ene organisme naar het andere gaan”. Het kan  zichzelf niet vermenigvuldigen, en in die zin leeft het ook niet, maar  het vermenigvuldigt in de cel van een levend wezen.

Paul van Liempt in gesprek met econoom Edin Mujagic over het redden van  Italië in tijden van corona en de gevolgen van de steeds groter wordende  schuldenberg van de ECB. Gaan we hier later last van krijgen?

Paul van Liempt in gesprek met leraar en pubicist Ton van Haperen over de problemen in het huidige onderwijs.

Paul van Liempt in gesprek met directeur van museum De Lakenhal over de moeilijke situatie bij musea tijdens de coronapandemie.

Ad Verbrugge gaat in gesprek met voormalig arts en filosoof Marli Huijer  over wat de coronacrisis doet met onze ervaring en samenleving. “Als ik  om mij heen kijk zie ik dat mensen, zeker als het om gezondheid gaat,  steeds minder risico’s durven nemen”  Huijer probeert als filosoof de ontwikkelingen omtrent het coronavirus  in een groter verband te plaatsen. Het valt haar op, mede geïnspireerd  door Foucault, dat maatregelen die gedurende een crisis zoals deze  worden getroffen een gigantische impact hebben. Huijer: “Een epidemie  heeft als risico dat je beslissingen neemt die enorme consequenties  hebben op de lange termijn.[..] Soms werken die wel eeuwenlang door.”

Paul van Liempt in gesprek met retailexpert en ondernemer Rick Moorman  over de gevolgen van de coronamaatregelen op de economie en het  bedrijfsleven.  Moorman schetst dat met alle maatregelen die zijn getroffen omtrent het  coronavirus de gezondheid van de bevolking voorop staat. Dit is zeer  begrijpelijk, wij vinden dat allemaal belangrijk. “Maar als we doorgaan  zoals het nu gaat, wordt het gezondheidsprobleem alleen maar groter”. De  huidige situatie leidt tot stress en onzekerheid bij ondernemers, en  daardoor ook bij personeel. Dit leidt tot stress, depressie en  frustratie, en daarmee voor gezondheidsproblematiek op langere termijn,  zo stelt Moorman. “Daar is echt te weinig aandacht voor.”

Marlies Dekkers in gesprek met Marie-José Cools, specialist insolventie-  en ondernemingsrecht, over wat te doen bij een dreigend faillissement  in tijden van corona?

Ad Verbrugge in gesprek met sociaal geograaf Maurice de Hond over de data in deze coronacrisis.

Ad Verbrugge in gesprek met Hans Biesheuvel (ONL) en ondernemer Marlies  Dekkers over de gevolgen van het coronavirus voor het mkb.

Paul van Liempt gaat in gesprek met expert medisch leiderschap Wouter  Keijser over noodzakelijke transformaties in de zorg. “We moeten opnieuw  de passie wakker kussen van zorgverleners.”  Keijser is opgeleid in de geneeskunde, maar heeft er bewust voor gekozen  geen specialist te worden en zich te richten op medisch leiderschap.  Hij is vooral geïnteresseerd in de concrete veranderingen in de  zorgpraktijk. Keijser pleit voor fundamentele vernieuwing: “Ik denk dat  we de transformatie in de zorg moeten zien als iets waarbij alles  verandert.”

Ad Verbrugge gaat in gesprek met CEO van Innopay en medeauteur van het  boek 'Alles is transactie' Shikko Nijland over de huidige crisis en de  digitalisering. Momenteel wordt er door diverse partijen hard gewerkt aan een zogenaamde  corona-app. Deze moet ons helpen bij de terugkeer naar een ‘normale  samenleving’. Nijland schetst dat er met betrekking tot de corona-app  twee modellen denkbaar zijn: of de overheid dwingt het gebruik af, of de  burger mag het zelf bepalen. “Wij geloven er sterk in dat je moet  kunnen kiezen welke app je gebruikt.” Maar Nijland schetst daarvan het  grote dilemma: als je het vrij laat, bestaat de kans dat onvoldoende  mensen de app installeren. Dan schiet het haar doel voorbij.

Paul van Liempt in gesprek met hoogleraar Kitty Koelemeijer over de  desastreuse gevolgen van de corona-epidemie voor de detailhandel.