De Nieuwe Wereld

Ad Verbrugge in gesprek met directievoorzitter Rabobank Amsterdam en hoogleraar toegepaste economie Barbara Baarsma. “Ik hoop dat de coronacrisis ons lessen leert.”   Baarsma doet als hoogleraar al jaren onderzoek naar voedselketens en waar de macht ligt binnen die ketens. Recent verscheen van haar hand het boek ‘Nederland voedselparadijs’. Daarin beschrijft zij welke transformatie richting kringlooplandbouw ons land de komende jaren kan en moet ondergaan. Dat begint met de constatering dat Nederland de een na grootste landbouwexporteur ter wereld is. Baarsma: “Dat is enerzijds een prestatie van jewelste, maar anderzijds heeft het averechtse effecten in onze milieugebruiksruimte.”

Paul van Liempt in gesprek met ondernemer en schrijver van de Green New Deal Wouter van Dieren over zijn boek 'Het kan, maar anders dan je denkt'.

Marlies Dekkers in gesprek met kunstenaar Maarten Baas.

Het gaat slecht met de bijen. Welke bijdrage kunnen wij leveren? Marlies Dekkers in gesprek met imker Daan Hak.

David van Overbeek in gesprek met PhD-student AI Lauren Waardenburg over haar nieuwe boek 'Slim managen van AI in de praktijk'. "Je moet als organisatie voorbereid zijn." Deze week verschijnt het boek van Waardenbrug ‘Slim managen van AI in de praktijk’, over hoe artificiële intelligentie wordt ingezet bij bedrijven in Nederland. Waarom dat boek nu relevant is? “AI is steeds meer aanwezig in de samenleving.” Niet alleen de grote techreuzen, maar ook de kleinere bedrijven gaan ermee aan de slag. Vaak is dan het idee dat de gebruiker er óf volledig aan onderworpen is, óf dat de technologie alle problemen zal gaan oplossen. “Dat zit in het huidige discours omtrent AI. Dat vind ik een mythe.” De technologie wordt, ook een films zoals The Social Dilemma, beschouwd als een black box, zo vertelt Waardenburg, als iets een mysterieuze kracht. “Je zet mensen er niet toe aan kritisch te kijken naar wat er met ze gebeurt.”

Jelle van Baardewijk in gesprek met neuropsycholoog Victor Lamme.

Ad Verbrugge in gesprek met hoogleraar financiële geografie Ewald Engelen over de coronacrisis en de economie. 

Paul van Liempt in gesprek met psycholoog Martin Appelo of de consequenties van de coronacrisis voor het mentale welzijn. “Wat van belang is om de focus te houden op waar jij voor gaat en daar niet teveel van af te wijken.”

Paul van Liempt in gesprek met directeur van het Eurocollege Edu van de Walle. “Wij zeggen: leuk is niet interessant, je moet wat leren."

Ad Verbrugge in gesprek met Jacqueline Bel, hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde, over ontlezing bij jongeren en de staat van taal in het algemeen. “Het is absurd dat aan de eigen moedertaal niet meer aandacht wordt besteed.”   Onlangs heeft Bel met een aantal anderen in een artikel haar zorgen geuit over het taalniveau in Nederland. Inmiddels heeft ongeveer een op de vier middelbare scholieren moeite om überhaupt een tekst te lezen. Dat is niet enkel funest voor het taalvermogen, zo vertelt Bel. “Als je niet een tekst van enige complexiteit kunt lezen, dan betekent dat dat je eigenlijk niet in een democratisch systeem kunt functioneren.” Je begrijpt dan immers nauwelijks wat de overheid zegt en hoe het politieke en maatschappelijke gesprek wordt gevoerd. Natuurlijk wordt er via beelden en sociale media ook veel gecommuniceerd, maar dat is nog niet voldoende om ook te kunnen begrijpen. “Er gaat ook veel verloren aan culturele kennis en erfgoed.”

Jelle van Baardewijk in gesprek met lector Betekeniseconomie Kees Klomp. “Wat instort is de illusie dat we ons uit deze crisis kunnen groeien."

Ad Verbrugge gaat in gesprek met CDA-kamerlid Pieter Omtzigt over de toeslagenaffaire. “Het is killing hoe wij het ingericht hebben."   Deze week begint het onderzoek van de parlementaire ondervragingscommissie naar de kindertoeslagaffaire bij de Belastingdienst. Omtzigt is een van de gezichten uit de Tweede Kamer die hier tijdenlang intensief mee bezig is geweest. Zijn voorspelling: “Je zult zien dat de staat in z’n geheel niet gefunctioneerd heeft.” Wat er is gebeurd betreft geen eenmalige fout; het is een omvattend probleem. “In plaats van dat het probleem werd opgelost is het probleem de doofpot in gegaan.” Onlangs heeft Omtzigt daarom in een lezing uitgehaald naar het functioneren van de instituties zelf. “Het is niet een kritiek op de belastingdienst, maar een kritiek op een falende rechtsstaat.”

Jelle van Baardewijk in gesprek met historicus, journalist en docent Bart Jan Spruyt over het conservatisme in Nederland en de staat van het onderwijs. “Wij kunnen niet met elkaar nadenken over de vraag hoe burgerschapsonderwijs eruit moet zien op onze middelbare scholen.”

Paul van Liempt in gesprek met Eduard van de Bilt over de Amerikaanse presidentsverkiezingen. “De Trump aanhang blijkt enorm groot te zijn”

Ad Verbrugge in gesprek met hoogleraar Europese studies Paul Scheffer.

Marlies Dekkers in gesprek met liefdesexpert Carla Ketelaar over hoe je als single nu die ware kunt vinden.

Ad Verbrugge in gesprek met hoogleraar ouderengeneeskundige en voormalig lid van het Deens OMT Rudi Westendorp. “Wij moeten een andere manier vinden waarop wij met elkaar samenleven, anders gaan wij verdord te gronde.”

Marlies Dekkers in gesprek met oncologische chirurg Hester Oldenburg over het boek 'Alles over borstkanker'.

Ad Verbrugge in gesprek met hoogleraar Joachim Duyndam over het vermogen om zelfstandig tot een oordeel te komen.   We bevinden ons vandaag de dag, zo stelt Duyndam, in een meningenpandemie. “Het wemelt van de meningen over corona en over van alles en nog wat.” Hoe kun je in die context nou zelf tot een oordeel komen? Volgens Duyndam is zelfstandigheid en onafhankelijkheid hiervoor cruciaal. Dat past in een lange traditie die teruggaat tot Socrates. Volgens de grote Griekse filosoof gold al: “Een leven zonder onderzoek is geen leven voor een mens.” Zeker in deze tijd, zo betoogt Duyndam, is er behoefte aan zoektocht naar de waarheid.

Marlies Dekkers in gesprek met Amerikadeskundige Kirsten Verdel over de Amerikaanse verkiezingen. Republikeinen en Democraten staan recht tegenover elkaar. Kan er nog een uitweg gevonden worden uit de polarisatie?

Marlies Dekkers in gesprek met filosoof Ad Verbrugge over de coronacrisis en de thematiek van zin. "We merken dat de orde die we hebben opgebouwd met elkaar [..] langzaam uitgehold raakt."

Paul van Liempt in gesprek met hoogleraar ondernemerschap Erik Stam. “Ik denk dat de boodschap en vraag van deze crisis is dat we nog meer integraal, interdisciplinair moeten samenwerken in de wetenschap.”

Ad Verbrugge in gesprek met journalist Martin Sommer over het hedendaagse populisme. “Ik denk dat we wel eens het einde van het liberalisme kunnen meemaken.”   In De Volkskrant schrijft Sommer als politiek commentator regelmatig over het thema populisme. Hij gaat in op het verleden van dit politieke fenomeen. “We hebben sinds nu twintig jaar, sinds Fortuyn, ervaring met populisme. Wij waren daar een voorloper in. De vraag is: waarom is het na twintig jaar niet gelukt om een stevige populistische partij op poten te zetten?” Volgens Sommer is daar voldoende ruimte voor. Populisten stellen namelijk, hoe uiteenlopend de partijen die eronder worden geschaard ook mogen zijn, enkele kernthema’s aan de orde: de EU, het klimaat en immigratie. “Naar mijn oordeel terecht belangrijke thema’s in de politiek. Je zou zo graag willen dat er een degelijke partij opstaat om tegenwicht te bieden.”

Ad Verbrugge in gesprek met filosoof en publicist Hans Schnitzler over de documentaire The Social Dilemma en de technologisering van het menselijk leven. “Je ziet een groeiende moeite om je te verhouden tot de fysieke werkelijkheid. Om het ongemak aan te gaan.”

Paul van Liempt in gesprek met hoogleraar Koreastudies Remco Breuker over de universiteitsstructuur in Nederland.

Paul van Liempt en Ad Verbrugge gaan in deze mediatafel in gesprek over de rol van de media in het huidige maatschappelijke debat omtrent corona. Te gast zijn hoofdredacteur van De Groene Amsterdammer Xandra Schutte, politiek commentator bij De Volkskrant Martin Sommer en Sjoerd de Jong, ombudsman bij NRC Handelsblad.

Jelle van Baardewijk in gesprek met oud stadsmarinier Marcel van de Van. “Je gaat naar de krachten in de samenleving. Die moet je weten te mobiliseren. Dan ontstaat er beweging en vormen die je aan de voorkant nooit had kunnen bedenken.”

Jelle van Baardewijk in gesprek met journalist en historicus Johan Snel over zijn boek ‘De zeven levens van Abraham Kuyper’. “Hij was liberaler dan de liberalen.”

Marlies Dekkers in gesprek met Bert Mulder en Thomas Uljee over hun visie op voeding, natuur en sojasaus. “Voedingswaarde is smaak, en smaak creëer je door tijd.”

Ad Verbrugge in gesprek met hoogleraar toegepaste statistiek en datavisualisatie Casper Albers over het huidige gedigitaliseerde onderwijs. “Je hebt de fysieke component nodig om met de studenten het gesprek aan te gaan over de stof.”

Jelle van Baardewijk in gesprek met Ronald Kroeze, universitair hoofddocent Geschiedenis aan de Vrije Universiteit. "Ik vind het te gemakkelijk gesteld dat we in Nederland geen corruptie zouden hebben."

Marlies Dekkers in gesprek met filosoof en wiskundige Emanuel Rutten over de eerste coronatoespraak van Rutte. “Dit is een goed voorbeeld van een speech die echt heel doordacht is, maar die in het uitspreken toch naturel overkomt."

Jelle van Baardewijk in gesprek met datajournalist Dimitri Tokmetzis over de grote techbedrijven. “Ik denk dat er collectieve actie nodig is.”

Ad Verbrugge in gesprek met redacteur onderwijs van NRC Mirjam Remie  over de digitalisering in het onderwijs. “Leerlingen hebben het gevoel  dat ze bol.com-pakketjes zijn geworden.”

Jelle van Baardewijk in gesprek met Duco Bannink, universitair hoofddocent bestuurskunde.

René Cuperus, Strategisch adviseur Clingendael Instituut, in gesprek met Ad Verbrugge over Duitsland, populisme en Europa.

David van Overbeek in gesprek met hoogleraar economie Arnoud Boot over  de toekomst van het kapitalisme en digitale valuta. “Bedrijven hebben er  direct belang bij om concurrentie uit de weg te gaan.”

David van Overbeek in gesprek met cultuursocioloog Siri Beerends over AI, big tech en het problematische mensbeeld in ‘The Social Dilemma’.  "Er zit een bepaalde ideologie achter."

Paul van Liempt in gesprek met Jaap Smit, Commissaris van de Koning in Zuid-Holland. “Vrijheid is een hoog goed, maar bij vrijheid hoort ook een morele hygiëne.”

Ad Verbrugge in gesprek met macro-econoom Kees de Kort over de coronacrisis, de economie en het besef van risico.

Paul van Liempt in gesprek met Laurens Sloot, bijzonder hoogleraar in de detailhandel.

Ad Verbrugge in gesprek met lector gezondheidswetenschappen en onderzoeker Sam Brokken. Hij bepleit een ‘omgekeerde lockdown’: “We moeten aanvaarden als maatschappij dat het nul risico niet bestaat.”

David van Overbeek in gesprek met Jelle van Baardewijk, Willem Trommel en Duco Bannink over het kapitalisme en de ethiek bij grote organisaties.

Jelle van Baardewijk in gesprek met professor sociologie en bestuurskunde Willem Trommel.

Marlies Dekkers in gesprek met longarts Wanda de Kanter over het belang van anti-tabak campagnes en de relatie tussen roken en corona.

Marlies Dekkers in gesprek met hoogleraar klinische psychologie Mattias Desmet en filosoof Ad Verbrugge over de coronacrisis. "Angst is niet alleen een gevolg van de coronacrisis, het is ook een oorzaak.”

Ad Verbrugge in gesprek met emeritus hoogleraar koloniale geschiedenis Piet Emmer over het huidige racisme-debat en de bestudering van het verleden. “Als je geschiedenis beschrijft, moet je nuances aanbrengen.”

Paul van Liempt in gesprek met hoogleraar economie Dirk Bezemer. “We mogen wel iets minder tevreden met onszelf zijn en meer oog voor de realiteit hebben.”

Paul Jan van de Wint in gesprek met striptekenaar Typex over humor en satire. “Mensen zijn op zoek naar iets wat ze zou kunnen kwetsen.”

Ad Verbrugge in gesprek met Jaap Winter, hoogleraar ondernemingsrecht en adviseur van bestuurders en commissarissen. Over grote instituties en bedrijven: "Het moet anders. De prijs begint onacceptabel hoog te worden.”