De Groene Amsterdammer Podcast

‘Jongens van goeden begrijpe’ moeten ze zijn geweest, de naar schatting twaalfjarige en zestienjarige jongens Lourens en Madagascar. De twee worden in de nacht van 31 oktober 1595 gevangengenomen in de St. Augustijnbaai op het eiland Madagascar tijdens een expeditie, die in de geschiedenisboeken terecht kwam als 'de Eerste Schipvaart'. Deze reis vormde een eerste bouwsteen voor de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden als koloniale grootmacht.  Leendert van de Valk biedt, samen met Isa Pihlajamaa, een ontluikend nieuw perspectief op de Nederlandse geschiedschrijving rondom het slavernijverleden. Hoe deze jongens terecht kwamen op een Nederlands schip, hun ontsnappingspoging en hun uiteindelijke lot om als eerste door Nederlanders tot slaaf gemaakten de halve wereld over te varen legt een geschiedenis bloot die tot voor kort door veel historici onderbelicht bleef. Productie: Kees van den Bosch en Marieke de HaasSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Uitbreiding van de Europese Unie is terug als politiek strijdpunt. Brussel-correspondent Lise Witteman overziet de valkuilen en hobbels die nog op de weg liggen van kandidaat-lid Oekraïne. Macron moet opnieuw leren regeren, zegt hij zelf - doet hij melodramatisch of niet? En Mathieu Segers en Rutger van der Hoeven beschouwen een wereld die geen kant kiest in de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. The West versus The Rest?See omnystudio.com/listener for privacy information.

De gaswinning in Groningen veroorzaakte een ramp die zich lange tijd onder de oppervlakte voltrok. Maar ook nu de scheuren onomstotelijk aan het licht zijn gekomen wachten veel Groningers nog altijd op een oplossing. Terwijl de versterking van hun huizen uitblijft neemt de schade alsmaar toe. Volgende week beginnen de openbare verhoren door de parlementaire enquêtecommissie aardgaswinning Groningen. Drie jaar na haar eerste rapportage over het dorp Overschild ging Irene van der Linde terug. Gaat het inmiddels beter met de afhandeling van schade en versterking?Waar de een inmiddels in een duurzame nieuwe villa woont, wacht de ander nog steeds op het zoveelste schaderapport. De traagheid en willekeur van de afhandeling zorgen voor wanhoop en onvrede onder de inwoners. Hoe gaan zij hiermee om? En hoe zien zij de toekomst in? In deze podcast beschrijft Irene van der Linde de persoonlijke verhalen van de getroffenen, de verdeeldheid en solidariteit onder de inwoners, en een wel heel bijzonder toneelstuk in dorpshuis De Pompel.Productie: Kees van den Bosch en Pauline van AndelSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Op het congres van de Partij van de Arbeid van afgelopen zaterdag was het hoge woord eruit. Al maanden werd het woord ‘fusie’ vermeden, maar – tot verbazing van veel oudgedienden – stonden met name de jongeren binnen de partij op om een keuze te maken over de toekomst van de partij. Ja, zij wilden de eerste stappen zetten tot een samengaan met GroenLinks. In de podcast van deze week spreekt Stephan Sanders met Den Haag-redacteur Coen van de Ven en politiek historicus en publicist Koen Vossen over de ‘contouren van fusie’. Een gesprek over de overgang van samenwerken naar samengaan, hoe de VVD voortkomt uit de PvdA en hoe de biefstuksocialist zich tot de havermelkelite verhoudt. En: is er met deze fusie een vacature voor de toekomstige leider van Nederland? Productie: Stephan Sanders, Gizelle Mijnlieff, Pauline van Andel en Willem VernooijSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De ene na de andere onthulling van structureel seksueel overschrijdend gedrag wordt door journalisten aan het licht gebracht. In januari dit jaar werd het door BOOS: This is The Voice pijnlijk duidelijk hoe ook in het Nederlandse medialandschap machtsmisbruik plaatsvindt. Het zette Daphne van Paassen en Khadra, Nudrat en Jules, alle drie student journalistiek, aan het denken: hoe staat dit eigenlijk binnen de journalistiek zelf? Stagiaires blijken de lichtmatrozen van de redactie. Je bent nieuw, jong, onervaren en bovenal afhankelijk van de opdrachten die je krijgt om een portfolio mee op te kunnen bouwen. Het geeft stagiaires een kwetsbare positie. Waarom lopen zij meer risico dan gewone werknemers? En hoe gaan de studenten hier zelf mee om? We bespreken het deze week in de podcast van De Groene Amsterdammer.Productie: Kees van den Bosch en Marieke de HaasSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Journalist Eva Hartog reisde de afgelopen drie weken door Oekraïne. In deze aflevering van Buitenlandse Zaken vertelt ze over hoe Oekraïners worden verscheurd tussen hun drang normaal te willen leven versus wegschuilen. En hoe ze laveren tussen hun Russische oriëntatie en hun haat.Casper Thomas en Rutger van der Hoeven wegen de conservatieve revolte in de Verenigde Staten. Die is vooral zichtbaar in de pogingen om de mogelijkheden voor abortus te verkleinen en die op het bezit van vuurwapens te vergroten. Hoe hebben de Republikeinen dit een-tweetje tussen politiek en rechters opgezet?Plus: De rubriek 'Historische Woorden' over Taiwan. Was Joe Bidens belofte om het eiland te verdedigen tegen China een uitglijder of niet? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als we spreken over de dood, gebeurt dat vaak als een zwaar en ernstig onderwerp, terwijl ze in de Middeleeuwen nog de spot dreven met de dood. Tegenwoordig zijn we steeds meer bezig om het leven te verlengen en verdwijnt de onvermijdelijkheid van de dood. Hoe komt dat? Zijn we banger voor de dood geworden? En bepaalde deze angst ook het coronabeleid?Deze week verscheen een voorpublicatie van het nieuwste boek van voormalig Denker des Vaderlands Marli Huijer over de toekomst van het sterven. Ze vertelt erover in de podcast van De Groene Amsterdammer.Productie: Kees van den Bosch en Willem VernooijSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Negentig jaar oud wordt de grootmeester van de choreografie deze zomer. Als eerbetoon wordt een gevarieerde dwarsdoorsnede uit het rijke oeuvre van Hans van Manen uitgevoerd, door nationale en internationale gezelschappen. In deze podcast gaat schrijver Christiaan Weijts in gesprek met levende legende Hans van Manen. Houdt Van Manen wel van terugkijken? Of kijkt hij nog altijd liever vooruit? Van Manen vertelt over deltavliegen, over Beethoven-in-slow-motion, de kijkrichting van de dansers, over de ontwikkeling van zijn stijl. Is hij de Mondriaan van de dans? ‘Je hoort het nooit andersom, dat Mondriaan de Hans van Manen van de schilderkunst zou zijn.’ Het Hans van Manen festival is te bezoeken tussen 8 en 29 juni 2022 in het Nationale Opera & Ballet.Voorafgaand aan het Holland Festival produceert De Groene Amsterdammer een podcast waarin voorstellingen worden uitlicht en makers aan het woord komen. Presentatoren Roos van der Lint, Gawie Keyser, Joost de Vries en Christiaan Weijts praten met makers en deskundigen over de voorstellingen en uitvoeringen die vanaf 3 juni op het programma staan. De rest van de podcasts zijn te luisteren via het kanaal van de Holland Festival Podcast.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met een portie vrouwelijke menselijkheid onderzoekt Marja Pruis de verhouding tussen de werkelijkheid en de verbeelding. Wie een portret wil maken van Sigrid Kaag heeft slechts de beschreven werkelijkheid als materiaal. In hoeverre laat zij zich dan kennen als publiek persoon? Kaag, die de ‘feministische kaart’ nooit wilde spelen, maakte een wending op het moment dat ze de politiek in ging. Of beter, ze werd hiertoe genoodzaakt toen ze tijdens de aanloop naar de verkiezingen het populairste haatobject van Nederland werd. Kaags feministische positionering zegt op die manier veel over een tijd waarin vrouwen nog steeds met buitenproportionele vormen van agressie te maken krijgen wanneer ze zich buiten de gebaande paden begeven.Productie: Stephan Sanders, Gizelle Mijnlieff en Marieke de HaasSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Friesland is arm en kent een hoge werkloosheid. Toch zijn de inwoners er gemiddeld gelukkiger dan de rest van Nederland. Hoe kan dat? Jarenlang geloofden we heilig dat economische vooruitgang en een hoger inkomen dé maatstaf was voor een gelukkig leven. Tegenwoordig lopen we steeds vaker tegen de grenzen van deze vooruitgang aan. Daarom schuift deze week Yvonne Zonderop aan in de Groene-podcast om te vertellen over ‘brede welvaart’, iets waar de Friezen inmiddels een beleidspunt van hebben gemaakt. Wat is brede welvaart precies? Welke rol speelt gemeenschapszin hierin? En vooral: hoe pak je zoiets aan?Productie: Stephan Sanders, Gizelle Mijnlieff en Willem Vernooij See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Buitenlandse Zaken: Mathieu Segers en Rutger van der Hoeven over Ursula von der Leyens ambitie om geopolitiek te bedrijven met de Europese Commissie. Hoe gaat haar dat af? Verder: Finland is aspirant-lid van de NAVO – we horen de president, een voormalig ‘beerfluisteraar’, uitleggen waarom. En: Tjitske Lingsma weegt de kansen om kleine en grote daders te berechten voor misdaden in Oekraïne. Tienduizend strafzaken wachten al op afhandeling. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In het grensgebied tussen Bosnië en Kroatië dwaalt een groot aantal mensen al jaren rond in een poging ergens in de Europese Unie asiel aan te vragen. Maar zelden komen ze langs de hardhandige Kroatische grensbewakers en Frontex. Hierdoor blijft hun situatie uitzichtloos en moeten ze zien te overleven in de bossen van Bosnië, waar men graag wil helpen maar waar gastvrijheid zwaar op de proef wordt gesteld. Armoede en interne verdeeldheid spelen ook Bosnië parten.Samen met een Nederlands gezelschap reisde Mounir Samuel langs diverse Bosnische steden om deze people on the move te bezoeken. Zij leven in omstandigheden die niet anders dan onmenselijk te noemen zijn. Mounir vertelt over de wijze waarop deze vluchtelingen hun waardigheid terugvinden. Productie: Stephan Sanders, Gizelle Mìjnlieff en Marieke de HaasSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Twintig jaar na zijn dood loopt de beeldvorming van Pim Fortuyn uiteen. Sommigen zien hem nog steeds als de wegbereider van het populisme, anderen zien hem als een martelaar tegen de bureaucratische bestuurders. Een enkeling noemt hem zelfs een sociaaldemocraat. Van alle beschrijvingen die Fortuyn proberen te vatten is hij in ieder geval een onversneden marktdenker. In zijn ogen schuilde de verlossing in de markt, een idee dat veel mensen vandaag de dag vergeten wanneer ze aan Pim Fortuyn denken. In deze editie van de Podcast van De Groene Amsterdammer is Bram Mellink te gast om meer te vertellen over het essay dat hij samen met Merijn Oudenampsen schreef over de economische ideeën van ‘Professor Pim’. Wat klopt er nog van het beeld dat wij van hem hebben? En waar komen de ideeën waar Fortuyn zich op beriep vandaan? Het essay van Bram Mellink en Merijn Oudenampsen is een aangepaste versie van hun boek Neoliberalisme: Een Nederlandse geschiedenis, dat op 12 mei verschijnt bij Boom Uitgevers.Productie: Stephan Sanders, Gizelle Mijnlieff en Willem VernooijSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Je kunt je afvragen of Eric de Vroedts monumentale marathonvoorstelling The Nation niet ‘The Great Dutch Novel’ is – maar dan met andere middelen. In het hart van het stuk verdwijnt een elfjarige jongen uit een volkswijk in Den Haag, maar de tentakels van de verdwijning grijpen naar de uitersten van de maatschappij, naar de gesloten politiecultuur, naar de hypende media en de opportunistische politiek.In deze podcast gaat Groene-redacteur Joost de Vries in gesprek met de schrijver en regisseur zelf, Eric de Vroedt. De vraag is natuurlijk: kun je nog wel theater maken van de politiek, nu politiek al zo ontzettend theatraal is geworden? En wat is het eerste, meest typische Nederlandse ding dat Eric de Vroedt opvalt als hij weer op Schiphol landt? Een duidelijk antwoordt heeft hij niet, maar hé, de podcast is een informeel medium.The Nation is te bezoeken op 24-26 juni 2022 in het Internationaal Theater Amsterdam.Voorafgaand aan het Holland Festival produceert De Groene Amsterdammer een podcast waarin voorstellingen worden uitlicht en makers aan het woord komen. Presentatoren Roos van der Lint, Gawie Keyser, Joost de Vries en Christiaan Weijts praten met makers en deskundigen over de voorstellingen en uitvoeringen die vanaf 3 juni op het programma staan. De rest van de podcasts zijn te luisteren via het kanaal van de Holland Festival Podcast.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de afgelopen vijftien jaar is Nederland ‘dé logistieke hotspot van Europa’ geworden. Landschappen vallen in rap tempo ten prooi aan monotone distributiecentra. Het dozenlandschap is niet alleen lelijk, maar zorgt ook voor veel overlast voor omwonenden en het verdwijnen van groen. Waar Den Haag de regie zou moeten nemen over de schaarse groene ruimte gooit het die juist in de uitverkoop.Dit onderzoek is uitgevoerd door de masterclass van Investico. Deze groep jonge onderzoeksjournalisten hebben hiervoor tientallen bestemmingsplannen en bouwdossiers opgevraagd bij gemeenten en provincies. Door heel het land spraken ze met ontwikkelaars, wethouders, gedeputeerden, lobbyverenigingen, wetenschappers en protesterende bewoners. Bijou van der Borst, Karlijn Saris en Thomas Muntz leggen uit hoe dit proces verliep.Productie: Marieke de Haas, Stephan Sanders & Daan StoopSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van de Buitenlandse Zaken podcast: president Macron wilde Frankrijk helen maar verdeelde het nog meer. Marijn Kruk weegt Macrons kansen om het beter te doen in de komende vijf jaar. Verder: Casper Thomas en Rutger van der Hoeven zwaaien de derde rechtspopulist uit die binnen een jaar van het pluche is gewipt in Centraal Europa. En ze evalueren de Amerikaanse rol in de oorlog in Oekraïne. Omarmt Joe Biden niet te gretig zijn rol als oorlogspresident? See omnystudio.com/listener for privacy information.

‘Ik moet sterk zijn. Ik weet waarvoor ik het doe.’ Dakloze Danail Simeonov, van Bulgaarse afkomst, kwam tijdens de coronapandemie in de geldproblemen. Om zijn studerende dochter te kunnen blijven ondersteunen, woont hij nu in een tent een paar kilometer ten noorden van Rotterdam. Journalist Jochem van Staalduine deed vijf maanden lang onderzoek naar dakloze arbeidsmigranten zoals Danail. Zijn conclusie? Het beleid is te hard. In geen enkel geval krijgen op straat belande arbeidsmigranten aan het gemeenteloket de hulp die ze nodig hebben. Hoe is dit zo gekomen? En waar ligt de oplossing? Hoor het deze week in de podcast van De Groene Amsterdammer.Productie: Kees van den Bosch en Roza YbemaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Begeesterd geraakt door de islam, zonder zelf moslim te worden. Deze week schreef Robbert van Lanschot een bewonderingswaardig stuk over de kracht van verhalen in de islamitische wereld. Welke verhalen zijn bepalend binnen de islam? Hebben deze overleveringen ook het verloop van de oorlog in Afghanistan bepaald? En welke bijzondere ervaringen heeft hij zelf meegemaakt tijdens zijn reizen?Deze week in de podcast van De Groene Amsterdammer weidt Robbert van Lanschot uit over zijn reizen en zijn onderzoek naar de bijzondere geschiedenis van de islam.Productie: Kees van den Bosch en Willem VernooijSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor Rachel Carson, een van de grondleggers van het ecologische denken, confronteerde de onwrikbare oceaan de mens met zijn nietigheid. Misschien zet de verwondering die uit haar boeken spreekt aan tot meer bescheidenheid. In deze podcast spreekt adjunct-hoofdredacteur van De Groene Joost de Vries met bioloog, schrijver en wereldreiziger Arita Baaijens en Groene-redacteur Jaap Tielbeke over de vrouw achter het verhaal en de invloed van haar boek.De Groene Amsterdammer is mediapartner van de nieuwe boekenreeks van uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep: De Paradigma-reeks. Frisse nieuwe uitgaven van boeken die in de laatste 150 jaar ons denken over geloof, klimaat, feminisme, racisme, de meritocratie of de holocaust onherroepelijk hebben veranderd. Deze aflevering: De Zee van Rachel CarsonLees ook het profiel van Carson in De Groene. See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Wilt u naar Noorwegen, Denemarken, Duitsland of Nederland?' Burgerinitiatieven uit heel Europa hebben zich na het uitbreken van de oorlog snel en op ongekende schaal georganiseerd voor de opvang van vluchtelingen. Veel sneller dan de overheid zorgden particulieren voor bussen, en matchten vluchtelingen met gastgezinnen.Irene van der Linde rapporteert deze week in De Groene over kleinschalige Nederlandse initiatieven. Ze reisde mee naar Krakau. Daar, in een overvolle stationshal, worden dagelijks grote groepen Oekraïners opgevangen door vrijwilligers. Ze worden gekoppeld met een gastgezin, en dan gaat de bus vol met Oekraïners weer terug. Hoe gaat het er in de stationshal aan toe? Bij wie stappen deze Oekraïense vluchtelingen in de bus? En hoe wordt bepaald waar ze eigenlijk naartoe gaan? Productie: Kees van den Bosch & Marieke de HaasSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat wordt het Europese antwoord op de wreedheden van het Russische leger in Oekraïne? Mathieu Segers ziet Duitsland weifelen – en heel Europa. Laura Starink ziet hoe de oorlog met Rusland de Oekraïense identiteit vormt en stelt een ruil voor: Oekraïne in de EU, Hongarije in Ruslands tegenhanger daarvan, de Euraziatische Unie. Rutger van der Hoeven en Mathieu Segers gaan in gesprek met Laura Starink over hoe de oorlog met Rusland de Oekraïense identiteit vormt, over Viktor Orbáns lege vijandpolitiek en over de vraag die de wreedheden in Boetsja oproept: Europa, wat nu? See omnystudio.com/listener for privacy information.

Burgers die door ziekte of pech arbeidsongeschikt raken kunnen een WIA-uitkering aanvragen bij het UWV. Maar als die uitkering niet wordt toegewezen, heeft beroep tegen die beslissing weinig zin. De Centrale Raad van Beroep geeft het UWV in negen van de tien gevallen gelijk. Hoe komt dat? Bij de hoogste rechter is de bewijslast omgekeerd: burgers moeten aannemelijk maken dat het UWV onzorgvuldig is geweest in de procedure. Of iemand daadwerkelijk ziek is, toetst de rechter niet. Zo kan het gebeuren dat arbeidsongeschikte mensen in staat worden verklaard om te kunnen werken. De vage diagnose ‘ongespecificeerde aanpassingsstoornis’, die wordt gesteld door commercieel zorgbedrijf Psyon, speelt hierbij een belangrijke rol. Belia Heilbron en Anouk Kootstra doken in de rechtszaken van het Centraal Beroep en zagen steeds dezelfde knip-en-plak-diagnose van Psyon voorbijkomen. Productie: Maria van Dordrecht en Kees van den Bosch See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van streaks en sociale bevestiging tot het inspelen op schuldgevoelens: het moderne internet is geoefend geworden in het trekken, en vooral het vasthouden, van je aandacht. Waarom? Omdat Facebook, Instagram, Netflix en al die anderen aan je aandacht geld verdienen. Dit verdienmodel moet anders, vindt Groene-redacteur Koen Haegens. Ook zelf brengt Koen vaak meerdere uren van zijn dag door op zijn smartphone, scrollend door zijn Twitter-tijdlijn terwijl hij eigenlijk iets anders zou willen doen. Hoe gaan de nieuwe tijdslurpers van het internet te werk? Zijn ze nog te stoppen? Koen Haegens spreekt er deze week over met Kees van den Bosch in de podcast van De Groene Amsterdammer.Productie: Kees van den Bosch en Roza YbemaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Ooit, nog voor de millenniumwisseling, ging er van het internet een geweldig democratische belofte uit. Als een soort digitaal marktplein zou het een ruimte bieden voor vrije uitwisseling van ideeën en gedachtegoed. Maar het internet is grotendeels gecorrumpeerd geraakt door grote platforms die draaien op de verkoop van data van haar gebruikers. De beloftes van het jonge internet, wat is daarmee gebeurd? En hoe snijden we deze potentie weer aan? Teruggrijpend op de democratische beloftes van het internet, bespreekt redacteur Eva Hofman deze week alternatieve versies van het digitale web. Want, modereren kun je leren. Of althans, dat is het idee van het nieuwe platform De Groene Ruimte, dat deze week is gelanceerd in samenwerking met Waag. Naast de mogelijkheid om direct in gesprek te treden met de Groene-redacteuren, experimenteert De Groene Ruimte met etiquettes in de publieke ruimte van het internet. U bent van harte welkom. De Groene ruimte is beschikbaar via de chat app Element. Sluit je aan! Productie: Kees van den Bosch, Marieke de Haas en Roza YbemaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

We moeten meer over Oekraïne praten, stelt historicus, journalist en oud Groene-hoofdredacteur Hubert Smeets. De oorlog tussen Rusland en Oekraïne draait om de vraag of de toekomst van Oekraïne in het verleden ligt of niet, vindt hij. Verder: Casper Thomas en Rutger van der Hoeven wegen de ‘grenzeloze vriendschap’ tussen Rusland en China en bespreken hoe de oorlog in de VS is geland. Tilt deze oorlog Bidens presidentschap uit boven de loopgraven van Amerika’s cultuuroorlog?Productie: Gizelle MijnlieffSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is oorlog in Oost-Europa en de sancties tegen Rusland volgen elkaar op. Maar hoe effectief zijn deze maatregelen? In deze aflevering spreekt Kees van den Bosch drie auteurs over hun artikelen over de sancties tegen Rusland. Journalisten Linda van der Pol en Simone Peek doken in de sancties tegen de Krim uit 2014. Werd er iets gedaan door het Openbaar Ministerie met bedrijven die de sancties overtraden? Waarom is juridische handhaving zo moeilijk? Het tweede artikel is van de hand van Karlijn Kuijpers. Zij schreef een analyse over de sancties tegen oligarchen. Waarom is het Russische geld zo moeilijk vindbaar? Welke rol speelt de Zuidas daarin? En wat wordt beoogd met sancties opleggen aan oligarchen? Productie: Maria van Dordrecht en Kees van den BoschSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In een tijd van individualisme, populisme en polarisatie voeren vrijheid en gelijkheid de boventoon. Waar is de broederschap gebleven? Journalist en auteur Bas Mesters ging op zoek, eerst in grote Europese steden voor zijn vorige Groene-serie, nu in Nederland. En hij vond tegengeluid: burgerinitiatieven, mensen die de kloof juist proberen te dichten. In het eerste deel van zijn nieuwe serie bespreekt hij wooncoöperaties, waarin mensen samenwonen en samenwerken in een duurzame woongemeenschap. ‘Dit collectief is een school voor democratie en samenleven,’ stellen de bewoners zelf. Wat kunnen wij van hen leren over conflicthantering in polariserende tijden? En hoe kan het dat deze initiatieven juist nu opkomen? Bas Mesters spreekt er deze week over met Stephan Sanders in de podcast van De Groene Amsterdammer. Productie: Stephan Sanders, Daan Stoop en Roza YbemaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Vorige week bood premier Mark Rutte excuses aan voor het systematische en extreme geweld van Nederlandse militairen in Indonesië: waren het historische woorden? Waarom duurde het zo lang voordat het tot Nederland doordrong dat wij ook fouten hebben gemaakt? Chris van der Heijden vertelt in de podcast van deze week hoe het NIOD-onderzoek 'Over de Grens' in essentie weinig verrassend is, maar wel tot nieuwe inzichten leidt.Productie: Kees van den Bosch & Jitka MarksSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Duitsland sluit gasleiding Nord Stream 2 niet aan, als straf voor Ruslands optreden in Oekraïne. Te laat en te weinig? Nee, vindt Mathieu Segers, juist voor Duitsland een radicale stap. Eva Hartog legt uit hoe gewone Russen aankijken tegen de oplopende spanningen met Oekraïne – en hoe zij zelf ook verward raakt van de informatieoorlog tussen Rusland en de VS. See omnystudio.com/listener for privacy information.

“Zo bezien keert de wereld van vóór de oliecrisis niet terug”, zei minister-president Joop Den Uyl toen hij in 1973 het land toesprak. Een jaar ervoor kwam het rapport van de Club van Rome uit, ‘De grenzen aan de groei’. De wereld werd geconfronteerd met een nieuw probleem: onbegrensd groeien op een planeet die grenzen heeft is niet mogelijk. De waarschuwing sloeg in als een bom, ook bij Den Uyl. “We moeten ons beseffen met elkaar dat we niet kunnen voortgaan met het verbruik van beperkte voorraden brandstoffen en grondstoffen zoals we dat in de laatste kwarteeuw hebben gedaan.” In het langste stuk dat ooit in De Groene Amsterdammer is verschenen blikt Jaap Tielbeke terug op de afgelopen vijftig jaar. Hoe kan het dat we, ondanks alle alarmsignalen, de planetaire grenzen hebben overschreden? En welke lessen kunnen we daaruit trekken voor de toekomst? Hierover en meer spreken wij hem deze week in de podcast van De Groene Amsterdammer. Productie: Kees van den Bosch, Maria van Dordrecht en Roza YbemaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Tijdens zijn diepgravende onderzoek naar de onvervolgde Nederlandse oorlogsmisdaden in Indië stuitte Maurice Swirc ook op een fascinerend stuk Groene-geschiedenis. In 1949 publiceerde het blad een brief van een Nederlandse militair over de wandaden van zijn medesoldaten in Indië. De Binnenlandse Veiligheidsdienst wilde een coup plegen op de redactie, omdat die ‘gevaarlijk communistisch’ was en zich openlijk voor de onafhankelijkheid van de Indische koloniën uitsprak. Het was een van de vele voorvallen die in de Indische doofpot verdwenen. In de podcast van deze week neemt Maurice ons mee in zijn onderzoek en trekt hij de deksel voor ons open.Productie: Kees van den Bosch & Jitka MarksSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Rutger van der Hoeven en Casper Thomas in gesprek met historicus Hubert Smeets over Joe Bidens successen en mislukkingen en over Vladimir Poetins ontregeling van de NAVO en Europa. Zijn Joe Bidens eerste jaar en zijn grote hervormingsplannen mislukt? Welnee, denkt Casper Thomas. Het is veel te vroeg om Biden nu al af te schrijven. Zijn presidentschap loopt best aardig, maar Amerikanen lijken wel verslaafd aan een ondergangsnarratief. Verder legt historicus Hubert Smeets uit wat die Amerikaanse belofte om de NAVO niet uit te breiden nou inhield, en waar Poetins prioriteit al twintig jaar ligt: voorkomen dat de Europa niet alleen economisch, maar ook politiek één wordt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op 1 februari was het precies één jaar geleden: het leger pleegde een staatsgreep in Myanmar, waardoor het land opnieuw terechtkwam in een militaire dictatuur. Maar de bevolking heeft in de tien jaar daarvoor van de vrijheid kunnen proeven en pikt het niet langer: door het hele land wordt verzet gepleegd tegen de junta. Gewapend én ongewapend. Kees van den Bosch praat erover met journalist Minka Nijhuis, die al 30 jaar schrijft over Myanmar vanuit het land zelf. Maakt het verzet deze keer een kans? Op welke manier werd er stilgestaan bij de coup van één jaar geleden? En hoe houden de burgers uit Myanmar het vol om zich te blijven verzetten onder levensgevaarlijke omstandigheden? Productie: Maria van Dordrecht en Kees van den Bosch See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Oriëntalisme bekritiseerde Edward Said de westerse intelligentsia om haar benepen beeld van het Midden-Oosten als zouden daar slechts onverlichte geesten wonen. Het boek sloeg in als een bom. In deze podcast spreekt adjunct-hoofdredacteur van De Groene Joost de Vries met antropoloog en schrijver Sinan Cankaya en columnist en opiniemaker bij NRC Lotfi El Hamidi over het belangrijke werk en de man achter het verhaal.De Groene Amsterdammer is mediapartner van de nieuwe boekenreeks van uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep: De Paradigma-reeks. Frisse nieuwe uitgaven van boeken die in de laatste 150 jaar ons denken over geloof, klimaat, feminisme, racisme, de meritocratie of de holocaust onherroepelijk hebben veranderd. Deze aflevering: Oriëntalisme van Edward SaidLees het artikel dat Sinan Çankaya schreef over de lessen die Edward Said hem leerde.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van staatsgrepen tot moordaanslagen en van het WK voetbal in Argentinië in ’78 tot de aanstaande Winterspelen in Beijing: buitenlandcorrespondent Jan van der Putten leeft al jaren van historische gebeurtenis naar historische gebeurtenis. Zijn carrière begon in ’68 tijdens de Parijse studentenrevolte, ging verder in Griekenland, Latijns-Amerika, Italië, en toen: China. Daar ondervindt hij de schok der niet-herkenning: een land dat zich niet aan westerse regels of verwachtingen houdt, waar onderdrukking geen opstand betekent en waar niet terreur, maar propaganda zijn werk uitdagend maakte. Interessant vindt Jan niet wát er gebeurt, maar vooral waaróm. In zijn nieuwste artikel voor De Groene duikt hij de geschiedenis van China en de Oeigoeren in. Kees van den Bosch spreekt zijn jeugdheld deze week in de podcast van De Groene Amsterdammer.Productie: Kees van den Bosch en Roza YbemaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In 2012 grapte Rutte nog dat windmolens vooral op subsidie draaien. Inmiddels is het ook volgens het Internationaal Energie Agentschap (IEA) duidelijk dat zon- en windenergie goedkoper zijn dan ooit en nog vele malen goedkoper zullen worden. De ontwikkeling van duurzame energie gaat met exponentiële sprongen vooruit, in plaats van met kleine lineaire stapjes. Wat betekent dat voor de klimaatcrisis, en hoe zal de elektrificatie van de wereld uitpakken voor Nederland? De grenzen van wat er mogelijk is met duurzame energie zijn nog lang niet bereikt. Kees van den Bosch praat erover met Pepijn Vloemans, uit wiens onderzoek een optimistisch toekomstbeeld naar voren komt. Productie: Kees van den Bosch en Maria van DordrechtSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland heeft meer dan ooit een nationaal debat nodig over wat Nederland wil in de wereld – Monika Sie roept daartoe op in deze aflevering van Buitenlandse Zaken. Plus: Mathieu Segers over de stuurloosheid van Nederland in Europa en over wat Europa nodig heeft om machtspolitiek te bedrijven. En: welke rare sprongen maakt Boris Johnson nu hij in het nauw zit? Met Monika Sie, Mathieu Segers en Rutger van der HoevenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Een jaar na de ophef over een vrouw uit Wijdemeren, die als bijstandsgerechtigde duizenden euro’s terug moet betalen nadat ze simpele boodschappen van haar moeder kreeg, doken onderzoeksjournalisten Karlijn Kuijpers en Marieke Rotman in de Participatiewet. Ze hoopten dat er sindsdien van alles veranderd zou zijn, maar dat viel tegen. Voor een oplossing wijzen politiek, gemeenten en rechters vooralsnog naar elkaar. In de podcast van deze week vertellen Karlijn en Marieke hoe ze hun onderzoek hebben aangepakt en gaan ze in op de beklemmende hoek waarin bijstandsgerechtigden gedreven worden door de extreme controle van sociaal rechercheurs. Productie: Kees van den Bosch & Jitka MarksSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In de eerste podcast van het nieuwe jaar interviewt Stephan Sanders Groene-hoofdredacteur Xandra Schutte over de lezersbrieven van 2021. Waar maakten onze lezer zich het afgelopen jaar druk over? Wat waardeerden ze? Waarover waren ze kritisch? Een gesprek over het functioneren van een redactie in tijden van corona. Productie: Stephan Sanders, Gizelle Mijnlieff en Roza YbemaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Na de dood van haar man Antoine Verbij komt Annemieke Hendriks voor de vraag te staan hoe ze met hun nalatenschap om moet gaan. Als journaliste is ze gewend een kijkje te nemen in de levens van anderen, en vooral niet over zichzelf te schrijven. Maar het idee te verdwijnen na de dood is moeilijk. Hoe zorg je dat je niet verdwijnt als je zelf altijd de observator bent? Het kleine kerkhof in Berlijn waar haar man begraven ligt bleek de uitkomst om over anderen en tegelijk Antoine en haarzelf te schrijven. In de podcast van deze week vertelt Annemieke over haar nieuwe boek over dit bijzondere kerkhof, waar ze een tweede graf kreeg aangeboden voor de halve prijs. Productie: Kees van den Bosch & Jitka MarksSee omnystudio.com/listener for privacy information.

‘Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst’: met deze titel werd vorige week het nieuwe regeerakkoord gepresenteerd. Een nieuw akkoord, een nieuw kabinet, een nieuw begin. Of toch niet? Na jaren van affaires en aardbevingen zijn veel Nederlandse burgers het vertrouwen in hun overheid kwijtgeraakt. Toch zijn het dezelfde partijen en dezelfde premier die nu de taak op zich nemen deze vertrouwensbreuk te herstellen. Kees van den Bosch spreekt de politieke redacteuren van De Groene, Coen van de Ven en Marcel ten Hooven. Wat viel hen op aan het regeerakkoord? Kan een doorstartcoalitie de last van haar verleden van zich afwerpen en vooruitkijken naar de toekomst? Productie: Kees van den Bosch & Roza YbemaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Wil de Russische president Poetin Oekraïne binnenvallen of bluft hij? En wat kan hij als reactie vanuit het Westen verwachten? In Chili versloeg een socialistische millennial een extreem-rechtse advocaat voor het presidentschap: begint de rechts-autoritaire golf in de wereld stuk te slaan op een nieuwe generatie? En Joe Biden kreeg dit jaar maar weinig gedaan, is zijn presidentschap al klaar? Zijn voorganger Donald Trump gebruikt ‘the Big Lie’ over gestolen presidentsverkiezingen als lanceerplatform voor een nieuwe kandidatuur in 2024. Staat de Democratische Partij erbij te kijken terwijl de Republikeinen het Amerikaanse kiessysteem in hun voordeel opzetten? Met Eva Hartog, Rutger van der Hoeven & Casper Thomas See omnystudio.com/listener for privacy information.

Journaliste Ingeborg Beugel moest een aantal weken geleden noodgedwongen uit Griekenland vertrekken. Tijdens een persconferentie stelde ze een kritische vraag over de vluchtelingencrisis aan premier Kyriakos Mitsotakis. Bedreigingen, een steen naar haar hoofd en intimidatie waren het gevolg. ‘Een ware heksenjacht’, volgens Ingeborg. Ze wil terug, maar het kan nog niet. Wat is er aan de hand in Griekenland? Hoe staat het ervoor met de persvrijheid in het land? In de podcast van deze week vertelt Ingeborg over haar redenen voor het stellen van de simpele vraag: when will you stop lying?Productie: Kees van den Bosch & Jitka MarksSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Sjoemelende belastingadviseurs, die door de Belastingdienst op de hielen worden gezeten: aan dit beeld houdt de Dienst graag vast. Uit diepgravend onderzoek van journalist Marco de Vries blijken de rollen echter omgedraaid. Niet de belastingadviseurs sjoemelden maar het fraudeteam van de Belastingdienst ging ook hier, net als bij de toeslagenaffaire, over de schreef. De adviseurs werden door het FIOD opgespoord en onterecht voor fraude aangeklaagd en zelfs veroordeeld. In de podcast van De Groene Amsterdammer vertelt Marco hoe hij achter het persoonlijke verhaal van adviseur Ahmed Abdi kwam en ontdekte dat er nog velen zoals hem blijken te zijn. Abdi’s verhaal is het topje van de ijsberg van een nieuwe toeslagenaffaire. Hoe lang houdt het beeld van een betrouwbare Belastingdienst nog stand?Productie: Kees van den Bosch, Roza Ybema & Jitka MarksSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe staat Engeland ervoor na de Brexit? Sacha Hilhorst woont in Mansfield en onderzoekt de gevolgen van de Brexit op het land. In de jaren tachtig werden de mijnen in Mansfield gesloten en grote textielbedrijven naar lagelonenlanden verplaatst. In ruil daarvoor werden distributiecentra gebouwd van onder andere Amazon en Sports Direct. Nu werken veel mensen alleen nog maar via uitzendbureaus en krijgen slecht betaald. Hilhorst sprak hun, maar ook veel mensen die de stad uit zijn gegaan. Veel hebben voor de Brexit gestemd, maar sommigen komen daar nu op terug. ‘De schappen liggen vaker leeg, en alles is veel duurder.’ Je hoort het in de podcast van deze week. Productie: Kees van den Bosch & Paola Leijssen See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Duitse regering lanceert zichzelf met groene en sociale ambities; wat betekent dat voor Europa? De presidenten Biden en Xi glimlachten veel op een virtuele top, maar er vielen ook weinig verhulde dreigementen over en weer. En premier Modi wil India vooraan schuiven op het wereldtoneel en interne oppositie opsluiten in de kelder. Maar hij vond boze boeren en covid-19 op zijn pad. Met Mathieu Segers, Eva Oude Elferink, Rutger van der Hoeven & Casper Thomas See omnystudio.com/listener for privacy information.

Duizenden vluchtelingen hebben zich verzameld rond de grens tussen Belarus en Polen. Het wordt geportretteerd als een onvoorzienbare humanitaire ramp en vals spel van een op zijn tenen getrapte dictator. Maar is het wel zo simpel? Thomas Spijkerboer, hoogleraar Migratierecht, betoogt van niet. Het langetermijnbeleid van de rijke Europese landen is er al decennia op gericht om het zo moeilijk mogelijk te maken voor vluchtelingen om daar asiel aan te vragen, en omringende regio’s op te zadelen met de opvang. De situatie in Belarus staat niet op zichzelf maar is symbool voor een veel groter probleem dat veel landen in de grensregio’s al langer dwarszit. Europa overschrijdt in haar zelfzucht niet alleen ethische maar ook juridische grenzen.Kees van den Bosch spreekt met Thomas voor de podcast van De Groene Amsterdammer over de gecompliceerde verhoudingen tussen centrum en periferie, hypocrisie binnen Europees denken en de vluchtelingen die van dit alles de dupe zijn. Productie: Kees van den Bosch & Zed FaselSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Vier jaar na de val van het ISIS-kalifaat is de blik van rest van de wereld allang op andere zaken gericht. Maar in Irak heeft tijd de wonden die ISIS achterliet niet geheeld. De Iraakse regering doet te weinig, vindt journalist Judit Neurink. Voor het eerst sinds corona was zij terug in het land waar ze jarenlang heeft gewoond. Zij ziet daar hoe het terugverhuizen van ISIS-families langzaam, té langzaam, op gang komt. Tienduizenden vrouwen en kinderen zitten nog altijd vast in kampen in Syrië en Irak. Hun mannen zitten, voor zover zij nog in leven zijn, in de gevangenis. Zonder verzoening zullen zij alleen maar verder radicaliseren. Maar zonder gerechtigheid willen de slachtoffers van ISIS zich niet met hen verzoenen. Hoe moet het nu verder? Judit Neurink vertelt er deze week over in de podcast van de Groene Amsterdammer.Productie: Kees van den Bosch & Roza YbemaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Daphne van Paassen liep afgelopen weken mee met The Climate Miles, een klimaatmars van Groningen naar Glasgow, waar de klimaatconferentie COP26 van de Verenigde Naties momenteel plaatsvindt. Ze vertelt over de tocht, de diversiteit van het publiek en wat haar ertoe bracht om mee te lopen. Ook hoor je Luuk Sengers en Evert de Vos. Zij maakten een top tien van Europese bedrijven die hun CO2-uitstoot aanzienlijk hebben verminderd. Zo gebruikt Heineken momenteel als enige een elektrisch binnenvaartschip. Zij tonen een enorme bedrijfstrots. Wat kunnen de anderen hiervan leren? En wat zou de overheid moeten doen? Productie: Kees van den Bosch & Paola Leijssen See omnystudio.com/listener for privacy information.

De grote democratieën moeten het klimaat maar redden in Glasgow, zo maken China en Rusland duidelijk. Wat zijn daarvoor de obstakels in Europa en de VS zelf? En journalist Laura Starink spreekt over de toenemende repressie en onvrijheid in Rusland. Poetin is wakker geworden voor het gevaar dat een vrij internet vormt, en neemt zijn maatregelen. See omnystudio.com/listener for privacy information.