Betrouwbare Bronnen

PvdA’er Martin van Rijn volgde overwerkte VVD’er Bruno Bruins op als minister voor Medische Zorg. Dat was voor velen een verrassing en werd als heel ongebruikelijk gezien. Maar is dat wel zo? Kende ons land in zijn politieke historie niet vaker ministers die in een nationale of internationale crisis met een speciale opdracht of taak aan het werk werden gezet?In deze editie van de podcast bespreken Jaap Jansen en PG Kroeger een hele reeks van bekende en geheel vergeten crises en bijzondere situaties waarin kabinetten een bewindspersoon heel doelgericht op een belangrijk nieuwe probleem aan het werk zetten. Van de dreiging van een atoomoorlog met Stalin tot het organiseren van de nieuwe polder in katholieke zin. Van migratie tot millenniumbug.Een eerste voorbeeld van zo'n crisisminister deed zich voor in Londen. In 1943 vond koningin Wilhelmina de komst – op de vlucht per zeilboot de jonge jurist en 'Engelandvaarder' Jaap Burger (SDAP, daarna PvdA) zó moedgevend voor 'de eindoverwinning', dat hij een plek in de Ministerraad kreeg. Daar moest hij zich helemaal gaan richten op de voorbereiding van de terugkeer van een democratisch en bestuurlijk effectief Nederland en een overheid die daarbij paste. Het was het begin van een opmerkelijke politieke loopbaan.Ook ver na die tijd kwam er zo'n crisisminister voor een complex vraagstuk dat heel de samenleving leek te kunnen ontregelen. Het virus tijdens Paars II was de 'millenniumbug'. Roger van Boxtel (D66) moest die dreiging pareren.In dat kabinet verscheen nog een andere versie van zo'n bewindspersoon: de programmaminister. Zo iemand werd in het Haagse wereldje en de journalistiek weleens meewarig 'minister van lege dozen' genoemd. Want hij heeft geen eigen departement en organisatie. Meestal moet-ie inwonen bij een 'echte minister' van een bestaand departement en daarvan onderdelen en medewerkers bij elkaar zien te rapen.Toch kregen sinds Paars II alle kabinetten van Balkenende en daarna van Rutte een of meer van dit type bewindslieden. Rutte III is zelfs de kampioen van de programmaministers: er zijn er vijf. Het is daarbij interessant om te zien op welk soort posten deze kabinetten zulke specifieke ministers hebben gezet. Dat varieerde van 'Wijken' tot 'Asiel' en van 'Rijksdienst' tot 'Gezin'. Keuzes die iets zeggen over de politieke ontwikkeling en geschiedenis van ons land. Net als de stap die Martin van Rijn nu zette.***Naast Martin van Rijn, Bruno Bruins, Jaap Burger en Roger van Boxtel hoor je in deze aflevering over de ministersposten van Frans Teulings (KVP, Drees I), Guus Albregs (KVP, Drees I), Adrianus de Bruijn (KVP, Drees II), Theo Bot (KVP, Cals), Hilbrand Nawijn (LPF, Balkenende I), Rita Verdonk (VVD, Balkenende II), Thom de Graaf (D66, Balkenende II), Alexander Pechtold (D66, Balkenende II), André Rouvoet (ChristenUnie, Balkenende IV), Ella Vogelaar (PvdA, Balkenende IV), Eberhard van der Laan (PvdA, Balkenende IV), Gerd Leers (CDA, Rutte I), Stef Blok (VVD, Rutte II), Arie Slob (ChristenUnie, Rutte III), Sigrid Kaag (D66, Rutte III), Sander Dekker (VVD, Rutte III) en Stientje van Veldhoven (D66, Rutte III).***Verder lezenElla Vogelaar en Onno Bosma – Twintig maanden knettergek (Balans, 2009)***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:11:08 – Deel 100:54:18 – Deel 201:34:28 – Uitro01:34:54 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jaap Jansen praat met Peter de Waard, redacteur economie en columnist van de Volkskrant, over de plotselinge ineenstorting van de wereldeconomie.Nederland krijgt hoe dan ook een recessie, stelde het Centraal Planbureau deze week. De scenario’s die het CPB uitwerkte lijken heel erg op de modellen waar De Waard al van uit ging. Een V, een U of een L. De V is waar minister van Financiën Wopke Hoekstra op hoopt: een scherpe, maar korte terugval en daarna herstel. Bij een U duurt de ellende wat langer en bij een L zijn we pas echt ver van huis, dan kom je in de buurt van een jaren ’30-scenario: een depressie. Dat gaat zelfs verder dan het zwartste CPB-scenario.Kunnen bedrijven en werkenden deze economische crisis uitzieken met de vaccins van Wopke Hoekstra en de Europese Centrale Bank? En helpen Amerika en China ook een beetje mee? Wat betekent deze crisis voor een freelancer, voor iemand in vaste dienst, voor onze aandelen en onze pensioenen? Op al die vragen krijg je in deze podcast een antwoord.“We hebben onvoldoende geleerd van de vorige economische crisis”, zegt Peter de Waard. De banken zijn structureel onvoldoende verbeterd en heel veel zwakke landen hadden bij het uitbreken van de coronacrisis hun economie en hun financiën nog niet op orde. Een systeemcrisis ligt op de loer. “De banken zijn wat beter gekapitaliseerd, maar de structuur van veel producten is niet veranderd. Als in de Verenigde Staten de huizenmarkt instort, zullen opnieuw banken eraan gaan. Ook bij ons staan nog veel huizen onder water. Als de vastgoedmarkt instort hebben we een groot probleem.”De Waard wijst er op dat er nog altijd slechte financiële producten worden aangeboden. “Er had een financiële transactiebelasting moeten komen. Een kleine belasting op flitskapitaal. Dat niet iemand in tien seconden met zijn kapitaal naar vijf continenten kan gaan om zo te speculeren. Helaas is dat niet gelukt.”Europa moet nu opnieuw zwakke landen als Italië te hulp schieten, want Italië kan zelf eigenlijk niet meer op de financiële markt terecht, zegt De Waard. “Ook in die zin hebben we onvoldoende geleerd van de vorige crisis. Heel veel landen hebben geen schoon schip gemaakt. De schulden zijn alleen maar verder opgelopen. Voor Italië dreigt een Griekenland-scenario.”Volgens Peter de Waard is het de vraag of het Wopke/Wiebes-fonds er nog komt, een fonds van tientallen door de overheid geleende miljarden om te investeren in innovatie. “De regering heeft nu heel veel geld nodig om de economie overeind te houden. Als dat geld straks niet meer beschikbaar is, zal het heel veel moeite kosten om het idee van dat fonds overeind te houden. Want als de staatsschuld oploopt naar 74 procent, zoals het CPB in het zwartste scenario uitrekent, dan zullen we straks weer moeten bezuinigen.”***Verder lezenAlle artikelen van Peter de Waard in de VolkskrantDe scenario’s van het CPB, 26 maart 2020***Verder luisterenAfl. 91 – Van Zwarte Dood tot Spaansche Griep – pandemieën in de historieAfl. 02 – Jeroen Dijsselbloem en Coen Teulings over de Eurocrisis***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:04:24 - Deel 100:24:47 - Deel 200:55:11 - Uitro00:55:59 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Grote speeches op grote momenten van ingrijpende gebeurtenissen. In deze tweede aflevering - na de toespraak van premier Mark Rutte en daarna koning Willem-Alexander over de coronacrisis - kijken Jaap Jansen en PG Kroeger naar speeches die geschiedenis schreven.De koning kent in onze eigen historie een bijzondere voorgangster, zijn overgrootmoeder Wilhelmina. Haar radiotoespraken vanuit Londen werden een begrip. Toon en taal waren natuurlijk nog helemaal die van een vorstin die was opgegroeid in een 19e-eeuws feodaal milieu. Daardoor sloeg het enorm in als zij een onverwachte, bijna volkse oneliner gebruikte.PG Kroeger analyseert haar allereerste toespraak via Radio Oranje en laat zien hoe buitengewoon die was. Ze was nog maar nauwelijks in Londen aangekomen of ze schetste al een visioen van de wereld na 'de eindoverwinning'. Waar kwam dat vandaan?Een van de beroemdste en meest invloedrijke speeches in een nationale crisis is die van president Lyndon Johnson in maart 1965. Nadat de wereldwijde verontwaardiging over het geweld van de politie in Alabama met demonstranten voor gelijke rechten voor blank en zwart, sprak Johnson het Congres en de natie toe. Die redevoering is opgebouwd uit een reeks van mokerslagen, die PG Kroeger analyseert en in hun historische en politieke context plaatst. Van het Texaanse dorpje Cotulla tot de gospels van Martin Luther King.Minstens zo invloedrijk – en veel minder bekend - is een speech uit december 1978 in Beijing. Toch is dat betoog en zijn spannende voorgeschiedenis de grondslag waarop het China van vandaag is gebouwd. Dit fundament legde de bejaarde leider Deng Xiao Ping. De lijnen naar de toekomst die hij trok, vlak na de dood van Grote Roerganger Mao, zijn onverminderd actueel: 'Seek truth from facts.'Tot slot bespreken we een van de grote inspiratiebronnen van Mark Rutte: Thomas Mann.PG vertelt over de 55 radiotoespraken die hij als balling vanuit Amerika hield tot het Duitse volk in nazitijd. Hij geselde Hitler en zijn trawanten striemend, zoals alleen een romanschrijver en essayist van wereldformaat dat kon. Hij hield zijn landgenoten ook een spiegel voor en onthulde gruwelen die hen door Goebbels niet verteld werden. Onder meer over het lot van de Joden in Amsterdam, een stad en een land waar hij zielsveel van hield.***Verder lezen en luisterenTekst toespraak koningin Wilhelmina, 28 juli 1940Tekst speech president Johnson, 15 maart 1965Audio speech president Johnson, 15 maart 1965 De radiotoespraken van Thomas Mann zijn verkrijgbaar op cd***Eerdere afleveringen van Betrouwbare BronnenAfl. 94 - Grote speeches in tijden van crisis (deel 1)***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:25 – Deel 101:00:27 – Deel 201:51:55 – Uitro01:52:41 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het zijn de dagen van de grote crisisspeeches. Van koning Filip tot Angela Merkel en van Mark Rutte tot Emmanuel Macron, ze doen allemaal hun best een duidelijke, verbindende en gezaghebbende boodschap te verkondigen over de aanpak van de coronacrisis.In deze aflevering kijkt Jaap Jansen met PG Kroeger naar iconische voorbeelden van zulke redevoeringen en hoe sommige daarvan - bijvoorbeeld - het betoog van Rutte merkbaar beïnvloedden.Inspiratie halen bij grote voorbeelden is niet nieuw. Zo waren Churchills grootse speeches in 1940 schatplichtig aan die ene rede van The Virgin Queen in 1588. Elizabeth I sprak de soldaten toe die wachtten op de landing van het enorme leger en de nog grotere vloot van Filips II van Spanje, de Armada. Meeslepend en iconisch werden haar woorden, tot in het Hollywood van vandaag.Ook in deze aflevering: de eerste radiotoespraak van Franklin Delano Roosevelt uit 1933 tijdens The Great Depression, de ‘Moonshot speech’ van John F. Kennedy (1962) en George W. Bush na 9/11 in de National Cathedral.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Verder kijkenTV-toespraak Mark Rutte, 16 maart 2020TV-toespraak J.M. den Uyl, december 1973TV-toespraak koning Juan Carlos, februari 1981Elizabeth I, Tilbury Speech 1588 - The Virgin Queen, BBC 2005Eerste radiotoespraak FDR, 12 maart 1933JFK Moonshot speech, 12 september 1962Toespraak George W. Bush, 14 september 2001***Verder luisterenAfl. 91 – Van Zwarte Dood tot Spaansche Griep: pandemieën in de historieAfl. 49 – De koningen van Hispanje die wij altijd hebben geëerdAfl. 44 – PG over Franklin Delano RooseveltAfl. 19 – Europa loopt voorop in ruimtevaartstrategie, waar blijft Amerika?***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:08:10 – Deel 100:54:48 – Deel 201:55:38 – Uitro01:57:16 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare bronnen aflevering 93 vervolgt de serie waarin we terugblikken op de historische gebeurtenissen van 30 jaar geleden, toen de Berlijnse Muur viel en Europa en de wereld ingrijpend veranderden. In deze 6e editie kijkt PG Kroeger in gesprek met Jaap Jansen terug op de gebeurtenissen in de supermacht van het Kremlin in de winter en lente van 1990.Terwijl in het westen iedereen meegesleept werd door de revolutionaire ontwikkelingen in Midden- en Oost-Europa, was dat in Rusland en zijn vele vazalstaten binnen de Sovjet Unie allerminst het geval. Natuurlijk volgden de communistische elites in Moskou - en de intelligentsia - de gebeurtenissen in de 'broederstaten' van het Warschau Pact, maar zelfs partijleider Michail Gorbatsjov kon daar feitelijk maar heel beperkt aandacht aan besteden. Andere zaken slokten zijn aandacht en energie op.Twee in het bijzonder. De economische chaos in het grootste land op aarde zorgde voor steeds grotere onrust. Gorbatsjovs 'perestrojka' - hervorming - leverde niet de dynamiek en welvaartsimpuls op die hij had voorgespiegeld. Integendeel: de meest basale levensbehoeften, van kaas tot zeep, van worst tot schoolschriftjes waren nergens meer te krijgen. Tot dan toe geheimgehouden data over de staatsfinanciën en de prestaties van de sovjet-economie bleken apocalyptisch.Het tweede vraagstuk dat de partijleiding deed wankelen was het effect van de 'glasnost' campagnes voor meer openheid, publiek debat en pluriformiteit. Die lukten heel erg goed, tot ontzetting van de oude hap van de partij-nomenklatura. Stakingen, protesten en eisen alom van onderdrukte volkeren die hun cultuur, geloof en eigen toekomst wilden beleven.Toch zette Gorbatsjov door met zijn programma, ondanks steeds feller van veel partijbonzen. PG Kroeger analyseert wat hem daartoe bracht en de opmerkelijke ideologische en historische wortels daarvan. Maar ook de rol die zijn vrouw Raisa Maksimovna daarbij speelde. Zij was zeer intelligent en vasthoudend, wat haar in eigen land impopulair maakte en ook leidde tot een epische slechte verstandhouding met de Amerikaanse first lady Nancy Reagan.Het waren uiteindelijk 'gewone mensen' in Jerevan en fabrieken in Vilnius die Gorbatsjov confronteerden met het onbedoelde effect van zijn beleid van openheid en economische hervorming. Dat hij rekening moest houden met geheel nieuwe verhoudingen in een nieuwe kenniseconomie van data-innovatie was hem in de jaren daarvoor al helder gemaakt uit wel heel onverwachte bron. Het mocht zijn perestrojkavisioenen niet meer helpen.Voordat PG over Gorbatsjov vertelt, praat hij nog even over de historische DDR-verkiezingen van 18 maart 1990. Dat was het begin van de grootste klus die Wolfgang Schäuble in zijn leven te doen kreeg. Over zijn werk aan het verdrag dat de 'Wiedervereinigung' moest verwezenlijken blijkt een hoop onverwachts en onbekends te vertellen. Moest Duitsland niet een nieuwe naam krijgen? Een ander volkslied, een vernieuwde Grondwet?***Verder lezenWilliam Taubmann – Gorbatsjov, de man en zijn tijdperk (Overamstel, 2017) ***Verder kijkenNancy Reagan geeft Raisa Gorbatsjov tour door het Witte Huis op 9 december 1987***Verder luisterenAfl. 84 – Hoe Kohl met Gorbatsjov de Duitse eenwording regeldeAfl. 72 – ‘Wir sind ein Volk’, December 1989: Helmut Kohl spreekt in Dresden + Geheim gifwapen Sovjet-UnieAfl. 61 – PG Kroeger over de val van de Berlijnse MuurAfl. 53 – PG en de viering van 40 jaar Deutsche Demokratische RepublikAfl. 42 – Merkels vertrouweling Elmar Brok: 40 jaar Europese geschiedenis***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Weee Nederland***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:55 – Deel 100:37:40 – Deel 201:21:37 – Uitro01:22:40 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het coronavirus noopt wellicht tot drastisch ingrijpen in de overheidsuitgaven. Hoe gaan topambtenaren om met een zware bezuinigingstaakstelling? In Betrouwbare Bronnen praten Jaap Jansen en PG Kroeger met bestuurskundige Eduard Schmidt. Hij promoveerde 30 januari aan de Rijksuniversiteit Leiden op het onderwerp ‘Bezuinigen in tijden van crisis, hoe doen overheidsmanagers dat?’Als casestudy nam Schmidt het voorgenomen besluit van Rutte II om 26 gevangenissen te sluiten. Hij sprak 88 betrokkenen en schetst een beeld van moeizaam onderhandelen en communiceren naar boven (de politieke leiding), omlaag (andere leidinggevenden, gevangenispersoneel) en met de omgeving (vakbonden, burgemeesters, commissarissen van de koning). Na het uitlekken van het plan wilde staatssecretaris Fred Teeven er alleen nog in heel kleine kring over vergaderen, hij vertrouwde zijn eigen Dienst Justitiële Inrichtingen niet meer.We praten ook de opeenstapeling van problemen bij uitvoeringsorganisaties als de Belastingdienst en het UWV, waarnaar de Tweede Kamer een parlementair onderzoek gaat instellen. En over de voor- en nadelen van de Algemene Bestuursdienst, de pool van 1400 overheidsmanagers die rouleren tussen ministeries en diensten. Volgens oud-topambtenaren is de deskundigheid van vroeger vervangen door voorzichtige standpuntloze procesmanagers. Schmidt vindt het tijd voor verandering van dit systeem.Tot slot verklapt de jonge doctor een aantal trucs die ambtenaren toepassen om zware bezuinigingen te ontlopen.***Verder lezenHet proefschrift van Eduard SchmidtDe motie-HeermaBrief over Parlementair onderzoek uitvoeringsorganisaties***Verder luisterenAfl. 70 – ‘Voorzitter, het is Kafka!’ – PG Kroeger over leven en werk van Franz KafkaAfl. 68 – De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerdeAfl. 67 – ‘Caroliene!’ PG Kroeger over bekende en onbekende politieke assistenten, toen en nuAfl. 17 – Hoe Rekenkamerpresident Arno Visser de overheid controleert***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Tijdlijn00:00:00 – Start00:01:56 – Deel 100:44:49 – Deel 201:26:42 – Uitro01:27:24 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff hoest en kucht. Hij blijft voor alle zekerheid maar even in Noord-Brabant, zoals geadviseerd. Premier Rutte kondigt stap-voor-stap nieuwe maatregelen aan, zoals ‘niet meer handen schudden’. Het coronavirus beheerst het nieuws van China tot Iran, van Italië tot Amerika. Ook in ons land zijn burgers, medici en bestuurders er druk mee. Evenals de fakenews en samenzweringstheoretici, die weer een nieuw object gevonden hebben.PG Kroeger analyseert deze ontwikkelingen vanuit het historisch perspectief. Kunnen we leren van pandemieën in vroeger eeuwen? Reageerden mensen toen zoals nu of zijn wij tegenwoordig minder paniekerig en weloverwogen in onze houding en aanpak?In deze Betrouwbare Bronnen kijken we naar vier grote ziektegolven in de geschiedenis. Elk van hen had ingrijpende gevolgen voor de samenleving, het bestuur, de geopolitiek en ook voor het culturele en geestelijke klimaat.Allereerst de wereldwijde pestepidemie tussen 1347 en 1353, beter bekend als 'de Zwarte Dood'. Ook die begon in China. Dankzij de toenmalige globalisering teisterde ze ook de Nederlanden. PG Kroeger vertelt over de opvallende gevolgen daarvan die in enkele opzichten door werken tot in onze tijd, zowel bestuurlijk als cultureel.Een tweede pandemie met enorme effecten vond plaats begin 16e eeuw op het Amerikaanse continent. Ook die raakte de Nederlanden, indirect. Het waren immers de Habsburgse heersers van onze gewesten die als veroveraars van de Nieuwe Wereld geconfronteerd werden met de gevolgen. Er is zelfs een verrassende analogie met wat er in hun Nederlandse domeinen gebeurde aan onrust en rebellie.Dichter bij onze tijd zijn de cholera-epidemie van 1866 die in ons land vreselijke gevolgen had en de 'Spaansche Griep' van 1918-1920 die wereldwijd tientallen miljoenen slachtoffers maakte. Beide hadden grote gevolgen, juist ook politiek en bestuurlijk. Zo is het politieke einde van de liberale leider Thorbecke er nauw mee verbonden, net als de instorting van grote keizerrijken in Midden- en Oost-Europa.PG Kroeger wijst op opmerkelijke analogieën met onze tijd, die leerzaam kunnen zijn en wellicht ook een waarschuwing. De pestuitbarsting in de 14e eeuw was bijvoorbeeld aanleiding tot paniek en pogroms tegen 'buitenstaanders' die men verdacht van besmettingsgevaren, zoals Joden. En dat epidemische ziekten ook in kunst en cultuur doorwerkten kan niet verbazen. Enkele van de meest geliefde, aangrijpende opera's uit de 19e eeuw gaan niet toevallig over verlies en verdriet door epidemische ziektes als tbc…***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Wee Nederland***Verder luisterenAfl. 82 - Edward Glaeser: Why we should love citiesAfl. 60 - Coen Brummer & Daniël Boomsma: De canon van het sociaal-liberalismeAfl. 27 - Rob Jetten (D66) wil muren slopen ***Tijdlijn00:00:00 - Intro00:02:16 - Deel 101:01:56 - Deel 201:40:49 - Uitro01:41:37 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Super Tuesday was een sensatie. De politiek in Amerika staat sowieso voor historische weken en maanden. Daarom kijkt Betrouwbare Bronnen terug in de geschiedenis van dat unieke land en vooruit naar wat gaat komen.Jaap Jansen ontvangt historicus PG Kroeger en Amerikakenner Pirmin Olde Weghuis, die in het Huis van Afgevaardigden werkte voor Congresswoman Grace Napolitano. In 2016 sjokte hij zelf door de sneeuw tijdens de primary in New Hampshire. Hij ontmoette daar onder anderen Ted Cruz, Chris Christie en Marco Rubio en zag Donald Trump en Bill Clinton. Wat gebeurt er in de dorpse realiteit van zo'n campagne? Hoe gaat zo'n caucus of primary?PG Kroeger analyseert een reeks voorverkiezingen uit de geschiedenis van de USA die enorme impact hadden op dat land en de wereld. Sommige zijn bijna helemaal vergeten - zoals die van California in 1932, andere worden nog vaak aangehaald, zoals die van 1968 in New Hampshire.Uit die historie en de actuele ontwikkelingen trekken PG en Pirmin lessen voor nu en straks. Waarom in de Democratic Convention nu juist in de stad Milwaukee en wat is de grote symbolische betekenis daarvan? Wat zou er helemaal fout kunnen gaan tijdens de Conventie van Trump en zijn partij, net als in 1992? Wat maakt Joe Biden kansrijker dan velen dachten?Ook vertellen ze waar je op moet letten nu. Bijvoorbeeld op de grote staat Texas die op verkiezingsdag 3 november voor de doorslaggevende verrassing zou kunnen zorgen. En steeds blijkt in dit gesprek: 'All politics is local'. Zonder dat motto zul je de Amerikaanse politiek nooit begrijpen.***Verder luisterenAfl. 51 - Nixon, Clinton, Trump - PG en de historie van het fenomeen 'impeachment'Afl. 44 - Amerika special: Michael Wolff over Donald J. Trump / PG over Franklin D. RooseveltAfl. 30 - Rob de Wijk: het gevaar van China en TrumpAfl. 15 - PG Kroeger: Hoe George Bush Ruud Lubbers op de vingers tikte***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Tijdlijn00:00:00 - Intro00:01:57 - Deel 100:00:45 - Deel 201:25:05 - Deel 302:04:19 - Uitro02:04:48 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast in Betrouwbare Bronnen aflevering 89 is Jan Anthonie Bruijn, sinds 2 juli 2019 voorzitter van de Eerste Kamer en daarmee ook van de Verenigde Vergadering van de Staten-Generaal.Jaap Jansen praat met hem over de rol van de Eerste Kamer die door zijn eigen partij – de VVD – niet altijd op waarde wordt geschat. Het gesprek gaat ook over veranderingen in die rol naar aanleiding van adviezen van de staatscommissie-Remkes en over de senaat als lobbymachine.Volgens Bruijn heeft de Eerste Kamer een onmisbare functie. Ze zorgt ervoor dat wetten waarbij twijfel is over de uitvoerbaarheid worden aangepast of teruggenomen. Dat kabinetten in de Eerste Kamer tegenwoordig vaak een meerderheid ontberen, heeft het land bepaald niet onregeerbaar gemaakt, zegt hij: “Tijdens Rutte II zijn tien grote hervormingen doorgevoerd terwijl het kabinet in de Eerste Kamer een minderheid had.”Jan Anthonie Bruijn spreekt ook over het versnipperde politieke landschap en welke lessen hij heeft voor de kabinetsformatie van 2021. Uitgebreid analyseert hij de opkomst van Donald Trump en partijen als PVV en Forum voor Democratie. “Schaalvergroting is iets van alle tijden. Vandaag de dag schalen we op door technologie en wordt de wereld heel snel één groot geheel. Mijn kinderen en ook mijn promovendi werken in een ‘global network’ waarbij ze soms niet eens meer weten in welk land iemand waar ze mee dealen zich bevindt. We spreken een gemeenschappelijke taal in een gemeenschappelijke ruimte. Het interessante is dat wij die opschaling noodzakelijk vinden en ook zelf mogelijk maken om sociaal en economisch succesvol te zijn. Als je de wereld opschaalt, vermengen we ook onze culturen. Dat is wel een uitdaging, want we zijn er evolutionair – en dat zeg ik ook een beetje als dokter – niet op geselecteerd om te houden van het vreemde. Dieren leven als groep in een kudde. En het dier dat zo stoer is om eruit te stappen, wordt door een leeuw opgegeten. Angst voor het vreemde is dus evolutionair verklaarbaar. Maar dat keert zich tegen je als je technologisch vernieuwt, zoals wij nu al heel lang.”Als voorzitter van de Verenigde Vergadering overweegt Bruijn om Prinsjesdag in andere steden dan Den Haag te gaan vieren zodra het Binnenhof gesloten is voor renovatie. “Dat heeft voor- en nadelen”, zegt Bruijn. “Dat heeft met logistiek te maken, met kosten en met veiligheid.” Een van de vragen is of er wel of niet een rit met de koets aan vast zit. “Een balkon voor de balkonscène is overal nog wel te vinden”, zegt Bruijn. “Er zijn allerlei verschillende opties, die liggen allemaal op tafel. Er komt een moment dat daarover een besluit genomen moet worden en dan gaan we dat doen.”***Verder luisterenAfl. 52 – Gerry van der List waarschuwt fletse VVD: Wacht Rutte het lot van Balkenende?Afl. 32 – Frits Bolkestein over Thierry Baudet en de VVDAfl. 28 – Eerste-Kamervoorzitter Ankie Broekers-Knol waarschuwtAfl. 12 – Uri Rosenthal: Hoe ik Mark Rutte omhoog hielp*** Verder kijkenHaagsch College: Voorzitter Eerste Kamer roast de politiek (Jan Anthonie Bruijn als cabaretier)*** Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland*** Tijdlijn00:00:00 - Intro00:01:59 - Deel 100:43:31 - Deel 201:20:12 - Uitro01:20:51 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 88Op 19 februari 2020 overleed minister van staat Jos van Kemenade. Hij behoorde tot de groten in de Nederlandse politiek en zijn nalatenschap in beleid en visies op beleid is tot in onze tijd buitengewoon actueel en relevant.In Betrouwbare Bronnen blikken we terug op leven en werk van Van Kemenade. Te gast zijn PG Kroeger, die in de kabinetsformatie van 1981 en daarna op het ministerie van Onderwijs tijdens het kabinet Van Agt II met Van Kemenade mocht samenwerken, en Gérard Maas, die als jong ambtenaar met hem werkte aan een van zijn belangrijkste ideeën en prestaties: de start van een Open Universiteit. Dat gebeurde in Van Kemenades eerste ministerschap tijdens het kabinet Den Uyl, waarin hij een vurige vernieuwers van beleid was. De VVD verweet de PvdA-minister een ‘socialistisch spuitje’ te willen hanteren bij alle scholieren van het land. Was hij echt zo'n 'rode drammer' of was die beeldvorming overdreven?In elk geval wordt duidelijk dat de toenmalige onderwijsminister een veel breder en vooral ook samenhangender visie op de toekomst had, dan alleen die van invoering van 'de Middenschool'.Van Kemenade was een wetenschapper die zijn beleid voortbouwde op de meest recente, internationale analyses van de toekomstige economie en samenleving en daarbij de emancipatie van alle bevolkingsgroepen op weg naar een 'kenniseconomie' als hoogste prioriteit centraal stelde. Dat deed hij vooral door visionaire beleidsnota's, in zijn tijd een heel nieuw instrument voor ministers om langetermijnplannen te agenderen. Veel daarvan is door zijn opvolgers - en vooral door Wim Deetman (CDA) - concreet vertaald in wetgeving en nieuwe schooltypen, die vaak tot op de dag van vandaag het gezicht van het onderwijs bepalen.Van Kemenade was als minister en bestuurder iemand die snel en grondig lessen trok uit wat lukte en wat minder goed lukte. PG Kroeger vertelt hoe Van Kemenade in zijn tweede ministerschap op essentiële punten waar nodig anders te werk ging, soms zelfs heel erg behendig zijn ambtenaren naar zijn hand zettend. Dat ministerschap duurde maar kort, maar dat verhinderde hem niet als Kamerlid daarna nog op eigen kracht een huzarenstukje te realiseren: een complete structuurwet voor het volwassenenonderwijs. Hij bleef krachtdadig werken aan zijn idealen en lange-termijn visie.Binnen de PvdA werd hij als intellectueel en bestuurder bewonderd, maar zelf gaf hij later toe, dat ze ook nogal met hem gesold hadden. Met name in de slepende episode van ‘de opvolging van Den Uyl’, vertelt Jaap Jansen.Niettemin kon hij na zijn Haagse jaren een glansrijke loopbaan voor de publieke zaak verwezenlijken, bij de UvA, in Eindhoven als burgemeester en in Noord-Holland als commissaris van de koningin. Vele kabinetten en zijn PvdA deden steeds weer een beroep op zijn denkkracht en inzet.Gérard Maas en PG Kroeger schetsen de 'legacy' van deze denker en minister. Opmerkelijk is hoezeer juist de laatste tijd zijn analyses van 50 jaar geleden en de decennia daarna opnieuw in het brandpunt van de belangstelling en discussie staan. De betekenis van Jos van Kemenade is heel groot.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Verder lezenJ.A. van Kemenade - Wakken in het kroos, 2003 (Elsevier Overheid), niet meer in de boekhandel verkrijgbaar*** Verder kijkenJos van Kemenade (uit een langer gesprek met RobertJan Booij en Adam Diels dat nog moet worden gepubliceerd), opgenomen in 2018 *** Verder luisterenAfl. 79 - 'Nederland is nog steeds ziek': Hans Borstlap over zijn ingrijpende plannen voor de arbeidsmarktAfl. 64 - Wim Kok, een leven op eigen kracht - gesprek met biograaf Marnix KropAfl. 40 - SER-voorzitter Mariëtte Hamer over polder en pensioenAfl. 27 - Rob Jetten wil muren slopenAfl. 09 - Special: leven en werk van Wim Kok*** Tijdlijn00:00:00 - Intro00:01:44 - Deel 100:51:38 - deel 201:37:51 - Uitro01:39:01 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 87Over een jaar, op 17 maart 2021, staan in Nederland Tweede-Kamerverkiezingen gepland. Wat gebeurt er in deze eindfase van Rutte III? Hoe stellen de partijen in Ruttes coalitie zich op, hoe profileren zij zich? Blijven ze samen of valt Rutte III toch nog uit elkaar? Zien anderen hun kans schoon?In deze editie van Betrouwbare Bronnen neemt PG Kroeger u mee naar een reeks 'laatste jaren' van roemruchte kabinetten van premiers van groot politiek gewicht. Juist zo’n vierde jaar van een coalitie was vaak dramatisch. Soms chaotisch, soms diep tragisch en vaak het toneel van felle strijd en volstrekt onverwachte gebeurtenissen. Zowel binnen 'het Haagse' als in de samenleving. Vaak gooide de monarchie roet in het eten.Zulke drama's waren te beleven al in het tweede kabinet van Rudolf Thorbecke. Dat ging de geschiedenis in als uiterst daadkrachtig en zorgde op vele terreinen voor grote en blijvende veranderingen, van de infrastructuur tot het onderwijs. Maar binnen het kabinet ontstond op het eind steeds meer gedoe en juist rond de persoon van de dominante liberale leider barstten interne conflicten uit. Het werd Thorbeckes politieke ondergang.En wat dacht je van Joop den Uyl? 'De gedrevene' verknoeide in zijn laatste jaar als premier zoveel goodwill, dat de leus 'dat tweede kabinet Den Uyl, dat komt er toch!' een van de pijnlijkste misrekeningen in de parlementaire historie werd. Tegelijkertijd redde Den Uyl in die slotfase nota bene het koningshuis en zorgde hij er onbedoeld voor dat het CDA met Van Agt één partij werd en hem en zijn PvdA voor vele jaren kon wegspelen uit de macht.Diezelfde Van Agt leidde een kabinet waarvan de mythe rondgaat dat het een fijne, harmonische vriendengroep was van relaxte aanpakkers. PG Kroeger laat zien, dat juist het laatste jaar van die ploeg een puinhoop werd. Ook nu bleek gedoe in de monarchie een reden om bij elkaar te blijven. Na de kleurrijke Dries van Agt kwam de briljante Rotterdamse ondernemer Ruud Lubbers. Ook zijn derde kabinet kende een laatste jaar vol drama, met heel weinig Rotterdamse nuchterheid en leiderschapscrises die de geschiedenisboekjes ingingen. Om over de slotfase van het tweede kabinet-Kok, de paarse coalitie, maar te zwijgen. De epische toestanden van toen bepalen tot de dag van vandaag nog voor velen het beeld van de grote omslag in de nationale politiek.Uit deze reeks 'laatste jaren' is dan ook een reeks pakkende lessen te trekken. Heel wat patronen rond leiderschap, politieke samenhang, effectief regeren en soms schijnbaar onvermijdelijke puinhopen zijn hier te herkennen. De historie is geen receptenboek of horoscoop, maar uit deze verhalen en analyses springen wel degelijk prangende waarschuwingen en nuttige tips naar voren voor Mark Rutte en zijn coalitiepartners.*** Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland*** Verder luisterenAfl. 64 - Biograaf Marnix Krop over Wim KokAfl. 61 - PG Kroeger over de val van de Berlijnse muurAfl. 52 - Gerry van der List waarschuwt fletse VVD: Wacht Rutte het lot van Balkenende?Afl. 41 - Kroonprins Klaas Dijkhoff over VVD, coalitie en FvDAfl. 35 - PG over Charles de GaulleAfl. 27 - Rob Jetten wil muren slopen ***Tijdlijn00:00:00 - Intro00:01:51 - Deel 100:37:16 - Deel 201:39:58 - Uitro01:40:36 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast in Betrouwbare Bronnen aflevering 86: Anne Mulder (VVD) en Joost Sneller (D66). In de Europese Unie gaat het op dit moment over bijna niets anders dan de nieuwe Europese meerjarenbegroting. In aflevering 85 spraken Jaap Jansen en PG Kroeger daar al over met Gert Jan Koopman, directeur-generaal Begroting van de Europese Commissie. Afgelopen vrijdag verscheen een nieuw compromisvoorstel van EU-president Charles Michel. Premier Mark Rutte overlegde die dag in Parijs met de Franse president Emmanuel Macron.Rutte wil vasthouden aan een budget van 1 % van het Europees nationaal inkomen, terwijl de commissie eerder voorstelde dit op te laten lopen naar 1,1%. Het compromisvoorstel van Michel zit op 1,07%.Donderdag begint in Brussel de Europese Top waar de 27 EU-leiders proberen een akkoord te bereiken.In deze nieuwe aflevering van Betrouwbare Bronnen legt Jaap de vraag op tafel: Hoe wordt er in Nederland gekeken naar de plannen voor die nieuwe meerjarenbegroting? Dat bespreekt hij met VVD Tweede-Kamerlid Anne Mulder, EU-woordvoerder, en D66-Kamerlid Joost Sneller, financieel woordvoerder. In Europa maken ze deel uit van dezelfde politieke familie: de liberalen. En in NL zitten ze samen in de coalitie die het derde kabinet-Rutte mogelijk maakt, maar ze zijn het lang niet over alles eens.Wel vinden ze allebei dat de nieuwe Europese meerjarenbegroting radicaler moet vernieuwen. De Europese Commissie en EU-president Charles Michel hebben voorgesteld het aandeel in de begroting dat naar landbouwsubsidies gaat en naar geld voor de ontwikkeling van achtergebleven regio’s te verminderen, maar VVD en D66 vinden die bezuiniging niet ver genoeg gaan. Zij willen meer Europees geld voor innovatie, onderzoek en andere vernieuwende uitgavenposten.“Er is te weinig gekeken welk oud beleid weg kan. Het voorstel dat er nu ligt, is nog steeds een begroting voor de jaren ’80. De richting is goed, maar van landbouw en regiosteun moet nog meer af”, zegt Anne Mulder.D66 is het hiermee eens, maar er is wel een scherp verschil van opvatting tussen de coalitiepartijen over de omvang van de nieuwe begroting. De VVD wil dat deze blijft staan op 1 procent van het Europees nationaal inkomen. D66 heeft geen bezwaar tegen de voorgestelde verhoging naar 1,07 procent.Volgens Joost Sneller focust het kabinet – net als de VVD – te veel op dat percentage. De inhoud van de begroting steviger vernieuwen vindt hij belangrijker. “Nederland kijkt ernaar alsof een monster ons geld aan het opeten is. Als een boekhouder in plaats van een koopman. We verdienen een veel groter bedrag aan de Europese gemeenschappelijke markt dan we bijdragen aan die begroting. De Europese Unie levert Nederland heel veel op”, zegt Sneller.VVD en D66 zijn het ook oneens over meer eigen middelen voor de EU door bijvoorbeeld heffingen op emissierechten, plastic, vliegen en financiële transacties. De VVD is tegen te veel heffingen, D66 vindt het belangrijk voor de politieke ontwikkeling van de EU. Mulder: “Juist om draagvlak voor de EU te behouden, moet je heel voorzichtig zijn met Europese belastingen.”***Verder lezenHet compromisvoorstel van EU-president Charles MichelBrief minister Stef Blok over het voorstel van Michel***Verder luisterenAfl. 85 - Gert Jan Koopman, directeur-generaal EU-begroting: 'Nederland kan verzet beter opgeven'***Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Weee Nederland***Tijdlijn00:00:00 - Intro00:05:35 - Deel 100:35:01 - Deel 200:53:04 - Uitro00:53:40 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen aflevering 85 praten Jaap Jansen en PG Kroeger met Gert Jan Koopman, directeur-generaal Begroting bij de Europese Commissie. Koopman is een van de hoogste Nederlanders in Europa en naar eigen zeggen voorzien van het typisch Nederlandse zuinigheids-dna. Maar hij begrijpt niet waarom premier Mark Rutte en minister Wopke Hoekstra (Financiën) dwarsliggen bij pogingen om tot een nieuwe EU-meerjarenbegroting te komen, zegt hij.Nederland heeft zoveel voordeel van de interne markt, dat het zijn verzet tegen de nieuwe EU-meerjarenbegroting beter kan opgeven, meent Koopman. “Nederland heeft wel een heel nauwe interpretatie van wat de EU oplevert en wat het aan contributie moet betalen.”Op 20 februari komen de Europese regeringsleiders in Brussel bijeen in een poging om tot een akkoord te komen over de nieuwe begroting, maar Nederland is een van de lidstaten die dwarsligt. Nederland wil dezelfde contributie blijven betalen als de afgelopen zeven jaar. De Europese Commissie heeft voorgesteld de begroting te laten oplopen van de huidige 1 procent van het Europese nationaal inkomen naar 1,11 procent. Er ligt een compromis op tafel waarin de begroting stijgt naar 1,07 procent, maar ook daar wil Nederland niet aan.Nederland heeft groot belang bij de nieuwe EU-meerjarenbegroting, zegt Koopman – zelf een Nederlander. De prioriteiten van Nederland zitten erin, stelt hij: minder geld naar landbouw en arme regio’s en meer geld naar onderzoek, innovatie en de positie van de EU in de wereld. Bovendien gaat 40 procent van het landbouwdeel naar klimaatneutraliteit.“Ik heb persoonlijk een probleem met de manier waarop in Nederland naar de begroting gekeken wordt. Uiteindelijk zijn de voordelen van de Unie veel groter dan puur de overdrachten. De interne markt levert Nederland zo’n dikke negen procent van het nationaal inkomen op. De nationale bijdrage van Nederland, de contributie, is 0.65 procent van het Nederlandse nationaal inkomen. Als je het zo bekijkt is de EU voor Nederland een verdomd goede investering”, zegt Koopman.Dat de totale begroting ‘een klein beetje’ groeit is volgens hem logisch: “De vorige begroting was opgesteld midden in een financiële crisis. Nu is er financieel veel meer ruimte.”Hij hekelt dat Nederland bij de contributie de douane-inkomsten meetelt die het namens de EU heft: “Die staan daar al vele tientallen jaren los van.”In de Brusselse EU-gebouwen wordt Nederland gezien als aanvoerder van de ‘vrekkige vijf’: naast Nederland ook Oostenrijk, Zweden, Denemarken en Duitsland. Naar verluidt zou Duitsland inmiddels bereid zijn volgende week een compromis te sluiten.*** Verder lezenVoorstel Europese Commissie Meerjarenbegroting 2021-2027Compromisvoorstel Fins EU-voorzitterschap, december 2019 *** Verder luisterenAfl. 78 – Roberto Viola: Shaping Europe’s Digital FutureAfl. 36 – Wopke Hoekstra: EU moet geoploitieke machtsfactor wordenAfl. 11 – Mendeltje van Keulen over de relatie Binnenhof-BrusselAfl. 02 – Jeroen Dijsselbloem en Coen Teulings over de Eurocrisis *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Weee Nederland *** Tijdlijn 00:00:00 – Intro00:03:39 – Deel 100:29:34 – Deel 201:02:23 – Uitro01:04:34 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare bronnen aflevering 84 vervolgt de serie waarin we terugblikken op de historische gebeurtenissen van 30 jaar geleden, toen de Berlijnse Muur viel en Europa en de wereld ingrijpend veranderden. In deze 5e editie kijkt PG Kroeger terug op de eerste weken van 1990.Waren november en december van 1989 al geopolitieke aardbevingen geweest - in Berlijn, Praag, Boekarest, de Baltische staten en zelfs de Kaukasus - nu kwamen de schokgolven echt aan in het Kremlin, Parijs en vooral in Bonn. Het tempo van de gebeurtenissen versnelde.Twee staatslieden stonden nu onder enorme druk en kwamen bijna helemaal klem te zitten. Allereerst de sterke man in het Kremlin, Michail Gorbatsjov. Hij merkte al meteen na de jaarwisseling dat heel zijn imperium op instorten begon te staan. Juist aan de randen daarvan glipte het uit zijn handen, van Baku tot Riga. En Moskou werd geconfronteerd met een existentiële ondermijning van het bewind: honger en ontberingen in Rusland zelf.Wie kon dat oplossen?Bondskanselier Helmut Kohl merkte dat zijn improvisaties in de weken na de val van de Muur zich tegen hem begonnen te keren. Binnen de DDR verviel het centrale gezag van het communistische regime in een enorm en bedreigend tempo. PG Kroeger vertelt over de dramatische scènes die hij daarvan in Oost-Berlijn zelf meemaakte.Kohl ging opnieuw improviseren, hij kon nauwelijks anders. Het waren vooral mensen als James Baker, Jacques Delors en François Mitterrand die hem daarbij - achter de schermen en vaak in het diepste geheim - hielpen een vaste, langetermijnkoers te vinden. Kohl deed een reeks uitermate gewaagde sprongen naar voren, zowel richting het Kremlin als naar de burgers in de DDR. Zij waren het die toen volkomen onverwacht de beslissende stap zetten. En diezelfde avond van 18 maart maakte Kohl een van de grootste fouten in zijn politieke leven. Geen wonder dat hij enkele dagen daarna op zijn verjaardagsfeest zijn eigen lot en capaciteiten met een kwinkslag relativeerde tot zijn vrienden. Ook Helmut Kohl besefte hoe kwetsbaar en feilbaar een politicus is.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Weee Nederland. ***Verder luisterenAfl. 72 - 'Wir sind ein Volk!', December 1989: Helmut Kohl spreekt in DresdenAfl. 61 - PG Kroeger over de val van de Berlijnse MuurAfl. 53 - 1989 - PG en de viering van 40 jaar Deutsche Demokratische RepublikAfl. 42 - Merkels vertrouweling Elmar Brok: 40 jaar Europese geschiedenis***Tijdlijn00:00:00 - Intro00:01:48 - Deel 100:53:26 - Deel 201:30:27 - Uitro01:31:08 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen aflevering 83 praat Jaap Jansen met PG Kroeger over ‘gedogen in de politiek’. Aanleiding is de wens van het CDA in Noord-Brabant om te gaan besturen met Forum voor Democratie.Hij vertelt over de eerste gedoogconstructie van partijen die noodgedwongen een coalitie vormden: het kabinet-Den Uyl, waarin enkele partijen die later het CDA vormden wel ministers leverden, maar toch afstand bewaarden.Uitgebreid komt de gedoogconstructie Rutte I aan de orde. Het kabinet regeerde met steun van de PVV van Geert Wilders, maar die partij brak ermee toen harde besluiten gevergd werden.Nu het CDA in Brabant overweegt met Forum te besturen, waarschuwt PG voor fatale gevolgen. Volgens hem zijn populistische partijen als Forum labiel en antidemocratisch en lopen ze weg zodra harde keuzes gemaakt moeten worden. Hij verwijst naar ervaringen met de PVV van Geert Wilders. Die partij gaf gedoogsteun aan het kabinet Rutte I van VVD en CDA, maar brak met het kabinet toen die partijen door de economische crisis nieuwe bezuinigingen noodzakelijk vonden.Kroeger wijst erop dat PVV en FVD steeds verder radicaliseren. “Ze zijn anti-polder, anti-fatsoen en anti-harmoniemodel – waarden waar het CDA juist voor staat.” Volgens de partijhistoricus verspeelt het CDA in een verbond met zulke partijen zijn kern-identiteit: “Constructief regeren en daarmee het fatsoen bewaren. Gemeenschapszin en dus niet polariseren. En respect voor geloof en geweten in een divers land.”In de kabinetsformatie van 2017 schetste toenmalig CDA-leider Sybrand Buma een onoverbrugbare kloof tussen CDA en PVV. Hij noemde de vertrouwensbreuk die leidde tot de val van Rutte I ‘onoverkomelijk’. In een brief aan informateur Herman Tjeenk Willink schreef Buma dat de PVV sindsdien alleen maar radicaler is geworden en Wilders ‘in zijn optredens en uitingen alleen maar grover’. Die brief van Buma moet leidend zijn bij beslissingen over samenwerking, zegt Kroeger. “Waar beginnen ze aan in Brabant”, verzucht hij.CDA-vicepremier Hugo de Jonge sloot eerder in Betrouwbare Bronnen regeren met de PVV uit: “Dat moeten we niet nog een keer doen.” Over Forum zei hij: “De Rusland-flirt en de flirt met fout rechts maken het wel erg moeilijk om in een kabinet samen te werken. Ik zie dat gewoon niet gebeuren.’’***Verder lezenBrief Buma aan Tjeenk WillinkRapport Frissen over het CDA***Verder luisterenAfl. 52 – Gerry van der List waarschuwt fletse VVD: Wacht Rutte het lot van Balkenende?Afl. 48 – Wilders gewogen: Gerrit Voerman en Koen Vossen over de PVVAfl. 46 – De koers van CDA-vicepremier Hugo de JongeAfl. 31 – PG: populisten tot mislukken gedoemdAfl. 06 – PG Kroeger over Piet de Jong***Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Tijdlijn aflevering 8300:00:00 – Intro00:01:42 – Deel 100:31:14 – Deel 201:12:44 – Uitro01:13:31 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen episode 82 Jaap Jansen en PG Kroeger have a conversation with economist Edward Glaeser, the Fred and Eleanor Glimp professor at Harvard University, specialised in the economy of cities.“Globalisation and new technologies have radically increased the returns to being smart", Glaeser says. "We are social species that get smart by being around other smart people. Face to face contact is still highly relevant, so cities are. On our own we are puny creatures. Collectively, we do miraculous things. Cities are machines for enabling us to collaborate. To buy and sell, to meet and to learn from one another. In a very deep sense, we are an urban species. We become more human when we are surrounded by other humans. And that’s what cities do.”We also talk about problems in city governance, such as building houses for everyone, airbnb and dealing with too many tourists.“Building new houses in Dutch cities is less easier than in the United States, because your cities are more precious and beautiful. Messing with them is a more risky bussiness. If you have to many tourists, you are not charging them enough. And think about some mild law and order interventions. Drunk young tourists wouldn’t behave the same in their hometowns, because they would be locked up and jailed.”Professor Glaeser warns politicians – such as the Democrats in the United States – not to cut off ties with rural areas and their inhabitants. “Succesfull urbanites have to find some common bond with these people, otherwise they’re gonna vote for some other politicians than you. If you nominate candidates that only speak to people who share your values, you have an America that’s split. And the same thing is true everywhere.”Some cities, places and regions mentioned in this conversation: New York, Amsterdam, Houston, Pudong (Shanghai), Mumbai, Singapore, Chicago, the Eastern heartland of the U.S. *** Special thanks go to Tilburg University Society and professor Sylvester Eijffinger who facilitated this converstation when Edward Glaeser visited Tilburg University in january for the Vrienden van Cobbenhagen Lecture 2020.*** Reading moreEdward Glaeser’s websiteEdward Glaeser - Triumph of the city, How Urban Spaces Make Us Human (Pan Macmillan 2012)Robert A. Caro - The Power Broker, Robert Moses and the Fall of New York (Random House, 2004)*** This episode of Betrouwbare Bronnen has been made possible in part by Weee Nederland*** Timeline00:00:00 – Intro00:01:09 – Part 100:31:03 – Part 200:56:50 – Outro00:57:23 – The EndSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In episode 81 of ‘Betrouwbare Bronnen’ (Trusted Sources, as the ambassador calls it), Jaap Jansen has a conversation with Peter Wilson, ambassador of the United Kingdom to the Netherlands.“We are leaving the EU, we are not leaving Europe”, he says. “We are a European country. We want to have a very, very strong bilateral relationship with a country that we love, the Netherlands.”“The 31st of january is definitely a historic day. But there will be no singing and dancing in the British embassy here in The Hague."Wilson wants to move forward to a new partnership. "The one thing that is absolutely clear is: the transition period will end on the 31st of december.” By then, the UK wants a ‘Canada-style’ free trade agreement with the EU.Peter Wilson promises that the new UK wil not turn into a ‘Singapore on the Thames’. “On issues like environmental protection, workers protection and state aid, our standards are very, very high. In many cases our standards are higher than the average EU-standard and we want to keep it that way. This government came into power with a manifesto that promised to make Britain the best place to work in the world. And since 2001 we’ve had six state aid cases against us, compared to over 60 in Germany and over 40 in France. I think it’s really important to point out that there will be no race to the bottom. This is an opportunity for us to set high standards. There’s no reason to be afraid and particularly not for the Netherlands which also has a very competative economy.”The ambassador underlines the importance of working closely together on security. “We are your neighbour, your security is our security. Our commitment to that is unconditional.” This counts for interna land external security: “We both have good armed forces. They are incredibly effective and we’ve worked closely together in the world, including in Afghanistan and Iraq.”According to the ambassador, prince Harry will attend the Invictus Games in The Hague in may. “He is really, really comitted to these games. Harry has absolutely focused attention on these amazing people and the incredible sport they do and their extraordinary examples of heroïsm.”*** More episodes Episode 69 - Britse verkiezingen! PG Kroeger over 'the mother of parliaments' (in Dutch)Episode 52 - Hoe premier Mark Rutte premier David Cameron teleurstelde (in Dutch)Episode 32 - Churchill on Europe - biographers Andrew Roberts and Felix Klos (in English) Episode 30 - PG Kroeger over Delors en Thatcher (in Dutch) Episode 8 - Pim Waldeck over 'die gekke Britten' en Paul Rem over de Queen (in Dutch)Episode 3 - Peter Wilson and Brexit (this part is in English)*** This episode is made possible thanks to the European Commission and Weee Nederland*** Timeline episode 8100:00:00 - Intro00:01:55 - Part 100:17:41 - Part 200:40:04 - Outro00:40:38 - EndSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 80"Ach hou toch op! Gaat ze weer! Dit is toch een uitspraak die je als serieus Kamerlid niet kunt doen, Renske! Mevrouw Leijten, sorry..."Het was ineens emotioneel voelbaar. Premier Mark Rutte werd gewoon kwaad. Kwaad omdat hij schijn en realiteit van de taak die ministers moeten uitvoeren op elkaar zag botsen. De Kamer was fel op ambtenaren van de Belastingdienst, terwijl hij het als zijn plicht zag hun werk te verantwoorden en te voorkomen dat die medewerkers zélf deel van de politieke strijd werden. Immers, sinds Thorbecke is de minister verantwoordelijk.En toch gaat het maar al te vaak over de apparaten en organisaties waar ministers politiek leiding aan geven. PG Kroeger duikt daarom in deze editie in de historische wortels van dit staatsrechtelijk en politiek beladen thema.De eerste decennia na 1848 was het voortdurend hommeles. Ook moest de abstracte rol van de ministers als 'politieke chef' nog uitgetest en aangeleerd worden. De toestand werd niet makkelijker dankzij de koning. Willem III was tamelijk onmogelijk en deed er alles aan de nieuwe constitutie te ondermijnen en te blokkeren. Zelfs honderd jaar later was zijn dochter nog genegen het bouwwerk van Thorbecke onderuit te halen.En nu? We lijken opnieuw in een tijdperk van grote vragen en dilemma's te zijn gekomen. Kan een minister zich politiek verantwoorden in klassiek zin als algoritmen beleid en uitvoering sturen? Als signalen van satellieten via kunstmatige intelligentie militaire acties sturen? Als de uitvoering van beleid is uitbesteed aan complexe zelfstandige organisaties die een heel eigen leven gaan leiden, min of meer los van politieke chefs?Wat leert de politieke geschiedenis hier? Welke plannen had bijvoorbeeld Rutte zélf op dit punt om het kabinet eigentijdser te laten sturen? Hoe pakt de EU dit op? En waarom maakte Omtzigt die scherpe verwijzing naar de Rijkarchivaris? Opnieuw blijkt hoe actueel en relevant de historie is voor de 21e eeuw en hoe lastig die erfenis van toen kan zijn.***Verder lezenRemieg Aerts - Thorbecke wil het (Uitgeverij Bert Bakker)Matthijs van de Waardt - De man van 1848, Dirk Donker Curtius (Uitgeverij Vantilt)***Verder luisterenAfl. 78 - Roberto Viola: Shaping Europe's Digital FutureAfl. 68 - De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerdeAfl. 26 - Dirk-Jan Omtzigt bestrijdt humanitaire rampen met algoritmen*** Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Tijdlijn aflevering 8000:00:00 - Intro00:03:03 - Deel 101:10:27 - Deel 201:47:00 - Uitro01:47:43 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 79***Jaap Jansen praat met Hans Borstlap over de plannen van zijn commissie voor de arbeidsmarkt.Het lijkt goed te gaan met de economische groei en de afname van werkloosheid in Nederland, maar er staan nog steeds een à twee miljoen mensen aan de kant. Vacatures en werkzoekenden sluiten niet meer op elkaar aan. En 800.000 mensen zitten thuis met een arbeidsongeschiktheidsuitkering. De oud-topambtenaar van Sociale Zaken luidt de noodklok.“Premier Ruud Lubbers waarschuwde dertig jaar geleden: ‘Nederland is ziek’. Hij zag het aantal arbeidsongeschikten oplopen. Toen waren het er 900.000. Hij kondigde aan: ‘Bij een miljoen heb ik gefaald, dan ben ik weg’. Nederland is nog steeds ziek”, zegt Borstlap.“Het is economisch een probleem, maar ook sociaal. Hoe bestaat het dat wij in Nederland met al ons vakmanschap niet in staat zijn om een miljoen mensen naar arbeid te brengen? Er zit 40 tot 50 miljard euro thuis op de bank. Wil je dat eens activeren!”Hij komt aan een totaalbedrag van twee miljoen mensen buiten het arbeidsproces. 0,3 miljoen mensen met een werkloosheidsuitkering, 0,2 miljoen mensen in de Ziektewet, 0,8 miljoen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering, 0,4 miljoen met een bijstandsuitkering en 0,3 miljoen mensen die meer uren willen werken en daarvoor ook beschikbaar zijn.Volgens Borstlap is de arbeidsmarkt vastgelopen. “Het huidige systeem is niet houdbaar, daar ben ik heel stellig in.” Werkgevers hikken aan tegen ‘een wirwar’ van regels en aarzelen mensen in vaste dient te nemen. Nederland heeft van alle EU-landen de meeste flexwerkers: 40 procent van alle werkenden; mensen die vaak liever een vaste baan zouden hebben en nu minder goed beschermd zijn.“We staan aan de vooravond van fundamentele wijzigingen. Jarenlang hebben we in Nederland onvermijdelijke keuzes ontlopen”, zegt Borstlap. Als oud-topambtenaar steekt hij ook de hand in eigen boezem: “De druk van de dag beheerst je zo, dat je geen ruimte meer hebt om ook nog over de grote vragen van de toekomst na te denken.”“Ons verdienvermogen is in het geding. En je moet je realiseren wat onzeker werk met mensen doet.” Volgens Borstlap zijn grote veranderingen onvermijdelijk. Hij wil werk vaster maken, maar werkgevers tegelijkertijd meer ruimte geven om mensen tijdelijk korter of tegen een lager inkomen te laten werken. Voor iedereen moet er een basisbescherming komen bij arbeidsongeschiktheid, ouderdom en voor ‘een leven lang ontwikkelen’.***Verder lezenHet rapport-Borstlap***Verder luisterenAfl. 43 – Het eerdere gesprek in Betrouwbare Bronnen: Borstlap en de nieuwe sociale kwestieAfl. 46 - Mariëtte Hamer & Luce van Kempen strijden tegen stress bij jongeren***Tijdlijn aflevering 7900:00:00 – Intro00:01:58 – Deel 100:31:17 – Deel 201:07:29 – Uitro01:08:11 – Einde ***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee NederlandSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen (Reliable Sources) is a Dutch podcast, published twice a week. This episode is completely in English.Our guest in this episode is Roberto Viola, director-general for Communications Networks, Content and Technology (CONNECT) of the European Commission.He says: “The most important lesson I learned, is: never say it will never happen. We have partly lost our capacity to dream. That explains a little bit the problem we have in finding the next big thing. But the next big thing is with us.”Europe has a lot to do when it comes to basic electronic components and supercomputing, he says. “We are catching up, but Europe is not in the forefront.” The Netherlands has to do better in 5G. It is lagging behind in organising the spectrum and releasing frequencies, he warns. Europe’s digital boss announces a ‘tool box’ to help EU-memberstates how to cope with the risks while investing in 5G. One of the main concerns is wether it's safe to have contracts with the Chinese company Huawei, frontrunner in 5G. Germany and the Netherlands are hesitating. The tool box will be published 'in a few weeks time', Viola says.According to Viola it is still possible for Europe to produce an equivalent of Google, Facebook or Apple. ***Reading moreRoberto Viola's blog***Listening more (in English)47 - Richard McCullough (Vice Provost, Harvard) on science in times of fake news44 - Michael Wolff on Donald J. Trump36 - Commissioner Margrethe Vestager on Europe's future32 - Churchill and Europe - biographers Andrew Roberts and Felix Klos31 - Jamie Shea on NATO and cyber warfare24 - Spitzenkandidat Manfred Weber19 - Anne Applebaum: Putin and the destabilisation of the West***This episode is made possible thanks to the European Commission and Weee Nederland***Timeline00:00:00 - Intro by host Jaap Jansen00:01:45 - Part 100:28:59 - Part 201:16:49 - Uitro01:17:39 - EndSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 77Dit jaar begint in de Europese Unie met iets heel bijzonders. Een nieuwe lidstaat is voor het eerst voorzitter van de Unie. En dat op een moment van essentiële beslissingen en wereldwijde spanningen.Dat land is Kroatië. PG Kroeger vertelt over de uitzonderlijke, bij ons vaak onbekende wortels van dit oude land van nog geen vierenhalf miljoen inwoners, met vele spannende lotgevallen. Ook de actualiteit aan deze rand van de Balkan krijgt aandacht, want wat daar gebeurt zet een zwaar stempel op Europa.De Kroaten doen op hun manier aan polderen en balanceren rond het politieke midden. Dat laat hun presidentsverkiezing van vorige maand weer zien. Daarmee weten zij binnen de EU steeds vaker een slimme, constructieve rol te spelen. Zij worden de nieuwe bruggenbouwers. Naar Orban en Polen. Naar Duitsland en de Balkan. En ze durven daarmee Macron en Rutte stevig de voet dwars te zetten.Kroatië is dus echt een land om 'in de gaten te houden'. En dat al meer dan vijftien eeuwen! Het was hoofdstad van het Imperium Romanum en oorlogsgebied tegen de Sultan. Maar ook handelsnatie waarvan de schepen en ondernemers de Levant en Zijderoute verkenden. Kroaten waren overal in de wereld actief, een soort Hollanders bijna.Een boeiende partner in Europa. Met in cultuur, mode en oorlogen een geheel eigen rol in de historie. PG Kroeger vertelt hoe de dapperste Kroaten in 1683 de 'darlings' werden van alle fashiongirls. De herenmode is daarna nooit meer hetzelfde geweest… ***Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Wee Nederland***Verder luisterenAfl. 71 - Caroline de Gruyter: 'Brexit maakt Europa sterker' - De EU als het Habsburgse Rijk van onze tijd https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/43edd541-d5b5-43dd-a574-1399b6ba05bb***Tijdlijn aflevering 7700:00:00 – Intro00:02:11 – Deel 100:44:52 – Deel 201:19:31 – Uitro01:20:00 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 76De podcast is iets eerder terug van reces dan gepland. Vanwege de ontwikkelingen in het Midden-Oosten praat Jaap Jansen met VRT-journalist Rudi Vranckx.Volgens NRC Handelsblad is hij ‘de beste oorlogsverslaggever in het Nederlands taalgebied’. In Vlaanderen is hij een merknaam: de buitenland-documentaires worden er uitgezonden onder de vlag ‘Vranckx’, of hij ze nu zelf gemaakt heeft of niet.Deze week start op de Vlaamse televisie twee docu-series van hem. Op VRT 1 ‘Tussen oorlog en Leven’, waarin hij met bekende Vlamingen naar oorlogsgebied trekt. En op Canvas ‘De Eeuwige Oorlog’ over Irak (9 januari), Somalië (16 januari) en Afghanistan (23 januari).‘Wat we nu in het Midden-Oosten meemaken, is het Vietnam van onze tijd. En net als toen voert het Westen hier oorlogen die het niet kan winnen’, zegt Vranckx. Er zijn ook verschillen. ‘Door het Midden-Oosten lopen veel meer breuklijnen dan door Vietnam. En de strijd zorgt voor migratiestromen en hangt samen met het klimaatprobleem. Het extremisme is als een uitzaaiproduct in onze eigen samenleving terechtgekomen. Als Iran de Straat van Hormuz afsluit, hebben we een economische crisis.’Jongeren in Iran en Irak demonstreerden de afgelopen maanden tegen de oude, vermolmde regimes. ‘In zekere zin begonnen in Iran de economische sancties van Trump te werken’, zegt Vranckx. ‘Maar nu sluiten de rangen zich weer. Voor de Ayatollahs is dit perfect.’Vranckx ziet steeds vaker dat de politiek het verknoeit. ‘Adviezen van Defensie en veiligheidsmensen zijn vaak veel terughoudender dan wat de politiek besluit. De CIA wilde Bin Laden uitschakelen, maar niet een hele oorlog optuigen. Je moet als politiek durven afgaan op technocratische adviezen. Dat is misschien minder sexy, maar het scheelt wel een boel ellende.’De Iraniërs zijn meesters in het creëren van verwarring, weet Vranckx. ‘De geestelijk leider zegt andere, hardere dingen dan de president of de minister van Buitenlandse Zaken. Ze creëren mist, maar weten heel goed waar ze naartoe gaan. De Amerikanen hebben niet door waar in het Midden-Oosten precies de breuklijnen liggen.’Rudi Vranckx reist al dertig jaar door oorlogsgebieden. Hij geeft commentaar op de Vlaamse televisie en radio, maar praat het liefst met gewone mensen: ‘Door naar hun verhalen te luisteren, kun je graven naar het universele. Naar wat een Irakees in oorlog hetzelfde maakt als een Palestijn of een Israëli of wij. Ik wil alle elementen van de waanzin van de oorlog begrijpen. Niet goedpraten. Je moet begrijpen om te kunnen bestrijden.’Hij denkt nooit: ik stop ermee. ‘Ter plekke functioneer ik altijd. Da’s iets heel merkwaardigs. Het is adrenaline en vooral: focus. Dan slaap ik ook goed, dat is heel bizar. Maar thuis heb ik soms nachtmerries, dan komen dingen bovendrijven.’Vranckx waarschuwt: ‘We zijn ooit slaapwandelend de Eerste Wereldoorlog ingelopen. Niemand wil in het Midden-Oosten zo’n Grote Oorlog, maar je kunt er stap voor stap naartoe gaan. Dat je later denkt: hoe zijn we hier in 's hemelsnaam terechtgekomen?’***Verder kijkenRudi Vranckx op VRT 1 en Canvas***Verder LezenRudi Vranckx - Mijn Kleine Oorlog, dertig jaar aan het front (Horizon, 2018)***Verder luisteren Podcast Vranckx & Byloo***Sociale mediaRudi op Twitter en Facebook***Tijdlijn aflevering 7600:00:00 - Intro00:02:03 - Deel 100:32:38 - Deel 201:09:35 - Uitro01:10:23 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 75In deze laatste editie van het jaar 2019 kijken Jaap Jansen en PG Kroeger vooruit naar 2020. Niet in een glazen bol, maar langs de actualiteit van historie en cultuur. Er valt in het komende jaar veel te herdenken, herinneren en beschouwen als inspiratie voor vandaag.Natuurlijk denken we in Nederland en Europa terug aan de ondergang van het Nazibewind 75 jaar geleden en de lessen daaruit voor het vreedzaam en respectvol samenwerken van volkeren. Maar het is ook 75 jaar geleden dat de kernbom een feit werd; Anne Frank omkwam in Bergen-Belsen en Harry Truman de onverwachte president van Amerika werd. 2020 is in velerlei opzichten sowieso een jaar waarin Amerika stof tot reflectie en analyse zal geven.Er is nog veel meer. 250 jaar Ludwig van Beethoven. Wie had destijds kunnen dromen dat zijn laatste symfonie met als slotdeel die hymne aan vreugde en broederschap het 'volkslied' van heel Europa zou worden?Maar evengoed ook 100 jaar nog een 'larger than live', lastig en briljant mens in eigen land: Abraham Kuyper. Journalist, premier, predikant, volksmenner, oprichter van een universiteit en wereldreiziger, een echte Renaissanceman in de politiek.Nederland kijkt ook terug - en discussieert er nog volop over - naar 2010. De val van Balkenende, van Rita Verdonk, van Wouter Bos. Dat epische CDA-congres in de Rijnhal in Arnhem. Het aantreden van Mark Rutte als eerste liberale premier sinds bijna een eeuw.En er zijn ook echt mooie momenten en bijzondere mensen te vieren. Zo wordt 'le Président' in Brussel die Europa zo beslissend en visionair op koers bracht in juli 95 jaar. De 'Vader van Erasmus' is de eretitel waar Jacques Delors misschien wel het meest fier op is. Wat leren we van hem nu? Hoeveel inspiratie blijft hij ons geven? 2020 wordt zo een jaar waarin verdieping, een brede blik en opbeurende inspiratie steeds weer voorop mogen blijven staan. Ook en juist voor de luisteraars van Betrouwbare Bronnen. Jaap en PG wensen u alle goeds in het nieuwe jaar! *** Verder luisterenAfl. 18 - PG blikt vooruit op herdenkingsjaar 2019 https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/9716c2b5-34ae-4db7-b465-14a5d10afa5d***Tijdlijn aflevering 7500:00:00 - Intro00:01:35 - Deel 100:44:49 - Deel 201:31:09 - Uitro01:37:46 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 74 Politiek, historie, bouwkunst en de merkwaardige capriolen van vorsten en bestuurders komen samen in deze editie van Betrouwbare Bronnen. PG Kroeger bezocht in het Haags Historisch Museum de tentoonstelling 'Nooit Gebouwd Den Haag'. Wat daar te zien is aan ontwerpen, prenten, kaarten, maquettes en objecten uit de 16e tot 21e eeuw is uniek.Zo komt in deze podcast aan de orde hoe in 1838 voor kroonprins Willem een gloednieuw, avantgardistisch koninklijk paleis gebouwd zou worden in een reusachtige landschapstuin.Niet minder gedurfd was het plan om na een verwoestend bombardement begin 1945 de ruïnes aan te grijpen om vlakbij het Binnenhof een groots en eigentijds regeringscentrum te bouwen. En dat was nog niet het meest uitzonderlijke plan.Wat dacht u van een 'Wagner Theater' voor de meest moderne operavoorstellingen, ontworpen door Berlage? Of een stadswal met forten die heel Den Haag zouden omringen?Maar twee plannen overtreffen alles in megalomane fantasie en grandeur.Het en detail uitgewerkte plan voor de 'Wereldhoofdstad van het Internationalisme', waar alle wetenschapsacademies en parlementen samen voor vrede en voorspoed zouden zorgen. Die stad in de duinen zou zo groot worden als Den Haag zelf rond 1905-1910!En dan uiteraard al die plannen voor het Binnenhof. De ene koning wilde het zaakje met de grond gelijk maken, de volgende moest en zou er een majestueus paleis neerzetten. Het kon niet op. In 1920 werd voor de Tweede Kamer een art deco wolkenkrabber gepland van ruim 100 meter hoog waar nu de Primark en een gokhal staan.En over de meest recente plannen ontdekte PG Kroeger nog iets nieuws. Precies 40 jaar geleden werd architect Pi de Bruijn verweten plagiaat te plegen op het eerder zeer geprezen nieuwe ontwerp voor het Binnenhof door niemand anders dan Rem Koolhaas van OMA. En zo blijken architectuur-historie, politiek gerommel en oud zeer weer helemaal verknoopt te zijn met de actualiteit rond de voorgenomen renovatie van het Binnenhof die volgens de oorspronkelijke planning al had moeten beginnen. ***Ga naar Expositie 'Nooit Gebouwd Den Haag', tot 22 maart 2020 in het Haags Historisch Museum, Korte Vijverberg 7, Den Haag. www.haagshistorischmuseum.nl***Verder lezenLex van Tilborg, Nooit gebouwd Den Haag, Bekkering & Blitz Uitgevers, 2019***Verder LuisterenAfl. 43 - Het Binnenhof, een eeuwenoud ratjetoe https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/2f944a46-f9bf-46cc-bba8-9f0edabde41c***Tijdlijn aflevering 7400:00:00 – Intro00:03:01 – Deel 100:46:57 – Deel 201:15:11 – Uitro01:15:42 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 73De laatste weken van 2019 waren dramatisch. Niet alleen werd actie gevoerd door allerlei boze beroepsgroepen, ook stonden bewindslieden onder zware druk, ondanks de akkoorden die ze wisten te sluiten. De val van staatssecretaris Menno Snel illustreerde weer eens dat de greep op complexe publieke diensten moeizaam is geworden.In het intro van deze aflevering werpt Jaap Jansen met PG Kroeger een blik op de achtergronden van deze perikelen, ook in de parlementaire historie. Bovendien speelt dan meteen de vraag naar de financiële vergoedingen en 'emolumenten' voor politici die tussen wal en schip zijn geraakt.En niet alleen die, want ook rond andere voorzieningen voor politici ontstond dit jaar een hoop gedoe, waarvan onder meer de Amsterdamse Poezenboot mocht profiteren.PG Kroeger analyseert vier typen van zulk 'gedoe'. Van 'kleine krabbelaars' - in de onsterfelijke duiding door premier Ruud Lubbers - tot 'slordigheidjes, bewust en onbewust'. En dan zijn er natuurlijk nog kwestieuze zaken rond 'nevenfuncties' en regelrechte belangenverstrengeling. Zeer recent nog een CDA-senator die voor kalfsvlees knokt en een oud-generaal die als volmaakt 'partijkartel'-vertegenwoordiger via het FvD stiekem lobbyt voor de wapenindustrie.Welke lessen hieruit te trekken zijn komt ook aan de orde. Opvallend is dat juist vanuit de integriteitswaakhond in Europa ons land op dit punt regelmatig flink op zijn kop krijgt.Uit de historie komen sappige voorbeelden aan de orde. Van 'de Lintjesaffaire' bij een van de meest toonaangevende politici uit de historie naar de 'Beste Els brief' en relaties met Koeweit en de heersers in Baku.***Verder LuisterenAfl. 18 - Pieter Omtzigt strijdt tegen corruptie in de Raad van Europa https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/9716c2b5-34ae-4db7-b465-14a5d10afa5d***Tijdlijn aflevering 7300:00:00 – Intro00:12:52 – Deel 100:51:42 – Deel 201:19:36 – Uitro01:20:03 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 7230 jaar geleden stond de wereld op zijn kop en Europa helemaal. De Berlijnse Muur was gevallen. Wat nu? PG Kroeger vervolgt zijn serie verhalen en terugblikken op die periode in 1989.In de communistische wereld brak de revolutie van onderop los. En bijna overal gebeurde dit doordacht, haast beleefd en ingetogen. In Praag koos het nieuwe parlement het moreel geweten van het land tot staatshoofd. DecBalten gingen massaal de straat op. Maar soms ging het mis.In de Kaukasus braken etnische spanningen open. Azeri en Armeniërs begonnen te vechten om ruige bergdalen. Het Rode Leger en het Kremlin verloren de greep op hun imperium. De opstand tegen de tirannen in Roemenië werd bloederig.Tussen de bedrijven door reisde Helmut Kohl naar de DDR, voor het eerst. Zijn optreden in Dresden schreef geschiedenis. PG vertelt hoe de herinnering daaraan later sterk vertekend raakte.En diep in het geheim ontdekten de geheime diensten van George Bush sr. En Margaret Thatcher een gruwelijke waarheid. De wereld ging door het oog van de naald. En niemand mocht daarvan weten.De Sovjet-Unie had een gigantisch programma voor biologische gifwapens. ***Verder luisterenAfl. 61 - PG Kroeger over de val van de Berlijnse Muurhttps://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/e4d8d234-6114-4abe-8b35-c37cb399a420Afl. 53 - 1989 - PG en de viering van 40 jaar Deutsche Demokratische Republikhttps://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/6448192a-71d1-4bf2-bc91-10576ff8a196Afl. 46 - PG en de zomer van 1989https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/103c5869-813f-461b-8da3-0e298fd87493***Tijdlijn aflevering 72 00:00:00 – Intro00:07:17 – Deel 101:03:13 – Deel 201:35:33 – Uitro01:36:54 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 71Te gast is Caroline de Gruyter, tien jaar lang Europa-correspondent in Brussel, daarna vier jaar werkzaam in Wenen en nu reizend door Europa vanuit Oslo. Ze schrijft wekelijks een veelgelezen column in NRC Handelsblad.De Europese Unie van nu lijkt een beetje op het Habsburgse Rijk, zegt De Gruyter. Habsburg, dat z’n duizend jaar standhield, was óók bonte verzameling nationaliteiten en talen onder één paraplu. Ze hadden net als wij één markt en één munt, het was moeilijk te besturen. Niettemin ontwikkelde zich onder Maria Theresia een moderne bureaucratie. Over deze overeenkomsten – en uiteraard de verschillen – praten we in deze aflevering van Betrouwbare Bronnen.‘Het Habsburgse Rijk kende altijd buffers langs zijn grenzen. Dat waren vorstendommen en regio's waarmee het samenwerkte om andere heersers op afstand te houden. Want Wenen hield niet van oorlog en wilde zijn machtige buren te vriend houden en conflicten dempen. Vertragen, langdurige diplomatie - en toen ook huwelijkspolitiek - als soft power waren dan slimme instrumenten. In deze tijd doet de EU het niet heel anders.’Volgens Caroline de Gruyter maakt de Brexit de Europese Unie sterker. ‘We beseffen door de Brexit dat we het met elkaar moeten doen, dat we zonder elkaar nergens zijn.’Het gaat beter met Europa dan velen onlangs nog vreesden. ‘Een paar jaar geleden hadden we het alleen maar over het mogelijke einde van de EU. Die zou imploderen of exploderen. Daar Is niets van uitgekomen.’‘We hebben een paar keer aan de afgrond gestaan, zeker met de bankencrisis en de euro-crisis. Maar iedere keer besloten ze: we gaan toch maar compromissen sluiten. We hebben al die crisissen overleefd omdat onze politici wilden dat we het overleefden. Ze komen met gestrekt been naar Brussel, niet bereid een krimp te geven, maar op een bepaald moment realiseren ze: als we allemaal niks geven, kunnen we er beter mee ophouden. Dan is het weer ieder voor zich en we weten dat dit altijd slecht af liep.’Nederland komt in de post-Brexit EU in een heel nieuwe positie. ‘In de Europese Unie had je altijd drie dominante stromingen: het Franse étatisme, het Duitse legalisme en het Angelsaksische liberalisme. Die clashten altijd, over elk issue dachten ze anders. Nederland zat heel vaak op de Britse lijn. We belden even met Londen en als we het dan eens waren, dan hoefden er nog maar enkele bij en je had een meerderheid. Nederland kan dat spel niet meer spelen. Nu moet Nederland bij elk onderwerp kijken welke operatie we opzetten. Soms aanhakend bij de Duitse lijn, maar vaak ook bij de Franse. We kunnen het goed met vinden met Emmanuel Macron want dat is een echte liberaal en Merkel niet, met haar bescherming van de auto-industrie.’En er ontstaan veel groepen: ‘Nederland cultiveert het Noordelijke clubje – Wopke en de zeven dwergen – en doen we weer meer met de Benelux. Je moet heel precies je gevechten kiezen. En: landen vragen er iets voor terug. Daarom moet je altijd ook een lijstje hebben met dingen die je niet zoveel kunnen schelen; waar je hen mee kan steunen.’***Het slotfragment in deze editie is de eindscène van 'Der Rosenkavalier', de ultieme 'Habsburg Opera'. U hoort de grote Amerikaanse sopraan Renée Fleming als 'die Marschallin' met Susan Graham als 'Octavian' en Christine Schäfer als 'Sophie' vanuit de Metropolitan Opera in New York in 2014. https://www.youtube.com/watch?v=fi810zB3L04&feature=youtu.be***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie***Verder lezenhttp://www.carolinedegruyter.eu/***Tijdlijn aflevering 7100:00:00 - Intro00:01:39 - Deel 100:53:51 - Deel 201:49:20 - Uitro01:49:56 - Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 70Bij de debatten over de Belastingdienst en andere grote uitvoeringsorganen van de overheid valt regelmatig de klacht of verzuchting 'Het lijkt wel Kafka'. Situaties als die van burgers bij de kinderopvangtoeslagaffaire heten al snel 'kafkaesk' of 'kafkaiaans'. Er zijn maar heel weinig literatoren die een eeuw na hun leven nog altijd een begrip zijn. Helemaal zeldzaam is dat hun naam een wereldwijd begrepen duiding is voor een maatschappelijk en politiek verschijnsel dat iedereen kent of meent te kennen. PG Kroeger duikt daarom in de geschiedenis van de jong gestorven maar allerminst vergeten Praagse schrijver Franz Kafka.Hij leefde van 1883 tot 1924, vooral in de tijd van het Habsburgse keizerrijk van Franz Josef, en hoorde tot de kring van jonge joodse dichters en intellectuelen die toonaangevend waren in het culturele leven en de maatschappelijke discussies van die tijd. Zij behoorden in dubbel opzicht tot een minderheid in de hoofdstad van Bohemen: én joods én Duits sprekend. Daarmee behoorden zij zowel tot de maatschappelijke elite als tot de maatschappelijke marge. Het leven en werk van Kafka heeft veel verbindingen met de eigenaardigheden en karakteristieken van complexe en soms mysterieuze organisaties. Als jong en briljant jurist was hij daar zelf bovendien in vele opzichten deelgenoot van. Zijn werk bij de Koninklijke Arbeidsongevallenverzekering bracht hem in fabrieken, mijnen en steengroeven en bij soms verschrikkelijke toestanden waarin met de gezondheid van arbeiders en kinderen gesold werd. Die ervaringen kwamen regelmatig in verhalen en nachtmerrieachtige scènes in zijn romans en novellen terug. PG Kroeger schetst hoe dat literaire werk ontstond en hoe dit zo'n 20 jaar na Kafka's dood in hoog tempo de wereld veroverde. En vooral ook waarom dat was. Het oeuvre van Kafka is wellicht niet zo heel groot, maar zijn schrijverstalent leek wel bijna onbegrensd. Er is veel meer dan ijzingwekkende romans als 'Der Prozess' en novelles als 'In der Strafkolonie'.Zijn brieven aan geliefden zijn weergaloos, zijn aforismen en bijna epigram-achtige verhaaltjes virtuoos. Zijn langere verhalen zijn veelzijdig, soms oerkomisch, soms afschrikwekkend, vaak mysterieus en bijna mystiek. Kafka kon het allemaal.En er is veel aan hem dat maar weinigen weten of beseffen. Kafka was een serieuze sportman, was uitermate geboeid door de nieuwste technologieën, een filmfanaat, liefhebber van volkstoneel in het jiddisch, en in het jaar dat hij stierf aan tuberculose heel gelukkig in de liefde.Dat neemt niet weg, dat in zijn literair werk heel veel steekt dat ongekend actueel blijft. Niet in het minst voor de politiek en samenleving van de 21e eeuw. Van de macht van Google en de oligarchen tot de ontmenselijking van systemen en regels, van de integratie van minderheden tot de vervolging door tirannen, van mensenrechten tot respect in burgerschap, het zijn allemaal thema's waar Kafka - soms schijnbaar achteloos - zowel heel diep als heel breed over durfde te schrijven.***Tijdlijn aflevering 7000:00:00 – Intro met quotes van Renske Leijten, Steven van Weyenberg, Carla Dik-Faber, Paul van Meenen, Raymond Knops, Paul Smeulders, Tamara van Ark, Agnes Mulder, Eric Wiebes (en later in deze aflevering ook nog Raymond de Roon en Lodewijk Asscher)00:05:06 – Deel 1 met PG Kroeger00:33:18 – Deel 2 met PG Kroeger01:00:48 – Uitro01:02:55 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 69Op 12 december 2019 bepalen de Britse kiezers de nieuwe samenstelling van 'the Mother of Parliaments', zoals zij dat zelf graag noemen. De zeden, excentriciteiten, stijl en historie van de Britse politieke cultuur fascineren velen al eeuwenlang. PG Kroeger vertelt over enkele aspecten en eigenaardigheden en ontmythologiseert er tegelijkertijd ook een paar.Zo blijkt dat de eeuwenoude vergaderzalen en kantoren van Westminster Palace, met statige trappenhuizen en de nauwe bankjes van de Commons en chique aankleding van de Lords alles behalve oud en historisch zijn. Ze zijn het werk van een architect in de jaren tussen 1834 en 1852, wiens naam overigens niet genoemd mocht worden als bouwmeester. Sterker nog, het Lagerhuis is herbouwd in die stijl van rond 1840 nadat het door brandbommen van de Luftwaffe was verwoest in mei 1941.Die bijzondere politieke cultuur van de Britten is in belangrijke mate bepaald door een Nederlander, koning William III. Met hem begon een apart soort 'constitutionele monarchie' die tot de dag van vandaag het fundament vormt van de democratie in het Verenigd Koninkrijk. Dat neemt niet weg, dat in de eeuwen sindsdien ingrijpende veranderingen, conflicten en opmerkelijke leiders hun stempel op het land en Empire hebben gezet.Zo vertelt PG over het kiesdistrict Old Sarum waar geen mensen woonden, maar wel twee Kamerleden gekozen werden. En de industriestad Manchester die geen enkele afgevaardigde kende. Die situatie in de 18e eeuw was niet houdbaar en leidde uiteindelijk tot The Great Reform Act van 1832. Ook groeide na 1783 en 'the madness of King George' de traditie van sterke prime ministers die feitelijk de nationale leider werden. PG stipt enkele van deze soms uitzonderlijke persoonlijkheden aan, zoals de 24-jarige premier William Pitt the Younger, de briljante literator Benjamin Disraeli, voor wie zelfs Bismarck groot respect had, en natuurlijk Margaret Thatcher. Het net verschenen laatste, derde deel van haar geautoriseerde biografie geeft verrassende inkijkjes in hoe zij het premierschap nieuwe lading en beeldvorming gaf, met dank aan de live tv-uitzending van haar wekelijkse vragenuur. Wereldwijd werd 'the Iron Lady' daardoor ineens een mediaster. "No, monsieur Delors. No! No!"PG Kroeger over de diepe wortels van de eigenzinnige Britse democratie, de kunst van het debatteren en de retorica. Van de galg van John Wilkes tot de zwemmende ratten van Winston Churchill. God Save The Queen!***Verder luisterenAfl. 32 - Churchill en Europa: biografen Andrew Roberts en Felix Klos https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/72fbfe90-463b-4d38-bb87-fd0f25d8116dAfl. 30 - PG: Baudet, Delors en Thatcher https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/069c4a5c-c7eb-4d7a-bc8c-18dc8192d1a0Afl. 08 - Pim Waldeck over 'die gekke Britten' - Paul Rem over The Queen https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/4e522185-a710-48f9-8f14-0bc8028ad205Afl. 03 - Peter Wilson over Brexit https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/564eec19-014d-4a20-b620-34f7658dd6fc***Tijdlijn aflevering 6900:00:00 – Intro00:01:48 – Britse verkiezingen (deel 1)01:28:45 – Britse verkiezingen (deel 2)02:04:09 – Uitro02:04:50 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 68Jaap Jansen praat met:Pieter Klein (RTL Nieuws)Jan Kleinnijenhuis (Trouw)Jurgen de Vries (Bond voor Belastingbetalers)***‘Poeier ze zoveel mogelijk af.’ Dat was de instructie voor de Belastingdienst die Jan Kleinnijenhuis van dagblad Trouw ruim een jaar geleden in handen kreeg. Alles was erop gericht gedupeerden in de kindertoeslagaffaire geen gelijk te laten krijgen. Voor de rechtbank bleek de dienst allerlei stukken achter te houden. ‘Je gaat ervan uit dat de Belastingdienst eerlijk handelt en niet bewust de burger in een nadelige positie brengt’, zegt Kleinnijenhuis.In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen doen hij en Pieter Klein (RTL Nieuws) haarfijn uit de doeken hoe ze steeds scherper in het vizier kregen dat de Belastingdienst fout handelde.Het verhaal van twee onderzoeksjournalisten.‘Die mensen hebben jarenlang moeten procederen. Ze zijn gewoon verneukt door de Belastingdienst. Ook als het gaat om bewijsmateriaal, tot aan de Raad van State toe’, zegt Pieter Klein. ‘De Staat loog in procedures tegen burgers. Veel gekker kun je het niet hebben.’De zaak heette CAF, maar het was Kafka, zeggen de twee.Volgens het op 15 november verschenen rapport-Donner handelde de Belastingdienst ‘institutioneel vooringenomen’. Dat klinkt stevig, maar Klein noemt het een politiek rapport, waarin de verantwoordelijkheid zo abstract wordt geformuleerd, dat niemand meer echt verantwoordelijk is.Jurgen de Vries van de Bond voor Belastingbetalers meent dat deze affaire laat zien dat het met de rechten van de burger als belastingbetaler of toeslagontvanger beroerd gesteld is. In Nederland wordt bijna net zo vaak tegen de Belastingdienst geprocedeerd als in de hele Verenigde Staten bij elkaar, vertelt hij. ‘Het systeem is hier zó slecht ingericht, dat mensen geen andere weg meer zien dan te gaan procederen.’Deze week debatteert de Tweede Kamer over de kwestie.De Vries vraagt zich af of het wel zin heeft om staatssecretaris Menno Snel hierover weg te sturen: ‘Dan verlies je weer een jaar of meer, daar hebben de gedupeerde ouders niets aan. Snel kan beter een gedelegeerd bestuurder benoemen. Dat heeft minister Wim Deetman van Onderwijs destijds ook gedaan bij de studiefinanciering (wat nu DUO is). Die gedelegeerd bestuurder kreeg verregaande bevoegdheden om te zorgen dat de rotzooi werd opgeruimd.’ Die zaak was vergelijkbaar omdat er veel mensen bij betrokken waren in snel wisselende omstandigheden: studenten verhuizen vaak en hebben wisselende inkomsten. De bestuurder, Roel in ’t Veld, bedacht toen de OV-studentenkaart om van de overmaat aan bureaucratie af te zijn. ‘Mijn advies is dus: geef de staatssecretaris het mandaat om zo’n gedelegeerd bestuurder te benoemen en schoon schip te maken’, zegt de Vries.Hij heeft nog een idee. Belastingplichtigen hebben in Nederland relatief weinig rechten. ‘In de VS heb je de taxpayer advocate. Die heeft de plicht om burgers in de knel daadwerkelijk rechtshulp te bieden. Dat zou je in Nederland ook moeten hebben. We hebben een minister van rechtsbescherming, Sander Dekker. Die zou dit moeten regelen.’Volgens Pieter Klein moet in de toeslagen-affaire worden onderzocht of betrokken ambtenaren strafrechtelijk aansprakelijk gesteld kunnen worden. Vanuit de Tweede-Kamercommissie Financiën is die vraag al gesteld . ‘En er ligt al een aangifte van een advocaat’, weet hij. ‘Die ambtenaren zijn jarenlang nalatig geweest om onrecht te herstellen.’Kleinnijenhuis: ‘Je kunt je echt niet voorstellen hoever de dienst is gegaan om over de rug van de burgers zijn eigen falen te verbloemen.’Klein: ‘Veel ambtenaren hebben hart voor de publieke zaak. Er zijn een paar topambtenaren die een stuitende rol hebben gespeeld en de politiek verzuimde jarenlang in te grijpen.’***Tijdlijn aflevering 6800:00:00 – Intro00:01:33 – Deel 100:26:00 – Deel 201:07:26 – Uitro01:07:52 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 67Het was een ongekend moment. Middenin een tv-debat was nota bene Mark Rutte de draad van zijn verhaal kwijt. Licht panisch riep hij: ‘Caroliene!’ De VVD-aanvoerder onthulde daarmee het geheim van Den Haag. De rechterhanden van de macht. De ‘assistenten’, ‘p.a.’s’, fractiemedewerkers en wat vroeger ook wel ‘BIK-krachten’ of ‘bikkers’ werd genoemd. Wie zijn die onmisbare en vaak onzichtbare vrouwen en mannen, de Carolienes, Barten, Jitskes en Dirken zonder wie geen kabinet, Kamerfractie en Brusselse burelen hun werk goed kunnen doen? Jaap Jansen duikt met PG Kroeger in de geschiedenis van deze vaak verrassende persoonlijkheden en hun carrières.Ze doen heel veel werk in grote stilte. Wil je assistent zijn van een toppoliticus, fractie of bestuurder, dan kun je maar beter geen ‘9 tot 5’-mentaliteit bezitten. Je moet een stevig, doelgericht karakter hebben dat bijna alles en liefst tegelijk kan. En je moet het eigen ego met humor en sereniteit in de perken houden. Dat verhindert overigens niet dat de heel goede onder die veelal jonge mensen ver kunnen komen. In de politiek zelf, maar ook in de wereld van de polder, de denktanks, de wetenschap, ‘Brussel’, media en bestuur. Zo vertelt PG over de opmerkelijke start van de loopbaan van Christine Lagarde in het Congres in Washington of die van de latere premier Piet de Jong als milde, maar zeer krachtige ‘nee-zegger’ bij Koningin Juliana.De Carolienes zijn vaak vrouwen, misschien juist omdat de politiek nog altijd een mannenwereld is. Zij hebben vaak wat afstand tegenover het ‘haantjesgedoe’ en meer het lange termijn perspectief op het oog. Voor een politicus is zo iemand als ‘alter ego’ en ‘critical friend’ in je naaste omgeving buitengewoon belangrijk. En daarmee zijn zulke jonge mensen onmisbare factoren voor het effectief en serieus functioneren van de democratie in Nederland en Europa.PG looft D66-fractieleider Rob Jetten die de moed opbracht te regelen, dat elk Kamerlid een extra medewerker erbij kan gaan inhuren. Dat kan ervoor zorgen, dat de Kamer steviger en diepgravender weerwerk kan leveren ten opzichte van de gebalde informatiemacht en het bestuurlijk gewicht van de ministeries. En dat geeft een grotere groep talentvolle ‘Carolines’ de mogelijkheden zich in te zetten voor het algemeen belang. De democratie wordt daar sterker en boeiender door.Met behulp van een echt ‘collectors item’ uit de Haagse politiek – het zogeheten ‘Smoelenboek’ van fractiemedewerkers uit 1995 – speuren Jaap Jansen en PG naar de toen onbekende, dienstbare jongeren die voor de huidige politiek grote namen en soms zelfs iconisch geworden zijn. Een smalle jongen met brilletje die ‘omgevingsbeleid’ ondersteunde bij de PvdA, werd later de chef van de Eurozone en publiceerde veel vertaalde memoires daarover. Een onderwijsassistent met veel krullen bij een verdwenen christelijke fractie is nu partijleider in de coalitie-Rutte III. Een liberaal meisje met grote oorbellen wordt nu vaak getipt als eerste vrouw als premier. Ook laten zij zien hoe twee buiten ‘het wereldje’ weinig bekende vrouwen met zo’n verleden als scherpzinnig en stevig assistent zeer recent op sleutelposten kwamen in Europa en daar gelden als echte zwaargewichten.En de huidige Carolienes? Zij zijn zoals het hoort bijna onzichtbaar. ‘Wethouder Hekking gedrag’ ontberen ze. PG Kroeger zet niettemin het spotlight op de meest invloedrijke onder hen. Een vrouw die het vak leerde van een van de meest veeleisende en creatieve kanonnen in de Kamer en die die kennis en ervaring nu inzet voor de schatkistbewaarder van het land. En een man die vanuit een kleine parlementsdelegatie in Brussel de onmisbare rechterhand werd van de leider van de machtigste partij in Europa.Uit de geschiedenis haalt PG nog wat namen naar boven waarvan de faam niet vergeten mag worden. Die assistente van François Mitterrand die de eerste vrouwelijke premier werd in Parijs. De stille werker achter de schermen die vele decennia het CDA ondersteunde, fascinerende memoires schreef en in 2010 met grote pijn uit de partij stapte vanwege de gedoogcoalitie Rutte I. En de PvdA-intellectueel die het kabinet Den Uyl ondersteunde en Wim Kok de speech over het ‘afschudden van de ideologische veren’ leverde waaraan die partij liever niet meer herinnerd wordt. De Carolienes schrijven geschiedenis, ook als niemand oplet.***Deze aflevering van Betrouwbare Bronnen wordt mede mogelijk gemaakt door GRIP, het boek van Rick Pastoor over slimmer werken***Tijdlijn aflevering 6700:00:00 – Intro met Rob Jetten00:04:34 – Deel 100:29:14 – Deel 201:04:17 – Advertentie GRIP, gevolgd door deel 301:14:45 – Deel 401:38:34 – Uitro 01:39:07 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 66 Carola Schouten is een van de bewindslieden van Rutte III die het op dit moment extra moeilijk hebben. Stikstofcrisis, boze boeren op het Malieveld en op de snelwegen, coalitiepartners die huiveren bij drastische maatregelen. Jaap Jansen praat met de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. "Ik ben geen heilige."Voor Schouten hoeft Nederland niet per se de tweede landbouwexporteur van de wereld te blijven, zegt ze. “Het is een resultaat van de manier waarop we onze landbouw georganiseerd hebben, maar niet een doel wat we nou per se bovenaan het lijstje moeten hebben. Want tegen welke prijs produceren we dan? Steeds meer boeren voelen zich gedwongen om in grotere aantallen te produceren. Misschien ook als ze dat zelf helemaal niet willen. Terwijl ze er echt geen hoog inkomen aan ontlenen. Dan is de vraag: we produceren wel veel, maar waar slaat die winst dan neer? En hoe hou je het als boer vol? Als het enige adagium dan is: het moet nog goedkoper tegen nog lagere kosten – daar zit gewoon een grens aan.”Een CDA-rapport waarin bepleit wordt, Nederland niet langer de tweede landbouwexporteur te laten zijn, zorgde enkele weken geleden voor grote onrust in die partij. Schouten omarmt het rapport: “Toen ik het las, herkende ik veel.”Schouten neemt D66 Tweede-Kamerlid Tjeerd de Groot kwalijk dat hij stelde dat de veestapel in Nederland gehalveerd moet worden. Wat Schouten betreft had hij beter kunnen zeggen: de stikstofuitstoot moet gehalveerd worden. Inmiddels is ze in gesprek met de boeren die onlangs twee keer het Malieveld bezet hebben. “Ze willen bijna drie miljard euro om de uitstoot te verlagen. Toen ik dat hoorde moest ik wel lachen, want mijn begroting is ongeveer één miljard euro.”Onlangs kondigde het kabinet aan, met de Europese Commissie te gaan overleggen of sommige kleine beschermde Natura 2000-gebieden kunnen worden geschrapt om het natuurlandschap overzichtelijker te maken. Schouten beseft dat Brussel alleen zal instemmen met een andere indeling als de natuur in Nederland erop vooruitgaat. Daarom wil ze een oud idee nieuw leven inblazen. ‘Als blijkt dat het voor dieren en planten beter is om alle natuurgebieden in Nederland met elkaar te verbinden, dan is dat een interessante optie. Het gaat om het instandhouden van soorten.” Het plan is ooit wegbezuinigd door een van haar voorgangers op Landbouw, CDA’er Henk Bleker.“We willen de natuur die we hebben echt op een hoger plan brengen. We gaan geen natuurgebieden verminderen. Door gebieden anders in te delen, kunnen we een meer robuuste natuur krijgen. Da’s best een klus, je moet van goeden huize komen om dit allemaal te onderbouwen. We praten er nu over met de provincies.”Schouten weet nog niet of ze zich wil kandideren voor het lijsttrekkerschap van haar partij. “De ChristenUnie heeft een goede lijsttrekker: Gert-Jan Segers.” Die zei vorige week in ‘1 op 1’ op NPO Radio 1 dat hij er nog niet uit is. Segers noemde het ‘een groot vraagteken’. Schouten: “Ik ben nu vicepremier en minister. Dat is meer dan een dagtaak. Ik ben echt nog niet bezig met de vraag wat ik hierna allemaal ga doen. Het zijn grote vragen met grote consequenties voor jezelf en voor mensen in je omgeving. Het is altijd een groot vraagteken, waarbij er op een bepaald moment een keer een punt moet komen.”***Tijdlijn aflevering 6600:00:00 – Intro00:01:33 – Carola Schouten (deel 1)00:28:38 – Carola Schouten (deel 2)01:01:18 – Uitro01:01:58 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 65Vroeger, ja toen was alles beter. Zwarte Piet mocht nog kroeshaar hebben, boeren molken hun koeien op klompen, de kostwinner kon een huisgezin onderhouden, onze koloniën kenden hun plaats en waren dankbaar voor de beschaving die wij brachten. Ach ja, vroeger... In de actuele politiek en maatschappelijke en culturele discussies is nostalgie - een hunkering naar verondersteld eenvoudiger en duidelijker tijden een krachtig levensgevoel. De SP wil het ziekenfonds terug, de Rotterdamse PVV wil alle Turken 'terug naar de zandbak', Thierry Baudet maakt filmpjes over zeehelden en Xi Jin Ping wil de nieuwe Mao zijn.Waar komt deze hang naar zo'n verleden vandaan? Is dit typisch voor nu - een tijdperk van gele hesjes, blokkeerfriezen en racisme in het voetbalstadion?Pieter Gerrit Kroeger vertelt het verhaal van een van de oudste, meest klassieke politieke thema's: nostalgie als strategie. Deze is letterlijk zo oud als de weg naar Rome, zo blijkt. Zelfs Annie Schreijers verheerlijking van de sobere, nijvere boer als voorbeeld van maatschappelijke en politieke zuiverheid en daadkracht komt uit de antieke wereld van Hellas en Rome.Een Gouden Eeuw van heroïek en vrije geesten? De Grieken verheerlijkten die al. Een gedurige neergang naar een steeds minder goed bewind en uiteindelijk de ondergang als een reus op lemen voeten? De profeet Daniël voorzag dat al in Babylon als joodse balling. Een herstel van oude, zuivere waarden, zeden en kunst en een verwerping van de verwildering en corruptie van het heden? Het was precies wat de Reformatie van Luther, Zwingli en Calvijn bepleitte en wat de geest van de Renaissance bepaalde.Met een reeks oude en moderne voorbeelden laat PG Kroeger zien hoe herkenbaar en allerminst origineel het benutten van politieke nostalgie als wapen en program is. Het schilderij in het kantoor van Poetin bewijst het, maar ook de postume bewondering in de Verenigde Staten voor JFK en Reagan. Ook de haat van het Duitse AfD tegen de nationale 'Erinnerungskultur' past in dit patroon, evenals de herbegrafenis van dictator Franco in Spanje.Is nostalgie in de politiek gevaarlijk? Lang niet altijd! Laat PvdA'ers hun rode hart warm laten kloppen als ze denken aan Ome Joop en Vadertje Drees. Laat D66 zijn denktank vernoemen naar Hans van Mierlo. Laat de Finnen en de Esten hun jaarlijkse zangfestijn vieren. En laat elk land zijn eigen cultuur van bezinning en herinnering koesteren, verversen en overdragen. 4 en 5 mei doen wij nu anders dan 50 jaar geleden. 8 mei 1985 was in Duitsland dankzij president Von Weiszäcker een fundamenteel keerpunt in de bezinning op het verleden.Het wordt linke soep als nostalgie een wapen wordt, als het politieke macht moet helpen uitoefenen over hoe een samenleving naar zichzelf kijkt. Als onware beelden en gedachten worden benut voor overheersing. Juist omdat dit al zoveel eeuwen een krachtig motief van machthebbers blijkt te zijn. PG analyseert een serie actuele voorbeelden van dit historische patroon. Het bewieroken van 'onze boeren' om geen discussie toe te laten over de toekomst van de economie en de leefbaarheid van rurale streken, bijvoorbeeld. Of het imiteren van gedrag en stijl van autocraten uit de 19e eeuw. Ook het vertellen van kletskoek over 'onze helden van de Gouden Eeuw' of 'onze tradities' die helemaal niet bestaan.Wat hebben zulke zeer verschillende claims op een exemplarisch verleden gemeen? Verrassend veel, of het nu Mao is bij Xi of de trekkers bij Annie Schreijer. Een reeks actuele voorbeelden komt voorbij hoe het verleden als echo doorklinkt in de politiek van nu. Soms vermakelijk, soms hilarisch en af en toe aangrijpend. Dat blijkt uit de iconische toespraak van de meest wijze president van Duitsland na 1949, als uit de zingende demonstranten in Libanon in 2019. Zij vonden woorden voor hun eensgezindheid tegen polarisatie in het Weimar van de 18e eeuw en een vertolking daarvan in het Wenen van 1800. Opnieuw blijkt het werk van de cultuurdragers van die generatie voor onze tijd ongekend actueel en relevant.***Eerdere BB-afleveringen die je hierbij kunt beluisterenAfl. 58 - PG Kroeger over 70 jaar China, de Volksrepubliek van Mao, Deng en Xi https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/16914bf4-3e63-42a8-a1ff-b561d1c31216Afl. 31 - PG Kroeger: populisten tot mislukken gedoemd https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/c8f4c90e-6673-4d97-a3e4-69670dc0de35Afl. 21 - PG Kroeger over Poetins rolmodel Tsaar Nicolaas I https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/ac77ecd8-fc61-4312-8ef4-a96a9870986fAfl. 13 - PG Kroeger over liberalen, volkscultuur en Stalin https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/42619ca0-539e-4162-857f-7fed9cda71d2Verder kijkenRede bondspresident Richard von Weiszäcker, 8 mei 1985 https://www.tagesschau.de/multimedia/video/video-378259.html***Tijdlijn van aflevering 6500:00:00 - Intro00:01:15 - deel 100:30:07 - deel 201:33:22 - Uitro01:34:24 - EindeSee omnyst

Betrouwbare Bronnen aflevering 64 Zijn ene grootvader was touwslager, de andere rietsnijder. Wim Kok, hun kleinzoon, werd aanvoerder van de vakbeweging in roerige tijden van conflict, diepe crisis en werkloosheid. En later zelfs minister-president. De gloednieuwe biografie van Kok van de hand van voormalig topambtenaar en ambassadeur in Berlijn Marnix Krop schetst een leven en een man die zich - zoals de ondertitel treffend schetst 'op eigen kracht' een prominente rol in samenleving en politiek verwierf.Wim Kok was zonder twijfel een product van de volksverheffing die het Nederland van de verzuiling zo kenmerkte. Hij las alles en was een klassieke stapelaar: van de MULO naar de HBS en toen naar de tweejarige economieopleiding van Nijenrode. Daar leerde hij vier talen. Voor een jongen van zijn herkomst en generatie een uitzondering.In het gesprek van Jaap Jansen en PG Kroeger met Marnix Krop komen onverwachte en onbekende aspecten van het leven van Kok en van zijn sleutelrol in de samenleving aan de orde. Zo was zijn eerste chef een belangrijk man in de opbouw van het Europees sociaal beleid en raakte Kok zo al jong bekend met de heel eigen wereld van de Brusselse overlegcircuits.Uit het boek blijkt dat Kok een gecompliceerd mens was, ook voor zichzelf en zijn omgeving. Zijn bijna altijd besliste opstelling naar buiten verborg een man die achter e schermen zeer aarzelend was; onzeker over veel en geneigd tot beheersing van alle factoren voordat hij tot een besluit kwam. En een man die slechts aan weinig mensen iets van zijn binnenkant liet zien, waarin hij naast nurks en directief ook hartelijk en charmant kon zijn. Veel van zijn politieke collega's waren daarom vaak erg kritisch over Kok, hoewel de bewondering voor zijn werk het meestal wel won.In het gesprek komen drie sleutelmomenten naar voren waarin Kok na lang aarzelen gedwongen werd geheel alleen en zonder 'draagvlak' te hebben kunnen regelen zijn nek ver uit te steken. Elk van die momenten had grote gevolgen en politieke impact. Het gaat om het Akkoord van Wassenaar in 1982, de WAO-crisis in de PvdA (en het kabinet Lubbers III) in 1991 en de kabinetsformatie van 1994. Krop vertelt over elk van deze drie wendingen in de politiek onbekende en soms adembenemende gebeurtenissen. Daaruit blijkt onder meer dat Rita Kok met afstand haar mans belangrijkste adviseur en strateeg was.Van veel politici komen vanuit het werk en leven van Kok opmerkelijke portretten naar voren. In het bijzonder van Joop den Uyl die hij hoog had zitten, maar wiens leiderschap van de PvdA en de nooit eindigende behoefte de baas te willen blijven, moest hij met lede ogen ondergaan. Ook Ruud Lubbers komt in beeld, de bijna griezelig creatieve leider die hij om die reden nooit echt vertrouwde. Bijzonder is ook de rol van werkgeversvoorman en oud-Onderwijsminister uit het CDA Chris van Veen.Het boek eindigt op zo'n sleutelmoment: het aantreden van Kok als premier. Een ironisch gegeven. Hij had immers bij de verkiezingen van 1994 enorm verloren en kreeg nu een coalitie onder zich die hij zelf helemaal niet gewild had, 'Paars'. En zo werd de vakbondsjongen uit de zuil van de Rode Familie aanvoerder van een doorbraak-kabinet waarin de verzuilde politiek een einde vond. De biografie van Marnix Krop is een rijk boek dat nu al doet verlangen naar het tweede deel over Koks paarse jaren en de ondergang daarvan in 2002.***LeesvoerMarnix Krop - Wim Kok, voor zijn mensen, Een leven op eigen kracht, 1938 - 1994 (Prometheus)Verder luisterenLeonard Ornstein - De Wim Kok Tapes https://iisg.amsterdam/nl/collecties/verken/projecten/de-wim-kok-tapes***Eerdere afleveringen van Betrouwbare Bronnen die hierop aansluitenAfl. 9 - Special: leven en werk van Wim Kok. Met Jeltje van Nieuwenhoven, Joop van den Berg, Gijs van Dijk en PG Kroeger https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/532b37c1-73a9-4f6b-9abc-4cc411bb4722Afl. 17 - PG Kroeger looft het poldermodel https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/9052a9fc-235a-493c-aa5f-104e61d25dddAfl. 34 - Lodewijk Asscher over zijn PvdA https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/2e71b88f-0513-4c5b-8726-3a231d47d6a7***Tijdlijn aflevering 6400:00:00 - Intro00:01:38 - deel 1 gesprek met Marnix Krop01:33:02 - deel 2 gesprek met Marnix Krop02:05:05 - Uitro02:05:50 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 63Binnen de EU is geen lidstaat zo omstreden. De regering is intern oppermachtig, autoritair van toon en aanpak, Europees vaak onmogelijk maar tegelijk behendig brutaal. Rechtstaat en buitenlands beleid leiden tot grote zorgen en irritatie. Tegelijk was dit land, Hongarije, de dapperste pionier bij de ontmanteling van het Sovjet imperium en snakte het naar een eigen rol in Europa.In deze editie van Betrouwbare Bronnen spreken Jaap Jansen en PG Kroeger met het geheime wapen van premier Viktor Orbán, minister Judit Varga. Zij was adviseur in het Europees Parlement, werd als jonge dertiger zijn rechterhand als staatssecretaris Europese Zaken en in juli 2019 minister van Justitie en Europese Zaken. Varga staat dus in het oog van de orkaan.Zij bezocht ons land voor gesprekken met haar collega's Grapperhaus en Blok en een aantal internationale instituten in Den Haag. In Betrouwbare Bronnen laat zij zich kennen als een vrouw met een brede visie, die met vuur en humor opkomt voor de politiek van haar land en premier. Maar minstens zo opvallend is hoe behendig zij er steeds alert op is nooit door te draven en steeds de scherpe kantjes bij te vijlen.Dan blijkt dat zij als jurist de discussies over haar land en zijn ontwikkeling sterk vanuit de historische rol en kenmerken wil bezien. Hongarije is door geopolitieke ligging en eigen cultuur bepaald en kijkt hierbij eerder naar vroeger dan vooruit. Ze wil 'moderniseren vanuit een blik op het verleden'.Judit Varga windt er geen doekjes om, dat de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, moet oppassen. Haar voornemen tot een permanent proces van monitoring van de nationale rechtstaten vanuit Brussel is wat haar betreft vragen om groot gedoe. Het begrotingssemester (centrale controle op begrotingen van de lidstaten) mag niet worden opgevolgd door een juridisch semester.Ook de Europese partij van christendemocraten waarin haar Fidesz partij meedoet, moeten op hun tellen passen. Varga wijst erop dat hun interne kritiek op de Hongaarse broeders niet al te nederig zal worden geslikt. Integendeel. Maar ook dan legt zij weer uit dat beleidsplannen en politieke aanvallen van Orbán vaak verkeerd begrepen worden. Wordt de paprikasoep niet zo heet gegeten als ze is opgediend?Alle reden dus om voor en na dit gesprek die historische en politieke finesses uit te pluizen. Zo wordt deze editie van de podcast zowel een uitermate actueel politiek gesprek als speciale editie van de historische verhalen van PG: een Europees verhaal over hoe de 'Mauerfall' tot vandaag diep doorwerkt. En een signaal hoeveel wij Europeanen nog van elkaar kunnen en moeten leren.***Eerdere afleveringen van Betrouwbare Bronnen die hierop aansluitenAfl. 46: - PG en de zomer van 1989 https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/103c5869-813f-461b-8da3-0e298fd87493Afl. 38 - PG: Oostenrijk als brug naar Rusland https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/29723a6e-6ec4-49ce-9354-07fdc118b9cbAfl. 24: Spitzenkandidat Manfred Weber https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/796c8734-7866-4295-b672-335e345da39eAfl. 19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/857f1bf5-899c-430b-aef1-e4bdb01e6e01***Tijdlijn BB afl. 6300:00:00 - Inleiding: Jaap en PG over Hongarije en de EU00:25:09 - Judit Varga00:43:45 - Jaap en PG duiden het gesprek01:04:23 - Uitro01:05:28 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 62Op 6 november bestond de radio in Nederland precies honderd jaar. De allereerste uitzending, een 'soirée musicale', vond plaats vanuit het woonhuis van ir. Hanso Idzerda, om de hoek bij Het Kurhaus in Den Haag. Reden om in Het Kurhaus de hele dag live uit te zenden met radio-amateurs, Omroep West, 192 Radio en - vanuit een heuse, gerestaureerde studio die nog gebruikt is door de Nederlandse Radio Unie (de latere NOS) een aantal thema-programma's die werden uitgezonden op lokale radiostations.Een van de thema's was: politieke radioverslaggeving.Vanuit de verzuiling, toen omroepen gebonden waren aan politieke stromingen, emancipeerde ook de parlementaire journalistiek zich. Hoe ging dat proces? En wat is de rol van Perscentrum Nieuwspoort? Van de val van CDA-fractieleider Willem Aantjes via de primeur van de renovatie van het Binnenhof naar het plotselinge vertrek van minister Halbe Zijlstra.Jaap Jansen (werkte onder meer als verslaggever voor BNR Nieuwsradio en heeft daar nu een column) praat met Hans Prakke (inmiddels gepensioneerd, vanaf 1977 actief op het Binnenhof, onder meer voor AVRO's Radiojournaal, het NOS Journaal en Met het Oog op Morgen en later als voorlichter bij de PvdA en de SER) en Wilco Boom (verslaggever bij het NOS Radio 1 Journaal, Nieuws en Co en Met het Oog op Morgen).Hans Prakke stond aan de wieg van de intensieve samenwerking tussen de radio-actualiteitenrubrieken toen de verzuiling vrijwel voorbij was. Wilco Boom: 'De laatste jaren zie je dat de omroepverenigingen op NPO Radio 1 weer wat actualiteitenzendtijd willen terugpakken van de NOS. Ze vinden het toch eigenlijk wel jammer dat dit voor een belangrijk deel naar het Radio 1 Journaal en Nieuws en Co is gegaan. Ze willen het eigenlijk liever zelf doen omdat ze zich daarmee kunnen profileren.' Volgens Hans Prakke is de omgang van de politiek met de omroep 'werkelijk het grootste schandaal wat je maar kan bedenken': 'Het beleid is 80.000 keer gewijzigd: jullie moeten je profileren – nee, jullie moeten samenwerken! Je wordt er helemaal tureluurs van!'Prakke heeft grote bewondering voor Rutte, maar hij mist in de politiek van nu de moed van Lubbers en Kok: 'Bij het boerenprotest zou de politiek moeten zeggen: jongens, jullie hebben boter op het hoofd. Weet je wel, van die boterberg!'Wilco Boom: 'Het is voor politieke partijen wel moeilijker geworden om die moed te laten zien. Hele grote partijen, zoals vroeger de PvdA en het CDA, zijn er niet meer. En kiezers veranderen per week van voorkeur.'***Techniek: Bart Brink en Niels Zack. Met dank aan Willem Nijeboer en Wim van de Water.Deze aflevering van Betrouwbare Bronnen is live uitgezonden vanuit Het Kurhaus op Extra AM (Amsterdam), Hollands Palet (Den Haag), Den Haag FM, Radio Emmeloord, Groeistad Radio (Wassenaar), Haaglanden Radio, Wereldstad Radio (Rotterdam), Fidelio Radio (Driebergen Rijsenburg) en Wijkradio Helvoirt.***Tijdlijn Betrouwbare Bronnen afl. 6200:00:00 - Deel 100:33:29 - Deel 200:58:23 - Deel 301:10:00 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 61Jaap Jansen praat met Pieter Gerrit KroegerZe noemden hem 'de Antifascistische Beschuttingswal'. Alleen een bureaucratische dictatuur kan daar op komen. Op 9 november 1989 'viel de Muur'. In zijn historische verhaal vertelt PG over die avond en nacht en de nog in de weken daarvoor onvoorstelbaar geachte dagen die daarop volgden.Dankzij drie nieuwe bronnen is veel van wat PG vertelt nieuw materiaal. Er is net een buitengewoon onthullend boek verschenen over deze periode van de belangrijkste adviseur van president Bush sr. in die dagen, Condoleeza Rice. Zij benut hierin niet alleen haar eigen kennis en belevenissen, maar ook geheime documenten en eerder gesloten archieven, zoals de dagboeken van haar collega-adviseur bij Gorbatsjov.Tweede nieuwe bron is het grote interview van Angela Merkel in Der Spiegel van 9 november 2019. Voor het eerst vertelt de altijd zo ingetogen Kanzlerin over haar leven en dromen in de DDR. Ook gaat zij indringend en voor haar doen soms bijna fel en emotioneel in op de gebeurtenissen sindsdien en het vele werk dat Duitsland nog heeft om echt verenigd te zijn. Ze gebruikt daarin ineens - wat zij bijna nooit doet - de woorden 'Uns Ostdeutschen'.Derde bron zijn de herinneringen van PG Kroeger zelf. Dankzij puur toeval belandde hij ineens in Berlijn, in het hart van de storm. Niet alleen sloeg hij zijn duim bijna tot moes, maar voerde gesprekken in West en Oost over de toen prangende vraag 'Und was nun jetzt?'LeesvoerCondoleezza Rice & Philip Zelikow - To Build a Better World. Choices to End the Cold War and Create a Global Commonwealth (2019)https://www.spiegel.de/international/europe/interview-with-angela-merkel-on-the-fall-of-the-berlin-wall-a-1295241.htmlEerdere afleveringen van Betrouwbare Bronnen over dit onderwerpAfl. 15: Hoe George H.W. Bush Ruud Lubbers op de vingers tikteAfl. 16: PG vertelt hoe Merkel haar afscheid voorbereidtAfl. 20: Peter Altmaier (Duitse minister van economie en Energie) over Nederland in Europa, Brexit en opvolging MerkelAfl. 42: Merkels vertrouweling Elmar Brok: 40 jaar Europese geschiedenisAfl. 53: PG en de viering van 40 jaar Deutsche Demokratische RepublikTijdlijn BB 6100:00:00 - Intro00:01:25 - PG (deel 1)00:38:34 - PG (deel 2)00:59:01 - PG (deel 3)01:30:11 - Uitro01:30:50 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 60D66 regeert in het kabinet Rutte III, maar D66-denkers Coen Brummer en Daniël Boomsma kijken alvast vooruit naar een volgende periode. Er moet dan 'een kabinet van sociale rechtvaardigheid' komen, net als in 1897, toen het liberale kabinet-Pierson aantrad.De maatschappelijke problemen anno 2019 zijn vergelijkbaar met die van toen, zeggen ze in deze aflevering van Betrouwbare Bronnen. Er is een nieuwe tweedeling tussen een kapitaalarm 'precariaat' en onzekere werkenden aan de ene kant, en een kapitaalkrachtige, gevestigde bovenlaag aan de andere kant. Ook moet opnieuw worden bedacht 'wat publiek en wat privaat is en vervolgens wie de zeggenschap heeft over dat publieke deel'.Volgens Brummer, directeur van de mr. Hans van Mierlo Stichting, het wetenschappelijk bureau van D66, heeft de hervormingsagenda van D66 in de paarse periode en later door de financiële crisis 'neoliberale trekjes' gekregen. De negatieve gevolgen daarvan moet de partij in de komende periode corrigeren.Brummer & Boomsma publiceerden afgelopen week 'De canon van het sociaal-liberalisme', 41 vensters op de ruim anderhalve eeuw lange geschiedenis van D66 en haar voorgangers. In Betrouwbare Bronnen praten ze erover met Jaap Jansen en historicus Pieter Gerrit Kroeger.Het is een interessant gesprek over de voortdurende spanning tussen VVD-liberalen en D66-liberalen. Van Thorbecke via Cort van der Linden, Aletta Jacobs, Gerrit Bolkestein, Hans van Mierlo, Jan Terlouw en Alexander Pechtold naar Rob Jetten. Ook komt de vaak wat naïeve omgang van D66 met de macht aan de orde. En wat is er gebeurd met de 'kroonjuwelen'?***LeesvoerCoen Brummer & Daniël Boomsma (red.) - De canon van het sociaal-liberalisme (Uitgeverij Boom, 2019)***Tijdlijn BB 6000:00:00 - Intro00:01:06 - De canon van het sociaal-liberalisme (deel 1)00:36:44 - De canon van het sociaal-liberalisme (deel 2)01:10:19 - Uitro01:11:19 - Einde***Eerdere afleveringen van Betrouwbare Bronnen over het sociaal-liberalismeAfl. 27 - Rob Jetten wil muren slopen https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/65595e06-8398-41d3-ba4a-38318beca665Afl. 13 - Minister Sigrid Kaag over hulp, handel en haar toekomst in D66 https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/42619ca0-539e-4162-857f-7fed9cda71d2Afl. 7 - Coen Brummer over de nieuwe koers van D66 https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/7dc34389-74f8-4ffa-827e-23ae2ca9c7a4Afl. 5 - PG over D66 als 'onderwijspartij' https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/77c8d0d8-7877-4b25-81f1-ef9873eb80f5Afl. 1 - D66 moet linkser, vindt oud-partijleider Jan Terlouw https://art19.com/shows/betrouwbare-bronnen/episodes/bfacf582-e085-4b46-975b-bb2cbcf839b4See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 59De wereld is onveiliger dan in de Koude Oorlog, zegt minister Ank Bijleveld van Defensie. Daarom moet Nederland fors meer investeren in de krijgsmacht. "We hebben het minste aantal mensen op missies ooit: 466 mensen. En we zijn niet in staat ons eigen grondgebied te verdedigen; ook niet met de Europese bondgenoten. Dat kunnen we alleen met de Amerikanen en de Britten. Terwijl het een Grondwettelijke taak is. Dat is heel raar. Vrijheid moet ons wat waard zijn, dus daar moeten we dan ook in investeren.De belofte om in 2024 twee procent van het bruto nationaal product aan defensie te besteden gaat Nederland niet halen, bevestigt Bijleveld in gesprek met Jaap Jansen. Nederland dreigt in de achterhoede van de NAVO te komen. Ze wil van premier Mark Rutte ‘boter bij de vis’.Rutte zei eerder dat hij de Amerikaanse president Donald Trump gelijk geeft dat Nederland meer geld moet gaan besteden aan defensie. In 2014 beloofden de NAVO-landen elkaar plechtig om in 2024 twee procent van hun bnp aan defensie te besteden. Nederland staat nu op 1,3 procent en dat zal in 2024 volgens de prognose van Defensie zelf niet méér zijn,Bijleveld: “Ik ben het eens met Trump en Rutte – maar nu nog boter bij de vis, zeg ik dan tegen de minister-president.” Bijleveld krijgt in het kabinet af en toe ‘nee’ te horen op haar vraag om meer geld. De Amerikanen waarschuwen dat ons land in de NAVO ver achterloopt.Bijleveld: “Hier heeft Trump een reëel punt. Als je in 2014 een afspraak maakt met regeringsleiders dat je daar in 2024 aan moet voldoen, dan is het niet goed dat wij dat niet doen. De begroting is 11 miljard euro, maar als we aan die twee procent bbp willen voldoen, dan moet er nog zes miljard bij. Dat is aan investeringen bijna een verdubbeling. Nou, daar zitten we nog lang niet aan. Wij moeten voor december onze cijfers voor de NAVO updaten. Dan zullen we zien dat Nederland aan de onderkant zit van de lijstjes. En wij zijn natuurlijk best een rijk land. We zijn zelfs gezakt. We zijn nu van de Europese lidstaten vierde van onderen.”Minister Bijleveld benadrukt dat de twee procent geen dogma is, maar gebaseerd op een dreigingsanalyse. De wereld is volgens haar zelfs onveiliger dan tijdens de Koude oorlog.“De minister-president heeft die NAVO-belofte getekend, dus we hebben het met z’n allen beloofd. Het is een richting die we zouden moeten halen.”Bijleveld gaat bij de premier extra aandringen op meer geld voordat ze samen naar Londen gaan voor de viering van 70 jaar NAVO. Daar komt de belofte opnieuw aan de orde.Een van de mogelijkheden om snel extra geld te regelen is het nieuwe investeringsfonds van de ministers Wopke Hoekstra (Financiën) en Eric Wiebes (Economische Zaken), waar tientallen miljarden in komen. “Kennis is een van de dingen in dat fonds. Defensie is een kennis-gestuurde organisatie, dus als ik een mogelijkheid zie, zal ik hem natuurlijk grijpen.”***Eerdere afleveringen van Betrouwbare Bronnen over defensieAfl. 11: Sybrand en Wiete Buma over hun voorvader, de soldaat Gerlacus BumaAfl. 22: Jaap de Hoop Scheffer wil kernwapens onder F-35Afl. 31: Jamie Shea, 70 jaar NAVO: cyberoorlog als nieuwe uitdagingAfl. 54: Christ Klep over de Nederlandse militaire identiteit***Tijdlijn BB 5900:00:00 - Intro door Jaap Jansen met quotes Ank Bijleveld00:04:16 - Ank Bijleveld (deel 1)00:45:24 - Ank Bijleveld (deel 2)01:15:56 - Uitro01:16:38 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 58Met grootse feesten en parades herdenkt China dezer weken dat Mao 70 jaar geleden de macht definitief veroverde en in Beijing officieel de Volksrepubliek China uitriep. Deze reusachtige ceremonies zijn meteen het voorlopig hoogtepunt van het bewind van Mao’s opvolger Xi Jinping. PG Kroeger beschouwt die voorbije 70 jaar aan de hand van baanbrekend werk van twee Nederlandse auteurs en kijkt vooral ook naar de enerverende en vaak ook gruwelijke fasen waarin die zeven decennia van Chinese en daarmee wereldhistorie zich hebben voltrokken. En wat zeggen die ons voor straks, voor de komende decennia? Wat leren zij ons over Xi, zijn bewind en lange termijn visie en plannen?In die 70 jaar werd de communistische dictatuur van ‘Rood China’ geleid door drie mannen waarvan er in elk geval nu al twee zonder twijfel tot de groten der geschiedenis zullen blijven horen: Mao Zedong, Deng Xiao Ping en Xi. Daarbij dringt nu meer en meer ook buiten China door, dat Xi zich in velerlei opzicht spiegelt aan Mao en duidelijk veel minder aan Deng. PG wijst op een reeks vaak symbolische daden en stappen van Xi die laten merken, dat hij duidelijk wil maken: In mij heeft u niet een tweede Deng – de razend slimme kettingroker, bridgespeler en hervormer van slechts 1.55 meter lengte – maar de ware voltooier van het visioen van Mao, die net als ik een boomlange man was...Niet alleen in het manipuleren van sportrelaties met het Westen bewijst Xi dit, maar ook door een opmerkelijke wijziging van de fundamentele formulering van de Grondwet die ingrijpt in de relatie van elk Chinees burger en vooral ook van elke scholier en student met de persoon en het denken van Xi En die relatie lijkt nu vooral op die destijds van het volk met Mao, die zichzelf graag presenteerde als de idealistische dorpsonderwijzer uit zijn jonge jaren en als wijze, poëtische filosoof die bijna artistiek de weg naar het paradijs wees in epigrammen als 'Laat duizend bloemen bloeien, laat honderd scholen wedijveren'.Voor de echte fijnproevers van tientallen eeuwen hofcultuur, bureaucratische hiërarchieën, keizerlijke hyperbolen en oosterse verfijning is er de wijze waarop in China deze drie communistische heersers geduid, benoemd en betiteld worden. Een van had helemaal geen officiële ambtsaanduiding, had daar zelf ook geen behoefte aan. Dat maakte hoe men over hem sprak – en hoe hij daar zelf achteloos spottend over vertelde – alleen maar opmerkelijker. Een ander kreeg de eretitel van een soort loods van het schip van staat, de gids van de koers van partij, ideologie en natie. En Xi werd officieel ‘Hé Xin' genoemd, Kern Leider, maar niemand gebruikt die titel. Kort en goed – en met een speelse verbuiging van zijn naam – noemen de mensen hem ‘Zhuxi’. Met dank aan de diepe kennis van de taal en politieke cultuur van China bij een ex VVD-staatssecretaris van OCW kan PG die finesses van idioom, eretekens en Mandarijnencodes ontrafelen.De zeven decennia sinds 1949 behoren tot de meest ingrijpende en roerige in de geschiedenis van dit grote land met zijn enorme bevolking, culturen en historie. Na een periode van consolidatie en industrialisatie deed Mao zijn eerste poging als grootste revolutionaire denker en doener van de wereld de geschiedenis in te gaan. China moest ‘op twee benen gaan lopen’ en moest door ‘de Grote Mussen Campagne’ zelfs de natuur naar de hand van de ideologie zetten. De gruwelen, hongersnoden, burgeroorlogen en moordpartijen die dit veroorzaakte kennen hun gelijke bijna niet.Deng stabiliseerde en reorganiseerde namens het Rode Leger en het partijapparaat na enkele jaren de chaos die over land en volk heen klotste. Mao vergaf het hen nimmer. Binnen enkele jaren deed hij een tweede poging tot een ongebreidelde revolutionaire explosie. Die staat bekend als ‘de Grote Culturele Revolutie’ van de miljoenen jongeren die als de Rode Gardes van Voorzitter Mao een terreurbewind en verwoestingen over China spreidden. Opnieuw stortte dit het land economisch, logistiek, militair en in de openbare orde in het verderf. Miljoenen mensen verdwenen in een Goelag Archipel en werden afgebeuld in landbouw-communes en fabrieken, vaak zonder eten en rechteloos.Na Mao’s dood en een eerste opening naar het Westen in de jaren vlak daarvoor kwam Deng terug uit de strafkampen en werd in hoog tempo de man die China weer met zichzelf moest verzoenen en redden uit de chaos. In bijna 20 jaar, tot zijn dood in 1997, wees hij China een nieuwe koers, voerde ‘de Open deur Politiek’ in en pakte met ongekende energie aan. Zijn opvolgers waren bijna 20 jaar bewust kleurloze apparatsjiks die Dengs grote lijnen voortzetten en China een nieuwe wereldmacht maakten.Sinds 2012 en wellicht wel tot 2030 of langer kennen we het tijdperk Xi. Zal het hem lukken inderdaad de voltooier van het visioen van Mao te worden? Kan hij de diepe spanningen in het technologisch moderne, maar weer meer repressief-reactionair gestuurde land van meer dan een miljard mensen ove

Betrouwbare Bronnen aflevering 57Jaap Jansen praat met Pieter Gerrit Kroeger over Alexis de Tocqueville***Hij is misschien wel de meest besproken denker uit de vroege negentiende eeuw in het Nederland van twee eeuwen later. Maar wie was deze jonge Franse edelman, die de stoute schoenen aantrok en met een schip naar het nieuwe land Amerika reisde om zélf rond te kijken hoe de samenleving en de politiek zich daar ontwikkelden? Wat zag hij daar, wat leerde en noteerde hij er? En waarom is deze Alexis de Toqueville juist nu toch zo actueel en inspirator voor heel verschillende politici, historici en partijen?In deze editie van Betrouwbare Bronnen gaat PG Kroeger op zoek naar deze tijdgenoot van een hele generatie van denkers, ontdekkers, dichters, schrijvers en politieke vernieuwers die in zowel deze podcast als in het maatschappelijk en politiek debat telkens weer aan de orde komen. De mensen van de decennia tussen 1770 en 1850, die van de Founding Fathers, de 'Weimarer Klassik' en de Franse Revolutie en haar nasleep. Ook probeert hij na te gaan waarom die generatie ons nu juist in deze vroege 21e eeuw zo boeit.Alexis de Tocqueville schreef tegen het einde van zijn niet zo lange leven een belangrijk boek over zijn vaderland Frankrijk en de ingrijpende gebeurtenissen in de achttiende eeuw die ook op ons land een beslissend stempel drukten: de instorting van het Ancien Régime en de komst van een nieuw, republikeins, gewelddadig bewind dat uitmondde in een burgeroorlog en de heerschappij van een keizer die begon als artillerie-officier van het eiland Corsica. Dit boek is zeer recent vertaald en uitgegeven bij Boom: Het Ancien Régime en de Revolutie.Met dit boek in de hand is het extra interessant dat andere, zeer beroemde werk van Tocqueville - De la Démocratie en Amérique - eveneens ter hand te nemen. Want onmiskenbaar zijn beide boeken een reflectie op het thema van dat laatste werk over 'wat ging er nu toch zo vreselijk mis in mijn vaderland, terwijl het vestigen van een constitutioneel en democratisch bewind toch eigenlijk een nobel streven is?'Uit zijn observaties in dat nieuwe continent met die nieuwe republiek trok de jonge reiziger een reeks wezenlijke conclusies en lessen. Deze paste hij in zijn boek over zijn eigen land vervolgens toe als een soort denkkader voor de analyse van de aanloop naar en effecten en aard van de revolutie van Robespierre en de zijnen.En zo werd hij een soort participerend sociaal-cultureel en politicologisch onderzoeker, een verrassend moderne werkwijze, zouden wij nu zeggen. Tocquevilles denken ging meer en meer draaien rond noties als 'de civil society', geïnformeerd burgerschap, openheid en gematigdheid vanuit diepe wortels in geloof en cultuur, en besef van de menselijke beperkingen en de noodzaak ruimte te laten voor de ander daarbij.Wat hij in Amerika waarnam - en soms als Frans edelman met geamuseerde verbazing noteerde, als de verenigingen ter bestrijding van de sterke drank - leidde ertoe, dat hij in Europa lessen trok over de ideologische dominantie van abstracte ideeën en de neiging tot 'rücksichtlosheit' bij hun doorzetting tegen de wensen en overtuigingen van 'gewone burgers' in. Hij was niet mild voor de atheïstische intellectuelen van de Verlichting, bijvoorbeeld.Met die beide boeken in de hand kun je zien dat hij allerminst een reactionair of conservatief was en al helemaal niet de geestelijk vader van sterk plebiscitair redenerende populisten ter rechterzijde. Tocqueville had een horreur van volksstemmingen en referenda en van gedram op basis van zogenaamd diepzinnige filosofische verhalen. Eén ding is in elk geval duidelijk: hij is onverminderd inspirerend en de moeite van het lezen en doordenken waard. Dat zijn portret in de werkkamer van een fractieleider in de Tweede Kamer hangt is dan ook op zichzelf wel mooi, maar PG Kroeger komt vanuit die twee boeken uit de jaren tussen 1830 en 1850 tot een wat aparte conclusie op wier werkkamer dit schilderij veel passender een ereplaats zou verdienen.***LeesvoerAlexis de Tocqueville - Het Ancien Régime en de Revolutie. Vertaling Berend Sommer en Bram Sommer. Inleiding en annotatie Martin Sommer. Nawoord Meindert Fennema. Boom uitgevers Amsterdam, 2019.***Tijdlijn BB 5700:00:00 - Intro door Jaap00:00:58 - PG (deel 1)00:37:17 - PG (deel 2)01:08:55 - Uitro01:09:36 - Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 56 PG Kroeger en Jaap Jansen belichten de partijvoorzitters Sebastiaan Wolswinkel, Marijke van Hees, Marnix van Rij, Ron Meyer, Marjolein Meijer, Marjanne Sint, Peter van Heeswijk, Henry Keizer, Felix Rottenberg, Ruud Vreeman, Jan Marijnissen, Ed Maas, Thierry Baudet, Hans Spekman, Jan Nagel, Frank Vandenbroucke, Ivo Opstelten, Marja van Bijsterveldt en Ingrid van Engelshoven.***In veel partijen gingen recent de zeeën hoog over het functioneren van hun voorzitters. De een moest opstappen vanwege zakelijke knoeiboel, een ander kreeg slaande ruzie met de machthebber achter de schermen en dreigde deze met juridische aanklachten, weer een ander werd geslachtofferd wegens desastreus verkiezingsverlies. En dezer dagen zette de Partij voor de Dieren hun nog heel recent door de leden gekozen voorzitter Sebastiaan Wolswinkel niet alleen uit zijn ambt, maar zelfs op straat als geroyeerd partijlid.PG Kroeger loopt in dit verband de geschiedenis door van de pijnlijke en soms tragische lotgevallen van partijvoorzitters van velerlei pluimage. Welke perikelen komen het meest regelmatig voor? Waar gaat het vaak mis en waarom? En welke patronen en lessen kunnen leden, partijbesturen, aspirant-voorzitters en ook de huidige ambtsbekleders daar uit trekken?PG komt met 10 wetten voor het succesvol voorzitter zijn van een politieke partij. Bij elk daarvan komen recente en uit het verleden fameuze voorbeelden voorbij, waarin het lelijk fout ging. De omstandigheden, de persoonlijkheid van een voorzitter en onstuitbare krachten binnen en buiten een partij spelen bij deze voorbeelden steeds weer een grote rol.Zo moet een voorzitter politiek dienstbaar willen zijn en tegelijk moet hij politiek alert en slim zijn. PvdA-voorzitter Marjanne Sint had daarbij een goede naam en toch ging zij onderuit omdat zij niet aanvoelde dat er een interne crisis ging losbarsten en zij op de fiets in Toscane onbereikbaar was.Een partijvoorzitter moet ook bereid zijn zichzelf op te offeren voor de eigen partij, hoe pijnlijk zoiets ook kan zijn. PG laat zien hoe bij het CDA een voorzitter dat deed in 1994 en hij daardoor respect won en in de jaren daarna onder meer door het krediet dat hij had gekregen bij zijn oud-collega Helmut Kohl een mooie Europese rol kon gaan vervullen.Zowel Thierry Baudet als de PvdD-voorzitter raakten verstrikt in een ongeremde, smerige machtsstrijd met de man achter de schermen die in hun partij écht aan de touwtjes trok. Het is dan ook een belangrijke wet, dat een voorzitter nooit moet werken in een situatie dat haar eigen gezag permanent ondermijnd is. Net als een voorzitter ervoor moet zorgen dat zijn gezag en rol geworteld is in 'de vaste, vruchtbare bodem' van zijn partij en achterban. Bij Leefbaar Nederland, de Lijst Pim Fortuyn en veel andere nieuwe populistische partijen zie je het daar altijd weer mis lopen. Daar had je bijvoorbeeld een vastgoed-moloch die zich tot interim-chef liet benoemen en met iedereen in zijn club de grootst mogelijke ruzies kreeg, juist omdát hij de rekeningen betaalde. Aan de hand van de 10 wetten is duidelijk te herleiden wat een voorzitter moet doen, moet nalaten, moet opbouwen en soms zonder scrupules de nek moet willen omdraaien.PG geeft ook drie voorbeelden van partijvoorzitters die daar in uitblonken, twee vrouwen van het midden en een legendarische bullebak uit liberale kring. Voor de pas 25-jarige aanvoerder van de PvdD is dit verhaal dan ook hopelijk een beetje troost. Hij is bepaald niet de eerste wiens ambt meer spijkerbed dan hemelbed bleek.***Tijdlijn Betrouwbare Bronnen afl. 5600:00:00 - Intro door Jaap Jansen00:01:11 - PG Kroeger (deel 1)01:00:04 - PG Kroeger (deel 2)01:40:24 - Uitro01:41:52 - Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 55Vrijdag, 11 oktober hield de SER, de sociaal economische raad, Open Huis. Zo'n 400 mensen kwamen daar kijken wat het geheim is van de SER. Bijvoorbeeld: hoe onderhandel je, hoe organiseer je medezeggenschap en hoe sluit je akkoorden? Betrouwbare Bronnen was er ook en we namen, live voor publiek, deze aflevering op.***Jaap Jansen praat met SER-voorzitter Mariëtte Hamer, SER Jongerenplatform-voorzitter Luce van Kempen en de voorzitter van CNV-jongeren Semih Eski over het leenstelsel voor studenten.Een meerderheid van de Tweede Kamer wil van het huidige systeem af, maar het regeerakkoord houdt verandering tegen. Hamer wil een plan maken dat in de volgende kabinetsperiode kan worden ingevoerd.Hamer: “Wat je vaak ziet in de politiek: iedereen wil van iets af en dan gaat men zich vastzetten in het eigen alternatief. Ik maak mij grote zorgen dat straks allerlei plannen naast elkaar liggen waar geen meerderheid voor is, zodat er uiteindelijk niks verandert. Met het SER Jongerenplatform willen we nu kijken of we met een alternatief kunnen komen dat op breed maatschappelijk draagvlak kan rekenen. Zodat tegen de tijd dat de volgende kabinetsformatie komt, iedereen zegt: het plan ligt er al, laten we dat gewoon overnemen. Zodat er niet opnieuw politieke strijd ontstaat over de ruggen van jongeren heen; mensen die ons land moeten gaan dragen. Dat kunnen we ons helemaal niet permitteren.”Er moet er een stelsel komen dat geen enkele jongere in Nederland belemmert om te gaan studeren of ertoe leidt dat iemand na zijn studie sociaaleconomisch minder kansen heeft, zegt Semih Eski.Hamer: “Het is een ingewikkeld probleem, maar wel oplosbaar en ik heb goede hoop dat we er met zoveel kennis en kunde van de jongeren, van de SER en alle mensen die we er bij gaan betrekken, samen uit kunnen komen.”Volgens Hamer en het SER-Jongerenplatform weerhoudt het bestaande leenstelsel sommige jongeren om te gaan studeren. “Tijdens het studeren is de stress groter omdat de schuld op hun schouders drukt. Na de studie maakt de schuld het lastig omdat de hele schuld mee wordt genomen in de hypotheekberekening”, zegt Hamer. “Dat minder jongeren gaan studeren, kunnen we ons niet permitteren.”Het leenstelsel werd in het studiejaar 2015-2016 ingevoerd door VVD en PvdA in het kabinet Rutte II met steun van D66 en GroenLinks. Inmiddels willen PvdA en GroenLinks er vanaf en staat D66 open voor verandering. De totale studieschuld van (oud)studenten is 19,3 miljard euro, maakte het Centraal Bureau voor de Statistiek vorige week bekend.***Daarna praat Jaap met Ed Nijpels, kroonlid van de SER en voorzitter van het Klimaatoverleg dat leidde naar het Klimaatakkoord.Nijpels is ook oud VVD-leider en oud minister van Milieu. Hij roept de politiek op, de maximumsnelheid op de Nederlandse wegen terug te brengen naar 100 km per uur. Niet, zoals het kabinet nu van plan is, op sommige plaatsen, maar overal.Op veel snelweggedeeltes mag je nu 130 rijden. Vanwege het stikstofprobleem wil het kabinet de maximumsnelheid in bosrijke omgeving verlagen. Nijpels vindt dat onvoldoende. Hij noemt het ‘een beetje armetierig als we in deze rijke samenleving het rijden van 130 beschouwen als het grootste goed in de wereld’.In het kabinet Rutte II verhoogde VVD-minister Melanie Schultz op veel weggedeeltes de maximumsnelheid naar 130. De VVD maakte er zelfs een campagne van. De huidige minister, VVD’er Cora van Nieuwenhuizen, wil ‘waar het mogelijk is’ de 130 handhaven.Nijpels: “Ik zeg altijd tegen mijn liberale vrienden in de VVD: 120 of 130 rijden is niet een soort grondrecht. Toen ik minister van Milieu was, was ik al voorstander van beperking van de maximumsnelheid. Er zijn veel argumenten. De verkeersdoden, het aantal gewonden, de maatschappelijke schade, de onrust als je door het land rijdt. Je wordt gek van het aantal keren dat je je moet inhouden of dat je juist weer wat harder mag. Er is heel wat voor te zeggen om die maximumsnelheid nu te beperken. Helemaal als je kijkt naar de stikstofproblematiek.”In zijn rol als voorzitter van het Klimaatoverleg dat leidde tot een Klimaatakkoord betreurt Nijpels dat Greenpeace van plan is het akkoord niet te tekenen. “Ik zou het buitengewoon jammer vinden. Ik heb de afgelopen jaren rond het Energieakkoord heel goed samengewerkt met Greenpeace. Ik vind ook dat zij een heel goede en verstandige bijdrage hebben geleverd aan de uitvoering van het Energieakkoord.”Als Greenpeace niet meedoet aan het klimaatakkoord, waarschuwt Nijpels, heeft ze geen invloed meer heeft op de uitwerking ervan. “Ik zou ze het liefst erbij hebben en dat is denk ik ook in het belang van Greenpeace zelf, want als je niet ondertekent, dan is nog maar de vraag hoe je straks wordt betrokken bij de uitvoering van het Klimaatakkoord. En bij de uitvoering zouden we kunnen profiteren van de goede inzichten van Greenpeace. Dus ik vind het, om het maar heel grof te zeggen, verdomd jammer. Het was mij een lief di

Betrouwbare Bronnen aflevering 54Ooit was Nederland militair een stoere wereldmacht, nu willen we vooral goed doen en bijdragen aan opbouwmissies, lijkt het. Is Nederland te lief voor oorlog? Christ Klep schreef er een boek over. Jaap Jansen praat met hem.In het gesprek komen onder meer aan de orde: Michiel de Ruyter, de Slag bij Waterloo, de bloedige strijd in Indië, Srebrenica, Uruzgan, Marco Kroon, de dienstplicht en Defensie als sluitpost in kabinetsformaties.We praten ook over de actuele situatie. Defensie krijgt er nu mondjesmaat geld bij, maar is nog lang niet op sterkte, zegt Klep. Zo is de krijgsmacht is nog niet gereed om met een eenheid van een paar honderd militairen deel te nemen aan een eventuele NAVO-vredesmacht in Syrië.‘Als die vraag over enige tijd komt zal Buitenlandse Zaken snel ja willen zeggen, maar Defensie heeft een probleem. De militaire organisatie is de afgelopen al een aantal keer door zijn hoeven gezakt. Defensie is uitgeput, het materieel is in slechte toestand en er zijn grote personeelstekorten, vaak op cruciale functies. Een groot gedeelte van de krijgsmacht moet opnieuw worden uitgerust en eerst weer oefenen. Daar heb je nog wel twee jaar voor nodig.’Volgens Klep telt Defensie op dit moment tussen de zeven- en achtduizend onvervulde functies, ongeveer een zesde van het apparaat.Nederland kan wel een nieuwe kleine missie aan, zegt Klep. Minister Ank Bijleveld (Defensie) overweegt enkele tientallen militairen naar Mali te zenden voor een trainingsmissie. ‘Dat doen we ook in Afghanistan, het is een overzichtelijk plan.’Deze week viel Turkije Noordoost-Syrië binnen nadat de Amerikaanse president Trump aankondigde zijn troepen daar weg te halen. De Europese NAVO-bondgenoten zinnen nu op sancties tegen Turkije.‘Binnen de NAVO hebben we de Turken nooit echt als heel serieuze en betrouwbare bondgenoot gezien’, zegt Klep. De NAVO wilde Turkije als lid om de Zuidflank van Europa af te dekken en ook om NAVO-lid Griekenland in het gareel te houden, dat vaak in onmin leeft met de Turkse buren.Klep: ‘De Turken schaffen nu Russische luchtafweerraketten aan die zo modern zijn dat ze al het Amerikaanse materieel in de buurt kunnen bespioneren. Dat geeft wel aan dat ze zich los aan het weken zijn en hun eigen regionale machtsbelang voor laten gaan.’President Trump beloofde zijn kiezers minder bemoeienis met de rest van de wereld, maar Klep kan voor Amerika geen enkel voordeel bedenken van de ontwikkelingen die nu plaatsvinden. ‘Trump heeft werkelijk geen verstand van strategie, het interesseert hem waarschijnlijk ook helemaal niet. In Moskou en de Syrische hoofdstad lachen ze nu. Voor Assad wordt het speelveld veel gemakkelijker. Hij kan nu het laatste stukje souverein Syrisch grondgebied terugveroveren’, zegt Klep. ***LeesvoerChrist Klep - Van wereldmacht tot 'braafste jongetje', onze militaire identiteit door de eeuwen heen. Uitgever: Athenaeum - Polak & Van Gennep, Amsterdam 2019.***ReagerenWil je reageren op deze aflevering? Dat kan in je podcast-app, op Twitter, Facebook of via een mailtje aan [email protected] je adverteren of sponsoren, schrijf dan naar Flip Kylian Adams door een mailtje te sturen aan: [email protected]***Tijdlijn BB 5400:00:00 - Intro door Jaap Jansen00:01:28 - Christ Klep (deel 1)00:35:49 - Christ Klep (deel 2)01:30:19 - Uitro01:31:11 - Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 53Het is het merkwaardigste jubileumfeest uit de moderne geschiedenis. Een land vierde met enorme militaire parades, fakkeloptochten, sport en cultuur zijn 40e verjaardag. Hoogtepunt was een internationale topconferentie om het regime groots te feliciteren en het volk de gelegenheid te geven de aanhankelijkheid van de arbeiders en boeren aan hun staat en leiders te laten horen en zien.Het gaat hier over de DDR. Die Deutsche Demokratische Republik, beter bekend als Oost Duitsland. Deze communistische dictatuur maakte van de 7e oktober 1989 - nu precies 30 jaar geleden - een ongekend evenement. PG Kroeger vertelt wat er gebeurde en hoe dit het regime in Oost-Berlijn van Erich Honecker en zijn Poliitbüro volkomen uit elkaar viel.Uit heel de communistische wereld en linkse dictaturen elders kwamen de leiders opdraven om Honecker en zijn bewind eer te bewijzen. Van Arafat tot Fidel Castro en van Ortega tot het laatste CPN-lid uit de Eerste Kamer. Hoofdgast was natuurlijk de grote baas uit het Kremlin zelf, Mikhail Gorbatsjov. Maar Honecker en de zijnen gebruikten hun festijn vooral om hem te vernederen en te tonen, dat niet hij maar de DDR-leiding de steun had van de bondgenoten.Dat liep uit op een tweeledige confrontatie. Die tussen het Politbüro en de Sovjetleider, die liet blijken niet van plan te zijn de gewelddadige koers van repressie van de DDR te blijven steunen. En tussen het regime en de bevolking van het land. Want de mensen grepen de festiviteiten aan voor ongekende demonstraties van aanhankelijkheid, maar niet met Honecker en de zijnen. Jaap laat fragmenten horen van de protesten op straat in heel Oost Berlijn tot en met de oevers van de Spree, recht tegenover de feestzaal waar Honecker een banket aanbood en zijn feestrede hield.Zo liep dit staatsfeest volledig uit de hand. De beruchte Stasi greep met niets ontziende bruutheid in. Het mocht niet meer helpen. Kort na het jubileum werd Honecker afgezet als leider. Zijn opvolger was bijna hilarisch incompetent. En zo eindigde het feest in de complete instorting van wat de meest onwrikbare Oost-Europese dictatuur werd geacht.Maar het was nog niet helemaal voorbij. De weken die volgden zouden nog dramatischer worden. Intussen klonk bij het jubileum steeds de melodie van het volkslied van de DDR. De historie daarvan was eigenlijk al een bewijs hoe onnatuurlijk en verknipt dit land en dit regime waren geweest. Want welk bewind kwam anders op het idee zijn eigen volk te verbieden de tekst van de nationale hymne te leren en te zingen? En dat terwijl tekst en melodie bijzonder mooi waren; de vrucht van enkele van de beste Duitse kunstenaars.Als voetnoot hier het gedicht van Becher dat het DDR-volkslied werd:Auferstanden aus Ruinen und der Zukunft zugewandt,laß uns Dir zum Guten dienen, Deutschland, einig Vaterland.Alte Not gilt es zu zwingen, und wir zwingen sie vereint,denn es muß uns doch gelingen, daß die Sonne schön wie nie über Deutschland scheint.Glück und Friede sei beschieden Deutschland, unserm Vaterland. Alle Welt sehnt sich nach Frieden, reicht den Völkern eure Hand.Wenn wir brüderlich uns einen, schlagen wir des Volkes Feind! Laßt das Licht des Friedens scheinen, daß nie eine Mutter mehr ihren Sohn beweint.Laßt uns pflügen, laßt uns bauen, lernt und schafft wie nie zuvor, und der eignen Kraft vertrauend, steigt ein frei Geschlecht empor.Deutsche Jugend, bestes Streben unsres Volks in dir vereint, wirst du Deutschlands neues Leben.Und die Sonne schön wie nie über Deutschland scheint.***Wil je reageren op deze aflevering?Dat kan in je podcast-app.Het kan ook op Twitter of via een mailtje aan [email protected] je adverteren of sponsoren, schrijf dan naar Flip Kylian Adams door een mailtje te sturen aan: [email protected]***Vrijdag 11 oktober houdt de SER, de Sociaal-Economische Raad, een open huis. Dat begint ’s middags om half twee met discussies en workshops. Je kunt er bijvoorbeeld leren ‘verbindend te onderhandelen’, Ed Nijpels praat over de totstandkoming van het klimaatakkoord en het SER Jongerenplatform vertelt hoe jongeren meer invloed kunnen krijgen.PG en ik zijn er ook en nemen een aantal gesprekken op waar jij bij kunt zijn.Je kunt je aanmelden via ser.nl/openhuis ***Tijdlijn Betrouwbare Bronnen afl. 5300:00:00 - Intro door Jaap met fragment uit 'Die Partei Hat immer Recht'00:01:42 - PG Kroeger (deel 1)00:24:00 - PG Kroeger (deel 2)00:49:54 - Uitro00:50:42 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

PG Kroeger las de memoires van David Cameron en stuitte op een opmerkelijk verhaal van de Britse oud-premier over premier Mark Rutte.In 2014 wilde Cameron de benoeming van Jean-Claude Juncker tegenhouden als voorzitter van de Europese Commissie. Hij rekende op Angela Merkel en Mark Rutte, maar dat bleek vergeefs. Toen Merkel voor haar christen-democratische vrienden van de EVP koos, liet ook Rutte het er bij zitten, tot onsteltenis van Cameron.**“De VVD is een succesvolle campagnemachine, maar inhoudelijk flets.” Dat zegt Gerry van der List, auteur van een nieuw boek over de VVD, in deze Betrouwbare Bronnen. “Het wrange is dat de VVD pas succes boekte toen afscheid werd genomen van het idee van de debatpartij en het echt een campagnepartij werd. Toen was Ivo Opstelten voorzitter van de partij. Hij zei: alle neuzen één kant op, we moeten eenheid creëren”, zegt Van der List. “Mark Rutte deed het in het begin helemaal niet goed, hij was een beetje onzeker. Maar met de steun van Opstelten heeft hij het uiteindelijk gered.”Van der List werkte vroeger voor het wetenschappelijk bureau van de VVD en is nu redacteur van Elsevier, dat veel gelezen wordt in VVD-kringen. “Je kunt je afvragen of de koers van Rutte, die nu wel erg ver naar het midden opschuift en eigenlijk helemaal geen liberaal kompas lijkt te hebben, wel zo verstandig is. Zijn optreden bij de Algemene Beschouwingen was een opgestoken middelvinger naar de rechtse achterban van de VVD”, zegt Van der List. “Rutte is een goed teamleider, een goed spreker en een goede debater, maar niet iemand waar je echt staat op kunt maken. Hij verdedigt standpunten die hij de vorige dag nog bestreed.”Volgens Van der List is de VVD verworden tot een ‘lijst-Rutte’. “Hij krijgt weinig tegenspraak. Als hij voor de afschaffing van de dividendbelasting pleit, is er helemaal niemand in de partij die daartegen in het geweer komt. En als hij er dan van afziet, is er ook helemaal niemand die hem daar op aanspreekt. Rutte kan heel erg zijn eigen gang gaan. Fractieleider Klaas Dijkhoff heeft een wat flodderig document geproduceerd: Liberalisme dat werkt voor mensen. Daar praat hij in het land over. Maar hij kan zelf beslissen wat hij met die discussies doet. Als hij niks doet, dan kraait er geen haan naar.”De VVD is teveel afhankelijk van Mark Rutte, zegt Van der List. Hij waarschuwt: “Als het CDA bijvoorbeeld met Wopke Hoekstra over een tijdje een populaire lijsttrekker zal hebben en Rutte neemt afscheid, dan zou de VVD wel eens op de tweede of derde plaats terecht kunnen komen.”Leden van de VVD-top krijgen intern nu al het advies om het rapport ‘Verder na de klap’ te lezen, waarmee het CDA in 2010 de val van het CDA in de nadagen van premier Jan Peter Balkenende analyseerde. “De grootste fout die het CDA volgens dat rapport maakte, was het gebrek aan interne tegenspraak en het steeds maar volgen van het kabinet waarin de eigen partij de grootste was. Die problemen zijn nu ook duidelijk te signaleren in de VVD, dat ziet iedereen. Als later een VVD-commissie de neergang analyseert, zal ze ongetwijfeld met dezelfde mankementen aankomen”, zegt Van der List.In 2011 stonden de toenmalige Kamerleden Ton Elias en de huidige minister van Infrastructuur Cora van Nieuwenhuizen op het punt om 32 Noord-Koreaanse vlaggetjes te bestellen om voor de neus van elk Kamerlid in de fractievergadering te zetten. Ze zagen er vanaf omdat ze vreesden voor een rel.**De boekenDavid Cameron - For The Record (William Collins, 2019)Gerry van der List - Liberale Lessen, macht en onmacht van de VVD (Prometheus, 2019)**Tijdlijn Betrouwbare Bronnen aflevering 5200:00:00 - Intro door Jaap Jansen met quotes Mark Rutte en Gerry van der List00:03:22 - PG Kroeger over David Cameron en Mark Rutte00:42:23 - Gerry van der List over de VVD01:52:10 - Uitro door Jaap01:53:07 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Impeachment. Het laat elke Amerikaanse politicus, journalist en staatsrechtgeleerde sidderen. Maar wat weten we er eigenlijk over? Hoe vaak gebeurde dit drama? Wie bedacht zoiets? En wat zou zich nu kunnen gaan voltrekken tussen Nancy Pelosi en Donald Trump – de twee bejaarde gladiatoren in dit gevecht – als je de historie als gids gebruikt?PG Kroeger vertelt hoe het fenomeen van het impeachment uit de rechtsorde van het oude Rome via de Vikingen als Frans feodaal rechtsbeginsel in de Middeleeuwen onderdeel werd van de Engelse ‘Common Law’. De Founding Fathers van de Verenigde Staten namen het vervolgens op in hun 'Constitution of Philadelphia' van 1787, die nog steeds de vereerde grondwet van deze wereldmacht vormt.Waarom en hoe is al een verhaal op zich. Het is dan ook geen wonder dat 'Speaker of the House' Pelosi zo’n Founding Father bewust citeerde over juist dit punt bij haar officiële aankondiging van het impeachment van president Trump. 'A Republic. If you can keep it!'De geschiedenis hiervan gaat over enkele van de meest kleurrijke en omstreden lieden in de VS sinds haar ontstaan in de late achttiende eeuw. Van vice-president Aaron Burr die de favoriete assistent van George Washington vermoordde en daarna ook nog landverraad pleegde tot de briljante politicus Richard Nixon die de grootse victorie bij zijn herverkiezing volledig verknoeide en als paria het Witte Huis verliet.Maar dit verhaal gaat niet alleen over presidenten. Impeachment raakt vele hoge functionarissen van de federale overheid van Amerika. Fameus is de poging in de eerste jaren na 1800 om in de jonge republiek opperrechter Samuel Chase af te zetten. Dat leidde tot een epische botsing; een machtsstrijd van de president, de senatoren en de rechterlijke macht en die worsteling werkt tot op de dag van vandaag diep door in Washington DC als precedent in het staatsrecht. Nu ook weer bij Trump.In de huidige tijd kan het woord ‘impeachment’ niet vallen zonder dat de naam Monica Lewinski genoemd wordt. PG neemt het voor haar op als hij schildert hoe zeer zij in die pre-#metoo tijperk misbruikt werd door haar chef Bill Clinton én daarna door onderzoeksrechter Kenneth Starr en de media. Het lot van dit verliefde meisje dat als stagair in het Witte Huis werkte kon hen geen biet schelen. Haar leven en reputatie werden voor altijd besmeurd.Staatsrechtelijk was het impeachment en het daarop volgende proces tegen president Clinton in de Senaat van grote betekenis. Dat zal zeker blijken dit najaar. Want Nancy Pelosi zal willen voorkomen dat de aanklacht tegen Trump te ‘dun’ of te weinig substantieel wordt, waardoor zij in de Senaat af zou gaan. PG analyseert daarom de al 60-jarige politieke loopbaan van deze vrouw in de top van Amerika en hoe zij na bedachtzaam en prudent afwachten nu ineens toeslaat.Wat gaat Trump nu doen? Zal de Bush en McCain-vleugel van de 'Grand Old Party' dit de ideale kans vinden om nog voor de primaries van 2020 van hem verlost te zijn? Zodat hun partij met een schone lei de verkiezingen in kan gaan en in november volgend jaar én fatsoenlijk én kansrijk kan zijn? Zal nu blijken dat juist Pelosi de wreker is van de spijkerharde matriarch van de Bush-dynastie, first lady Barbara, wier lievelingszoon Jeb door Trump zo vernederd werd? Roept ‘Bar’ vanaf haar wolk: ‘You go Nancy, go girl!’En gaat Donald Trump zélf in de Senaat getuigen tegen de aanklacht vanuit het Huis van Afgevaardigden? Maakt hij zijn steeds chaotischer opererende advocaat Rudy Giuliani daar zijn verdediger of zal die als getuige over zijn eigen zaakjes in Kiev de president funest worden? Wat is de rol van Opperrechter John Roberts, de man die dit proces moet leiden? Hij is een trouw paladijn van de Bush-dynastie.PG tipt voor de luisteraars van Betrouwbare Bronnen afl. 51 alvast enkele historische momenten die er aan komen. De speech in het Huis van GOP-rebellen tegen Trump als Justin Amash zal zeker spannend worden. Hoogtepunt zal ook zijn het optreden van John Lewis, vriend van Ds Martin Luther King en icoon van de Civil Rights beweging, die voor diens ‘hometown’ Atlanta, Georgia in het Huis zit. Hij is de perfecte ‘gospeldominee’ die met de redevoering van zijn leven de harten van Amerika zal kunnen roeren en de integriteit van de Grondwet en het ambt van de President verdedigt tegen Trump. President Barack Obama vroeg hem niet voor niets een rede te houden bij de herdenking van Marten Luther Kings 'mars op Washington'.Dit zijn weken die geschiedenis schrijven.***Tijdlijn00:00:00 - Intro door Jaap Jansen00:01:43 - PG Kroeger over Impeachment (deel 1)00:47:54 - PG Kroeger over Impeachment (deel 2)01:46:14 - Uitro***Reacties op Betrouwbare Bronnen zijn welkom in de comments van je favoriete podcast-app,op Twitter, Facebook of waar dan ook.Reageren kan ook via [email protected] je te adverteren of te sponsoren?Neem dan contact op met Flip Kylian [email protected] omnystudio.com/listener for privacy information.

In Betrouwbare Bronnen aflevering 5000:00:00 - Intro met quotes Sander Dekker00:05:32 - PG Kroeger over vrijheid van onderwijs01:40:10 - Luisteraars krijgen korting bij Cosi Fan Tutte (Nationale Opera)01:49:10 - Sander Dekker en de staat van de rechtstaat02:44:28 - Uitro02:45:17 - Einde***Deze week sprak PG Kroeger op een bijeenkomst van VVD en ChristenUnie over het Grondwettelijke principe van de vrijheid van onderwijs. Fractieleiders Klaas Dijkhoff en Gert-Jan Segers gingen daarover met elkaar in debat. In Betrouwbare Bronnen gaat PG nog dieper in op de historie van het Grondwetsartikel dat in ons land in 1917 ‘de vrijheid van onderwijs’ regelde.PG vertelt hoe tussen 1915 en 1917 twee toppolitici die elkaar ideologisch tot op het bot bestreden in een ‘Bevredigingscommissie’ een gezamenlijke route vonden om de decennia uitgevochten ‘Schoolstrijd’ in een keer en finaal te beslechten. Dit is in onze parlementaire geschiedenis een uniek huzarenstukje gebleken. Hoe deden de sociaal-democraat Pieter Jelles Troelstra en Alexander de Savornin Lohman (Christelijk-Historische Unie) dat? En wat bereikten zij hiermee?Daarbij legt hij directe verbindingen naar de actualiteit. Zoals bijna elke week in Betrouwbare Bronnen blijken het verleden en de politieke cultuur van vroeger nog buitengewoon vitaal en bepalend voor het Nederland en Europa van vandaag. Zo laat PG zien, dat het Haga Lyceum in Amsterdam vanuit de grondwettelijke rechten en plichten voor bijzondere scholen volstrekt fout zit en minister Slob alle reden heeft fors in te grijpen. Hij laat ook zien dat de gemeente Westland vanuit diezelfde principes minstens zo fout zit als ze een nieuwe islamitische school niet wil toelaten. Hij roept minister Ollongren zelfs op die raad desnoods te schorsen, als deze volhardt de Grondwet ten aanzien van de rechten van ouders zo onbeschaamd te schenden.En de felle discussies dan over de salafistische schooltjes en hun lessen die tegen onze Grondwet en ‘cultuur’ ingaan? Daar blijkt men vooral een hoop broodjes aap over te serveren. Ook Dijkhoff en Segers erkennen dat nu. Er zijn in ons land helemaal geen salafistische scholen. Er zijn buitenschoolse ‘vrijwilligerswerk’ activiteiten, zoals die er ook zijn in de sport, de cultuur en bij verschillende godsdiensten. Niets daarvan heeft enige relatie met ‘Artikel 23 van de Grondwet’. De minister die daar over gaat is niet minister Arie Slob, maar minister Sander Dekker. De beide fractieleiders zien hem graag actiever en daadkrachtiger optreden.***Jaap Jansen praat met minister Sander Dekker van Rechtsbescherming. Volgens hem ligt het gevaar op de loer dat Nederland afglijdt richting narcostaat. Dit zegt hij naar aanleiding van de moord op advocaat Derk Wiersum.Dekker meent dat de georganiseerde drugscriminaliteit nu nog niet is geïnfiltreerd op het hoogste niveau van de staat. “Nederland is geen narcostaat. We moeten alleen niet naïef zijn. Dit gevaar ligt ook in Nederland op de loer. Als de georganiseerde criminaliteit dit geweld gebruikt en dit soort methodes, dan is ze ook bereid om andere dingen te doen”, zegt Dekker.“Ik vind narcostaat een heel vervelende term omdat het idee van een narcostaat suggereert dat ook de staat zelf een bijdrage levert of een rol heeft in het faciliteren van drugscriminaliteit. Ik geloof niet dat dit het geval is. Wij hebben heel goede politiediensten, Openbaar Ministerie, rechters. Er zit wel eens een rotte appel tussen, maar dat is echt de uitzondering op de regel. We hebben een heel groot drugsprobleem in Nederland. Producent, exporteur, noem het maar op. Het probleem is hier groter dan in heel veel andere Europese landen. Maar ik sta nog steeds wel in voor de integriteit van ons bestuur. Alleen: we moeten het bewaken.”Hij wijst er op dat op lokaal niveau in de gaten wordt gehouden of zetbazen van criminele organisaties in gemeenteraden en colleges dreigen te komen. “Ik ben bezig met het voorbereiden van wetgeving om beter onderzoek te doen en op basis van signalen dieper te gaan.” Burgemeesters en commissarissen van de koning moeten het instrumentarium hebben om op te kunnen treden, zegt Dekker.De Nederlandse Politiebond schreef vorig jaar in een rapport dat Nederland alle kenmerken heeft van een narcostaat die wordt ondermijnd door ‘rijke machthebbers in een parallelle drugseconomie’. De gisteren overleden Franse oud-president Chirac noemde Nederland al in 1996 een narcostaat.Dekker vertelt dat hij ‘als puber’ meermaals softdrugs heeft gebruikt. “Maar uiteindelijk vond ik het helemaal niet zo leuk en lekker. Mijn advies aan alle jongeren is: gebruik geen drugs, er zijn andere leuke manieren om een feestje te vieren.” Het voornemen in het regeerakkoord om te gaan experimenteren met legale wietverkoop ‘kwam niet uit de koker van de VVD’. “Maar we hebben hier heldere afspraken over gemaakt met kleinschalige experimenten om te kijken wat werkt.”In het gesprek vertelt Dekker ook over de rechtspraak in Nederland, die er per jaar 100 miljo

Betrouwbare Bronnen aflevering 49Tijdlijn:00:00:00 - Intro door Jaap Jansen00:03:01 - Algemene Beschouwingen nabeschouwd door Roderik van Grieken01:37:25 - PG Kroeger over Karel V en Filips II, de koningen van Hispanje die wij altijd hebben geëerd02:32:43 - Uitro02:33:46 - Einde***Roderik van Grieken van het Nederlands Debatinstituut blikt met Jaap Jansen terug op de Algemene Politieke Beschouwingen van 2019. Van Grieken vertelt over het nut van een goed debat en hoe je dat eigenlijk meet. Volgens hem was PvdA-leider Lodewijk Asscher net als vorig jaar de beste debater.Volgens Jaap zij er bijna letterlijke overeenkomsten tussen de speech van Asscher en de overwinningsspeech van president Barack Obama uit 2008. Asscher voerde de 105-jarige Fopkje Kijlstra ten tonele, die in haar leven enorme maatschappelijke vooruitgang heeft meegemaakt. Obama kwam 11 jaar geleden al met de 106-jarige Ann Nixon Cooper, die... Je raadt het al. In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen hoor je de fragmenten naast elkaar.Jesse Klaver van GroenLinks deed deze week iets opmerkelijks. Hij wil niet meer meedoen aan 'scorebord-politiek'. Maar volgens Roderik van Grieken kom je in de politiek uiteindelijk altijd bij het scorebord uit: verkiezingen.Premier Mark Rutte (VVD) wekt nog altijd veel indruk. Hij stond ook nu weer souverein achter de regeringstafel. Ook Geert Wilders krijgt complimenten van Van Grieken. Het grootste nieuwe talent is D66-fractievoorzitter Rob Jetten, die zowel op het spreekgestoelte als achter de interruptiemicrofoon indruk maakte.Van Griekens analyse bevat lessen voor iedereen die debatten volgt of er zelf aan deelneemt.***In zijn historische verhaal laat PG Kroeger zien dat het wezen van geschiedenis en geschiedschrijving precies dat is, wat volgens minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs Cultuur en Wetenschap) niet kan: een voortdurend proces van 'herschrijven'. Een nimmer eindigend 'herinterpreteren', herontdekken' en 'herzien' van beelden, visies en feiten en indrukken.Een prachtig voorbeeld daarvan vorm die eeuw voorafgaand aan 'de Gouden Eeuw', toen ons land onderdeel was van het grootse imperium van de Spaanse Habsburgers, 'het Rijk waarin de zon niet onderging'. Wij werden geregeerd door twee heersers die in de geschiedenis onder de machtigste en krachtdadigste ooit worden gerekend, Karel V en Philips II. Maar klopt dat beeld wel?Dankzij het werk van de Britse historicus Geoffrey Parker weten wij nu veel meer - en veel verrassends en onverwachts - over deze twee vorsten en hun bewind, hun persoonlijkheid, successen en nederlagen op het wereldtoneel. Zij waren die 'Koning van Hispanje' die wij altijd geëerd hebben. Maar wie waren zij, wat deden zij? Wat lieten zij na? Wie waren hun 'geheime wapen'?PG heeft Geoffrey Parker twee keer uitvoerig geïnterviewd naar aanleiding van zijn baanbrekend historische werk over het Spaanse wereldrijk en vooral ook over Filips II.Zeer recent verscheen diens magnum opus over de vader van deze in onze historie zo 'slecht' bekend staande koning. Die vader, keizer Karel V, heeft nu juist een relatief gunstig imago gehouden. Daarbij hielp natuurlijk zijn liefde voor de Nederlanden en de steden Gent en Mechelen, waarvan hij het Vlaamse dialect erg goed beheerste. Of zoals hij zelf zei: "Ik bid tot God in het Spaans, instrueer mijn diplomaten in het Frans, bemin in het Italiaans, beveel mijn paarden in het Duits en vloek in het Nederlands."Heel anders dan de extraverte, rusteloos rondreizende Karel was zijn zoon Filips II. Een introverte, diep gelovige en bijna calvinistisch ijverig heerser. Zijn eenvoud en soberheid waren legendarisch. Zijn machtsbewustzijn niet minder. Parker noemt hem bovendien een strategische waaghals, ook al noemden de Spanjaarden hem 'El Rey Prudente', de omzichtige koning. Want dat was deze gecompliceerde en verfijnde man ook.PG vertelt uit zijn gesprekken met Parker over diens ongekende ontdekkingen in de archieven die hem na 40 jaar onderzoek en schrijven dwongen tot het letterlijk geheel herschrijven van zijn monumentale biografie van Filips II. Al was het maar omdat door hem het handgeschreven origineel van de vaderlijke 'Instructiones' van Karel aan de 17-jarige Philips teruggevonden zijn, waarin hij zijn zoon meer dan 40 pagina's lang vertelde hoe hij een goed en krachtig heerser kon worden.Een van de opmerkelijkste dingen aan het verhaal van Karel V is dat hij zijn Rijk liet regeren door tantes en zusters: Margaretha van Parma, Margaretha van Oostenrijk, Isabella van Portugal, Catharine of Aragon en Maria van Hongarije. Die laatste regeerde de Nederlanden.De BoekenGeoffrey Parker - Imprudent King, a new life of Philip II (Yale University Press, 2015)Geoffrey Parker - Emperor, a new life of Charles V (Yale University Press, 2019)See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tijdlijn Betrouwbare Bronnen aflevering 4800:00:00 - Intro door Jaap Jansen00:05:48 - PG Kroeger over het boek De Welvaart Van Landen van Adam Smith01:03:44 - Gerrit Voerman & Koen Vossen over Geert Wilders 02:04:24 - Uitro02:05:34 - Einde***Op weg naar Prinsjesdag behandelt PG Kroeger het boek dat de grondslag legde voor het denken over de moderne economie en de rol van staat, bedrijven en burgers daarin. Zonder Het boek van Adam Smith over 'The Wealth of Nations' geen Prinsjesdag, rijksbegroting of koffertje van Wopke Hoekstra.Het boek verscheen in 1776, enkele maanden voor de Amerikaanse revolutie echt uitbrak. Dat jaar is revolutionair geworden in de wereldgeschiedenis en Smith droeg daar zeer aan bij. Hij laat in zijn boek blijken dat hij de opstandige Amerikanen zeer goed begreep en dat de redenering van het Britse bewind over de onderwerping van hun onderdanen aan de andere kant van de plas nergens op sloeg. Dat was niet erg gebruikelijk,'to say the least'.Smith was dan ook een uitzonderlijke man, een geleerde uit Schotland, die ook zeer kritisch was over de Britse elite en haar instituties, zoals Oxford en Cambridge. In zijn boek analyseert hij gedurfd en vaak profetisch hoe de nieuwe economie van de industriële revolutie zich zou ontwikkelen en wat de overheden moesten doen om die tot bloei te helpen brengen. Zijn reputatie als de 'bedenker' van het liberaal kapitalisme is wat dat betreft eigenlijk niet terecht en verdient in elk geval nuancering.Smith deed nog meer. Hij analyseerde ook de theorie van geld en kapitaal, bespotte het protectionisme en 'avant la lettre' de obsessie met tollen en tarieven van iemand als president Donald Trump. Zo blijkt zijn boek dus nog steeds zeer actueel. Nu het voor het eerst in modern Nederlands is vertaald, kan elke Betrouwbare Bronnen-luisteraar ervan meegenieten.Ook verscheen net een vertaling van een essentieel boek van een tijdgenoot van Smith, het in Ierland geboren Lagerhuislid Edmund Burke. Naast het werk van Smith was ook het denken van Burke zeer inspirerend voor zowel de bloei van de nieuwe Verenigde Staten van Amerika als van het revolutionaire Pruisen van de gebroeders Von Humboldt.De boekenAdam Smith - De Welvaart van Landen. Uitgeverij Boom, 2019Edmund Burke - Bespiegelingen over de revolutie in Frankrijk. Uitgeverij Wereldbibliotheek, 2019 ***Gerrit Voerman (Rijksuniversiteit Groningen) en Koen Vossen (Radboud Universiteit Nijmegen) stelden een boek samen over vijftien jaar Geert Wilders als onafhankelijk politicus. Met Jaap Jansen maken ze de balans op.Hij stelt onder meer de vraag: is Wilders een succesvol politicus, wie zijn zijn kiezers en wat is zijn toekomst?Voerman vindt de beschuldiging van Wilders dat de regering onder één hoedje speelt met de rechterlijke macht hypocriet.Het is gebruikelijk dat de politiek op afstand blijft van het Openbaar Ministerie. Wilders heeft aanwijzingen dat ambtenaren van voormalig minister van Justitie Ivo Opstelten en mogelijk ook de oud-minister zelf zware invloed hebben uitgeoefend op het Openbaar Ministerie in het ‘minder Marokkanen’-proces.“De pot verwijt de ketel dat hij zwart ziet”, zegt Voerman in de politieke podcast Betrouwbare Bronnen. “Op allerlei manieren heeft Wilders geprobeerd de rechterlijke macht afhankelijker te maken van de politiek. En tegelijkertijd verwijt hij de rechterlijke macht gepolitiseerd te zijn.”Wilders heeft het vaak over ‘D66-rechters’ die niet doen wat het volk wil. Voerman: “Wilders wil dat rechters niet langer voor het leven worden benoemd, maar voor zes, zeven jaar. Hij wil functioneringsgesprekken met ze houden en als ze niet zwaar genoeg gestraft hebben, kunnen ze inpakken en wegwezen. Ze mogen geen rekening houden met verzachtende omstandigheden. Dat is een verstrekkend voorstel dat de zelfstandigheid en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht beperkt. Zo maak je de rechterlijke macht afhankelijk van politieke willekeur.”Als de wensen van Wilders wet worden, krijg je volgens Voerman ‘Poolse toestanden’. De Poolse regering probeert al enkele jaren de rechterlijke macht onder controle krijgen. Omdat de onafhankelijkheid van Poolse rechters in gevaar is, startte de Europese Commissie een strafprocedure tegen Polen.Wilders stapte vijftien jaar geleden uit de VVD en richtte later de Partij voor de Vrijheid op, waarvan hij het enige lid is. Volgens Voerman zou Wilders er goed aan doen, de PVV alsnog om te vormen naar een ledenpartij. “Wilders wilde geen LPF-toestanden. Maar om iets voor te stellen in de Nederlandse politiek, moet je ook in de Eerste Kamer vertegenwoordigd zijn en daarvoor heb je Statenleden nodig. Dat kun je niet meer allemaal vanuit Den Haag controleren. Dan is een bepaalde vorm van organisatie helemaal niet zo gek. De PVV is nu vertegenwoordigd in een 30-tal gemeenten. Er is hier en daar al wat gedoe. Je kunt wachten op nog meer gelazer. Juist ook omdat er geen structuur is. PVV’ers die ermee stoppen, klagen vaak: ‘We horen niks uit Den Haag’.