Betrouwbare Bronnen

Tjibbe Joustra overleefde als topambtenaar boze boeren, varkenspest, terrorisme, mond- en klauwzeer en Russische tegenwerking bij MH17. In Betrouwbare Bronnen vertelt hij over zijn belevenissen en de lessen die hij trekt. Lessen die ook heel nuttig kunnen zijn bij de nu in Den Haag alom nagestreefde 'nieuwe bestuurscultuur'.Jaap Jansen en PG Kroeger gaan met hem terug naar een reeks crises en protestacties waar hij reeds als heel jonge secretaris-generaal op het Ministerie van Landbouw mee van doen kreeg. De trekkers stonden zelfs op het bordes van de Ridderzaal. Joustra waarschuwt voor onnodige provocaties vanuit Den Haag, die een sector de indruk geven dat ze politiek geslachtofferd wordt. ‘Halvering van de veestapel’ nodigt volgens hem niet uit tot gemakkelijk meewerken.De rol van secretaris-generaal - een functie die hij veertien jaar lang vervulde - is volgens Joustra helder en complex. Je moet niet op de stoel van je medewerkers gaan zitten en hun werk afpakken, maar als coördinator wel zorgen voor een duidelijke lijn. Daarnaast is er de essentiële rol van eerste adviseur van de minister. Daarin moet de SG zowel de kennis uit zijn apparaat naar voren brengen als de bewindslieden soms de weg wijzen om dingen heel anders aan te durven pakken.Joustra pleit nadrukkelijk voor inhoudelijke deskundigheid aan de top van een departement. Hij vindt dat de balans te veel is doorgeslagen naar management en er wordt te snel gerouleerd. Bovendien stelt hij vast – ook uit eigen ervaring als ‘chef’ ervan – dat de grote uitvoeringsorganen van de overheid uit het lood geslagen zijn. Ze moeten vaak taken uitvoeren en burgers behandelen op terreinen waar ze niet voor bedoeld waren. “De overheid is een callcenter geworden waar je nooit meer iemand aan de lijn krijgt,” zegt hij scherp.Na zijn jaren op Landbouw was Joustra de allereerste Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding. Daar had hij te maken met de lastige combinatie van het regelen van de bewaking van Geert Wilders en de dreiging die uitging van diens film 'Fitna', waardoor Nederland in het middelpunt van de belangstelling kwam. Als voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid onderzocht hij de aanslag op MH17. Ook daar zijn heel wat lessen trekken voor een heldere crisisaanpak en het voeren van een consistent beleid waarin de burgers meegenomen kunnen worden.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenTjibbe Joustra – Crisis en controle (Prometheus, 2021)***Verder luisteren (in de serie 'iconische topambtenaren')144 - Laura van Geest, voorzitter Autoriteit Financiële Markten135 - 30 jaar Duitse eenheid: Carlo Trojan, de Nederlander die meeonderhandelde130 - Joost Korte, een Nederlander aan de top van 'Het sociaal Europa'120 - Roel Bekker: Waarom bij de overheid dingen zo vaak fout gaan85 - Gert Jan Koopman, directeur-generaal EU-begroting Europese Commissie79 - 'Nederland is nog steeds ziek': Hans Borstlap over zijn ingrijpende plannen voor de arbeidsmarktEn nog meer over Landbouw66 - Carola Schouten, Landbouwminister tussen boze boeren***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:45 – Deel 100:56:02 – Deel 201:30:54 – Uitro01:31:38 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is voor Europeanen soms moeilijk in te denken hoe diep in de Verenigde Staten de emoties kunnen zijn en hoe fel de strijd als het gaat om onderwerpen en mensen die wij uit onze eigen geschiedenis en cultuur nauwelijks kennen. De heftige demonstraties, maatschappelijke acties en debatten rond de beweging Black Lives Matter en de aangrijpende reacties op het proces na de moord op George Floyd zijn voor ons vaak moeilijk te plaatsen. Net als de felle protesten rond martiale standbeelden of de vlag van de Confederacy, de verering van president Abraham Lincoln en de grote politieke strijd om benoemingen in het Supreme Court.Diep zijn de wortels hiervan in de ontstaansgeschiedenis van de Amerikaanse republiek en dit bepaalt nog steeds heel sterk hoe de cultuur en politiek van dat grote land hiermee omgaan. In deze podcast komt bijvoorbeeld naar voren hoe onthutsend de overval op het Capitool van 6 januari juist tegen deze achtergrond was. Ineens waren de Amerikanen weer terug in de zwartste dagen van de 19e eeuw met brute milities en opstandig geweld.In deze aflevering duiken Jaap Jansen en PG Kroeger met hun vaste Amerikakenner Pirmin Olde Weghuis in de heftige gebeurtenissen van de turbulente jaren tussen 1800 en 1861, toen het grote democratische experiment bijna ten onder ging aan de gevolgen van de slavernij, de spanningen tussen de vrijheidsidealen en de ruwe realiteit en de enorme expansie van Amerika met een bij ons nauwelijks bekende veroveringsoorlog tegen Mexico. ‘Zwarte levens’ telden in die decennia niet. Letterlijk zelfs, want een slaaf werd slechts als 3/5 genoteerd bij volkstellingen die bijvoorbeeld de omvang van de parlementszetels bepaalden. Het Hooggerechtshof stelde vast dat een zwart mens nooit eenzelfde vrijheid kon krijgen als een blanke burger en een slaaf bleef altijd eigendom. Zwarten waren fysiek materiaal, geen mens. De bazen van de katoen- en tabaksplantages zagen zichzelf ook meer en meer als vanzelfsprekend boven deze lijfeigenen geplaatste heersers die hen met geweld zo nodig tot gehoorzaamheid en productie mochten dwingen. Voor veel ruimdenkender mensen in het Noorden werd dit steeds minder aanvaardbaar, moreel en politiek.PG en Pirmin vertellen hoe de polarisatie en politieke spanningen tussen de slavenstaten in het zuiden en de rest van de VS steeds scherper opliepen en hoe denkers als Alexis de Tocqueville en Alexander von Humboldt – in Amerika op bezoek - er naar keken. Ook als men in de Senaat of het Huis een politiek compromis vond, liep het conflict toch weer uit de hand door bange en laffe presidenten. In het boerenstaatje Kansas brak een eerste bloedige burgeroorlog uit. Precies waar Lincoln als jong politicus al voor had gewaarschuwd. Maar ook hij kon geen definitieve oplossing bieden en bleef lange tijd zoeken naar een compromis tussen staten met en zonder slavernij.Zijn verkiezing tot president in 1860 – voor een heel nieuwe partij, de Republicans – deed in de slavenstaten het bloed van planterselite overkoken. Zij bliezen 'the Union' van staten op en begonnen een eigen federatie van zuidelijke regio's. En meteen bleek toen al het grote vernuft van Lincoln als strateeg en leider, niet voor het eerst was hij schromelijk onderschat.Trouwens, de Amerikanen onderschatten bij het begin van de afscheiding van de Zuidelijke staten en van de burgeroorlog nog wel meer. Pirmin en PG vertellen hoe velen met illusies leefden over het bloedvergieten dat nu aanstaande was. De eerste veldslag in de burgeroorlog begon als een toeristisch uitje voor de poorten van Washington DC. De gruwelen van een industriële massaoorlog kon men zich volstrekt niet voorstellen. En dat deze strijd, de gevolgen van de slavernij, de afschaffing ervan en de bloedige slachtingen van die jaren politiek en cultuur van de Verenigde Staten zelfs nu nog, in de 21e eeuw, mede zouden bepalen al helemaal niet.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenWilliamson Murray and Wayne Hsieh - A Savage War: A Military History of the Civil War***Verder kijkenPresident Joe Biden and VP Kamala Harris deliver remarks on George Floyd murder trial guilty verdict***Songs waarvan korte fragmenten te horen zijn in deze afleveringCreedence Clearwater Revival - Cotton FieldsNeil Young - Southern ManDixie - Bonnie Blue FlagTennessee Ernie Ford - Marching Through GeorgiaRosanne Cash - When The Master Calls The RollThe Decemberists - Yankee Bayonet (I Will Be Home Then)***Verder luisteren159 - Washington DC: na de afgang van Trump optimisme over Biden en Harris146 - Amerikaanse presidentsverkiezingen: de machtsoverdracht142 - De smerigste verkiezingscampagnes in de Amerikaanse geschiedenis115 - Thomas Paine en De Rechten van de mens90 - Opmerkelijke voorverkiezingen in de Amerikaanse historie*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:07:07 – Deel 1

Informateur Herman Tjeenk Willink toog aan het werk en meteen weer begon een van die klassieke rituelen die horen bij kabinetsformaties. Alle mogelijke organisaties, branches, sectoren en individuën sturen de informateur een boodschap. Meestal een brandbrief, een noodkreet, een roep om aandacht en meestal ook geld en prioriteit voor hun belang, hun soort, hun beleidsterrein. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in de geschiedenis van die brieven en analyseren hun effectiviteit. Heeft het zin, zo’n brief? Zijn er voorbeelden van hoe en wanneer dat echt werkt? Wat doet een informateur met al die post? Wie leest die brieven?In de voorbije dagen kon je zien wie in politiek en samenleving hun zaken op orde hebben. Er kwam een aantal goed voorbereide, in de afgelopen maanden al in de grondverf gezette boodschappen binnen bij Tjeenk Willink. SER-voorzitter Mariëtte Hamer gebruikte in haar gesprek met de informateur zelfs letterlijk de tekst waarmee zij in Betrouwbare Bronnen de eerste aanbevelingen en waarschuwingen van haar Denktank Coronacrisis op de agenda had gezet. De gecoördineerde operatie vanuit de top van het Defensieapparaat was al evenmin toevallig.Opvallend is de brief die de hoogste ambtenaren van de ministeries, de secretarissen-generaal, aan de informateur stuurden. Evenals de eerste richtinggevende zet van de commissie onder leiding van Jeroen Dijsselbloem die de inzendingen voor het Nationaal Groeifonds beoordeelt. Ook in de politieke historie waren er opmerkelijke brieven en documenten waar een informateur mee aan de slag kon. En er was één informateur die een wel heel drastische manier vond om niet lastig gevallen te worden door alle mogelijke organisaties en belangengroepen. PvdA’er Jaap Burger deed iets in 1956 dat voor noch na hem usance werd. Hij vertrok naar Parijs en had daar voor de formatie bepalende gesprekken! ***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenInventarislijst van ingekomen brieven in de kabinetsformatie van 2017Toerismesector wil eigen paragraaf in regeerakkoord (BNR Nieuwsradio, 14 april 2021)FNV en VNO-NCW eisen duidelijkheid van politiek over coronasteun (AD, 15 april 2021)Brief FNV en VNO-NCW (15 april 2021)Top Nederlandse krijgsmacht schaamt zich tegenover de Navo (Trouw, 2 april 2021)Brief van de secretarissen-generaal aan informateur Tjeenk Willink (12 april 2021)Bedrijven snakken naar talent (Science Guide, 8 oktober 2012)Akkoord van Wassenaar (24 november 1982) – volledige tekst***Verder kijkenDriehonderd boerenbrieven voor informateur Schippers (11 april 2017)Jeroen van der Veer over het Techniekpact 2020 (14 december 2012)***Verder luisteren182 - Kabinetsformatie 2021: De verrassend vertrouwde werkwijze van Herman Tjeenk Willink180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren177 - Kabinetsformatie 2021: Formeren is faseren, dus het begint met verkennen139 - Ank Bijleveld en haar nieuwe Defensievisie: Europa moet zichzelf militair kunnen verdedigen136 - Jarig in coronacrisis: Mariëtte Hamer en Maurice Knijnenburg over 70 jaar SER110 - Overleggen in crisistijd: Hans de Boer en Han Busker, voorzitters van de Stichting van de Arbeid*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:31 – Deel 100:31:41 – Deel 201:19:48 – Uitro01:20:26 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu in de kabinetsformatie samen met ‘de polder’ gewerkt wordt aan een Nationaal Herstelplan om uit de coronacrisis te komen, kijken Jaap Jansen en PG Kroeger naar een voorbeeld waar bloei en perspectief al volop te zien zijn. In het Leiden Bio Science Park is niet alleen in razend tempo een vaccin tegen corona gemaakt, tienduizenden studenten van MBO, HBO, universiteit, werken er met onderzoekers en bedrijven aan de nieuwste ontwikkelingen in wetenschap, technologie en kenniseconomie op het gebied van ‘life sciences and health’. Betrouwbare Bronnen is er in gesprek met rector magnificus Hester Bijl van de Universiteit Leiden, directeur Beatrice Boots van het Platform Talent voor Technologie en Wij zijn Katapult, vicepresident Bart van Zijll Langhout van vaccin-ontwikkelaar Janssen Nederland (na ASML, Philips en KPN de vierde R&D-investeerder in ons land) en gastheer Joeri van den Steenhoven, vicevoorzittter van de Hogeschool Leiden.Bart van Zijll Langhout gaat in op de jongste ontwikkelingen rond het ‘Janssen vaccin’ tegen corona. Daaraan is in Leiden in ongekend hoog tempo gewerkt, om zo snel mogelijk zo veel mogelijk mensen te beschermen tegen de verspreiding van het virus. Hij benadrukt dat juist ook zijn bedrijf hecht aan het kritisch toetsen van mogelijke bijwerkingen. “Als je daardoor de veiligheid nog beter kan waarborgen, moet je de tijd te nemen daarnaar te kijken. Op dit moment is het Europees Medicijn Agentschap hiermee bezig en wij verwachten dat zij positief zullen oordelen over de benefit/risk-ratio.” In Oss liggen nu 80.000 vaccins van Janssen te wachten op uitlevering. In de loop van dit jaar worden dat er in totaal 11,3 miljoen.Het researchwerk aan zo’n vaccin is maar één voorbeeld van de voor bedrijven en kennisinstellingen essentiële samenwerking die van Leiden een toonaangevende ‘kennis-hub’ heeft gemaakt. Hester Bijl vertelt hoe het Bio Science Park is ontstaan en hoe hierdoor een krachtige aanjaagfunctie voor topkennis en de zorg in het Academisch Ziekenhuis LUMC en bij opleidingen op alle niveaus tot stand is gekomen.Juist doordat ze zich in Leiden dicht op elkaar en intensief bleven focussen op de voorhoede van life sciences and health kon zo’n concentratie van wereldwijd vermaard onderzoek, bedrijvigheid en beroepsonderwijs tot bloei komen. De grote dynamiek en kwaliteit die daar bij elkaar komen, maken Leiden Bio Science Park ook voor de toekomstige economische bloei van Nederland een voorbeeld.Beatrice Boots laat zien hoe het model van de ‘triple helix’ en de samenwerking van MBO en HBO met bedrijven en overheden in de ‘Wij zijn Katapult’ aanpak in Nederland allerlei innovatieve centra laat ontstaan. Een aanpak die inmiddels ook grote aandacht heeft van de Europese Commissie die er op Europese schaal verder mee wil.Joeri van den Steenhoven – die in Betrouwbare Bronnen 137 al eens zijn ervaringen op dit terrein in Canada benutte om de komst van het Nationaal Groeifonds scherp te analyseren – bouwt daar vanuit zijn hogeschool nadrukkelijk op voort.De vier kijken met veel interesse naar de eerste concrete besluiten van het Nationaal Groeifonds (het ‘Wopke/Wiebesfonds’) dat onder leiding van Jeroen Dijsselbloem de eerste investeringsbedragen heeft aangekondigd. Van den Steenhoven pleit voor een heldere lange termijn gerichte focus op een vijftal sleuteltechnologieën en hun ecosystemen. Boven alles moeten we af van de neiging alles in kleine projecten op te delen, zegt hij.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Hogeschool Leiden en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenColumn Ton Manders (CPB)***Verder luisteren137 – Joeri van den Steenhoven: maak het Groeifonds slimmer, beter en doeltreffender140 – Covid-19: samen werken aan vaccins. En: de langdurige wereldwijde sociaaleconomische gevolgen98 - Dr. Ngozi's strijd tegen het virus126 - De kracht van hoger onderwijs108 - De universiteiten willen weer voluit aan de slag***Tijdlijn00:00:00 – Intro en deel 100:29:26 – Deel 201:21:26 – Uitro01:21:55 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Na de ongebruikelijke wederwaardigheden van ‘Verkennersgate’, ‘Functie elders’ en het haperend geheugen van Mark Rutte lijkt de kabinetsformatie in wel zéér gebaande paden terechtgekomen. Hij was in 1972 al betrokken bij zo’n formatie en ook in 2021 mag Herman Tjeenk Willink (inmiddels 79) weer de mat op, nu als informateur. En ook dat bepaald niet voor het eerst.In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen duiken Jaap Jansen en PG Kroeger in de geschiedenis, zeden en gewoonten van kabinetsformaties. Wat zijn de ‘gouwe ouwen’ onder de vaste, vaak vrome voornemens van de partijen als dat onderhandelingsspel begint? Hoe is de soms rauwe werkelijkheid? En wat is de geijkte werkwijze van de doorgewinterde Tjeenk Willink om het zaakje uiteindelijk toch weer op zijn pootjes terecht te laten komen?Wat zeggen de ambities van de Haagse politiek en de Kamerfracties ten aanzien van meer openheid, transparantie, dualisme en ruimte voor het debat nu eigenlijk echt? Hoe gaat juist deze informateur daar al decennia mee om en welke gebeurtenissen en verrassingen uit eerdere kabinetsformaties zouden nu weleens kunnen opduiken?PG noteert vanuit de parlementaire historie vijf klassieke wensen en ambities waarmee formaties altijd weer van start gaan. Allereerst wil men elke keer dan toch echt een ‘akkoord op hoofdlijnen’ sluiten, ‘niet dichtgespijkerd’ en graag ook ‘bondig’, als triomf van dualisme. Met een hoofdrol voor de Tweede Kamer in plaats van vermaledijd ‘Torentjesoverleg’. Maar ja, wat zijn eigenlijk ‘hoofdlijnen’ en wie bepaalt dat? Een tweede ‘gouw ouwe’ is de wens door beknopte afspraken met veel visie om zo optimaal ruimte voor debat mogelijk te maken. Maar ja, ruimte voor wie dan en voor welke onderwerpen? Wat als al die ruimte oppositiefracties of de Eerste Kamer dan al snel heel veel gelegenheid biedt om elk mooi plan van de coalitie lam te leggen en ‘Brussel’ vervolgens de kansen levert stevig in te vullen wat Nederland binnen de Europese Unie nog moet doen?Zulke obstakels en risico’s leveren ook vaste waarden op van staatkundige zuiverheid als het benadrukken dat toch eerst ‘de inhoud’ voorop moet staan en openheid voor alles gaat. Dat laatste punt onderstreepte de Kamer zelfs extra door een motie-Wilders/Eerdmans aan te nemen. Tjeenk Willink maakte daar tegenover de pers meteen hoofs maar helder korte metten mee.Veel gehoord is ook de herhaalde wens in een kabinet de ruimte voor nieuwe bewindslieden en hun eigen profiel, expertise en goede afstemming met de samenleving en ‘het veld’ veel meer reliëf te geven. Maar dat moet het parlement dan wel zelf willen en ook concreet organiseren. Jaap en PG laten zien hoe de nieuwe Kamervoorzitter hier veel kan leren van haar collega in het Europees Parlement en de formateur veel van Europese-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Op dit punt is de EU ons land ver vooruit in inhoudelijke openheid en diepgang van debat.Intussen is de informateur aan de slag. Jaap en PG laten horen hoe juist hij in 1985 al vlijmscherp de grote thema’s en dilemma’s schetste waar overheden en politiek voor staan en die vandaag de dag door onder anderen Pieter Omtzigt indringend zijn geagendeerd. Omdat zijn werkwijze voor Betrouwbare Bronnen geen geheimen kent is meteen helder dat hij voor een kernachtig akkoord op de inhoud eigenlijk alle bouwstenen en ‘hoofdlijnen’ al klaar heeft staan.Opmerkelijk is dat hij al veel eerder als informateur aan Koningin Beatrix zelf precies dát adviseerde wat hij nu zonder tussenkomst van de Majesteit ter hand heeft genomen. De Wim Kok van 1994 – die zélf alvast een conceptakkoord ging schrijven - kon in 2021 wel eens Herman Tjeenk Willink zelf zijn.Omdat hij bijna achteloos liet blijken nu vooral de inhoudelijke, programmatische eensgezindheid voor samenwerking te gaan onderzoeken en formuleren, is ook ineens helder dat hij zich niet verplicht acht een coalitie van tenminste 76 zetels in de Kamer te helpen smeden. Andere vormen van politieke allianties zijn evengoed denkbaar. De rapportage van de informateur kan wel eens uiterst verrassend worden.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenBijlage bij eindverslag informateur Tjeenk Willink - Over de uitvoerbaarheid en uitvoering van nieuw beleid (2017)Pieter Omtzigt – Een nieuw sociaal contractCarla van Baalen, Alexander van Kessel - Kabinetsformaties 1977-2012Website kabinetsformatie 2021***Verder kijkenIntegrale persconferentie van informateur Tjeenk Willink van 7 april 2021***Verder luisteren181 - Voor nieuwe Kamerleden en bewindslieden: lessen uit de politieke praktijk van Jet Bussemaker180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs

Nu de kabinetsformatie met horten en stoten begonnen is, is de tijd rijp om vooruit te kijken naar de grote thema’s voor een volgend kabinet. In deze coronacrisis met ongekende gevolgen voor gezondheid en welvaart zijn weinig onderwerpen zo actueel en zo complex als de zorg voor mensen en bescherming van hun gezondheid. Jaap Jansen en PG Kroeger praten daar in deze aflevering over met Jet Bussemaker, voormalig PvdA Tweede-Kamerlid, staatssecretaris van Volkgezondheid, Welzijn en Sport en minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.Welke lessen kan zij uit haar politieke ervaring doorgeven aan de 69 nieuw aangetreden Tweede-Kamerleden en de nieuwe bewindslieden die over enige tijd hun opwachting maken?Ze is hoogleraar beleid, wetenschap en maatschappelijke impact aan de Universiteit Leiden en voorzitter van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving. Onlangs publiceerde ze het boek ‘Ministerie van Verbeelding. Idealen en de politieke praktijk.’ Een sleutelervaring is het afschaffen van de ‘vijf minuten registratie’ in de thuiszorg. Ruim tien jaar nadat ze daarvoor tekende, hoorde ze Hugo de Jonge op de radio aankondigen dat hij van die registratie af wilde. Ze moest even in haar arm knijpen: “Hè? Heb ik dat niet al gedaan?” De stroperigheid is groot in Den Haag.Bussemaker kijkt met veel begrip en compassie naar bewindslieden uit Rutte III zoals Bruno Bruins, Hugo de Jonge, Martin van Rijn en Tamara van Ark. Maar ze kan ook met kritische afstand kijken naar hun beleid. Uit haar ervaringen blijkt dat al te makkelijke slogans niet helpen. Waar heb je het bijvoorbeeld over als je pleit voor ‘minder marktwerking’? Het opnieuw ‘verstatelijken’ van de organisatie en toedeling van de zorg brengt ook veel nadelen terug, en bureaucratische systemen. Of mensen er vervolgens echt beter van worden en meer gerichte, doeltreffende zorg krijgen is nog maar de vraag. Een belangrijke les is dan ook dat gezondheid en beleid veel meer raken dan alleen medische handelingen en ‘patiënten’. Mensen worden niet alleen ziek van virussen of aandoeningen, maar ook van schuldproblemen, consumeren, werk en slechte leefomgeving. Bussemaker pleit voor een veelomvattender blik. Dat leidt tot een serie diepingrijpende ‘missies’: onderwerpen voor de toekomst waarmee een nieuw kabinet aan de slag kan.Jansen en Kroeger dagen haar tevens uit over het grote thema van het ‘cultuurbeleid’. De vele maatschappelijke controverses, worstelingen én verrijking rond vragen van migratie, demografie, multiculturele veranderingen en identiteit leidt tot de vraag ‘wie wij zijn’. Heeft Nederland trouwens - anders dan landen als Frankrijk en Duitsland – wel een eigen cultuurbeleid? Bussemaker komt met opmerkelijke verhalen en smakelijke details. Niet in het minst over misschien wel hét moment van haar ambtstermijn, de totaal onverwachte strijd over de aankoop van twee iconische portretten van de hand van Rembrandt: Marten en Oopjen.Ook denkt ze hardop na over de toekomst van ‘links’ en wat haar eigen Partij van de Arbeid na opnieuw een zwak verkiezingsresultaat moet doen. En hoe nu verder met de kabinetsformatie en met Mark Rutte?***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenJet Bussemaker – Ministerie van Verbeelding (Balans, 2021)Vrienden van de show maken kans op een exemplaar van het boek van Jet Bussemaker. Uitgeverij Balans stelt vijf exemplaren beschikbaar!Wil je meedingen, stuur dan een mailtje met je naam en postadres naar [email protected] Misschien heb je dan volgende week het boek al in huis!Bussemakers gelijk (ScienceGuide, 1 oktober 2015)***Verder luisteren180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwijnen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren154 - Watergezant Henk Ovink: 'Negentig procent van alle rampen in de wereld heeft met water te maken'***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:46 – Deel 100:44:37 – Deel 201:22:57 – Uitro01:23:49 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

De verkiezingen maakten de VVD met 34 zetels opnieuw veruit de grootste partij. Sigrid Kaag (D66) en Wopke Hoekstra (CDA) aasden op Het Torentje, maar het premierschap leek opnieuw verzekerd voor Mark Rutte. Na 'De Nacht van Witte Donderdag' is de vraag hoe vanzelfsprekend dat nog is.Toen uitkwam dat Rutte in de kabinetsformatie niet de waarheid had gesproken over zijn plannen met CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt ('functie elders') zegde Geert Wilders het vertrouwen in de minister-president op, gesteund door 72 Kamerleden.De coalitiepartners uit Rutte III hielden zich daarbij afzijdig. Zij deden iets van politiek grotere betekenis: met steun van de hele Kamer, uitgezonderd Ruttes eigen VVD, keurden zij het gedrag van de VVD-fractievoorzitter af. Hij werd hiermee de eenzaamste man van het Binnenhof. Krijgt 'Teflon-Mark', van wie elk probleem leek af te glijden, nu zijn vierde kabinet nog wel?In zijn maidenspeech omschreef Wopke Hoekstra de politieke situatie als 'chaos binnen de chaos'. Het debat daarover was in vele opzichten historisch. Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren in deze editie van Betrouwbare Bronnen waarom dit debat ontstond, wat daarin gebeurde, wat er niet gebeurde en hoe de politieke hoofdrolspelers het ervan afbrachten.Zij noteren liefst vijf redenen waardoor dit Kamerdebat parlementaire geschiedenis schreef. Volgens PG is sinds premier Jo Cals in de fameuze ‘Nacht van Schmelzer’ in 1966 geen minister-president zo de mist in gegaan in een bijeenkomst van de Kamer over een politieke crisis. Uniek is ook de collectieve ‘heiligverklaring’ van Pieter Omtzigt. Zelf zal hij daar thuis enigszins besmuikt en ongemakkelijk op hebben gereageerd, vermoeden Jaap en PG.De uitkomst van het debat lijkt ook uitzonderlijk, maar wie beter kijkt ziet dat dit helemaal niet zo exceptioneel is. Er zijn tenminste vier VVD-bewindslieden die in de voorbije decennia als ‘aangeschoten wild’ verder moesten. Twee bleven als vicepremier gewoon voortmodderen, twee moesten opstappen. En ook internationaal zijn debatten als deze niet ongebruikelijk. Kroeger vertelt over de ‘blackout’ van een verrassend vergeetachtige Helmut Kohl en over die ene jonge medewerker van Nixon die in een onbewaakt ogenblik de Watergate-commissie van Sam Ervin onthutste.Maar hoe kwam Mark Rutte aan zijn verdedigingslinie in dit debat ten aanzien van zijn ‘amnesie’ - zoals Sigrid Kaag dat noemde – rond de verwijzing naar Pieter Omtzigt tegenover de twee verkenners? PG wijst op de speech van Ronald Reagan over het onderzoek door de Tower Commissie naar de wapenleveranties aan Teheran, het Iran/Contraschandaal. Wat de vergeetachtige president op 4 maart 1987 vanuit het Oval Office zei klinkt precies zo door in het betoog van de premier, een kenner van presidentsbiografieën. “I told the American people I did not trade arms for hostages. My heart and my best intentions still tell me that's true, but the facts and the evidence tell me it is not.”Zoals elk historisch debat zorgt ook deze Nacht van Witte Donderdag voor begrippen, woorden en zegswijzen die we over 50 jaar nog zullen horen. PG poogt alvast een lijstje op te stellen. Dat gaat van ‘Via via’ en ‘Treinongeluk’ naar ‘Hier scheiden onze wegen’, ‘We staan voor aap’ en ‘Herstel van Vertrouwen’. Jaap stelt voor het aanstaande regeerakkoord dit laatste begrip als titel mee te geven. Omdat het een debat met meer maidenspeeches van fractieleiders dan ooit was, geven PG en Jaap ook hun eerste indrukken van presentatie en vernuft van de verschillende sprekers. En ze laten horen hoe Angela Merkel onlangs in een vergelijkbare situatie als Mark Rutte zichzelf op indrukwekkende wijze corrigeerde.De Kamer heeft zichzelf huiswerk meegegeven voor het Paasweekeinde. Betrouwbare Bronnen presenteert een vrouw en een man die geknipt zijn om juist nu de kabinetsformatie weer op het juiste spoor te brengen. PG adviseert de benoeming van informateur Mariëtte Hamer en Jaap die van Herman Tjeenk Willink. En zij geven een bron van nu zeer passende reflectie en meditatie op de ontstane ‘totale rotzooi’ (dixit Wopke Hoekstra) met een aria van Johann Sebastian Bach uit zijn Johannes Passion. ‘Erwäge’ zingt tenor Thomas Moser. “Overweeg, reflecteer.”***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenJaap Jansen – Het telefoonnummer dat nu uitkomst brengt (BNR, 1 april 2021)Alle voorheen geheime stukken uit de verkennersfase***Verder kijken14 uur debat in een kleine 4 minuten: een motie van afkeuring en Rutte door het stof (NOS, 2 april 2021President Reagan's Address to the Nation regarding the Tower Commission Report from the Oval Office, March 4, 1987Polygoon Journaal: De Lockheed affaire (1976)Kein Oster-Lockdown - Merkel bittet um Verzeihung (DW, 2021)J.S. Bach – Johannes Passion - Erwäge wie sein blutgefärbter Rücken***Verder luisteren179

De kabinetsformatie van 2021 schrijft meteen al parlementaire geschiedenis. Hij begon met voor het eerst twee verkenners en voor het eerst twee vrouwen: Annemarie Jorritsma en Kajsa Ollongren. Binnen een week vertrokken ze schielijk van het toneel, zonder hun opdracht te hebben afgerond. “Dit verdient niet de schoonheidsprijs”, zei Tweede-Kamervoorzitter en opdrachtgever Khadija Arib.In deze aflevering analyseren Jaap Jansen en PG Kroeger historie en achtergronden. Ze gaan met een politiek stofkammetje door de tekst van het dankzij een ANP-foto uitgelekte memo ‘Aandachtspunten 2e ronde VVD en D66’.Dat memo bevat veel meer pikanterie dan die ene opmerking van vier woorden over CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt. De twee zinsneden over CDA-fractievoorzitter Wopke Hoekstra zijn minstens zo opmerkelijk. Daarbij werden in de dagen na het uitlekken status, herkomst en betekenis van dat document eerder schimmiger dan helderder - juist door de pogingen het toe te lichten dan wel terzijde te schuiven.Jansen en Kroeger noteren een reeks onderwerpen waarover de Tweede Kamer in haar debat met de voormalige verkenners nog maar eens scherp en precies moet doorvragen, ook om de nieuwe twee verkenners – Tamara van Ark en Wouter Koolmees - meteen duidelijker richting te geven over hun feitelijke en van nature beperkte opdracht. Die vraagpunten betreffen zaken als het ‘persoonlijk contact van MR en SK’- oftewel Mark Rutte en Sigrid Kaag – met het CDA over ‘deelname kabinet’, de betekenis van het ‘aandachtspunt’ ten aanzien van ‘onderhandelingsstijl Hoekstra’, ‘positie Omtzigt’ uiteraard en bovenal de passage over een ‘nationaal herstelplan’ met de mysterieuze toevoeging ‘zie bijgevoegd overzicht’. Want de ex-verkenners wekken hiermee de suggestie dat er feitelijk al een document beschikbaar over zo’n herstelplan. Voor de Kamer is dat een nuttig document bij komende formatiegesprekken.We moeten tegelijkertijd alle opwinding ook relativeren. Heel vreemd is zo’n memo met aandachtspunten nu ook weer niet. En dat een verkenningsfase of zelfs een informatie na een hoop narigheid helemaal over moet is niet uitzonderlijk. Jaap en PG vertellen over twee verkenningsfasen uit de historie die Van Ark, Koolmees en de Kamer inspiratie kunnen bieden.Zo was er een in 1963 waarin een politieke sluipmoord op een zeer vooraanstaand Kamerlid werd gepleegd; een complot gesmeed op Paleis Soestdijk nota bene. En er was een verkenner die vaker optrad: Jan de Koning. ‘Het Eldorado van de rust’ noemde VVD-leider Ed Nijpels hem in 1986 – het jaar waarin het met die liberale leider niet goed afliep. Van De Koning zijn vele lessen te leren. Zijn werkwijze geldt nu als ‘de gouden standaard’ van wijs en effectief formeren.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenFormatiedagboeken BeelP.F. Maas - Kabinetsformaties 1959-1973Carla van Baalen en Alexander van Kessel (redactie) - Kabinetsformaties 1977-2012***Verder kijkenOllongren verlaat Tweede Kamer na positieve testRutte over geheime opmerking over CDA-Kamerlid OmtzigtArib: Dit verdient geen schoonheidsprijsVerkenners Van Ark en Koolmees over 'interne notititie'WNL op Zondag: Henk Kamp over de kabinetsformatie van 2021Polygoon Journaal: na negen weken een nieuw kabinet (1963)Andere Tijden: De VVD van Ed Nijpels (2007)***Verder luisteren177 - Kabinetsformatie 2021: Formeren is faseren, dus het begint met verkennen45 – De liefdesbrieven van Francois Mitterrand***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:42:47 – Deel 201:32:29 – Uitro01:33:08 – EindeLet op! Tussen minuut 26 en minuut 45 klinkt de aflevering (door een storing tijdens de opname) minder goed dan je van ons gewend bent. Maar gelukkig is het gesprek wel goed te volgen! See omnystudio.com/listener for privacy information.

Verkiezingen in Nederland zijn (net als Europa) ‘best belangrijk’. Maar voor ons als Europeanen en ook geopolitiek gezien zijn de Bondsdagverkiezingen op 26 september toch net even van groter gewicht. En dat ze historisch zijn, staat nu al vast. Want dit keer krijgt Duitsland na de verkiezingen een nieuwe bondskanselier, een opvolger van Angela Merkel. Betrouwbare Bronnen kijkt vooruit. Wie volgt haar na zestien jaar op in het Kanzleramt?Jaap Jansen en PG Kroeger schetsen portretten van vijf politici die zonder meer grote kans maken Merkel op te volgen en dus ook staatslieden als Konrad Adenauer, Willy Brandt, Helmut Schmidt en Helmut Kohl. Die kanshebber zijn vijf mannen (in deze tijd van de opmars van vrouwen aan de top best vreemd) uit vier verschillende partijen. En ze hebben een duidelijk, divers en soms verrassend profiel. Er zitten twee ‘bijna roomse priesters’ tussen, een romancier en filosoof, twee voormalige activisten uit radicaal-linkse hoek, twee zonen van migranten en vluchtelingen en er zijn nog meer verrassende dingen uit achtergrond, Werdegang en familiegeschiedenis van de kandidaten.De in deze aflevering geportretteerden zijn:-Armin Laschet, CDU-premier van de grootste deelstaat. Zoon uit een mijnwerkersgeslacht, de eerste die kon studeren, een gelovig katholiek die bonje kreeg met het episcopaat. Oud-lid van het Europees Parlement.-Markus Söder, chef van de Beierse CSU. Minister van alles en nu premier in München, man uit een opvallende minderheid, voorbeeld van een ‘GroenRechts’ vernieuwer.-Olaf Scholz, klassieke sociaaldemocraat. Hamburg, rode apparatsjik, minister op zware posten, collega van Wopke Hoekstra in de Eurogroep.-Winfried Kretschmann, eerste premier van ‘die Grüne’. Winnaar tot driemaal toe, kind van Vertriebene uit Oost-Pruisen.-Robert Habeck, Groene dichter. Man van ‘de Mosselvrede’ op het Wad, medialieveling, kinderboeken, Deense cultuur, Über-Realo.De SPD heeft Scholz al aangewezen en wil daarmee haar faam als partij van traditie en ‘safe pair of hands’ uit Hamburg (à la Helmut Schmidt’) nog eens profileren. De keuze voor een kandidaat voor ‘die Union’ van CDU en CSU en voor de Groenen is ook interessant als vingerwijzing voor de koers van hun partijen, want verkiezingsprogramma’s zijn er nog niet.Dit zijn de politieke verhoudingen in de peiling van Kantar/Emnid van 21 maart 2021.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show.Wilt u Betrouwbare Bronnen sponsoren of in de podcast adverteren? Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder kijkenAngela Merkel: Wie tickt die Bundeskanzlerin? | Galileo | ProSiebenArmin Laschet | The man who may succeed MerkelCDU-Parteitag: Bewerbungsrede von Armin Laschet (januar 2021)Markus Söder - Die CSU wird heute 75 (september 2020)Franz Josef Strauß - deutlich, deftig & direkt Teil 1"SPD und Kanzlerkandidat passen zusammen" - Olaf Scholz im tagesthemen-Interview (august 2020)Neujahrsansprache von Ministerpräsident Winfried Kretschmann (31 dezember 2020)Grünen-Vorsitzender Robert Habeck im ARD-Sommerinterview***Verder luisteren156 – 2020: een historisch jaar voor Europa en EU-voorzitter Angela Merkel111 - De onverwachte herrijzenis van Helmut Kohl – en van Truman, Merkel en Rutte42 - Merkels vertrouweling Elmar Brok: 40 jaar Europese geschiedenis***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:26 – Deel 100:51:22 – Deel 201:23:56 – Uitro01:24:33 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Formeren is faseren, zegt oud-informateur Herman Tjeenk Willink altijd. De kabinetsformatie van 2021 begint heel klassiek: met verkennen. En ook met een primeur: twee verkenners, twee (ex-)vicepremiers, twee liberalen, twee vrouwen.Wat gaan zij doen? Wat is een verkenner? Waarom is die er? Wat kunnen de twee verkenners Annemarie Jorritsma en Kajsa Ollongren van 2021 leren van de belevenissen, blunders en successen van hun voorgangers?Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in de historie van kabinetsformaties tijdens de hopeloze toestanden onder Willem III, via de eigenzinnigheden van Beatrix tot de rol van Khadija Arib als plaatsvervangend-koningin. Er blijken allerlei redenen te zijn om een formatie te beginnen met een verkenner. Twee daarvan zijn zó relevant voor de actualiteit van nu, dat ze meteen in deze aflevering al worden uitgediept.De eerste reden: de verkiezingsuitslag is dermate onpeilbaar en roept meer vragen op dan helderheid, dat eerst maar eens zorgvuldig afgepeld moet worden hoe en wat en wie en wanneer.De tweede reden: de verkiezingsuitslag bevat een dusdanige blokkade voor het trekken van eerste, heldere conclusies, dat dit obstakel eerst uit de weg geruimd moet worden. Doet een van deze twee situaties zich voor, dan is de route van een verkenner bijna onvermijdelijk.PG en Jaap roepen bij dat eerste verkennerstype twee bekende namen in herinnering: Uri Rosenthal en Piet Hein Donner. Beiden moesten in zeer ingewikkelde situaties een pad vrij hakken door de Haagse jungle. Dat deden ze op heel verschillende manieren en bij beide komen we in hun verkennersfase de naam van Maxime Verhagen tegen als vlijmscherpe en sluwe sleutelfiguur. Jorritsma en Ollongren kunnen daar veel van leren. Wat ze vooral niet moeten doen – omdat het dan net zo fout gaat als in 2010 – en waar ze heel goed op moeten letten, zodat het tot een vruchtbaar resultaat kan leiden.Ook het tweede verkennerstype kwam al eerder in de parlementaire historie op het tapijt. Opmerkelijk genoeg waren het twee keer PvdA’ers die voor de bijna onmogelijke taak geplaatst werden een enorm obstakel voor een succesvolle formatie te laten ontploffen en versplinteren. De eerste was Jos van Kemenade die in 1982 volgens Ruud Lubbers ‘een volstrekt zinloze exercitie’ moest plegen. Er was toen alle ruimte voor een coalitie van de winnaars PvdA en VVD, maar zo’n ‘Paars kabinet avant la lettre’ kwam er niet. Heel apart was de opdracht die in 1994 verkenner Wim Kok kreeg en wie de Majesteit op dat idee gebracht had. Deze variant kan wel eens extra leerzaam blijken voor het liberale verkennersduo van 2021. ***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!*** Verder lezenCarla van Baalen, Alexander van Kessel - Kabinetsformaties 1977-2012 (Uitgeverij Boom)Remieg Aerts – Thorbecke wil het (Prometheus)Hubert Smeets – Hans van Mierlo, een wonderbaarlijk politicus (De Bezige Bij)*** Verder kijken Herman Tjeenk Willink in Buitenhof, 21 maart 2021Persconferentie verkenners Annemarie Jorritsma en Kajsa Ollongren (18 maart 2021)Uri Rosenthal wordt informateur (2010)Aflevering uit tv-serie Crisis met Uri Rosenthal: een virus! ***Verder luisteren176 – De verkiezingscampagne van 2021: onverwachte winnaars en verliezers161 - Hans van Mierlo, een politieke popster88 - Leven en werk van onderwijsvernieuwer Jos van Kemenade12 - Uri Rosenthal: hoe ik Mark Rutte omhoog hielp*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:20 – Deel 100:37:12 – Deel 201:14:25 – Uitro01:15:04 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Verkiezingsdag 17 maart 2021 werd toch nog een stuk spannender dan experts hadden durven voorspellen. Zelfs de opkomst hoger dan kenners hadden gevreesd. De kiezer kwam en zorgde voor een resultaat dat zorgde voor een reeks van onverwachte winnaars, verliezers, tegenvallers en meevallers.Jaap Jansen analyseert die feiten en cijfers, oorzaken en gevolgen met Roderik van Grieken van het Nederlands Debatinstituut en vaste ‘sidekick’ PG Kroeger.Ze kijken naar drie grote thema’s. Allereerst naar de fundamentele betekenis van de uitslag voor ‘wat Nederland en de Haagse politiek nu is geworden.’ 2021 lijkt het einde van een tijdperk: volgens PG een soort verhuizing van het Binnenhof naar het verre Zuiden. “We zijn een Italië geworden, een Belpaese aan de Noordzee.”Zowel de versnippering als de middelpuntvliedende krachten in het electorale landschap wijzen daar op. Van de vaste waarden en de politieke ankers in ons land sinds 1920 zijn slechts restanten en ruïnes over. Antipartijen, sectorale en regionale ‘ombudspolitiek’ dringen naar voren, maar ook wat Max Weber noemt, vormen van ‘charismatischer Herrschaft’ rond personen en hun eigenzinnige netwerken. Enerzijds maakt dit de regeerbaarheid ‘Italiaans lastig en instabiel’, anderzijds maakt het daar aan de Tiber premiers van het type Conte en Draghi bijna nationale figuren die de steun van vrijwel alle partijen opeisen om drastische ingrepen door te kunnen duwen. In ons land is dat laatste nog niet het geval, maar Italië is wel heel dichtbij gekomen, stelt PG.Prestaties en flops van de verschillende partijen worden door Roderik van Grieken scherp bezien in zijn analyses van de debatten en de boodschappen die de lijsttrekkers hadden kunnen en moeten brengen. D66-lijsttrekker Sigrid Kaag nam grote risico’s die goed uitpakten. Ze reageerde goed op het retorisch vernuft waarmee Geert Wilders zowel haar als VVD-aanvoerder Mark Rutte onder druk probeerde te zetten. Van Grieken en Kroeger verwonderen zich daarbij nogal over het ontbreken of soms verdampen van grote, wezenlijke onderwerpen.Natuurlijk kijkt Kroeger als CDA-partijhistoricus daarbij met een extra kritisch oog naar de wederwaardigheden van CDA-lijsttrekker Wopke Hoekstra en het wak waarin de campagne van die partij leek te belanden. Van Grieken is tot zijn schrik bijna nog een stuk milder daarover dan de partijhistoricus.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder kijkenTerugblik campagneleiders in Nieuwspoort, 18 maart 2021Registratie van de uitvoering van de 'Matthäus passion' van Johann Sebastian Bach door het Amsterdam Baroque Orchestra & Choir o.l.v. Ton Koopman op 14 april 2005 in de Sint-Joriskerk in Amersfoort***Verder luisteren117 - Tien wetten die elke lijsttrekker zich moet inprenten165 - Verkiezingen 2021: succesvolle campagnestrategieën + tips voor lijsttrekkers166 - Verkiezingsdebatten: hoe je ze wint of verliest168 – De zeven geheimen van een succesvolle verkiezingscampagne171 - Epische Europese verkiezingstriomfen - Waar is Europa trouwens in de verkiezingscampagne van 2021?172 - Hogere overheidsuitgaven, lastenverzwaring bedrijven: opmerkelijke eensgezindheid bij verkiezingen 2021***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:31 – Deel 100:20:40 – Deel 201:18:16 – Deel 302:11:28 – Uitro02:12:00 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nadat Wopke Hoekstra met kritiek werd overladen over zijn plan om de WW te verhogen maar tegelijkertijd te maximeren op één jaar, benadrukt hij in deze aflevering van Betrouwbare Bronnen de sociale kant van zijn plannen en daarbij vooral de verschillen met de VVD van Mark Rutte. “Het verhaal, de richting en de koers van het CDA is fundamenteel verschillend van de VVD. We geloven allebei in eigen verantwoordelijkheid. Maar daar houdt het voor de VVD wel zo’n beetje op”, zegt hij in gesprek met Jaap Jansen.Hij vertelt over zijn plannen voor de komende kabinetsperiode. Hoekstra wil het roer overnemen van Mark Rutte en een kabinet vormen waaraan zo mogelijk VVD, CDA, D66 en ChristenUnie deelnemen. Daarnaast kijkt hij ook naar PvdA en SP. Een van zijn adviseurs hierbij is de vorige CDA-premier Jan Peter Balkenende.In de kabinetsformatie wil Hoekstra afspreken dat er een wet komt waarmee antidemocratische partijen verboden kunnen worden. Ook moet het begrotingsbeleid anders. In de praktijk is door opeenvolgende kabinetten te vaak een beleid gevoerd waardoor het effect van een economische crisis nog groter werd.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenCDA verkiezingsprogramma 2021Hoekstra’s New DealPieter Omtzigt – Een nieuw sociaal contract***Verder luisteren172 - Hogere overheidsuitgaven, lastenverzwaring bedrijven: opmerkelijke eensgezindheid bij verkiezingen 2021162 - Pieter Omtzigt over macht en tegenmacht79 - 'Nederland is nog steeds ziek': Hans Borstlap over zijn ingrijpende plannen voor de arbeidsmarkt36 - Wopke Hoekstra: De EU moet een geopolitieke machtsfactor worden32 - Churchill en Europa: de biografen Andrew Roberts en Felix Klos14 - Jan Peter Balkenende & Wopke Hoekstra: een nieuwe agenda voor Nederland en Europa***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:04:34 – Deel 100:11:43 – Deel 201:01:07 – Uitro01:01:45 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Regeren voelt als een spijkerbed, zegt Gert-Jan Segers, lijsttrekker van de ChristenUnie, in gesprek met Jaap Jansen. Toch wil zijn partij na de verkiezingen opnieuw een bijdrage leveren. Maar de prijs daarvoor wordt wel hoger dan de vorige keer, waarschuwt hij.Er moet een ‘hervormingskabinet’ komen, zegt Segers. Hij is beducht voor de koers van het CDA onder de nieuwe leider Wopke Hoekstra, die wil bezuinigen op de ww-uitkering, medisch specialisten hun ‘goudgerande regelingen’ wil laten behouden en het minimumloon niet wil verhogen. “Buitengewoon onverstandig. Niet doen”, waarschuwt hij het CDA, dat tot zijn spijt onder Hoekstra ook plotseling afziet van het plan van CDA-Kamerlid Anne Kuik om prostitutie te verbieden.In het gesprek uit Segers ook zijn twijfels over D66, met wie zijn partij de afgelopen jaren eveneens regeerde. En hij vraagt zich af of GroenLinks wel écht regeringsverantwoordelijkheid wil dragen. “Als het spannend wordt, zie ik bij GroenLinks de neiging om weg te lopen. En als wij dan compromissen sluiten, is het voor mij wel eens lastig om in de Kamer naar Jesse Klavers bijtende kritiek te luisteren. Dan denk ik: ja gast, had het zelf gedaan!”*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!*** Verder lezenChristenUnie verkiezingsprogramma 2021De resultaten van de ChristenUnie in het kabinet Rutte IIIHelft kerkgangers stemt niet op een christelijke partij***Verder luisteren171 - Waar is 'Europa' in de verkiezingscampagne van 2021?79 - 'Nederland is nog steeds ziek': Hans Borstlap over zijn ingrijpende plannen voor de arbeidsmarkt66 - Carola Schouten, Landbouwminister tussen boze boeren50 - PG Kroeger over de vrijheid van onderwijs21 - Gert-Jan Segers (ChristenUnie): 'Er gaat iets stuk in dit land'***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:05 – Deel 100:46:02 – Deel 201:16:20 – Uitro01:17:02 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In 2021 is Mark Rutte voor de vijfde keer lijsttrekker van de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie. Hij maakte de VVD de grootste fractie in de Tweede Kamer en sinds 2010 is hij de eerste liberale minister-president sinds Pieter Cort van der Linden een eeuw geleden.Geen wonder dat het beeld bestaat van een bijna griezelige almacht en onbeperkte vermogens tot sturen, besturen en winnen. Maar is dat wel zo? Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren de ontwikkeling van Rutte als aanvoerder en als liberaal politicus.De VVD en Rutte staan veel minder sterk dan oppervlakkige waarnemers zien. Eigenlijk haalden Ruttes liberalen alleen bij de verkiezingen van 2012 een klinkende overwinning en ook toen hijgde, net als in 2010, de PvdA Rutte in de nek. Vergeten lijkt hoe zwaar eigenlijk de nederlaag van de VVD was in 2017. Van een premierbonus was allesbehalve sprake.En zo zijn er meer opvallende kwetsbaarheden die Rutte zelf overigens als eerste zal erkennen. De partij heeft zo weinig leden dat het vinden van politiek personeel problematisch wordt. Het verloop onder bewindslieden en andere hooggeplaatsten is daarbij een opvallend fenomeen. En leeft nog altijd in de vrees dat de vroegere aanhang van Rita Verdonk zich en masse van de partij afkeert.Jaap en PG kijken daarom zeer precies naar de brieven die Rutte nu al meerdere keren naar de kiezers heeft gestuurd. Die over het vaasje bijvoorbeeld en ook de nieuwste: “Samen naar de eindstreep. En verder.” Voor de liefhebber van verfijnd politiek proza zijn die brieven een delicatesse. Want zij geven - soms onbedoeld - een bijzonder inkijkje in Ruttes denken en de VVD-strategie.Zo speelt de verbijstering van Emmanuel Macron over het Torentje (vroeger een conciërgewoning) evenzeer een rol als het structureel bedrijven van 'ombudspolitiek' naar het bedrijfsleven: de belastingdruk voor grote bedrijven is in tien jaar met een kwart gedaald. Verrassend is daarbij de draai van 180 graden die Rutte maakte ten opzichte van zijn eigen beginselverklaring uit 2008. Daarin pleitte hij voor een kleine staat met een beperkt aantal taken. Het verkiezingsprogramma 2021 benadrukt de noodzaak van een sterke overheid.Rutte is een behendige manager, die zich altijd aanpast aan de omstandigheden. Hij kan met iedereen omdat hij niemand iets belooft.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenVVD beginselverklaring (2008)VVD verkiezingsprogramma (2021)Peter Kanne - Kan de VVD de verkiezingen van 2021 verliezen?Brief Mark Rutte - Samen naar de eindstreep. En verder (2021)Brief Mark Rutte - Beste Nederlanders (2018)Jaap Jansen - De leegte rond Mark Rutte als risico voor de VVD (2021)***Verder kijkenTussen Kunst en Vaas met Mark Rutte en Erica TerpstraVVD - Waarom wij in de politiek zittenHans Wiegel - Sinterklaas, daar zit-ie!Wiegel over opkomst BaudetDans le bureau de Mark Rutte, Premier ministre des Pays-BasMark Rutte - "Ja, dit is een kras"Mark Rutte - Een land wat in de kern diep socialistisch isMark Rutte - "Als ik vertrek uit politiek, ga ik onderwijs in"***Verder luisteren118 - Peter Hein van Mulligen: ‘Het gaat hartstikke goed met Nederland, wie anders beweert heeft de feiten tegen’52 - Gerry van der List waarschuwt fletse VVD: Wacht Rutte het lot van Balkenende?41 - Klaas Dijkhoff over VVD, coalitie en FVD32 - Frits Bolkestein over Thierry Baudet en de VVD 28 - Eerste-Kamervoorzitter Ankie Broekers-Knol waarschuwt17 - PG Kroeger looft het poldermodel (over het vaasje van Rutte) 12 - Uri Rosenthal: hoe ik Mark Rutte omhoog hielp***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:23 – Deel 101:10:13 – Deel 201:32:56 – Uitro01:33:37 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op 1 maart 2021 publiceerden het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving hun ‘doorrekeningen’ van de verkiezingsprogramma’s. Wat is dat, zo’n doorrekening en hoe belangrijk is die? Kun je er ook kritische kanttekeningen bij zetten?In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen praat Jaap Jansen met econoom en bestuurskundige Wimar Bolhuis. Hij kent als geen ander de Haagse binnenwereld van politiek, bestuur en rekenmodellen. In 2017 schreef hij een boek over de doorrekeningen: De rekenmeesters van de politiek. En daarna Elke formatie faalt, verkiezingsbeloftes die nooit worden waargemaakt – gebaseerd op zijn proefschrift, waarover hij te gast was in Betrouwbare Bronnen 7. Jaap neemt met hem het systeem van die berekeningen door, de waarde ervan en kritiek die in het verleden (bijvoorbeeld door Pim Fortuyn) en nu (bijvoorbeeld door Pieter Omtzigt) geuit is op ‘regeren op basis van rekenmodellen’.De ‘Keuzes in kaart’ van dit jaar zijn bijzonder. De coronacrisis zorgt voor een omslag. Partijen willen vaak lagere lasten voor huishoudens en hogere lasten voor bedrijven, maar dit keer komt die wens wel zeer pregnant tot uiting. Er is een algemene wens om de overheid meer te laten doen en dus de collectieve lasten te laten oplopen. Ook meestal zuinige partijen als VVD en CDA kiezen daar nu voor.Joop den Uyl, PvdA-premier in de jaren ’70 toen de overheidsuitgaven fors opliepen, zou zich thuis voelen bij de richting die de meeste politieke partijen nu gaan, beaamt Bolhuis. “Forse verhoging van overheidsuitgaven en stevige verzwaring van de lasten voor het bedrijfsleven, dat zie je vaak na grote crisissen. Het effect van het coronavirus is te vergelijken met een grote oorlog. Dan gaat de politiek investeren.”Ook al waarschuwen VVD-lijsttrekker Mark Rutte en CDA-lijsttrekker Wopke Hoekstra – de premier en de minister van Financiën – elkaar dat er geen ‘free lunch’ is en dat er ooit weer moet worden bezuinigd, Bolhuis denkt dat dit in de komende kabinetsperiode niet gaat gebeuren.De kabinetsformatie gaat wel weer – zoals meestal in ons land – ‘maanden duren’. Want hoewel de richting van het beleid waarvoor de verschillende partijen opteren vergelijkbaar is, er blijven genoeg pregnante verschillen. Vooral tussen VVD en CDA aan de ene kant en GroenLinks, SP en PvdA aan de andere kant, met D66 ertussenin.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenKeuzes in Kaart 2022-2025 (CPB, 2021)Analyse leefomgevingseffecten verkiezingsprogramma's 2021-2025 (PBL, 2021)Website Wimar BolhuisWimar Bolhuis - De rekenmeesters van de politiek (Van Gennep 2017)Wimar Bolhuis – Elke formatie faalt (Brooklyn, 2018)Pieter Omtzigt - Modellen regeren Den Haag (februari 2021)***Verder kijkenPerspresentatie CPB en PBL, 1 maart 2021, Nieuwspoort Den Haag***Verder luisteren125 - Wouter Koolmees, minister van Sociale Zaken in de coronacrisis07 - Wimar Bolhuis over leugentjes in verkiezingsprogramma's***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:00 – deel 1 (Hoe gaat het CPB te werk)00:41:32 – deel 2 (Keuzes in kaart 2021)01:14:11 – Uitro01:15:21 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De campagne voor de Tweede-Kamerverkiezingen 2021 gaat over van alles. De FvD-lijsttrekker agendeert de juridische houdbaarheid van een tribunaal tegen massamoordenaars van 75 jaar geleden. De VVD-lijsttrekker stuurt een brief. De PvdA-lijsttrekker prijst de waarde van carnaval. De CDA-lijsttrekker rijdt bijna in een wak. En die van GroenLinks ziet zijn voorstel voor een linkse alliantie meteen de prullenbak in verdwijnen.Maar gaat deze verkiezingscampagne ook nog écht ergens over: iets van inhoud en perspectief voor ons land en de mensen voor de komende jaren van een hopelijk krachtig, doelgericht herstel uit de crisis?Het is niet zo dat er in het huidige politieke klimaat geen onderwerpen zijn waar ons land zich nadrukkelijk over zouden kunnen buigen. Een komend kabinet staat voor een reeks diepingrijpende vragen en beslissingen waar de lijsttrekkers de kiezers toch wel in zouden mogen meenemen.Jaap Jansen en PG Kroeger brengen die vragen in kaart en laten zien dat die nu al bovenaan de urgentielijst staan van de Europese Unie, de NAVO en andere samenwerkingsverbanden waarin Nederland een belangijke rol speelt. Want Europese politiek is allang binnenlandse politiek en Brussel hoort bij Binnenhof en Buitenhof.Zo gaat de EU al in mei 2021 een ‘Europese Gezondheidsunie’ in de steigers zetten, als wezenlijk onderdeel van de sociale pijler van de Unie. Mede naar aanleiding van de coronapandemie zet Europa stappen vooruit in betere en krachtiger samenwerking. Wat gaat Nederland hier doen? Welke perspectieven presenteren de lijsttrekkers hier?De lange termijn verkenning door minister Ank Bijleveld voor grote investeringen in de defensie staat bij de NAVO hoog op de agenda. Ook de nieuwe Amerikaanse president Joe Biden wil met de bondgenoten meer en doeltreffender investeren en de lidstaten voorbereiden op hybride oorlogvoering inclusief cyberwar en ontwikkelingen in de ruimte. Wat gaat Nederland hier concreet doen? Welke begrotingsplannen hebben de lijsttrekkers hier?Wat gaan we doen om onze data en digitale burgerrechten te beschermen in tijden van elektronische manipulaties en fakenews? Hoe gaat Nederland zijn handelsbelangen, industrie en topkennis versterken in de ontwikkeling van ‘een geopolitiek Europa’? Gebruiken we daarvoor ook dat ‘Wopkefonds’?Hoe trekken we lessen uit Brexit en hoe gaan we de nieuwe, waarschijnlijk toonaangevende rol van de nieuwe Italiaanse premier Mario Draghi – later dit jaar G20-voorzitter - slim en effectief beïnvloeden?Maar Europa biedt de lijsttrekkers en hun partijen nog veel meer inspiratie, als ze dat willen. PG behandelt een reeks epische electorale triomfen uit de geschiedenis en het recente verleden. Daaruit zijn vele lessen te trekken voor de periode die de partijen nog rest tot 17 maart.Hoe juist de Griekse premier Kyriakos Mitsotakis in heel Europa respect en thuis veel stemmen wist te winnen. Hoe Charles de Gaulle zichzelf president maakte ‘langs legale weg’. Hoe Margaret Thatcher met dank aan de ene Latijnse tiran de andere militair vernederde en zowel een radicaal-links Labour als de nieuwe Liberaal-Democraten schaakmat zette. Hoe de Duitse ‘Willy Wahl’ van Willy Brandt verliep en hoe de president van Roemenië Klaus Johannis een Europees icoon van de rechtsstaat, fatsoenlijk bewind en samenwerking werd. Ook Boekarest kan het Binnenhof nog iets leren, kortom.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk, via [email protected]***Verder kijkenParis, De Gaulle speaks (British Pathë, 1958)De Gaulle, Conférence de presse du 19 mai 19581972: Die wilden 70er – Mehr Demokratie wagen1969-10-28 - Willy Brandt - Wir wollen mehr Demokratie wagenRainer Barzel - Misstrauensvotum 1972Margaret Thatcher, Political Broadcast 1983Donizetti, Anna Bolena (Nelly Miricioiu) - Mongomery, Contertgebouw Amsterdam 14 december 1989 ***Verder luisteren158 - Aan zee is een land nooit klein: EU-voorzitter Portugal141 – Hans Vijlbrief: een nieuwe relatie overheid-burger in de strijd tegen het populisme139 - Ank Bijleveld en haar nieuwe Defensievisie: Europa moet zichzelf militair kunnen verdedigen124 - 95 jaar Jacques Delors085 - Gert Jan Koopman, directeur-generaal EU-begroting***Tijdlijn00:00:00 – Intro (Met nieuwe Vrienden van de Show)00:01:02 – Deel 1 (Waar is Europa in deze verkiezingscampagne?)00:24:15 – Deel 2 (Politieke geschiedenis)01:28:35 – Uitro (Met enkele mails van luisteraars)01:30:55 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de verkiezingscampagne van 2021 doet zich iets bijzonders voor. De vier partijen ter linkerzijde D66, GroenLinks, SP en PvdA kiezen allemaal een eigen positie en daardoor de facto geen van allen voor de vorming van een progressief blok tegenover met name de dominante liberale stroming en het premierschap van VVD-lijsttrekker Mark Rutte. Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren de verschillende opstellingen in de actualiteit en leggen verbindingen met het verleden van de linkse en progressieve stroming in Nederland en verwante democratische landen.De opstelling ter linkerzijde is opmerkelijk. Sigrid Kaag van D66 wil ‘nieuw leiderschap’ in plaats van dat van Rutte, maar blokkeert een bundeling van centrumlinks waarin haar partij als in de peilingen nog net de grootste groepering Kaag zelf als kandidaat-premier zou kunnen presenteren. SP-lijsttrekker Lilian Marijnissen lonkt dan weer nadrukkelijk naar het CDA, net als haar vader Jan Marijnissen in juli 2012 tijdens een lange nachtelijke sessie met Pieter Omtzigt. PG onthult hoe in die hete, zomerse avond in een Haags steegje aan de tafel van een morsig eethuisje een regeerakkoord op hoofdlijnen voor een kabinet van SP en CDA geschetst werd en waarbij de chef van de socialisten best bereid was de VVD als ‘Dritte im Bunde’ te betrekken. Alles bleek bespreekbaar als de PvdA maar in de greppel gereden kon worden.Jesse Klaver van GroenLinks hoopt dan weer op een herneming van de pogingen tot een soort ‘Paars-plus’ waarover het heel even ging in de kabinetsformatie van 2010, toen uiteindelijk via een gedoogconstructie Geert Wilders op rechts een vinger in de pap kreeg. Klaver pleit voor 'Keerpunt 21' - naar het voorbeeld van Keerpunt 1972 van Joop den Uyl, Hans van Mierlo en Bas de Gaay Fortman - maar krijgt hierbij het lid op de neus van zowel de sociaal-liberalen als de socialisten. Opmerkelijk stil daarbij is de PvdA van de nieuwe leider Lilianne Ploumen, want die waagt het niet om de kiezer van 2021 ‘het eerlijke verhaal’ à la Dierderik Samsom te vertellen dat zij eigenlijk wel een nieuwe versie van Rutte II zouden willen.Jaap Jansen en PG Kroeger ter verklaring van deze opmerkelijke verwarring te verklaren in het verleden van de pogingen tot bundeling van partijen ter linkerzijde. Het ‘Morgenrood’ wilde maar zelden echt gaan gloren. Niet alleen in Nederland trouwens. De neiging tot theoretische en ideologische scherpslijperij zat er al vroeg in. Van Ferdinand Domela Nieuwenhuis en Pieter Jelles Troelstra tot Gramsci, Kautsky en Bernstein. De Weimar Republiek ging erdoor tenonder en de wederzijdse afkeer tussen PvdA en CPN en later ook de afsplitsing van de PSP was episch. Men schold bijna feller op elkaar dan op het grootkapitaal en de ‘Roomsche reactie’.Daaronder verscholen liggen dikke lagen van culturele, filosofische en politieke. Links heeft altijd innerlijke contradicties gekend die je in de actuele discussies weer boven ziet komen. Was men internationalistisch of vooral nationaal gericht? Was men van het volkse of van de volksverheffing? Was men voor de goed belegde boterham of voor de zuivere identiteit? Was links er voor de zekerheid van ‘de gewone man’ of voor innovatieve vernieuwingen in economie, cultuur en samenleving? Moest men Joop den Uyl volgen met zijn encyclopedische kennis van poëzie en letterkunde of moest men desnoods Job Cohen dwingen de polonaise te doen in een tv-show? Waren progressieven nu toch meer van ‘de Zaterdagmatinee’ of van André van Duin? Was het toeval dat de CPN zeezender Radio Veronica wel wilde helpen, terwijl de PvdA juist alles ondernam om de publieke omroep te beschermen door die ‘piraat’ de nek om te draaien?***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Word ook vriend! (er komen ook steeds meer vriendinnen trouwens)Betrouwbare Bronnen wordt uitgegeven door Dag en Nacht Media. Heb je interesse om te adverteren in deze podcast? Neem dan contact op met Dag en Nacht Media via [email protected]***Verder lezenJesse Klaver - Keerpunt 21, pleidooi voor progressieve samenwerking (2021)Motie GroenLinks-congres 14 maart 2020Verkiezingsprogramma PvdA, D66 en PPR: Keerpunt ’72 (1972)Peter Kanne - Fusie tussen GroenLinks en PvdA kan sterke, brede partij opleveren (I & O Research, 2020)Matthijs Rooduijn - Wat wil de linkse kiezer? (Stuk Rood Vlees, 2015)Pieter Gerrit Kroeger - Tand des tijds, het CDA in de nieuwe eeuw (Prometheus, 2020)***Verder kijkenVerkiezingen 1972 met oa Hans van Mierlo en Joop den UylWilleke Alberti, Gerard Cox en anderen - Waarom stemmen wij Den Uyl? (1977) Den Uyl reciteert Bertolt Brecht in de Tweede Kamer (1986)Job Cohen in de polonaise (Koffietijd, 2010)Diederik Samsom over linkse samenwerking (2016)Tolhuistuin, 2020 - Aankondiging linkse samenwerking door Klaver, Marijnissen en Asscher***Verder luisteren167 - Lilian Marijnissen: 'Alleen met een grote SP verandert er echt wat'161 - Hans van Mierlo, een politieke popster157 - 2021: het j

Op 22 februari bestaat de Partij voor de Vrijheid, de PVV van Geert Wilders, vijftien jaar. In 2006 deed de partij voor het eerst als lijst mee aan de Tweede-Kamerverkiezingen.In 2017 werd de PVV in Kamerzetels de tweede partij van Nederland. Al die jaren is ze herkenbaar aan een potpourri van gouwe ouwe teksten en een stijl en presentatie die haar scherp onderscheidt van alle andere partijen.Jaap Jansen en PG Kroeger portretteren de partij, haar historie, haar achterban, politiek, aanpak en haar toekomstperspectief.“Doe bis unne kuusj!” Dat klonk ooit in de Kamer uit het regeringsvak naar Wilders toen hij voor de zoveelste keer het kabinet ‘een ramp voor Nederland’ had genoemd. Een streekgenoot uit het kabinet geselde de PVV-leider en gaf blijk van respect voor diens vakmanschap in het parlementaire ambacht. Jaap Jansen en PG Kroeger vertellen niet alleen wat ‘unne kuusj’ is, zij analyseren ook haar geschiedenis en ontleden misverstanden en legendevorming.Zo blijkt dat de PVV juist geen ‘LPF 2.0’ is en ook geen groep die kan claimen een brede volkspartij te zijn. De kiezers van de PVV zijn wel duidelijk herkenbaar. Zowel wat betreft maatschappelijk profiel als herkomst en lokale wortels.De PVV’er blijkt gevoelig voor codes van nostalgie en een romantische blik op de gouden jaren die nu juist volgens Pim Fortuyn ‘puinhopen’ waren. Ook zij die hem nog steeds vereren en zeggen te missen geloven inmiddels precies het omgekeerde van het betoog van de LPF-aanvoerder.De PVV is anders dan anderen dankzij twee essentiële factoren, analyseert PG Kroeger. Wilders combineert grote parlementaire kwaliteiten met herhaaldelijke zelfvernietiging om steeds te kunnen herbeginnen. Wat Wilders binnen zijn VVD moest ondergaan van 2002 tot 2004 bepaalt tot vandaag wat hij doet met zijn partij en zijn politieke omgeving. Het verklaart waarom het gedogen van het kabinet Rutte I (2010-2012) zo’n sof bleek en de PVV bijna verwoestte. Dit verklaart ook waarom de zware nederlagen in 2019 bij de verkiezingen voor Provinciale Staten, gemeenteraden en het Europees Parlement een groot voordeel bleken voor Wilders als PVV-chef. Sindsdien kon hij alle andere populisten moeiteloos wegspelen en in het ravijn laten storten. Zijn beste bondgenoten daarbij bleken Henk Krol en Henk Otten.Ook belangrijk om te weten: Wilders meent het allemaal echt. Het is geen act, geen toneelstukje dat hij opvoert. Voor hem is niemand onmisbaar. Hij houdt iedereen in de PVV onzeker en afhankelijk van zijn obsessies, nukken en grillen. Op één na: Dion Graus. PG vertelt wat het merkwaardige geheim is van hun symbiotische relatie. Volgens hem zal de PVV op nationaal niveau nooit meer meeregeren, maar als het even kan juist wel in Limburg. Zo wil hij greep houden op die regio en haar politieke elite om hen blijvend te kunnen vernederen. En ondertussen tikt de tijdbom door.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Help Betrouwbare Bronnen duurzaam mogelijk te maken!Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Vraag aan Flip Kylian Adams hoe dat werkt: [email protected]***Verder lezenVerkiezingsprogramma PVV (2021)Brief VVD-fractievoorzitter Mark Rutte aan Herman Tjeenk Willink (2017)Brief CDA-fractievoorzitter Sybrand Buma aan Herman Tjeenk Willink (2017)***Verder kijkenGeert Wilders trapt PVV-campagne af in Spijkenisse (NOS, 2017)Audience to Trump: Lock her up (2017)PVV aanhang scandeert: minder Marokkanen (NOS, 2014)Geert Wilders: 'Islam gevaarlijker dan nazisme'Nieuwsuur 03 10 2019 PVV Eerste-Kamerlid Marjolein Faber: "Mijn tweet klopt"Wilders: Zwarte Piet moet 'zo zwart als roet' blijven (RTL Nieuws 2014)Dion Graus denkt dat hij wordt afgeluisterdWilders tegen Baudet - 'Het is altijd goed als u een keer gaat nadenken'Kamerleden van de coalitie Rutte III ontlopen een stemmingBotsing Wilders en Buma: als de politie thuis je Koran weg komt halen (RTL Nieuws 2016)***Verder luisteren48 - Wilders gewogen: Gerrit Voerman en Koen Vossen over de PVV152 - De 19e-eeuwse wortels van Forum voor Democratie145 - Forum voor Democratie en de alleenheerschappij van Thierry Baudet31 – Populisten tot mislukken gedoemd***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:17 – Deel 101:06:22 – Deel 201:46:50 – Uitro01:47:46 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De zoektocht naar de kiezer vereist nog veel meer klunen dan een Elfstedentocht, een verkiezingscampagne is schaatsen op dun ijs.Betrouwbare Bronnen gaf al ‘Tien wetten voor elke lijsttrekker’, de zes klassieke winnaar-strategieën en de onmisbare tips & trucs voor lijsttrekkersdebatten (zie hieronder bij ‘verder luisteren’). Actualiteit, historische wortels, blunders, successen en lessen voor kiezers en campagnemakers kwamen daarin samen.Maar wat is nu toch het geheim erachter? Wat maakt een campagne een doorslaand succes, een verrassing, meevaller of een ‘instant classic’ voor politieke junkies? Het haar van de lijsttrekker; een nieuwe bril? Veel geld? Michael Bloomberg bewees het tegendeel. Glimmende folders? Berlusconi ging ten onder. Jolige filmpjes? Hans Brusselmans verwoestte de SP in Europa.Jaap Jansen en PG Kroeger onthullen in deze editie ‘De zeven geheimen van een winnende verkiezingscampagne’. Wie werden ze briljant toegepast en bij wie liep het episch fout?Van het drijfzand van Elco Brinkman tot de brille van Harry Potter. Mitterrands rozen op de tombes in het Pantheon. Dat ene zinnetje van de Kanzlerin. Die eenvoudige vraag voor iedereen thuis door Ronald Reagan. De ‘slip of the tongue’ van Mitt Romney en die domme herhaling door Clinton. Dat filmpje uit 1984. Die leus van 1986. Die twee woorden van de PvdA en die ene zin van de CPN.Die zeven geheimen die in deze ruim twee uur durende podcast uit de doeken worden gedaan:1] Program, profiel en persoon als één geheel. Van het succes van Jan Marijnissen in 2006 tot een hopeloze Joop den Uyl bij André van Duin.2] Snap je kiezer. Van de bevrijde Rutte van 2012 tot de fatale ‘Donner Doctrine’ in het CDA.3] Kaap ‘the Big Mo!’ Van George Bush’ verrassing in Iowa in 1980 naar Wouter Bos in 2003.4] Heb dat éne ‘Haakje’. Van het zoete Reagan-filmpje naar ‘Laat Lubbers z’n karwei afmaken’.5] De nul houden. Van de rust van Joe Biden naar het onbenul van Rita Verdonk.6] Heb geluk! Van de knie van Nixon tot Balkenendes ‘Bosbelasting’.7] Wees klaar voor D-Day plus 1. Van Mitterrands rozen in Parijs tot de omhelzing door Mark Rutte van Diederik Samsom.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Vraag aan Flip Kylian Adams hoe dat werkt: [email protected]***Verder kijken (fragmenten hieruit hoor je in deze aflevering)The Big Mo, uit seizoen 7 van West WingFred Astaire and Ginger Rogers - Let's Call The Whole Thing OffDag '80, Hallo '81: André van Duin ontvangt gasten, onder wie Joop den Uyl (TROS 1981)Toespraak Jan Marijnissen, SP-verkiezingsavond Melkweg Amsterdam, 2006De Wouter Tapes (2007) 1/2De Wouter Tapes (2007) 2/2Ad Melkert (PvdA) en Jan Peter Balkenende (CDA) in debat over Pim Fortuyn, 2002Iowa Caucus History: 1980PvdA wint Europese verkiezingen 2019 (NOS)Ronald Reagan It's Morning In America 1984TV Duell 2013 Angela Merkel en Peer SteinbrückCarter vs. Reagan: The second 1980 presidential debateC’mon man: Biden’s consistent refrain to Trump at the final debateTrots op Nederland filmpjes 2010Andere Tijden: Onder onwezenlijke omstandigheden, de verkiezingsdag in 1977 (2002)President Obama Tours Areas Damaged by Hurricane Sandy (2012)Rutte wil Turkse minister tegenhouden (NOS, 2017)Rutte en Samsom over het regeerakkoord van Rutte II - Pauw en Witteman 2012 (VARA)President Trump's election night remarks (ABC, 2020)Investiture de François Mitterrand au Panthéon | Archive INA (mei 1981)Scene from Mussorgsky -- "Boris Godunov" (Mezzo)***Verder luisteren166 - Verkiezingsdebatten: hoe je ze wint of verliest165 - Verkiezingen 2021: succesvolle campagnestrategieën + tips voor lijsttrekkers164 - Dries van Agt 90 - Eigenzinnig politicus, paradijsvogel, wereldburger161 - Hans van Mierlo, een politieke popster153 - Het CDA en de tand des tijds142 - De smerigste verkiezingscampagnes in de Amerikaanse geschiedenis117 - Tien wetten die elke lijsttrekker zich moet inprenten***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:31 – Deel 100:49:22 – Deel 201:07:45 – Deel 301:15:32 – Deel 401:30:45 – Deel 501:41:00 – Deel 601:54:16 – Deel 702:15:03 – Uitro02:15:45 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eind 2017 trad Lilian Marijnissen aan als nieuwe leider van de Socialistische Partij. In 2021 is ze voor het eerst lijsttrekker. In 2019 verloor de partij bij de Statenverkiezingen de helft van haar zetels en ze verdween uit het Europees Parlement. Tegelijkertijd nemen steeds meer partijen – zelfs VVD, CDA en de werkgevers – plannen over waar de SP al jaren vergeefs voor pleitte. In Betrouwbare Bronnen waarschuwt Marijnissen dat alleen met een grote SP die dingen ook echt werkelijkheid kunnen worden. Zelfs de linkse vrienden van PvdA en GroenLinks vertrouwt ze dat niet toe, zegt ze tegen Jaap Jansen.Marijnissen maakt zich zorgen over de opkomst bij de verkiezingen van 17 maart. Omdat het afgelopen jaar in de politiek alleen maar over corona ging, heerst er nog geen gevoel van urgentie en gebeurt er in de peilingen nog niets. Daar moet verandering in komen, vindt ze. In vijf kwartier nemen ze de SP-plannen door en ook de verschillen met PvdA en GroenLinks.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Vraag aan Flip Kylian Adams hoe dat werkt: [email protected]*** Verder lezenStel een daad. Verkiezingsprogramma SP 2021‘Kosten Nationaal Zorgfonds: 4.000 euro per huishouden’Ondernemen voor brede welvaart, naar nieuw Rijnlands samenspel (VNO-NCW en MKB-Nederland, 2021)Boek: Lodewijk Asscher, de val van een politiek talent*** Verder kijken Profiel Jan Marijnissen (Jaap Jansen & Sven Kockelmann, KRO 2007)Jan Marijnissen: Hoe links ten onderging in de Nederlandse politiek (Bernard Hammelburg, 2018)***Verder luisterenBB 143 – Emile Roemer over arbeidsmigranten, het burgemeesterschap en de SPBB 125 - Wouter Koolmees, minister van Sociale Zaken in de coronacrisisBB 79 - 'Nederland is nog steeds ziek': Hans Borstlap over zijn ingrijpende plannen voor de arbeidsmarktBB 68 - De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerdeBB 6 - Sharon Gesthuizen over haar vertrek bij de SP*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:08:58 – Deel 100:21:02 – Deel 200:50:32 – Deel 301:18:09 – Uitro01:18:44 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Verkiezingsdebatten zijn de zuurstof van de democratie. Voor de lijsttrekkers en hun partijen hangt er veel van af. Een foutje kan het begin van het einde zijn, een slim antwoord een gamechanger.In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen praat Jaap Jansen twee uur lang met Roderik van Grieken, directeur van het Nederlands Debat Instituut. Hij weet hoe je een debat kan winnen of verliezen en was – net als Jaap – vaak betrokken bij de voorbereiding. Het blijkt nog niet zo gemakkelijk een goede debatstelling te bedenken. Soms verloopt een debatonderdeel precies zoals je het in een rollenspel hebt geoefend, soms gaat het héél anders. Ze bespreken de do’s en don’ts voor elk debat met tientallen voorbeelden van Mark Rutte, Pim Fortuyn, Jan Peter Balkenende, Wouter Bos, Emile Roemer, Lilian Marijnissen, Thierry Baudet, Geert Wilders, Diederik Samsom en vele anderen.Roderik van Grieken: “Mark Rutte is een soort Unox-worst: je weet wat je krijgt. En dat is en kwaliteit, dat wordt door heel veel mensen gewaardeerd. Alleen: als je hem zoals wij iedere dag volgen, dan word je er en beetje tureluurs van. Zeker na tien jaar premierschap. Lijsttrekkers als Sigrid Kaag en Wopke Hoekstra praten veel over ‘nieuw leiderschap’. Dat kan werken. Churchill won de Tweede-Wereldoorlog, iedereen waardeerde hem. Maar in 1945 werd hij keihard weggestemd. Niet omdat ze een hekel aan hem hadden, maar het gevoel was: we hebben nu wat nieuws nodig. Als je dát weet te raken, kun je de kiezer voor je winnen. Je ziet vaak dat er een slimme boodschap bedacht is, maar die moet dan wel passen bij de boodschapper. Job Cohen had een heel goed imago. Maar de verkiezingen van 2010 gingen over de economie waar hij niet diep in zat. Het PvdA-campagneteam prepte hem eindeloos met economische feitjes. Dat werkte niet. Hij werd er onzeker van. Rutte haalde meer zetels dan Cohen en kon aanspraak maken op het premierschap.”Op 8 februari vindt het eerste min of meer grote verkiezingsdebat plaats: het Noordelijk debat met lijsttrekkers en nummers 2 van de grote partijen, onder meer te zien op NPO Politiek.Belangrijke debatten die daarna op de rol staan:26 februari: Het Radio 1 debat28 februari: Het RTL debat, RTL-415 maart: EenVandaag, NPO 116 maart: NOS debat, NPO 1*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Vraag aan Flip Kylian Adams hoe dat werkt: [email protected]*** Verder lezenRoderik van Grieken – Een feest van de democratie (Bert Bakker, 2012)Website Nederlands Debat Instituut ***Verder kijken (debatten en fragmenten die in de podcast aan de orde komen)Former Vice President Dan Quayle misspells PotatoSenator, you're no Jack Kennedy"Kennedy vs. Nixon: The fourth 1960 presidential debateGemeenteraadsverkiezingen 2002: Pim Fortuyn versus Ad Melkert (kort)Gemeenteraadsverkiezingen 2002: het complete debatUS presidential debate moderator Chris Wallace struggles to contain TrumpMark Rutte in ZomergastenMark Rutte 2012 - Geen cent meer naar GriekenlandGordon Brown calls Labour supporter a "bigoted woman"Fragment debat Rutte - Baudet 2019Korte samenvatting Carrédebat 2017, RTLCarré debat 5 maart 2017 (deel 1/2)Carré debat 5 maart 2017 (deel 2/2)Balkenende vs. Bos, 2006: U draait en u bent niet eerlijkBos vs. Balkenende, 2006: Noem mij drie voorbeelden"Het is tijd voor nieuw leiderschap" - Speech Sigrid Kaag 2020Diederik Samsom tijdens RTL-debat 2012: mijn kompasRutte vs. Roemer, RTL-debat 2012Lilian Marijnissen vs. Wilders, Asscher en Buma, RTL 2019Black out Rutte, NOS-debat 2019RTL Carré-debat 2010: Balkenende tegen Mariëlle Tweebeeke 'U kijkt zo lief'RTL Premiersdebat 2010: Cohen vs Wilders***Verder luisterenBB 165 - Verkiezingen 2021: succesvolle campagnestrategieën + tips voor lijsttrekkersBB 131 - Het debat van het jaar: Roderik van Grieken over de Algemene Beschouwingen van 2020BB 49 - Algemene Beschouwingen 2019 met Roderik van Grieken*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:18 – Deel 101:13:01 – Deel 202:07:01 – Uitro02:07:40 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

De verkiezingscampagnes barsten los. Alle ogen zijn gericht op 17 maart: de Tweede-Kamerverkiezingen van 2021. Maar hoe doe je dat, verkiezingen winnen? Met populaire poppetjes? Met smerige tackles of zoetgevooisde filmpjes? Met online microtargeting en algoritmes? De geschiedenis leert ons dat een partij, een kandidaat en een politieke stroming allereerst één ding moeten hebben en moeten vasthouden: een winnende strategie.Jaap Jansen en PG Kroeger duiken daarom in epische verkiezingsstrategieën die geschiedenis schreven. Want hoe deden FDR en LBJ dat toch? Hoe versloeg Thatcher de Labour Party? Wat maakte François Mitterrand en Konrad Adenauer zo’n onversaagde staatsman? Welke politieke wetten zorgen voor electoraal succes? En wat kunnen de lijsttrekkers van 2021 daarvan leren?Betrouwbare Bronnen reist langs dunbevolkte boerenstaatjes als Iowa, North Dakota en Indiana en ontdekt de winnende strategie die iedereen verraste. Maar ook de rozentuin van het Witte Huis, de kelder van Joe Biden in Wilmington en de aanvalslijn van Helmut Schmidt tegen Franz Josef Strauss blijken buitengewoon leerzaam. Hoe slaagde Ruud Lubbers met de aanpak waarmee Gerald Ford tien jaar eerder mislukte? Waarom lijken Barack Obama en Willy Brandt op elkaar? En welke lessen kun je nu nog trekken uit die belangrijke speech in Madison Square Garden in 1936?Een belangrijke les is het onderscheid tussen ‘strategie’ en ‘tactiek’. Juist in de politiek en al helemaal in verkiezingstijd. Tactiek moet de organische, treffende implementatie zijn van de strategie. En daarin worden vaak de meeste fouten gemaakt. De poster kan nog zo mooi zijn ontworpen, zo gelikt, en de timing ervan nog zo doordacht, maar als de leuze, de boodschap ervan niet geloofwaardig is en niet coherent met program, profiel en persoon, dan kun je er alleen maar mee verliezen.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Doe ook mee!Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Vraag aan Flip Kylian Adams hoe dat werkt: [email protected]***Verder kijkenPresident Harry Truman delivers a Whistlestop Address to farmers in Iowa (1948)"Daisy" ad LBJ (1964)Labour isn’t working. Party political broadcast Conservatives (1979)François Mitterrand: « Mais vous avez tout à fait raison, Monsieur le Premier ministre. » (1988)***Verder luisterenBB 142 - De smerigste verkiezingscampagnes in de Amerikaanse geschiedenisBB 133 - Amerikaanse presidenten: boeken die je móet lezen!BB 117 - Tien wetten die elke lijsttrekker zich moet inprenten***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:13:04 - Deel 1: Rose Garden campagne00:43:29 - Deel 2: Whistle Stop campagne01:01:36 - Deel 3: La Force Tranquille01:23:29 - Deel 4: Keine Experimente 01:33:08 - Deel 5: Labour isn't working01:45:04 - Deel 6: Yes, we can! 01:53:29 - Uitro01:54:47 - Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dries van Agt. Op 2 februari 2021 werd hij 90. De enige nog levende Nederlandse premier uit de 20e eeuw die in de heftige, turbulente jaren ‘70 een bepalende rol speelde. Jaap Jansen analyseert met PG Kroeger zijn politieke werk en zijn kleurrijke, verrassende persoonlijkheid.Dries van Agt was een politicus van de buitencategorie. De eerste aanvoerder van een nieuwe partij – het CDA – die hij al met zijn eerste campagne in 1977 winst bezorgde, waarna het CDA tot 1994 het Torentje bezette. Hij werd vaak weggezet als conservatieve zedenprediker, maar was in veel opzichten een vooruitstrevend hervormer van de rechtsstaat. Hij werd internationaal hoog gewaardeerd, wat hem na zijn Haagse jaren een in eigen land bijna niet opgemerkte topcarrière opleverde.PG Kroeger analyseert Van Agt in drie dimensies. Als minister in zes kabinetten gedurende elf jaar, waarvan hij er liefst drie zou leiden. En Van Agt als ‘paradijsvogel in de Haagse jungle’. Met zijn eigensoortige politieke poëzie, zijn relativering van het ‘Haagse gedoe’, zijn excentrieke vluchtgedrag en zijn pogingen om onder het premierschap uit te komen. De minst bekende dimensie is ‘Van Agt de wereldburger’. Want zijn internationale loopbaan was niet alleen van hoog niveau, maar ook de vrucht van enkele karaktertrekken die in eigen land nogal eens miskend of over het hoofd gezien werden.Hierbij laven Jansen en Kroeger zich aan enkele unieke bronnen. Zo is er diepte-interview van een uur door Jaap met de oud-premier, in mei 2008 uitgezonden op Het Gesprek, een tv-zender die maar een paar jaar bestaan heeft. Daarin bespraken zij zijn leven en werk aan de hand van de net verschenen biografie over hem. Zelden was Van Agt zo openhartig over zijn diepe drijfveren, zijn blik op samenleving en politiek en op zijn eigen leven en karakter.PG vertelt uit directe, persoonlijke waarneming van de premier en CDA-aanvoerder, zowel tijdens een zeer ingewikkelde kabinetsformatie als in later jaren, zoals tijdens het roemruchte CDA-congres in de Rijnhal in 2010.Zo komen allerlei onbekende aspecten en momenten aan de orde. Van Agt en zijn inspiratiebron Mao, zijn bewondering voor Piet de Jong, Leo Tindemans en Jan de Koning. Van Agt en de topfunctie die hem bijna in de schoot geworpen werd. In 1994 werd hij op een haar na wat Ruud Lubbers, Wim Kok en Jan Peter Balkenende ondanks verwoede pogingen nooit lukte: president van de Europese Commissie. Maar anders dan zijn opvolgers had hij daar totaal geen zin in.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de ShowSponsoring of adverteren is ook mogelijk. Vraag aan Flip Kylian Adams hoe dat werkt: [email protected] ***Verder lezenJohan van Merriënboer, Peter Bootsma, Peter van Griensven - Van Agt, tour de force, biografie (Boom, 2008)PG Kroeger en Jaap Stam - De rogge staat er dun bij, macht en verval van het CDA 1974-1998 (Balans, 1998)Theo Brinkel - Haagse Jaren, de politieke memoires van Ruud Lubbers (Ambo/Anthos, 2020)***Verder luisterenBB 161 - Hans van Mierlo, een politieke popsterBB 127 - De geheime politieke memoires van Ruud LubbersBB 124 - 95 jaar Jacques DelorsBB 119 - Elke machtsoverdracht in het CDA is een dramaBB 64 - Wim Kok, een leven op eigen kracht - gesprek met biograaf Marnix Krop***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:64 - Deel 101:13:55 - Deel 201:59:13 - Uitro: nieuwe vrienden van de show01:59:58 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Dertig jaar geleden implodeerde een supermacht. Niet door een gruwelijke burgeroorlog, een nucleair conflict of andere oorzaken die in de wereldgeschiedenis soms de ondergang van een groot rijk in gang zetten. De Sovjet-Unie hief zichzelf op. Het Kremlin streek letterlijk voor het laatst de rode vlag met gouden hamer en sikkel. Hoe kon dat? Wat gebeurde er in de aanloop naar deze implosie? Was deze onvermijdelijk, een bedrijfsongeval, een samenzwering?Na de reeks podcasts van Betrouwbare Bronnen over de Val van de Muur en de Wiedervereinigung van Duitsland volgt bijna als vanzelfsprekend een serie over hoe die gebeurtenissen in de rest van de communistische wereld van toen doorwerkte. Minstens zo dramatisch en vol van soms alweer vergeten, toen niet altijd waargenomen feiten en gebeurtenissen.Jaap Jansen en PG Kroeger beginnen het verhaal in 1961, nu precies 60 jaar geleden. Niets wees erop dat de Sovjet-Unie nauwelijks nog één generatie zou voortbestaan. Integendeel. Dat jaar vierde zij haar grootste triomf. Heel de wereld volgde ademloos wat vanuit Moskou gepresteerd werd. De man die als eerste mens door het heelal om de aarde vloog was in een klap een held, een historische figuur; symbool van hoe dynamisch, innovatief en machtig het Kremlin-regime wel niet was. Joeri Gagarin was het bewijs dat ‘wij het kapitalistische Westen in tien jaar zullen begraven!’ zoals partijleider Nikita Chroesjtsjov stralend voorspelde.Maar 1961 gaf nog een signaal af. Burgers in vazalstaat Oost-Duitsland ontsnapten in zulke grote aantallen de rode heilstaat’, dat alleen een fysieke muur die exodus nog kon afstoppen. 13 augustus in Berlijn wees op nog heel iets anders. De reus stond op lemen voeten. Dat werd pijnlijk duidelijk toen Chroesjtsjov in de jaren daarna ten val kwam door zijn impulsieve aanpak en zijn opvolgers een neostalinisme introduceerden.Als wereldspeler en atoommacht was de Sovjet-Unie onder Leonid Brezjnew in die jaren tussen 1965 en 1985 op de toppen van invloed en kracht, maar interne verlamming en misgrepen ondermijnden die indruk toen al. De schaduw van de ‘Vozhd’, de baas Jozef Stalin bleef over het regime hangen, zelfs zijn megalomane plannen om de Sovjet-Unie fysiek, cultureel en sociaal te herrichten bleven leidend voor zijn opvolgers. Brezjnew werd daarbij onverwacht geholpen door de oliecrisis. Maar ook reusachtige stromen ‘oliedollars’ konden het Kremlin niet op andere gedachten en initiatieven brengen.Met de ‘détente’ en opening naar Europa door de ‘Ostpolitik’ kon de supermacht ook intern de greep op de eigen samenleving en de vazalstaten niet meer overeind houden. Met China groeide een veracht broederland juist in deze jaren uit tot een dynamische concurrent. Niet alleen de oude leiders in het Politburo verkalkten jaar op jaar, ook hun ideologische ambities, hun economisch beleid en hun geopolitieke strategie verloren het zicht op de realiteit. De dynamiek van de Gagarin-jaren en de petrodollars onder Breznjew konden niet langer verhullen dat de supermacht labiel en armoedig werd. En toen kwam Gorbatsjov.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder kijken Film Navalny over Poetin Gagarin in de ruimteGagarin in MoskouHet keukendebat van Chroetsjov en Nixon***Verder luisterenBB 135 - 30 jaar Duitse eenheid: Carlo Trojan, de Nederlander die meeonderhandeldeBB 93 - Hoe Gorbatsjov en het Sovjet-imperium ten onder gingenBB 84 - Hoe Kohl met Gorbatsjov de Duitse eenwording regeldeBB 72 - 'Wir sind ein Volk!', December 1989: Helmut Kohl in Dresden + Geheim gifwapen Sovjet UnieBB 61 - PG Kroeger over de val van de Berlijnse MuurBB 53 - 1989 - PG en de viering van 40 jaar Deutsche Demokratische RepublikBB 21 - PG over Poetins rolmodel Tsaar Nicolaas IBB 19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:06:35 – Deel 101:00:41 – Deel 201:30:20 – Uitro01:31:04 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

De heftige kritiek en zelfkritiek in de kindertoeslagaffaire leverden op 19 januari 2021 niet alleen een meeslepend en indrukwekkend Tweede-Kamerdebat op. Het parlement trok onder leiding van Pieter Omtzigt ook een hoogst opmerkelijke conclusie. De Kamer wil laten onderzoeken hoe het staat met de rechtsbescherming van burgers en hoe het zit met de praktijk van het stelsel van macht en tegenmacht. En dat onderzoek moet het parlement of de regering niet zelf verrichten, maar een zware en gezaghebbende commissie ‘van buiten’: de Venetië-commissie van de Raad van Europa, die eerder rechtsstaat en democratie in landen als Polen en Malta onder de loep nam. Omtzigts uithaal over ons land als ‘bananenmonarchie’ bleef dus niet bij verontwaardiging alleen. Er wordt ook heel concreet iets mee gedaan.Jaap Jansen en PG Kroeger kijken naar de betekenis van dit Kamerdebat en naar enkele opmerkelijke historische feiten en ontwikkelingen erachter. Waar komt die term ‘bananenmonarchie’ vandaan? En wat was een ‘bananenrepubliek’?In deze aflevering legt Pieter Omtzigt uit wat de achtergrond is van zijn deze week aangenomen motie om de Venetië-commissie te vragen ons land van kritische reflectie en aanbevelingen te voorzien. De gedachte dat ‘vreemde ogen dwingen’ heeft de CDA’er ook zelf vanuit die Raad al meermalen kunnen toepassen. Zijn rapportages hadden soms ingrijpende gevolgen.“Rechter en Tweede Kamer kunnen alleen besluiten nemen als ze de juiste informatie hebben. Op dit punt is Nederland een bananenmonarchie", legt hij uit. "Hier functioneert de Staat niet goed. De commissie-Van Dam die onderzoek deed naar de Kinderopvangtoeslagaffaire concludeerde dat de rechtsstaat is geschonden. Dat lijkt mij een behoorlijk zware kwalificatie.”PG Kroeger vertelt over historie en achtergronden van deze zware club vol rechters en andere grondwetkenners. De oorsprong en de oprichters van de commissie zijn gedurfd en kleurrijk. En waarom ‘Venetië-commissie’? Welke geschiedenis schuilt hier achter? PG neemt je mee naar een eiland tegenover de San Marco met nog weer een andere, zeker zo sublieme kerk van een groot bouwmeester uit de Renaissance; naar het Paleis van de Doges van ‘La Serenissima’ die op zijn reusachtige praalschip zijn jaarlijkse huwelijksceremonie liet voltrekken. En natuurlijk komen Richard Wagner, Thomas Mann en Gustav Mahler ook nog even langs.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder lezenTweede Kamer, 45e vergadering, 19 januari 2021Pieter Klein - Welkom in de documentloze bananenmonarchie (4 december 2018)Brief minister Klaas de Vries - Reikwijdte van artikel 68 Grondwet (2002) H.J.A. Hofland - Tegels Lichten (Querido)*** Verder kijken Gustav Mahler - Symfonie nr. 5 in cis kl.t. - Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Bernard Haitink, Amsterdam, Concertgebouw, 25 december 1986***Verder luisterenBB 161 - Hans van Mierlo, een politieke popsterBB 147 – De kindertoeslagaffaire: het ging al mis bij de wetgevingBB 70 - 'Voorzitter, het is Kafka!' - PG Kroeger over leven en werk van Franz KafkaBB 68 - De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerdeBB 18 - Pieter Omtzigt strijdt tegen corruptie in de Raad van Europa*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:47 – Deel 100:30:44 – Deel 2: gesprek met Pieter Omtzigt01:07:24 – Deel 301:50:14 – Uitro01:50:48 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hans van Mierlo, oprichter en oerleider van D66, was een twijfelaar die dacht in dilemma’s en sprak in paradoxen. Twee keer in zijn politieke leven liet hij zien dat hij wel degelijk ook een machtspoliticus was. Zonder hem geen kabinet-Den Uyl (1973) en geen Paars (1994).Jaap Jansen praat ruim twee uur met Hubert Smeets, auteur van de biografie Een wonderbaarlijk politicus, Hans van Mierlo 1931 – 2010. Een gesprek over wat hij bereikt heeft, zijn fouten, wat er uitkwam van zijn vermoedens en wat misschien juist heel anders liep. Van Mierlo bepleitte een Progressieve Volkspartij, maar juist de christendemocraten die hij wilde bestrijden kwamen sterk terug. Van Mierlo forceerde de komst van Paars, maar daarna volgde onverwacht het nationaalpopulisme en nog later werd de VVD de dominante partij.Een gesprek ook over ‘de Mensch’ Van Mierlo, de romanticus, die altijd in was voor een goed gesprek, zoals Jaap als jong journalist zelf heeft ervaren - al schrok Van Mierlo toen hij kort na de start van Paars in een artikel in Elsevier teruglas wat hij in een interview met Jaap en Willem Wansink had gezegd: dat het niet waarschijnlijk was dat hij na Paars I nog een keer lijsttrekker zou zijn.In dat kabinet koos Van Mierlo voor een ministerschap op Buitenlandse Zaken. Voor Smeets – die honderd bronnen sprak en 20 meter privé-archief doorspitte – bleef het een raadsel waarom hij niet voor Binnenlandse Zaken koos, Want dáár had hij de typische D66-agenda van staatsrechtelijke en bestuurlijke hervormingen kunnen waarmaken.En waarom verzette Van Mierlo zich zijn hele politieke leven tegen het etiket 'sociaal-liberaal'?Hans van Mierlo was 'een politieke popster', zegt Smeets, een zeldzaam charismatische politicus. En veel van de analyses waarmee Van Mierlo in 1966 en later indruk maakte, blijkt nog verrassend actueel. Hij zag als een van de eersten dat de politieke en maatschappelijke verzuiling erodeerde en dat er iets voor in de plaats moest komen. Toen dat niet - of te weinig - gebeurde raakte het politieke landschap pas helemaal op drift. Een situatie waar we in 2021 nog middenin zitten.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show***Verder lezenHet boek: Een wonderbaarlijk politicus, Hans van Mierlo 1931 – 2010Recensie: Daniël Boomsma - De ontheemde erfenis van een burgerlijk revolutionairRecensie: Thijs Kleinpaste - Hamlet in de politiek: authenticiteit en twijfel als strategieHubert Smeets op Twitter***Verder kijkenIscha Meijer - Interview Hans van Mierlo (RTL, 1994)Hans van Mierlo – Wat ik nog steeds te schrijven droom (Hans Fels en Edmond Hofland, VPRO 2006)***Verder luisterenBB 157 - 2021: het jaar van bijzondere verkiezingen, een partijcoup en een opmerkelijke dame van adel (oa over de verkiezingen van 1946 en het schaduwkabinet-Den Uyl)BB 127 - De geheime politieke memoires van Ruud LubbersBB 60 - Coen Brummer & Daniël Boomsma: De canon van het sociaal-liberalismeBB 1 – D66 moet linkser, vindt oud-partijleider Jan Terlouw***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:18:17 – Deel 201:09:02 – Deel 302:20:52 – Uitro02:21:50 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet Rutte III trad af. Hoe bijzonder is dat eigenlijk? In deze editie van Betrouwbare Bronnen kijken Jaap Jansen en PG Kroeger naar de politieke actualiteit rond de kindertoeslagaffaire met een blik op de parlementaire historie en de discussie over aftreden, optreden, staatsrecht, de ‘Rutte Doctrine’ en het vraagstuk van de ministeriële verantwoordelijkheid sinds Thorbecke.Moest het kabinet wel weg? Moest minister Eric Wiebes wel meteen helemaal vertrekken als minister? En wat deed Lodewijk Asscher en zijn PvdA? Had Herman Tjeenk Willink gelijk met zijn kritiek op de Tweede Kamer. En hoe beoordelen we Klaas Dijkhoff met zijn achteloos opzijschuiven van de optie van vertrekken als ‘een gebaar van hoogst symbolische waarde’?PG herinnert eraan hoe in ons land kabinetten eerder struikelen dan vallen. Dat gaat soms nogal kolderiek. Van de jeneverbladen die Jan de Quay de kop kostten tot de woede van gereformeerden over de Paus in 1925 en van Limburgse ruzies over een lunch tot de VVD-woede over een luttele f1,65 forensentaks. Bij die laatste kabinetscrisis verblufte premier Ruud Lubbers niet alleen zijn mopperige coalitiepartner Joris Voorhoeve, maar misschien nog wel het meest zijn CDA-partijgenoten die hem het beste dachten te kennen.Maar soms vallen kabinetten wel degelijk op grote en principiële zaken, zoals Rutte III nu. Toch doe je er ook dan goed aan, heel scherp te kijken of het beeld aan de buitenkant hetzelfde is als het gedoe in de binnenkamers en de wandelgangen van het Binnenhof. Zo viel een kabinet over de Omroepwet, terwijl het vooral een zaak bleek van intern gedoe binnen de KVP, de partij van de premier, en de wens die man snel te dumpen. Zoiets speelde ook bij de epische drama’s in het kabinet Van Agt/Den Uyl/Terlouw, nu 40 jaar geleden, en bij de ondergang van Wim Kok als premier van Paars II.Duidelijk wordt dan ineens dat de aanleiding van een crisis meestal niet de reden van zo’n politieke explosie is. En daarom komen Jaap en PG tot een opvallende analogie van Rutte III met de instorting van een eerdere ministersploeg waarin ministers zich ook pijnlijk moesten verantwoorden voor een groot drama waarin hun apparaten vele steken hadden laten vallen.Dit laat nog eens zien dat er een fijnzinnig onderscheid bestaat tussen het beginsel van Thorbecke over ‘de ministeriële verantwoordelijkheid’ voor zowel het maken van beleid als het concreet toepassen en uitvoeren van beleidsplannen en het politiek essentiële vraagstuk van het vertrouwen dat een kabinet en een minister wel of niet geniet bij het parlement. Vaak worden die twee wezenlijke aspecten verward en zoiets is dan nogal eens reden tot politieke en staatsrechtelijke fouten en loze beweringen. PG heeft een dramatisch voorbeeld uit eigen belevenis in een indringend Kamerdebat, waarin het lot van een zeer stevig bewindsman toch aan een zijden draadje leek te hangen.Minstens zo opmerkelijk is het feit uit de politieke geschiedenis dat het nergens is ‘verplicht’ dat een kabinet zou moeten opstappen in een naargeestige situatie als die waarin Rutte III verzeild was geraakt met de kindertoeslagaffaire. Heel wat kabinetten bleven gewoon aan nadat zich politieke rampen voltrokken waarvoor zij toch echt geheel verantwoordelijk waren geweest. Ook in het recente politieke verleden! Het geheugen blijkt in Den Haag vaak opvallend kort.En hoe nu verder? PG doet de Kamer en de bewindslieden twee krachtige aanbevelingen. Ten eerste: een staatcommissie die de actuele omgang en betekenis van artikel 68 van de Grondwet snel en met groot gezag definieert. Alleen zo kan de politiek komen tot een breed aanvaarde wijze van handelen met openheid, transparantie en de soms noodzakelijke discretie bij het geven van advies door onafhankelijke experts en ambtenaren.En ten tweede: een soort onafhankelijke ‘tsaar’ die met een beperkt, uitermate slim ‘crisisteam’ de Belastingdienst en de uitvoeringspraktijk volledig op de schop neemt. Deze verantwoordt zich direct aan het kabinet en zorgt ervoor dat interne blokkades en ambtelijk gehannes worden opgeruimd. Zo’n in zulke apparaten gevreesde en gehate ‘gedelegeerd bestuurder’ heeft destijds de chaos bij de studiefinanciering binnen een half jaar opgelost. Zeg dus niet dat het niet kan: Roel in ’t Veld maakte dit huzarenstukje wel degelijk waar.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show***Verder lezenVerklaring van minister-president Mark Rutte over het aftreden van het kabinetKamerbrief met reactie kabinet op rapport 'Ongekend onrecht'Herman Tjeenk Willink - Kamer moet bij Toeslagen zelf in de spiegel kijken***Verder luisteren naar eerdere afleveringen van Betrouwbare Bronnen147 – De kindertoeslagaffaire: het ging al mis bij de wetgeving141 – Hans Vijlbrief: een nieuwe relatie overheid-burger in de strijd tegen het populisme80 - Rutte en de ministeriële verantwoordelijkheid68 - De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden

Nooit eerder kreeg een Amerikaanse president twee keer achtereen miljoenen stemmen minder dan zijn opponent. Nooit eerder weigerde een president de uitslag te erkennen en hitste hij zijn aanhangers op daartegen in opstand te komen. Nooit eerder werd Capitol Hill bestormd door een woedende meute.Jaap Jansen en PG Kroeger blikken in deze editie van Betrouwbare Bronnen terug op de afgelopen weken en vooral ook vooruit naar het Amerika na Donald Trump. Ze belichten de inauguratie van de nieuwe president Joe Biden en zijn vice-president Kamala Harris op 20 januari, hun nieuwe beleid en hun benoemingen.Twee gasten diepen dit uit op basis van hun eigen kennis en ervaring in Washington DC. Pirmin Olde Weghuis is voor de vierde maal erbij en hoofdgast is deze keer Bob van Heuvelen, al decennia een spin in het web van de Amerikaanse politiek. Hij was bijna tien jaar chef-staf van senator Kent Konrad, een Democraat uit North Dakota die de Begrotingscommissie leidde. Hij werkte dagelijks met senatoren en leden van het Huis van Afgevaardigden – Democraten en Republikeinen. Tegenwoordig leidt hij een politiek en strategisch adviesbureau.De bestorming van het Capitool gebeurde om de hoek van Van Heuvelens kantoor; de taferelen die hij zag schokten hem diep. Dat brengt hem ertoe de opdracht van Biden scherp te duiden. Het zal een grote opgave zijn zowel de binnenlandse politiek als de samenleving weer tot wederzijds respect en verzoening te brengen. Uit eigen ervaring vertelt hij welke eigenschapen van Biden en Harris daarbij van groot belang kunnen zijn.Opmerkelijk is zijn analyse van de volstrekte mislukking van het presidentschap van Donald Trump, dat tragische kenmerken vertoont. Van Heuvelen laat zien hoe Trump als relatief kleine vastgoedmakelaar geen enkele relevante bestuurlijke ervaring of het afleggen van verantwoordelijkheid kende. Dat bepaalde zijn hele presidentschap en leide mede tot zijn politieke ondergang.Joe Biden is in alle opzichten het complete tegendeel van Trump. Van Heuvelen geeft een scherpe analyse van de ploeg die hij om zich heen verzamelde. Dat het soms lijkt op een ‘derde kabinet-Obama’ acht hij in de huidige crisissituatie een pluspunt. Biden en zijn mensen kunnen nu meteen goed ingewerkt aan de slag. Van Heuvelen schetst Bidens prioriteiten. Hij ziet de Europese Unie als partner, kent Xi Jinping nog van vroeger, zal hard omgaan met Vladimir Poetin en gaat pas naar Noord-Korea als het zich met Zuid-Korea verenigt. Jaap, PG en Pirmin vragen hem ook nog of Michelle Obama benoemd wordt in het Supreme Court (het antwoord is verrassend), of Mitch McConnell zijn Republikeinen bij elkaar kan houden en wat de gematigde Biden gaat doen met de radicale linkervleugel van zijn partij.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show***Verder lezenVH Stategies – Bob van Heuvelen***Eerdere afleveringen van Betrouwbare Bronnen die inhoudelijk aansluiten op deze146 - Amerikaanse presidentsverkiezingen: de machtsoverdracht51 - Nixon, Clinton, Trump - PG en de historie van het fenomeen 'Impeachment'44 - Amerika Special: Michael Wolff over Donald J. Trump***Tijdlijn00:00:00 – Intro en deel 100:14:33 – Deel 2 (Bob van Heuvelen)00:44:57 – Deel 3 (Bob van Heuvelen)01:06:12 – Deel 401:11:02 – Uitro01:11:46 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Midden in de coronacrisis treedt een nieuw land aan als voorzitter van de Europese Unie. Na Duitsland is dit half jaar de beurt aan Portugal. In deze aflevering zet Betrouwbare Bronnen de serie voort over de EU-voorzitterschappen: hoe doen de voorzittende landen dit? Welke ambities hebben ze?Jaap Jansen analyseert met PG Kroeger hoe de bijzondere historie van Portugal en de eigen politieke cultuur dit voorzitterschap inhoud en kleur gaat geven. President Marcelo Rebelo de Sousa (een christendemocraat) bouwt met nadruk voort op het werk en de visie van zijn voorganger die Portugal 35 jaar geleden de EU in wist te leiden, de socialist Mario Soares.In deze analyse komt ook aan snee hoe Portugal er zelf momenteel aan toe is en hoe het zich politiek opstelt in Europa. Zo blijkt het land zo’n stabiele democratie te zijn geworden dat de presidentsverkiezingen van 24 januari helemaal geen lastige afleiding vormen voor het veeleisende Europese werk.Portugal is het land van de gedegen aanpak. Dat, en de eeuwenoude wereldwijde blik valt ook nu weer op bij het programma van de Portugezen voor dit half jaar. Hun ‘global agenda’ voor de Unie is bepaald gedurfd. Premier António Costa sluit daarmee aan op de wereldwijde initiatieven die vertrekkend EU-voorzitter Angela Merkel in gang zette, en op de ‘geopolitieke’ visie van Europese-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.De Portugezen willen in hun half jaar de aanpak van de coronacrisis ook politiek gaan verdiepen. Centraal daarin staat het nadrukkelijk invullen van ‘de sociale pijler’ van de economische aanpak en strategie van de EU. Hiervoor wordt in mei een speciale Eurotop georganiseerd, waarin niet alleen de politieke leiders maar ook de ‘polder’ van de verschillende lidstaten hun inbreng moeten gaan geven. Europa is meer dan ‘politiek’, zo benadrukken de Portugezen, want de crisisaanpak moet ‘groen, fair en sociaal’ worden versterkt en daarmee moeten alle maatschappelijke verbanden gaan meedoen.Een belangrijk nieuw accent in dit geheel vormen de lessen uit de eerste crisisfase van de pandemie. De Portugezen komen met voorstellen om in het kader van die Sociale Pijler een ‘Europese Gezondheid Unie’ in te richten, waarin de lidstaten noodsituaties voortaan gezamenlijk aanpakken.Portugal heeft een rijke cultuur. PG Kroeger schetst wat op dit terrein aan mooie initiatieven genomen wordt, van ‘de film en de zee’ tot een eerbetoon aan de koningin van de fado, Amalia Rodrigues. En PG sluit zijn verhaal af met een historisch moment waarin Lissabon voor elke muziekliefhebber onvergetelijk werd…*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder lezenPresidency Programme Portugal Website Portugese EU-voorzitterschap Ngozi Okonjo-Iwaela - Globalizing the COVID Vaccine (4 januari 2021)*** Eerdere afleveringen die in worden vermeld in deze Betrouwbare Bronnen156 – 2020: een historisch jaar voor Europa en EU-voorzitter Angela Merkel154 - Watergezant Henk Ovink: 'Negentig procent van alle rampen in de wereld heeft met water te maken'140 – Covid-19: samen werken aan vaccins. En: de langdurige wereldwijde sociaaleconomische gevolgen130 - Joost Korte, een Nederlander aan de top van 'Het sociaal Europa'124 - 95 jaar Jacques Delors122 - De EU in de tweede helft van 2020: Voorzitten op z'n Duits77 - De Hollanders van de Balkan: PG introduceert EU-voorzitter Kroatië24 - Ties Dams over China's ‘nieuwe keizer’ Xi Jinping***Verder luisterenDe Rode Draad, podcast-serie over China met oa Ties Dams *** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:06:56 – Deel 100:28:37 – Deel 201:19:51 – Uitro01:20:22 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het mag een traditie heten inmiddels. In de laatste aflevering van 2020 kijkt Betrouwbare Bronnen vooruit. Dat doen we vanuit de geschiedenis die in het komende jaar een bijzondere herinnering verdient. Jaap Jansen en PG Kroeger gaan naar historische plekken, mensen en momenten. Van Worms in de Renaissance tot het Oude Egypte in de muziek, van heibel in München tot Washington DC tijdens bittere kou en onverwachte blizzards.Al in januari 2021 wordt Joe Biden ingehuldigd als president van de Verenigde Staten. Vanwege het coronavirus zonder groot publiek op de Mall.Een unicum in de geschiedenis? Nou nee, vertelt PG. En zo blijken nog veel meer momenten uit het komende jaar goed voor verrassingen uit het verleden. Bijvoorbeeld het vertrek van Angela Merkel als Bundeskanzlerin na de verkiezingen van 26 september. Die politieke stap is nogal uniek in de moderne Duitse historie.In 2021 is het 500 jaar geleden dat een van de beroemdste toespraken in de geschiedenis van Europa werd gehouden. Die van een Augustijner monnik tot de Keizer van het ‘Heilig Roomsche Rijk der Duitse Natiën’ en alle rijksvorsten, steden en pauselijke afgevaardigden. Maarten Luther zette uiteen waarom hij een fundamentele hervorming van de kerk noodzakelijk achtte – zowel in spirituele als in wereldlijke en politiek-organisatorische zin – en zette daarmee zowel een religieuze als machtspolitieke en culturele revolutie in gang. De ‘Koning van Hispanje’ die wij altijd hebben geëerd zat als jong heerser die Rijksdag voor en moest meteen polderen, lobbyen en een politiek behendige oplossing zien te vinden. Hoe deed hij dat?Het is in 2021 ook 75 jaar geleden dat de Nederlanders na de bezetting voor het eerst weer als democratische burgers hun stem konden uitbrengen. Bij de verkiezingen van 1946 gebeurde van alles wat bijna niemand verwachtte. De gedoodverfde winnaar – de PvdA – bleek een verliezer en de winnaar van toen is bijna vergeten. En een opmerkelijke dame van adel werd Tweede-Kamerlid en bleef dat heel lang. ‘Tante Bol’ - aldus de prinsesjes op Soestdijk haar noemden – zou op geheel eigen manier geschiedenis schrijven.En zo zit ook deze Betrouwbare Bronnen weer vol onverwachte en eigenzinnige momenten en mensen uit de geschiedenis van ons eigen land, van Europa en wereldwijd. In het München van 1921 beleven we hoe een extreemrechtse partij uit elkaar dreigt te vallen en de leider een interne coup pleegt.In 1971 zien we in Den Haag de polarisatie toeslaan en eigenlijk meteen mislukken. En er duikt een hoogst opmerkelijke, briljante, maar wel een tikje onaangepaste politicus op, waarvan iedereen wist: “Die zit hier niet lang.”Natuurlijk komen ook enkele hoogtepunten van kunst en cultuur aan snee. Zo zal in 2021 in Berlijn het lang verwachte Humboldt Forum open gaan. Een herbouwd koninklijk paleis als eerbetoon aan Alexander en Wilhelm von Humboldt en als symbool en stimulans van al het goede, verrijkende en inspirerende van de Duitse en Europese beschaving.Een afsluiting van de podcast en dit jaar zónder een hoogtepunt uit de opera? Nee, dat gaat wat PG betreft natuurlijk niet. Zeker niet nu in 2021 de tachtigste verjaardag van maestro en ‘divo’ Placido Domingo gevierd wordt en de 150e van het zo geliefde Aida van Giuseppe Verdi!*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder kijken O terra addio. Domingo-Millo-Zajick. 1989. Metropolitan. Giuseppe Verdi. "AIDA". Atto 4. Scena 2*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:11 – Deel 101:06:47 – Deel 201:39:40 – Uitro01:40:41 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

“Ik heb ervan genoten”, zei Angela Merkel terugblikkend op het Duitse voorzitterschap van de EU, het afgelopen half jaar. Een periode die in vele opzichten dramatisch was: er gebeurde veel wat niemand had kunnen voorzien. Jaap Jansen en PG Kroeger evalueren daarom dat voorzitterschap, het hele Europese jaar 2020 en hoe de grote lijnen voor 2021 en misschien zelfs wel de decennia daarna zijn getrokken.Eigenlijk heeft Merkel meteen al haar plannen in de prullenbak moeten gooien. Corona veranderde alles. De Amerikaanse verkiezingen zetten veel langeretermijn-plannen ‘on hold’. De economische klap dwong tot nationale noodprogramma’s en gezamenlijke actie. Vaak improviserend, op de tast.Wat niemand verwachtte: Merkel kreeg het meteen in juli, bij de start van haar voorzitterschap, flink aan de stok met haar trouwe bondgenoot Mark Rutte. Voordat de vrede getekend was moest nog heel wat water door de Spree vloeien. Waar ook niet op gerekend was: een opstand van de Polen en de Hongaren. Hoe boos hij op Merkel was liet de sluwe Viktor Orbán blijken door ruzie te maken met Mark Rutte.PG Kroeger analyseert vanuit de binnenwereld van de EVP hoe de strijd binnen die partijfamilie gevoerd werd, hoe Europees fractievoorzitter Manfred Weber en partijvoorzitter Donald Tusk daarbij uitgekiend hun rol wisten te spelen om Merkel maximale bewegingsruimte te geven. Dat leidde ertoe dat Orbán en de Polen uiteindelijk door de knieën gingen. Daarbij speelde nota bene de tiran van Belarus Aleksandr Loekasjenko een belangrijke bijrol, omdat de chaos na zijn ‘herverkiezing’ een groot probleem voor Polen werd.De Duitse regering van christendemocraten en sociaaldemocraten agendeerde ook nog drie grote, onverwachte initiatieven met een groot ‘geopolitiek’ gewicht voor de komende jaren. Dat zijn het voorstel om vanuit de EU een langetermijn-agenda van samenwerking met Amerika in gang te zetten, meteen bij het aantreden van de nieuwe president Joe Biden. Ten tweede legt Duitsland om diezelfde reden een initiatief op tafel om een ’Iran Deal 2.0’ tot stand te brengen. En ten derde komen de twee machtigste Franse en Duitse ministers met de voorzet voor een soort Europees ‘Wopke/Wiebes Fonds’, gericht op de meest geavanceerde technologieën en nieuwe industriële sectoren. Het zal voor Nederland van groot belang kunnen zijn om ons Nationaal Groeifonds en dit Frans/Duits initiatief zo creatief mogelijk met elkaar te verbinden.Het Duitse EU-voorzitterschap heeft laten zien dat Angela Merkel – ook al heeft ze haar vertrek aangekondigd - nog lang niet uitgeregeerd is.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show.Als je je nog snel even met een donatie – groot of klein - aanmeldt als ‘vriend van de show’, maak je – net als iedereen die ons in 2020 daarmee verblijdde - kans op een exemplaar van ‘Tand des tijds’, het nieuwe boek van PG Kroeger (beschikbaar gesteld door uitgeverij Prometheus)!*** Verder luisterenBB 122 - De EU in de tweede helft van 2020: Voorzitten op z'n DuitsBB 71 - Caroline de Gruyter: 'Brexit maakt Europa sterker' - De EU als het Habsburgse Rijk van onze tijdBB 63 - Judit Varga, minister van Justitie van Hongarije: lessen uit de geschiedenisBB 36 - Wopke Hoekstra: EU moet geopolitieke machtsfactor worden ** Drakendoder Margrethe VestagerBB 24 - Spitzenkandidat Manfred Weber haalt uit naar Rutte*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:05:08 – Deel 100:29:06 – Deel 201:03:09 – Deel 301:27:33 – Uitro01:28:24 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Elke machtswisseling in het CDA loopt uit op een drama. Editie 119 van Betrouwbare Bronnen behandelde dat thema, niet wetend dat 36 afleveringen later die analyse opnieuw volledig bewaarheid zou worden. Jaap Jansen praat erover met de vaste ‘historiegast’ van de podcast, PG Kroeger - een week nadat hij ‘Tand des tijds’ uitbracht, zijn kloeke boek over de geschiedenis van die partij, ‘waarin aldoor niet gebeurt wat kenners, waarnemers en pundits aannamen’, aldus de openingszin het boek.Na het terugtreden van Hugo de Jonge als lijsttrekker zijn alle schijnwerpers gericht op de nieuwe aanvoerder, Wopke Hoekstra. Wat maakte dat hij nu wél beschikbaar was? Wat was de reden? Wat was de aanleiding? En wat is ten diepste het verschil tussen deze twee factoren in deze CDA-crisis?Kroeger schetst hoe fundamenteel anders het CDA, de Haagse politiek, Nederland en Europa er nu voorstaan dan in november 2018, toen Hoekstra als kersverse minister van Financiën zich presenteerde als mogelijke nieuwe voorman. Dat gebeurde nota bene in een live-opname van Betrouwbare Bronnen in Amersfoort. Daar ging Hoekstra in dialoog met oud-premier Jan Peter Balkenende en honderden gasten van het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA. Luisterend naar Hoekstra zei Balkenende spontaan: “Ik geniet van zo’n minister.”Leek Nederland en het CDA toen alleen maar opwaarts te kunnen reiken, nu zitten we in een existentiële crisis waarin onze gezondheid, economie, sociaal model en ons Europese huis onder ongekende druk staan. Hoekstra zelf zegt nu: “Het land bevindt zich in een fase waarin je eigenlijk geen ‘nee’ kunt zeggen.”Achter de schermen speelde afgelopen half jaar het nodige gedoe in het CDA. Kroeger maakt als partijkenner van binnenuit van zijn hart geen moordkuil. Hij onthult enkele opmerkelijke aspecten. Van een mislukt ‘Plan B’ tot de wens die Pieter Omtzigt eigenlijk vanaf het begin van deze gang van zaken had doen blijken.De grote vraag betreft natuurlijk de inhoud. Gaat het CDA onder Hoekstra een andere partij worden, met een andere koers en aanpak?Jaap Jansen en PG Kroeger bespreken de met terugwerkende kracht extra opvallende, indringende opvattingen die Hoekstra in 2018 en 2019 al heeft geformuleerd in twee lange gesprekken met Betrouwbare Bronnen. Onder meer over zijn blik op de toekomst van Europa en de rol van Nederland daarin. Bijzonder daarbij is de analyse van de belangrijkste adviseur van Angela Merkel, minister Peter Altmaier, die zijn intensieve gesprekken en politieke afstemming met Hoekstra onthult.Betrouwbare Bronnen kan niet afsluiten zonder enkele opmerkelijke tips voor de komende maanden en wellicht zelfs jaren. Op welke twee vrouwen moeten we op het Binnenhof in het CDA nu nog beter gaan letten als het gaat om de rol en visie van Hoekstra? En met welk boek opent hij de aanval op de aluhoedjes en fake news verspreiders?*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show*** Verder lezenPieter Gerrit Kroeger – Tand des tijds, het CDA in de nieuwe eeuw (Uitgeverij Prometheus, 2020)Hans Rosling – Feitenkennis (Uitgeverij Spectrum, 2018)*** Verder kijken Wopke Hoekstra toespraak bij aanvaarding lijsttrekkerschap CDA Rutger Ploum – CDA kiest nummer 1 ***Verder luisterenBB 153 – Het CDA en de tand des tijds BB 119 – Elke machtsoverdracht in het CDA is een dramaBB 117 – Tien wetten die elke lijsttrekker zich moet inprentenBB 36 - Wopke Hoekstra: EU moet geopolitieke machtsfactor wordenBB 20 - Peter Altmaier (Duitse minister van Economie en Energie) over Nederland in Europa, Brexit en opvolging MerkelBB 14 - Jan Peter Balkenende & Wopke Hoekstra: een nieuwe agenda voor Nederland en Europa***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:38 – Deel 100:36:47 – Deel 201:14:53 – Uitro01:15:45 - Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen praat met Henk Ovink, de Watergezant van de Nederlandse regering. De enige ter wereld.Ovink werd internationaal een begrip toen hij president Barack Obama ging helpen na de verwoestende ‘superstorm’ Sandy die New York en New Jersey ontwrichtte en voor ruim $ 60 miljard aan materiële schade achterliet. Zijn aanpak leidde tot een ingrijpende omwenteling in de aanpak door de VS van grote natuurrampen. Ovink vertelt hoe hij dit deed in Washington en de verwoeste gebieden rond New York en New Jersey, maar ook rond de Westkust en daarna in andere wereldsteden en door klimaatverandering bedreigde gebieden op alle continenten.Uit zijn belevenissen blijkt hoe groot de rol van bedrijfsleven, kennissector, overheden en hun samenwerking in ons land is en hoeveel perspectief daarin zit bij een wereldwijde aanpak van klimaat- en water problemen. Wat Nederland hier weet te bieden is uniek.Om innovatieve Nederlandse initiatieven financieel op te kunnen starten komt het kabinet nu met Invest International, dat leningen kan verstrekken waar de commerciële banken het niet aandurven of te weinig kennis in huis hebben. “Het kost soms een kleine voorinvestering in kennis en ‘governance’ om daarna een project op te kunnen schalen en met partners een succes te maken”, zegt Ovink. “Met een miljoen een miljard realiseren.”Nederland zelf kan hier weer leren van anderen. Waar zij veel hebben aan onze kennis en eigenwijze manier van het stellen van de juiste vragen, is voor ons land het leren omgaan met de manier van denken en doen elders essentieel. Ovink vertelt fascinerende verhalen over de heel andere mentaliteit in Amerika en hoe ze daar leren polderen in ‘Rebuild by design’. Water is een zaak van nationale veiligheid, weten nu ook de Amerikanen. En bij ons in Nederland is water niet alleen maar logistiek, het is cultuur.In 2023 leidt Nederland de eerste wereldwijde VN-Water Conferentie in meer dan een halve eeuw. Samen met het midden-Aziatische land van eindeloze, duizenden meters hoge bergketens en een eindeloze gletsjers, Tajikistan. Twee landen waarvoor de toekomst nauw verbonden is met water en klimaat. Ovink hoopt dat het nieuwe kabinet de internationale wateragenda topprioriteit maakt. Dat is cruciaal voor de duurzaamheidsdoelen. Volgens Ovink is de Europese Green Deal nog onvoldoende ‘waterbewust’. Hij biedt Eurocommissaris Frans Timmermans zijn hulp aan.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show***Verder lezenHenk Ovink en Jelte Boeijenga - Rebuild by Design: A Transformative Approach to Climate ChangeHenk Ovink op Twitter***Verder kijkenEarth Day: A Dutch solution may mitigate flood damage (CBS, april 2019)Shaun Donovan Joins Race For NYC Mayor (CBS, December 2020) ***Verder luisterenBB 106 - Diederik Samsom over het Europese klimaatbeleid en het crisisherstelplanBB 82 - Edward Glaeser: Why we should love citiesBB 55 - Ed Nijpels over zijn Klimaatakkoord*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:05 – Deel 100:45:37 – Deel 201:18:16 – Uitro01:19:00 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

PG Kroeger, vaste gast in Betrouwbare Bronnen, heeft zijn grote, ruim 500 pagina’s tellende boek over de geschiedenis van het CDA van 1998 tot 2020 voltooid: Tand des tijds, het CDA in de nieuwe eeuw. Eigenlijk is het deel 2 van de geschiedenis van het CDA. Deel 1 verscheen in 1998: De rogge staat er dun bij, macht en verval van het CDA 1974-1998, dat hij schreef met Jaap Stam, nu alleen nog maar antiquarisch te krijgen.De geschiedenis van het CDA is een relaas waarin aldoor juist niet gebeurt wat kenners en waarnemers aannamen. Een verhaal van het ongedachte, het onvermoede, onvoorspelbare en onderschatte. Dat was al zo in de jaren van Dries van Agt en Ruud Lubbers en het is in de 21ste eeuw niet anders. Ook in de nieuwste CDA-historie val je van de ene verrassing in de andere. Veel van wat men meent te weten of zich herinnert klopt niet, veel andere feiten bleven onder de radar of soms diep geheim. Dat maakt de wederwaardigheden van een op het eerste gezicht toch wat brave partij af en toe ontregelend.Keer op keer is de definitieve ondergang van het CDA aangekondigd, telkens keert die partij onverwacht terug in het hart van de macht. In het Haagse én het Brusselse. Soms lijkt ze onverslaanbaar en stort dan plotseling ineen. Zelden steeg het CDA zo hoog als onder Jan Peter Balkenende in 2002 en 2003. Nu zit de partij met bijna minder Kamerzetels dan ooit toch weer aan de knoppen. Hoe kan dat? Wat is het geheim daarvan en wat kan er nog meer gebeuren?PG Kroeger loopt al een leven lang rond op het Binnenhof en schreef, van binnenuit, het definitieve boek over de minst vanzelfsprekende en misschien toch meest Nederlandse en Europese van al onze politieke partijen. Hij analyseert de feiten en gebeurtenissen en de vele mythes die daar ook binnen het CDA zelf vaak over leven. Over het vermeende zware verlies keer op keer aan rechtse populisten, over ‘de boze burger’ in de ‘Donner-doctrine’, over wat er écht gebeurde tijdens het roemruchte partijcongres in de Rijnhal, over de loopbanen van Camiel Eurlings, Maxime Verhagen en Jan Peter Balkenende in zowel ‘Brussel’ als ‘Den Haag’.Wat vond Lubbers nu écht van zijn opvolgers? Hielpen Pim Fortuyn en het CDA elkaar nu wel of niet? Wat verhinderde op de valreep dat Balkenende de ‘eerste president van Europa’ werd? Wat noemt Verhagen het ergste verraad in heel zijn politieke leven? Waarom hield Mark Rutte bezorgd rekening met zowel een premier Eurlings als een premier Buma? Hoe hielden Sybrand Buma en Ruth Peetoom het acht jaar samen uit?In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen grasduint Jaap Jansen bijna twee uur lang met PG door het boek. En nog hebben ze heel veel aspecten van die toch wat merkwaardige partij niet kunnen behandelen, concludeert Jaap aan het slot. "Lees dat boek", zegt hij. ***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show***Verder lezenHet boek van PG***Verder luisterenBB 134 – 40 jaar CDA, 10 jaar CDA-congres in de RijnhalBB 127 – De geheime politieke memoires van Ruud LubbersBB 119 – Elke machtsoverdracht in het CDA is een dramaBB 83 – Het CDA, lastige coalities en gedogenBB 56 – Tien wetten waaraan een succesvolle partijvoorzitter moet voldoenBB 46 – De koers van CDA-vicepremier Hugo de JongeBB 38 – Elco Brinkman: Het incident regeertBB 14 – Jan Peter Balkenende en Wopke Hoekstra: Een nieuwe agenda voor Nederland en Europa***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:05:14 – Deel 101:11:46 – Deel 201:30:33 – Deel 301:50:20 – Uitro01:51:15 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Scheuringen en gedoe. Wat leren ons de historische wortels van Forum voor Democratie, de SP, 50Plus en andere partijen waar het voortdurend hommeles is, met machtsstrijd en radicale erupties?Het was de voorbije dagen helemaal raak. Ook president Trump maaide wild om zich heen, ontsloeg ministers en hoge adviseurs en foeterde partijgenoten uit die hem niet loyaal genoeg waren. Binnen 50Plus wilde alle Tweede-Kamerleden niet langer verkiesbaar op de lijst. De jongerenclub van de SP werd uit de rode gelederen verstoten. Maar bovenal bleek in het door Thierry Baudet opgerichte Forum voor Democratie het onderlinge kannibalisme en de opmars van extreemrechtse geluiden ontstuitbaar. Jaap Jansen analyseert met PG Kroeger hoe dit kan en waar het – historisch - vandaan komt.De patronen in deze groeperingen hangen samen met hun intrinsiek autoritaire denkwijzen en structuren. Of ze nu ‘links’ worden geacht of ‘rechts’ maakt daarbij weinig uit. De processen en handelwijzen zijn veelal identiek. Zelfs als sprake is van formele democratie binnen de organisatie verdwijnt deze zodra er een serieus beroep op wordt gedaan. Zowel het ‘democratisch centralisme’ op links als de door Henk Otten en Jan Nagel bewust doorgevoerde centralistische partijstructuur van hun initiatieven FvD, Leefbaar Nederland en 50Plus zijn daar uitvloeisels van. Daarbij speelt in ons land altijd weer een belangrijk, panisch motief: ‘Géén LPF 2.0!’PG Kroeger schetst de wortels van deze politieke fenomenen. Die zijn te vinden diep in de 19e eeuw, met de komst van massamedia, massa-politiek en -partijen en de opmars van de Industriële Revolutie en de globalisering die juist in die eeuw zo ongekend waren. De behoefte om de toen allernieuwste, wetenschappelijke inzichten en wetmatigheden en daarmee objectief, rationeel bewijsbare analyses de politiek te laten bepalen werd toen voor het eerst dominant. Dit was echt iets heel nieuws en vormde natuurlijk ook een fundamentele verwerping van de wijze waarop tot dan geregeerd, geredeneerd en macht uitgeoefend werd onder het motto ‘Troon en Altaar’.De grote namen uit die tijd zijn Karl Marx en Charles Darwin. Beide denkers van de buitencategorie. De een legde de grondslag voor een wetenschappelijk gebaseerde, economische analyse van de samenleving en hoe de objectieve, rationele wetten van de economie een heel nieuwe toekomst zouden realiseren. De ander verklaarde hoe het leven en de natuur zich ontwikkelden en dat daarin wetenschappelijk bewijsbare wetmatigheden van selectie en destructie essentieel waren. Dat zulke wetmatigheden door hun navolgers politiek werden ‘vertaald’ en als dominante waarheden uit de wetenschap toegepast op maatschappij en politiek, noemt PG Kroeger ‘niet direct hun schuld’. De gevolgen waren niettemin enorm.Met het marxisme en sociaal darwinisme kwamen nieuwe ideologische stromingen op die een absolute, onweerlegbare analyse op basis van bewezen menselijk vernuft verkondigden. Wie die waarheid en de leiders die deze belichaamden ter discussie stelden waren al snel verraders, leugenaars en erger. Hun tegenstanders stonden de noodzakelijke, wetmatige vooruitgang van de mensheid en de wetenschappelijke waarheid daarover in de weg. Hen vernietigen werd dan ook een plicht en zelfs ‘een daad van hogere menselijkheid’. Ideologische discipelen van dit denken als Lenin, Stalin en de nazi's maakten hier hun concrete beleid en revolutionaire visioenen van.PG Kroeger vertelt daarbij over de grondlegger van het sociaal darwinisme dat als 'biologisch determinisme' uitgebouwd werd in rassentheorieën en antisemitisme. De Britse bioloog Houston Stewart Chamberlain werd een hiervan de profeet in de Duitstalige wereld. Vereerd in de hoogste kringen als ziener en filosoof van een nieuwe ‘Germanentum’. Uit zijn pen vloeiden beschouwingen over superieure volkeren, verering van oude goden en waarden, Arische voorouders en boreale theorieën die ons juist dezer dagen opnieuw verbluffen.De hieruit voortvloeiende autoritaire, extreme opvattingen en manier van politiek bedrijven klinken door in partijen die hierin hun wortels hebben. Van het onderling kannibalisme in FvD, de ‘strijd tegen ‘zolderkamercommunisten’ in de SP, de weigering van elk compromis bij Trump tot de permanente stroom afscheidingen, zuiveringen en machtsstrijd in 50Plus en andere splinters. De processen en cultuur daarbinnen zijn kinderen van de illusie van ‘de bewezen, wetenschappelijk onweerlegbare waarheid’ uit de 19e eeuw.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show***Verder lezenChris Aalberts – De partij dat ben ik, de politieke beweging van Thierry BaudetHarm Ede Botje – Mijn meningen zijn feiten, de wording van Thierry BaudetJürgen Osterhammel – De metamorfose van de wereldBrief Nicki Pouw-Verweij over Thierry BaudetGeenStijl: Het onverholen antisemitisme van Thierry Baudet - Een tijdlijn van getuigenissenLeo Lucassen - Antisemitisme gedijt in boreale ide

Op 1 december 2020 is het alweer tien jaar geleden dat Nederland zich terugtrok uit de provincie Uruzgan in Afghanistan. Een missie die 25 Nederlandse militairen het leven kostte.Vier jaar lang had NL met militairen en ontwikkelingsprojecten geprobeerd de geïsoleerde en arme provincie te stabiliseren, de invloed van de Taliban te verminderen en in alle opzichten groei te bevorderen: economisch, maar bijvoorbeeld ook door schooltjes te bouwen en meisjes te stimuleren naar school te gaan. Het was – op stevig aandringen van de Tweede Kamer - een opbouwmissie.In die periode dat Nederland daar zat, was Marten de Boer als diplomaat verantwoordelijk voor die opbouw. Hij leidde de ontwikkelingsprojecten. Volkskrant-journalist Noël van Bemmel kwam in die tijd regelmatig in Uruzgan. Samen gingen ze terug. Jaap Jansen praat met ze.Wat er nog over is van de Nederlandse projecten valt Marten de Boer niet tegen, zegt hij. Maar het is zonde dat Nederland er maar vier jaar met stevige militaire inzet geweest is. De politiek moet, vindt hij, meer op lange termijn gaan denken en niet elke kabinetsperiode weer met andere criteria gaan werken. Pas als het bestuur in een land waar Nederland helpt stabiliseert, kan het zich echt ontwikkelen.Inmiddels heeft de Taliban weer 80 tot 90 procent van Uruzgan in handen, noteerde onderzoeksbureau The Liaison Office in een onderzoek dat mogelijk werd gemaakt door Cordaid. Je kunt niet om de Taliban heen als je in Uruzgan iets wilt bereiken, vertelt De Boer. Dat was in de Nederlandse tijd ook al zo, al vertelden ministers dat niet aan de Tweede Kamer. Er werden zelfs spullen opgeslagen bij een Taliban-commandant thuis!De twee reisden undercover: jezelf meteen als journalist presenteren maakt je een target. Maar oudgedienden herkenden De Boer en de sfeer was meteen weer hartelijk. De held van het verhaal: een jonge vrouw die haar vader overtuigde dat dingen anders moesten – een schier onmogelijke klus in ruraal Afghanistan. Zij is nu in Kabul het jongste parlementslid.Deze aflevering van Betrouwbare Bronnen biedt inzicht hoe ontwikkelingssamenwerking zelfs in het minst begaanbare deel van Afghanistan – de provincie ook waar de meeste Taliban vandaan komen – iets positiefs teweeg kan brengen.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder lezenNoël van Bemmel – Tien jaar later. Wat is er over van de Nederlandse miljoenen in Uruzgan? (Volkskrant, 21 november 2020)Het rapport van The Liaison Office***Verder luisterenBB 150 - De memoires van Barack ObamaBB 139 - Ank Bijleveld en haar nieuwe Defensievisie: Europa moet zichzelf militair kunnen verdedigenBB 128 - Artsen zonder Grenzen: de grootste noodhulp-operatie uit haar geschiedenisBB 76 - Rudi Vranckx: Het Midden-Oosten is het Vietnam van onze tijdBB 59 - Ank Bijleveld, minister in een onveilige wereld met te weinig geld voor DefensieBB 54 - Christ Klep over de Nederlandse militaire identiteit: Van wereldmacht tot 'braafste jongetje'BB 13 - Minister Sigrid Kaag over hulp, handel en haar toekomst in D66*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:07:31 – Deel 100:37:20 – Deel 200:57:49 – Deel 301:27:21 – Uitro01:28:12 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het zou één boek worden, maar de oud-president schrijft met enige zelfspot dat hij niet het talent heeft van zijn iconische voorganger Abraham Lincoln om beknopt zeer diepe wijsheid te formuleren. Barack Obama komt dus met twee delen memoires en het eerste deel doet al verlangen naar het tweede. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken samen in het zojuist verschenen eerste deel: A promised land. Het boek vertelt veel over Amerikaanse politiek wat hier in Europa nauwelijks bekend is. In Betrouwbare Bronnen wijst PG Kroeger op bijzondere aspecten van Obama’s Werdegang. Hoe hij als jong regiopoliticus in Springfield (Illinois) het vak leerde en als lid van de minderheid in de ‘State Senate’ moest ervaren hoe dat werkt. Zijn dramatische afgang in 2000 als kandidaat voor het Huis van Afgevaardigden was voor hem heel leerzaam. Wie gaf toen nog een cent voor het idee dat Obama vier jaar later senator in Washington zou zijn en weer vier jaar later president? Dankzij Obama’s uitstekende pen bevat het boek een keur aan verfijnde en soms heerlijk vileine portretten van Amerikaanse en internationale politici. Van Angela Merkel tot Vladimir Poetin en van Hillary Clinton – ‘a fucking vampyre!’- en Nancy Pelosi tot Joe Biden: “Een man met een echt hart voor mensen en de publieke zaak, maar wel een enorme zwetser.” Verrassend is zijn grote bewondering voor president George H.W. Bush, ook al was die maar één termijn president. Ook zijn verhaal over zijn grote voorbeeld en inspirator is voor Europeanen een verrassing, want dat is niet Martin Luther King.Bijzonder is dat Nederland in Obama’s boek liefst tweemaal een grote rol speelt bij een forse crisis in zijn presidentschap. En daarbij is hij allerminst vleiend over ‘the Dutch’. Dat neemt niet weg dat deze presidentiële memoires de eerste in de geschiedenis zijn waarin de Europese Unie en het politieke en economische gewicht van ‘Europa’ voortdurend een sleutelaspect zijn in het werk en de politieke dilemma’s van de machtigste man op aarde.Kortom, een boek om je echt in te verdiepen, juist ook als Nederlander en Europeaan. Al was het maar om de wijze les die Obama kreeg van Vaclav Havel. En om erachter te komen waarom jonge, idealistische politici nog het meest lijken op een champignon.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder lezenBarack Obama – Een beloofd landBarack Obama – A promised landPG Kroeger - Het beloofde land van Barack Obama*** Verder kijken Obama's 2004 DNC keynote speech‘All net': Barack Obama hits silky three-pointer on campaign trail***Verder luisterenBB 146 - Amerikaanse presidentsverkiezingen: de machtsoverdrachtBB 142 - De smerigste verkiezingscampagnes in de Amerikaanse geschiedenisBB 138 - In het voetspoor van Amerikaanse Presidenten in NederlandBB 15 – Hoe George H. W. Bush Ruud Lubbers op de vingers tikteBB 2 - PG Kroeger over politieke memoires *** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:25 – Deel 100:40:22 – Deel 201:07:13 – Deel 301:51:53 – Uitro01:52:40 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Jaap Jansen en PG Kroeger praten met historicus Johan Snel, auteur van het boek De zeven levens van Abraham Kuyper, portret van een ongrijpbaar staatsman.Hij was de eerste moderne premier van ons land, het soort ‘alleskunner’ dat in de politiek maar af en toe voorkomt. Toen Johan Snel een proefschrift begon over ‘Kuyper als journalist’ ontdekte hij vele eigenschappen en rollen van de staatsman die niemand eerder had uitgeplozen. In Betrouwbare Bronnen vertelt hij het verhaal van de schrijver, sportman, theoloog, volksmenner, universiteitsoprichter, partijleider, kerkscheurder en radicaal democraat.Lang niet iedereen was gesteld op Abraham Kuyper. Zowel de socialisten van Troelstra als het Oranjehuis bestreden hem met vuur. De liberale heren van de elite van zijn tijd werden door hem dan weer ‘liberalisten’ genoemd en ‘de coterie’. Onder het volk bleek hij de populairste man van het land.Johan Snel komt met nieuwe inzichten en analyses op basis van archiefstukken en Kuypers enorme oeuvre als schrijver en journalist.Kuyper vond ‘de sociale kwestie’ het centrale vraagstuk van zijn tijd. Niet de bij anderen veel besproken staatkundige vernieuwingen of het koloniaal imperialisme. Hij kwam op voor ‘de kleine luyden’: arbeiders en hun gezinnen. Dit maakte Kuyper tot een verrassend politicus die juist in onze tijd als modern en innovatief zou moeten worden herontdekt.Men vond hem een ‘democraat naar Amerikaanse snit’ en dat was allerminst als compliment bedoeld. Dat hij – in de woorden van PG Kroeger – de eerste ‘twitterpoliticus’ was, droeg daar aan bij. Ruim 17.000 korte, puntige en uitdagende stukjes zijn van hem bewaard uit de 50 jaar waarin hij zijn eigen krant en weekblad volschreef.Kuyper was niet alleen ongekend energiek en productief – hij schreef boeken en 15 à 20.000 artikelen en essays – maar ook onverzadigbaar in zijn interesse voor de vragen, zorgen en kansen van zijn tijd.Hij was ook de eerste Nederlandse politicus die wereldwijd een begrip werd en zelf ook publiceerde en interviews gaf in gezaghebbende internationale media.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder lezenHet boek van Johan Snel*** Verder kijken De ijzeren eeuw: Abraham KuyperTv-serie Om de oude wereldzee (via NLZiet)Tv-serie Varia Americana, in de voetsporen van Abraham Kuyper (via NLZiet)Richard Strauss: Also Sprach Zarathustra - einleitung (Herbert von Karajan) ***Verder luisteren103 - Geheim geld in de politiek (de lintjesaffaire)75 - 2020: het jaar van grote kunstenaars, gruwelijke uitvindingen en bevrijding van tirannie60 - Coen Brummer & Daniël Boomsma: De canon van het sociaal-liberalisme50 - PG Kroeger over de vrijheid van onderwijs34 - 140 jaar Anti-Revolutionaire Partij*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:05 – Deel 100:28:12 – Deel 201:07:15 – Deel 301:18:59 – Uitro01:19:50 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Aan het begin van de jaren ‘30 van de vorige eeuw was hij de meest vertaalde schrijver. Bevriend met ongeveer iedereen in de internationale culturele elite en een vurig bepleiter van Europa als culturele, menselijke en politieke gemeenschap. Stefan Zweig (1881 -1942) lijkt vergeten, zeker in ons land, maar Thomas Huttinga brengt daar verandering in. Hij vertaalde drie lezingen van Zweig die ongekend actueel zijn. Jaap Jansen en PG Kroeger spreken met hem over zijn boek ‘Aan de Europeanen van vandaag en morgen’.Stefan Zweig was Wener, van gefortuneerde familie, schreef een reusachtig oeuvre van gedichten, romans, essays, biografische schetsen en boeken over helden als Erasmus, Romain Rolland en Tolstoi. Hij verzamelde zeldzame handschriften van Mozart, Beethoven en Goethe en was gul voor vakgenoten die het niet breed hadden of na 1933 als vluchteling in nood verkeerden.Zijn grote passie was Europa. Thomas Huttinga laat dat in zijn boek helder zien. Caroline de Gruyter – eerder te gast in Betrouwbare Bronnen - geeft dit in haar voorwoord extra duiding en diepgang.PG Kroeger heeft ook iets met Zweig, dat blijkt uit de tas met eerste drukken en antiquarische kleinoden van de hand van deze schrijver die hij naar de opname van deze editie van de podcast meezeulde.Zo ontstaat een rijk en verrassend beeld van het idealisme en de netwerken die de basis wilden leggen voor een vreedzaam, cultureel en spiritueel verrijkend Europa, waarin alle burgers en allereerst ook de jongeren elkaar kon leren kennen en daar inspiratie en een kleurrijk leven aan konden ontlenen.Huttinga laat zien dat Zweig zijn tijd vaak ver vooruit was. Sommige van de meest krachtige – en populaire – beleidsdaden van bijvoorbeeld Jacques Delors en initiatieven van Jean Monnet zijn direct te herleiden tot voorstellen en ideeën die Zweig al in de jaren ‘20 en ‘30 op tafel legde. Meest opmerkelijke is wel zijn voorstel om door gezaghebbende intellectuelen en mediamensen een soort ‘Europees Anti Fake News Instituut’ te laten oprichten en daarmee een soort ‘Europese mediacode’ in de praktijk te laten ontstaan en groeien.Het verhaal over Zweig en Europa is helaas niet alleen maar opbeurend en inspirerend. Dat zijn generatie zowel de gruwelen van de Eerste Wereldoorlog en de destructie van de ‘oude orde’ van Europa, als de opkomst van stalinisme, fascisme en nazisme en de volkerenmoorden daardoor moest beleven trok een diep spoor door zijn leven en werk. Zweig bleef lang optimistisch, maar kon het leven niet meer aan toen hij het gevoel kreeg ‘dat mijn Heimat Europa zichzelf vernietigd heeft’.PG en Thomas Huttinga praten ook over de reacties op dat besluit en hoe Zweig zijn zelfdoding probeerde uit te leggen. Zo kon hij niet meer meemaken hoe na de Shoah en de ondergang van het nazibewind Europa zichzelf heruitvinden zou. En hoe verrassend juist ook zijn werk daarin bron van inspiratie en concrete actie zou worden.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie, door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show***Verder lezenStefan Zweig – Aan de Europeanen van vandaag en morgen*** Verder kijkenStefan Zweig Genootschap Nederland Matti Salminen: Wie schön ist doch die Musik - Richard Strauss***Verder luisterenZweig leest zijn gedicht 'Hymnus an die Reise'Uitleg bij het gedichtBB 71 - Caroline de Gruyter: De Europese Unie als het Habsburgse Rijk van onze tijdBB 107 - Jean Monnet, de vader van EuropaBB 124 - 95 jaar Jacques Delors***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:37 – Deel 100:27:30 – Deel 200:42:45 – Deel 301:17:54 – Uitro01:18:42 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De Belastingdienst is niet de hoofdschuldige achter de ellende in de kindertoeslagaffaire. Het begon met hardvochtige, onuitvoerbare wetgeving. De Tweede Kamer had daar te weinig oog voor. Dat zegt Jesse Frederik van De Correspondent in gesprek met Jaap Jansen. Hij schreef een groot artikel over de kwestie en werkt aan een boek. Frederik sprak betrokkenen, ging terug naar de bronnen en las tientallen interne verslagen uit het overheidsapparaat.De Belastingdienst ging vaak keihard om met ouders waarvan de kindertoeslag-aanvraag niet zorgvuldig was ingevuld. Maar, zegt Jesse Frederik, het handelen van de Belastingdienst kwam niet uit de lucht vallen. “Daar zit wetgeving achter en rechterlijke uitspraken waarin het handelen van de Belastingdienst wordt goedgekeurd. En daar zit de ook de Tweede Kamer achter en de media die heel streng aandrongen op bestrijding van elk misbruik.”Zijn verhaal is een enkele reis Absurdistan, ten koste van ouders die dachten dat hun kinderopvangtoeslag goed geregeld was. Voor hun sores hadden de Kamer en de media terecht veel aandacht. In Betrouwbare Bronnen 86 spraken Pieter Klein (RTL) en Jan Kleinnijenhuis (Trouw) erover. Toch heeft Frederik ook grote kritiek. “De Belastingdienst handelde op basis van wetgeving. En naar die hardvochtige regels keek niemand meer”, zegt hij.Jesse Frederiks verhaal is een nieuwe en uitgebreide illustratie bij de klacht dat de Tweede Kamer te weinig aandacht heeft voor wetgeving en voor de uitvoering. Waar in de media en de Kamerdebatten alle aandacht uitging naar de Belastingdienst - er zijn twee staatssecretarissen op afgetreden – kijkt Frederik ook naar de verhoudingen binnen het ministerie van Financiën en naar de relatie Financiën-Sociale Zaken. Want dat ministerie weigerde de wet te versoepelen.Vanaf 16 november verhoort de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag politiek en ambtelijk verantwoordelijken. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder lezenHet artikel van Jesse Frederik in De CorrespondentPieter Omtzigt – De Tweede Kamer en de uitvoering, een moeilijke combinatieOud-topambtenaar: ‘Aangifte tegen Belastingdienst is desastreus’*** Verder kijken Hoorzitting Tijdelijke commissie Uitvoeringsorganisaties: Pieter Omtzigt (9 november 2020)Hoorzitting Tijdelijke commissie Uitvoeringsorganisaties: Steven van Weyenberg (9 november 2020)***Verder luisterenBB 68 - De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerdeBB 120 - Roel Bekker: Waarom bij de overheid dingen zo vaak fout gaanBB 141 – Hans Vijlbrief: een nieuwe relatie overheid-burger in de strijd tegen het populisme*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:07 – Deel 100:41:51 – Deel 201:07:40 – Deel 301:33:40 – Uitro01:34:35 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de loop van zaterdag 7 november was het dan zo ver. De stemmen uit de steden en suburbs van Pennsylvania zorgden ervoor dat Joe Biden niet meer in te halen was. Hij werd ‘president-elect’, met vice-president-elect Kamala Harris aan zijn zijde.Daar in Wisconsin, Michigan en in steden als Pittsburgh en Philadelphia gebeurde precies wat Pirmin Olde Weghuis en PG Kroeger in Betrouwbare Bronnen editie 142 (27 oktober) in hun tips voor de verkiezingsnacht hadden meegegeven. Alle reden voor Jaap Jansen om hen te vragen in deze aflevering hun licht te laten schijnen op de vraag: wat gaat er nu vervolgens gebeuren?De komende negen weken vormen de meest eigenaardige periode in de Amerikaanse politiek: ‘the transition’. De oude president is nog volledig bevoegd en ‘in charge’ en tegelijkertijd kijkt iedereen naar de opvolger die een nieuw team, nieuw beleid en nieuwe politieke realiteiten creëert. Alles wat in die weken gebeurt, achterwege blijft, slaagt of flopt heeft vaak grote consequenties voor de nieuwe presidentiële periode.PG en Pirmin analyseren deze fase vanuit de actualiteit van nu en de kleurrijke geschiedenis van de Verenigde Staten. Een van de allereerste transities zorgde meteen al voor politieke intriges, tot in de ochtend dat President John Adams zijn bureau moest opruimen. Dit leidde ertoe dat het Hooggerechtshof uiteindelijk een salomonsoordeel velde dat tot op de dag van vandaag de constitutionele verhoudingen bepaalt. En de overgang van 1933 was zo vijandig en chaotisch, dat de nieuwe president daarna doordrukte dat het zó nooit meer mocht gaan. Zelfs het moment van de formele inauguratie van het nieuwe staatshoofd werd toen nar voren gehaald.Het werd vaak pijnlijk onaangenaam tussen de politieke kampen. Gelukkig is er ook een soort ‘gouden standaard’ van de perfecte, respectvolle machtsoverdracht. Dat is die van George W Bush naar Barack Obama. Deze schreef op allerlei manieren geschiedenis en leidde tot een van de meest opmerkelijke vriendschappen in de recente geschiedenis.Heel anders ging het bij het aantreden van Donald Trump. De chaos van toen blijkt achteraf een vingeroefening te zijn geweest voor zijn hele termijn als president. Ook de onderlinge afrekeningen tussen de familie van Trump en zijn adviseurs werden toen al ijskoud geserveerd.Pirmin Olde Weghuis en PG Kroeger kijken ook vooruit. Wie zullen nu de beslissende mensen zijn rond Biden? Wat kan Europa van hen verwachten? Wie zouden weleens sleutelministers kunnen worden in Bidens kabinet?En gaat de vertrekkende president op de valreep nog ‘presidential pardons’ uitdelen aan corrupte medewerkers?*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder lezenTwitteraccount transitieteamTwitteraccount Donald J. Trump*** Verder kijkenCampaign 2020: Joe Biden and Kamala Harris Victory SpeechesFranklin Roosevelt 1933 InaugurationU.S. Presidents Lunch at the White HouseMichelle Obama addresses current political climate: 'Fear is not a proper motivator'Former President Clinton reads note left by George H.W. Bush***Verder luisteren142 - De smerigste verkiezingscampagnes in de Amerikaanse geschiedenis90 - Opmerkelijke voorverkiezingen in de Amerikaanse historie44 - Amerika Special: Michael Wolff over Donald J. Trump ** PG over Franklin D. Roosevelt36 – Donald Trump en het Eurovisie Songfestival*** Tijdlijn00:00:00 – Deel 101:03:51 – Deel 201:54:04 - Uitro01:5513 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering praten Jaap Jansen en PG Kroeger met Chris Aalberts over Forum voor Democratie. Aan de hand van Aalberts’ nieuwe boek De partij dat ben ik, de politieke beweging van Thierry Baudet, analyseren ze de ontwikkeling van FvD. Is het een denktank, een partij of iets anders? Volgens Aalberts probeerde de door Baudet geroyeerde senator Henk Otten er een partij van te maken ‘rechts van de VVD, maar wel netjes’. Sinds Ottens vertrek heeft Baudet alleenheerschappij en worden de extreemrechtse kenmerken die al vanaf het begin aanwezig waren steeds manifester.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder lezenChris Aalberts – De partij dat ben ik (Uitgeverij Jurgen Maas, 2020)Harm Ede Botje & Mischa Cohen – Mijn meningen zijn feiten (Uitgeverij Atlas Contact, 2020)Twitter: Chris is erbijTweet van Henk Otten over betalingen aan mensen die bij FvD betrokken zijnHP/De Tijd: FVD-jongeren ‘fascistisch’ en ‘antisemitisch’ in appgroepen*** Verder kijken Jort Kelder over Baudet in Jinek, 21 maart 2019JFvD-congres 2019Presentatie lijst Tweede-Kamerverkiezingen 2021Baudet over Freek Jansen in Jinek, 2 november 2021Plácido Domingo – ‘Samson and Delilah Final Scene’ by Saint-Saëns***Verder luisterenBB 31 – Populisten tot mislukken gedoemdBB 32 - Frits Bolkestein over Thierry Baudet en de VVDBB 35 - De Nederlandse Europarlementariërs volgens Chris Aalberts*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:05:11 – Deel 100:38:55 – Deel 201:32:03 – Uitro01:32:57 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering praat Jaap Jansen met Laura van Geest, voorzitter van de Autoriteit Financiële Markten en tot begin dit jaar directeur van het Centraal Planbureau. Ze vertelt wat de rol van de AFM is en waarschuwt tegen de volgens haar nog steeds te soepele hypotheekverstrekking: “In het buitenland kijken ze stomverbaasd hoe wij in Nederland hypotheken verstrekken en hoe royaal de normen nog steeds zijn.” Er is wat haar betreft maar één oplossing voor de krappe woningmarkt: “Zorgen dat er meer aanbod komt. Want we weten: als mensen in schulden belanden worden ze heel ongelukkig. Daar moeten we mensen tegen beschermen, dat is de rol van de toezichthouder.”Van Geest laat ook haar licht schijnen over de toestand van de economie, waar ze als voormalig CPB-directeur scherp zicht op heeft. “De economie heeft een forse klap gekregen en dat hebben we met z’n allen nog niet zo heel goed door. Je weet dat het buiten heel hard regent, je hebt je regenpak aangedaan en het is al best wel nat. Dan komt er een moment waarop het door gaat slaan. Ik verwacht dat de werkloosheid echt flink gaat stijgen en de faillissementen toe gaan nemen. Een deel van de bedrijven die het in de hoogconjunctuur nog net volhielden is nu echt door het ijs aan het zakken. Dat gaan we merken.”Ook praat ze over de gevolgen van Brexit en de Amerikaanse verkiezingen: “Met de coronacrisis zijn dit drie onzekerheden.” Laura van Geest vertelt over haar betrokkenheid bij de totstandkoming van het Pensioenakkoord, haar rol als adviseur van het kabinet bij het maken van plannen voor een snellere Co2-reductie en haar werk als lid van de commissie die de plannen beoordeelt voor investeringen via het Nationaal Groeifonds. “Het staat de ministers Hoekstra en Wiebes vrij om onze voorstellen al dan niet op te volgen. Maar het zou heel ongemakkelijk zijn als wij zeggen: doe dit niet en zij doen het wel. De leden van de commissie zijn denk ik uitgezocht om te voorkomen dat die stap makkelijk genomen wordt. Dat zou ik zelf ook niet meemaken dan.”Tot slot gaat het ook nog even over de boeken die ze in haar vrije tijd leest: in 2019 waren dat er 42, dit jaar zijn het er al meer. Deze drie kan ze iedereen aanbevelen:- John Tusa - On Board: The Insider's Guide to Surviving Life in the Boardroom- Mark Blyth & Eric Lonergan - Angrynomics - Ed Catmull - Creativity, Inc.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder kijkenWebsite Autoriteit Financiële Markten*** Verder luisterenBB 137 – Joeri van den Steenhoven: maak het Groeifonds slimmer, beter en doeltreffenderBB 132 - Olaf Sleijpen (DNB) over de economie en de pensioenenBB 125 - Wouter Koolmees, minister van Sociale Zaken in de coronacrisisBB 96 - Aandelen onderuit, bedrijven failliet, werkloosheid: de wereldeconomie in recessieBB 91 - Van Zwarte Dood tot Spaansche Griep - pandemieën in de historie*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:16 – Deel 1 (rol AFM, stand van de economie, mkb-kredieten)00:28:50 – Deel 2 (hypotheken, pensioenen, Koolmees, techgiganten, VS, Brexit)00:59:46 – Deel 3 (Co2-reductie, Groeifonds, boeken)01:21:02 – Uitro01:21:54 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering praat Jaap Jansen met oud SP-leider Emile Roemer. Aanleiding is het rapport dat hij schreef over arbeidsmigranten als voorzitter van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten.Daarnaast gaat het gesprek over Roemer als waarnemend burgemeester. Eerst tweeënhalf jaar in Heerlen en per 1 oktober in Alkmaar. Uit het gesprek blijkt dat Roemer zijn roeping heeft gevonden. Hij raadt SP’ers aan bij interessante vacatures te solliciteren en hij wil ze er graag over adviseren.Bij de komende Tweede-Kamerverkiezingen is hij lijstduwer, maar terug naar het Binnenhof wil hij niet. Den Haag is volgens hem te veel bezig met ‘de waan van de dag’.De positie van arbeidsmigranten onderzocht hij op verzoek van minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) en toenmalig staatssecretaris Tamara van Ark. “Je schrikt je af en toe wild”, zegt hij. “Er werken hier veel mensen als tweederangsburgers. Het zijn mensen die hier komen en meteen al een schuld opbouwen voor de reis die ze gemaakt hebben. Daar begint meteen al de afhankelijkheid. Vervolgens worden ze via een uitzendbureau aan het werk gezet. Dat regelt ook de woonruimte. Maar zodra je je werk kwijt bent, ben je ook die woning kwijt en vaak ook je zorgverzekering. Ze spreken de taal niet en klagen niet, want voor jou tien anderen.”En die ‘woning’ is vaak niet meer dan een matras. “Ik ben met de politie meegegaan in Den Haag, in het Laakkwartier. Dan ga je een woning binnen waar vier mensen zouden wonen. Nou, die wonen er helemaal niet en ze kennen die mensen niet eens. Binnen zie je zes, zeven, acht of tien matrassen liggen. Daar betalen ze per matras per week 100 euro voor. Onderhoud nul, niks, nada. Het stinkt, je ziet schimmel. Dit heeft niet alleen een enorme impact op de mensen die er zitten, maar voor een hele wijk.”Er zijn in Nederland meer dan 500.000 arbeidsmigranten uit andere EU-landen. De meeste arbeidsmigranten werken via uitzendbureaus. Die mogen wat Roemer betreft alleen nog functioneren als ze een certificaat hebben. Ook moet er een einde komen aan de koppeling tussen werk en wonen. Voor huisvesting komen minimumeisen, adviseert Roemer het kabinet en de Tweede Kamer.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder lezenHet rapport ‘Geen tweederangsburgers’***Verder luisterenBB 136 - Jarig in coronacrisis: Mariëtte Hamer en Maurice Knijnenburg over 70 jaar SERBB 130 - Joost Korte, een Nederlander aan de top van 'Het sociaal Europa'BB 125 - Wouter Koolmees, minister van Sociale Zaken in de coronacrisisBB 79 - 'Nederland is nog steeds ziek': Hans Borstlap over zijn ingrijpende plannen voor de arbeidsmarktBB 41 – VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff over VVD, coalitie en FVDBB 06 - Sharon Gesthuizen over haar vertrek bij de SP*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:24 – Deel 1 (het rapport)00:43:35 – Deel 2 (het burgemeesterschap)01:04:24 – Deel 3 (de SP, burgemeesters en regeren)01:23:30 – Uitro01:24:20 - Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op 3 november 2020 gaat Amerika naar de stembus. Ook deze presidentiële campagne schreef weer geschiedenis. Middenin een pandemie, met de twee oudste kandidaten ooit. Met openlijke rebellie van de Republikeinse elite tegen de kandidaat van hun partij. Met debatten waarin stijl, inhoud en waardigheid volslagen afwezig leken. Met moorddreigingen voor gouverneurs en berichten over buitenlandse inmenging. Is dit iets nieuws?In deze editie van de podcast praat Jaap Jansen met ‘huishistoricus’ PG Kroeger en Amerika-kenner Pirmin Olde Weghuis. Ze beginnen met een serie handige tips voor de lange nacht van dinsdag 3 op woensdag 4 november waarin duidelijk moet worden of Donald Trump beloond wordt met een tweede termijn of dat voormalig vice-president Joe Biden de macht overneemt.Welke exitpolls en welke staten en kiesdistricten moeten we met argusogen en adelaarsblik beloeren? Waar valt misschien bijna ongemerkt de eerste duidelijke beslissing? Welke dichtbevolkte en trouw stemmende middenklasse-buitenwijken van grote steden moet u extra scherp in de gaten houden? Waarom Waukesha en Wauwatosa, waarom Pinellas County, Noord- en Zuid-Carolina?Vervolgens duiken PG en Pirmin de geschiedenis in van ‘dirty tricks’, ‘fake news’, lekken en seksschandalen en zelfs dreigingen met aanslagen en moord. Zelfs de meest geroemde, iconische presidenten schuwden geen middel in de strijd om de macht.1800 was de smerigste campagne ooit. Staatsman Thomas Jeffferson verdreef zijn vriend en medeauteur van de Declaration of Independence John Adams uit zijn zetel in Washington. Maar dat ging aan beide kanten allerminst zachtzinnig. Het leidde tot de meest geruchtmakende ‘politieke moord’ van die tijd. Het was de eerste campagne waarin nationaal met alle middelen alles uit de kast werd gehaald. En de einduitslag was zo nipt dat pas een deal in het Huis van Afgevaardigden tot een definitieve keuze leidde!In 1860 spatten de Democrats uit elkaar en vormde een serie kleinere groepen de nieuwe Republican Party. Compromiskandidaat werd Abraham Lincoln. De campagne werd berucht door onderdrukking van stemmers in het Zuiden, dreigingen van militaire coups, racistische posters en leuzen en uiteindelijk door een poging Lincoln te vermoorden terwijl hij zou overstappen op een station. De einduitslag was niettemin heel helder en leidde ertoe dat een reeks staten in het zuiden zich afscheidde. Het werd een burgeroorlog met honderdduizenden doden. Toch verloor Lincoln zijn legendarische zelfspot en humor niet.Ook 1940 schreef geschiedenis. Voor het eerst konden de Amerikanen voor de derde keer een president naar het Witte Huis sturen. Franklin D. Roosevelt waagde het, omdat de wereldoorlog het nodig maakte dat het land in ervaren handen bleef. Toch waren de peilingen nogal onzeker en kreeg zijn opponent Wendell Willkie greep op de media en de kiezers. Twee dingen deed FDR. Hij jongleerde met een seksschandaal en hield vlak voor de stembusdag een uitermate sluwe toespraak. Loog hij het volk voor? Maar ongelooflijkste werd pas in 1999 onthuld. Nog nooit had een buitenlandse mogendheid zich zozeer met de presidentsverkiezingen bemoeid: Churchill zette een speciale geheime dienst in.1968 was het jaar van de ‘Vietnamverkiezing’, het jaar van gruwelijke politieke moorden en van een wanhopige president Lyndon B. Johnson die wapenstilstand en vrede probeerde te regelen. Het had moeten leiden tot de ultieme ‘october surprise’ op de valreep van de campagne. Zijn beoogd opvolger, vice-president Hubert Humphrey ging in de peilingen al bijna gelijk op met Richard Nixon. Wat toen gebeurde kwam pas later uit, een ongelooflijk verhaal. De dirtry trick der dirty tricks, waarbij Watergate kinderspel was!*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder kijken Fragment FDR-speech 1940 (video)***Verder luisterenFDR-speech (volledige audio)BB 138 - In het voetspoor van Amerikaanse Presidenten in NederlandBB 115 - Thomas Paine en De Rechten van de mensBB 90 - Opmerkelijke voorverkiezingen in de Amerikaanse historie (en die van nu!)BB 44 - Amerika Special: Michael Wolff over Donald J. Trump ** PG over Franklin D. Roosevelt*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:04 – Deel 100:30:34 – Deel 201:25:54 – Uitro01:26:56 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hans Vijlbrief werd begin dit jaar staatssecretaris van Financiën. Samen met Alexandra van Huffelen volgde hij de afgetreden Menno Snel op. Jaap Jansen praat met hem over de gevolgen van de kindertoeslagaffaire, het Belastingplan dat vanaf 26 oktober in de Tweede Kamer wordt behandeld, zijn carrière als ambtenaar op Economische Zaken en Financiën, zijn ervaringen in Europa als assistent van Eurogroep-voorzitter Jeroen Dijsselbloem en daarna in zijn eigen topfunctie als ambtelijk voorzitter van de Eurowerkgroep - en veel, véél meer.“Ik heb een jaartje bij het Centraal Planbureau gewerkt. Die doen enorm belangrijk werk, maar ik gedijde er niet. Het is te rustig. Bij mij moet er altijd lawaai en rook omheen zijn”, zegt Vijlbrief. In 2017 had D66 hem achter de hand als kandidaat-minister van Financiën. Staatssecretaris worden legde het toen nog af tegen zijn interessante werk in Brussel. Inmiddels heeft de politiek hem helemaal gegrepen en hij wil op de kieslijst. “Ik ben 57, wat kan mij nog gebeuren? Ik ga gewoon de Kamer in! Het hoogste ambt van het land: volksvertegenwoordiger!”De strijd tegen het populisme is voor hem een belangrijke drijfveer. De confrontaties van hem en zijn maatje Jeroen Dijsselbloem met de marxistische Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis maakten hem superkwaad. “Naast Jeroen was ik de de springerige, nerveuzige alles-kennende figuur naast hem. Wij hadden totaal contraire karakters. Wat ik van hem geleerd heb: als je in een crisis terecht komt moet je zo kalm mogelijk blijven. Bij Varoufakis zat die stoïcijnse Dijsselbloem een beetje nors en stuurs voor zich uit te kijken. Ik kon mijn gedachten niet maskeren. Ik ontplofte. Ik ging expres lawaai zitten maken met zakken chips. Daar komt mijn afkeer van populisme vandaan. Varoufakis is verantwoordelijk voor het bijna te gronde te richten van zijn land. Daar heb ik geen enkel respect voor. Voor Euclid Tsakalotos, zijn opvolger, heb ik wel grote bewondering. Die was net zo links, maar werkte wel aan de toekomst van zijn land. Die mag echt een standbeeld krijgen.”Hans Vijlbrief – “Ik vind het leuk om moeilijke problemen op te lossen” – wil alles op alles zetten om het vertrouwen van de burger in de overheid – en bovenal in de Belastingdienst – te herstellen. Maar dan moet ook de overheid ophouden de burger te wantrouwen, benadrukt hij. Vijlbrief is het eens met CDA Tweede-Kamerlid Pieter Omtzigt dat burgers te weinig worden beschermd tegen de macht van de overheid. “Je moet voorkomen dat de burger verdrukt wordt door zo’n groot apparaat. Daarin heeft Omtzigt gewoon gelijk.”*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars*** Verder lezenPagina Vijlbrief op website ministerie van FinanciënBelastingplan 2021Pieter Omtzigt: De (on)betrouwbare overheid: tijd voor nieuw sociaal contract***Verder luisterenBB 104 - Nederland belasting doorsluislandBB 68 - De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerdeBB 2 - Jeroen Dijsselbloem over de Eurocrisis*** Tijdlijn00:00:00 - Intro00:01:54 – Deel 100:34:45 – Deel 200:57:14 – Deel 301:23:35 – Uitro01:24:40 - Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In praatprogramma’s schijnen avond aan avond dezelfde sprekers. In deze editie drie nieuwe deskundigen die internationaal bezig zijn met analyseren, lessentrekken en oplossingen bedenken.Jaap Jansen en PG Kroeger praten eerst met Daniel Thornton van Gavi, de wereldwijde alliantie van kennisorganisaties en ngo’s die sinds de oprichting in het jaar 2000 760 miljoen kinderen heeft helpen vaccineren tegen ziektes als ebola, cholera, meningitis en gele koorts. Zo is in 73 ontwikkelingslanden de kindersterfte gehalveerd. Voorzitter daarvan is Dr. Ngozi Okonjo-Iweala, de oud-minister van Financiën en Buitenlandse Zaken van Nigeria, die in aflevering 98 te gast was en toen een eerste wereldwijde analyse gaf.Gavi speelt met ‘The COVAX Facility’ een hoofdrol bij de ontwikkeling en straks verspreiding van vaccins tegen covid-19. 182 landen werken inmiddels samen om dat goed te organiseren. Thornton prijst met veel overtuiging hoe de wereld van wetenschap, R&D en innovatie ‘een geweldige respons’ heeft gegeven op de voorzetten van COVAX. Er zijn nu 200 verschillende vaccins in de maak. Een tiental is nu een de eindfase van het onderzoek voor toepassing.Tweede gast is Dirk-Jan Omtzigt, econometrist en hoofdeconoom van de ‘United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs’. Hij helpt humanitaire rampen te verkleinen en zelfs voorkomen door data en ontwikkelingen vanuit de hele wereld te analyseren. Hij komt met harde feiten en analyses hoe covid-19 wereldwijd doorwerkt.Deze crisis is geen gezondheidskwestie alleen, hoe ernstig ook. De impact op het leven, de welvaart en armoede wereldwijd is gigantisch, zegt Omtzigt. Wereldwijd is sprake van de grootste daling van het inkomen per inwoner sinds 1870. En de economische krimp is 20 keer zo groot als die in de kredietcrisis van 2008.Omtzigt schetst niet alleen de gevolgen in landen die extra zwaar geraakt worden door het virus zelf – zoals die In Latijns Amerika – maar ook die in landen waar het beeld op het eerste gezicht nog lijkt mee te vallen, zoals in Afrika. Een relatief goed geregeerd en uit armoede opstijgend land als Zambia is als gevolg van covid-19 nu feitelijk bankroet. En dat dreigt ook bij zo’n 20 andere landen snel te gaan gebeuren.Omtzigt geeft een aantal concrete oplossingen die alle landen gezamenlijk, maar ook rijke organisaties als de Europese Unie en de centrale banken nu kunnen oppakken. Dat er aan vaccins gewerkt wordt, juicht hij toe, ‘maar ook dan zijn we er echt nog niet!’. De crisis heeft ingrijpende, systeem-veranderende karakteristieken die diepgaand moeten worden aangepakt.Derde gast is hoogleraar global health economics Maarten Postma van de Rijksuniversiteit Groningen. Met hem kijken we hoe Nederland vaccineert vergeleken met buurlanden. Nederland is bepaald geen voorloper. Opvallend is dat hij het actuele beeld in de media nogal relativeert. Duitsland lijkt covid-19 beter onder controle te hebben´, maar hij vreest dat het daar snel minder goed zal gaan. Opmerkelijk genoeg stelt Postma – lid van het Britse Joint Committee on Vaccination and Immunisation - aan Nederland het Verenigd Koninkrijk ten voorbeeld.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de website Vriend van de show*** Verder lezenWebsite Gavi: The COVAX FacilityDaniel Thornton op TwitterDaniel Pfister, Dirk-Jan Omtzigt and Ruth Hill – Anticipating the impact of covid-19: pathways and timing of household welfare shocks (working paper 2, June 2020)Dirk-Jan Omtzigt and Ashley Pople – The cost of doing nothing: The price of inaction in response to the COVID-19 crisis (version: 10 July 2020)Dirk-Jan Omtzigt op TwitterWebsite Maarten Postma***Verder luisterenBB 136 - Jarig in coronacrisis: Mariëtte Hamer en Maurice Knijnenburg over 70 jaar SERBB 125 - Wouter Koolmees, minister van Socale Zaken in de coronacrisisBB 114 - Mariëtte Hamer: ‘Nederland is heel kwetsbaar. We hebben geen tijd te verliezen’BB 98 - Dr. Ngozi's strijd tegen het virusBB 91 - Van Zwarte Dood tot Spaansche Griep - pandemieën in de historieBB 26 - Dirk-Jan Omtzigt bestrijdt humanitaire rampen met algoritmen en vertelt over zijn werk als voormalig adviseur van de regering van Zuid-SoedanBB 10 - Seth Berkley (ceo GAVI) over wereldwijd vaccineren*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:04 – Deel 1: Daniel Thornton00:20:15 - Deel 2: Dirk-Jan Omtzigt01:01:34 – Deel 3: Maarten Postma01:23:13 – Uitro01:23:58 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Jaap Jansen en PG Kroeger praten met minister Ank Bijleveld (Defensie) over haar politieke erfenis: de Defensievisie 2035. De bewindsvrouw schetst daarin de dreigingen en harde keuzes waarmee Nederland de komende decennia wordt geconfronteerd. “Vrijheid is niet vanzelfsprekend en zij is kostbaar.”Beatrice de Graaf, hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit Utrecht met als leeropdracht ‘history of international relations & global governance’ en lid van de Adviesraad Internationale Vraagstukken, is ook te gast en praat mee.De machtsverhoudingen in de wereld zijn schuivende ijsschotsen. Ursula von der Leyen leidt ‘een geopolitieke Europese Commissie’. Oorlogen zijn hybride geworden, high tech en asymetrisch. We leven in een ‘voorspelbare onvoorspelbaarheid’, zegt De Graaf.Bijlevelds langetermijnvisie is een hulpkreet naar de politiek en de samenleving. “Keuzes zijn nodig.” Want de dreigingen zijn anders dan het bekende en bestaande. Bovendien kan Nederland die nieuwe dreigingen niet in zijn eentje aan en ook niet met de klassieke mechanismen. De minister analyseert in haar visie tot 2035 daarom zowel de dreigingen die op het koninkrijk afkomen – van ‘cyberwar’ tot natuurlijke rampen als orkanen en overstromingen – als de problemen waardoor ons land ‘niet adequaat toegerust is’.Ze wijst erop dat zowel de organisatie, de mensen als de toerusting en hun focus grote veranderingen moeten ondergaan. Dat vereist technologisch hoogwaardige medewerkers, teams en middelen die ‘informatie-gestuurd en zeer flexibel kunnen optreden’. Bijleveld zegt dat de Russische poging tot hacken bij de OPCW een enorme ‘wake up call’ was. En ook de Rotterdamse haven wordt via cyber bedreigd. Heel het Defensieapparaat moet daarom een soort ‘Leven lang ontwikkelen’-omgeving worden. Investeren in werving, opleiding, bijspijkeren en innoveren van de juiste hoogopgeleide mensen is daarvan een cruciaal onderdeel. Bijleveld spreekt van niets minder dan een ‘cultuurverandering’ die iedereen aangaat, zowel binnen de organisatie als bij de partners van Defensie. Daarbij is ook de maatschappelijke relevantie en zichtbaarheid van Defensie essentieel.Op dat laatste punt heeft zij al nadrukkelijk stappen gezet, zoals het opheffen van het verbod een uniform te dragen buiten de organisatie. Zorgen heeft zij op dit punt over de ruimte in het politiek debat voor zowel die strategische als die zichtbaarheidsbelangen. Beatrice de Graaf en de minister vrezen een overmaat aan ‘incidentgerichtheid’. Debatten in de Tweede Kamer gaan te weinig over lange-termijnvragen.Een groot thema voor Bijleveld is de rol van Nederland in de NAVO en steeds meer ook als Defensie-bondgenoot in de Europese Unie. Nederland wordt als betrouwbare partner ‘echt gewaardeerd’ en op hoog niveau betrokken bij grote besluiten. “Maar financieel en operationeel boksen wij ver benden ons gewicht. We zijn de vijfde economie in Europa, doen mee in de G20 maar we staan bij de investeringen in onze defensie op drie na onderaan. De kwaliteit van onze militaire bijdrage wordt wereldwijd erkend, maar dan is het zaak juist daar veel meer in te investeren zodat dit ook zo blijven kan. Andere landen gaan niet met ons samen omdat ze zo lief zijn.”Ank Bijleveld onderstreept nadrukkelijk de woorden van Angela Merkel dat Europa in de wereld moet beseffen dat het er uiteindelijk alleen voor staat. Dat heeft grote consequenties. “Europa moet zichzelf in de toekomst militair kunnen verdedigen”, zegt Bijleveld. Ze gaat hiermee veel verder dan Nederlandse kabinetten en de Tweede Kamer tot nu toe. “We werken al wel samen met andere Europese landen, maar nog niet als Europese Unie. Dat moeten we wel gaan doen.”Volgens haar moet dit rapport een belangrijke rol spelen in de komende kabinetsformatie. “Met dit rapport weten we in elk geval wat de feiten zijn en wat noodzakelijk is. Niemand kan dan nog zeggen dat hij dit niet wist.”***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via vriendvandeshow.nl/bb***Verder lezenDefensievisie 2035Beatrice de Graaf - Tegen de terreur, hoe Europa veilig werd na Napoleon (Prometheus, 2019)Beatrice de Graaf - Fighting terror after Napoleon (Cambridge University Press, 2020)Robert M. Gates - Exercise of Power: American Failures, Successes, and a New Path Forward in the Post-Cold War WorldAIV-advies Europese veiligheid: tijd voor nieuwe stappenHarvard Kennedy School: Nation Cyber Power Index 2020NAVO-opinieonderzoek december 2019Blik van een millennial op de nieuwe generatie militairenWebsite Beatrice de Graaf***Verder kijkenPaul Ducheine over targeting en oorlogsrecht***Verder LuisterenBB 59 - Ank Bijleveld, minister in een onveilige wereld met te weinig geld voor DefensieBB 54 - Christ Klep over de Nederlandse militaire identiteit: Van wereldmacht tot 'braafste jo

Een fietsvakantie. Appeltaart. Vet betaalde praatjes. Ruzie met de rector. Duizenden witte kruisen in Limburg. Hekel aan Wilhelmina. In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen komt het allemaal aan de orde, want we praten over visites van Amerikaanse presidenten in Nederland.Te gast is Jan Paternotte. Hij is Tweede-Kamerlid voor D66 en heeft een fascinatie voor de Amerikaanse politiek en haar geschiedenis. Dat komt goed uit, want ook PG Kroeger is wat dit betreft een beetje een nerd, zoals onlangs nog bleek met een hele aflevering over boeken van en over presidenten. Jaap Jansen - zelf ook vaak te vinden op Amerikaanse politieke plaatsen, praat met ze.Wat allereerst opvalt is hoeveel presidenten voor, tijdens en na hun ambtstermijn hierheen zijn gekomen. Sterker nog, twee van hen woonden in Amsterdam en Leiden nog voordat de Amerikaanse republiek een feit was: vader en zoon Adams; het enige duo dat met Bush sr. en Dubya beiden tot staatshoofd werd gekozen.Een van de grootste presidenten van allemaal – de Democraat FDR – droomde zelfs nog enkele dagen voor zijn vroege dood ervan na de bevrijding van Europa een bezoek te brengen aan Den Haag. Om Wilhelmina hulde te brengen voor haar onversaagde houding van verzet. En om als nazaat van een emigrant uit Zeeland de Nederlanders te helpen na de hongerwinter en moed in te spreken.Zijn oom Theodore – een Republikein – was een echte wereldreiziger, zowel voor als na zijn twee termijnen in het Witte Huis. Hij bezocht onder meer Amsterdam voor een speech en Paleis Het Loo en de Oranjefamilie daar. De peuter Juliana vond hij wel een schatje, maar haar moeder een feeks en haar vader een sul. De eerste ex-president die op bezoek kwam was Ulysses Grant, die als generaal voor Lincoln de Burgeroorlog won.Naast de Roosevelts was er nog één andere ‘echte Nederlander’ in het Witte Huis. Eerst acht jaar als vicepresident van Jackson, daarna vier jaar op eigen kracht. Dat was Martin Van Buren. Hij heeft het na zijn eigen termijn nog vaak geprobeerd voor verschillende partijen, maar won nooit meer. Heel bijzonder was zijn jeugd. Engels was thuis nog de tweede taal naast het Nederlands! Van Buren en de jongere Adams spelen ook nog als ‘twee Hollandse presidenten’ een rol in Amistad, een belangrijke Hollywoodfilm over de slavernij in Amerika.In onze tijd was Bill Clinton nogal gek op Nederland. En meer in het bijzonder op een café in de Jordaan en de appeltaart die daar geserveerd wordt. Jan Paternottes kantoor stond schuin tegenover dat apple pie café! PG Kroeger heeft uit eigen belevenissen weer verhalen over de ‘grande personalité’ Barbara Bush en haar zoon, president George W. Bush. Hoewel een kleine samenzwering van PG met premier Balkenende niet door kon gaan, slaagde hij er toch in een gesprek met Bush en de minister-president ‘af te luisteren’.Kortom: Nederland en Amerika hebben heel veel geschiedenis met elkaar. Paternotte en PG maken nu dan ook al grootse plannen. Want in 2026 vieren deze twee naties een uniek jubileum van vriendschap. De ceremonie die zij samen hebben bedacht zal u de oren doen spitsen, vooral ook vanwege de plek waar dit feest moet gevierd worden!*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland*** Verder kijken De film Amistad***Verder luisterenBB 133 - Amerikaanse presidenten: boeken die je volgens PG móet lezen!BB 57 – Alexis de TocquevilleBB 51 – Nixon, Clinton, Trump – de historie van het fenomeen ‘impeachment’BB 44 - Franklin D. RooseveltBB 40 – De geniale broers Von Humboldt***Tijdlijn00:00:00 - Intro00:03:41 - Deel 100:31:57 - Deel 201:06:19 - Uitro01:07:15 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Nationaal Groeifonds – ook wel het Wopke/Wiebes fonds genoemd - lijkt iets heel nieuws en spannends. Juist in crisistijd langetermijninvesteringen oppakken: SER-voorzitter Mariëtte Hamer vindt het een heel goed idee, onderstreepte zij in Betrouwbare Bronnen 136. Maar in de politiek klinkt ook aarzeling en soms zelfs negatieve geluiden.Kan het beter? Hoe kan zo’n fonds nóg meer impact hebben? Kun je de juiste lange termijnprojecten scherp en succesvol kiezen? En hoe doe je dat?’ Er is in Nederland tenminste één iemand die daar alles van weet: Joeri van den Steenhoven, nu vice-voorzitter van Hogeschool Leiden maar daarvoor deed hij in toptechland Canada precies het soort dingen dat het nieuwe Groeifonds zegt te willen bereiken om het toekomstig groei- en verdienvermogen van ons land een stevige en blijvende impuls te geven. Jaap Jansen en PG Kroeger praten met hem.Joeri van den Steenhoven was van 2013 tot 2018 vicepresident voor systeeminnovatie en directeur van MaRS Solutions Lab in Toronto, Canada. De Canadezen schreven over hem: “Being a systems thinker, he likes to work on wicked problems and find innovative solutions with others.” Van den Steenhoven komt met een reeks optimaliseringen voor het Fonds, waarbij hij put uit eigen ervaring met vergelijkbare structurele, lange-termijngerichte investeringsprojecten in Finland, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en natuurlijk in Canada. De focus van Wopke Hoekstra en Eric Wiebes op drie lange termijn doelstellingen – kennisontwikkeling en menselijk kapitaal, R&D en innovatie en infrastructuur – noemt hij zeker de moeite waard, maar waarschuwt voordrie ‘losse beleidssilo’s’. De Canadese ervaring laat zien dat het naar elkaar toegroeien van innovatie, onderzoek en de wijze van toepassing van nieuwe ontwikkelingen in bestaande organisaties in een geheel het succes ervan bepaalt. Dat bleek zowel bij innovaties in de zorg als die in de toepassingen van nieuwe inzichten en technologieën in de opleiding van mensen.Nadrukkelijk waarschuwt hij voor ‘de valkuil van zulke investeringsvoorstellen’. Die is in ons land al eens eerder de ondergang geweest van de bij de start goed bedachte investeringen uit de aardgaswinsten (het FES: Fonds Economische Structuurversterking). Dan ontstaat bij departementen, provincies en andere organisaties de neiging delen van dat geld te claimen omdat een ander iets vergelijkbaars toegewezen kreeg. Van den Steenhoven ziet dat gevaar altijd weer opdoemen zodra het om infrastructuur gaat. Dan wil de ene regio een trein of tunnel verbinding omdat een andere die succesvol kon onderbouwen. Ook is het gevaar groot dat bijvoorbeeld de Tweede Kamer zich dan ontfermt over zo’n ‘zielige, achtergestelde regio’ war alleen geen goed, effectief investeringsplan voor bestaat. Als de Kamer bijvoorbeeld een treinverbinding naar Groningen zou gaan eisen die al eerder als niet voldoende effectief is afgewezen, “dan is dat echt fout. Moet je absoluut niet doen!”Dat geldt ook voor de neiging van ministeries om de eigen financiële pijnpunten toe te schuiven naar zo’n fonds. Als de minister van Onderwijs de gaten in haar begroting via investeringsprojecten in MBO en HBO zou willen dekken “dan moet dat absoluut niet gebeuren”, onderstreept Van den Steenhoven. Investeringen in bestaand beleid en reguliere vraagstukken moet via het normale begrotingsbeleid opgelost worden. Een fonds als dit is er voor echte, eenmalige, grote lange termijn gerichte investeringen die ook niet binnen enkele jaren een soort ‘winst’ moeten opleveren. Zij moeten maatschappelijke vraagstukken, missie-gedreven helpen aanpakken en oplossen. De aanpak via een nadruk op ‘sociale innovatie’ met behulp van de Canadese les van de nadruk op die ‘convergence’ in de lange termijn aanpak is daarbij essentieel voor succes. De Nederlandse neiging om elke zoveel jaar weer een nieuwe aanpak te proberen moet de kop ingedrukt worden.Het Fonds kan veel baat hebben bij het betrekken van slimme meedenkers en organisaties uit andere landen. “Dat past ook erg bij ons land, Nederland lijkt in dit opzicht ook veel meer op Canada dan wij zelf beseffen.” Daarom zou het slim zijn als het fonds een ‘tussenstructuur’ zou inbouwen à la MaRS in Toronto. Die verbindt dan alle partijen in bedrijfsleven, kennissector en overheden, maar is geen ‘eigendom’ van een van die drie. Dat houdt scherp, de focus helder en kan optimaal lessen ophalen elders in de wereld. Ook een denktank als de Lisbon Council in Brussel kan het Fonds daarbij van grote hulp zijn. “En het geld van die 20 miljard hoeft van mij ook helemaal niet meteen in vijf jaar opgemaakt worden. Ik zie liever heel goed projecten die echt een lange termijn impuls krijgen, dan een verdeelstation dat bezig is met het zo veel mogelijk uitdelen van geld.”*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland *** Verder lezenKamerbrief over Nationaal GroeifondsJoeri van den Steenhoven: Het Groeifonds is geen alternatief voor structurele investeringen in onde