Betrouwbare Bronnen

Te gast in Betrouwbare Bronnen aflevering 86: Anne Mulder (VVD) en Joost Sneller (D66). In de Europese Unie gaat het op dit moment over bijna niets anders dan de nieuwe Europese meerjarenbegroting. In aflevering 85 spraken Jaap Jansen en PG Kroeger daar al over met Gert Jan Koopman, directeur-generaal Begroting van de Europese Commissie. Afgelopen vrijdag verscheen een nieuw compromisvoorstel van EU-president Charles Michel. Premier Mark Rutte overlegde die dag in Parijs met de Franse president Emmanuel Macron.Rutte wil vasthouden aan een budget van 1 % van het Europees nationaal inkomen, terwijl de commissie eerder voorstelde dit op te laten lopen naar 1,1%. Het compromisvoorstel van Michel zit op 1,07%.Donderdag begint in Brussel de Europese Top waar de 27 EU-leiders proberen een akkoord te bereiken.In deze nieuwe aflevering van Betrouwbare Bronnen legt Jaap de vraag op tafel: Hoe wordt er in Nederland gekeken naar de plannen voor die nieuwe meerjarenbegroting? Dat bespreekt hij met VVD Tweede-Kamerlid Anne Mulder, EU-woordvoerder, en D66-Kamerlid Joost Sneller, financieel woordvoerder. In Europa maken ze deel uit van dezelfde politieke familie: de liberalen. En in NL zitten ze samen in de coalitie die het derde kabinet-Rutte mogelijk maakt, maar ze zijn het lang niet over alles eens.Wel vinden ze allebei dat de nieuwe Europese meerjarenbegroting radicaler moet vernieuwen. De Europese Commissie en EU-president Charles Michel hebben voorgesteld het aandeel in de begroting dat naar landbouwsubsidies gaat en naar geld voor de ontwikkeling van achtergebleven regio’s te verminderen, maar VVD en D66 vinden die bezuiniging niet ver genoeg gaan. Zij willen meer Europees geld voor innovatie, onderzoek en andere vernieuwende uitgavenposten.“Er is te weinig gekeken welk oud beleid weg kan. Het voorstel dat er nu ligt, is nog steeds een begroting voor de jaren ’80. De richting is goed, maar van landbouw en regiosteun moet nog meer af”, zegt Anne Mulder.D66 is het hiermee eens, maar er is wel een scherp verschil van opvatting tussen de coalitiepartijen over de omvang van de nieuwe begroting. De VVD wil dat deze blijft staan op 1 procent van het Europees nationaal inkomen. D66 heeft geen bezwaar tegen de voorgestelde verhoging naar 1,07 procent.Volgens Joost Sneller focust het kabinet – net als de VVD – te veel op dat percentage. De inhoud van de begroting steviger vernieuwen vindt hij belangrijker. “Nederland kijkt ernaar alsof een monster ons geld aan het opeten is. Als een boekhouder in plaats van een koopman. We verdienen een veel groter bedrag aan de Europese gemeenschappelijke markt dan we bijdragen aan die begroting. De Europese Unie levert Nederland heel veel op”, zegt Sneller.VVD en D66 zijn het ook oneens over meer eigen middelen voor de EU door bijvoorbeeld heffingen op emissierechten, plastic, vliegen en financiële transacties. De VVD is tegen te veel heffingen, D66 vindt het belangrijk voor de politieke ontwikkeling van de EU. Mulder: “Juist om draagvlak voor de EU te behouden, moet je heel voorzichtig zijn met Europese belastingen.”***Verder lezenHet compromisvoorstel van EU-president Charles MichelBrief minister Stef Blok over het voorstel van Michel***Verder luisterenAfl. 85 - Gert Jan Koopman, directeur-generaal EU-begroting: 'Nederland kan verzet beter opgeven'***Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Weee Nederland***Tijdlijn00:00:00 - Intro00:05:35 - Deel 100:35:01 - Deel 200:53:04 - Uitro00:53:40 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen aflevering 85 praten Jaap Jansen en PG Kroeger met Gert Jan Koopman, directeur-generaal Begroting bij de Europese Commissie. Koopman is een van de hoogste Nederlanders in Europa en naar eigen zeggen voorzien van het typisch Nederlandse zuinigheids-dna. Maar hij begrijpt niet waarom premier Mark Rutte en minister Wopke Hoekstra (Financiën) dwarsliggen bij pogingen om tot een nieuwe EU-meerjarenbegroting te komen, zegt hij.Nederland heeft zoveel voordeel van de interne markt, dat het zijn verzet tegen de nieuwe EU-meerjarenbegroting beter kan opgeven, meent Koopman. “Nederland heeft wel een heel nauwe interpretatie van wat de EU oplevert en wat het aan contributie moet betalen.”Op 20 februari komen de Europese regeringsleiders in Brussel bijeen in een poging om tot een akkoord te komen over de nieuwe begroting, maar Nederland is een van de lidstaten die dwarsligt. Nederland wil dezelfde contributie blijven betalen als de afgelopen zeven jaar. De Europese Commissie heeft voorgesteld de begroting te laten oplopen van de huidige 1 procent van het Europese nationaal inkomen naar 1,11 procent. Er ligt een compromis op tafel waarin de begroting stijgt naar 1,07 procent, maar ook daar wil Nederland niet aan.Nederland heeft groot belang bij de nieuwe EU-meerjarenbegroting, zegt Koopman – zelf een Nederlander. De prioriteiten van Nederland zitten erin, stelt hij: minder geld naar landbouw en arme regio’s en meer geld naar onderzoek, innovatie en de positie van de EU in de wereld. Bovendien gaat 40 procent van het landbouwdeel naar klimaatneutraliteit.“Ik heb persoonlijk een probleem met de manier waarop in Nederland naar de begroting gekeken wordt. Uiteindelijk zijn de voordelen van de Unie veel groter dan puur de overdrachten. De interne markt levert Nederland zo’n dikke negen procent van het nationaal inkomen op. De nationale bijdrage van Nederland, de contributie, is 0.65 procent van het Nederlandse nationaal inkomen. Als je het zo bekijkt is de EU voor Nederland een verdomd goede investering”, zegt Koopman.Dat de totale begroting ‘een klein beetje’ groeit is volgens hem logisch: “De vorige begroting was opgesteld midden in een financiële crisis. Nu is er financieel veel meer ruimte.”Hij hekelt dat Nederland bij de contributie de douane-inkomsten meetelt die het namens de EU heft: “Die staan daar al vele tientallen jaren los van.”In de Brusselse EU-gebouwen wordt Nederland gezien als aanvoerder van de ‘vrekkige vijf’: naast Nederland ook Oostenrijk, Zweden, Denemarken en Duitsland. Naar verluidt zou Duitsland inmiddels bereid zijn volgende week een compromis te sluiten.*** Verder lezenVoorstel Europese Commissie Meerjarenbegroting 2021-2027Compromisvoorstel Fins EU-voorzitterschap, december 2019 *** Verder luisterenAfl. 78 – Roberto Viola: Shaping Europe’s Digital FutureAfl. 36 – Wopke Hoekstra: EU moet geoploitieke machtsfactor wordenAfl. 11 – Mendeltje van Keulen over de relatie Binnenhof-BrusselAfl. 02 – Jeroen Dijsselbloem en Coen Teulings over de Eurocrisis *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Weee Nederland *** Tijdlijn 00:00:00 – Intro00:03:39 – Deel 100:29:34 – Deel 201:02:23 – Uitro01:04:34 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare bronnen aflevering 84 vervolgt de serie waarin we terugblikken op de historische gebeurtenissen van 30 jaar geleden, toen de Berlijnse Muur viel en Europa en de wereld ingrijpend veranderden. In deze 5e editie kijkt PG Kroeger terug op de eerste weken van 1990.Waren november en december van 1989 al geopolitieke aardbevingen geweest - in Berlijn, Praag, Boekarest, de Baltische staten en zelfs de Kaukasus - nu kwamen de schokgolven echt aan in het Kremlin, Parijs en vooral in Bonn. Het tempo van de gebeurtenissen versnelde.Twee staatslieden stonden nu onder enorme druk en kwamen bijna helemaal klem te zitten. Allereerst de sterke man in het Kremlin, Michail Gorbatsjov. Hij merkte al meteen na de jaarwisseling dat heel zijn imperium op instorten begon te staan. Juist aan de randen daarvan glipte het uit zijn handen, van Baku tot Riga. En Moskou werd geconfronteerd met een existentiële ondermijning van het bewind: honger en ontberingen in Rusland zelf.Wie kon dat oplossen?Bondskanselier Helmut Kohl merkte dat zijn improvisaties in de weken na de val van de Muur zich tegen hem begonnen te keren. Binnen de DDR verviel het centrale gezag van het communistische regime in een enorm en bedreigend tempo. PG Kroeger vertelt over de dramatische scènes die hij daarvan in Oost-Berlijn zelf meemaakte.Kohl ging opnieuw improviseren, hij kon nauwelijks anders. Het waren vooral mensen als James Baker, Jacques Delors en François Mitterrand die hem daarbij - achter de schermen en vaak in het diepste geheim - hielpen een vaste, langetermijnkoers te vinden. Kohl deed een reeks uitermate gewaagde sprongen naar voren, zowel richting het Kremlin als naar de burgers in de DDR. Zij waren het die toen volkomen onverwacht de beslissende stap zetten. En diezelfde avond van 18 maart maakte Kohl een van de grootste fouten in zijn politieke leven. Geen wonder dat hij enkele dagen daarna op zijn verjaardagsfeest zijn eigen lot en capaciteiten met een kwinkslag relativeerde tot zijn vrienden. Ook Helmut Kohl besefte hoe kwetsbaar en feilbaar een politicus is.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Weee Nederland. ***Verder luisterenAfl. 72 - 'Wir sind ein Volk!', December 1989: Helmut Kohl spreekt in DresdenAfl. 61 - PG Kroeger over de val van de Berlijnse MuurAfl. 53 - 1989 - PG en de viering van 40 jaar Deutsche Demokratische RepublikAfl. 42 - Merkels vertrouweling Elmar Brok: 40 jaar Europese geschiedenis***Tijdlijn00:00:00 - Intro00:01:48 - Deel 100:53:26 - Deel 201:30:27 - Uitro01:31:08 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen aflevering 83 praat Jaap Jansen met PG Kroeger over ‘gedogen in de politiek’. Aanleiding is de wens van het CDA in Noord-Brabant om te gaan besturen met Forum voor Democratie.Hij vertelt over de eerste gedoogconstructie van partijen die noodgedwongen een coalitie vormden: het kabinet-Den Uyl, waarin enkele partijen die later het CDA vormden wel ministers leverden, maar toch afstand bewaarden.Uitgebreid komt de gedoogconstructie Rutte I aan de orde. Het kabinet regeerde met steun van de PVV van Geert Wilders, maar die partij brak ermee toen harde besluiten gevergd werden.Nu het CDA in Brabant overweegt met Forum te besturen, waarschuwt PG voor fatale gevolgen. Volgens hem zijn populistische partijen als Forum labiel en antidemocratisch en lopen ze weg zodra harde keuzes gemaakt moeten worden. Hij verwijst naar ervaringen met de PVV van Geert Wilders. Die partij gaf gedoogsteun aan het kabinet Rutte I van VVD en CDA, maar brak met het kabinet toen die partijen door de economische crisis nieuwe bezuinigingen noodzakelijk vonden.Kroeger wijst erop dat PVV en FVD steeds verder radicaliseren. “Ze zijn anti-polder, anti-fatsoen en anti-harmoniemodel – waarden waar het CDA juist voor staat.” Volgens de partijhistoricus verspeelt het CDA in een verbond met zulke partijen zijn kern-identiteit: “Constructief regeren en daarmee het fatsoen bewaren. Gemeenschapszin en dus niet polariseren. En respect voor geloof en geweten in een divers land.”In de kabinetsformatie van 2017 schetste toenmalig CDA-leider Sybrand Buma een onoverbrugbare kloof tussen CDA en PVV. Hij noemde de vertrouwensbreuk die leidde tot de val van Rutte I ‘onoverkomelijk’. In een brief aan informateur Herman Tjeenk Willink schreef Buma dat de PVV sindsdien alleen maar radicaler is geworden en Wilders ‘in zijn optredens en uitingen alleen maar grover’. Die brief van Buma moet leidend zijn bij beslissingen over samenwerking, zegt Kroeger. “Waar beginnen ze aan in Brabant”, verzucht hij.CDA-vicepremier Hugo de Jonge sloot eerder in Betrouwbare Bronnen regeren met de PVV uit: “Dat moeten we niet nog een keer doen.” Over Forum zei hij: “De Rusland-flirt en de flirt met fout rechts maken het wel erg moeilijk om in een kabinet samen te werken. Ik zie dat gewoon niet gebeuren.’’***Verder lezenBrief Buma aan Tjeenk WillinkRapport Frissen over het CDA***Verder luisterenAfl. 52 – Gerry van der List waarschuwt fletse VVD: Wacht Rutte het lot van Balkenende?Afl. 48 – Wilders gewogen: Gerrit Voerman en Koen Vossen over de PVVAfl. 46 – De koers van CDA-vicepremier Hugo de JongeAfl. 31 – PG: populisten tot mislukken gedoemdAfl. 06 – PG Kroeger over Piet de Jong***Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Tijdlijn aflevering 8300:00:00 – Intro00:01:42 – Deel 100:31:14 – Deel 201:12:44 – Uitro01:13:31 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen episode 82 Jaap Jansen en PG Kroeger have a conversation with economist Edward Glaeser, the Fred and Eleanor Glimp professor at Harvard University, specialised in the economy of cities.“Globalisation and new technologies have radically increased the returns to being smart", Glaeser says. "We are social species that get smart by being around other smart people. Face to face contact is still highly relevant, so cities are. On our own we are puny creatures. Collectively, we do miraculous things. Cities are machines for enabling us to collaborate. To buy and sell, to meet and to learn from one another. In a very deep sense, we are an urban species. We become more human when we are surrounded by other humans. And that’s what cities do.”We also talk about problems in city governance, such as building houses for everyone, airbnb and dealing with too many tourists.“Building new houses in Dutch cities is less easier than in the United States, because your cities are more precious and beautiful. Messing with them is a more risky bussiness. If you have to many tourists, you are not charging them enough. And think about some mild law and order interventions. Drunk young tourists wouldn’t behave the same in their hometowns, because they would be locked up and jailed.”Professor Glaeser warns politicians – such as the Democrats in the United States – not to cut off ties with rural areas and their inhabitants. “Succesfull urbanites have to find some common bond with these people, otherwise they’re gonna vote for some other politicians than you. If you nominate candidates that only speak to people who share your values, you have an America that’s split. And the same thing is true everywhere.”Some cities, places and regions mentioned in this conversation: New York, Amsterdam, Houston, Pudong (Shanghai), Mumbai, Singapore, Chicago, the Eastern heartland of the U.S. *** Special thanks go to Tilburg University Society and professor Sylvester Eijffinger who facilitated this converstation when Edward Glaeser visited Tilburg University in january for the Vrienden van Cobbenhagen Lecture 2020.*** Reading moreEdward Glaeser’s websiteEdward Glaeser - Triumph of the city, How Urban Spaces Make Us Human (Pan Macmillan 2012)Robert A. Caro - The Power Broker, Robert Moses and the Fall of New York (Random House, 2004)*** This episode of Betrouwbare Bronnen has been made possible in part by Weee Nederland*** Timeline00:00:00 – Intro00:01:09 – Part 100:31:03 – Part 200:56:50 – Outro00:57:23 – The EndSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In episode 81 of ‘Betrouwbare Bronnen’ (Trusted Sources, as the ambassador calls it), Jaap Jansen has a conversation with Peter Wilson, ambassador of the United Kingdom to the Netherlands.“We are leaving the EU, we are not leaving Europe”, he says. “We are a European country. We want to have a very, very strong bilateral relationship with a country that we love, the Netherlands.”“The 31st of january is definitely a historic day. But there will be no singing and dancing in the British embassy here in The Hague."Wilson wants to move forward to a new partnership. "The one thing that is absolutely clear is: the transition period will end on the 31st of december.” By then, the UK wants a ‘Canada-style’ free trade agreement with the EU.Peter Wilson promises that the new UK wil not turn into a ‘Singapore on the Thames’. “On issues like environmental protection, workers protection and state aid, our standards are very, very high. In many cases our standards are higher than the average EU-standard and we want to keep it that way. This government came into power with a manifesto that promised to make Britain the best place to work in the world. And since 2001 we’ve had six state aid cases against us, compared to over 60 in Germany and over 40 in France. I think it’s really important to point out that there will be no race to the bottom. This is an opportunity for us to set high standards. There’s no reason to be afraid and particularly not for the Netherlands which also has a very competative economy.”The ambassador underlines the importance of working closely together on security. “We are your neighbour, your security is our security. Our commitment to that is unconditional.” This counts for interna land external security: “We both have good armed forces. They are incredibly effective and we’ve worked closely together in the world, including in Afghanistan and Iraq.”According to the ambassador, prince Harry will attend the Invictus Games in The Hague in may. “He is really, really comitted to these games. Harry has absolutely focused attention on these amazing people and the incredible sport they do and their extraordinary examples of heroïsm.”*** More episodes Episode 69 - Britse verkiezingen! PG Kroeger over 'the mother of parliaments' (in Dutch)Episode 52 - Hoe premier Mark Rutte premier David Cameron teleurstelde (in Dutch)Episode 32 - Churchill on Europe - biographers Andrew Roberts and Felix Klos (in English) Episode 30 - PG Kroeger over Delors en Thatcher (in Dutch) Episode 8 - Pim Waldeck over 'die gekke Britten' en Paul Rem over de Queen (in Dutch)Episode 3 - Peter Wilson and Brexit (this part is in English)*** This episode is made possible thanks to the European Commission and Weee Nederland*** Timeline episode 8100:00:00 - Intro00:01:55 - Part 100:17:41 - Part 200:40:04 - Outro00:40:38 - EndSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 80"Ach hou toch op! Gaat ze weer! Dit is toch een uitspraak die je als serieus Kamerlid niet kunt doen, Renske! Mevrouw Leijten, sorry..."Het was ineens emotioneel voelbaar. Premier Mark Rutte werd gewoon kwaad. Kwaad omdat hij schijn en realiteit van de taak die ministers moeten uitvoeren op elkaar zag botsen. De Kamer was fel op ambtenaren van de Belastingdienst, terwijl hij het als zijn plicht zag hun werk te verantwoorden en te voorkomen dat die medewerkers zélf deel van de politieke strijd werden. Immers, sinds Thorbecke is de minister verantwoordelijk.En toch gaat het maar al te vaak over de apparaten en organisaties waar ministers politiek leiding aan geven. PG Kroeger duikt daarom in deze editie in de historische wortels van dit staatsrechtelijk en politiek beladen thema.De eerste decennia na 1848 was het voortdurend hommeles. Ook moest de abstracte rol van de ministers als 'politieke chef' nog uitgetest en aangeleerd worden. De toestand werd niet makkelijker dankzij de koning. Willem III was tamelijk onmogelijk en deed er alles aan de nieuwe constitutie te ondermijnen en te blokkeren. Zelfs honderd jaar later was zijn dochter nog genegen het bouwwerk van Thorbecke onderuit te halen.En nu? We lijken opnieuw in een tijdperk van grote vragen en dilemma's te zijn gekomen. Kan een minister zich politiek verantwoorden in klassiek zin als algoritmen beleid en uitvoering sturen? Als signalen van satellieten via kunstmatige intelligentie militaire acties sturen? Als de uitvoering van beleid is uitbesteed aan complexe zelfstandige organisaties die een heel eigen leven gaan leiden, min of meer los van politieke chefs?Wat leert de politieke geschiedenis hier? Welke plannen had bijvoorbeeld Rutte zélf op dit punt om het kabinet eigentijdser te laten sturen? Hoe pakt de EU dit op? En waarom maakte Omtzigt die scherpe verwijzing naar de Rijkarchivaris? Opnieuw blijkt hoe actueel en relevant de historie is voor de 21e eeuw en hoe lastig die erfenis van toen kan zijn.***Verder lezenRemieg Aerts - Thorbecke wil het (Uitgeverij Bert Bakker)Matthijs van de Waardt - De man van 1848, Dirk Donker Curtius (Uitgeverij Vantilt)***Verder luisterenAfl. 78 - Roberto Viola: Shaping Europe's Digital FutureAfl. 68 - De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerdeAfl. 26 - Dirk-Jan Omtzigt bestrijdt humanitaire rampen met algoritmen*** Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Tijdlijn aflevering 8000:00:00 - Intro00:03:03 - Deel 101:10:27 - Deel 201:47:00 - Uitro01:47:43 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 79***Jaap Jansen praat met Hans Borstlap over de plannen van zijn commissie voor de arbeidsmarkt.Het lijkt goed te gaan met de economische groei en de afname van werkloosheid in Nederland, maar er staan nog steeds een à twee miljoen mensen aan de kant. Vacatures en werkzoekenden sluiten niet meer op elkaar aan. En 800.000 mensen zitten thuis met een arbeidsongeschiktheidsuitkering. De oud-topambtenaar van Sociale Zaken luidt de noodklok.“Premier Ruud Lubbers waarschuwde dertig jaar geleden: ‘Nederland is ziek’. Hij zag het aantal arbeidsongeschikten oplopen. Toen waren het er 900.000. Hij kondigde aan: ‘Bij een miljoen heb ik gefaald, dan ben ik weg’. Nederland is nog steeds ziek”, zegt Borstlap.“Het is economisch een probleem, maar ook sociaal. Hoe bestaat het dat wij in Nederland met al ons vakmanschap niet in staat zijn om een miljoen mensen naar arbeid te brengen? Er zit 40 tot 50 miljard euro thuis op de bank. Wil je dat eens activeren!”Hij komt aan een totaalbedrag van twee miljoen mensen buiten het arbeidsproces. 0,3 miljoen mensen met een werkloosheidsuitkering, 0,2 miljoen mensen in de Ziektewet, 0,8 miljoen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering, 0,4 miljoen met een bijstandsuitkering en 0,3 miljoen mensen die meer uren willen werken en daarvoor ook beschikbaar zijn.Volgens Borstlap is de arbeidsmarkt vastgelopen. “Het huidige systeem is niet houdbaar, daar ben ik heel stellig in.” Werkgevers hikken aan tegen ‘een wirwar’ van regels en aarzelen mensen in vaste dient te nemen. Nederland heeft van alle EU-landen de meeste flexwerkers: 40 procent van alle werkenden; mensen die vaak liever een vaste baan zouden hebben en nu minder goed beschermd zijn.“We staan aan de vooravond van fundamentele wijzigingen. Jarenlang hebben we in Nederland onvermijdelijke keuzes ontlopen”, zegt Borstlap. Als oud-topambtenaar steekt hij ook de hand in eigen boezem: “De druk van de dag beheerst je zo, dat je geen ruimte meer hebt om ook nog over de grote vragen van de toekomst na te denken.”“Ons verdienvermogen is in het geding. En je moet je realiseren wat onzeker werk met mensen doet.” Volgens Borstlap zijn grote veranderingen onvermijdelijk. Hij wil werk vaster maken, maar werkgevers tegelijkertijd meer ruimte geven om mensen tijdelijk korter of tegen een lager inkomen te laten werken. Voor iedereen moet er een basisbescherming komen bij arbeidsongeschiktheid, ouderdom en voor ‘een leven lang ontwikkelen’.***Verder lezenHet rapport-Borstlap***Verder luisterenAfl. 43 – Het eerdere gesprek in Betrouwbare Bronnen: Borstlap en de nieuwe sociale kwestieAfl. 46 - Mariëtte Hamer & Luce van Kempen strijden tegen stress bij jongeren***Tijdlijn aflevering 7900:00:00 – Intro00:01:58 – Deel 100:31:17 – Deel 201:07:29 – Uitro01:08:11 – Einde ***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee NederlandSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen (Reliable Sources) is a Dutch podcast, published twice a week. This episode is completely in English.Our guest in this episode is Roberto Viola, director-general for Communications Networks, Content and Technology (CONNECT) of the European Commission.He says: “The most important lesson I learned, is: never say it will never happen. We have partly lost our capacity to dream. That explains a little bit the problem we have in finding the next big thing. But the next big thing is with us.”Europe has a lot to do when it comes to basic electronic components and supercomputing, he says. “We are catching up, but Europe is not in the forefront.” The Netherlands has to do better in 5G. It is lagging behind in organising the spectrum and releasing frequencies, he warns. Europe’s digital boss announces a ‘tool box’ to help EU-memberstates how to cope with the risks while investing in 5G. One of the main concerns is wether it's safe to have contracts with the Chinese company Huawei, frontrunner in 5G. Germany and the Netherlands are hesitating. The tool box will be published 'in a few weeks time', Viola says.According to Viola it is still possible for Europe to produce an equivalent of Google, Facebook or Apple. ***Reading moreRoberto Viola's blog***Listening more (in English)47 - Richard McCullough (Vice Provost, Harvard) on science in times of fake news44 - Michael Wolff on Donald J. Trump36 - Commissioner Margrethe Vestager on Europe's future32 - Churchill and Europe - biographers Andrew Roberts and Felix Klos31 - Jamie Shea on NATO and cyber warfare24 - Spitzenkandidat Manfred Weber19 - Anne Applebaum: Putin and the destabilisation of the West***This episode is made possible thanks to the European Commission and Weee Nederland***Timeline00:00:00 - Intro by host Jaap Jansen00:01:45 - Part 100:28:59 - Part 201:16:49 - Uitro01:17:39 - EndSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 77Dit jaar begint in de Europese Unie met iets heel bijzonders. Een nieuwe lidstaat is voor het eerst voorzitter van de Unie. En dat op een moment van essentiële beslissingen en wereldwijde spanningen.Dat land is Kroatië. PG Kroeger vertelt over de uitzonderlijke, bij ons vaak onbekende wortels van dit oude land van nog geen vierenhalf miljoen inwoners, met vele spannende lotgevallen. Ook de actualiteit aan deze rand van de Balkan krijgt aandacht, want wat daar gebeurt zet een zwaar stempel op Europa.De Kroaten doen op hun manier aan polderen en balanceren rond het politieke midden. Dat laat hun presidentsverkiezing van vorige maand weer zien. Daarmee weten zij binnen de EU steeds vaker een slimme, constructieve rol te spelen. Zij worden de nieuwe bruggenbouwers. Naar Orban en Polen. Naar Duitsland en de Balkan. En ze durven daarmee Macron en Rutte stevig de voet dwars te zetten.Kroatië is dus echt een land om 'in de gaten te houden'. En dat al meer dan vijftien eeuwen! Het was hoofdstad van het Imperium Romanum en oorlogsgebied tegen de Sultan. Maar ook handelsnatie waarvan de schepen en ondernemers de Levant en Zijderoute verkenden. Kroaten waren overal in de wereld actief, een soort Hollanders bijna.Een boeiende partner in Europa. Met in cultuur, mode en oorlogen een geheel eigen rol in de historie. PG Kroeger vertelt hoe de dapperste Kroaten in 1683 de 'darlings' werden van alle fashiongirls. De herenmode is daarna nooit meer hetzelfde geweest… ***Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Wee Nederland***Verder luisterenAfl. 71 - Caroline de Gruyter: 'Brexit maakt Europa sterker' - De EU als het Habsburgse Rijk van onze tijd https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/43edd541-d5b5-43dd-a574-1399b6ba05bb***Tijdlijn aflevering 7700:00:00 – Intro00:02:11 – Deel 100:44:52 – Deel 201:19:31 – Uitro01:20:00 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 76De podcast is iets eerder terug van reces dan gepland. Vanwege de ontwikkelingen in het Midden-Oosten praat Jaap Jansen met VRT-journalist Rudi Vranckx.Volgens NRC Handelsblad is hij ‘de beste oorlogsverslaggever in het Nederlands taalgebied’. In Vlaanderen is hij een merknaam: de buitenland-documentaires worden er uitgezonden onder de vlag ‘Vranckx’, of hij ze nu zelf gemaakt heeft of niet.Deze week start op de Vlaamse televisie twee docu-series van hem. Op VRT 1 ‘Tussen oorlog en Leven’, waarin hij met bekende Vlamingen naar oorlogsgebied trekt. En op Canvas ‘De Eeuwige Oorlog’ over Irak (9 januari), Somalië (16 januari) en Afghanistan (23 januari).‘Wat we nu in het Midden-Oosten meemaken, is het Vietnam van onze tijd. En net als toen voert het Westen hier oorlogen die het niet kan winnen’, zegt Vranckx. Er zijn ook verschillen. ‘Door het Midden-Oosten lopen veel meer breuklijnen dan door Vietnam. En de strijd zorgt voor migratiestromen en hangt samen met het klimaatprobleem. Het extremisme is als een uitzaaiproduct in onze eigen samenleving terechtgekomen. Als Iran de Straat van Hormuz afsluit, hebben we een economische crisis.’Jongeren in Iran en Irak demonstreerden de afgelopen maanden tegen de oude, vermolmde regimes. ‘In zekere zin begonnen in Iran de economische sancties van Trump te werken’, zegt Vranckx. ‘Maar nu sluiten de rangen zich weer. Voor de Ayatollahs is dit perfect.’Vranckx ziet steeds vaker dat de politiek het verknoeit. ‘Adviezen van Defensie en veiligheidsmensen zijn vaak veel terughoudender dan wat de politiek besluit. De CIA wilde Bin Laden uitschakelen, maar niet een hele oorlog optuigen. Je moet als politiek durven afgaan op technocratische adviezen. Dat is misschien minder sexy, maar het scheelt wel een boel ellende.’De Iraniërs zijn meesters in het creëren van verwarring, weet Vranckx. ‘De geestelijk leider zegt andere, hardere dingen dan de president of de minister van Buitenlandse Zaken. Ze creëren mist, maar weten heel goed waar ze naartoe gaan. De Amerikanen hebben niet door waar in het Midden-Oosten precies de breuklijnen liggen.’Rudi Vranckx reist al dertig jaar door oorlogsgebieden. Hij geeft commentaar op de Vlaamse televisie en radio, maar praat het liefst met gewone mensen: ‘Door naar hun verhalen te luisteren, kun je graven naar het universele. Naar wat een Irakees in oorlog hetzelfde maakt als een Palestijn of een Israëli of wij. Ik wil alle elementen van de waanzin van de oorlog begrijpen. Niet goedpraten. Je moet begrijpen om te kunnen bestrijden.’Hij denkt nooit: ik stop ermee. ‘Ter plekke functioneer ik altijd. Da’s iets heel merkwaardigs. Het is adrenaline en vooral: focus. Dan slaap ik ook goed, dat is heel bizar. Maar thuis heb ik soms nachtmerries, dan komen dingen bovendrijven.’Vranckx waarschuwt: ‘We zijn ooit slaapwandelend de Eerste Wereldoorlog ingelopen. Niemand wil in het Midden-Oosten zo’n Grote Oorlog, maar je kunt er stap voor stap naartoe gaan. Dat je later denkt: hoe zijn we hier in 's hemelsnaam terechtgekomen?’***Verder kijkenRudi Vranckx op VRT 1 en Canvas***Verder LezenRudi Vranckx - Mijn Kleine Oorlog, dertig jaar aan het front (Horizon, 2018)***Verder luisteren Podcast Vranckx & Byloo***Sociale mediaRudi op Twitter en Facebook***Tijdlijn aflevering 7600:00:00 - Intro00:02:03 - Deel 100:32:38 - Deel 201:09:35 - Uitro01:10:23 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 75In deze laatste editie van het jaar 2019 kijken Jaap Jansen en PG Kroeger vooruit naar 2020. Niet in een glazen bol, maar langs de actualiteit van historie en cultuur. Er valt in het komende jaar veel te herdenken, herinneren en beschouwen als inspiratie voor vandaag.Natuurlijk denken we in Nederland en Europa terug aan de ondergang van het Nazibewind 75 jaar geleden en de lessen daaruit voor het vreedzaam en respectvol samenwerken van volkeren. Maar het is ook 75 jaar geleden dat de kernbom een feit werd; Anne Frank omkwam in Bergen-Belsen en Harry Truman de onverwachte president van Amerika werd. 2020 is in velerlei opzichten sowieso een jaar waarin Amerika stof tot reflectie en analyse zal geven.Er is nog veel meer. 250 jaar Ludwig van Beethoven. Wie had destijds kunnen dromen dat zijn laatste symfonie met als slotdeel die hymne aan vreugde en broederschap het 'volkslied' van heel Europa zou worden?Maar evengoed ook 100 jaar nog een 'larger than live', lastig en briljant mens in eigen land: Abraham Kuyper. Journalist, premier, predikant, volksmenner, oprichter van een universiteit en wereldreiziger, een echte Renaissanceman in de politiek.Nederland kijkt ook terug - en discussieert er nog volop over - naar 2010. De val van Balkenende, van Rita Verdonk, van Wouter Bos. Dat epische CDA-congres in de Rijnhal in Arnhem. Het aantreden van Mark Rutte als eerste liberale premier sinds bijna een eeuw.En er zijn ook echt mooie momenten en bijzondere mensen te vieren. Zo wordt 'le Président' in Brussel die Europa zo beslissend en visionair op koers bracht in juli 95 jaar. De 'Vader van Erasmus' is de eretitel waar Jacques Delors misschien wel het meest fier op is. Wat leren we van hem nu? Hoeveel inspiratie blijft hij ons geven? 2020 wordt zo een jaar waarin verdieping, een brede blik en opbeurende inspiratie steeds weer voorop mogen blijven staan. Ook en juist voor de luisteraars van Betrouwbare Bronnen. Jaap en PG wensen u alle goeds in het nieuwe jaar! *** Verder luisterenAfl. 18 - PG blikt vooruit op herdenkingsjaar 2019 https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/9716c2b5-34ae-4db7-b465-14a5d10afa5d***Tijdlijn aflevering 7500:00:00 - Intro00:01:35 - Deel 100:44:49 - Deel 201:31:09 - Uitro01:37:46 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 74 Politiek, historie, bouwkunst en de merkwaardige capriolen van vorsten en bestuurders komen samen in deze editie van Betrouwbare Bronnen. PG Kroeger bezocht in het Haags Historisch Museum de tentoonstelling 'Nooit Gebouwd Den Haag'. Wat daar te zien is aan ontwerpen, prenten, kaarten, maquettes en objecten uit de 16e tot 21e eeuw is uniek.Zo komt in deze podcast aan de orde hoe in 1838 voor kroonprins Willem een gloednieuw, avantgardistisch koninklijk paleis gebouwd zou worden in een reusachtige landschapstuin.Niet minder gedurfd was het plan om na een verwoestend bombardement begin 1945 de ruïnes aan te grijpen om vlakbij het Binnenhof een groots en eigentijds regeringscentrum te bouwen. En dat was nog niet het meest uitzonderlijke plan.Wat dacht u van een 'Wagner Theater' voor de meest moderne operavoorstellingen, ontworpen door Berlage? Of een stadswal met forten die heel Den Haag zouden omringen?Maar twee plannen overtreffen alles in megalomane fantasie en grandeur.Het en detail uitgewerkte plan voor de 'Wereldhoofdstad van het Internationalisme', waar alle wetenschapsacademies en parlementen samen voor vrede en voorspoed zouden zorgen. Die stad in de duinen zou zo groot worden als Den Haag zelf rond 1905-1910!En dan uiteraard al die plannen voor het Binnenhof. De ene koning wilde het zaakje met de grond gelijk maken, de volgende moest en zou er een majestueus paleis neerzetten. Het kon niet op. In 1920 werd voor de Tweede Kamer een art deco wolkenkrabber gepland van ruim 100 meter hoog waar nu de Primark en een gokhal staan.En over de meest recente plannen ontdekte PG Kroeger nog iets nieuws. Precies 40 jaar geleden werd architect Pi de Bruijn verweten plagiaat te plegen op het eerder zeer geprezen nieuwe ontwerp voor het Binnenhof door niemand anders dan Rem Koolhaas van OMA. En zo blijken architectuur-historie, politiek gerommel en oud zeer weer helemaal verknoopt te zijn met de actualiteit rond de voorgenomen renovatie van het Binnenhof die volgens de oorspronkelijke planning al had moeten beginnen. ***Ga naar Expositie 'Nooit Gebouwd Den Haag', tot 22 maart 2020 in het Haags Historisch Museum, Korte Vijverberg 7, Den Haag. www.haagshistorischmuseum.nl***Verder lezenLex van Tilborg, Nooit gebouwd Den Haag, Bekkering & Blitz Uitgevers, 2019***Verder LuisterenAfl. 43 - Het Binnenhof, een eeuwenoud ratjetoe https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/2f944a46-f9bf-46cc-bba8-9f0edabde41c***Tijdlijn aflevering 7400:00:00 – Intro00:03:01 – Deel 100:46:57 – Deel 201:15:11 – Uitro01:15:42 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 73De laatste weken van 2019 waren dramatisch. Niet alleen werd actie gevoerd door allerlei boze beroepsgroepen, ook stonden bewindslieden onder zware druk, ondanks de akkoorden die ze wisten te sluiten. De val van staatssecretaris Menno Snel illustreerde weer eens dat de greep op complexe publieke diensten moeizaam is geworden.In het intro van deze aflevering werpt Jaap Jansen met PG Kroeger een blik op de achtergronden van deze perikelen, ook in de parlementaire historie. Bovendien speelt dan meteen de vraag naar de financiële vergoedingen en 'emolumenten' voor politici die tussen wal en schip zijn geraakt.En niet alleen die, want ook rond andere voorzieningen voor politici ontstond dit jaar een hoop gedoe, waarvan onder meer de Amsterdamse Poezenboot mocht profiteren.PG Kroeger analyseert vier typen van zulk 'gedoe'. Van 'kleine krabbelaars' - in de onsterfelijke duiding door premier Ruud Lubbers - tot 'slordigheidjes, bewust en onbewust'. En dan zijn er natuurlijk nog kwestieuze zaken rond 'nevenfuncties' en regelrechte belangenverstrengeling. Zeer recent nog een CDA-senator die voor kalfsvlees knokt en een oud-generaal die als volmaakt 'partijkartel'-vertegenwoordiger via het FvD stiekem lobbyt voor de wapenindustrie.Welke lessen hieruit te trekken zijn komt ook aan de orde. Opvallend is dat juist vanuit de integriteitswaakhond in Europa ons land op dit punt regelmatig flink op zijn kop krijgt.Uit de historie komen sappige voorbeelden aan de orde. Van 'de Lintjesaffaire' bij een van de meest toonaangevende politici uit de historie naar de 'Beste Els brief' en relaties met Koeweit en de heersers in Baku.***Verder LuisterenAfl. 18 - Pieter Omtzigt strijdt tegen corruptie in de Raad van Europa https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/9716c2b5-34ae-4db7-b465-14a5d10afa5d***Tijdlijn aflevering 7300:00:00 – Intro00:12:52 – Deel 100:51:42 – Deel 201:19:36 – Uitro01:20:03 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 7230 jaar geleden stond de wereld op zijn kop en Europa helemaal. De Berlijnse Muur was gevallen. Wat nu? PG Kroeger vervolgt zijn serie verhalen en terugblikken op die periode in 1989.In de communistische wereld brak de revolutie van onderop los. En bijna overal gebeurde dit doordacht, haast beleefd en ingetogen. In Praag koos het nieuwe parlement het moreel geweten van het land tot staatshoofd. DecBalten gingen massaal de straat op. Maar soms ging het mis.In de Kaukasus braken etnische spanningen open. Azeri en Armeniërs begonnen te vechten om ruige bergdalen. Het Rode Leger en het Kremlin verloren de greep op hun imperium. De opstand tegen de tirannen in Roemenië werd bloederig.Tussen de bedrijven door reisde Helmut Kohl naar de DDR, voor het eerst. Zijn optreden in Dresden schreef geschiedenis. PG vertelt hoe de herinnering daaraan later sterk vertekend raakte.En diep in het geheim ontdekten de geheime diensten van George Bush sr. En Margaret Thatcher een gruwelijke waarheid. De wereld ging door het oog van de naald. En niemand mocht daarvan weten.De Sovjet-Unie had een gigantisch programma voor biologische gifwapens. ***Verder luisterenAfl. 61 - PG Kroeger over de val van de Berlijnse Muurhttps://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/e4d8d234-6114-4abe-8b35-c37cb399a420Afl. 53 - 1989 - PG en de viering van 40 jaar Deutsche Demokratische Republikhttps://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/6448192a-71d1-4bf2-bc91-10576ff8a196Afl. 46 - PG en de zomer van 1989https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/103c5869-813f-461b-8da3-0e298fd87493***Tijdlijn aflevering 72 00:00:00 – Intro00:07:17 – Deel 101:03:13 – Deel 201:35:33 – Uitro01:36:54 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 71Te gast is Caroline de Gruyter, tien jaar lang Europa-correspondent in Brussel, daarna vier jaar werkzaam in Wenen en nu reizend door Europa vanuit Oslo. Ze schrijft wekelijks een veelgelezen column in NRC Handelsblad.De Europese Unie van nu lijkt een beetje op het Habsburgse Rijk, zegt De Gruyter. Habsburg, dat z’n duizend jaar standhield, was óók bonte verzameling nationaliteiten en talen onder één paraplu. Ze hadden net als wij één markt en één munt, het was moeilijk te besturen. Niettemin ontwikkelde zich onder Maria Theresia een moderne bureaucratie. Over deze overeenkomsten – en uiteraard de verschillen – praten we in deze aflevering van Betrouwbare Bronnen.‘Het Habsburgse Rijk kende altijd buffers langs zijn grenzen. Dat waren vorstendommen en regio's waarmee het samenwerkte om andere heersers op afstand te houden. Want Wenen hield niet van oorlog en wilde zijn machtige buren te vriend houden en conflicten dempen. Vertragen, langdurige diplomatie - en toen ook huwelijkspolitiek - als soft power waren dan slimme instrumenten. In deze tijd doet de EU het niet heel anders.’Volgens Caroline de Gruyter maakt de Brexit de Europese Unie sterker. ‘We beseffen door de Brexit dat we het met elkaar moeten doen, dat we zonder elkaar nergens zijn.’Het gaat beter met Europa dan velen onlangs nog vreesden. ‘Een paar jaar geleden hadden we het alleen maar over het mogelijke einde van de EU. Die zou imploderen of exploderen. Daar Is niets van uitgekomen.’‘We hebben een paar keer aan de afgrond gestaan, zeker met de bankencrisis en de euro-crisis. Maar iedere keer besloten ze: we gaan toch maar compromissen sluiten. We hebben al die crisissen overleefd omdat onze politici wilden dat we het overleefden. Ze komen met gestrekt been naar Brussel, niet bereid een krimp te geven, maar op een bepaald moment realiseren ze: als we allemaal niks geven, kunnen we er beter mee ophouden. Dan is het weer ieder voor zich en we weten dat dit altijd slecht af liep.’Nederland komt in de post-Brexit EU in een heel nieuwe positie. ‘In de Europese Unie had je altijd drie dominante stromingen: het Franse étatisme, het Duitse legalisme en het Angelsaksische liberalisme. Die clashten altijd, over elk issue dachten ze anders. Nederland zat heel vaak op de Britse lijn. We belden even met Londen en als we het dan eens waren, dan hoefden er nog maar enkele bij en je had een meerderheid. Nederland kan dat spel niet meer spelen. Nu moet Nederland bij elk onderwerp kijken welke operatie we opzetten. Soms aanhakend bij de Duitse lijn, maar vaak ook bij de Franse. We kunnen het goed met vinden met Emmanuel Macron want dat is een echte liberaal en Merkel niet, met haar bescherming van de auto-industrie.’En er ontstaan veel groepen: ‘Nederland cultiveert het Noordelijke clubje – Wopke en de zeven dwergen – en doen we weer meer met de Benelux. Je moet heel precies je gevechten kiezen. En: landen vragen er iets voor terug. Daarom moet je altijd ook een lijstje hebben met dingen die je niet zoveel kunnen schelen; waar je hen mee kan steunen.’***Het slotfragment in deze editie is de eindscène van 'Der Rosenkavalier', de ultieme 'Habsburg Opera'. U hoort de grote Amerikaanse sopraan Renée Fleming als 'die Marschallin' met Susan Graham als 'Octavian' en Christine Schäfer als 'Sophie' vanuit de Metropolitan Opera in New York in 2014. https://www.youtube.com/watch?v=fi810zB3L04&feature=youtu.be***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie***Verder lezenhttp://www.carolinedegruyter.eu/***Tijdlijn aflevering 7100:00:00 - Intro00:01:39 - Deel 100:53:51 - Deel 201:49:20 - Uitro01:49:56 - Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 70Bij de debatten over de Belastingdienst en andere grote uitvoeringsorganen van de overheid valt regelmatig de klacht of verzuchting 'Het lijkt wel Kafka'. Situaties als die van burgers bij de kinderopvangtoeslagaffaire heten al snel 'kafkaesk' of 'kafkaiaans'. Er zijn maar heel weinig literatoren die een eeuw na hun leven nog altijd een begrip zijn. Helemaal zeldzaam is dat hun naam een wereldwijd begrepen duiding is voor een maatschappelijk en politiek verschijnsel dat iedereen kent of meent te kennen. PG Kroeger duikt daarom in de geschiedenis van de jong gestorven maar allerminst vergeten Praagse schrijver Franz Kafka.Hij leefde van 1883 tot 1924, vooral in de tijd van het Habsburgse keizerrijk van Franz Josef, en hoorde tot de kring van jonge joodse dichters en intellectuelen die toonaangevend waren in het culturele leven en de maatschappelijke discussies van die tijd. Zij behoorden in dubbel opzicht tot een minderheid in de hoofdstad van Bohemen: én joods én Duits sprekend. Daarmee behoorden zij zowel tot de maatschappelijke elite als tot de maatschappelijke marge. Het leven en werk van Kafka heeft veel verbindingen met de eigenaardigheden en karakteristieken van complexe en soms mysterieuze organisaties. Als jong en briljant jurist was hij daar zelf bovendien in vele opzichten deelgenoot van. Zijn werk bij de Koninklijke Arbeidsongevallenverzekering bracht hem in fabrieken, mijnen en steengroeven en bij soms verschrikkelijke toestanden waarin met de gezondheid van arbeiders en kinderen gesold werd. Die ervaringen kwamen regelmatig in verhalen en nachtmerrieachtige scènes in zijn romans en novellen terug. PG Kroeger schetst hoe dat literaire werk ontstond en hoe dit zo'n 20 jaar na Kafka's dood in hoog tempo de wereld veroverde. En vooral ook waarom dat was. Het oeuvre van Kafka is wellicht niet zo heel groot, maar zijn schrijverstalent leek wel bijna onbegrensd. Er is veel meer dan ijzingwekkende romans als 'Der Prozess' en novelles als 'In der Strafkolonie'.Zijn brieven aan geliefden zijn weergaloos, zijn aforismen en bijna epigram-achtige verhaaltjes virtuoos. Zijn langere verhalen zijn veelzijdig, soms oerkomisch, soms afschrikwekkend, vaak mysterieus en bijna mystiek. Kafka kon het allemaal.En er is veel aan hem dat maar weinigen weten of beseffen. Kafka was een serieuze sportman, was uitermate geboeid door de nieuwste technologieën, een filmfanaat, liefhebber van volkstoneel in het jiddisch, en in het jaar dat hij stierf aan tuberculose heel gelukkig in de liefde.Dat neemt niet weg, dat in zijn literair werk heel veel steekt dat ongekend actueel blijft. Niet in het minst voor de politiek en samenleving van de 21e eeuw. Van de macht van Google en de oligarchen tot de ontmenselijking van systemen en regels, van de integratie van minderheden tot de vervolging door tirannen, van mensenrechten tot respect in burgerschap, het zijn allemaal thema's waar Kafka - soms schijnbaar achteloos - zowel heel diep als heel breed over durfde te schrijven.***Tijdlijn aflevering 7000:00:00 – Intro met quotes van Renske Leijten, Steven van Weyenberg, Carla Dik-Faber, Paul van Meenen, Raymond Knops, Paul Smeulders, Tamara van Ark, Agnes Mulder, Eric Wiebes (en later in deze aflevering ook nog Raymond de Roon en Lodewijk Asscher)00:05:06 – Deel 1 met PG Kroeger00:33:18 – Deel 2 met PG Kroeger01:00:48 – Uitro01:02:55 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 69Op 12 december 2019 bepalen de Britse kiezers de nieuwe samenstelling van 'the Mother of Parliaments', zoals zij dat zelf graag noemen. De zeden, excentriciteiten, stijl en historie van de Britse politieke cultuur fascineren velen al eeuwenlang. PG Kroeger vertelt over enkele aspecten en eigenaardigheden en ontmythologiseert er tegelijkertijd ook een paar.Zo blijkt dat de eeuwenoude vergaderzalen en kantoren van Westminster Palace, met statige trappenhuizen en de nauwe bankjes van de Commons en chique aankleding van de Lords alles behalve oud en historisch zijn. Ze zijn het werk van een architect in de jaren tussen 1834 en 1852, wiens naam overigens niet genoemd mocht worden als bouwmeester. Sterker nog, het Lagerhuis is herbouwd in die stijl van rond 1840 nadat het door brandbommen van de Luftwaffe was verwoest in mei 1941.Die bijzondere politieke cultuur van de Britten is in belangrijke mate bepaald door een Nederlander, koning William III. Met hem begon een apart soort 'constitutionele monarchie' die tot de dag van vandaag het fundament vormt van de democratie in het Verenigd Koninkrijk. Dat neemt niet weg, dat in de eeuwen sindsdien ingrijpende veranderingen, conflicten en opmerkelijke leiders hun stempel op het land en Empire hebben gezet.Zo vertelt PG over het kiesdistrict Old Sarum waar geen mensen woonden, maar wel twee Kamerleden gekozen werden. En de industriestad Manchester die geen enkele afgevaardigde kende. Die situatie in de 18e eeuw was niet houdbaar en leidde uiteindelijk tot The Great Reform Act van 1832. Ook groeide na 1783 en 'the madness of King George' de traditie van sterke prime ministers die feitelijk de nationale leider werden. PG stipt enkele van deze soms uitzonderlijke persoonlijkheden aan, zoals de 24-jarige premier William Pitt the Younger, de briljante literator Benjamin Disraeli, voor wie zelfs Bismarck groot respect had, en natuurlijk Margaret Thatcher. Het net verschenen laatste, derde deel van haar geautoriseerde biografie geeft verrassende inkijkjes in hoe zij het premierschap nieuwe lading en beeldvorming gaf, met dank aan de live tv-uitzending van haar wekelijkse vragenuur. Wereldwijd werd 'the Iron Lady' daardoor ineens een mediaster. "No, monsieur Delors. No! No!"PG Kroeger over de diepe wortels van de eigenzinnige Britse democratie, de kunst van het debatteren en de retorica. Van de galg van John Wilkes tot de zwemmende ratten van Winston Churchill. God Save The Queen!***Verder luisterenAfl. 32 - Churchill en Europa: biografen Andrew Roberts en Felix Klos https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/72fbfe90-463b-4d38-bb87-fd0f25d8116dAfl. 30 - PG: Baudet, Delors en Thatcher https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/069c4a5c-c7eb-4d7a-bc8c-18dc8192d1a0Afl. 08 - Pim Waldeck over 'die gekke Britten' - Paul Rem over The Queen https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/4e522185-a710-48f9-8f14-0bc8028ad205Afl. 03 - Peter Wilson over Brexit https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/564eec19-014d-4a20-b620-34f7658dd6fc***Tijdlijn aflevering 6900:00:00 – Intro00:01:48 – Britse verkiezingen (deel 1)01:28:45 – Britse verkiezingen (deel 2)02:04:09 – Uitro02:04:50 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 68Jaap Jansen praat met:Pieter Klein (RTL Nieuws)Jan Kleinnijenhuis (Trouw)Jurgen de Vries (Bond voor Belastingbetalers)***‘Poeier ze zoveel mogelijk af.’ Dat was de instructie voor de Belastingdienst die Jan Kleinnijenhuis van dagblad Trouw ruim een jaar geleden in handen kreeg. Alles was erop gericht gedupeerden in de kindertoeslagaffaire geen gelijk te laten krijgen. Voor de rechtbank bleek de dienst allerlei stukken achter te houden. ‘Je gaat ervan uit dat de Belastingdienst eerlijk handelt en niet bewust de burger in een nadelige positie brengt’, zegt Kleinnijenhuis.In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen doen hij en Pieter Klein (RTL Nieuws) haarfijn uit de doeken hoe ze steeds scherper in het vizier kregen dat de Belastingdienst fout handelde.Het verhaal van twee onderzoeksjournalisten.‘Die mensen hebben jarenlang moeten procederen. Ze zijn gewoon verneukt door de Belastingdienst. Ook als het gaat om bewijsmateriaal, tot aan de Raad van State toe’, zegt Pieter Klein. ‘De Staat loog in procedures tegen burgers. Veel gekker kun je het niet hebben.’De zaak heette CAF, maar het was Kafka, zeggen de twee.Volgens het op 15 november verschenen rapport-Donner handelde de Belastingdienst ‘institutioneel vooringenomen’. Dat klinkt stevig, maar Klein noemt het een politiek rapport, waarin de verantwoordelijkheid zo abstract wordt geformuleerd, dat niemand meer echt verantwoordelijk is.Jurgen de Vries van de Bond voor Belastingbetalers meent dat deze affaire laat zien dat het met de rechten van de burger als belastingbetaler of toeslagontvanger beroerd gesteld is. In Nederland wordt bijna net zo vaak tegen de Belastingdienst geprocedeerd als in de hele Verenigde Staten bij elkaar, vertelt hij. ‘Het systeem is hier zó slecht ingericht, dat mensen geen andere weg meer zien dan te gaan procederen.’Deze week debatteert de Tweede Kamer over de kwestie.De Vries vraagt zich af of het wel zin heeft om staatssecretaris Menno Snel hierover weg te sturen: ‘Dan verlies je weer een jaar of meer, daar hebben de gedupeerde ouders niets aan. Snel kan beter een gedelegeerd bestuurder benoemen. Dat heeft minister Wim Deetman van Onderwijs destijds ook gedaan bij de studiefinanciering (wat nu DUO is). Die gedelegeerd bestuurder kreeg verregaande bevoegdheden om te zorgen dat de rotzooi werd opgeruimd.’ Die zaak was vergelijkbaar omdat er veel mensen bij betrokken waren in snel wisselende omstandigheden: studenten verhuizen vaak en hebben wisselende inkomsten. De bestuurder, Roel in ’t Veld, bedacht toen de OV-studentenkaart om van de overmaat aan bureaucratie af te zijn. ‘Mijn advies is dus: geef de staatssecretaris het mandaat om zo’n gedelegeerd bestuurder te benoemen en schoon schip te maken’, zegt de Vries.Hij heeft nog een idee. Belastingplichtigen hebben in Nederland relatief weinig rechten. ‘In de VS heb je de taxpayer advocate. Die heeft de plicht om burgers in de knel daadwerkelijk rechtshulp te bieden. Dat zou je in Nederland ook moeten hebben. We hebben een minister van rechtsbescherming, Sander Dekker. Die zou dit moeten regelen.’Volgens Pieter Klein moet in de toeslagen-affaire worden onderzocht of betrokken ambtenaren strafrechtelijk aansprakelijk gesteld kunnen worden. Vanuit de Tweede-Kamercommissie Financiën is die vraag al gesteld . ‘En er ligt al een aangifte van een advocaat’, weet hij. ‘Die ambtenaren zijn jarenlang nalatig geweest om onrecht te herstellen.’Kleinnijenhuis: ‘Je kunt je echt niet voorstellen hoever de dienst is gegaan om over de rug van de burgers zijn eigen falen te verbloemen.’Klein: ‘Veel ambtenaren hebben hart voor de publieke zaak. Er zijn een paar topambtenaren die een stuitende rol hebben gespeeld en de politiek verzuimde jarenlang in te grijpen.’***Tijdlijn aflevering 6800:00:00 – Intro00:01:33 – Deel 100:26:00 – Deel 201:07:26 – Uitro01:07:52 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 67Het was een ongekend moment. Middenin een tv-debat was nota bene Mark Rutte de draad van zijn verhaal kwijt. Licht panisch riep hij: ‘Caroliene!’ De VVD-aanvoerder onthulde daarmee het geheim van Den Haag. De rechterhanden van de macht. De ‘assistenten’, ‘p.a.’s’, fractiemedewerkers en wat vroeger ook wel ‘BIK-krachten’ of ‘bikkers’ werd genoemd. Wie zijn die onmisbare en vaak onzichtbare vrouwen en mannen, de Carolienes, Barten, Jitskes en Dirken zonder wie geen kabinet, Kamerfractie en Brusselse burelen hun werk goed kunnen doen? Jaap Jansen duikt met PG Kroeger in de geschiedenis van deze vaak verrassende persoonlijkheden en hun carrières.Ze doen heel veel werk in grote stilte. Wil je assistent zijn van een toppoliticus, fractie of bestuurder, dan kun je maar beter geen ‘9 tot 5’-mentaliteit bezitten. Je moet een stevig, doelgericht karakter hebben dat bijna alles en liefst tegelijk kan. En je moet het eigen ego met humor en sereniteit in de perken houden. Dat verhindert overigens niet dat de heel goede onder die veelal jonge mensen ver kunnen komen. In de politiek zelf, maar ook in de wereld van de polder, de denktanks, de wetenschap, ‘Brussel’, media en bestuur. Zo vertelt PG over de opmerkelijke start van de loopbaan van Christine Lagarde in het Congres in Washington of die van de latere premier Piet de Jong als milde, maar zeer krachtige ‘nee-zegger’ bij Koningin Juliana.De Carolienes zijn vaak vrouwen, misschien juist omdat de politiek nog altijd een mannenwereld is. Zij hebben vaak wat afstand tegenover het ‘haantjesgedoe’ en meer het lange termijn perspectief op het oog. Voor een politicus is zo iemand als ‘alter ego’ en ‘critical friend’ in je naaste omgeving buitengewoon belangrijk. En daarmee zijn zulke jonge mensen onmisbare factoren voor het effectief en serieus functioneren van de democratie in Nederland en Europa.PG looft D66-fractieleider Rob Jetten die de moed opbracht te regelen, dat elk Kamerlid een extra medewerker erbij kan gaan inhuren. Dat kan ervoor zorgen, dat de Kamer steviger en diepgravender weerwerk kan leveren ten opzichte van de gebalde informatiemacht en het bestuurlijk gewicht van de ministeries. En dat geeft een grotere groep talentvolle ‘Carolines’ de mogelijkheden zich in te zetten voor het algemeen belang. De democratie wordt daar sterker en boeiender door.Met behulp van een echt ‘collectors item’ uit de Haagse politiek – het zogeheten ‘Smoelenboek’ van fractiemedewerkers uit 1995 – speuren Jaap Jansen en PG naar de toen onbekende, dienstbare jongeren die voor de huidige politiek grote namen en soms zelfs iconisch geworden zijn. Een smalle jongen met brilletje die ‘omgevingsbeleid’ ondersteunde bij de PvdA, werd later de chef van de Eurozone en publiceerde veel vertaalde memoires daarover. Een onderwijsassistent met veel krullen bij een verdwenen christelijke fractie is nu partijleider in de coalitie-Rutte III. Een liberaal meisje met grote oorbellen wordt nu vaak getipt als eerste vrouw als premier. Ook laten zij zien hoe twee buiten ‘het wereldje’ weinig bekende vrouwen met zo’n verleden als scherpzinnig en stevig assistent zeer recent op sleutelposten kwamen in Europa en daar gelden als echte zwaargewichten.En de huidige Carolienes? Zij zijn zoals het hoort bijna onzichtbaar. ‘Wethouder Hekking gedrag’ ontberen ze. PG Kroeger zet niettemin het spotlight op de meest invloedrijke onder hen. Een vrouw die het vak leerde van een van de meest veeleisende en creatieve kanonnen in de Kamer en die die kennis en ervaring nu inzet voor de schatkistbewaarder van het land. En een man die vanuit een kleine parlementsdelegatie in Brussel de onmisbare rechterhand werd van de leider van de machtigste partij in Europa.Uit de geschiedenis haalt PG nog wat namen naar boven waarvan de faam niet vergeten mag worden. Die assistente van François Mitterrand die de eerste vrouwelijke premier werd in Parijs. De stille werker achter de schermen die vele decennia het CDA ondersteunde, fascinerende memoires schreef en in 2010 met grote pijn uit de partij stapte vanwege de gedoogcoalitie Rutte I. En de PvdA-intellectueel die het kabinet Den Uyl ondersteunde en Wim Kok de speech over het ‘afschudden van de ideologische veren’ leverde waaraan die partij liever niet meer herinnerd wordt. De Carolienes schrijven geschiedenis, ook als niemand oplet.***Deze aflevering van Betrouwbare Bronnen wordt mede mogelijk gemaakt door GRIP, het boek van Rick Pastoor over slimmer werken***Tijdlijn aflevering 6700:00:00 – Intro met Rob Jetten00:04:34 – Deel 100:29:14 – Deel 201:04:17 – Advertentie GRIP, gevolgd door deel 301:14:45 – Deel 401:38:34 – Uitro 01:39:07 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 66 Carola Schouten is een van de bewindslieden van Rutte III die het op dit moment extra moeilijk hebben. Stikstofcrisis, boze boeren op het Malieveld en op de snelwegen, coalitiepartners die huiveren bij drastische maatregelen. Jaap Jansen praat met de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. "Ik ben geen heilige."Voor Schouten hoeft Nederland niet per se de tweede landbouwexporteur van de wereld te blijven, zegt ze. “Het is een resultaat van de manier waarop we onze landbouw georganiseerd hebben, maar niet een doel wat we nou per se bovenaan het lijstje moeten hebben. Want tegen welke prijs produceren we dan? Steeds meer boeren voelen zich gedwongen om in grotere aantallen te produceren. Misschien ook als ze dat zelf helemaal niet willen. Terwijl ze er echt geen hoog inkomen aan ontlenen. Dan is de vraag: we produceren wel veel, maar waar slaat die winst dan neer? En hoe hou je het als boer vol? Als het enige adagium dan is: het moet nog goedkoper tegen nog lagere kosten – daar zit gewoon een grens aan.”Een CDA-rapport waarin bepleit wordt, Nederland niet langer de tweede landbouwexporteur te laten zijn, zorgde enkele weken geleden voor grote onrust in die partij. Schouten omarmt het rapport: “Toen ik het las, herkende ik veel.”Schouten neemt D66 Tweede-Kamerlid Tjeerd de Groot kwalijk dat hij stelde dat de veestapel in Nederland gehalveerd moet worden. Wat Schouten betreft had hij beter kunnen zeggen: de stikstofuitstoot moet gehalveerd worden. Inmiddels is ze in gesprek met de boeren die onlangs twee keer het Malieveld bezet hebben. “Ze willen bijna drie miljard euro om de uitstoot te verlagen. Toen ik dat hoorde moest ik wel lachen, want mijn begroting is ongeveer één miljard euro.”Onlangs kondigde het kabinet aan, met de Europese Commissie te gaan overleggen of sommige kleine beschermde Natura 2000-gebieden kunnen worden geschrapt om het natuurlandschap overzichtelijker te maken. Schouten beseft dat Brussel alleen zal instemmen met een andere indeling als de natuur in Nederland erop vooruitgaat. Daarom wil ze een oud idee nieuw leven inblazen. ‘Als blijkt dat het voor dieren en planten beter is om alle natuurgebieden in Nederland met elkaar te verbinden, dan is dat een interessante optie. Het gaat om het instandhouden van soorten.” Het plan is ooit wegbezuinigd door een van haar voorgangers op Landbouw, CDA’er Henk Bleker.“We willen de natuur die we hebben echt op een hoger plan brengen. We gaan geen natuurgebieden verminderen. Door gebieden anders in te delen, kunnen we een meer robuuste natuur krijgen. Da’s best een klus, je moet van goeden huize komen om dit allemaal te onderbouwen. We praten er nu over met de provincies.”Schouten weet nog niet of ze zich wil kandideren voor het lijsttrekkerschap van haar partij. “De ChristenUnie heeft een goede lijsttrekker: Gert-Jan Segers.” Die zei vorige week in ‘1 op 1’ op NPO Radio 1 dat hij er nog niet uit is. Segers noemde het ‘een groot vraagteken’. Schouten: “Ik ben nu vicepremier en minister. Dat is meer dan een dagtaak. Ik ben echt nog niet bezig met de vraag wat ik hierna allemaal ga doen. Het zijn grote vragen met grote consequenties voor jezelf en voor mensen in je omgeving. Het is altijd een groot vraagteken, waarbij er op een bepaald moment een keer een punt moet komen.”***Tijdlijn aflevering 6600:00:00 – Intro00:01:33 – Carola Schouten (deel 1)00:28:38 – Carola Schouten (deel 2)01:01:18 – Uitro01:01:58 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 65Vroeger, ja toen was alles beter. Zwarte Piet mocht nog kroeshaar hebben, boeren molken hun koeien op klompen, de kostwinner kon een huisgezin onderhouden, onze koloniën kenden hun plaats en waren dankbaar voor de beschaving die wij brachten. Ach ja, vroeger... In de actuele politiek en maatschappelijke en culturele discussies is nostalgie - een hunkering naar verondersteld eenvoudiger en duidelijker tijden een krachtig levensgevoel. De SP wil het ziekenfonds terug, de Rotterdamse PVV wil alle Turken 'terug naar de zandbak', Thierry Baudet maakt filmpjes over zeehelden en Xi Jin Ping wil de nieuwe Mao zijn.Waar komt deze hang naar zo'n verleden vandaan? Is dit typisch voor nu - een tijdperk van gele hesjes, blokkeerfriezen en racisme in het voetbalstadion?Pieter Gerrit Kroeger vertelt het verhaal van een van de oudste, meest klassieke politieke thema's: nostalgie als strategie. Deze is letterlijk zo oud als de weg naar Rome, zo blijkt. Zelfs Annie Schreijers verheerlijking van de sobere, nijvere boer als voorbeeld van maatschappelijke en politieke zuiverheid en daadkracht komt uit de antieke wereld van Hellas en Rome.Een Gouden Eeuw van heroïek en vrije geesten? De Grieken verheerlijkten die al. Een gedurige neergang naar een steeds minder goed bewind en uiteindelijk de ondergang als een reus op lemen voeten? De profeet Daniël voorzag dat al in Babylon als joodse balling. Een herstel van oude, zuivere waarden, zeden en kunst en een verwerping van de verwildering en corruptie van het heden? Het was precies wat de Reformatie van Luther, Zwingli en Calvijn bepleitte en wat de geest van de Renaissance bepaalde.Met een reeks oude en moderne voorbeelden laat PG Kroeger zien hoe herkenbaar en allerminst origineel het benutten van politieke nostalgie als wapen en program is. Het schilderij in het kantoor van Poetin bewijst het, maar ook de postume bewondering in de Verenigde Staten voor JFK en Reagan. Ook de haat van het Duitse AfD tegen de nationale 'Erinnerungskultur' past in dit patroon, evenals de herbegrafenis van dictator Franco in Spanje.Is nostalgie in de politiek gevaarlijk? Lang niet altijd! Laat PvdA'ers hun rode hart warm laten kloppen als ze denken aan Ome Joop en Vadertje Drees. Laat D66 zijn denktank vernoemen naar Hans van Mierlo. Laat de Finnen en de Esten hun jaarlijkse zangfestijn vieren. En laat elk land zijn eigen cultuur van bezinning en herinnering koesteren, verversen en overdragen. 4 en 5 mei doen wij nu anders dan 50 jaar geleden. 8 mei 1985 was in Duitsland dankzij president Von Weiszäcker een fundamenteel keerpunt in de bezinning op het verleden.Het wordt linke soep als nostalgie een wapen wordt, als het politieke macht moet helpen uitoefenen over hoe een samenleving naar zichzelf kijkt. Als onware beelden en gedachten worden benut voor overheersing. Juist omdat dit al zoveel eeuwen een krachtig motief van machthebbers blijkt te zijn. PG analyseert een serie actuele voorbeelden van dit historische patroon. Het bewieroken van 'onze boeren' om geen discussie toe te laten over de toekomst van de economie en de leefbaarheid van rurale streken, bijvoorbeeld. Of het imiteren van gedrag en stijl van autocraten uit de 19e eeuw. Ook het vertellen van kletskoek over 'onze helden van de Gouden Eeuw' of 'onze tradities' die helemaal niet bestaan.Wat hebben zulke zeer verschillende claims op een exemplarisch verleden gemeen? Verrassend veel, of het nu Mao is bij Xi of de trekkers bij Annie Schreijer. Een reeks actuele voorbeelden komt voorbij hoe het verleden als echo doorklinkt in de politiek van nu. Soms vermakelijk, soms hilarisch en af en toe aangrijpend. Dat blijkt uit de iconische toespraak van de meest wijze president van Duitsland na 1949, als uit de zingende demonstranten in Libanon in 2019. Zij vonden woorden voor hun eensgezindheid tegen polarisatie in het Weimar van de 18e eeuw en een vertolking daarvan in het Wenen van 1800. Opnieuw blijkt het werk van de cultuurdragers van die generatie voor onze tijd ongekend actueel en relevant.***Eerdere BB-afleveringen die je hierbij kunt beluisterenAfl. 58 - PG Kroeger over 70 jaar China, de Volksrepubliek van Mao, Deng en Xi https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/16914bf4-3e63-42a8-a1ff-b561d1c31216Afl. 31 - PG Kroeger: populisten tot mislukken gedoemd https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/c8f4c90e-6673-4d97-a3e4-69670dc0de35Afl. 21 - PG Kroeger over Poetins rolmodel Tsaar Nicolaas I https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/ac77ecd8-fc61-4312-8ef4-a96a9870986fAfl. 13 - PG Kroeger over liberalen, volkscultuur en Stalin https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/42619ca0-539e-4162-857f-7fed9cda71d2Verder kijkenRede bondspresident Richard von Weiszäcker, 8 mei 1985 https://www.tagesschau.de/multimedia/video/video-378259.html***Tijdlijn van aflevering 6500:00:00 - Intro00:01:15 - deel 100:30:07 - deel 201:33:22 - Uitro01:34:24 - EindeSee omnyst

Betrouwbare Bronnen aflevering 64 Zijn ene grootvader was touwslager, de andere rietsnijder. Wim Kok, hun kleinzoon, werd aanvoerder van de vakbeweging in roerige tijden van conflict, diepe crisis en werkloosheid. En later zelfs minister-president. De gloednieuwe biografie van Kok van de hand van voormalig topambtenaar en ambassadeur in Berlijn Marnix Krop schetst een leven en een man die zich - zoals de ondertitel treffend schetst 'op eigen kracht' een prominente rol in samenleving en politiek verwierf.Wim Kok was zonder twijfel een product van de volksverheffing die het Nederland van de verzuiling zo kenmerkte. Hij las alles en was een klassieke stapelaar: van de MULO naar de HBS en toen naar de tweejarige economieopleiding van Nijenrode. Daar leerde hij vier talen. Voor een jongen van zijn herkomst en generatie een uitzondering.In het gesprek van Jaap Jansen en PG Kroeger met Marnix Krop komen onverwachte en onbekende aspecten van het leven van Kok en van zijn sleutelrol in de samenleving aan de orde. Zo was zijn eerste chef een belangrijk man in de opbouw van het Europees sociaal beleid en raakte Kok zo al jong bekend met de heel eigen wereld van de Brusselse overlegcircuits.Uit het boek blijkt dat Kok een gecompliceerd mens was, ook voor zichzelf en zijn omgeving. Zijn bijna altijd besliste opstelling naar buiten verborg een man die achter e schermen zeer aarzelend was; onzeker over veel en geneigd tot beheersing van alle factoren voordat hij tot een besluit kwam. En een man die slechts aan weinig mensen iets van zijn binnenkant liet zien, waarin hij naast nurks en directief ook hartelijk en charmant kon zijn. Veel van zijn politieke collega's waren daarom vaak erg kritisch over Kok, hoewel de bewondering voor zijn werk het meestal wel won.In het gesprek komen drie sleutelmomenten naar voren waarin Kok na lang aarzelen gedwongen werd geheel alleen en zonder 'draagvlak' te hebben kunnen regelen zijn nek ver uit te steken. Elk van die momenten had grote gevolgen en politieke impact. Het gaat om het Akkoord van Wassenaar in 1982, de WAO-crisis in de PvdA (en het kabinet Lubbers III) in 1991 en de kabinetsformatie van 1994. Krop vertelt over elk van deze drie wendingen in de politiek onbekende en soms adembenemende gebeurtenissen. Daaruit blijkt onder meer dat Rita Kok met afstand haar mans belangrijkste adviseur en strateeg was.Van veel politici komen vanuit het werk en leven van Kok opmerkelijke portretten naar voren. In het bijzonder van Joop den Uyl die hij hoog had zitten, maar wiens leiderschap van de PvdA en de nooit eindigende behoefte de baas te willen blijven, moest hij met lede ogen ondergaan. Ook Ruud Lubbers komt in beeld, de bijna griezelig creatieve leider die hij om die reden nooit echt vertrouwde. Bijzonder is ook de rol van werkgeversvoorman en oud-Onderwijsminister uit het CDA Chris van Veen.Het boek eindigt op zo'n sleutelmoment: het aantreden van Kok als premier. Een ironisch gegeven. Hij had immers bij de verkiezingen van 1994 enorm verloren en kreeg nu een coalitie onder zich die hij zelf helemaal niet gewild had, 'Paars'. En zo werd de vakbondsjongen uit de zuil van de Rode Familie aanvoerder van een doorbraak-kabinet waarin de verzuilde politiek een einde vond. De biografie van Marnix Krop is een rijk boek dat nu al doet verlangen naar het tweede deel over Koks paarse jaren en de ondergang daarvan in 2002.***LeesvoerMarnix Krop - Wim Kok, voor zijn mensen, Een leven op eigen kracht, 1938 - 1994 (Prometheus)Verder luisterenLeonard Ornstein - De Wim Kok Tapes https://iisg.amsterdam/nl/collecties/verken/projecten/de-wim-kok-tapes***Eerdere afleveringen van Betrouwbare Bronnen die hierop aansluitenAfl. 9 - Special: leven en werk van Wim Kok. Met Jeltje van Nieuwenhoven, Joop van den Berg, Gijs van Dijk en PG Kroeger https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/532b37c1-73a9-4f6b-9abc-4cc411bb4722Afl. 17 - PG Kroeger looft het poldermodel https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/9052a9fc-235a-493c-aa5f-104e61d25dddAfl. 34 - Lodewijk Asscher over zijn PvdA https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/2e71b88f-0513-4c5b-8726-3a231d47d6a7***Tijdlijn aflevering 6400:00:00 - Intro00:01:38 - deel 1 gesprek met Marnix Krop01:33:02 - deel 2 gesprek met Marnix Krop02:05:05 - Uitro02:05:50 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 63Binnen de EU is geen lidstaat zo omstreden. De regering is intern oppermachtig, autoritair van toon en aanpak, Europees vaak onmogelijk maar tegelijk behendig brutaal. Rechtstaat en buitenlands beleid leiden tot grote zorgen en irritatie. Tegelijk was dit land, Hongarije, de dapperste pionier bij de ontmanteling van het Sovjet imperium en snakte het naar een eigen rol in Europa.In deze editie van Betrouwbare Bronnen spreken Jaap Jansen en PG Kroeger met het geheime wapen van premier Viktor Orbán, minister Judit Varga. Zij was adviseur in het Europees Parlement, werd als jonge dertiger zijn rechterhand als staatssecretaris Europese Zaken en in juli 2019 minister van Justitie en Europese Zaken. Varga staat dus in het oog van de orkaan.Zij bezocht ons land voor gesprekken met haar collega's Grapperhaus en Blok en een aantal internationale instituten in Den Haag. In Betrouwbare Bronnen laat zij zich kennen als een vrouw met een brede visie, die met vuur en humor opkomt voor de politiek van haar land en premier. Maar minstens zo opvallend is hoe behendig zij er steeds alert op is nooit door te draven en steeds de scherpe kantjes bij te vijlen.Dan blijkt dat zij als jurist de discussies over haar land en zijn ontwikkeling sterk vanuit de historische rol en kenmerken wil bezien. Hongarije is door geopolitieke ligging en eigen cultuur bepaald en kijkt hierbij eerder naar vroeger dan vooruit. Ze wil 'moderniseren vanuit een blik op het verleden'.Judit Varga windt er geen doekjes om, dat de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, moet oppassen. Haar voornemen tot een permanent proces van monitoring van de nationale rechtstaten vanuit Brussel is wat haar betreft vragen om groot gedoe. Het begrotingssemester (centrale controle op begrotingen van de lidstaten) mag niet worden opgevolgd door een juridisch semester.Ook de Europese partij van christendemocraten waarin haar Fidesz partij meedoet, moeten op hun tellen passen. Varga wijst erop dat hun interne kritiek op de Hongaarse broeders niet al te nederig zal worden geslikt. Integendeel. Maar ook dan legt zij weer uit dat beleidsplannen en politieke aanvallen van Orbán vaak verkeerd begrepen worden. Wordt de paprikasoep niet zo heet gegeten als ze is opgediend?Alle reden dus om voor en na dit gesprek die historische en politieke finesses uit te pluizen. Zo wordt deze editie van de podcast zowel een uitermate actueel politiek gesprek als speciale editie van de historische verhalen van PG: een Europees verhaal over hoe de 'Mauerfall' tot vandaag diep doorwerkt. En een signaal hoeveel wij Europeanen nog van elkaar kunnen en moeten leren.***Eerdere afleveringen van Betrouwbare Bronnen die hierop aansluitenAfl. 46: - PG en de zomer van 1989 https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/103c5869-813f-461b-8da3-0e298fd87493Afl. 38 - PG: Oostenrijk als brug naar Rusland https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/29723a6e-6ec4-49ce-9354-07fdc118b9cbAfl. 24: Spitzenkandidat Manfred Weber https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/796c8734-7866-4295-b672-335e345da39eAfl. 19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/857f1bf5-899c-430b-aef1-e4bdb01e6e01***Tijdlijn BB afl. 6300:00:00 - Inleiding: Jaap en PG over Hongarije en de EU00:25:09 - Judit Varga00:43:45 - Jaap en PG duiden het gesprek01:04:23 - Uitro01:05:28 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 62Op 6 november bestond de radio in Nederland precies honderd jaar. De allereerste uitzending, een 'soirée musicale', vond plaats vanuit het woonhuis van ir. Hanso Idzerda, om de hoek bij Het Kurhaus in Den Haag. Reden om in Het Kurhaus de hele dag live uit te zenden met radio-amateurs, Omroep West, 192 Radio en - vanuit een heuse, gerestaureerde studio die nog gebruikt is door de Nederlandse Radio Unie (de latere NOS) een aantal thema-programma's die werden uitgezonden op lokale radiostations.Een van de thema's was: politieke radioverslaggeving.Vanuit de verzuiling, toen omroepen gebonden waren aan politieke stromingen, emancipeerde ook de parlementaire journalistiek zich. Hoe ging dat proces? En wat is de rol van Perscentrum Nieuwspoort? Van de val van CDA-fractieleider Willem Aantjes via de primeur van de renovatie van het Binnenhof naar het plotselinge vertrek van minister Halbe Zijlstra.Jaap Jansen (werkte onder meer als verslaggever voor BNR Nieuwsradio en heeft daar nu een column) praat met Hans Prakke (inmiddels gepensioneerd, vanaf 1977 actief op het Binnenhof, onder meer voor AVRO's Radiojournaal, het NOS Journaal en Met het Oog op Morgen en later als voorlichter bij de PvdA en de SER) en Wilco Boom (verslaggever bij het NOS Radio 1 Journaal, Nieuws en Co en Met het Oog op Morgen).Hans Prakke stond aan de wieg van de intensieve samenwerking tussen de radio-actualiteitenrubrieken toen de verzuiling vrijwel voorbij was. Wilco Boom: 'De laatste jaren zie je dat de omroepverenigingen op NPO Radio 1 weer wat actualiteitenzendtijd willen terugpakken van de NOS. Ze vinden het toch eigenlijk wel jammer dat dit voor een belangrijk deel naar het Radio 1 Journaal en Nieuws en Co is gegaan. Ze willen het eigenlijk liever zelf doen omdat ze zich daarmee kunnen profileren.' Volgens Hans Prakke is de omgang van de politiek met de omroep 'werkelijk het grootste schandaal wat je maar kan bedenken': 'Het beleid is 80.000 keer gewijzigd: jullie moeten je profileren – nee, jullie moeten samenwerken! Je wordt er helemaal tureluurs van!'Prakke heeft grote bewondering voor Rutte, maar hij mist in de politiek van nu de moed van Lubbers en Kok: 'Bij het boerenprotest zou de politiek moeten zeggen: jongens, jullie hebben boter op het hoofd. Weet je wel, van die boterberg!'Wilco Boom: 'Het is voor politieke partijen wel moeilijker geworden om die moed te laten zien. Hele grote partijen, zoals vroeger de PvdA en het CDA, zijn er niet meer. En kiezers veranderen per week van voorkeur.'***Techniek: Bart Brink en Niels Zack. Met dank aan Willem Nijeboer en Wim van de Water.Deze aflevering van Betrouwbare Bronnen is live uitgezonden vanuit Het Kurhaus op Extra AM (Amsterdam), Hollands Palet (Den Haag), Den Haag FM, Radio Emmeloord, Groeistad Radio (Wassenaar), Haaglanden Radio, Wereldstad Radio (Rotterdam), Fidelio Radio (Driebergen Rijsenburg) en Wijkradio Helvoirt.***Tijdlijn Betrouwbare Bronnen afl. 6200:00:00 - Deel 100:33:29 - Deel 200:58:23 - Deel 301:10:00 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 61Jaap Jansen praat met Pieter Gerrit KroegerZe noemden hem 'de Antifascistische Beschuttingswal'. Alleen een bureaucratische dictatuur kan daar op komen. Op 9 november 1989 'viel de Muur'. In zijn historische verhaal vertelt PG over die avond en nacht en de nog in de weken daarvoor onvoorstelbaar geachte dagen die daarop volgden.Dankzij drie nieuwe bronnen is veel van wat PG vertelt nieuw materiaal. Er is net een buitengewoon onthullend boek verschenen over deze periode van de belangrijkste adviseur van president Bush sr. in die dagen, Condoleeza Rice. Zij benut hierin niet alleen haar eigen kennis en belevenissen, maar ook geheime documenten en eerder gesloten archieven, zoals de dagboeken van haar collega-adviseur bij Gorbatsjov.Tweede nieuwe bron is het grote interview van Angela Merkel in Der Spiegel van 9 november 2019. Voor het eerst vertelt de altijd zo ingetogen Kanzlerin over haar leven en dromen in de DDR. Ook gaat zij indringend en voor haar doen soms bijna fel en emotioneel in op de gebeurtenissen sindsdien en het vele werk dat Duitsland nog heeft om echt verenigd te zijn. Ze gebruikt daarin ineens - wat zij bijna nooit doet - de woorden 'Uns Ostdeutschen'.Derde bron zijn de herinneringen van PG Kroeger zelf. Dankzij puur toeval belandde hij ineens in Berlijn, in het hart van de storm. Niet alleen sloeg hij zijn duim bijna tot moes, maar voerde gesprekken in West en Oost over de toen prangende vraag 'Und was nun jetzt?'LeesvoerCondoleezza Rice & Philip Zelikow - To Build a Better World. Choices to End the Cold War and Create a Global Commonwealth (2019)https://www.spiegel.de/international/europe/interview-with-angela-merkel-on-the-fall-of-the-berlin-wall-a-1295241.htmlEerdere afleveringen van Betrouwbare Bronnen over dit onderwerpAfl. 15: Hoe George H.W. Bush Ruud Lubbers op de vingers tikteAfl. 16: PG vertelt hoe Merkel haar afscheid voorbereidtAfl. 20: Peter Altmaier (Duitse minister van economie en Energie) over Nederland in Europa, Brexit en opvolging MerkelAfl. 42: Merkels vertrouweling Elmar Brok: 40 jaar Europese geschiedenisAfl. 53: PG en de viering van 40 jaar Deutsche Demokratische RepublikTijdlijn BB 6100:00:00 - Intro00:01:25 - PG (deel 1)00:38:34 - PG (deel 2)00:59:01 - PG (deel 3)01:30:11 - Uitro01:30:50 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 60D66 regeert in het kabinet Rutte III, maar D66-denkers Coen Brummer en Daniël Boomsma kijken alvast vooruit naar een volgende periode. Er moet dan 'een kabinet van sociale rechtvaardigheid' komen, net als in 1897, toen het liberale kabinet-Pierson aantrad.De maatschappelijke problemen anno 2019 zijn vergelijkbaar met die van toen, zeggen ze in deze aflevering van Betrouwbare Bronnen. Er is een nieuwe tweedeling tussen een kapitaalarm 'precariaat' en onzekere werkenden aan de ene kant, en een kapitaalkrachtige, gevestigde bovenlaag aan de andere kant. Ook moet opnieuw worden bedacht 'wat publiek en wat privaat is en vervolgens wie de zeggenschap heeft over dat publieke deel'.Volgens Brummer, directeur van de mr. Hans van Mierlo Stichting, het wetenschappelijk bureau van D66, heeft de hervormingsagenda van D66 in de paarse periode en later door de financiële crisis 'neoliberale trekjes' gekregen. De negatieve gevolgen daarvan moet de partij in de komende periode corrigeren.Brummer & Boomsma publiceerden afgelopen week 'De canon van het sociaal-liberalisme', 41 vensters op de ruim anderhalve eeuw lange geschiedenis van D66 en haar voorgangers. In Betrouwbare Bronnen praten ze erover met Jaap Jansen en historicus Pieter Gerrit Kroeger.Het is een interessant gesprek over de voortdurende spanning tussen VVD-liberalen en D66-liberalen. Van Thorbecke via Cort van der Linden, Aletta Jacobs, Gerrit Bolkestein, Hans van Mierlo, Jan Terlouw en Alexander Pechtold naar Rob Jetten. Ook komt de vaak wat naïeve omgang van D66 met de macht aan de orde. En wat is er gebeurd met de 'kroonjuwelen'?***LeesvoerCoen Brummer & Daniël Boomsma (red.) - De canon van het sociaal-liberalisme (Uitgeverij Boom, 2019)***Tijdlijn BB 6000:00:00 - Intro00:01:06 - De canon van het sociaal-liberalisme (deel 1)00:36:44 - De canon van het sociaal-liberalisme (deel 2)01:10:19 - Uitro01:11:19 - Einde***Eerdere afleveringen van Betrouwbare Bronnen over het sociaal-liberalismeAfl. 27 - Rob Jetten wil muren slopen https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/65595e06-8398-41d3-ba4a-38318beca665Afl. 13 - Minister Sigrid Kaag over hulp, handel en haar toekomst in D66 https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/42619ca0-539e-4162-857f-7fed9cda71d2Afl. 7 - Coen Brummer over de nieuwe koers van D66 https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/7dc34389-74f8-4ffa-827e-23ae2ca9c7a4Afl. 5 - PG over D66 als 'onderwijspartij' https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/77c8d0d8-7877-4b25-81f1-ef9873eb80f5Afl. 1 - D66 moet linkser, vindt oud-partijleider Jan Terlouw https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/bfacf582-e085-4b46-975b-bb2cbcf839b4See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 59De wereld is onveiliger dan in de Koude Oorlog, zegt minister Ank Bijleveld van Defensie. Daarom moet Nederland fors meer investeren in de krijgsmacht. "We hebben het minste aantal mensen op missies ooit: 466 mensen. En we zijn niet in staat ons eigen grondgebied te verdedigen; ook niet met de Europese bondgenoten. Dat kunnen we alleen met de Amerikanen en de Britten. Terwijl het een Grondwettelijke taak is. Dat is heel raar. Vrijheid moet ons wat waard zijn, dus daar moeten we dan ook in investeren.De belofte om in 2024 twee procent van het bruto nationaal product aan defensie te besteden gaat Nederland niet halen, bevestigt Bijleveld in gesprek met Jaap Jansen. Nederland dreigt in de achterhoede van de NAVO te komen. Ze wil van premier Mark Rutte ‘boter bij de vis’.Rutte zei eerder dat hij de Amerikaanse president Donald Trump gelijk geeft dat Nederland meer geld moet gaan besteden aan defensie. In 2014 beloofden de NAVO-landen elkaar plechtig om in 2024 twee procent van hun bnp aan defensie te besteden. Nederland staat nu op 1,3 procent en dat zal in 2024 volgens de prognose van Defensie zelf niet méér zijn,Bijleveld: “Ik ben het eens met Trump en Rutte – maar nu nog boter bij de vis, zeg ik dan tegen de minister-president.” Bijleveld krijgt in het kabinet af en toe ‘nee’ te horen op haar vraag om meer geld. De Amerikanen waarschuwen dat ons land in de NAVO ver achterloopt.Bijleveld: “Hier heeft Trump een reëel punt. Als je in 2014 een afspraak maakt met regeringsleiders dat je daar in 2024 aan moet voldoen, dan is het niet goed dat wij dat niet doen. De begroting is 11 miljard euro, maar als we aan die twee procent bbp willen voldoen, dan moet er nog zes miljard bij. Dat is aan investeringen bijna een verdubbeling. Nou, daar zitten we nog lang niet aan. Wij moeten voor december onze cijfers voor de NAVO updaten. Dan zullen we zien dat Nederland aan de onderkant zit van de lijstjes. En wij zijn natuurlijk best een rijk land. We zijn zelfs gezakt. We zijn nu van de Europese lidstaten vierde van onderen.”Minister Bijleveld benadrukt dat de twee procent geen dogma is, maar gebaseerd op een dreigingsanalyse. De wereld is volgens haar zelfs onveiliger dan tijdens de Koude oorlog.“De minister-president heeft die NAVO-belofte getekend, dus we hebben het met z’n allen beloofd. Het is een richting die we zouden moeten halen.”Bijleveld gaat bij de premier extra aandringen op meer geld voordat ze samen naar Londen gaan voor de viering van 70 jaar NAVO. Daar komt de belofte opnieuw aan de orde.Een van de mogelijkheden om snel extra geld te regelen is het nieuwe investeringsfonds van de ministers Wopke Hoekstra (Financiën) en Eric Wiebes (Economische Zaken), waar tientallen miljarden in komen. “Kennis is een van de dingen in dat fonds. Defensie is een kennis-gestuurde organisatie, dus als ik een mogelijkheid zie, zal ik hem natuurlijk grijpen.”***Eerdere afleveringen van Betrouwbare Bronnen over defensieAfl. 11: Sybrand en Wiete Buma over hun voorvader, de soldaat Gerlacus BumaAfl. 22: Jaap de Hoop Scheffer wil kernwapens onder F-35Afl. 31: Jamie Shea, 70 jaar NAVO: cyberoorlog als nieuwe uitdagingAfl. 54: Christ Klep over de Nederlandse militaire identiteit***Tijdlijn BB 5900:00:00 - Intro door Jaap Jansen met quotes Ank Bijleveld00:04:16 - Ank Bijleveld (deel 1)00:45:24 - Ank Bijleveld (deel 2)01:15:56 - Uitro01:16:38 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 58Met grootse feesten en parades herdenkt China dezer weken dat Mao 70 jaar geleden de macht definitief veroverde en in Beijing officieel de Volksrepubliek China uitriep. Deze reusachtige ceremonies zijn meteen het voorlopig hoogtepunt van het bewind van Mao’s opvolger Xi Jinping. PG Kroeger beschouwt die voorbije 70 jaar aan de hand van baanbrekend werk van twee Nederlandse auteurs en kijkt vooral ook naar de enerverende en vaak ook gruwelijke fasen waarin die zeven decennia van Chinese en daarmee wereldhistorie zich hebben voltrokken. En wat zeggen die ons voor straks, voor de komende decennia? Wat leren zij ons over Xi, zijn bewind en lange termijn visie en plannen?In die 70 jaar werd de communistische dictatuur van ‘Rood China’ geleid door drie mannen waarvan er in elk geval nu al twee zonder twijfel tot de groten der geschiedenis zullen blijven horen: Mao Zedong, Deng Xiao Ping en Xi. Daarbij dringt nu meer en meer ook buiten China door, dat Xi zich in velerlei opzicht spiegelt aan Mao en duidelijk veel minder aan Deng. PG wijst op een reeks vaak symbolische daden en stappen van Xi die laten merken, dat hij duidelijk wil maken: In mij heeft u niet een tweede Deng – de razend slimme kettingroker, bridgespeler en hervormer van slechts 1.55 meter lengte – maar de ware voltooier van het visioen van Mao, die net als ik een boomlange man was...Niet alleen in het manipuleren van sportrelaties met het Westen bewijst Xi dit, maar ook door een opmerkelijke wijziging van de fundamentele formulering van de Grondwet die ingrijpt in de relatie van elk Chinees burger en vooral ook van elke scholier en student met de persoon en het denken van Xi En die relatie lijkt nu vooral op die destijds van het volk met Mao, die zichzelf graag presenteerde als de idealistische dorpsonderwijzer uit zijn jonge jaren en als wijze, poëtische filosoof die bijna artistiek de weg naar het paradijs wees in epigrammen als 'Laat duizend bloemen bloeien, laat honderd scholen wedijveren'.Voor de echte fijnproevers van tientallen eeuwen hofcultuur, bureaucratische hiërarchieën, keizerlijke hyperbolen en oosterse verfijning is er de wijze waarop in China deze drie communistische heersers geduid, benoemd en betiteld worden. Een van had helemaal geen officiële ambtsaanduiding, had daar zelf ook geen behoefte aan. Dat maakte hoe men over hem sprak – en hoe hij daar zelf achteloos spottend over vertelde – alleen maar opmerkelijker. Een ander kreeg de eretitel van een soort loods van het schip van staat, de gids van de koers van partij, ideologie en natie. En Xi werd officieel ‘Hé Xin' genoemd, Kern Leider, maar niemand gebruikt die titel. Kort en goed – en met een speelse verbuiging van zijn naam – noemen de mensen hem ‘Zhuxi’. Met dank aan de diepe kennis van de taal en politieke cultuur van China bij een ex VVD-staatssecretaris van OCW kan PG die finesses van idioom, eretekens en Mandarijnencodes ontrafelen.De zeven decennia sinds 1949 behoren tot de meest ingrijpende en roerige in de geschiedenis van dit grote land met zijn enorme bevolking, culturen en historie. Na een periode van consolidatie en industrialisatie deed Mao zijn eerste poging als grootste revolutionaire denker en doener van de wereld de geschiedenis in te gaan. China moest ‘op twee benen gaan lopen’ en moest door ‘de Grote Mussen Campagne’ zelfs de natuur naar de hand van de ideologie zetten. De gruwelen, hongersnoden, burgeroorlogen en moordpartijen die dit veroorzaakte kennen hun gelijke bijna niet.Deng stabiliseerde en reorganiseerde namens het Rode Leger en het partijapparaat na enkele jaren de chaos die over land en volk heen klotste. Mao vergaf het hen nimmer. Binnen enkele jaren deed hij een tweede poging tot een ongebreidelde revolutionaire explosie. Die staat bekend als ‘de Grote Culturele Revolutie’ van de miljoenen jongeren die als de Rode Gardes van Voorzitter Mao een terreurbewind en verwoestingen over China spreidden. Opnieuw stortte dit het land economisch, logistiek, militair en in de openbare orde in het verderf. Miljoenen mensen verdwenen in een Goelag Archipel en werden afgebeuld in landbouw-communes en fabrieken, vaak zonder eten en rechteloos.Na Mao’s dood en een eerste opening naar het Westen in de jaren vlak daarvoor kwam Deng terug uit de strafkampen en werd in hoog tempo de man die China weer met zichzelf moest verzoenen en redden uit de chaos. In bijna 20 jaar, tot zijn dood in 1997, wees hij China een nieuwe koers, voerde ‘de Open deur Politiek’ in en pakte met ongekende energie aan. Zijn opvolgers waren bijna 20 jaar bewust kleurloze apparatsjiks die Dengs grote lijnen voortzetten en China een nieuwe wereldmacht maakten.Sinds 2012 en wellicht wel tot 2030 of langer kennen we het tijdperk Xi. Zal het hem lukken inderdaad de voltooier van het visioen van Mao te worden? Kan hij de diepe spanningen in het technologisch moderne, maar weer meer repressief-reactionair gestuurde land van meer dan een miljard mensen ove

Betrouwbare Bronnen aflevering 57Jaap Jansen praat met Pieter Gerrit Kroeger over Alexis de Tocqueville***Hij is misschien wel de meest besproken denker uit de vroege negentiende eeuw in het Nederland van twee eeuwen later. Maar wie was deze jonge Franse edelman, die de stoute schoenen aantrok en met een schip naar het nieuwe land Amerika reisde om zélf rond te kijken hoe de samenleving en de politiek zich daar ontwikkelden? Wat zag hij daar, wat leerde en noteerde hij er? En waarom is deze Alexis de Toqueville juist nu toch zo actueel en inspirator voor heel verschillende politici, historici en partijen?In deze editie van Betrouwbare Bronnen gaat PG Kroeger op zoek naar deze tijdgenoot van een hele generatie van denkers, ontdekkers, dichters, schrijvers en politieke vernieuwers die in zowel deze podcast als in het maatschappelijk en politiek debat telkens weer aan de orde komen. De mensen van de decennia tussen 1770 en 1850, die van de Founding Fathers, de 'Weimarer Klassik' en de Franse Revolutie en haar nasleep. Ook probeert hij na te gaan waarom die generatie ons nu juist in deze vroege 21e eeuw zo boeit.Alexis de Tocqueville schreef tegen het einde van zijn niet zo lange leven een belangrijk boek over zijn vaderland Frankrijk en de ingrijpende gebeurtenissen in de achttiende eeuw die ook op ons land een beslissend stempel drukten: de instorting van het Ancien Régime en de komst van een nieuw, republikeins, gewelddadig bewind dat uitmondde in een burgeroorlog en de heerschappij van een keizer die begon als artillerie-officier van het eiland Corsica. Dit boek is zeer recent vertaald en uitgegeven bij Boom: Het Ancien Régime en de Revolutie.Met dit boek in de hand is het extra interessant dat andere, zeer beroemde werk van Tocqueville - De la Démocratie en Amérique - eveneens ter hand te nemen. Want onmiskenbaar zijn beide boeken een reflectie op het thema van dat laatste werk over 'wat ging er nu toch zo vreselijk mis in mijn vaderland, terwijl het vestigen van een constitutioneel en democratisch bewind toch eigenlijk een nobel streven is?'Uit zijn observaties in dat nieuwe continent met die nieuwe republiek trok de jonge reiziger een reeks wezenlijke conclusies en lessen. Deze paste hij in zijn boek over zijn eigen land vervolgens toe als een soort denkkader voor de analyse van de aanloop naar en effecten en aard van de revolutie van Robespierre en de zijnen.En zo werd hij een soort participerend sociaal-cultureel en politicologisch onderzoeker, een verrassend moderne werkwijze, zouden wij nu zeggen. Tocquevilles denken ging meer en meer draaien rond noties als 'de civil society', geïnformeerd burgerschap, openheid en gematigdheid vanuit diepe wortels in geloof en cultuur, en besef van de menselijke beperkingen en de noodzaak ruimte te laten voor de ander daarbij.Wat hij in Amerika waarnam - en soms als Frans edelman met geamuseerde verbazing noteerde, als de verenigingen ter bestrijding van de sterke drank - leidde ertoe, dat hij in Europa lessen trok over de ideologische dominantie van abstracte ideeën en de neiging tot 'rücksichtlosheit' bij hun doorzetting tegen de wensen en overtuigingen van 'gewone burgers' in. Hij was niet mild voor de atheïstische intellectuelen van de Verlichting, bijvoorbeeld.Met die beide boeken in de hand kun je zien dat hij allerminst een reactionair of conservatief was en al helemaal niet de geestelijk vader van sterk plebiscitair redenerende populisten ter rechterzijde. Tocqueville had een horreur van volksstemmingen en referenda en van gedram op basis van zogenaamd diepzinnige filosofische verhalen. Eén ding is in elk geval duidelijk: hij is onverminderd inspirerend en de moeite van het lezen en doordenken waard. Dat zijn portret in de werkkamer van een fractieleider in de Tweede Kamer hangt is dan ook op zichzelf wel mooi, maar PG Kroeger komt vanuit die twee boeken uit de jaren tussen 1830 en 1850 tot een wat aparte conclusie op wier werkkamer dit schilderij veel passender een ereplaats zou verdienen.***LeesvoerAlexis de Tocqueville - Het Ancien Régime en de Revolutie. Vertaling Berend Sommer en Bram Sommer. Inleiding en annotatie Martin Sommer. Nawoord Meindert Fennema. Boom uitgevers Amsterdam, 2019.***Tijdlijn BB 5700:00:00 - Intro door Jaap00:00:58 - PG (deel 1)00:37:17 - PG (deel 2)01:08:55 - Uitro01:09:36 - Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 56 PG Kroeger en Jaap Jansen belichten de partijvoorzitters Sebastiaan Wolswinkel, Marijke van Hees, Marnix van Rij, Ron Meyer, Marjolein Meijer, Marjanne Sint, Peter van Heeswijk, Henry Keizer, Felix Rottenberg, Ruud Vreeman, Jan Marijnissen, Ed Maas, Thierry Baudet, Hans Spekman, Jan Nagel, Frank Vandenbroucke, Ivo Opstelten, Marja van Bijsterveldt en Ingrid van Engelshoven.***In veel partijen gingen recent de zeeën hoog over het functioneren van hun voorzitters. De een moest opstappen vanwege zakelijke knoeiboel, een ander kreeg slaande ruzie met de machthebber achter de schermen en dreigde deze met juridische aanklachten, weer een ander werd geslachtofferd wegens desastreus verkiezingsverlies. En dezer dagen zette de Partij voor de Dieren hun nog heel recent door de leden gekozen voorzitter Sebastiaan Wolswinkel niet alleen uit zijn ambt, maar zelfs op straat als geroyeerd partijlid.PG Kroeger loopt in dit verband de geschiedenis door van de pijnlijke en soms tragische lotgevallen van partijvoorzitters van velerlei pluimage. Welke perikelen komen het meest regelmatig voor? Waar gaat het vaak mis en waarom? En welke patronen en lessen kunnen leden, partijbesturen, aspirant-voorzitters en ook de huidige ambtsbekleders daar uit trekken?PG komt met 10 wetten voor het succesvol voorzitter zijn van een politieke partij. Bij elk daarvan komen recente en uit het verleden fameuze voorbeelden voorbij, waarin het lelijk fout ging. De omstandigheden, de persoonlijkheid van een voorzitter en onstuitbare krachten binnen en buiten een partij spelen bij deze voorbeelden steeds weer een grote rol.Zo moet een voorzitter politiek dienstbaar willen zijn en tegelijk moet hij politiek alert en slim zijn. PvdA-voorzitter Marjanne Sint had daarbij een goede naam en toch ging zij onderuit omdat zij niet aanvoelde dat er een interne crisis ging losbarsten en zij op de fiets in Toscane onbereikbaar was.Een partijvoorzitter moet ook bereid zijn zichzelf op te offeren voor de eigen partij, hoe pijnlijk zoiets ook kan zijn. PG laat zien hoe bij het CDA een voorzitter dat deed in 1994 en hij daardoor respect won en in de jaren daarna onder meer door het krediet dat hij had gekregen bij zijn oud-collega Helmut Kohl een mooie Europese rol kon gaan vervullen.Zowel Thierry Baudet als de PvdD-voorzitter raakten verstrikt in een ongeremde, smerige machtsstrijd met de man achter de schermen die in hun partij écht aan de touwtjes trok. Het is dan ook een belangrijke wet, dat een voorzitter nooit moet werken in een situatie dat haar eigen gezag permanent ondermijnd is. Net als een voorzitter ervoor moet zorgen dat zijn gezag en rol geworteld is in 'de vaste, vruchtbare bodem' van zijn partij en achterban. Bij Leefbaar Nederland, de Lijst Pim Fortuyn en veel andere nieuwe populistische partijen zie je het daar altijd weer mis lopen. Daar had je bijvoorbeeld een vastgoed-moloch die zich tot interim-chef liet benoemen en met iedereen in zijn club de grootst mogelijke ruzies kreeg, juist omdát hij de rekeningen betaalde. Aan de hand van de 10 wetten is duidelijk te herleiden wat een voorzitter moet doen, moet nalaten, moet opbouwen en soms zonder scrupules de nek moet willen omdraaien.PG geeft ook drie voorbeelden van partijvoorzitters die daar in uitblonken, twee vrouwen van het midden en een legendarische bullebak uit liberale kring. Voor de pas 25-jarige aanvoerder van de PvdD is dit verhaal dan ook hopelijk een beetje troost. Hij is bepaald niet de eerste wiens ambt meer spijkerbed dan hemelbed bleek.***Tijdlijn Betrouwbare Bronnen afl. 5600:00:00 - Intro door Jaap Jansen00:01:11 - PG Kroeger (deel 1)01:00:04 - PG Kroeger (deel 2)01:40:24 - Uitro01:41:52 - Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 55Vrijdag, 11 oktober hield de SER, de sociaal economische raad, Open Huis. Zo'n 400 mensen kwamen daar kijken wat het geheim is van de SER. Bijvoorbeeld: hoe onderhandel je, hoe organiseer je medezeggenschap en hoe sluit je akkoorden? Betrouwbare Bronnen was er ook en we namen, live voor publiek, deze aflevering op.***Jaap Jansen praat met SER-voorzitter Mariëtte Hamer, SER Jongerenplatform-voorzitter Luce van Kempen en de voorzitter van CNV-jongeren Semih Eski over het leenstelsel voor studenten.Een meerderheid van de Tweede Kamer wil van het huidige systeem af, maar het regeerakkoord houdt verandering tegen. Hamer wil een plan maken dat in de volgende kabinetsperiode kan worden ingevoerd.Hamer: “Wat je vaak ziet in de politiek: iedereen wil van iets af en dan gaat men zich vastzetten in het eigen alternatief. Ik maak mij grote zorgen dat straks allerlei plannen naast elkaar liggen waar geen meerderheid voor is, zodat er uiteindelijk niks verandert. Met het SER Jongerenplatform willen we nu kijken of we met een alternatief kunnen komen dat op breed maatschappelijk draagvlak kan rekenen. Zodat tegen de tijd dat de volgende kabinetsformatie komt, iedereen zegt: het plan ligt er al, laten we dat gewoon overnemen. Zodat er niet opnieuw politieke strijd ontstaat over de ruggen van jongeren heen; mensen die ons land moeten gaan dragen. Dat kunnen we ons helemaal niet permitteren.”Er moet er een stelsel komen dat geen enkele jongere in Nederland belemmert om te gaan studeren of ertoe leidt dat iemand na zijn studie sociaaleconomisch minder kansen heeft, zegt Semih Eski.Hamer: “Het is een ingewikkeld probleem, maar wel oplosbaar en ik heb goede hoop dat we er met zoveel kennis en kunde van de jongeren, van de SER en alle mensen die we er bij gaan betrekken, samen uit kunnen komen.”Volgens Hamer en het SER-Jongerenplatform weerhoudt het bestaande leenstelsel sommige jongeren om te gaan studeren. “Tijdens het studeren is de stress groter omdat de schuld op hun schouders drukt. Na de studie maakt de schuld het lastig omdat de hele schuld mee wordt genomen in de hypotheekberekening”, zegt Hamer. “Dat minder jongeren gaan studeren, kunnen we ons niet permitteren.”Het leenstelsel werd in het studiejaar 2015-2016 ingevoerd door VVD en PvdA in het kabinet Rutte II met steun van D66 en GroenLinks. Inmiddels willen PvdA en GroenLinks er vanaf en staat D66 open voor verandering. De totale studieschuld van (oud)studenten is 19,3 miljard euro, maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek vorige week bekend.***Daarna praat Jaap met Ed Nijpels, kroonlid van de SER en voorzitter van het Klimaatoverleg dat leidde naar het Klimaatakkoord.Nijpels is ook oud VVD-leider en oud minister van Milieu. Hij roept de politiek op, de maximumsnelheid op de Nederlandse wegen terug te brengen naar 100 km per uur. Niet, zoals het kabinet nu van plan is, op sommige plaatsen, maar overal.Op veel snelweggedeeltes mag je nu 130 rijden. Vanwege het stikstofprobleem wil het kabinet de maximumsnelheid in bosrijke omgeving verlagen. Nijpels vindt dat onvoldoende. Hij noemt het ‘een beetje armetierig als we in deze rijke samenleving het rijden van 130 beschouwen als het grootste goed in de wereld’.In het kabinet Rutte II verhoogde VVD-minister Melanie Schultz op veel weggedeeltes de maximumsnelheid naar 130. De VVD maakte er zelfs een campagne van. De huidige minister, VVD’er Cora van Nieuwenhuizen, wil ‘waar het mogelijk is’ de 130 handhaven.Nijpels: “Ik zeg altijd tegen mijn liberale vrienden in de VVD: 120 of 130 rijden is niet een soort grondrecht. Toen ik minister van Milieu was, was ik al voorstander van beperking van de maximumsnelheid. Er zijn veel argumenten. De verkeersdoden, het aantal gewonden, de maatschappelijke schade, de onrust als je door het land rijdt. Je wordt gek van het aantal keren dat je je moet inhouden of dat je juist weer wat harder mag. Er is heel wat voor te zeggen om die maximumsnelheid nu te beperken. Helemaal als je kijkt naar de stikstofproblematiek.”In zijn rol als voorzitter van het Klimaatoverleg dat leidde tot een Klimaatakkoord betreurt Nijpels dat Greenpeace van plan is het akkoord niet te tekenen. “Ik zou het buitengewoon jammer vinden. Ik heb de afgelopen jaren rond het Energieakkoord heel goed samengewerkt met Greenpeace. Ik vind ook dat zij een heel goede en verstandige bijdrage hebben geleverd aan de uitvoering van het Energieakkoord.”Als Greenpeace niet meedoet aan het klimaatakkoord, waarschuwt Nijpels, heeft ze geen invloed meer heeft op de uitwerking ervan. “Ik zou ze het liefst erbij hebben en dat is denk ik ook in het belang van Greenpeace zelf, want als je niet ondertekent, dan is nog maar de vraag hoe je straks wordt betrokken bij de uitvoering van het Klimaatakkoord. En bij de uitvoering zouden we kunnen profiteren van de goede inzichten van Greenpeace. Dus ik vind het, om het maar heel grof te zeggen, verdomd jammer. Het was mij een lief di

Betrouwbare Bronnen aflevering 54Ooit was Nederland militair een stoere wereldmacht, nu willen we vooral goed doen en bijdragen aan opbouwmissies, lijkt het. Is Nederland te lief voor oorlog? Christ Klep schreef er een boek over. Jaap Jansen praat met hem.In het gesprek komen onder meer aan de orde: Michiel de Ruyter, de Slag bij Waterloo, de bloedige strijd in Indië, Srebrenica, Uruzgan, Marco Kroon, de dienstplicht en Defensie als sluitpost in kabinetsformaties.We praten ook over de actuele situatie. Defensie krijgt er nu mondjesmaat geld bij, maar is nog lang niet op sterkte, zegt Klep. Zo is de krijgsmacht is nog niet gereed om met een eenheid van een paar honderd militairen deel te nemen aan een eventuele NAVO-vredesmacht in Syrië.‘Als die vraag over enige tijd komt zal Buitenlandse Zaken snel ja willen zeggen, maar Defensie heeft een probleem. De militaire organisatie is de afgelopen al een aantal keer door zijn hoeven gezakt. Defensie is uitgeput, het materieel is in slechte toestand en er zijn grote personeelstekorten, vaak op cruciale functies. Een groot gedeelte van de krijgsmacht moet opnieuw worden uitgerust en eerst weer oefenen. Daar heb je nog wel twee jaar voor nodig.’Volgens Klep telt Defensie op dit moment tussen de zeven- en achtduizend onvervulde functies, ongeveer een zesde van het apparaat.Nederland kan wel een nieuwe kleine missie aan, zegt Klep. Minister Ank Bijleveld (Defensie) overweegt enkele tientallen militairen naar Mali te zenden voor een trainingsmissie. ‘Dat doen we ook in Afghanistan, het is een overzichtelijk plan.’Deze week viel Turkije Noordoost-Syrië binnen nadat de Amerikaanse president Trump aankondigde zijn troepen daar weg te halen. De Europese NAVO-bondgenoten zinnen nu op sancties tegen Turkije.‘Binnen de NAVO hebben we de Turken nooit echt als heel serieuze en betrouwbare bondgenoot gezien’, zegt Klep. De NAVO wilde Turkije als lid om de Zuidflank van Europa af te dekken en ook om NAVO-lid Griekenland in het gareel te houden, dat vaak in onmin leeft met de Turkse buren.Klep: ‘De Turken schaffen nu Russische luchtafweerraketten aan die zo modern zijn dat ze al het Amerikaanse materieel in de buurt kunnen bespioneren. Dat geeft wel aan dat ze zich los aan het weken zijn en hun eigen regionale machtsbelang voor laten gaan.’President Trump beloofde zijn kiezers minder bemoeienis met de rest van de wereld, maar Klep kan voor Amerika geen enkel voordeel bedenken van de ontwikkelingen die nu plaatsvinden. ‘Trump heeft werkelijk geen verstand van strategie, het interesseert hem waarschijnlijk ook helemaal niet. In Moskou en de Syrische hoofdstad lachen ze nu. Voor Assad wordt het speelveld veel gemakkelijker. Hij kan nu het laatste stukje souverein Syrisch grondgebied terugveroveren’, zegt Klep. ***LeesvoerChrist Klep - Van wereldmacht tot 'braafste jongetje', onze militaire identiteit door de eeuwen heen. Uitgever: Athenaeum - Polak & Van Gennep, Amsterdam 2019.***ReagerenWil je reageren op deze aflevering? Dat kan in je podcast-app, op Twitter, Facebook of via een mailtje aan [email protected] je adverteren of sponsoren, schrijf dan naar Flip Kylian Adams door een mailtje te sturen aan: [email protected]***Tijdlijn BB 5400:00:00 - Intro door Jaap Jansen00:01:28 - Christ Klep (deel 1)00:35:49 - Christ Klep (deel 2)01:30:19 - Uitro01:31:11 - Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 53Het is het merkwaardigste jubileumfeest uit de moderne geschiedenis. Een land vierde met enorme militaire parades, fakkeloptochten, sport en cultuur zijn 40e verjaardag. Hoogtepunt was een internationale topconferentie om het regime groots te feliciteren en het volk de gelegenheid te geven de aanhankelijkheid van de arbeiders en boeren aan hun staat en leiders te laten horen en zien.Het gaat hier over de DDR. Die Deutsche Demokratische Republik, beter bekend als Oost Duitsland. Deze communistische dictatuur maakte van de 7e oktober 1989 - nu precies 30 jaar geleden - een ongekend evenement. PG Kroeger vertelt wat er gebeurde en hoe dit het regime in Oost-Berlijn van Erich Honecker en zijn Poliitbüro volkomen uit elkaar viel.Uit heel de communistische wereld en linkse dictaturen elders kwamen de leiders opdraven om Honecker en zijn bewind eer te bewijzen. Van Arafat tot Fidel Castro en van Ortega tot het laatste CPN-lid uit de Eerste Kamer. Hoofdgast was natuurlijk de grote baas uit het Kremlin zelf, Mikhail Gorbatsjov. Maar Honecker en de zijnen gebruikten hun festijn vooral om hem te vernederen en te tonen, dat niet hij maar de DDR-leiding de steun had van de bondgenoten.Dat liep uit op een tweeledige confrontatie. Die tussen het Politbüro en de Sovjetleider, die liet blijken niet van plan te zijn de gewelddadige koers van repressie van de DDR te blijven steunen. En tussen het regime en de bevolking van het land. Want de mensen grepen de festiviteiten aan voor ongekende demonstraties van aanhankelijkheid, maar niet met Honecker en de zijnen. Jaap laat fragmenten horen van de protesten op straat in heel Oost Berlijn tot en met de oevers van de Spree, recht tegenover de feestzaal waar Honecker een banket aanbood en zijn feestrede hield.Zo liep dit staatsfeest volledig uit de hand. De beruchte Stasi greep met niets ontziende bruutheid in. Het mocht niet meer helpen. Kort na het jubileum werd Honecker afgezet als leider. Zijn opvolger was bijna hilarisch incompetent. En zo eindigde het feest in de complete instorting van wat de meest onwrikbare Oost-Europese dictatuur werd geacht.Maar het was nog niet helemaal voorbij. De weken die volgden zouden nog dramatischer worden. Intussen klonk bij het jubileum steeds de melodie van het volkslied van de DDR. De historie daarvan was eigenlijk al een bewijs hoe onnatuurlijk en verknipt dit land en dit regime waren geweest. Want welk bewind kwam anders op het idee zijn eigen volk te verbieden de tekst van de nationale hymne te leren en te zingen? En dat terwijl tekst en melodie bijzonder mooi waren; de vrucht van enkele van de beste Duitse kunstenaars.Als voetnoot hier het gedicht van Becher dat het DDR-volkslied werd:Auferstanden aus Ruinen und der Zukunft zugewandt,laß uns Dir zum Guten dienen, Deutschland, einig Vaterland.Alte Not gilt es zu zwingen, und wir zwingen sie vereint,denn es muß uns doch gelingen, daß die Sonne schön wie nie über Deutschland scheint.Glück und Friede sei beschieden Deutschland, unserm Vaterland. Alle Welt sehnt sich nach Frieden, reicht den Völkern eure Hand.Wenn wir brüderlich uns einen, schlagen wir des Volkes Feind! Laßt das Licht des Friedens scheinen, daß nie eine Mutter mehr ihren Sohn beweint.Laßt uns pflügen, laßt uns bauen, lernt und schafft wie nie zuvor, und der eignen Kraft vertrauend, steigt ein frei Geschlecht empor.Deutsche Jugend, bestes Streben unsres Volks in dir vereint, wirst du Deutschlands neues Leben.Und die Sonne schön wie nie über Deutschland scheint.***Wil je reageren op deze aflevering?Dat kan in je podcast-app.Het kan ook op Twitter of via een mailtje aan [email protected] je adverteren of sponsoren, schrijf dan naar Flip Kylian Adams door een mailtje te sturen aan: [email protected]***Vrijdag 11 oktober houdt de SER, de Sociaal-Economische Raad, een open huis. Dat begint ’s middags om half twee met discussies en workshops. Je kunt er bijvoorbeeld leren ‘verbindend te onderhandelen’, Ed Nijpels praat over de totstandkoming van het klimaatakkoord en het SER Jongerenplatform vertelt hoe jongeren meer invloed kunnen krijgen.PG en ik zijn er ook en nemen een aantal gesprekken op waar jij bij kunt zijn.Je kunt je aanmelden via ser.nl/openhuis ***Tijdlijn Betrouwbare Bronnen afl. 5300:00:00 - Intro door Jaap met fragment uit 'Die Partei Hat immer Recht'00:01:42 - PG Kroeger (deel 1)00:24:00 - PG Kroeger (deel 2)00:49:54 - Uitro00:50:42 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

PG Kroeger las de memoires van David Cameron en stuitte op een opmerkelijk verhaal van de Britse oud-premier over premier Mark Rutte.In 2014 wilde Cameron de benoeming van Jean-Claude Juncker tegenhouden als voorzitter van de Europese Commissie. Hij rekende op Angela Merkel en Mark Rutte, maar dat bleek vergeefs. Toen Merkel voor haar christen-democratische vrienden van de EVP koos, liet ook Rutte het er bij zitten, tot onsteltenis van Cameron.**“De VVD is een succesvolle campagnemachine, maar inhoudelijk flets.” Dat zegt Gerry van der List, auteur van een nieuw boek over de VVD, in deze Betrouwbare Bronnen. “Het wrange is dat de VVD pas succes boekte toen afscheid werd genomen van het idee van de debatpartij en het echt een campagnepartij werd. Toen was Ivo Opstelten voorzitter van de partij. Hij zei: alle neuzen één kant op, we moeten eenheid creëren”, zegt Van der List. “Mark Rutte deed het in het begin helemaal niet goed, hij was een beetje onzeker. Maar met de steun van Opstelten heeft hij het uiteindelijk gered.”Van der List werkte vroeger voor het wetenschappelijk bureau van de VVD en is nu redacteur van Elsevier, dat veel gelezen wordt in VVD-kringen. “Je kunt je afvragen of de koers van Rutte, die nu wel erg ver naar het midden opschuift en eigenlijk helemaal geen liberaal kompas lijkt te hebben, wel zo verstandig is. Zijn optreden bij de Algemene Beschouwingen was een opgestoken middelvinger naar de rechtse achterban van de VVD”, zegt Van der List. “Rutte is een goed teamleider, een goed spreker en een goede debater, maar niet iemand waar je echt staat op kunt maken. Hij verdedigt standpunten die hij de vorige dag nog bestreed.”Volgens Van der List is de VVD verworden tot een ‘lijst-Rutte’. “Hij krijgt weinig tegenspraak. Als hij voor de afschaffing van de dividendbelasting pleit, is er helemaal niemand in de partij die daartegen in het geweer komt. En als hij er dan van afziet, is er ook helemaal niemand die hem daar op aanspreekt. Rutte kan heel erg zijn eigen gang gaan. Fractieleider Klaas Dijkhoff heeft een wat flodderig document geproduceerd: Liberalisme dat werkt voor mensen. Daar praat hij in het land over. Maar hij kan zelf beslissen wat hij met die discussies doet. Als hij niks doet, dan kraait er geen haan naar.”De VVD is teveel afhankelijk van Mark Rutte, zegt Van der List. Hij waarschuwt: “Als het CDA bijvoorbeeld met Wopke Hoekstra over een tijdje een populaire lijsttrekker zal hebben en Rutte neemt afscheid, dan zou de VVD wel eens op de tweede of derde plaats terecht kunnen komen.”Leden van de VVD-top krijgen intern nu al het advies om het rapport ‘Verder na de klap’ te lezen, waarmee het CDA in 2010 de val van het CDA in de nadagen van premier Jan Peter Balkenende analyseerde. “De grootste fout die het CDA volgens dat rapport maakte, was het gebrek aan interne tegenspraak en het steeds maar volgen van het kabinet waarin de eigen partij de grootste was. Die problemen zijn nu ook duidelijk te signaleren in de VVD, dat ziet iedereen. Als later een VVD-commissie de neergang analyseert, zal ze ongetwijfeld met dezelfde mankementen aankomen”, zegt Van der List.In 2011 stonden de toenmalige Kamerleden Ton Elias en de huidige minister van Infrastructuur Cora van Nieuwenhuizen op het punt om 32 Noord-Koreaanse vlaggetjes te bestellen om voor de neus van elk Kamerlid in de fractievergadering te zetten. Ze zagen er vanaf omdat ze vreesden voor een rel.**De boekenDavid Cameron - For The Record (William Collins, 2019)Gerry van der List - Liberale Lessen, macht en onmacht van de VVD (Prometheus, 2019)**Tijdlijn Betrouwbare Bronnen aflevering 5200:00:00 - Intro door Jaap Jansen met quotes Mark Rutte en Gerry van der List00:03:22 - PG Kroeger over David Cameron en Mark Rutte00:42:23 - Gerry van der List over de VVD01:52:10 - Uitro door Jaap01:53:07 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Impeachment. Het laat elke Amerikaanse politicus, journalist en staatsrechtgeleerde sidderen. Maar wat weten we er eigenlijk over? Hoe vaak gebeurde dit drama? Wie bedacht zoiets? En wat zou zich nu kunnen gaan voltrekken tussen Nancy Pelosi en Donald Trump – de twee bejaarde gladiatoren in dit gevecht – als je de historie als gids gebruikt?PG Kroeger vertelt hoe het fenomeen van het impeachment uit de rechtsorde van het oude Rome via de Vikingen als Frans feodaal rechtsbeginsel in de Middeleeuwen onderdeel werd van de Engelse ‘Common Law’. De Founding Fathers van de Verenigde Staten namen het vervolgens op in hun 'Constitution of Philadelphia' van 1787, die nog steeds de vereerde grondwet van deze wereldmacht vormt.Waarom en hoe is al een verhaal op zich. Het is dan ook geen wonder dat 'Speaker of the House' Pelosi zo’n Founding Father bewust citeerde over juist dit punt bij haar officiële aankondiging van het impeachment van president Trump. 'A Republic. If you can keep it!'De geschiedenis hiervan gaat over enkele van de meest kleurrijke en omstreden lieden in de VS sinds haar ontstaan in de late achttiende eeuw. Van vice-president Aaron Burr die de favoriete assistent van George Washington vermoordde en daarna ook nog landverraad pleegde tot de briljante politicus Richard Nixon die de grootse victorie bij zijn herverkiezing volledig verknoeide en als paria het Witte Huis verliet.Maar dit verhaal gaat niet alleen over presidenten. Impeachment raakt vele hoge functionarissen van de federale overheid van Amerika. Fameus is de poging in de eerste jaren na 1800 om in de jonge republiek opperrechter Samuel Chase af te zetten. Dat leidde tot een epische botsing; een machtsstrijd van de president, de senatoren en de rechterlijke macht en die worsteling werkt tot op de dag van vandaag diep door in Washington DC als precedent in het staatsrecht. Nu ook weer bij Trump.In de huidige tijd kan het woord ‘impeachment’ niet vallen zonder dat de naam Monica Lewinski genoemd wordt. PG neemt het voor haar op als hij schildert hoe zeer zij in die pre-#metoo tijperk misbruikt werd door haar chef Bill Clinton én daarna door onderzoeksrechter Kenneth Starr en de media. Het lot van dit verliefde meisje dat als stagair in het Witte Huis werkte kon hen geen biet schelen. Haar leven en reputatie werden voor altijd besmeurd.Staatsrechtelijk was het impeachment en het daarop volgende proces tegen president Clinton in de Senaat van grote betekenis. Dat zal zeker blijken dit najaar. Want Nancy Pelosi zal willen voorkomen dat de aanklacht tegen Trump te ‘dun’ of te weinig substantieel wordt, waardoor zij in de Senaat af zou gaan. PG analyseert daarom de al 60-jarige politieke loopbaan van deze vrouw in de top van Amerika en hoe zij na bedachtzaam en prudent afwachten nu ineens toeslaat.Wat gaat Trump nu doen? Zal de Bush en McCain-vleugel van de 'Grand Old Party' dit de ideale kans vinden om nog voor de primaries van 2020 van hem verlost te zijn? Zodat hun partij met een schone lei de verkiezingen in kan gaan en in november volgend jaar én fatsoenlijk én kansrijk kan zijn? Zal nu blijken dat juist Pelosi de wreker is van de spijkerharde matriarch van de Bush-dynastie, first lady Barbara, wier lievelingszoon Jeb door Trump zo vernederd werd? Roept ‘Bar’ vanaf haar wolk: ‘You go Nancy, go girl!’En gaat Donald Trump zélf in de Senaat getuigen tegen de aanklacht vanuit het Huis van Afgevaardigden? Maakt hij zijn steeds chaotischer opererende advocaat Rudy Giuliani daar zijn verdediger of zal die als getuige over zijn eigen zaakjes in Kiev de president funest worden? Wat is de rol van Opperrechter John Roberts, de man die dit proces moet leiden? Hij is een trouw paladijn van de Bush-dynastie.PG tipt voor de luisteraars van Betrouwbare Bronnen afl. 51 alvast enkele historische momenten die er aan komen. De speech in het Huis van GOP-rebellen tegen Trump als Justin Amash zal zeker spannend worden. Hoogtepunt zal ook zijn het optreden van John Lewis, vriend van Ds Martin Luther King en icoon van de Civil Rights beweging, die voor diens ‘hometown’ Atlanta, Georgia in het Huis zit. Hij is de perfecte ‘gospeldominee’ die met de redevoering van zijn leven de harten van Amerika zal kunnen roeren en de integriteit van de Grondwet en het ambt van de President verdedigt tegen Trump. President Barack Obama vroeg hem niet voor niets een rede te houden bij de herdenking van Marten Luther Kings 'mars op Washington'.Dit zijn weken die geschiedenis schrijven.***Tijdlijn00:00:00 - Intro door Jaap Jansen00:01:43 - PG Kroeger over Impeachment (deel 1)00:47:54 - PG Kroeger over Impeachment (deel 2)01:46:14 - Uitro***Reacties op Betrouwbare Bronnen zijn welkom in de comments van je favoriete podcast-app,op Twitter, Facebook of waar dan ook.Reageren kan ook via [email protected] je te adverteren of te sponsoren?Neem dan contact op met Flip Kylian [email protected] omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen aflevering 5000:00:00 - Intro met quotes Sander Dekker00:05:32 - PG Kroeger over vrijheid van onderwijs01:40:10 - Luisteraars krijgen korting bij Cosi Fan Tutte (Nationale Opera)01:49:10 - Sander Dekker en de staat van de rechtstaat02:44:28 - Uitro02:45:17 - Einde***Deze week sprak PG Kroeger op een bijeenkomst van VVD en ChristenUnie over het Grondwettelijke principe van de vrijheid van onderwijs. Fractieleiders Klaas Dijkhoff en Gert-Jan Segers gingen daarover met elkaar in debat. In Betrouwbare Bronnen gaat PG nog dieper in op de historie van het Grondwetsartikel dat in ons land in 1917 ‘de vrijheid van onderwijs’ regelde.PG vertelt hoe tussen 1915 en 1917 twee toppolitici die elkaar ideologisch tot op het bot bestreden in een ‘Bevredigingscommissie’ een gezamenlijke route vonden om de decennia uitgevochten ‘Schoolstrijd’ in een keer en finaal te beslechten. Dit is in onze parlementaire geschiedenis een uniek huzarenstukje gebleken. Hoe deden de sociaal-democraat Pieter Jelles Troelstra en Alexander de Savornin Lohman (Christelijk-Historische Unie) dat? En wat bereikten zij hiermee?Daarbij legt hij directe verbindingen naar de actualiteit. Zoals bijna elke week in Betrouwbare Bronnen blijken het verleden en de politieke cultuur van vroeger nog buitengewoon vitaal en bepalend voor het Nederland en Europa van vandaag. Zo laat PG zien, dat het Haga Lyceum in Amsterdam vanuit de grondwettelijke rechten en plichten voor bijzondere scholen volstrekt fout zit en minister Slob alle reden heeft fors in te grijpen. Hij laat ook zien dat de gemeente Westland vanuit diezelfde principes minstens zo fout zit als ze een nieuwe islamitische school niet wil toelaten. Hij roept minister Ollongren zelfs op die raad desnoods te schorsen, als deze volhardt de Grondwet ten aanzien van de rechten van ouders zo onbeschaamd te schenden.En de felle discussies dan over de salafistische schooltjes en hun lessen die tegen onze Grondwet en ‘cultuur’ ingaan? Daar blijkt men vooral een hoop broodjes aap over te serveren. Ook Dijkhoff en Segers erkennen dat nu. Er zijn in ons land helemaal geen salafistische scholen. Er zijn buitenschoolse ‘vrijwilligerswerk’ activiteiten, zoals die er ook zijn in de sport, de cultuur en bij verschillende godsdiensten. Niets daarvan heeft enige relatie met ‘Artikel 23 van de Grondwet’. De minister die daar over gaat is niet minister Arie Slob, maar minister Sander Dekker. De beide fractieleiders zien hem graag actiever en daadkrachtiger optreden.***Jaap Jansen praat met minister Sander Dekker van Rechtsbescherming. Volgens hem ligt het gevaar op de loer dat Nederland afglijdt richting narcostaat. Dit zegt hij naar aanleiding van de moord op advocaat Derk Wiersum.Dekker meent dat de georganiseerde drugscriminaliteit nu nog niet is geïnfiltreerd op het hoogste niveau van de staat. “Nederland is geen narcostaat. We moeten alleen niet naïef zijn. Dit gevaar ligt ook in Nederland op de loer. Als de georganiseerde criminaliteit dit geweld gebruikt en dit soort methodes, dan is ze ook bereid om andere dingen te doen”, zegt Dekker.“Ik vind narcostaat een heel vervelende term omdat het idee van een narcostaat suggereert dat ook de staat zelf een bijdrage levert of een rol heeft in het faciliteren van drugscriminaliteit. Ik geloof niet dat dit het geval is. Wij hebben heel goede politiediensten, Openbaar Ministerie, rechters. Er zit wel eens een rotte appel tussen, maar dat is echt de uitzondering op de regel. We hebben een heel groot drugsprobleem in Nederland. Producent, exporteur, noem het maar op. Het probleem is hier groter dan in heel veel andere Europese landen. Maar ik sta nog steeds wel in voor de integriteit van ons bestuur. Alleen: we moeten het bewaken.”Hij wijst er op dat op lokaal niveau in de gaten wordt gehouden of zetbazen van criminele organisaties in gemeenteraden en colleges dreigen te komen. “Ik ben bezig met het voorbereiden van wetgeving om beter onderzoek te doen en op basis van signalen dieper te gaan.” Burgemeesters en commissarissen van de koning moeten het instrumentarium hebben om op te kunnen treden, zegt Dekker.De Nederlandse Politiebond schreef vorig jaar in een rapport dat Nederland alle kenmerken heeft van een narcostaat die wordt ondermijnd door ‘rijke machthebbers in een parallelle drugseconomie’. De gisteren overleden Franse oud-president Chirac noemde Nederland al in 1996 een narcostaat.Dekker vertelt dat hij ‘als puber’ meermaals softdrugs heeft gebruikt. “Maar uiteindelijk vond ik het helemaal niet zo leuk en lekker. Mijn advies aan alle jongeren is: gebruik geen drugs, er zijn andere leuke manieren om een feestje te vieren.” Het voornemen in het regeerakkoord om te gaan experimenteren met legale wietverkoop ‘kwam niet uit de koker van de VVD’. “Maar we hebben hier heldere afspraken over gemaakt met kleinschalige experimenten om te kijken wat werkt.”In het gesprek vertelt Dekker ook over de rechtspraak in Nederland, die er per jaar 100 miljo

Betrouwbare Bronnen aflevering 49Tijdlijn:00:00:00 - Intro door Jaap Jansen00:03:01 - Algemene Beschouwingen nabeschouwd door Roderik van Grieken01:37:25 - PG Kroeger over Karel V en Filips II, de koningen van Hispanje die wij altijd hebben geëerd02:32:43 - Uitro02:33:46 - Einde***Roderik van Grieken van het Nederlands Debatinstituut blikt met Jaap Jansen terug op de Algemene Politieke Beschouwingen van 2019. Van Grieken vertelt over het nut van een goed debat en hoe je dat eigenlijk meet. Volgens hem was PvdA-leider Lodewijk Asscher net als vorig jaar de beste debater.Volgens Jaap zij er bijna letterlijke overeenkomsten tussen de speech van Asscher en de overwinningsspeech van president Barack Obama uit 2008. Asscher voerde de 105-jarige Fopkje Kijlstra ten tonele, die in haar leven enorme maatschappelijke vooruitgang heeft meegemaakt. Obama kwam 11 jaar geleden al met de 106-jarige Ann Nixon Cooper, die... Je raadt het al. In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen hoor je de fragmenten naast elkaar.Jesse Klaver van GroenLinks deed deze week iets opmerkelijks. Hij wil niet meer meedoen aan 'scorebord-politiek'. Maar volgens Roderik van Grieken kom je in de politiek uiteindelijk altijd bij het scorebord uit: verkiezingen.Premier Mark Rutte (VVD) wekt nog altijd veel indruk. Hij stond ook nu weer souverein achter de regeringstafel. Ook Geert Wilders krijgt complimenten van Van Grieken. Het grootste nieuwe talent is D66-fractievoorzitter Rob Jetten, die zowel op het spreekgestoelte als achter de interruptiemicrofoon indruk maakte.Van Griekens analyse bevat lessen voor iedereen die debatten volgt of er zelf aan deelneemt.***In zijn historische verhaal laat PG Kroeger zien dat het wezen van geschiedenis en geschiedschrijving precies dat is, wat volgens minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs Cultuur en Wetenschap) niet kan: een voortdurend proces van 'herschrijven'. Een nimmer eindigend 'herinterpreteren', herontdekken' en 'herzien' van beelden, visies en feiten en indrukken.Een prachtig voorbeeld daarvan vorm die eeuw voorafgaand aan 'de Gouden Eeuw', toen ons land onderdeel was van het grootse imperium van de Spaanse Habsburgers, 'het Rijk waarin de zon niet onderging'. Wij werden geregeerd door twee heersers die in de geschiedenis onder de machtigste en krachtdadigste ooit worden gerekend, Karel V en Philips II. Maar klopt dat beeld wel?Dankzij het werk van de Britse historicus Geoffrey Parker weten wij nu veel meer - en veel verrassends en onverwachts - over deze twee vorsten en hun bewind, hun persoonlijkheid, successen en nederlagen op het wereldtoneel. Zij waren die 'Koning van Hispanje' die wij altijd geëerd hebben. Maar wie waren zij, wat deden zij? Wat lieten zij na? Wie waren hun 'geheime wapen'?PG heeft Geoffrey Parker twee keer uitvoerig geïnterviewd naar aanleiding van zijn baanbrekend historische werk over het Spaanse wereldrijk en vooral ook over Filips II.Zeer recent verscheen diens magnum opus over de vader van deze in onze historie zo 'slecht' bekend staande koning. Die vader, keizer Karel V, heeft nu juist een relatief gunstig imago gehouden. Daarbij hielp natuurlijk zijn liefde voor de Nederlanden en de steden Gent en Mechelen, waarvan hij het Vlaamse dialect erg goed beheerste. Of zoals hij zelf zei: "Ik bid tot God in het Spaans, instrueer mijn diplomaten in het Frans, bemin in het Italiaans, beveel mijn paarden in het Duits en vloek in het Nederlands."Heel anders dan de extraverte, rusteloos rondreizende Karel was zijn zoon Filips II. Een introverte, diep gelovige en bijna calvinistisch ijverig heerser. Zijn eenvoud en soberheid waren legendarisch. Zijn machtsbewustzijn niet minder. Parker noemt hem bovendien een strategische waaghals, ook al noemden de Spanjaarden hem 'El Rey Prudente', de omzichtige koning. Want dat was deze gecompliceerde en verfijnde man ook.PG vertelt uit zijn gesprekken met Parker over diens ongekende ontdekkingen in de archieven die hem na 40 jaar onderzoek en schrijven dwongen tot het letterlijk geheel herschrijven van zijn monumentale biografie van Filips II. Al was het maar omdat door hem het handgeschreven origineel van de vaderlijke 'Instructiones' van Karel aan de 17-jarige Philips teruggevonden zijn, waarin hij zijn zoon meer dan 40 pagina's lang vertelde hoe hij een goed en krachtig heerser kon worden.Een van de opmerkelijkste dingen aan het verhaal van Karel V is dat hij zijn Rijk liet regeren door tantes en zusters: Margaretha van Parma, Margaretha van Oostenrijk, Isabella van Portugal, Catharine of Aragon en Maria van Hongarije. Die laatste regeerde de Nederlanden.De BoekenGeoffrey Parker - Imprudent King, a new life of Philip II (Yale University Press, 2015)Geoffrey Parker - Emperor, a new life of Charles V (Yale University Press, 2019)See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tijdlijn Betrouwbare Bronnen aflevering 4800:00:00 - Intro door Jaap Jansen00:05:48 - PG Kroeger over het boek De Welvaart Van Landen van Adam Smith01:03:44 - Gerrit Voerman & Koen Vossen over Geert Wilders 02:04:24 - Uitro02:05:34 - Einde***Op weg naar Prinsjesdag behandelt PG Kroeger het boek dat de grondslag legde voor het denken over de moderne economie en de rol van staat, bedrijven en burgers daarin. Zonder Het boek van Adam Smith over 'The Wealth of Nations' geen Prinsjesdag, rijksbegroting of koffertje van Wopke Hoekstra.Het boek verscheen in 1776, enkele maanden voor de Amerikaanse revolutie echt uitbrak. Dat jaar is revolutionair geworden in de wereldgeschiedenis en Smith droeg daar zeer aan bij. Hij laat in zijn boek blijken dat hij de opstandige Amerikanen zeer goed begreep en dat de redenering van het Britse bewind over de onderwerping van hun onderdanen aan de andere kant van de plas nergens op sloeg. Dat was niet erg gebruikelijk,'to say the least'.Smith was dan ook een uitzonderlijke man, een geleerde uit Schotland, die ook zeer kritisch was over de Britse elite en haar instituties, zoals Oxford en Cambridge. In zijn boek analyseert hij gedurfd en vaak profetisch hoe de nieuwe economie van de industriële revolutie zich zou ontwikkelen en wat de overheden moesten doen om die tot bloei te helpen brengen. Zijn reputatie als de 'bedenker' van het liberaal kapitalisme is wat dat betreft eigenlijk niet terecht en verdient in elk geval nuancering.Smith deed nog meer. Hij analyseerde ook de theorie van geld en kapitaal, bespotte het protectionisme en 'avant la lettre' de obsessie met tollen en tarieven van iemand als president Donald Trump. Zo blijkt zijn boek dus nog steeds zeer actueel. Nu het voor het eerst in modern Nederlands is vertaald, kan elke Betrouwbare Bronnen-luisteraar ervan meegenieten.Ook verscheen net een vertaling van een essentieel boek van een tijdgenoot van Smith, het in Ierland geboren Lagerhuislid Edmund Burke. Naast het werk van Smith was ook het denken van Burke zeer inspirerend voor zowel de bloei van de nieuwe Verenigde Staten van Amerika als van het revolutionaire Pruisen van de gebroeders Von Humboldt.De boekenAdam Smith - De Welvaart van Landen. Uitgeverij Boom, 2019Edmund Burke - Bespiegelingen over de revolutie in Frankrijk. Uitgeverij Wereldbibliotheek, 2019 ***Gerrit Voerman (Rijksuniversiteit Groningen) en Koen Vossen (Radboud Universiteit Nijmegen) stelden een boek samen over vijftien jaar Geert Wilders als onafhankelijk politicus. Met Jaap Jansen maken ze de balans op.Hij stelt onder meer de vraag: is Wilders een succesvol politicus, wie zijn zijn kiezers en wat is zijn toekomst?Voerman vindt de beschuldiging van Wilders dat de regering onder één hoedje speelt met de rechterlijke macht hypocriet.Het is gebruikelijk dat de politiek op afstand blijft van het Openbaar Ministerie. Wilders heeft aanwijzingen dat ambtenaren van voormalig minister van Justitie Ivo Opstelten en mogelijk ook de oud-minister zelf zware invloed hebben uitgeoefend op het Openbaar Ministerie in het ‘minder Marokkanen’-proces.“De pot verwijt de ketel dat hij zwart ziet”, zegt Voerman in de politieke podcast Betrouwbare Bronnen. “Op allerlei manieren heeft Wilders geprobeerd de rechterlijke macht afhankelijker te maken van de politiek. En tegelijkertijd verwijt hij de rechterlijke macht gepolitiseerd te zijn.”Wilders heeft het vaak over ‘D66-rechters’ die niet doen wat het volk wil. Voerman: “Wilders wil dat rechters niet langer voor het leven worden benoemd, maar voor zes, zeven jaar. Hij wil functioneringsgesprekken met ze houden en als ze niet zwaar genoeg gestraft hebben, kunnen ze inpakken en wegwezen. Ze mogen geen rekening houden met verzachtende omstandigheden. Dat is een verstrekkend voorstel dat de zelfstandigheid en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht beperkt. Zo maak je de rechterlijke macht afhankelijk van politieke willekeur.”Als de wensen van Wilders wet worden, krijg je volgens Voerman ‘Poolse toestanden’. De Poolse regering probeert al enkele jaren de rechterlijke macht onder controle krijgen. Omdat de onafhankelijkheid van Poolse rechters in gevaar is, startte de Europese Commissie een strafprocedure tegen Polen.Wilders stapte vijftien jaar geleden uit de VVD en richtte later de Partij voor de Vrijheid op, waarvan hij het enige lid is. Volgens Voerman zou Wilders er goed aan doen, de PVV alsnog om te vormen naar een ledenpartij. “Wilders wilde geen LPF-toestanden. Maar om iets voor te stellen in de Nederlandse politiek, moet je ook in de Eerste Kamer vertegenwoordigd zijn en daarvoor heb je Statenleden nodig. Dat kun je niet meer allemaal vanuit Den Haag controleren. Dan is een bepaalde vorm van organisatie helemaal niet zo gek. De PVV is nu vertegenwoordigd in een 30-tal gemeenten. Er is hier en daar al wat gedoe. Je kunt wachten op nog meer gelazer. Juist ook omdat er geen structuur is. PVV’ers die ermee stoppen, klagen vaak: ‘We horen niks uit Den Haag’.

Tijdlijn Betrouwbare Bronnen aflevering 4700:00:00 - Intro door Jaap Jansen met quotes Richard McCullough00:04:21 - PG Kroeger over Konrad Adenauer01:15:42 - Richard McCullough over wetenschap in tijden van fake news02:03:35 - Uitro door Jaap02:04:32 - Einde***Harvard-topman Richard McCullough is bezorgd over het politieke klimaat in Nederland rondom wetenschap. Dat zegt hij in deze aflevering van Betrouwbare Bronnen.Minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) omarmde onlangs een advies om geld over te hevelen van de alfa- en gammawetenschappen naar de bètastudies. Ook de Tweede Kamer stemde hiermee in. Volgens McCullough is dit een verkeerde keuze: “Bèta en andere wetenschappen moet je niet van elkaar scheiden. Die versterken elkaar juist. Vernieuwing van wetenschap en technologie ontstaat waar disciplines samengaan.”Harvard is de hoogst gewaardeerde universiteit ter wereld. McCullough leidt als ‘vice provost for research’ het onderzoeksprogramma. Hij was deze week in Tilburg om te spreken bij de opening van het universitaire jaar.McCullough: “Ik heb altijd grote bewondering gehad voor het Nederlandse universitaire systeem met publiek-private samenwerking en een regering die altijd vooruitkeek. Ik ben nu een beetje bezorgd omdat de laatste tijd in Nederland wat anders gedacht wordt over de verhouding tussen bètawetenschap en andere wetenschappen.”Hij wijst erop dat het Verenigd Koninkrijk vijftien jaar geleden dezelfde discussie had als Nederland nu. “Later werden ze wakker en gingen ze veel meer investeren. Duitsland, de Scandinavische landen en de Baltische staten doen dat ook. Je moet investeren, anders raak je achterop.”Deze week protesteerde wetenschappers, verenigd in ‘WO in Actie’ , tegen het beleid van minister Van Engelshoven. McCullough hoopt dat de Nederlandse politiek zich de waarde van wetenschap realiseert. “Je kunt trots zijn op je universiteiten, zij zijn altijd de kroonjuwelen van Nederland geweest. Ik ben onder de indruk van het hoge intellectuele niveau. De mensen zijn geweldig, ze doen prachtige ontdekkingen die leiden tot groei en economische duurzaamheid.”McCullough maakt zich ook zorgen over zijn eigen land. Door het strenge visumbeleid en het politieke klimaat onder president Donald Trump worden de VS minder aantrekkelijk voor talent van elders. Chinese wetenschappers beginnen terug te keren naar China, waar ze meer geld kunnen krijgen voor onderzoek.Hij hekelt het klimaat van vijandigheid naar wetenschap, kennis en feiten. “Dit demotiveert jonge mensen.” McCullough wijst op de wapenspreuk van zijn universiteit uit 1636: ‘Veritas’. ***Dezer dagen is het 70 jaar geleden – 15 september 1949 - dat Konrad Adenauer werd gekozen als eerste Bondskanselier van de nieuwe, democratische Bondsrepubliek die al snel 'West-Duitsland' werd genoemd. PG Kroeger vertelt hoe hij het werd en over zijn lange leven voor die verkiezing. Adenauer was al 73 jaar oud toen hij Kanzler werd. Liefkozend noemden ze hem ‘Der Alte’.In 1876 geboren was hij al onder Keizer Wilhelm II een belangrijk politicus in de katholieke oppositiepartij 'Zentrum'. Grote faam en invloed verwierf hij als burgemeester van Keulen, een stad die hij vele jaren met ijzeren hand bestuurde. Fameus werd hij ook als Nazihater en Hitler-opponent. Toen Der Führer aan de macht kwam, liet hij Adenauer meteen ontslaan. Met moeite werd verhinderd dat Adenauer meteen in een concentratiekamp verdween. Zijn leven in het Derde Rijk was dan ook riskant. Met grote regelmaat moet hij onderduiken.Na de ondergang van het bewind van Hitler zorgde dit ervoor dat Adenauer een van de weinige behoudend katholieke politici was die kon laten zien brandschoon en te zijn geweest dapper geweest. De tragiek in zijn leven was dat zijn vrouw aan die jaren van onderdrukking geestelijk en fysiek ten onder ging. Ze stierf al jong.In het naoorlogse door de VS, Frankrijk en de Britten bezette Duitsland werd hij aanvoerder van de nieuwe christendemocratische partij, de CDU. Hij was een man met grote geldingsdrang en machtsinstinct. Zo bleef hij bondskanselier tot zijn 87ste. Hij maakte grote verkiezingsoverwinningen en diepe crises mee. Zijn langetermijnstrategie om Duitsland weer een gewaardeerd partner in Europa en een fatsoenlijk land te maken werd met succes bekroond.PG Kroeger vertelt over Adenauers geheim als briljant leidersfiguur, zijn excentrieke persoonlijkheid, zijn spijkerhard politiek vernuft en zijn opmerkelijke hobby's. En hij laat zien hoe deze oude man gedreven werd door diepe zorg om zijn land en volk.Ten diepste geloofde hij niet echt, dat de Duitsers hun les wel geleerd zouden hebben van de verschrikkingen van het Nazibewind. Hij bleef diep argwanend naar zijn tijdgenoten en was ook om die reden helemaal niet zo'n voorstander van een 'Wiedervereinigung'. Vaak zuchtte hij tegen zijn vrienden: "Mein Gott, was soll aus Deutschland werden wenn ich nicht mehr da bin..." Adenauer is een fascinerende man met een zeer kleurrijk karak

Tijdlijn Betrouwbare Bronnen aflevering 4600:00:00 - Intro door Jaap Jansen00:05:28 - Mariëtte Hamer & Luce van Kempen strijden tegen stress bij jongeren00:33:54 - PG Kroeger: De zomer van 198901:45:57 - De koers van CDA-vicepremier Hugo de Jonge02:57:56 - Uitro02:58:37 - Einde***Het SER Jongerenplatform komt met een rapport over stress bij jongeren: Hoge verwachtingen. Kansen en belemmeringen voor jongeren in 2019. Ze vragen zich af: hoeveel moet ik lenen voor mijn studie en kan ik dat wel terugbetalen? Is er woonruimte voor mij en een goede baan? Jongeren zijn minder snel zelfstandig en de tweedeling onder jongeren neemt toe.Jaap Jansen praat met Voorzitter Luce van Kempen van het Jongerenplatform en met SER-voorzitter Mariëtte Hamer. Ze willen een 'generatietoets' bij al het nieuwe beleid dat voor jongeren van belang is. Ook hebben ze grote kritiek op het leenstelsel voor studenten, dat sociaal bedoeld was. Ze doen een oproep aan de Tweede Kamer om meteen met hun kritiek aan de slag te gaan.***PG Kroeger focust zich op de zomer van 1989: de revolutionaire gebeurtenissen nu precies 30 jaar geleden. Die zomer ging de wereldgeschiedenis in. Toch zijn veel van de gebeurtenissen toen bijna vergeten en destijds zelfs onopgemerkt gebleven. Zo was er een demonstratie van 2 miljoen mensen en 600 kilometer lang tegen dictatuur en voor onafhankelijkheid en de eigen cultuur van drie onderdrukte landen.Binnen de CDU werd en partijcoup gestart om Bundeskanzler Helmut Kohl af te zetten en te vervangen door Lothar Späth uit Stuttgart.In Hongarije organiseerde een keizerszoon een lunch die leidde tot een enorm grensincident.En in de DDR hielden ze gemeenteraadsverkiezingen die het begin van het einde inluidden.In Polen waren voor het eerst na decennia van dictatuur vrije verkiezingen. De zomer van 1989 zou de wereld veranderen.In Nederland ging het politieke leven zijn gewone gangetje. De VVD liet het kabinet Lubbers II vallen over een piepkleine milieuheffing en veroorzaakte zo verkiezingen. De kabinetsformatie leidde tot een coalitie van Lubbers met de PvdA.***Vicepremier Hugo de Jonge vertelt over de methode-De Jonge, de stijl die hij als wethouder ging hanteen en nog steeds toepast. En ook: van wie hij heeft geleerd hoe je politiek bedrijft.Het CDA is voor hem nog steeds een christelijke partij: "Ik hecht er ook echt aan om die duidelijke oorsprong overeind te houden. De waarden van het CDA komen uit de Bijbel. Zelfs als je die Bijbel niet meer van kaft tot kaft leest, kun je je nog steeds aangetrokken voelen door die waarden.” Hij neemt afstand van het liberale marktdenken dat de afgelopen tientallen jaren dominant was. “Mensen maken zich zorgen. Ze vragen zich af: is de zorg er straks nog wel voor mij? Kan de overheid nog wel instaan voor mijn veiligheid? Er is angst dat het allemaal minder wordt. De overheid moet aanspreekbaar en meer beschermend zijn. Waar de marktwerking in de zorg, als uitvloeisel van het liberalisme, al te dominant wordt, zie je dat mensen zich tekortgedaan voelen. In het publieke domein moet je de neoliberale waarde van de markt niet belangrijker maken dan iets als samenwerking en continuïteit van zorg. We hebben een lange periode van geloof in de markt achter de rug. Ik denk dat het tijd is voor een nieuw verhaal. De overheid moet schild voor de zwakken zijn; hoeder tegen onrecht. Ik wil terug naar de geboortepapieren van de christendemocratie.” Wat hem betreft kan het CDA met iedereen samenwerken, maar nooit meer met de PVV in coalitieverband. En ook niet met het Forum voor Democratie.“Toen het CDA in 2010 moest beslissen of het met gedoogsteun van de PVV zou gaan regeren, heb ik voor gestemd”, zegt De Jonge. “Ze hadden een grote achterban en waren nog niet getest. Maar dat was geen succes, to put it mildly. Dat moeten we niet nog een keer doen. FVD is nog niet getest en ze hebben een grote achterban. Toch zie ik het niet gebeuren. De Rusland-flirt en de flirt met fout rechts maken het wel erg moeilijk om in een kabinet samen te werken.” Ook bepaalde naar het racisme neigende uitspraken van Baudet dragen ertoe bij dat De Jonge er geen vertrouwen in heeft. “Ik zie dat gewoon niet gebeuren. Dit maakt het onmogelijk om in een kabinet samen te werken.”De vicepremier heeft wel waardering voor Pim Fortuyn die volgens hem ‘het taboe op de mislukte integratie’ doorbrak. “Het probleem werd weggeredeneerd. Nu kun je er in elke politieke partij over praten. Je moet problemen onder ogen zien en ermee aan de bak gaan.” Behalve De Jonge overweegt ook minister van Financiën Wopke Hoekstra een gooi te doen naar het lijsttrekkerschap. “Hoe langer we de verkiezingen en ook de vraag van het lijsttrekkerschap naar achter kunnen plaatsen, hoe beter het is”, zegt De Jonge. “We hebben allebei een volle baan. Er is ontzettend veel te doen, op zijn departement en op het mijne. Daar is onze volle aandacht bij nodig. Je hebt pas een lijsttrekker nodig als er verkiezingen zijn. Er zijn pas verk

In Betrouwbare Bronnen aflevering 45:PG Kroeger over de liefdesbrieven van François MitterrandAmbassadeur Caspar Veldkamp over Griekenland, van Tsipras naar MitsotakisTijdlijn Betrouwbare Bronnen 45:00:00:00 - Intro met quotes Caspar Veldkamp00:03:09 - Historische rubriek met PG Kroeger (deel 1)00:49:27 - Historische rubriek met PG Kroeger (deel 2)01:15:16 - Ambassadeur Caspar Veldkamp02:22:32 - Boekentips voor de zomer02:51:24 - Uitro met reacties van luisteraars03:05:20 - Einde ***Vlak voor Quatorze Juillet neemt PG Kroeger ons in de historische rubriek mee naar La Douce France. Hij behandelt een van de grote, literaire sensaties van de afgelopen jaren, waarin ons land en vooral ook de stad Delft een historische rol speelt. Het gaat om het vuistdikke boek 'Lettres à Anne. 1962 - 1995.' Hierin zijn alle brieven verzameld van de Franse president François Mitterrand aan zijn geliefde Anne Pingeot. Het zijn er 1217... We leren hem kennen als een hartstochtelijk minnaar, een schrijver van literaire allure, een liefhebbende vader van hun dochter Mazarine en een af en toe als vilein politicus.PG vertelt hoe deze liefde ontstond en begon te bloeien. Hoe discreet dat moest want zij was 19 en hij 46 en getrouwd. In het verhaal komen hun reizen naar de hoogtepunten van de kunst voorbij, want een van de bijzondere banden van dit paar gold hun liefde voor de Nederlandse schilderkunst. Geen stad in ons land komt in deze liefdesbrieven zo vaak voor als Delft. In de stad van Vermeer was hun liefde in mei 1964 bezegeld en Mitterrand gebruikt de nam van deze oude, prachtige stad gedurende heel zijn verdere leven als codewoord, als embleem voor 'l'amour'.Veel van wat hij haar schrijft is ontroerend. ‘Jij was mijn kans op het leven’, schrijft Francois in zijn laatste brief. Het boek bevat al hun brieven, dus ook de ansichtkaarten vanuit Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en steeds uit Delft, als de socialistische leider op bezoek is bij de PvdA en later als staatshoofd bij de Eurotop in Den Haag of bij koningin Beatrix op staatsbezoek. Juist dan was Anne altijd in zijn gedachten en dat liet hij merken door een stroom ansichten van schilderijen van Van Gogh en Rembrandt.We krijgen ook een inkijkje in de politieke wereld. Hoe Mitterrand zijn 'Hollandse collega' Joop den Uyl een beetje bespot en de Nederlandse catering nog meer.Vlak voor zijn dood wilde Mitterrand nog één keer zijn visie geven, met een grote rede in het Europees Parlement. ‘Le nationalisme, c'est la guerre!’, zei hij in het jaar van Srebrenica.En Mitterrands meest magnifieke viering van 200 jaar Val van de Bastille, nu precies 30 jaar geleden. Niemand kon toen vermoeden dat de Berlijnse Muur even later zou vallen! Het slot van dat feest was uniek. De grootste operazangeres van dat moment verscheen vanuit de Obelisque op het Place de la Concorde en hief de Marseillaise aan!***Jaap Jansen praat met Caspar Veldkamp, de Nederlandse in Athene. Hij neemt deze zomer na vier jaar afscheid van Griekenland. In Betrouwbare Bronnen vertelt hij over zijn werk tijdens de eurocrisis, zijn gesprekken met de radicaal-linkse regering van premier Alexis Tispras en over de regeringswissel, afgelopen week met de komst van de nieuwe, conservatieve premier Kyriakos Mitsotakis.In Griekenland heeft hij permanent bewaking, want Eurogroep-voorzitter Jeroen Dijsselbloem was daar niet populair en ook de huidige minister van Financiën, Wopke Hoekstra roept er geen warme gevoelens op.Veldkamp: "Ik had een gesprek met een adviseur van de regering van premier Tsipras. Die probeerde mij persoonlijk te overtuigen dat de Nederlandse visie helemaal fout was. Hij begreep niets van mijn rol. Plotseling waren in Griekenland amateurs aan de macht."Toen de eigenzinnige minister van Financiën Yanis Varoufakis van het toneel verdween, ging het ineens veel beter tussen Griekenland en de rest van de Eurozone. "Zijn opvolger had nog steeds dezelfde opvattingen, maar hij begreep hoe het werkte. Hij was pragmatisch, al zei hij wel eens aan het einde van een ontmoeting: je moet goed begrijpen Caspar: het beste bedrijf is een staatsbedrijf."Tsipras maakte 'een koprol': hij vroeg zijn bevolking in een referendum tegen de Brusselse plannen te stemmen, maar voerde ze vervolgens toch uit. De Grieken accepteerden dat. Tsipras schoof op van radicaal-links naar centrum-links"De regering-Tsipras heeft alle eisen van de Eurozone ingewilligd. Maar voor de gewone Griek is de crisis nog niet voorbij", zegt Veldkamp. "Hij heeft niet het krediet niet gekregen voor al het werk wat hij heeft gedaan. Begrijpelijk, want de economie is met een kwart ingeklapt, de pensioenen zijn fors verlaagd, er is weinig sociale zekerheid en als je afgestudeerd bent aan de universiteit mag je blij zijn als je per maand 750 euro verdient.”De nieuwe premier, Kyriakos Mitsotakis van Nea Dimokratia, komt uit een politieke dynastie, maar geldt toch als hervormer, hoog opgeleid in Amerika. "Hij doet me soms denken aan Mark Rutte en soms aan Wopk

In Betrouwbare Bronnen aflevering 44:Michael Wolff over president Donald J. TrumpPieter Gerrit Kroeger over president Franklin Delano Roosevelt***Tijdlijn:00:00:00 - Intro met quotes Donald Trump en zang van Lady Gaga00:03:10 - Michael Wolff (part 1)00:39:58 - Michael Wolff (part 2)01:04:22 - PG (deel 1)01:47:39 - PG (deel 2)02:34:32 - Uitro02:35:35 - Einde***“Het presidentschap van Donald Trump draait uit op een politieke kernsmelting. De kans is groot dat Trump zich niet kandidaat stelt voor een tweede termijn.” Dat zegt Michael Wolff, auteur van twee boeken over Trump, in deze aflevering van Betrouwbare Bronnen.''Zijn karakter laat niet toe dat hij een nationale verkiezing verliest. Hij kan dat niet aan. Zijn hele leven heeft hij bij een ramp de complete overwinning uitgeroepen en daarna vertrok hij. Trump heeft op dit moment steun van ongeveer 40 procent van de kiezers en er komt niets meer bij. Als dat over een jaar nog zo is, is het heel goed mogelijk dat hij er vandoor gaat. Hij zal zeggen: ik heb mijn werk gedaan. Dan begint aan een nieuw media-avontuur. Als het maar lijkt of hij de winnaar is.”Trump is zelf-destructief, zegt Wolff. “En overal om hem heen zijn nog onderzoeken gaande. Hij is een oplichter, dat weet iedereen.”Volgens Wolff haat het Republikeinse partij-establishment Donald Trump. “Ze zouden er alles voor doen om van hem af te komen. Maar ze weten ook: als je hem vermoordt, dan moet-ie ook echt dood zijn. En niemand weet echt hoe je dat doet.”Trump verkeert in het Witte Huis in totale eenzaamheid, zet Wolff. Hij heeft nauwelijks medewerkers en kijkt de hele dag tv, ook in het Oval Office. “Een normaal mens zou breken. Maar hij leeft in het moment en op impulsen, blij als een mossel. Het enige succesvolle wat hij ooit heeft gedaan is: tv-persoonlijkheid zijn. Zijn presidentschap is daarvan de voortzetting.”Trump heeft geen plan. “Hij weet niet dat er een populistische agenda is. Daar moet hij altijd aan herinnerd worden. 'China slecht', heeft zijn voormalige strateeg Steve Bannon hem geleerd. En er is ‘De Muur’. Persoonlijk heeft Trump overigens niets tegen migratie.”Hij is een verkoper, zegt Wolff. “Voor een verkoper zijn er geen vijanden. Er zijn alleen kopers en niet-kopers. De enige in zijn omgeving die hij niet misbruikt voor zijn eigenbelang is zijn dochter Ivanka. De Trump Organisation is niet echt een bedrijf. het gaat om het promoten van Donald Trump. Zijn naam op gebouwen waarvan hij niet eens de eigenaar is. Dat hij echt rijk is, is fictie. Het is reality tv. Een show met elke dag een nieuw script.”Saoedi-Arabië zo goed als failliet, zegt wolff in Betrouwbare Bronnen. Trumps schoonzoon Jared Kushner helpt kroonprins Mohammed bin Salman (MBS) met het naar de beurs brengen van de nationale oliemaatschappij Saudi Aramco, zodat het koningshuis de steeds meer geld vragende Saoedische elite kan blijven betalen. Er is alleen één probleem: na 9/11 heeft Amerika een wet die slachtoffers het recht geeft Saoedische bedrijven aansprakelijk te stellen. Kushner zou MBS beloofd hebben die wet te schrappen. Zeker na de moord op Khashoggi - volgens een VN-rapport in opdracht van MBS - zal dat niet gebeuren.Als Amerika ze niet kan helpen, zijn de Saoedis gedwongen om geld aan te nemen van China, meent Wolff. Voor Kushner is steun van Bin Salman onontbeerlijk om zijn vredesplan voor het Midden-Oosten te doen slagen. “De Trumps en de Kushners leven hun leven op deze manier zolang ze ermee weg kunnen komen. Ooit zullen ze gepakt worden.”“Trump is president dankzij Steve Bannon. Het maakte ook van Steve een belangrijke stem in de wereld. Hij is nu geen marginale speler meer. De prijs daarvoor was omgaan met Donald Trump. Uiteindelijk kan Trump niet zonder hem, want in het hele Trump-universum is er maar één slimmerik en dat is Bannon. Hij is de enige met een coherente visie. En hij begrijpt Trump.”Vice-president Mike Pence is volgens Trump een 'religieuze gek', schrijft Wolff in zijn boek. “Pence maakt weinig indruk. Maar zijn vrouw Karen - die door Pence 'Moeder' genoemd wordt en dus door het hele Witte Huis - is een sterke persoonlijkheid die weet hoe ze het politieke spel moet spelen. Trump wilde de Witte Huis-dokter minister van Veteranenzaken maken. Iedereen vond die dokter een aardige vent, maar hij roddelde over een gynaecologische kwestie waarvoor hij Moeder over de vloer had gehad. Zij hoorde dat en voorkwam vervolgens dat hij minister werd. Zij is een bijzondere vrouw in het Witte Huis. Trump ziet vrouwen voornamelijk als seksueel attractief gezelschap.”“De president geeft je aandacht als je hem vleit. Doe je dat, dan zal hij jou ook loven. De reden dat hij zo'n hekel heeft aan Angela Merkel is dat zij hem niet vleit.”Leestip:Onlangs verscheen bij Prometheus Michael Wolffs boek ‘Staat van Beleg. Trump onder vuur’. Het is de opvolger van Wolffs eerste boek over Trump: ‘Vuur en Woede’.***Op Independence Day is het natuurlijk gepast in de historische rubriek eer te betonen aan de

In Betrouwbare Bronnen aflevering 43:Historicus PG Kroeger: de eeuwenoude geschiedenis van het BinnenhofVVD-Kamerlid Jan Middendorp: het liberale denken van Johannes WitteveenHans Borstlap: de kloof tussen flex en vast als 'de nieuwe sociale kwestie'Tijdlijn:00:00:00 - Intro met quotes PG en Borstlap00:04:02 - PG Kroeger (deel 1)00:55:51 - PG Kroeger (deel 2)01:24:10 - Jan Middendorp02:08:53 - Hans Borstlap03:13:57 - Uitro03:14:45 - Einde***Het Haagse Binnenhof is een uniek complex van gebouwen en gebouwtjes dat sinds 1240 ongeveer permanent in verbouwing is. PG Kroeger vertelt over de historie van die verbouwingen, de architectuur en de kunst die het Binnenhof hebben gemaakt wat het nu is. En daarbij prikt hij meteen een hele hoop mythes en legendes door. In zijn historische rubriek laat PG zien dat er tijdperken zijn geweest dat Den Haag en het grafelijk complex van het Binnenhof een soort Washington DC van Europa was, het brandpunt van de wereldpolitiek. Misschien wel geheel vergeten is de bijna 50 jaar dat Holland geregeerd werd door de zeer krachtdadige en machtige heerser Graaf Albrecht van Beieren. Hij resideerde niet in München of in Luxemburg – waarvan hij ook de adellijk heer was – maar in zijn favoriete jachtslot op het Binnenhof. Dankzij Frits van Oostrom weten wij meer over deze bijzondere man uit de 2e helft van de 14e eeuw dan over heel wat andere heersers van ons land voor en na zijn tijd. We weten hoe zijn Binnenhof er uit zag en wat daar gebeurde. En dat is bijna identiek aan het politieke en diplomatieke centrum dat Den Haag nu, 650 jaar later, opnieuw is. De bebouwing van het huidige Binnenhof zou de Beierse graaf zonder veel moeite herkennen.‘Sober en doelmatig’ was zijn kleurrijk bewind overigens allerminst. Beierse barokke zwierigheid en grandeur was Albrecht niet vreemd. Het verhaal over ‘the Royal Wedding’ van 1369 en het ongelooflijke feest dat hij voor zij dochter Catharina organiseerde getuigt daarvan. Zelden zal de Ridderzaal zo chique en feestelijk gevuld zijn geweest met zulke hoge gasten uit heel Europa!De gebouwen aan het Binnenhof zijn door alle bouw en renovatie-activiteiten door 7 eeuwen heen een ratjetoe geworden. Typisch Nederlands, vindt PG. Zonder veel artistieke visie of architectonisch elan werd er gebroken, verbouwd, kapotgemaakt en herbouwd dat het een lieve lust was. En intussen werd er vergaderd, gekonkeld, gemarchandeerd, besloten en bestuurd. Al in de 14e eeuw was het Plein achter de Ridderzaal de hotspot voor lobbyisten, diplomaten, journalisten, assistenten en ambtenaren van de graaf. Die plek werd druk gebruikt en bezocht, want het heette toen ‘De Kooltuin’ en was dus het veld waar de verse groenten en fruit voor het hof en de herbergen daaromheen werd verbouwd.In de 18e eeuw was een Duitse prinses in ons land achter de schermen de baas. Zij had een buitengewoon begaafde muzikale dochter, Caroline. Deze twee vrouwen zorgden in 1765 voor misschien wel het hoogtepunt van de rol van het Binnenhof in de cultuurgeschiedenis van Europa. PG vertelt het spannende en aangrijpende verhaal van het bezoek aan de Balzaal op het Binnenhof – en aan de Loterij, een soort casino dat gevestigd was in de Ridderzaal - van een van de grootste genieën van de klassieke muziek en opera, de toen 9-jarige Wolfgang Amadeus Mozart. De kranten schreven er grote stukken over en wie een kaartje wilde voor een van zijn concerten moest daar liefst 3 gulden - toen een heel hoog bedrag! - voor betalen.Nu het Binnenhof enkele jaren op de schop gaat, omdat de gebouwen min of meer uitgewoond zijn en de brokken van de plafonds in de SP-burelen naar beneden vallen, is het goed te beseffen hoe onze voorouders met zulke plannen omgingen.Het vreemdste was het plan dat een combinatie van twee grote persoonlijkheden in 1863 op tafel legde. Ook al omdat die twee elkaar hartgrondig haatten. Willem III - 'Koning Gorilla' - en Johan Rudolf Thorbecke. Was gebeurd wat de koning toen voorstelde, dan had aan de Hofvijver nu niet het Torentje van Mark Rutte gestaan, maar een reusachtig neobarok paleis, waarvan de ontwerpen PG vooral doen denken aan de Mariinski Opera in Sint Petersburg. Dat was immers de stad van de familie van de koning, waar de autocratisch ingestelde, onbehouwen en ruige persoonlijkheid zich aan spiegelde - de Tsarenfamilie van de Romanovs. ‘Sober en doelmatig’ was dat dus allemaal niet.Nu oud D66-leider en Alexander Pechtold de scepter zwaait over de verbouwingsplannen en misschien wel uitgroeit tot 'renovatie-tsaar - moedigt PG hem aan net als nota bene Koning Gorilla en de liberale staatsman in 1863 vooral niet klein en pietepeuterig te denken. Het minste dat er toch zou moeten komen in de oude Balzaal van het Hof - nu de oude vergaderzaal van de Tweede Kamer – is een prachtige herinnering aan dat glorieuze moment uit de geschiedenis van kunst en cultuur, het concert voor viool en klavier en orkest, dat Wolfgang Amadeus Mozart en zijn zus Nannerl gaven voor

In Betrouwbare Bronnen aflevering 42:Merkels vertrouweling Elmar Brok 'Mister Europe' was overal bij. Nu neemt hij afscheid als EuroparlementariërFinancieel econoom Sylvester Eijffinger hoorde in Sintra waar het naartoe gaat met de euro, de ECB en de opvolging van Draghi***Jaap Jansen en PG Kroeger spraken in Brussel met 'Mister Europe’, zoals de BBC hem noemt. Na bijna 40 jaar verlaat hij het Europees Parlement, wat hij decennia domineerde: de CDU-politicus uit Bielefeld, Noordrijnland-Westfalen, Elmar Brok.Achteloos, bescheiden vertelt hij over de sleutelrol die hij speelde en de reeks staatslieden uit heel de wereld die hij sprak, adviseerde en regelmatig ongezouten de waarheid zei. Maar ook over zijn onverminderde waardering voor Margaret Thatcher, van wie hij een portretfoto met zijn zoon op haar schoot nog steeds koestert. “She was consistent in her ideas and she was pro-Europe.”Ik was er bijSleutelfiguren in Broks politieke leven waren Helmut Kohl en Angela Merkel. Twee volstrekt verschillende mensen qua naturel, maar beiden even doortastend en visionair. Ze zochten zijn raad, zijn netwerk en zijn politiek vernuft intensief. “I did not bother them every day, but they could call me”, zegt hij sereen. Brussel en Berlijn weten dat beide Kanseliers dat permanent deden. “I was there, I could give advice to Chancellors, I had certain contacts and could bring things together. I was involved in all Treaty changes since Maastricht. Getting rid of the democratic gap in the EU. It's not my achievement, but I could take part in that achievement.”Zijn band met Nederland blijkt zeer intens. Het was een toenmalig collega-Europarlementariër van het CDA die hem op 9 november 1989 in de vooravond thuis belde vanuit een vergadering van een juridische commissie van dat parlement in Berlijn. “I was alone at home in Bielefeld and a Dutchman from Rotterdam called me, Jimmy Janssen van Raay. He said: ‘Elmar, the Wall is falling!’” Hij deed de televisie aan en zag het ongelooflijke gebeuren: “The most impressive moment in modern European history.”Mijn God!Brok pakt Nederland hard aan in het gesprek. Mark Rutte, die hij regelmatig sprak, en zijn eigen zusterpartij het CDA krijgen er van langs om hun wankelmoedigheid ten aanzien van de toekomst van Europa. Hij verwijt hen uit angst voor de PVV te zijn gaan schuiven. “I was unhappy. Not only with Mark Rutte, but also with my CDA. A classical pro-European country, the Netherlands, was walking to the right. The lesson it taught: you should keep down Wilders and these groups. I was in committees in the ‘Tweede Kamer’. Oh my God! It sounded as if I was in enemy country! Very scary it was. Now I have the feeling that the Netherlands is going back a little bit more to the moderate way.”De Kamermotie tegen het beginsel van ‘an ever closer Union’ – die onlangs steun kreeg van VVD en CDA – doet Brok zuchtend het hoofd schudden. Anders dan Amerikanen, Zwitsers en Duitsers snappen Nederlanders niet wat ‘een federale Unie’ inhoudt. Zijn korzelige college staatsrecht en historie hierover zal in Nederland zelden zo scherp gehoord zijn. “An ever closer Union means that we work closer together in certain areas. For example in foreign policy, migration, internal and external security, climate change, banking. And in a democratic way. That's what we understand as an ever closer Union. For Germans, federalism is in our DNA. It does not mean centralisation! That's the English interpretation of the word. For us it means décentralisation: you only do things on a central level that cannot be done in a decentral way. Subsidiarity in other words. And that is the opposite of a superstate!”Waarom Poetin doet wat hij doetRuslandkenner Elmar Brok vertelt uit zijn eigen discussies met Gorbatsjov, Jeltsin en Poetin. Onder meer over de gebeurtenissen in de loop van 1989 toen in de Sovjet-Unie hongersnood dreigde en Helmut Kohl alle vleesvoorraden in de koelcellen van de EU opkocht en naar het oosten liet vervoeren. Toen wist Gorbatsjov dat Duitsland zijn vertrouwen verdiend had. Hij was tegen de ‘Wiedervereinigung’ en wilde natuurlijk dat de DDR bleef bestaan, maar liet het gebeuren toen de mensen dit van onderop doorzetten. De troepen van het Rode Leger bleven in de Oost-Duitse kazernes. Rusland greep niet in.Broks portret van Poetin en zijn politiek is adembenemend. "He changed in 2012, when he was not convinced anymore that a democratic and transparant Russia would support him.” Toen de jongeren in Kiev in 2014 afdwongen dat in Oekraïne vrije verkiezingen en een Europees gezinde democratie kwam, besefte Poetin: als hij dit zou tolereren zou ook zijn macht over Rusland in verval raken. Alle handelingen va Poetin staan sindsdien in dit teken. De greep naar de Krim, MH17, de oorlog in Donbass en het omkopen van anti EU-partijen en politici.Powerplay liveMiddenin het gesprek werd duidelijk dat Elmar Brok als strateeg en ‘mannetjesmaker’ nog altijd onmisbaar is in Europa. De luisteraar van Betrouwbare Bron

In Betrouwbare Bronnen aflevering 41:PG Kroeger over de Canon van NederlandKlaas Dijkhoff wil de VVD en de coalitie inhoudelijk vernieuwen***Als iets aandacht en doordenking verdient, dan is het wel de Canon van de Nederlandse Geschiedenis en hoe deze in het onderwijs en de maatschappelijke discussie doorwerkt, vindt PG Kroeger. Temeer nu minister Ingrid van Engelshoven vindt dat de Canon beter moet. Hij moet diverser en meer aandacht geven aan 'de zwarte bladzijden'.PG vertelt over de historie van deze canon en de inhoud en betekenis ervan. Wist je dat het begon als een coproductie van CDA'er Maxime Verhagen en SP-chef Jan Marijnissen. En dat de kritiek van de D66-minister nu vooral pijnlijk is voor een partijgenoot in de Tweede Kamer?Zo zijn er nog allerlei opmerkelijke aspecten uit onze 'vaderlandse geschiedenis' die met de Canon en zijn eigen historie samenhangt.De inhoud van de Canon is uiteraard niet voor de eeuwigheid en de '50 vensters' op het verleden zijn zelf weer een uitdrukking van hoe de Nederlanders van nu kijken naar wie zij zijn en waar zij vandaan komen.PG kijkt daarom nog eens kritisch naar deze canoninhoud en de wensen van de minister. Heeft zij gelijk? Is de Canon achterhaald, nu al? Is ze te weinig divers, krijgt de historische rol van vrouwen te weinig accent? Is het een jubelverhaal waarin de grijstinten en wreedheden worden weggemoffeld?PG doet voorstellen om thema's te verversen en de zo de Canon nog nadrukkelijker in wereldhistorisch en Europees perspectief zijn plaats te geven.Waarom staat Thorbecke er nu niet in? Waarom geen venster gewijd aan de Verzuiling als dominante fase in onze geschiedenis of niet een gewijd aan ons land in de fase van globalisering en het nieuwe Europa na de val van de Muur? En welke vrouwen krijgen onvoldoende profiel?Voor Ingrid van Engelshoven en James Kennedy - de Amerikaan die de Canon-herijking gaat leiden - geeft Betrouwbare Bronnen een pakket huiswerk. In de geest van de grote historicus Pieter Geyl: het is een discussie zonder eind.***VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff heeft een discussienota geschreven voor de VVD, 'Liberalisme dat werkt voor mensen' én een in sheets vervatte notitie voor de coalitie, 'Vertrouwen in de toekomst 2.0'. Dacht hij: er zit niet meer voldoende energie in de partij en in de coalitie, maar nog wel in Klaas Dijkhoff, laat ik het maar op me nemen om ze allebei te vernieuwen? Jaap Jansen vraagt het hem.Dijkhoff vertelt hoe hij de in inkomen achtergebleven middenklasse een steviger fundament wil geven. En, opmerkelijk: hij onthult dat de VVD sleutelt aan een nieuwe vorm van rekeningrijden. Het beprijzen van kilometers was tot nu toe voor de VVD een groot taboe, maar volgens Dijkhoff is er waarschijnlijk niet aan te ontkomen nu steeds meer mensen elektrisch gaan rijden. Daardoor vallen voor de fiscus accijnsinkomsten weg. “Het denken staat niet stil. Je moet een manier vinden om ook elektrische rijders netjes hun fair share te laten betalen.” De VVD praat er nu over in eigen kring en werkt een plan uit voor het nieuwe programma voor de verkiezingen van 2021. Voor Dijkhoff staat wel vast dat het geen spitsheffing wordt. “Heel veel mensen moeten gewoon op die tijd in de auto zitten. Eigenlijk is het dan gewoon een lastenverhoging, want ze hebben geen keuze.” Hij benadrukt dat rekeningrijden in deze kabinetsperiode nog niet wordt ingevoerd. Dit is op aandringen van zijn partij afgesproken in het regeerakkoord.Dijkhoff zegt in Betrouwbare Bronnen ook dat het pakket klimaatmaatregelen waarover nu voortdurend onderhandeld wordt in de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, mogelijk pas na de zomer gereedkomt. “Het zou mooi zijn als het voor de zomer kan, maar het belangrijkste is dat het goed in elkaar zit. Ik voel er niet veel tijdsdruk bij. De kwaliteit is belangrijker dan het tempo. Soms heb je politiek een oplossing die heel fijn is, maar nog wel helemaal doorgerekend moet worden. Het zit meestal in technische dingen dat je in één keer een hapering kunt hebben.”Volgens Dijkhoff gaan de gesprekken in de coalitie heel goed. Hij kan zich niet voorstellen dat het kabinet Rutte III sneuvelt op het klimaatbeleid. “Iedereen heeft nu oog voor de betaalbaarheid en het tempo.”Dijkhoff heeft kritiek op grote internationale bedrijven die belasting ontwijken en techreuzen die de privacy van burgers schenden. Het afgeschoten plan van VVD-leider Mark Rutte om de dividendbelasting af te schaffen, is wat Dijkhoff betreft een kwestie van ‘eens maar nooit weer’. Dat de werkgevers daar niet blij mee zijn, doet hem niets: “Ik ben niet op aarde om hen blij te maken. Ik ben niet de spreekbuis van VNO-NCW.”Hij betreurt dat het Forum voor Democratie in bijna geen enkele provincie gaat meebesturen. Aan de VVD heeft het niet gelegen, zegt hij. Ook op landelijk niveau sluit hij samenwerking niet uit, al snapt hij vaak niet wat fvD-leider Thierry Baudet precies wil.Hij prijst FvD-senator Annabel Nanninga ‘die gewoon oplossingen wil voor concrete proble

In Betrouwbare Bronnen aflevering 40:PG Kroeger en de geniale broers Wilhelm en Alexander von HumboldtSER-voorzitter Mariëtte Hamer over polder en pensioen***PG grijpt nog even terug op de 'Humboldt Rede' van Wopke Hoekstra in Berlijn op 7 mei 2019. In Duitsland en Europa is deze jaarlijkse rede zeer prestigieus. De Humboldt Universiteit verwacht van de spreker een visionair en diepgaand betoog. Dat is geen toeval, want deze rede is een eerbetoon aan het beste en briljantste in de Europese cultuur en historie. Twee broers uit de 18e en 19e eeuw, Wilhelm en Alexander von Humboldt. Beide grote geleerden; intellectuelen en vrienden van de grootste dichters en denkers. En beiden bovendien ook politieke toppers.Wilhelm werd de belangrijkste: een visionaire onderwijsminister. Hij ontwierp het stelsel van nationaal onderwijs en wetenschapsbeleid, dat na hem elk land wereldwijd is gaan implementeren. Van 'basisschool' tot 'gymnasium' en van HBS tot universiteit.Zijn jongere broer Alexander was nog unieker en al jong wereldberoemd. Ontdekkingsreiziger. Avonturier. Geoloog. Volkenkundige. Natuurkundige. Alpinist. Bedenker van milieu- en klimaatwetenschap. Wereldwijd actief en vriend van alle grote geesten van Goethe tot president Jefferson.De revolutionaire wetenschappelijke en politieke visies van deze twee broers zijn zonder meer actueel tot in onze 21e eeuw. Het enorme paleis uit de achttiendee eeuw dat nu in Berlijn herbouwdt wordt, is niet toevallig naar hen vernoemd. PG vertelt over een historisch duo dat elke student, docent, politicus en bestuurder van vandaag kan inspireren. In 2019 vieren we 250 jaar Alexander von Humboldt.***Voorzitter van de Sociaal-Economische Raad Mariëtte Hamer roept de leden van de vakbonden op om het pensioenakkoord van de polder en het kabinet te steunen. De grootste vakbeweging, FNV, houdt komende week een ledenreferendum over het akkoord.‘Je moet er altijd rekening mee houden dat het toch nog misloopt’, zegt Hamer, die de afgelopen jaren de onderhandelingen tussen werkgevers, werknemers en kroonleden leidde. ‘Het zou heel raar zijn en bijna arrogant als ik zei: al die leden gaan wel voorstemmen. Ik denk wel dat het echt een goed voorstel is en dat je dit heel goed moet afwegen. Het lijkt me best lastig als je daar zo achter een papiertje thuis zit. Wat betekent het als je nee zegt? Het betekent langer doorwerken voor voor jou en voor andere mensen. Ik snap ook wel dat er nog veel voorlichting nodig is, want een deel is technisch en lastig te begrijpen.'Hamer is blij dat het kabinet nu medeverantwoordelijk is voor het akkoord. ‘Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de sociale partners, de pensioenfondsen en de overheid dat het goed komt. Ik denk dat het echt een goed voorstel is.’ Ook voor jongeren is dit akkoord een goede deal, benadrukt Mariëtte Hamer.FNV vicevoorzitter Tuur Elzinga zei deze week in '1 op 1' op NPO Radio 1 dat hij en FNV-voorzitter Han Busker vertrekken als de leden het akkoord verwerpen. Elzinga heeft naar eigen zeggen ‘gevochten als een leeuw' en eruit gehaald waar hij voor gevochten heeft. Hamer: ‘Je denkt allemaal wel eens van elkaar: daar heb je hem weer. Maar nu ik terugkijk heeft hij echt gevochten als een leeuw. En dat vind ik mooi.'De SER-voorzitter zegt in Betrouwbare Bronnen dat ze grote waardering heeft voor minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees, die namens het kabinet onderhandelde. Zijn partij, D66, was in het verleden niet altijd enthousiast over ‘de polder’. ‘Koolmees heeft zich flexibel opgesteld’, zegt Hamer. ‘Als je kijkt wat er in het regeerakkoord staat en wat D66 over de pensioenen heeft gezegd, dan heeft hij zich buitengewoon flexibel opgesteld. Hij heeft heel verstandig gekeken: welke doelen wil ik realiseren en krijg ik daar draagvlak voor? Als je dan op je principes blijft hangen, kom je er niet uit met z'n allen.'***Tijdlijn BB 40:00:00:00 - Start met quotes Mariëtte Hamer00:03:42 - PG over de gebroeders Von Humboldt (1)00:47:47 - PG over de gebroeders Von Humboldt (2)01:08:29 - Mariëtte Hamer (1)01:33:31 - Mariëtte Hamer (2)01:54:12 - Uitro01:55:17 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen aflevering 39:PG Kroeger analyseert diepgravend en Europabreed de uitslag van de Europese verkiezingenAcht wetten bij gedoe rond een Kamerlid***In plaats van twee politieke stromingen, worden er nu vier belangrijk in Europa. In plaats van twee landen, leggen er nu meer gewicht in de schaal. Meteen na de Europese verkiezingen is een heuse Europese formatie ontstaan, met Mark Rutte en Charles Michel als een van de onderhandelaarsduo's.***Op een reeks plaatsen en aspecten in Europa waren de Europese verkiezingen van 2019 een bijzonder moment. In Nederland waren de winst van de PvdA en VVD en de ondergang van SP en PVV opmerkelijk, maar PG analyseert nog een serie andere ontwikkeling in andere EU-lidstaten. Daarbij constateert hij dat door heel de Europese Unie een aantal lange termijn trends duidelijk wordt. Er ontstaat een echte Europese Demos.Hij wijst op de enorme toename van de politieke participatie. Vooral Roemenië is daarbij een voorbeeld voor velen. Het Europees Parlement, vaak achteloos weggezet als suf, saai en niet 'van het volk' - heeft nu een krachtiger electorale basis dan Huis en Senaat in de Verenigde Staten!De trends in Nederland zijn diep historisch geworteld. PG laat zien dat dit ook elders in Europa zeer verrassend zichtbaar is. Zo lijken regionale verschillen in Polen en in Brabant en Limburg beide terug te gaan tot de overheersing door machtige protestantse buren sinds de 17e en 18e eeuw.Wat ook diep doorwerkt is een opvallende machtsverschuiving binnen de grote, beslissende 'partijfamilies' in de EU. 2019 blijkt hier een historisch jaar. Bij de socialisten is de macht nu in handen van het Iberisch schiereiland. In de grootste partij, de christendemocratische EVP, zijn de klassieke machthebbers onttakeld. Dat is misschien wel de meest ingrijpende, nauwelijks genoteerde omwenteling van deze verkiezingen. 'Wopke en de Zeven Dwergen' blijkt nu de succesformule!De lange-termijnpatronen in Duitsland zijn in de EU van grote betekenis, historisch en cultureel. Dat blijkt ook nu weer. PG analyseert hoe de 'regionale polarisatie' daar in heel Europa zichtbaar is. Ook in Nederland, bijvoorbeeld in Wageningen en Delft. Maar tevens op Sicilië en in Napels. En al helemaal in Londen, Warschau, Helsinki en de ex-DDR-universiteitsstad waar de Humboldt-broers en Goethe en Schiller de wereld veranderden.En Salvini? Farage? Macron? Ook zij blijken onderdeel van lange termijn processen in Europa. Pedro Sanchez is tien keer wezenlijker dan Frans Timmermans. En de EVP-premier van het kleine Letland vele malen machtiger dan Le Pen en Baudet. PG vertelt wie hij is en wat hij voorstelt.***All politics is local. Behalve met de Europese verkiezingen was het Binnenhof afgelopen week bezig met de verkieizng van de Eerste Kamer, de electorale neergang van de SP en PVV en het vertrek van Zihni Özdil uit de Tweede-Kamerfractie van GroenLinks.Waarom ging het mis bij GroenLinks? PG ontleedt de situatie aan de hand van 'Acht wetten van Afscheid Nemen' in de politiek. Van 'Niet Wrijven in een vlek' tot 'Vermijd zelfbenoemde gewetens'. Hoeveel van die wetten schond Jesse Klaver? Hoe deden andere politieke leiders dat? Waren zij wijzer?PG schetst de historische context die veel verder strekt dan GroenLinks. Ruttes drama met Verdonk. Ayaan. 'De Dissidenten'. Ellende in de SP.Ook de lessen uit Amerika komen langs, Barack Obama nam zijn verlies met een Nobelprijswinnaar die minister werd maar er niks van bakte.***Tijdlijn Betrouwbare Bronnen afl. 39:00:00:00 - Intro door Jaap Jansen en PG Kroeger over de Europese formatie 00:17:40 - Uitslag Europese verkiezingen (deel 1)01:16:40 - Uitslag Europese verkiezingen (deel 2)01:35:27 - De acht wetten bij gedoe rond een Kamerlid (deel 1)02:10:18 - De acht wetten bij gedoe rond een Kamerlid (deel 2)02:48:39 - Uitro02:49:30 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen aflevering 38:PG Kroeger over het FPÖ-schandaal: Oostenrijk als historische brug naar RuslandElco Brinkman hekelt Haagse stroperigheid, pleit voor grotere afstand tussen regering en parlement, versobering sociale zekerheid en sneller bouwen***Oostenrijk. Keizerrijk van vele eeuwen. Nu land dat extreemrechts uit de regering gooit. PG vertelt in de historische rubriek over de eeuwen waarin dit werd voorbereid en hoe in de voorbije decennia de FPÖ wist te scoren. Wie was Maria Theresia?Ook laat hij zien dat Poetin kon weten dat Oostenrijk hem steeds verraden zou. De framing en spin van dit keizerrijk en deze republiek zijn hun geniaal geheim.Dit land en de Wenen blijft dan ook zonder rivaal. Dat had Sebsatian Kurz door! PG legt dat uit aan de hand van de historie sinds 1278 en de opera 'der Rosenkavalier'.***De sociale zekerheid moet fors versoberd worden, zegt Elco Brinkman in Betrouwbare Bronnen: ‘Er was aanleiding om uit het oogpunt van barmhartigheid of armoede maatregelen te treffen voor mensen die niet helemaal mee kunnen komen. Maar door dat vervolgens weer voor alles en iedereen en voor altijd toe te passen, hol je zo’n systeem uit. Dat hadden we met de arbeidsongeschiktheidsregeling, dat hebben we in zekere zin met de kinderopvang en bij de bijstand. Je moet zo’n systeem van tijd tot tijd tegen het licht houden.’Brinkman wijst er op, dat de maatschappelijke omstandigheden veranderd zijn: ‘Er zijn meer tweeverdieners, we leven internationaler en we worden ouder. Je moet naar de AOW, de kinderopvang, de ziektewet of wat dan ook durven kijken. We hebben als burgers en gebruikers moeite om afstand te nemen van het bestaande, maar het systeem is topzwaar geworden.’Hij klaagt dat ‘iedere sector van subsisdies, toeslagen en verworven rechten aan elkaar hangt’. ‘Je moet steeds teruggaan naar de vraag: wat moet de overheid überhaupt doen en wat kan de samenleving zelf? Als iemand schade lijdt, probeert-ie het op de overheid te verhalen. Dan komt er een actiegroep en voordat je het weet, is er weer een nieuwe regeling.’Hij roept ministers op, de rug te rechten en niet te snel toe te geven. Brinkman pleit voor meer afstand tussen parlement en regering: ‘Wij roepen voor alles de minister ter verantwoording. Dan wordt er weer een commissie ingesteld. Bij elk incident wordt de wet aangepast. Zo houden we elkaar bezig. Elke organisatiedeskundige kan je uitleggen dat het zo niet werkt. Het incident regeert.’In Betrouwbare Bronnen bepleit Brinkman, die jarenlang voorzitter was van Bouwend Nederland, meer ‘doorzettingsmacht’ voor de overheid bij grote bouwprojecten. Nu wordt te lang gepraat en te weinig gedaan. Als voorbeeld noemt hij het treinstation bij de Amsterdamse Zuidas: ‘Wij wisten negentien jaar geleden al daar een groot station moest komen. Ze beginnen er nu pas aan.’Hij ergert zich aan het debat over de renovatie van het Binnenhof: ‘Dat we daar eens een keer een flinke schep geld tegenaan gooien zodat het niet slechts één kabinetsperiode meegaat, maar een aantal decennia, dat is zo gek nog niet. Vergeet niet: alle grote projecten in de wereld die goed gebruikt en bezocht worden, brengen geld in het laatje.’Brinkman neemt op 4 juni afscheid van de Eerste Kamer. In de jaren ’90 was hij ‘kroonprins’ van minister-president Ruud Lubbers, gereed om het premierschap over te nemen. Hij werd verslagen door ‘Paars’. ‘Het is heel verstandig dat de CDA Tweede-Kamerfractie met Pieter Heerma nu iemand heeft gekozen om die zelf niet de ambitie heeft om kroonprins te worden. We hebben nog even tijd als beweging om te kijken wie geschikt is en voor wie er voldoende draagvlak is. Bovendien zijn wij nu niet in de positie om te zeggen: we hebben hier ee kroonprins, die zetten we zelf wel even de kroon op en dan moeten de andere partijen de troon aanreiken.’Brinkman is vol lof over minister van Financiën Wopke Hoekstra, die samen met hem in de CDA Eerste-Kamerfractie zat: ‘Ik dacht al gauw: die kun je om een boodschap sturen. Soms heeft iemand een hulpkonvooi nodig, maar Wopke kun je wel alleen de woestijn in sturen.’***Boek:Elco Brinkman - Bouwen en bewaren (uitgeverij Prometheus, 2019)***Tijdlijn Betrouwbare Bronnen 38:00:00:00 - Intro door Jaap Jansen met quotes van Elco Brinkman00:06:12 - PG Kroeger (deel 1)00:39:20 - PG Kroeger (deel 2)01:01:16 - Elco Brinkman (deel 1)01:51:57 - Elco Brinkman (deel 2)02:27:26 - Uitro02:27:51 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen aflevering 37:PG Kroeger over Europarlementariërs van grote betekenisSpitzenkandidaat Bas Eickhout over effectief klimaatbeleid***Op 23 mei stemmen we voor het Europees Parlement. Dat unieke instituut bestaat al vele decennia en heeft zijn eigen stijl, zeden en historie. PG Kroeger duikt daar in en portretteert zes iconische Europarlementariërs uit de geschiedenis en hoe zij het verschil maakten voor de 500 miljoen burgers in de EU. Het gaat om een Franse grande dame die Auschwitz overleefde en in haar land en Europa een morele autoriteit werd. En om de man die Portugal verloste van de militaire dictatuur. Hij overleefde strafkampen met zijn vrouw, een beroemde actrice en filmster. Nadat hij president van het land werd en tien jaar Portugal leidde ging hij Europees verder.PG belicht ook twee Nederlanders. Een vrouw zonder wie de euro niet gered was en een man die een ironisch voorbeeld is van het altijd weer oppoppende gedoe in de media over het EP.De laatste twee iconen zijn een Oostenrijkse keizerszoon en als laatste de machtigste man van het parlement die nu - na 40 jaar - opstapt. Heel Brussel weet dat Angela Merkel hem elke dag spreekt. Wat was zijn geheim? Wat maakte deze CDU-man zó invloedrijk en dat zo lang?***Na VVD-lijsttrekker Malik Azmani (BB #8), PvdA'er Paul Tang (BB #14), D66-lijsttrekker Sophie in 't Veld (BB #15), christendemocratische Spitzenkandidaat Manfred Weber (BB #24), liberale Spitzenkandidaat Margrethe Vestager (BB #36) nu in BB #37 Groenen-spits Bas Eickhout.Met tien jaar ervaring in het Europees Parlement vertelt hij hoe je effectief klimaatbeleid voert. Die expertise wil hij straks voortzetten als Europees commissaris voor Klimaat en Energie. Die commissaris moet dan wel meer te vertellen krijgen dan de huidige klimaatcommissaris, vindt de GroenLinkser. De Franse president Emmanuel Macron en premier Rutte willen van klimaat een speerpunt maken voor de komende vijf jaar.Eickhout is Spitzenkandidaat namens de Europese Groenen en daarmee kandidaat om Jean-Claude Juncker op te volgen als president van de Europese Commissie. Maar de kans dat Eickhout de Luxemburger daadwerkelijk opvolgt is niet groot, beaamt hij. Toch sluit hij niets uit: ‘Er zijn veel onzekerheden.’Ook de Spitzenkandidaten Manfred Weber (christendemocraten) en Frans Timmermans (sociaaldemocraten) maken volgens hem weinig kans. Weber heeft volgens Eickhout onvoldoende Europees leiderschap getoond en de sociaaldemocraten staan op verlies.Eickhout vertelt in Betrouwbare Bronnen dat VVD-leider Mark Rutte zó goed ligt bij zijn collega-regeringsleiders, dat voor hem de kans op een hoge Europese post heel groot is.De nieuwe commissiepresident moet de steun hebben van het Europees Parlement en daar ligt Mark Rutte volgens Eickhout niet goed. Toch maakt hij kans op een topfunctie. ‘Rutte zit er al heel lang. Hij heeft verschillende kabinetten gaande weten te houden. Dat valt op. Als de liberalen een post krijgen, zal er naar Mark Rutte gekeken worden’, zegt Eickhout.Naast Commissiepresident is er onder meer het voorzitterschap van de Europese Raad van regeringsleiders (nu Donald Tusk). Rutte heeft eerder gezegd die baan niet te ambiëren. Commissiepresident noemde hij al eens ‘een prachtbaan’, maar het systeem van Spitzenkandidaten leek hem daar in de weg te zitten.Bas Eickhout praat in Betrouwbare Bronnen onder meer ook over de nieuwe Europakoers van CDA'er Wopke Hoekstra, wat Nederland fout deed met de pulskorvisserij en zijn veranderde kijk op een Europees leger.***Tijdlijn Betrouwbare Bronnen afl. 37:00:00:00 - Intro met quotes Bas Eickhout00:02:28 - PG Kroeger (deel 1)00:50:52 - PG Kroeger (deel 2)01:38:17 - Bas Eickhout (deel 1)02:10:37 - Bas Eickhout (deel 2)02:36:05 - Uitro02:36:39 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.