De Groene Amsterdammer Podcast

Jongeren van vijftien die elkaar met messen te lijf gaan, soms met fatale gevolgen: in ‘de Bims’, koosnaam voor de Amsterdamse Bijlmer, kijken ze er niet meer van op. Is de jeugdcultuur zich aan het verharden? En wat is de invloed van de gewelddadige drill raps? Groene-redacteur Joeri Boom zocht het uit en vertelt erover in De Groene Amsterdammer Podcast van deze week. Productie: Kees van den Bosch & Damy BaumhöerSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Burgemeester Halsema heeft aangekondigd een campagne te starten om Amsterdam veiliger te maken voor jonge vrouwen. Hulpverleners sloegen alarm: steeds meer minderjarige meisjes lijken slachtoffer te worden van uitbuiting en seksueel geweld. In opdracht van de gemeente sprak Margalith Kleijwegt met meisjes en hun ouders. Kwetsbare meisjes, vaak (ten dele) met een migratieachtergrond, ambiëren een luxe leefstijl en zoeken dat op door met de verkeerde mensen om te gaan. Dure tassen, lachgas in hotelkamers en (gedwongen) seks volgen. Via Instagram en Snapchat kent iedereen elkaar en wordt de levensstijl genormaliseerd. Online exposen met filmpjes van misbruik is daarbij een veelgebruikt chantagemiddel. Én: soms zijn meisjes zelf ook dader in het ronselen van nieuwe slachtoffers. Hoe zijn deze meisjes te helpen? Welke aanpak kent Amsterdam? En welke rol hebben scholen en hulpverleners? Deze week in de Groene Podcast spreekt Kees van den Bosch met Margalith Kleijwegt over deze problematiek.Productie: Kees van den Bosch & Rosa UijtewaalSee omnystudio.com/listener for privacy information.

‘Het is aan de leerkrachten om hun vak terug te claimen.’ Ook deze week is er een landelijke onderwijsstaking. De nood is hoog in het onderwijs. De docenten van het basis- en middelbaar onderwijs demonstreren vooral voor meer geld. Maar, zegt Groene-redacteur Rosa van Gool, een zak geld alleen is niet de oplossing. Met meer investeringen zijn de problemen niet zomaar opgelost. Van Gool bezocht voor De Groene verschillende basisscholen.In deze podcast vertelt ze wat het we van deze basisscholen kunnen leren: kleinere of juist grotere klassen, minder lesuren, terug naar de basis van het onderwijs, kortere vakanties en meer tijd voor de kinderen en de lessen. Wat kan de onderwijssector zelf doen om het tij te keren?Kees van den Bosch & Tobiah Palm See omnystudio.com/listener for privacy information.

De bomentaxateurs van Cobra Groeninzicht brachten in kaart hoeveel bomen elke woonwijk telt. Want bomen en parken zijn meer dan natuur alleen, het zijn noodzakelijke voorzieningen, mét een prijskaartje. Onderzoeksjournalist Frank Mulder zocht uit hoe dit zit en schrijft erover in De Groene van deze week. Waarom zijn bomen in de stad zo belangrijk? En waarom worden mensen gelukkig van bomen? Productie: Kees van den Bosch & Damy BaumhöerSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De huidige landbouwcrisis splitst het land in tweeën, waarbij stedelingen en boeren plots lijnrecht tegenover elkaar zijn komen te staan. Een dialoog lijkt verder weg dan ooit. Journalist Marcel ten Hooven zocht voor De Groene uit waar de pijnpunten voor de boeren liggen. Hij kwam erachter dat ze vaak klem zitten tussen sterke economische spelers zoals banken en grote winkelketens. De huidige crisis is ten dele het gevolg van het naoorlogse ‘nooit meer honger’-beleid van minister Mansholt, die schaalvergroting en mechanisering stimuleerde. Het economische wordt intussen vanzelfsprekend boven het ecologische verkozen. Marcel ten Hooven vindt het de taak van de overheid om boeren te beschermen en te helpen de duurzame transitie toch te maken. Deze week in de Groene Amsterdammer Podcast spreken Bas Mesters en Marcel ten Hooven over de landbouwproblematiek.Productie: Bas Mesters en Rosa UijtewaalSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De jaren tachtig gelden nog steeds als de bloeitijd van de bijstand. In de jaren tachtig waren veruit de meeste mensen geheel onvrijwillig werkloos en waren daar erg ongelukkig mee. Een kleine minderheid maakten van de nood een deugd, deden vrijwilligerswerk en noemden zich ‘baanloos’. Van wantrouwen over de vraag of er met deze uitkeringen gefraudeerd werd was nog geen enkele sprake. Die optimistische mentaliteit sloeg begin jaren negentig om na het bijstandsfraude-onderzoek van Van der Zwan. De opvatting dat bijstandstrekkers massaal frauderen en parasiteren op de samenleving werd steeds meer gemeengoed. Chris van der Heijden onderzoekt deze week in De Groene ons toenemende cynische mensbeeld en de regelgeving die daaruit vloeit. Waarom regeert het wantrouwen? Hoe definiëren we fraude? En waar liggen de oplossingen voor deze regelcultuur? Deze week in De Groene Amsterdammer Podcast: een gesprek over geïnstitutionaliseerd wantrouwen en burgerlijke ongehoorzaamheid. Productie: Kees van den Bosch, Tobiah Palm en Rosa UijtewaalSee omnystudio.com/listener for privacy information.

‘Je vindt hem nooit, maar hij ligt in het volle zicht’. Twintig jaar lang hield Sirak Asfaw in zijn huis in Rotterdam een schat verborgen: de kroon van keizer Fasilides van Ethiopië. Sirak zelf vluchtte 41 jaar geleden van Ethiopië naar Nederland. De kroon, uit zijn vaderland gesmokkeld, belandde min of meer toevallig in zijn handen, en sindsdien zag Sirak het als zijn taak om de kroon te bewaken. Plezier had hij er niet van: de kroon haalde zijn leven overhoop. Maar, vond Sirak, de kroon kon pas terug als er weer een stabiel Ethiopië was. Met de gelauwerde premier Abiy aan de macht heeft Sirak weer hoop, en heeft hij zijn lang bewaarde geheim onthuld. Roos van der Lint zocht Sirak op en beschrijft in het winternummer van De Groene Amsterdammer hoe zijn persoonlijke geschiedenis verweven raakte met die van de kroon, en die van Ethiopië. Ze vertelt er deze week over in de podcast van De Groene.Productie: Kees van den Bosch & Marieke RotmanSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Wereldwijd krijgen mensen steeds minder kinderen. Een krimpende wereldbevolking is nog maar decennia van ons verwijderd. Goed nieuws voor de aarde, maar kunnen onze samenlevingen dat wel aan? Redacteur Rutger van der Hoeven zocht het uit en schreef erover in het dubbeldikke winternummer van De Groene Amsterdammer.Waarom krijgen we minder kinderen? En wat zijn de gevolgen?Productie: Kees van den Bosch & Damy BaumhöerSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Donald Trump lijkt in de illusie te leven dat hij overal over gaat. Hij heeft van het Witte Huis een familiebedrijf gemaakt en schuift tijdens de G20-top zijn dochter Ivanka naar voren als vertegenwoordiger van Amerika. Nu fantaseert hij ook nog over een derde termijn, terwijl dit recht tegen de grondwet ingaat. Groene-redacteur Casper Thomas doet regelmatig verslag uit het Amerika van Trump. Deze week vertelt hij in de Groene Podcast over de Trump dynastie, zijn impeachment en de aankomende verkiezingen. Productie: Kees van den Bosch & Tobiah Palm. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In het gesloten Roemeense systeem van 1989 droomde de zestienjarige Mira Feticu over haar leven, dat beter zou worden dan dat van haar ouders. In de dictatuur die Roemenië toen was bracht Mira haar jeugd door in de rij voor brood, suiker en olie en was één op de drie mensen verklikker voor de geheime dienst Securitate. Één op de drie: het kon je oom zijn, je buurvrouw, je leraar. En toen gebeurde het. Dertig jaar geleden, op 22 december, brak een volksopstand uit die dictator Ceausescu uiteindelijk ten val zou brengen. Maar daar ging een bloedige strijd aan vooraf. De slachtoffers wachten nog steeds op gerechtigheid. Ze willen een eerlijk antwoord op de vraag: ‘Wie heeft er op ons geschoten?’ Mira Feticu, nu journalist, ging in gesprek met vier kinderen van de revolutie, en tekende hun aangrijpende verhalen op. Ze vertelt deze week in De Groene Podcast over hoe ze deze vier een stem gaf en over haar eigen jeugd in Roemenië. Productie: Kees van den Bosch, Damy Baumhoër en Marieke RotmanSee omnystudio.com/listener for privacy information.

We dachten dat het nu eindelijk goed geregeld was in Groningen: Mark Rutte heeft zijn welgemeende excuses aangeboden voor de schade die is veroorzaakt in het aardbevingsgebied, net als Eric Wiebes, de minister van Economische Zaken. Ze zeiden: we hebben het niet goed aangepakt, maar vanaf nu gaat het anders.Maar, zo ontdekte Groene-redacteur Irene van der Linde, niets is minder waar. Ze zag dat slachtoffers van de sluimerende Groningse ramp al jaren vastzitten in een ‘bestuurlijke’ spaghetti, oftewel een bureaucratische warboel. En in plaats van geholpen, worden ze gewantrouwd door de Nederlandse overheid. In deze podcast vertelt Van der Linde over dit wantrouwen, wat dit zegt over de Nederlandse overheid, de ramp in slow motion en wat zo’n ramp met haar slachtoffers doet. Productie: Kees van den Bosch & Tobiah Palm. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz is het merendeel van de neoliberale economen geen wetenschapper meer, maar gelovige in een ontwrichtend economisch systeem. Gelukkig zijn er steeds meer tegengeluiden. Ewald Engelen interviewde Stiglitz voor De Groene Amsterdammer en vroeg hem hoe het anders kan. Wat zijn de uitdagingen van de komende jaren? En hoe laten we het neoliberale kapitalisme achter ons? Engelen vertelt erover in De Groene Podcast van deze week. Productie: Kees van den Bosch & Damy BaumhöerSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Je levert elke maand loon in om straks met pensioen te kunnen. Werkgevers betalen daarmee, voor iedereen in loondienst, pensioenpremie. Het pensioenfonds houdt dat netjes bij en als het zover is krijg jij je pensioen en kan het grote genieten beginnen. Toch?Karlijn Kuijpers en Emiel Woutersen kwamen erachter dat het vaak fout gaat, met grote gevolgen. Ze belandden in een doolhof van pensioenfondsen, administratiebedrijven, toeslagen en premies en concludeerden: het systeem rammelt aan alle kanten. Werkgevers betalen geen premie, fondsen controleren niet en administratiebedrijven maken er een potje van. Deze week in De Groene Podcast: de bom onder ons pensioenstelsel.Productie: Kees van den Bosch & Marieke RotmanSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor De Telegraaf is polemiek dagelijkse kost en links al decennialang de vijand. Terwijl de oplage van de krant hard slinkt, klinkt zijn rechtse engagement harder dan ooit. Groene-redacteuren Rasit Elibol en Coen van de Ven zochten samen met data-onderzoeker Sal Hagen uit hoe klimaat, immigratie en de cultuurstrijd hoofdonderwerpen van De Telegraaf werden. Hoe uit de rechtse koers van de krant zich in de kolommen? Waarom krijgt Femke Halsema het zo vaak te verduren? En wie zijn die Carmiggelt-mannetjes? Coen en Sal vertellen erover in De Groene Amsterdammer Podcast van deze week. Productie: Kees van den Bosch & Damy BaumhöerSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Een eeuw na de invoering van de Opiumwet is in Nederland sprake van een onbeheersbare illegale markt van verboden drugs. Politici van links en rechts roepen dat de drugshandel strenger aangepakt moet worden en dat drugsgebruikers ‘bloed aan hun neus hebben’. Maar volgens Groene-redacteur Joeri Boom heeft bestrijden geen zin. Gebruikers hebben inderdaad bloed aan hun neus, maar dat is niet hun eigen schuld. Dat is de schuld van het systeem. Deze week bespreekt Boom in De Groene Podcast hoe Nederland de afgelopen honderd jaar met haar verslaafden omging, en wat we daarvan kunnen leren. Ook vertelt hij iets over de tijd voor de opiumwet: Nederland was de grootste coca-dealer ter wereld en in Amsterdam stond tot 1919 onze eigen cocaïnefabriek. Productie: Kees van den Bosch & Tobiah Palm. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Waddenfonds moest de ideale uitruil worden: gas voor natuur. Inmiddels is bijna zeshonderd miljoen euro in het Waddengebied verjubeld zonder dat de natuur er beter van werd. Vooral slimme ondernemers en hobbyisten profiteerden van het fonds. Daarover schrijven Eline Huisman, Belia Heilbron en Kim van Keken deze week in De Groene. Productie: Kees van den Bosch & Brecht RusschenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De Braziliaanse politiek had altijd iets weg van een soapserie: het ene corruptieschandaal na het andere, de afzetting van Dilma Rousseff en als klap op de vuurpijl werd oud-president Lula vlak voor de nieuwe verkiezingen in de gevangenis gegooid. Maar sinds Bolsonaro is aangetreden begint Brazilië steeds meer op een horrorfilm te lijken, zegt Marjon van Royen. De president is openlijk tegen homoseksualiteit, tegen de zwarte bevolking en doet vaak seksistische uitspraken. Hij moordt de inheemse bevolking uit en kapt de Amazone, kijkt nostalgisch terug op de dictatuur en is voor het martelen van gevangenen. Ook vindt hij dat ‘bandieten’ het beste neergeschoten kunnen worden. Van Royen schreef voor De Groene van deze week over het toenemende politiegeweld in Rio de Janeiro. In deze podcast blikt ze terug op het wat er sinds Bolsonaro’s uitverkiezing, een jaar geleden, is gebeurd in Brazilië.Productie: Kees van den Bosch & Tobiah Palm. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het broeit in de Drentse Veenkoloniën. Deze zomer begon men er, na jaren van verzet, met de bouw van een enorm windmolenpark. Marco Visscher keerde terug naar zijn geboortegrond en peilde de stemming. Hij schreef een drieluik voor De Groene en sprak daarvoor met tientallen betrokkenen. Van omwonenden en actievoerders tot initiatiefnemers en bestuurders. Een gesprek over maatschappelijke onrust, politiek draagvlak en de lessen voor de energietransitie. Productie: Bas Mesters & Alfred KosterSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Vier uur lang stonden fans in New York in de rij voor een selfie. Niet voor een foto met een popster of topsporter, maar met Elizabeth Warren, senator van Massachusetts en een van de presidentskandidaten voor de Amerikaanse Democraten. Haar rally’s zijn een bijna religieuze ervaring en hebben naast een politieke ook een rituele functie, waar die selfie-rij bijhoort. En met effect: Warren blijft stijgen in de peilingen en wordt door de media op de voet gevolgd. Casper Thomas reisde haar achterna naar rally’s en woonwagenparken en raakte gefascineerd. Deze week analyseert hij in De Groene Podcast haar succes, verhouding tot Bernie Sanders, haar antwoord op Trump en haar inzet voor de middenklasse. Productie: Kees van den Bosch & Marieke RotmanSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In de zomer van 2014 viel IS de regio Sinjar in Noord-Irak binnen. Het doel was de Jezidi’s, een gemeenschap met een eigen religie en een eeuwenoude cultuur, uit te roeien. De mannen werden vermoord; vrouwen en meisjes als slaaf verkocht en jongens in IS-trainingskampen gestopt. Journaliste Brenda Stoter Boscolo reisde naar Irak om over de Jezidi’s te schrijven. In de vluchtelingenkampen deed ze onderzoek naar de genocide en de geschiedenis en cultuur van de Jezidi's. Deze week in De Groene een bewerkte voorpublicatie van haar boek Het vergeten volk over het leed van de Jezidi-vrouwen en het taboe op hun onwettige kinderen. In deze podcast vertelt ze over de totstandkoming van het boek, over de vriendschappen die ze sloot en de moeilijkheden tijdens haar onderzoek. Productie: Bas Mesters, Alfred Koster & Brecht RusschenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

“Doorzeefde kampongs, verhoren waarbij op een gruwelijke manier gemarteld werd, wraakacties, allen daden waarvan de militaire noodzaak niet aantoonbaar was.” Op 17 januari 1969 vertelt Joop Hueting, in 1947 uitgezonden naar Nederlands-Indië, openlijk over de oorlogsmisdaden waaraan hij heeft deelgenomen. Toch blijven deze gebeurtenissen aangeduid worden als ‘politionele acties’ in de strijd tegen ‘guerillapraktijken’. Na het proefschrift van Remy Limpach in 2016 wordt duidelijk dat die redenering voorgoed van tafel kan. Kunnen de daders van toen nu nog vervolgd worden? Deze vraag leidde Maurice Swirc naar documenten waaruit duidelijk wordt hoe de Nederlandse regering via een ingewikkelde juridische constructie de verjaring van deze oorlogsmisdaden in de doofpot heeft gestopt. Hij vertelt deze week over zijn stuk in De Groene Amsterdammer Podcast. Productie: Kees van den Bosch & Marieke RotmanSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Samen met 250 andere media wereldwijd doet De Groene Amsterdammer mee aan de campagne Covering Climate Now. Op initiatief van de Columbia Journalism Review vragen deze media collectief aandacht voor de klimaatcrisis. Redacteuren Evert de Vos en Jaap Tielbeke spreken over het initiatief, waarom De Groene meedoet, de klimaatcrisis en de manier waarop de media daarover berichten. Een gesprek over waarheidsvinding, journalistieke onafhankelijkheid en activisme. Productie: Kees van den Bosch & Brecht RusschenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Onder de Haagse kaasstolp zijn de verhoudingen soms iets te intiem. Kim van Keken en Dieuwertje Kuijpers volgen het met argusogen. Het gaat bijvoorbeeld zo: de persvoorlichter schotelt ‘nieuwtjes’ voor, de journalist vraagt hem om ze wat aan te dikken, neemt ze klakkeloos over op de voorpagina en beiden profiteren van de media-aandacht.De journalistiek wordt commerciëler en sneller en de ophefgevoeligheid van nieuws is steeds belangrijker. Toon en timing gaan hierbij boven de inhoud. Gevolg: zelfs het menu tijdens een crisisoverleg is nieuws, de ‘duider’ staat bovenaan in de journalistieke rangorde en het vertrouwen in de journalistiek daalt. Van Keken en Kuijpers bevroegen pers en politiek en vertellen erover in de podcast van deze week. Over de verschillende soorten journalisten in Den Haag, de verleiding om het verhaal van de voorlichter te volgen en de inflatie van nieuws op het Binnenhof. Productie: Kees van den Bosch & Marieke RotmanSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het leest als een thriller, het stuk van wetenschapsjournalist Jop de Vrieze over het Pandemrix-vaccin. Vanwege een dreigende uitbraak van de Mexicaanse griep werd het testproces van dit vaccin in 2009 versneld. Vervolgens werden dertienhonderd gevallen van narcolepsie gemeld: allemaal mensen die het vaccin hadden gekregen.Tien jaar later duurt de discussie over vaccineren voort. De Vrieze ergerde zich aan het gebrek aan feiten in de discussie en besloot de zaak rondom Pandemrix dieper te onderzoeken. Hij begaf zich buiten de gangbare paden van de wetenschapsjournalistiek en tussen vele tegenstrijdige meningen en verhalen. Wie voer je op als betrouwbare bron en hoe manoeuvreer je tussen feit en fictie? Productie: Kees van den Bosch, Brecht Russchen & Marieke RotmanSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Twitter wordt gedomineerd door rechts en extreem-rechts. Hoe dit kan en of ze een meerderheid vormen onderzochten Groene-redacteur Coen van de Ven en Thomas Boeschoten van het AD en de Utrecht Data School. Ze schrijven deze week in De Groene over de mensen achter de accounts en hoe extreem-rechtse ideeën naar de mainstream reizen. Productie: Kees van den Bosch & Brecht RusschenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Al snel na de Tweede Wereldoorlog stond Nederland voor een moeilijke keuze. In 1950 viel het Noord Koreaanse leger Zuid-Korea binnen. Moest een land in wederopbouw meedoen met een oorlog in het verre oosten ‘tegen het oprukkende communisme’? Onder druk van de Verenigde Staten besloot Nederland de Piet Hein te sturen.Peter Voskuil en Nico Voorham vertrokken samen met 4000 andere vrijwilligers om mee te strijden. Ver van huis en haard, naar een land waar ze amper van hadden gehoord, voor een oorlog waar ze niets van wisten. Hoe ging het eraan toe op de boot? De verhalen van de twee mannen staan in schril contrast tot elkaar. Terwijl Voorham zijn belevenissen beschreef als één groot jongensboek, was het voor Voskuil een traumatische ervaring. Hij werd naar eigen zeggen mishandeld en vermoedt tot op de dag van vandaag dat de mariniers van de boot hem om wilden leggen. Rasit Elibol en Coen van de Ven beschreven deze week in De jongens van Piet Hein het verhaal van deze twee mannen en de boot waarmee ze naar het oosten voeren. Een in de vergetelheid geraakte periode in de Nederlandse geschiedenis. Productie: Kees van den Bosch & Fatih KılıçSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Tot twee jaar geleden was Raqqa in handen van de Islamitische Staat, uitverkozen als de hoofdstad van het kalifaat. IS werd weggejaagd, maar de strijd heeft een zware tol geëist: de stad ligt in puin, zonder elektriciteit, met mogelijk gevaar van sleeping cells van IS. Toch zag Fréderike Geerdink tijdens haar tiendaagse bezoek ook de veerkracht van Raqqa. Wanneer ze het centrum van de Syrische stad nadert, ziet ze naast het grijs van pijn en ellende ook langzaam maar zeker de kleur terugkomen. Winkels die kleurrijk speelgoed voor de vitrine hangen, kledingzaken waar kleurrijke hoofddoekjes worden verkocht. Zwart textiel heeft zijn tijd gehad. Ergens verderop hoort ze gejuich: ‘We hebben een schroef gevonden, hier kunnen we iets mee repareren!’ Geerdink beschrijft deze week de wederopbouw van een stad die zich bevindt tussen ‘het grijs van destructie en de kleur van hoop.’Productie: Kees van den Bosch & Fatih KılıçSee omnystudio.com/listener for privacy information.

‘Van wie is de stad?’ Je hoort het Groene-medewerker Floor Milikowski vragen. Amsterdam gaat gebukt onder een enorme woningdruk en massatoerisme. En toch ziet zij reden voor optimisme: de drukte biedt mogelijkheden voor randgemeenten.Nabijgelegen steden zoals Almere, Purmerend en Zaandam kunnen gezellige hubs worden voor de middenklasse. Hoofddorp bijvoorbeeld, ooit een troosteloze stad met kantoorpanden uit de jaren negentig, lijkt met hippe projecten zoals Hyde Park te loeren op studenten, creatieveling en expats.  De problemen van Amsterdam zijn echter niet meteen opgelost door de ontwikkeling in de randgemeenten. Meer en meer mensen willen in Amsterdam wonen terwijl er niet genoeg is. Bovendien lijken de stijgende woningprijzen vooral de middenklasse die geen gebruik kan maken van overheidssteun te treffen. Polarisatie dreigt: hoe zorgen we ervoor dat de stad er voor iedereen is en niet alleen voor hogere inkomens? En hoe kunnen randgemeenten bijdragen aan een integrale aanpak?Productie: Kees van den Bosch & Fatih KılıçSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Geteisterd door personeelstekorten zie je hem overal in GGZ-instellingen opduiken, de zorgbeveiliger. Wat hij precies doet is onduidelijk. Vormt deze nieuwe functie een oplossing voor de problemen in klinieken of is er juist een probleem gecreëerd. Roos Menkhorst en Catrien Spijkerman deden onderzoek naar de opkomst van de zorgbeveiliger en schrijven er deze week over in De Groene.Lees het verhaal hier: https://www.groene.nl/artikel/van-commando-tot-uitsmijterProductie: Kees van den Bosch & Brecht RusschenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Hij is de kersverse premier van het Verenigd Koninkrijk en was een van de voornaamste roergangers achter de Leave-campagne tijdens het Brexit-referendum in 2016: Boris Johnson. Beroemd en berucht om zijn ironische provocaties staat Johnson nu zelf aan het roer van de Staat. Joost de Vries schrijft deze week in De Groene hoe de anti-politicus premier werd met humor als handelsmerk en politiek wapen. Productie: Kees van den Bosch & Brecht Russchen See omnystudio.com/listener for privacy information.

Terwijl media reppen over vluchtelingenstromen en protesten tegen azc’s, stellen zes Friese dorpen in 2016 ieder een huis beschikbaar aan een ontheemd gezin. Mooi, maar niet gemakkelijk. Inge Oosterhoff ging kijken hoe het gegaan is met deze hartverwarmende initiatieven. Waar liepen zij tegen aan? Wat gebeurt er als je Aleppo inruilt voor Jorwert? En welke rol speelden de media? Deze week blikt Kees van den Bosch samen met Inge terug op dit schoolvoorbeeld van de Friese ‘mienskip’.Productie: Kees van den Bosch & Jan DaalderSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Bent u een optimist of pessimist? Ziet u kansen voor groene groei? Of moeten we kiezen tussen een schonere wereld en meer welvaart? Kortom: moeten we besparen of vernieuwen? Jaap Tielbeke en Hidde Boersma wisselden van gedachten in een reeks brieven in het zomernummer. Hidde schaart zich onder de ecomodernisten die optimistisch zijn over de mogelijkheden van groene groei door technologische innovatie. Jaap meent dat een politieke en maatschappelijke omwenteling noodzakelijk is om de klimaatvraagstukken het hoofd te kunnen bieden. Een belangrijk debat over de vraag op welke manier we de toekomst van de aarde veilig kunnen stellen. Productie: Kees van den Bosch & Brecht RusschenSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland is een groot doorvoerland voor allerlei drugs. Waarom lukt het niet om de internationale drugshandel in te dammen? Hoe komt het dat in plaats van justitie burgemeesters in de frontlinie staan?Thomas Muntz en Anouk Kootstra van Investico onderzochten samen met lokale kranten de staat van de georganiseerde misdaad in Noord-Brabant. Ze keken voornamelijk naar de omvang en de bestrijding van het probleem en hun conclusies stemmen somber: de aanpak van de zogenaamde ‘ondermijning’ is ineffectief en wordt belemmerd door structurele wanorde, onvermogen en schaarsheid bij politie en justitie.Er komt meer geld uit Den Haag in de strijd tegen ondermijning, maar toch lijkt de lokale aanpak in het afgelopen decennium weinig te hebben opgeleverd. Redenen daarvoor zijn te vinden in de organisatie van de politie: gebrek aan focus, ondercapaciteit en een brain drain van geschoolde agenten. Daarnaast heeft justitie moeite ‘grote jongens’ veroordeeld te krijgen. Burgemeesters spelen een steeds grotere rol in de aanpak van ondermijning, maar dat is niet zonder risico’s. Ze maken zichzelf kwetsbaar voor aanslagen en bedreigingen van criminele organisaties. Ook kunnen hun optredens arbitrair overkomen. Het goede nieuws is dat de vervlechting tussen boven- en onderwereld in vergelijking met andere plekken op de wereld beperk blijft: er is bijvoorbeeld geen sprake van bestuurlijke maffiapraktijken of de overname van gemeenteraden door criminelen. Productie: Kees van den Bosch & Fatih KılıçSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Twee onderzoekers van de Universiteit Maastricht verrijkten zichzelf middels een academisch bedrijfje. Ze droegen waardevolle patenten en antilichamen gratis over aan hun eigen bedrijven. De universiteit dekte hun frauduleuze handelingen jarenlang toe. Karlijn Kuijpers van Platform Investico is deze week te gast bij Kees van den Bosch om te vertellen over hoe ze deze praktijken op het spoor kwam en hoe dit had kunnen gebeuren.Productie: Kees van den Bosch & Jan DaalderSee omnystudio.com/listener for privacy information.

‘In Washington begrijpen mensen niet hoe het er in het grensland aan toe gaat.’De president van de Verenigde Staten maakt immigratie het hoofdthema van zijn herverkiezingscampagne. Ook nu weer presenteert hij the wall als een heuse immigratiestopper. Maar in hoeverre klopt dat? Is het niet vooral grootspraak? Wat zeggen zijn plannen over de huidige ideologische koers van de VS? En wat vinden mensen in het grensgebied hier eigenlijk van?Om die laatste vraag te kunnen beantwoorden vertrok Groene-redacteur Casper Thomas vanuit zijn woonplaats Washington naar het zuidelijke grensgebied. Hij begon bij het meest oostelijke gedeelte van de grens, in Texas, en reisde vandaar naar Californië. Onderweg sprak hij mensen die op een directe wijze met de muur te maken zullen hebben: immigranten, inwoners, activisten, politici, agenten en grenswachten.Hun verhalen hebben een gemene deler: de muur zal niet helpen. Trumps idee staat dan ook vooral symbool voor een psychologische kentering in hoe de VS zichzelf zien: van een land dat continu de grenzen wil verleggen, naar een land dat zichzelf meer en meer afsluit voor de rest van de wereld. Productie: Kees van den Bosch & Fatih KılıçSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het nieuwe antisemitisme is in opkomst en het kent kleur noch grenzen. Rechts én links wijzen naar de ander, maar wat zijn hun eigen blinde vlekken?Na een lang onderzoek naar het hedendaagse antisemitisme zien Margreet Fogteloo en Rosa van Gool dat weinig groepen gevrijwaard blijven: ze kijken onder meer naar Jodenhaat in linkse en progressieve kringen. Het blijkt een mijnenveld te zijn, want wat is legitieme kritiek op de staat Israël en wat is antisemitisme? Deze theoretisch heldere lijn blijkt dunner in de praktijk.In ‘Niet ík ben het probleem’ geven ze een inkijkje in de online ‘dog whistle-cultuur’ en gaan ze in op affaires in Engeland, zoals de antisemitische belaging van journalist Ben Judah door aanhangers van een oud-Labour politicus en de excuses van Jeremy Corbyn voor de jodenhaat in zijn partij.Productie: Kees van den Bosch & Fatih KılıçSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe kan het dat Tata Steel, de grootste vervuiler van heel Nederland, geld verdient met het uitstoten van CO2? Na maandenlang onderzoek van Evert de Vos en Luuk Sengers blijkt dat de staalproducent uit IJmuiden de afgelopen tien jaar via het zogenaamde Europese Emissiehandelssysteem voor een miljard euro aan gratis uitstootrechten heeft ontvangen, terwijl ze niet minder CO2 is gaan uitstoten. Wat is dat ETS precies? En hoe zit het met de nationale CO2-belasting? (In de woorden van Tata-CEO Theo Henrar: de "Klavertaks".) De Vos en Sengers schreven eerder al over de staallobby bij de klimaattafels, subsidies voor de fossiele industrie en over de noodzaak van een mondiale CO2-taks. Samen met Kees van den Bosch ontwarren zij nu de argumenten die de staallobby, met Tata Steel voorop, gebruikt om zo min mogelijk belasting te betalen. Wat blijkt: er klopt geen hout van.Productie: Kees van den Bosch & Jan DaalderSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In de twee dagen na het neerstorten van vlucht MH17 zijn er meer dan 65.000 Russische trollentweets verstuurd met als doel Oekraïne de schuld te geven van de ramp. Dat blijkt uit onderzoek van Robert van der Noordaa en Coen van de Ven. Zij onderzochten negen miljoen tweets die afkomstig zijn van het Internet Research Agency, beter bekend als ‘de trollenfabriek uit Sint-Petersburg’. De trollen gebruikten drie Russische hashtags: #КиевСбилБоинг (‘Kiev heeft Boeing neergeschoten’), #ПровокацияКиева (‘KievProvocatie’) en #КиевСкажиПравду (‘Kiev spreek de waarheid’). Dat de trollen in korte tijd met een gericht informatie-offensief het debat proberen te beïnvloeden is duidelijk, maar heeft het ook invloed gehad? Daarover spreekt Kees van den Bosch met Coen van de Ven.De trollenactie mag inmiddels vijf jaar oud zijn, de theorieën die zij verspreiden zijn nog springlevend. In het online Twitter-debat rondom MH17 duiken opvallend veel Nederlanders op. Zo is er Joost Niemöller, die ooit als journalist werkte voor HP/De Tijd en De Groene Amsterdammer, maar nu schrijft over obscure rassentheorieën, de islam en MH17. Ook is er de merkwaardige Nederlander Michel Spekkers die afreisde naar Oost-Oekraïne en zelfs nationaal nieuws werd omdat hij terugkwam met een ‘zak resten’ van de ramp. Maar de meest markante figuur is wellicht Max van der Werff, een invloedrijke Twitteraar in het mondiale MH17-debat. Hij reisde tweemaal af naar Oost-Oekraïne en publiceerde vele verhalen op zijn website Kremlintrol. In de podcast vertelt Coen over hun drijfveren en probeert hij hun aanwezigheid in het debat te duiden. Zijn het nuttige idioten of houden ze moedwillig alternatieve theorieën in stand? Verder vertelt Coen over de werkwijze van het onderzoek en over hoe het toch kan dat een obscure complottheorie over MH17 vorige week plots opdook in het verkiezingsdebat tussen Mark Rutte en Thierry Baudet.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wie is wij?Op zoek naar een antwoord op die vraag trok journalist Bas Mesters het afgelopen jaar door Europa. Voor een ambitieus journalistiek project verbleef hij in Parijs, Londen, Rome, Berlijn en Warschau en schreef daarover eerder vijf artikelen in De Groene. Het is een zoektocht naar de opkomst van het populisme, maar ook naar het tegengif. Wat is er over van de kernwaarden van Europa: Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap. Is er sprake van een Broederschapsrevolutie? Wat kan Europa leren van de ontwikkelingen in haar steden? Deze week, in het voorlopige slot van de serie, zoekt Mesters de antwoorden in Brussel.Daar valt hem met name op hoe harmonieus de stad weet om te gaan met alle verschillende nationaliteiten, functionarissen en overtuigingen die er voorkomen. De cultureel antropoloog Johan Leman vertelt Mesters wat een ‘verdomd religieuze stad’ Brussel is. Daarmee doelt hij niet op de geloofsovertuiging van Brusselaars, maar op het gedeelde verlangen om meer samen te komen. Deze behoefte ziet men niet alleen terug bij de Brusselse Soefi-gemeenschap, maar ook bij de demonstranten van Café Filtré, met hun slogan ‘Let's stik together’, een beweging die zich publiekelijk hard maakt voor een schonere en leefbaardere stad. De landen kunnen wat dat betreft leren van de metropolitische steden, waar men samen kijkt naar wat er nodig is om het volgende doel te behalen. Waar men niet kijkt naar waar je vandaan komt. Want Brusselaar ben je niet omdat je in Brussel bent geboren, maar omdat je er bent.Productie: Kees van den Bosch & Laura KeldermanSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In 2017 keerde Margalith Kleijwegt na 29 jaar terug naar Welkom, het Zuid-Afrikaanse mijnstadje dat ze samen met fotograaf Ad van Denderen in 1990 al eens eerder bezocht. Tijdens hun eerste bezoek was Mandela net vrij, maar de Apartheid bestond nog. Er waren rellen waarbij aan beide zijden doden vielen. Hoe was het om daar in die tijd te zijn? En wat is er veranderd? Leeft het traumatische verleden nog of kijkt de Zuid-Afrikaanse jeugd vooruit, naar de toekomst?De foto’s van Ad van Denderen uit 1990 en de foto’s die kinderen in 2017 samen met hem maakten hebben geleid tot het boek ‘Welkom Today’ (Ad van Denderen, Lebohang Tlali en Margalith Kleijwegt. Uitgeverij Paradox / Atlas | Contact, 304 blz., € 39,90) en een gelijknamige tentoonstelling in het Stedelijk Museum Amsterdam (18 mei t/m 13 oktober).Productie: Kees van den Bosch & Jan DaalderSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het onderwijs: iets waar iedereen wel een mening over heeft. Of zoals Groene-redacteur Rosa van Gool het verwoordt: Nederland kent 16 miljoen onderwijsexperts, waaronder Arjen Lubach. Rosa is samen met Xandra Schutte te gast bij Kees van den Bosch om helderheid te brengen in de wirwar van meningen, innovatie en onderzoek op onderwijsgebied. Rosa schreef zelf over onderwijsvernieuwing: van ‘21st-century skills’ en ‘kennis centraal’ tot ‘transferable skills’. Hoewel sommige innovaties hun vruchten afwerpen, blijft de doorstroom van theorie naar praktijk lastig. En die praktijk, daar weet Rosa het nodige van: als docent klassieke talen heeft ze gezien welke uitwerking beleidsnota’s en ministeriële plannetjes op de werkvloer hebben. Open deur: de docent is cruciaal.Xandra heeft een atypische schoolcarrière gehad: toetsen en rapporten zijn haar vreemd, zij doorliep ooit ‘De Vrije School’. Haar zoon S. gaat naar een reguliere school. Had zij dat liever anders gezien? En hoe verhoudt een betrokken ouder zich tot de schoolcarrière van een kind? In de extra dikke onderwijsspecial van De Groene analyseert zij het moderne onderwijs met haar puberzoon als casestudy. Productie: Kees van den Bosch & Jan DaalderSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De wolf is terug in Nederland. Sinds vorig jaar is de Veluwe niet langer alleen de Veluwe. Het is nu ook het territorium van GW960f, oftewel Grijze Wolf 960 female. De terugkeer van dit wilde dier in ons opgeruimde Nederland houdt de gemoederen flink bezig. Want waar natuurliefhebbers en wetenschappers de wolf met open armen ontvangen, schieten schapenboeren hem het liefst aan de Duitse grens af.Het is een vraagstuk dat op het eerste gezicht vrij simpel lijkt. Er zijn weer wolven in het land, wat moet men daarmee? Maar de discussie die het beest met zich mee de grens over draagt is er een met veel verschillende meningen en felle voor- en tegenstanders – vergelijkbaar met het debat rondom de Oostvaardersplassen. Schapenboeren vrezen voor hun vee. En niet geheel onterecht. In 2018 doodde een wolf 31 schapen op het erf van een boer in Overijssel. Maar door de beschermde status van de wolf in Europa mag het dier niet worden afgeschoten. Dus worden boeren gedwongen tot maatregelen die in hun ogen te duur en onpraktisch zijn, of überhaupt geen effect zullen hebben.Aan de andere kant van de discussie staan de wetenschappers en ‘wolvenknuffelaars’ die de terugkeer van het dier toejuichen in deze tijd van afnemende diversiteit in de natuur. Maar deze mensen leven vaak in de stad en hebben er volgens de boeren eigenlijk niets mee te maken.Is er een oplossing? Of zijn de onderstromen in deze discussie te complex om tot een antwoord te komen? Irene van der Linde doet een poging om deze ingewikkelde kwestie in kaart te brengen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Centraal-Europa werd door de opkomst van populisme en autoritair bestuur regelmatig een democratisch laboratorium voor Europa genoemd. Rutger van der Hoeven vraagt zich in de Groene Amsterdammer af of we dat nu misschien opnieuw over de regio kunnen zeggen, maar dan om andere, hoopvolle redenen. Kunstenaars, tieners en operazangers, ongebruikelijke figuren in de politieke arena, stappen uit protest tegen de corrupte regimes de politiek in en vormen een nieuwe democratische impuls.In Slowakije sprak Rutger met David Straka. Op zijn zeventiende ontketende hij onvermoed een reeks protesten toen hij uit onvrede over het zoveelste corruptieschandaal een protestevenement aanmaakte op Facebook. Hij verwachte er niets van, maar er kwamen zo’n tienduizend mensen op de demonstratie af. Achteraf bleek het evenement de aftrap van een reeks demonstraties, georganiseerd door Straka en zijn vrienden. Na de moord op onderzoeksjournalist Ján Kuciak kregen de protesten een hernieuwde urgentie en een groeiende toeloop, tot wel 65.000 mensen.Rutger ging ook in gesprek met Gergö Kovács van De Hond met Twee Staarten, met afstand de meest originele en vernieuwende partij van Hongarije. Kovács en zijn partijgenoten beantwoorden de Hongaarse politiek met absurditeit en humor. Ze drukten stapels nepgeld met daarop de hoofden van Viktor Orbáns favoriete vijanden om aantijgingen van buitenlandse inmenging te pareren. En ze beloofden kiezers het eeuwige leven, twee zonsopgangen per dag en gratis geld. Met hun ironie laten ze de loze beloftes van Orbán zien en spreken ze mensen aan op hun eigen passiviteit. In deze aflevering van De Groene Amsterdammer Podcast spreekt Kees van den Bosch met Rutger van der Hoeven over zijn reis door Centraal-Europa. Mogen we al spreken van een democratische lente? Wat is de motor achter deze fenomenen? En past de verkiezingswinst van de komiek Zelenski in Oekraïne ook in dit verhaal?Productie: Kees van den Bosch & Tjesse RiemersmaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Miljoenen mensen over de hele wereld zijn in de weer met wattenstaafjes. 10 seconden langs de binnenkant van je wang strijken, in een envelop en met de post naar Houston, Texas. Zes tot acht weken later krijg je bericht met een linkje naar een webpagina waar je eigen identiteit in handige staafdiagrammen en wereldkaartjes samengevat is. Dat is wat Groene-redacteur Roos van der Lint meemaakte toen ze zich door een hartverwarmende reclame van het bedrijf MyHeritage liet overhalen om een DNA-test te doen. Dit soort bedrijven claimen je een andere blik op jezelf te geven, een spiegel die op abstract niveau iets zegt over wie je wérkelijk bent. Op basis van hun enorme DNA-databank kunnen ze je (niet) heel precies vertellen voor hoeveel procent Nederlands, Schots of Hongaars je bent. Of dat je, zoals Roos, familie in Angola hebt. Dat is mogelijk door het DNA dat de miljoenen gebruikers van dit soort commerciële bedrijven zelf opsturen. Maar wat brengt deze mensen ertoe om dat ook daadwerkelijk te doen? Wat hopen ze te vinden? Wat zegt het over de tijdsgeest dat de DNA-kit één van de populairste kerst- en verjaardagscadeaus is? En wat zijn de gevaren van dit ‘kleinburgerlijke tijdverdrijf’? Etno-nationalisme, overspelige familieleden en privacylekken, wellicht?Lees hier het coverartikel in De Groene Amsterdammer van deze week. Productie: Kees van den Bosch & Jan DaalderSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De strijd tegen de klimaatverandering vindt behalve in de politiek en op straat ook steeds vaker in de rechtszaal plaats. Het begon met de beroemde rechtszaak van Urgenda tegen de Staat der Nederlanden, geïnitieerd door Limburgse advocaat Roger Cox. Urgenda won deze zaak uiteindelijk in 2015. Inmiddels zijn er wereldwijd meer dan 40 juridische procedures gestart. Niet alleen tegen tegen regeringen, ook tegen energiereuzen als Shell en Exxonmobil lopen zaken.Hoe kansrijk zijn deze juridische acties? Valt uitzonderlijke spelers wel iets te verwijten bij een groot, collectief probleem als klimaatverandering? De Shells van deze wereld zullen zelf volhouden van niet. Als bedrijf geven zij enkel gehoor aan de vraag naar fossiele brandstoffen van de consument. Maar hoe kijkt de rechterlijke macht naar het feit dat meerdere energiebedrijven al veel eerder dan de consument wisten dat het verbranden van fossiele brandstoffen bijdraagt aan klimaatverandering en die kennis bewust hebben achtergehouden? Of sterker nog, dat die bedrijven ook lobbyisten hebben ingezet om de politiek af te houden van eventuele vergroenende maatregelen? Redacteur Jaap Tielbeke schrijft deze week in De Groene Amsterdammer over hoe de juridische strijd tegen Big Oil er momenteel voorstaat. Tijdens deze podcast komen onder andere de zaak van Milieudefensie tegen Shell en de opmerkelijke procedure van een Peruaanse boer tegen het Duitse energiebedrijf RWE ter sprake.Productie: Kees van den Bosch & Laura KeldermanSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De Verenigde Staten hebben momenteel te kampen met een opioïde-epidemie, een gevolg van grootschalige marketingcampagnes van farmaceutische reuzen als Purdue Pharma. Hele gemeenschappen raakten verslaafd aan het gebruik van middelen als oxycodon. Wanneer artsen zulke middelen niet meer willen of kunnen voorschrijven grijpen sommige patiënten naar de heroïne. Op dit moment is een overdosis opioïden doodsoorzaak nummer één voor Amerikanen onder de 55.In Nederland ontvouwde minister Bruno Bruins afgelopen februari een plan om het pillengebruik terug te dringen, maar haastte zich te zeggen dat het geen ‘maatschappelijk probleem is’. Dat is opmerkelijk, want het ministerie beschikt helemaal niet over cijfers die iets kunnen zeggen over de ernst van de problematiek.Platform voor onderzoeksjournalistiek Investico vroeg voor De Groene Amsterdammer en Nieuwsuur bij de branchevereniging voor zorgverzekeraars in Nederland (ZN) en zorgverzekeraar VGZ gedetailleerde cijfers op over langdurig opioïdegebruik. Die cijfers laten zien dat inmiddels tweehonderdduizend Nederlanders langdurig gebruik maken van opioïden. In het artikel in de Groene Amsterdammer schrijven Thomas Muntz en Emiel Woutersen van Investico over chronische pijnklachten, verslavingsproblemen bij langdurig gebruik van pijnstillers en de oorzaken van de snelle groei van het gebruik van voorgeschreven opioïden. Ze spraken met patiënten, huisartsen, pijnspecialisten en verslavingsartsen.In deze aflevering gaat Kees van den Bosch in gesprek met Thomas en Emiel over hun onderzoek. Hoe kwamen ze dit onderwerp op het spoor? Welke moeilijkheden kwamen ze tegen tijdens het onderzoek? En hoe verhouden de problemen in Nederland zich tot die in de VS?Productie: Kees van den Bosch & Tjesse RiemersmaSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland is een tolerant en gastvrij land, waarin iedereen gelijke kansen krijgt, ongeacht zijn of haar achtergrond. Althans, zo zien we onszelf graag. Maar de cijfers en de mensen daarachter vertellen een ander verhaal. Op de woningmarkt krijgt ‘Rachid’ bijvoorbeeld veel minder aanbiedingen dan ‘Jaap’ als hij bij een makelaar aanklopt, blijkt uit onderzoek van De Groene Amsterdammer.Kees van den Bosch interviewt Groene-redacteuren Rasit Elibol en Jaap Tielbeke over hun onderzoek naar discriminatie. Centraal staat de vraag: hoe racistisch is Nederland?See omnystudio.com/listener for privacy information.