Betrouwbare Bronnen

De zoektocht naar de kiezer vereist nog veel meer klunen dan een Elfstedentocht, een verkiezingscampagne is schaatsen op dun ijs.Betrouwbare Bronnen gaf al ‘Tien wetten voor elke lijsttrekker’, de zes klassieke winnaar-strategieën en de onmisbare tips & trucs voor lijsttrekkersdebatten (zie hieronder bij ‘verder luisteren’). Actualiteit, historische wortels, blunders, successen en lessen voor kiezers en campagnemakers kwamen daarin samen.Maar wat is nu toch het geheim erachter? Wat maakt een campagne een doorslaand succes, een verrassing, meevaller of een ‘instant classic’ voor politieke junkies? Het haar van de lijsttrekker; een nieuwe bril? Veel geld? Michael Bloomberg bewees het tegendeel. Glimmende folders? Berlusconi ging ten onder. Jolige filmpjes? Hans Brusselmans verwoestte de SP in Europa.Jaap Jansen en PG Kroeger onthullen in deze editie ‘De zeven geheimen van een winnende verkiezingscampagne’. Wie werden ze briljant toegepast en bij wie liep het episch fout?Van het drijfzand van Elco Brinkman tot de brille van Harry Potter. Mitterrands rozen op de tombes in het Pantheon. Dat ene zinnetje van de Kanzlerin. Die eenvoudige vraag voor iedereen thuis door Ronald Reagan. De ‘slip of the tongue’ van Mitt Romney en die domme herhaling door Clinton. Dat filmpje uit 1984. Die leus van 1986. Die twee woorden van de PvdA en die ene zin van de CPN.Die zeven geheimen die in deze ruim twee uur durende podcast uit de doeken worden gedaan:1] Program, profiel en persoon als één geheel. Van het succes van Jan Marijnissen in 2006 tot een hopeloze Joop den Uyl bij André van Duin.2] Snap je kiezer. Van de bevrijde Rutte van 2012 tot de fatale ‘Donner Doctrine’ in het CDA.3] Kaap ‘the Big Mo!’ Van George Bush’ verrassing in Iowa in 1980 naar Wouter Bos in 2003.4] Heb dat éne ‘Haakje’. Van het zoete Reagan-filmpje naar ‘Laat Lubbers z’n karwei afmaken’.5] De nul houden. Van de rust van Joe Biden naar het onbenul van Rita Verdonk.6] Heb geluk! Van de knie van Nixon tot Balkenendes ‘Bosbelasting’.7] Wees klaar voor D-Day plus 1. Van Mitterrands rozen in Parijs tot de omhelzing door Mark Rutte van Diederik Samsom.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Vraag aan Flip Kylian Adams hoe dat werkt: [email protected]***Verder kijken (fragmenten hieruit hoor je in deze aflevering)The Big Mo, uit seizoen 7 van West WingFred Astaire and Ginger Rogers - Let's Call The Whole Thing OffDag '80, Hallo '81: André van Duin ontvangt gasten, onder wie Joop den Uyl (TROS 1981)Toespraak Jan Marijnissen, SP-verkiezingsavond Melkweg Amsterdam, 2006De Wouter Tapes (2007) 1/2De Wouter Tapes (2007) 2/2Ad Melkert (PvdA) en Jan Peter Balkenende (CDA) in debat over Pim Fortuyn, 2002Iowa Caucus History: 1980PvdA wint Europese verkiezingen 2019 (NOS)Ronald Reagan It's Morning In America 1984TV Duell 2013 Angela Merkel en Peer SteinbrückCarter vs. Reagan: The second 1980 presidential debateC’mon man: Biden’s consistent refrain to Trump at the final debateTrots op Nederland filmpjes 2010Andere Tijden: Onder onwezenlijke omstandigheden, de verkiezingsdag in 1977 (2002)President Obama Tours Areas Damaged by Hurricane Sandy (2012)Rutte wil Turkse minister tegenhouden (NOS, 2017)Rutte en Samsom over het regeerakkoord van Rutte II - Pauw en Witteman 2012 (VARA)President Trump's election night remarks (ABC, 2020)Investiture de François Mitterrand au Panthéon | Archive INA (mei 1981)Scene from Mussorgsky -- "Boris Godunov" (Mezzo)***Verder luisteren166 - Verkiezingsdebatten: hoe je ze wint of verliest165 - Verkiezingen 2021: succesvolle campagnestrategieën + tips voor lijsttrekkers164 - Dries van Agt 90 - Eigenzinnig politicus, paradijsvogel, wereldburger161 - Hans van Mierlo, een politieke popster153 - Het CDA en de tand des tijds142 - De smerigste verkiezingscampagnes in de Amerikaanse geschiedenis117 - Tien wetten die elke lijsttrekker zich moet inprenten***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:31 – Deel 100:49:22 – Deel 201:07:45 – Deel 301:15:32 – Deel 401:30:45 – Deel 501:41:00 – Deel 601:54:16 – Deel 702:15:03 – Uitro02:15:45 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eind 2017 trad Lilian Marijnissen aan als nieuwe leider van de Socialistische Partij. In 2021 is ze voor het eerst lijsttrekker. In 2019 verloor de partij bij de Statenverkiezingen de helft van haar zetels en ze verdween uit het Europees Parlement. Tegelijkertijd nemen steeds meer partijen – zelfs VVD, CDA en de werkgevers – plannen over waar de SP al jaren vergeefs voor pleitte. In Betrouwbare Bronnen waarschuwt Marijnissen dat alleen met een grote SP die dingen ook echt werkelijkheid kunnen worden. Zelfs de linkse vrienden van PvdA en GroenLinks vertrouwt ze dat niet toe, zegt ze tegen Jaap Jansen.Marijnissen maakt zich zorgen over de opkomst bij de verkiezingen van 17 maart. Omdat het afgelopen jaar in de politiek alleen maar over corona ging, heerst er nog geen gevoel van urgentie en gebeurt er in de peilingen nog niets. Daar moet verandering in komen, vindt ze. In vijf kwartier nemen ze de SP-plannen door en ook de verschillen met PvdA en GroenLinks.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Vraag aan Flip Kylian Adams hoe dat werkt: [email protected]*** Verder lezenStel een daad. Verkiezingsprogramma SP 2021‘Kosten Nationaal Zorgfonds: 4.000 euro per huishouden’Ondernemen voor brede welvaart, naar nieuw Rijnlands samenspel (VNO-NCW en MKB-Nederland, 2021)Boek: Lodewijk Asscher, de val van een politiek talent*** Verder kijken Profiel Jan Marijnissen (Jaap Jansen & Sven Kockelmann, KRO 2007)Jan Marijnissen: Hoe links ten onderging in de Nederlandse politiek (Bernard Hammelburg, 2018)***Verder luisterenBB 143 – Emile Roemer over arbeidsmigranten, het burgemeesterschap en de SPBB 125 - Wouter Koolmees, minister van Sociale Zaken in de coronacrisisBB 79 - 'Nederland is nog steeds ziek': Hans Borstlap over zijn ingrijpende plannen voor de arbeidsmarktBB 68 - De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerdeBB 6 - Sharon Gesthuizen over haar vertrek bij de SP*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:08:58 – Deel 100:21:02 – Deel 200:50:32 – Deel 301:18:09 – Uitro01:18:44 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Verkiezingsdebatten zijn de zuurstof van de democratie. Voor de lijsttrekkers en hun partijen hangt er veel van af. Een foutje kan het begin van het einde zijn, een slim antwoord een gamechanger.In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen praat Jaap Jansen twee uur lang met Roderik van Grieken, directeur van het Nederlands Debat Instituut. Hij weet hoe je een debat kan winnen of verliezen en was – net als Jaap – vaak betrokken bij de voorbereiding. Het blijkt nog niet zo gemakkelijk een goede debatstelling te bedenken. Soms verloopt een debatonderdeel precies zoals je het in een rollenspel hebt geoefend, soms gaat het héél anders. Ze bespreken de do’s en don’ts voor elk debat met tientallen voorbeelden van Mark Rutte, Pim Fortuyn, Jan Peter Balkenende, Wouter Bos, Emile Roemer, Lilian Marijnissen, Thierry Baudet, Geert Wilders, Diederik Samsom en vele anderen.Roderik van Grieken: “Mark Rutte is een soort Unox-worst: je weet wat je krijgt. En dat is en kwaliteit, dat wordt door heel veel mensen gewaardeerd. Alleen: als je hem zoals wij iedere dag volgen, dan word je er en beetje tureluurs van. Zeker na tien jaar premierschap. Lijsttrekkers als Sigrid Kaag en Wopke Hoekstra praten veel over ‘nieuw leiderschap’. Dat kan werken. Churchill won de Tweede-Wereldoorlog, iedereen waardeerde hem. Maar in 1945 werd hij keihard weggestemd. Niet omdat ze een hekel aan hem hadden, maar het gevoel was: we hebben nu wat nieuws nodig. Als je dát weet te raken, kun je de kiezer voor je winnen. Je ziet vaak dat er een slimme boodschap bedacht is, maar die moet dan wel passen bij de boodschapper. Job Cohen had een heel goed imago. Maar de verkiezingen van 2010 gingen over de economie waar hij niet diep in zat. Het PvdA-campagneteam prepte hem eindeloos met economische feitjes. Dat werkte niet. Hij werd er onzeker van. Rutte haalde meer zetels dan Cohen en kon aanspraak maken op het premierschap.”Op 8 februari vindt het eerste min of meer grote verkiezingsdebat plaats: het Noordelijk debat met lijsttrekkers en nummers 2 van de grote partijen, onder meer te zien op NPO Politiek.Belangrijke debatten die daarna op de rol staan:26 februari: Het Radio 1 debat28 februari: Het RTL debat, RTL-415 maart: EenVandaag, NPO 116 maart: NOS debat, NPO 1*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Vraag aan Flip Kylian Adams hoe dat werkt: [email protected]*** Verder lezenRoderik van Grieken – Een feest van de democratie (Bert Bakker, 2012)Website Nederlands Debat Instituut ***Verder kijken (debatten en fragmenten die in de podcast aan de orde komen)Former Vice President Dan Quayle misspells PotatoSenator, you're no Jack Kennedy"Kennedy vs. Nixon: The fourth 1960 presidential debateGemeenteraadsverkiezingen 2002: Pim Fortuyn versus Ad Melkert (kort)Gemeenteraadsverkiezingen 2002: het complete debatUS presidential debate moderator Chris Wallace struggles to contain TrumpMark Rutte in ZomergastenMark Rutte 2012 - Geen cent meer naar GriekenlandGordon Brown calls Labour supporter a "bigoted woman"Fragment debat Rutte - Baudet 2019Korte samenvatting Carrédebat 2017, RTLCarré debat 5 maart 2017 (deel 1/2)Carré debat 5 maart 2017 (deel 2/2)Balkenende vs. Bos, 2006: U draait en u bent niet eerlijkBos vs. Balkenende, 2006: Noem mij drie voorbeelden"Het is tijd voor nieuw leiderschap" - Speech Sigrid Kaag 2020Diederik Samsom tijdens RTL-debat 2012: mijn kompasRutte vs. Roemer, RTL-debat 2012Lilian Marijnissen vs. Wilders, Asscher en Buma, RTL 2019Black out Rutte, NOS-debat 2019RTL Carré-debat 2010: Balkenende tegen Mariëlle Tweebeeke 'U kijkt zo lief'RTL Premiersdebat 2010: Cohen vs Wilders***Verder luisterenBB 165 - Verkiezingen 2021: succesvolle campagnestrategieën + tips voor lijsttrekkersBB 131 - Het debat van het jaar: Roderik van Grieken over de Algemene Beschouwingen van 2020BB 49 - Algemene Beschouwingen 2019 met Roderik van Grieken*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:18 – Deel 101:13:01 – Deel 202:07:01 – Uitro02:07:40 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

De verkiezingscampagnes barsten los. Alle ogen zijn gericht op 17 maart: de Tweede-Kamerverkiezingen van 2021. Maar hoe doe je dat, verkiezingen winnen? Met populaire poppetjes? Met smerige tackles of zoetgevooisde filmpjes? Met online microtargeting en algoritmes? De geschiedenis leert ons dat een partij, een kandidaat en een politieke stroming allereerst één ding moeten hebben en moeten vasthouden: een winnende strategie.Jaap Jansen en PG Kroeger duiken daarom in epische verkiezingsstrategieën die geschiedenis schreven. Want hoe deden FDR en LBJ dat toch? Hoe versloeg Thatcher de Labour Party? Wat maakte François Mitterrand en Konrad Adenauer zo’n onversaagde staatsman? Welke politieke wetten zorgen voor electoraal succes? En wat kunnen de lijsttrekkers van 2021 daarvan leren?Betrouwbare Bronnen reist langs dunbevolkte boerenstaatjes als Iowa, North Dakota en Indiana en ontdekt de winnende strategie die iedereen verraste. Maar ook de rozentuin van het Witte Huis, de kelder van Joe Biden in Wilmington en de aanvalslijn van Helmut Schmidt tegen Franz Josef Strauss blijken buitengewoon leerzaam. Hoe slaagde Ruud Lubbers met de aanpak waarmee Gerald Ford tien jaar eerder mislukte? Waarom lijken Barack Obama en Willy Brandt op elkaar? En welke lessen kun je nu nog trekken uit die belangrijke speech in Madison Square Garden in 1936?Een belangrijke les is het onderscheid tussen ‘strategie’ en ‘tactiek’. Juist in de politiek en al helemaal in verkiezingstijd. Tactiek moet de organische, treffende implementatie zijn van de strategie. En daarin worden vaak de meeste fouten gemaakt. De poster kan nog zo mooi zijn ontworpen, zo gelikt, en de timing ervan nog zo doordacht, maar als de leuze, de boodschap ervan niet geloofwaardig is en niet coherent met program, profiel en persoon, dan kun je er alleen maar mee verliezen.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Doe ook mee!Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Vraag aan Flip Kylian Adams hoe dat werkt: [email protected]***Verder kijkenPresident Harry Truman delivers a Whistlestop Address to farmers in Iowa (1948)"Daisy" ad LBJ (1964)Labour isn’t working. Party political broadcast Conservatives (1979)François Mitterrand: « Mais vous avez tout à fait raison, Monsieur le Premier ministre. » (1988)***Verder luisterenBB 142 - De smerigste verkiezingscampagnes in de Amerikaanse geschiedenisBB 133 - Amerikaanse presidenten: boeken die je móet lezen!BB 117 - Tien wetten die elke lijsttrekker zich moet inprenten***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:13:04 - Deel 1: Rose Garden campagne00:43:29 - Deel 2: Whistle Stop campagne01:01:36 - Deel 3: La Force Tranquille01:23:29 - Deel 4: Keine Experimente 01:33:08 - Deel 5: Labour isn't working01:45:04 - Deel 6: Yes, we can! 01:53:29 - Uitro01:54:47 - Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dries van Agt. Op 2 februari 2021 werd hij 90. De enige nog levende Nederlandse premier uit de 20e eeuw die in de heftige, turbulente jaren ‘70 een bepalende rol speelde. Jaap Jansen analyseert met PG Kroeger zijn politieke werk en zijn kleurrijke, verrassende persoonlijkheid.Dries van Agt was een politicus van de buitencategorie. De eerste aanvoerder van een nieuwe partij – het CDA – die hij al met zijn eerste campagne in 1977 winst bezorgde, waarna het CDA tot 1994 het Torentje bezette. Hij werd vaak weggezet als conservatieve zedenprediker, maar was in veel opzichten een vooruitstrevend hervormer van de rechtsstaat. Hij werd internationaal hoog gewaardeerd, wat hem na zijn Haagse jaren een in eigen land bijna niet opgemerkte topcarrière opleverde.PG Kroeger analyseert Van Agt in drie dimensies. Als minister in zes kabinetten gedurende elf jaar, waarvan hij er liefst drie zou leiden. En Van Agt als ‘paradijsvogel in de Haagse jungle’. Met zijn eigensoortige politieke poëzie, zijn relativering van het ‘Haagse gedoe’, zijn excentrieke vluchtgedrag en zijn pogingen om onder het premierschap uit te komen. De minst bekende dimensie is ‘Van Agt de wereldburger’. Want zijn internationale loopbaan was niet alleen van hoog niveau, maar ook de vrucht van enkele karaktertrekken die in eigen land nogal eens miskend of over het hoofd gezien werden.Hierbij laven Jansen en Kroeger zich aan enkele unieke bronnen. Zo is er diepte-interview van een uur door Jaap met de oud-premier, in mei 2008 uitgezonden op Het Gesprek, een tv-zender die maar een paar jaar bestaan heeft. Daarin bespraken zij zijn leven en werk aan de hand van de net verschenen biografie over hem. Zelden was Van Agt zo openhartig over zijn diepe drijfveren, zijn blik op samenleving en politiek en op zijn eigen leven en karakter.PG vertelt uit directe, persoonlijke waarneming van de premier en CDA-aanvoerder, zowel tijdens een zeer ingewikkelde kabinetsformatie als in later jaren, zoals tijdens het roemruchte CDA-congres in de Rijnhal in 2010.Zo komen allerlei onbekende aspecten en momenten aan de orde. Van Agt en zijn inspiratiebron Mao, zijn bewondering voor Piet de Jong, Leo Tindemans en Jan de Koning. Van Agt en de topfunctie die hem bijna in de schoot geworpen werd. In 1994 werd hij op een haar na wat Ruud Lubbers, Wim Kok en Jan Peter Balkenende ondanks verwoede pogingen nooit lukte: president van de Europese Commissie. Maar anders dan zijn opvolgers had hij daar totaal geen zin in.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de ShowSponsoring of adverteren is ook mogelijk. Vraag aan Flip Kylian Adams hoe dat werkt: [email protected] ***Verder lezenJohan van Merriënboer, Peter Bootsma, Peter van Griensven - Van Agt, tour de force, biografie (Boom, 2008)PG Kroeger en Jaap Stam - De rogge staat er dun bij, macht en verval van het CDA 1974-1998 (Balans, 1998)Theo Brinkel - Haagse Jaren, de politieke memoires van Ruud Lubbers (Ambo/Anthos, 2020)***Verder luisterenBB 161 - Hans van Mierlo, een politieke popsterBB 127 - De geheime politieke memoires van Ruud LubbersBB 124 - 95 jaar Jacques DelorsBB 119 - Elke machtsoverdracht in het CDA is een dramaBB 64 - Wim Kok, een leven op eigen kracht - gesprek met biograaf Marnix Krop***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:64 - Deel 101:13:55 - Deel 201:59:13 - Uitro: nieuwe vrienden van de show01:59:58 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Dertig jaar geleden implodeerde een supermacht. Niet door een gruwelijke burgeroorlog, een nucleair conflict of andere oorzaken die in de wereldgeschiedenis soms de ondergang van een groot rijk in gang zetten. De Sovjet-Unie hief zichzelf op. Het Kremlin streek letterlijk voor het laatst de rode vlag met gouden hamer en sikkel. Hoe kon dat? Wat gebeurde er in de aanloop naar deze implosie? Was deze onvermijdelijk, een bedrijfsongeval, een samenzwering?Na de reeks podcasts van Betrouwbare Bronnen over de Val van de Muur en de Wiedervereinigung van Duitsland volgt bijna als vanzelfsprekend een serie over hoe die gebeurtenissen in de rest van de communistische wereld van toen doorwerkte. Minstens zo dramatisch en vol van soms alweer vergeten, toen niet altijd waargenomen feiten en gebeurtenissen.Jaap Jansen en PG Kroeger beginnen het verhaal in 1961, nu precies 60 jaar geleden. Niets wees erop dat de Sovjet-Unie nauwelijks nog één generatie zou voortbestaan. Integendeel. Dat jaar vierde zij haar grootste triomf. Heel de wereld volgde ademloos wat vanuit Moskou gepresteerd werd. De man die als eerste mens door het heelal om de aarde vloog was in een klap een held, een historische figuur; symbool van hoe dynamisch, innovatief en machtig het Kremlin-regime wel niet was. Joeri Gagarin was het bewijs dat ‘wij het kapitalistische Westen in tien jaar zullen begraven!’ zoals partijleider Nikita Chroesjtsjov stralend voorspelde.Maar 1961 gaf nog een signaal af. Burgers in vazalstaat Oost-Duitsland ontsnapten in zulke grote aantallen de rode heilstaat’, dat alleen een fysieke muur die exodus nog kon afstoppen. 13 augustus in Berlijn wees op nog heel iets anders. De reus stond op lemen voeten. Dat werd pijnlijk duidelijk toen Chroesjtsjov in de jaren daarna ten val kwam door zijn impulsieve aanpak en zijn opvolgers een neostalinisme introduceerden.Als wereldspeler en atoommacht was de Sovjet-Unie onder Leonid Brezjnew in die jaren tussen 1965 en 1985 op de toppen van invloed en kracht, maar interne verlamming en misgrepen ondermijnden die indruk toen al. De schaduw van de ‘Vozhd’, de baas Jozef Stalin bleef over het regime hangen, zelfs zijn megalomane plannen om de Sovjet-Unie fysiek, cultureel en sociaal te herrichten bleven leidend voor zijn opvolgers. Brezjnew werd daarbij onverwacht geholpen door de oliecrisis. Maar ook reusachtige stromen ‘oliedollars’ konden het Kremlin niet op andere gedachten en initiatieven brengen.Met de ‘détente’ en opening naar Europa door de ‘Ostpolitik’ kon de supermacht ook intern de greep op de eigen samenleving en de vazalstaten niet meer overeind houden. Met China groeide een veracht broederland juist in deze jaren uit tot een dynamische concurrent. Niet alleen de oude leiders in het Politburo verkalkten jaar op jaar, ook hun ideologische ambities, hun economisch beleid en hun geopolitieke strategie verloren het zicht op de realiteit. De dynamiek van de Gagarin-jaren en de petrodollars onder Breznjew konden niet langer verhullen dat de supermacht labiel en armoedig werd. En toen kwam Gorbatsjov.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder kijken Film Navalny over Poetin Gagarin in de ruimteGagarin in MoskouHet keukendebat van Chroetsjov en Nixon***Verder luisterenBB 135 - 30 jaar Duitse eenheid: Carlo Trojan, de Nederlander die meeonderhandeldeBB 93 - Hoe Gorbatsjov en het Sovjet-imperium ten onder gingenBB 84 - Hoe Kohl met Gorbatsjov de Duitse eenwording regeldeBB 72 - 'Wir sind ein Volk!', December 1989: Helmut Kohl in Dresden + Geheim gifwapen Sovjet UnieBB 61 - PG Kroeger over de val van de Berlijnse MuurBB 53 - 1989 - PG en de viering van 40 jaar Deutsche Demokratische RepublikBB 21 - PG over Poetins rolmodel Tsaar Nicolaas IBB 19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:06:35 – Deel 101:00:41 – Deel 201:30:20 – Uitro01:31:04 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

De heftige kritiek en zelfkritiek in de kindertoeslagaffaire leverden op 19 januari 2021 niet alleen een meeslepend en indrukwekkend Tweede-Kamerdebat op. Het parlement trok onder leiding van Pieter Omtzigt ook een hoogst opmerkelijke conclusie. De Kamer wil laten onderzoeken hoe het staat met de rechtsbescherming van burgers en hoe het zit met de praktijk van het stelsel van macht en tegenmacht. En dat onderzoek moet het parlement of de regering niet zelf verrichten, maar een zware en gezaghebbende commissie ‘van buiten’: de Venetië-commissie van de Raad van Europa, die eerder rechtsstaat en democratie in landen als Polen en Malta onder de loep nam. Omtzigts uithaal over ons land als ‘bananenmonarchie’ bleef dus niet bij verontwaardiging alleen. Er wordt ook heel concreet iets mee gedaan.Jaap Jansen en PG Kroeger kijken naar de betekenis van dit Kamerdebat en naar enkele opmerkelijke historische feiten en ontwikkelingen erachter. Waar komt die term ‘bananenmonarchie’ vandaan? En wat was een ‘bananenrepubliek’?In deze aflevering legt Pieter Omtzigt uit wat de achtergrond is van zijn deze week aangenomen motie om de Venetië-commissie te vragen ons land van kritische reflectie en aanbevelingen te voorzien. De gedachte dat ‘vreemde ogen dwingen’ heeft de CDA’er ook zelf vanuit die Raad al meermalen kunnen toepassen. Zijn rapportages hadden soms ingrijpende gevolgen.“Rechter en Tweede Kamer kunnen alleen besluiten nemen als ze de juiste informatie hebben. Op dit punt is Nederland een bananenmonarchie", legt hij uit. "Hier functioneert de Staat niet goed. De commissie-Van Dam die onderzoek deed naar de Kinderopvangtoeslagaffaire concludeerde dat de rechtsstaat is geschonden. Dat lijkt mij een behoorlijk zware kwalificatie.”PG Kroeger vertelt over historie en achtergronden van deze zware club vol rechters en andere grondwetkenners. De oorsprong en de oprichters van de commissie zijn gedurfd en kleurrijk. En waarom ‘Venetië-commissie’? Welke geschiedenis schuilt hier achter? PG neemt je mee naar een eiland tegenover de San Marco met nog weer een andere, zeker zo sublieme kerk van een groot bouwmeester uit de Renaissance; naar het Paleis van de Doges van ‘La Serenissima’ die op zijn reusachtige praalschip zijn jaarlijkse huwelijksceremonie liet voltrekken. En natuurlijk komen Richard Wagner, Thomas Mann en Gustav Mahler ook nog even langs.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder lezenTweede Kamer, 45e vergadering, 19 januari 2021Pieter Klein - Welkom in de documentloze bananenmonarchie (4 december 2018)Brief minister Klaas de Vries - Reikwijdte van artikel 68 Grondwet (2002) H.J.A. Hofland - Tegels Lichten (Querido)*** Verder kijken Gustav Mahler - Symfonie nr. 5 in cis kl.t. - Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Bernard Haitink, Amsterdam, Concertgebouw, 25 december 1986***Verder luisterenBB 161 - Hans van Mierlo, een politieke popsterBB 147 – De kindertoeslagaffaire: het ging al mis bij de wetgevingBB 70 - 'Voorzitter, het is Kafka!' - PG Kroeger over leven en werk van Franz KafkaBB 68 - De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerdeBB 18 - Pieter Omtzigt strijdt tegen corruptie in de Raad van Europa*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:47 – Deel 100:30:44 – Deel 2: gesprek met Pieter Omtzigt01:07:24 – Deel 301:50:14 – Uitro01:50:48 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hans van Mierlo, oprichter en oerleider van D66, was een twijfelaar die dacht in dilemma’s en sprak in paradoxen. Twee keer in zijn politieke leven liet hij zien dat hij wel degelijk ook een machtspoliticus was. Zonder hem geen kabinet-Den Uyl (1973) en geen Paars (1994).Jaap Jansen praat ruim twee uur met Hubert Smeets, auteur van de biografie Een wonderbaarlijk politicus, Hans van Mierlo 1931 – 2010. Een gesprek over wat hij bereikt heeft, zijn fouten, wat er uitkwam van zijn vermoedens en wat misschien juist heel anders liep. Van Mierlo bepleitte een Progressieve Volkspartij, maar juist de christendemocraten die hij wilde bestrijden kwamen sterk terug. Van Mierlo forceerde de komst van Paars, maar daarna volgde onverwacht het nationaalpopulisme en nog later werd de VVD de dominante partij.Een gesprek ook over ‘de Mensch’ Van Mierlo, de romanticus, die altijd in was voor een goed gesprek, zoals Jaap als jong journalist zelf heeft ervaren - al schrok Van Mierlo toen hij kort na de start van Paars in een artikel in Elsevier teruglas wat hij in een interview met Jaap en Willem Wansink had gezegd: dat het niet waarschijnlijk was dat hij na Paars I nog een keer lijsttrekker zou zijn.In dat kabinet koos Van Mierlo voor een ministerschap op Buitenlandse Zaken. Voor Smeets – die honderd bronnen sprak en 20 meter privé-archief doorspitte – bleef het een raadsel waarom hij niet voor Binnenlandse Zaken koos, Want dáár had hij de typische D66-agenda van staatsrechtelijke en bestuurlijke hervormingen kunnen waarmaken.En waarom verzette Van Mierlo zich zijn hele politieke leven tegen het etiket 'sociaal-liberaal'?Hans van Mierlo was 'een politieke popster', zegt Smeets, een zeldzaam charismatische politicus. En veel van de analyses waarmee Van Mierlo in 1966 en later indruk maakte, blijkt nog verrassend actueel. Hij zag als een van de eersten dat de politieke en maatschappelijke verzuiling erodeerde en dat er iets voor in de plaats moest komen. Toen dat niet - of te weinig - gebeurde raakte het politieke landschap pas helemaal op drift. Een situatie waar we in 2021 nog middenin zitten.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show***Verder lezenHet boek: Een wonderbaarlijk politicus, Hans van Mierlo 1931 – 2010Recensie: Daniël Boomsma - De ontheemde erfenis van een burgerlijk revolutionairRecensie: Thijs Kleinpaste - Hamlet in de politiek: authenticiteit en twijfel als strategieHubert Smeets op Twitter***Verder kijkenIscha Meijer - Interview Hans van Mierlo (RTL, 1994)Hans van Mierlo – Wat ik nog steeds te schrijven droom (Hans Fels en Edmond Hofland, VPRO 2006)***Verder luisterenBB 157 - 2021: het jaar van bijzondere verkiezingen, een partijcoup en een opmerkelijke dame van adel (oa over de verkiezingen van 1946 en het schaduwkabinet-Den Uyl)BB 127 - De geheime politieke memoires van Ruud LubbersBB 60 - Coen Brummer & Daniël Boomsma: De canon van het sociaal-liberalismeBB 1 – D66 moet linkser, vindt oud-partijleider Jan Terlouw***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:18:17 – Deel 201:09:02 – Deel 302:20:52 – Uitro02:21:50 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet Rutte III trad af. Hoe bijzonder is dat eigenlijk? In deze editie van Betrouwbare Bronnen kijken Jaap Jansen en PG Kroeger naar de politieke actualiteit rond de kindertoeslagaffaire met een blik op de parlementaire historie en de discussie over aftreden, optreden, staatsrecht, de ‘Rutte Doctrine’ en het vraagstuk van de ministeriële verantwoordelijkheid sinds Thorbecke.Moest het kabinet wel weg? Moest minister Eric Wiebes wel meteen helemaal vertrekken als minister? En wat deed Lodewijk Asscher en zijn PvdA? Had Herman Tjeenk Willink gelijk met zijn kritiek op de Tweede Kamer. En hoe beoordelen we Klaas Dijkhoff met zijn achteloos opzijschuiven van de optie van vertrekken als ‘een gebaar van hoogst symbolische waarde’?PG herinnert eraan hoe in ons land kabinetten eerder struikelen dan vallen. Dat gaat soms nogal kolderiek. Van de jeneverbladen die Jan de Quay de kop kostten tot de woede van gereformeerden over de Paus in 1925 en van Limburgse ruzies over een lunch tot de VVD-woede over een luttele f1,65 forensentaks. Bij die laatste kabinetscrisis verblufte premier Ruud Lubbers niet alleen zijn mopperige coalitiepartner Joris Voorhoeve, maar misschien nog wel het meest zijn CDA-partijgenoten die hem het beste dachten te kennen.Maar soms vallen kabinetten wel degelijk op grote en principiële zaken, zoals Rutte III nu. Toch doe je er ook dan goed aan, heel scherp te kijken of het beeld aan de buitenkant hetzelfde is als het gedoe in de binnenkamers en de wandelgangen van het Binnenhof. Zo viel een kabinet over de Omroepwet, terwijl het vooral een zaak bleek van intern gedoe binnen de KVP, de partij van de premier, en de wens die man snel te dumpen. Zoiets speelde ook bij de epische drama’s in het kabinet Van Agt/Den Uyl/Terlouw, nu 40 jaar geleden, en bij de ondergang van Wim Kok als premier van Paars II.Duidelijk wordt dan ineens dat de aanleiding van een crisis meestal niet de reden van zo’n politieke explosie is. En daarom komen Jaap en PG tot een opvallende analogie van Rutte III met de instorting van een eerdere ministersploeg waarin ministers zich ook pijnlijk moesten verantwoorden voor een groot drama waarin hun apparaten vele steken hadden laten vallen.Dit laat nog eens zien dat er een fijnzinnig onderscheid bestaat tussen het beginsel van Thorbecke over ‘de ministeriële verantwoordelijkheid’ voor zowel het maken van beleid als het concreet toepassen en uitvoeren van beleidsplannen en het politiek essentiële vraagstuk van het vertrouwen dat een kabinet en een minister wel of niet geniet bij het parlement. Vaak worden die twee wezenlijke aspecten verward en zoiets is dan nogal eens reden tot politieke en staatsrechtelijke fouten en loze beweringen. PG heeft een dramatisch voorbeeld uit eigen belevenis in een indringend Kamerdebat, waarin het lot van een zeer stevig bewindsman toch aan een zijden draadje leek te hangen.Minstens zo opmerkelijk is het feit uit de politieke geschiedenis dat het nergens is ‘verplicht’ dat een kabinet zou moeten opstappen in een naargeestige situatie als die waarin Rutte III verzeild was geraakt met de kindertoeslagaffaire. Heel wat kabinetten bleven gewoon aan nadat zich politieke rampen voltrokken waarvoor zij toch echt geheel verantwoordelijk waren geweest. Ook in het recente politieke verleden! Het geheugen blijkt in Den Haag vaak opvallend kort.En hoe nu verder? PG doet de Kamer en de bewindslieden twee krachtige aanbevelingen. Ten eerste: een staatcommissie die de actuele omgang en betekenis van artikel 68 van de Grondwet snel en met groot gezag definieert. Alleen zo kan de politiek komen tot een breed aanvaarde wijze van handelen met openheid, transparantie en de soms noodzakelijke discretie bij het geven van advies door onafhankelijke experts en ambtenaren.En ten tweede: een soort onafhankelijke ‘tsaar’ die met een beperkt, uitermate slim ‘crisisteam’ de Belastingdienst en de uitvoeringspraktijk volledig op de schop neemt. Deze verantwoordt zich direct aan het kabinet en zorgt ervoor dat interne blokkades en ambtelijk gehannes worden opgeruimd. Zo’n in zulke apparaten gevreesde en gehate ‘gedelegeerd bestuurder’ heeft destijds de chaos bij de studiefinanciering binnen een half jaar opgelost. Zeg dus niet dat het niet kan: Roel in ’t Veld maakte dit huzarenstukje wel degelijk waar.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show***Verder lezenVerklaring van minister-president Mark Rutte over het aftreden van het kabinetKamerbrief met reactie kabinet op rapport 'Ongekend onrecht'Herman Tjeenk Willink - Kamer moet bij Toeslagen zelf in de spiegel kijken***Verder luisteren naar eerdere afleveringen van Betrouwbare Bronnen147 – De kindertoeslagaffaire: het ging al mis bij de wetgeving141 – Hans Vijlbrief: een nieuwe relatie overheid-burger in de strijd tegen het populisme80 - Rutte en de ministeriële verantwoordelijkheid68 - De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden

Nooit eerder kreeg een Amerikaanse president twee keer achtereen miljoenen stemmen minder dan zijn opponent. Nooit eerder weigerde een president de uitslag te erkennen en hitste hij zijn aanhangers op daartegen in opstand te komen. Nooit eerder werd Capitol Hill bestormd door een woedende meute.Jaap Jansen en PG Kroeger blikken in deze editie van Betrouwbare Bronnen terug op de afgelopen weken en vooral ook vooruit naar het Amerika na Donald Trump. Ze belichten de inauguratie van de nieuwe president Joe Biden en zijn vice-president Kamala Harris op 20 januari, hun nieuwe beleid en hun benoemingen.Twee gasten diepen dit uit op basis van hun eigen kennis en ervaring in Washington DC. Pirmin Olde Weghuis is voor de vierde maal erbij en hoofdgast is deze keer Bob van Heuvelen, al decennia een spin in het web van de Amerikaanse politiek. Hij was bijna tien jaar chef-staf van senator Kent Konrad, een Democraat uit North Dakota die de Begrotingscommissie leidde. Hij werkte dagelijks met senatoren en leden van het Huis van Afgevaardigden – Democraten en Republikeinen. Tegenwoordig leidt hij een politiek en strategisch adviesbureau.De bestorming van het Capitool gebeurde om de hoek van Van Heuvelens kantoor; de taferelen die hij zag schokten hem diep. Dat brengt hem ertoe de opdracht van Biden scherp te duiden. Het zal een grote opgave zijn zowel de binnenlandse politiek als de samenleving weer tot wederzijds respect en verzoening te brengen. Uit eigen ervaring vertelt hij welke eigenschapen van Biden en Harris daarbij van groot belang kunnen zijn.Opmerkelijk is zijn analyse van de volstrekte mislukking van het presidentschap van Donald Trump, dat tragische kenmerken vertoont. Van Heuvelen laat zien hoe Trump als relatief kleine vastgoedmakelaar geen enkele relevante bestuurlijke ervaring of het afleggen van verantwoordelijkheid kende. Dat bepaalde zijn hele presidentschap en leide mede tot zijn politieke ondergang.Joe Biden is in alle opzichten het complete tegendeel van Trump. Van Heuvelen geeft een scherpe analyse van de ploeg die hij om zich heen verzamelde. Dat het soms lijkt op een ‘derde kabinet-Obama’ acht hij in de huidige crisissituatie een pluspunt. Biden en zijn mensen kunnen nu meteen goed ingewerkt aan de slag. Van Heuvelen schetst Bidens prioriteiten. Hij ziet de Europese Unie als partner, kent Xi Jinping nog van vroeger, zal hard omgaan met Vladimir Poetin en gaat pas naar Noord-Korea als het zich met Zuid-Korea verenigt. Jaap, PG en Pirmin vragen hem ook nog of Michelle Obama benoemd wordt in het Supreme Court (het antwoord is verrassend), of Mitch McConnell zijn Republikeinen bij elkaar kan houden en wat de gematigde Biden gaat doen met de radicale linkervleugel van zijn partij.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show***Verder lezenVH Stategies – Bob van Heuvelen***Eerdere afleveringen van Betrouwbare Bronnen die inhoudelijk aansluiten op deze146 - Amerikaanse presidentsverkiezingen: de machtsoverdracht51 - Nixon, Clinton, Trump - PG en de historie van het fenomeen 'Impeachment'44 - Amerika Special: Michael Wolff over Donald J. Trump***Tijdlijn00:00:00 – Intro en deel 100:14:33 – Deel 2 (Bob van Heuvelen)00:44:57 – Deel 3 (Bob van Heuvelen)01:06:12 – Deel 401:11:02 – Uitro01:11:46 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Midden in de coronacrisis treedt een nieuw land aan als voorzitter van de Europese Unie. Na Duitsland is dit half jaar de beurt aan Portugal. In deze aflevering zet Betrouwbare Bronnen de serie voort over de EU-voorzitterschappen: hoe doen de voorzittende landen dit? Welke ambities hebben ze?Jaap Jansen analyseert met PG Kroeger hoe de bijzondere historie van Portugal en de eigen politieke cultuur dit voorzitterschap inhoud en kleur gaat geven. President Marcelo Rebelo de Sousa (een christendemocraat) bouwt met nadruk voort op het werk en de visie van zijn voorganger die Portugal 35 jaar geleden de EU in wist te leiden, de socialist Mario Soares.In deze analyse komt ook aan snee hoe Portugal er zelf momenteel aan toe is en hoe het zich politiek opstelt in Europa. Zo blijkt het land zo’n stabiele democratie te zijn geworden dat de presidentsverkiezingen van 24 januari helemaal geen lastige afleiding vormen voor het veeleisende Europese werk.Portugal is het land van de gedegen aanpak. Dat, en de eeuwenoude wereldwijde blik valt ook nu weer op bij het programma van de Portugezen voor dit half jaar. Hun ‘global agenda’ voor de Unie is bepaald gedurfd. Premier António Costa sluit daarmee aan op de wereldwijde initiatieven die vertrekkend EU-voorzitter Angela Merkel in gang zette, en op de ‘geopolitieke’ visie van Europese-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.De Portugezen willen in hun half jaar de aanpak van de coronacrisis ook politiek gaan verdiepen. Centraal daarin staat het nadrukkelijk invullen van ‘de sociale pijler’ van de economische aanpak en strategie van de EU. Hiervoor wordt in mei een speciale Eurotop georganiseerd, waarin niet alleen de politieke leiders maar ook de ‘polder’ van de verschillende lidstaten hun inbreng moeten gaan geven. Europa is meer dan ‘politiek’, zo benadrukken de Portugezen, want de crisisaanpak moet ‘groen, fair en sociaal’ worden versterkt en daarmee moeten alle maatschappelijke verbanden gaan meedoen.Een belangrijk nieuw accent in dit geheel vormen de lessen uit de eerste crisisfase van de pandemie. De Portugezen komen met voorstellen om in het kader van die Sociale Pijler een ‘Europese Gezondheid Unie’ in te richten, waarin de lidstaten noodsituaties voortaan gezamenlijk aanpakken.Portugal heeft een rijke cultuur. PG Kroeger schetst wat op dit terrein aan mooie initiatieven genomen wordt, van ‘de film en de zee’ tot een eerbetoon aan de koningin van de fado, Amalia Rodrigues. En PG sluit zijn verhaal af met een historisch moment waarin Lissabon voor elke muziekliefhebber onvergetelijk werd…*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder lezenPresidency Programme Portugal Website Portugese EU-voorzitterschap Ngozi Okonjo-Iwaela - Globalizing the COVID Vaccine (4 januari 2021)*** Eerdere afleveringen die in worden vermeld in deze Betrouwbare Bronnen156 – 2020: een historisch jaar voor Europa en EU-voorzitter Angela Merkel154 - Watergezant Henk Ovink: 'Negentig procent van alle rampen in de wereld heeft met water te maken'140 – Covid-19: samen werken aan vaccins. En: de langdurige wereldwijde sociaaleconomische gevolgen130 - Joost Korte, een Nederlander aan de top van 'Het sociaal Europa'124 - 95 jaar Jacques Delors122 - De EU in de tweede helft van 2020: Voorzitten op z'n Duits77 - De Hollanders van de Balkan: PG introduceert EU-voorzitter Kroatië24 - Ties Dams over China's ‘nieuwe keizer’ Xi Jinping***Verder luisterenDe Rode Draad, podcast-serie over China met oa Ties Dams *** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:06:56 – Deel 100:28:37 – Deel 201:19:51 – Uitro01:20:22 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het mag een traditie heten inmiddels. In de laatste aflevering van 2020 kijkt Betrouwbare Bronnen vooruit. Dat doen we vanuit de geschiedenis die in het komende jaar een bijzondere herinnering verdient. Jaap Jansen en PG Kroeger gaan naar historische plekken, mensen en momenten. Van Worms in de Renaissance tot het Oude Egypte in de muziek, van heibel in München tot Washington DC tijdens bittere kou en onverwachte blizzards.Al in januari 2021 wordt Joe Biden ingehuldigd als president van de Verenigde Staten. Vanwege het coronavirus zonder groot publiek op de Mall.Een unicum in de geschiedenis? Nou nee, vertelt PG. En zo blijken nog veel meer momenten uit het komende jaar goed voor verrassingen uit het verleden. Bijvoorbeeld het vertrek van Angela Merkel als Bundeskanzlerin na de verkiezingen van 26 september. Die politieke stap is nogal uniek in de moderne Duitse historie.In 2021 is het 500 jaar geleden dat een van de beroemdste toespraken in de geschiedenis van Europa werd gehouden. Die van een Augustijner monnik tot de Keizer van het ‘Heilig Roomsche Rijk der Duitse Natiën’ en alle rijksvorsten, steden en pauselijke afgevaardigden. Maarten Luther zette uiteen waarom hij een fundamentele hervorming van de kerk noodzakelijk achtte – zowel in spirituele als in wereldlijke en politiek-organisatorische zin – en zette daarmee zowel een religieuze als machtspolitieke en culturele revolutie in gang. De ‘Koning van Hispanje’ die wij altijd hebben geëerd zat als jong heerser die Rijksdag voor en moest meteen polderen, lobbyen en een politiek behendige oplossing zien te vinden. Hoe deed hij dat?Het is in 2021 ook 75 jaar geleden dat de Nederlanders na de bezetting voor het eerst weer als democratische burgers hun stem konden uitbrengen. Bij de verkiezingen van 1946 gebeurde van alles wat bijna niemand verwachtte. De gedoodverfde winnaar – de PvdA – bleek een verliezer en de winnaar van toen is bijna vergeten. En een opmerkelijke dame van adel werd Tweede-Kamerlid en bleef dat heel lang. ‘Tante Bol’ - aldus de prinsesjes op Soestdijk haar noemden – zou op geheel eigen manier geschiedenis schrijven.En zo zit ook deze Betrouwbare Bronnen weer vol onverwachte en eigenzinnige momenten en mensen uit de geschiedenis van ons eigen land, van Europa en wereldwijd. In het München van 1921 beleven we hoe een extreemrechtse partij uit elkaar dreigt te vallen en de leider een interne coup pleegt.In 1971 zien we in Den Haag de polarisatie toeslaan en eigenlijk meteen mislukken. En er duikt een hoogst opmerkelijke, briljante, maar wel een tikje onaangepaste politicus op, waarvan iedereen wist: “Die zit hier niet lang.”Natuurlijk komen ook enkele hoogtepunten van kunst en cultuur aan snee. Zo zal in 2021 in Berlijn het lang verwachte Humboldt Forum open gaan. Een herbouwd koninklijk paleis als eerbetoon aan Alexander en Wilhelm von Humboldt en als symbool en stimulans van al het goede, verrijkende en inspirerende van de Duitse en Europese beschaving.Een afsluiting van de podcast en dit jaar zónder een hoogtepunt uit de opera? Nee, dat gaat wat PG betreft natuurlijk niet. Zeker niet nu in 2021 de tachtigste verjaardag van maestro en ‘divo’ Placido Domingo gevierd wordt en de 150e van het zo geliefde Aida van Giuseppe Verdi!*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder kijken O terra addio. Domingo-Millo-Zajick. 1989. Metropolitan. Giuseppe Verdi. "AIDA". Atto 4. Scena 2*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:11 – Deel 101:06:47 – Deel 201:39:40 – Uitro01:40:41 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

“Ik heb ervan genoten”, zei Angela Merkel terugblikkend op het Duitse voorzitterschap van de EU, het afgelopen half jaar. Een periode die in vele opzichten dramatisch was: er gebeurde veel wat niemand had kunnen voorzien. Jaap Jansen en PG Kroeger evalueren daarom dat voorzitterschap, het hele Europese jaar 2020 en hoe de grote lijnen voor 2021 en misschien zelfs wel de decennia daarna zijn getrokken.Eigenlijk heeft Merkel meteen al haar plannen in de prullenbak moeten gooien. Corona veranderde alles. De Amerikaanse verkiezingen zetten veel langeretermijn-plannen ‘on hold’. De economische klap dwong tot nationale noodprogramma’s en gezamenlijke actie. Vaak improviserend, op de tast.Wat niemand verwachtte: Merkel kreeg het meteen in juli, bij de start van haar voorzitterschap, flink aan de stok met haar trouwe bondgenoot Mark Rutte. Voordat de vrede getekend was moest nog heel wat water door de Spree vloeien. Waar ook niet op gerekend was: een opstand van de Polen en de Hongaren. Hoe boos hij op Merkel was liet de sluwe Viktor Orbán blijken door ruzie te maken met Mark Rutte.PG Kroeger analyseert vanuit de binnenwereld van de EVP hoe de strijd binnen die partijfamilie gevoerd werd, hoe Europees fractievoorzitter Manfred Weber en partijvoorzitter Donald Tusk daarbij uitgekiend hun rol wisten te spelen om Merkel maximale bewegingsruimte te geven. Dat leidde ertoe dat Orbán en de Polen uiteindelijk door de knieën gingen. Daarbij speelde nota bene de tiran van Belarus Aleksandr Loekasjenko een belangrijke bijrol, omdat de chaos na zijn ‘herverkiezing’ een groot probleem voor Polen werd.De Duitse regering van christendemocraten en sociaaldemocraten agendeerde ook nog drie grote, onverwachte initiatieven met een groot ‘geopolitiek’ gewicht voor de komende jaren. Dat zijn het voorstel om vanuit de EU een langetermijn-agenda van samenwerking met Amerika in gang te zetten, meteen bij het aantreden van de nieuwe president Joe Biden. Ten tweede legt Duitsland om diezelfde reden een initiatief op tafel om een ’Iran Deal 2.0’ tot stand te brengen. En ten derde komen de twee machtigste Franse en Duitse ministers met de voorzet voor een soort Europees ‘Wopke/Wiebes Fonds’, gericht op de meest geavanceerde technologieën en nieuwe industriële sectoren. Het zal voor Nederland van groot belang kunnen zijn om ons Nationaal Groeifonds en dit Frans/Duits initiatief zo creatief mogelijk met elkaar te verbinden.Het Duitse EU-voorzitterschap heeft laten zien dat Angela Merkel – ook al heeft ze haar vertrek aangekondigd - nog lang niet uitgeregeerd is.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show.Als je je nog snel even met een donatie – groot of klein - aanmeldt als ‘vriend van de show’, maak je – net als iedereen die ons in 2020 daarmee verblijdde - kans op een exemplaar van ‘Tand des tijds’, het nieuwe boek van PG Kroeger (beschikbaar gesteld door uitgeverij Prometheus)!*** Verder luisterenBB 122 - De EU in de tweede helft van 2020: Voorzitten op z'n DuitsBB 71 - Caroline de Gruyter: 'Brexit maakt Europa sterker' - De EU als het Habsburgse Rijk van onze tijdBB 63 - Judit Varga, minister van Justitie van Hongarije: lessen uit de geschiedenisBB 36 - Wopke Hoekstra: EU moet geopolitieke machtsfactor worden ** Drakendoder Margrethe VestagerBB 24 - Spitzenkandidat Manfred Weber haalt uit naar Rutte*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:05:08 – Deel 100:29:06 – Deel 201:03:09 – Deel 301:27:33 – Uitro01:28:24 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Elke machtswisseling in het CDA loopt uit op een drama. Editie 119 van Betrouwbare Bronnen behandelde dat thema, niet wetend dat 36 afleveringen later die analyse opnieuw volledig bewaarheid zou worden. Jaap Jansen praat erover met de vaste ‘historiegast’ van de podcast, PG Kroeger - een week nadat hij ‘Tand des tijds’ uitbracht, zijn kloeke boek over de geschiedenis van die partij, ‘waarin aldoor niet gebeurt wat kenners, waarnemers en pundits aannamen’, aldus de openingszin het boek.Na het terugtreden van Hugo de Jonge als lijsttrekker zijn alle schijnwerpers gericht op de nieuwe aanvoerder, Wopke Hoekstra. Wat maakte dat hij nu wél beschikbaar was? Wat was de reden? Wat was de aanleiding? En wat is ten diepste het verschil tussen deze twee factoren in deze CDA-crisis?Kroeger schetst hoe fundamenteel anders het CDA, de Haagse politiek, Nederland en Europa er nu voorstaan dan in november 2018, toen Hoekstra als kersverse minister van Financiën zich presenteerde als mogelijke nieuwe voorman. Dat gebeurde nota bene in een live-opname van Betrouwbare Bronnen in Amersfoort. Daar ging Hoekstra in dialoog met oud-premier Jan Peter Balkenende en honderden gasten van het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA. Luisterend naar Hoekstra zei Balkenende spontaan: “Ik geniet van zo’n minister.”Leek Nederland en het CDA toen alleen maar opwaarts te kunnen reiken, nu zitten we in een existentiële crisis waarin onze gezondheid, economie, sociaal model en ons Europese huis onder ongekende druk staan. Hoekstra zelf zegt nu: “Het land bevindt zich in een fase waarin je eigenlijk geen ‘nee’ kunt zeggen.”Achter de schermen speelde afgelopen half jaar het nodige gedoe in het CDA. Kroeger maakt als partijkenner van binnenuit van zijn hart geen moordkuil. Hij onthult enkele opmerkelijke aspecten. Van een mislukt ‘Plan B’ tot de wens die Pieter Omtzigt eigenlijk vanaf het begin van deze gang van zaken had doen blijken.De grote vraag betreft natuurlijk de inhoud. Gaat het CDA onder Hoekstra een andere partij worden, met een andere koers en aanpak?Jaap Jansen en PG Kroeger bespreken de met terugwerkende kracht extra opvallende, indringende opvattingen die Hoekstra in 2018 en 2019 al heeft geformuleerd in twee lange gesprekken met Betrouwbare Bronnen. Onder meer over zijn blik op de toekomst van Europa en de rol van Nederland daarin. Bijzonder daarbij is de analyse van de belangrijkste adviseur van Angela Merkel, minister Peter Altmaier, die zijn intensieve gesprekken en politieke afstemming met Hoekstra onthult.Betrouwbare Bronnen kan niet afsluiten zonder enkele opmerkelijke tips voor de komende maanden en wellicht zelfs jaren. Op welke twee vrouwen moeten we op het Binnenhof in het CDA nu nog beter gaan letten als het gaat om de rol en visie van Hoekstra? En met welk boek opent hij de aanval op de aluhoedjes en fake news verspreiders?*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show*** Verder lezenPieter Gerrit Kroeger – Tand des tijds, het CDA in de nieuwe eeuw (Uitgeverij Prometheus, 2020)Hans Rosling – Feitenkennis (Uitgeverij Spectrum, 2018)*** Verder kijken Wopke Hoekstra toespraak bij aanvaarding lijsttrekkerschap CDA Rutger Ploum – CDA kiest nummer 1 ***Verder luisterenBB 153 – Het CDA en de tand des tijds BB 119 – Elke machtsoverdracht in het CDA is een dramaBB 117 – Tien wetten die elke lijsttrekker zich moet inprentenBB 36 - Wopke Hoekstra: EU moet geopolitieke machtsfactor wordenBB 20 - Peter Altmaier (Duitse minister van Economie en Energie) over Nederland in Europa, Brexit en opvolging MerkelBB 14 - Jan Peter Balkenende & Wopke Hoekstra: een nieuwe agenda voor Nederland en Europa***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:38 – Deel 100:36:47 – Deel 201:14:53 – Uitro01:15:45 - Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen praat met Henk Ovink, de Watergezant van de Nederlandse regering. De enige ter wereld.Ovink werd internationaal een begrip toen hij president Barack Obama ging helpen na de verwoestende ‘superstorm’ Sandy die New York en New Jersey ontwrichtte en voor ruim $ 60 miljard aan materiële schade achterliet. Zijn aanpak leidde tot een ingrijpende omwenteling in de aanpak door de VS van grote natuurrampen. Ovink vertelt hoe hij dit deed in Washington en de verwoeste gebieden rond New York en New Jersey, maar ook rond de Westkust en daarna in andere wereldsteden en door klimaatverandering bedreigde gebieden op alle continenten.Uit zijn belevenissen blijkt hoe groot de rol van bedrijfsleven, kennissector, overheden en hun samenwerking in ons land is en hoeveel perspectief daarin zit bij een wereldwijde aanpak van klimaat- en water problemen. Wat Nederland hier weet te bieden is uniek.Om innovatieve Nederlandse initiatieven financieel op te kunnen starten komt het kabinet nu met Invest International, dat leningen kan verstrekken waar de commerciële banken het niet aandurven of te weinig kennis in huis hebben. “Het kost soms een kleine voorinvestering in kennis en ‘governance’ om daarna een project op te kunnen schalen en met partners een succes te maken”, zegt Ovink. “Met een miljoen een miljard realiseren.”Nederland zelf kan hier weer leren van anderen. Waar zij veel hebben aan onze kennis en eigenwijze manier van het stellen van de juiste vragen, is voor ons land het leren omgaan met de manier van denken en doen elders essentieel. Ovink vertelt fascinerende verhalen over de heel andere mentaliteit in Amerika en hoe ze daar leren polderen in ‘Rebuild by design’. Water is een zaak van nationale veiligheid, weten nu ook de Amerikanen. En bij ons in Nederland is water niet alleen maar logistiek, het is cultuur.In 2023 leidt Nederland de eerste wereldwijde VN-Water Conferentie in meer dan een halve eeuw. Samen met het midden-Aziatische land van eindeloze, duizenden meters hoge bergketens en een eindeloze gletsjers, Tajikistan. Twee landen waarvoor de toekomst nauw verbonden is met water en klimaat. Ovink hoopt dat het nieuwe kabinet de internationale wateragenda topprioriteit maakt. Dat is cruciaal voor de duurzaamheidsdoelen. Volgens Ovink is de Europese Green Deal nog onvoldoende ‘waterbewust’. Hij biedt Eurocommissaris Frans Timmermans zijn hulp aan.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show***Verder lezenHenk Ovink en Jelte Boeijenga - Rebuild by Design: A Transformative Approach to Climate ChangeHenk Ovink op Twitter***Verder kijkenEarth Day: A Dutch solution may mitigate flood damage (CBS, april 2019)Shaun Donovan Joins Race For NYC Mayor (CBS, December 2020) ***Verder luisterenBB 106 - Diederik Samsom over het Europese klimaatbeleid en het crisisherstelplanBB 82 - Edward Glaeser: Why we should love citiesBB 55 - Ed Nijpels over zijn Klimaatakkoord*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:05 – Deel 100:45:37 – Deel 201:18:16 – Uitro01:19:00 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

PG Kroeger, vaste gast in Betrouwbare Bronnen, heeft zijn grote, ruim 500 pagina’s tellende boek over de geschiedenis van het CDA van 1998 tot 2020 voltooid: Tand des tijds, het CDA in de nieuwe eeuw. Eigenlijk is het deel 2 van de geschiedenis van het CDA. Deel 1 verscheen in 1998: De rogge staat er dun bij, macht en verval van het CDA 1974-1998, dat hij schreef met Jaap Stam, nu alleen nog maar antiquarisch te krijgen.De geschiedenis van het CDA is een relaas waarin aldoor juist niet gebeurt wat kenners en waarnemers aannamen. Een verhaal van het ongedachte, het onvermoede, onvoorspelbare en onderschatte. Dat was al zo in de jaren van Dries van Agt en Ruud Lubbers en het is in de 21ste eeuw niet anders. Ook in de nieuwste CDA-historie val je van de ene verrassing in de andere. Veel van wat men meent te weten of zich herinnert klopt niet, veel andere feiten bleven onder de radar of soms diep geheim. Dat maakt de wederwaardigheden van een op het eerste gezicht toch wat brave partij af en toe ontregelend.Keer op keer is de definitieve ondergang van het CDA aangekondigd, telkens keert die partij onverwacht terug in het hart van de macht. In het Haagse én het Brusselse. Soms lijkt ze onverslaanbaar en stort dan plotseling ineen. Zelden steeg het CDA zo hoog als onder Jan Peter Balkenende in 2002 en 2003. Nu zit de partij met bijna minder Kamerzetels dan ooit toch weer aan de knoppen. Hoe kan dat? Wat is het geheim daarvan en wat kan er nog meer gebeuren?PG Kroeger loopt al een leven lang rond op het Binnenhof en schreef, van binnenuit, het definitieve boek over de minst vanzelfsprekende en misschien toch meest Nederlandse en Europese van al onze politieke partijen. Hij analyseert de feiten en gebeurtenissen en de vele mythes die daar ook binnen het CDA zelf vaak over leven. Over het vermeende zware verlies keer op keer aan rechtse populisten, over ‘de boze burger’ in de ‘Donner-doctrine’, over wat er écht gebeurde tijdens het roemruchte partijcongres in de Rijnhal, over de loopbanen van Camiel Eurlings, Maxime Verhagen en Jan Peter Balkenende in zowel ‘Brussel’ als ‘Den Haag’.Wat vond Lubbers nu écht van zijn opvolgers? Hielpen Pim Fortuyn en het CDA elkaar nu wel of niet? Wat verhinderde op de valreep dat Balkenende de ‘eerste president van Europa’ werd? Wat noemt Verhagen het ergste verraad in heel zijn politieke leven? Waarom hield Mark Rutte bezorgd rekening met zowel een premier Eurlings als een premier Buma? Hoe hielden Sybrand Buma en Ruth Peetoom het acht jaar samen uit?In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen grasduint Jaap Jansen bijna twee uur lang met PG door het boek. En nog hebben ze heel veel aspecten van die toch wat merkwaardige partij niet kunnen behandelen, concludeert Jaap aan het slot. "Lees dat boek", zegt hij. ***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show***Verder lezenHet boek van PG***Verder luisterenBB 134 – 40 jaar CDA, 10 jaar CDA-congres in de RijnhalBB 127 – De geheime politieke memoires van Ruud LubbersBB 119 – Elke machtsoverdracht in het CDA is een dramaBB 83 – Het CDA, lastige coalities en gedogenBB 56 – Tien wetten waaraan een succesvolle partijvoorzitter moet voldoenBB 46 – De koers van CDA-vicepremier Hugo de JongeBB 38 – Elco Brinkman: Het incident regeertBB 14 – Jan Peter Balkenende en Wopke Hoekstra: Een nieuwe agenda voor Nederland en Europa***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:05:14 – Deel 101:11:46 – Deel 201:30:33 – Deel 301:50:20 – Uitro01:51:15 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Scheuringen en gedoe. Wat leren ons de historische wortels van Forum voor Democratie, de SP, 50Plus en andere partijen waar het voortdurend hommeles is, met machtsstrijd en radicale erupties?Het was de voorbije dagen helemaal raak. Ook president Trump maaide wild om zich heen, ontsloeg ministers en hoge adviseurs en foeterde partijgenoten uit die hem niet loyaal genoeg waren. Binnen 50Plus wilde alle Tweede-Kamerleden niet langer verkiesbaar op de lijst. De jongerenclub van de SP werd uit de rode gelederen verstoten. Maar bovenal bleek in het door Thierry Baudet opgerichte Forum voor Democratie het onderlinge kannibalisme en de opmars van extreemrechtse geluiden ontstuitbaar. Jaap Jansen analyseert met PG Kroeger hoe dit kan en waar het – historisch - vandaan komt.De patronen in deze groeperingen hangen samen met hun intrinsiek autoritaire denkwijzen en structuren. Of ze nu ‘links’ worden geacht of ‘rechts’ maakt daarbij weinig uit. De processen en handelwijzen zijn veelal identiek. Zelfs als sprake is van formele democratie binnen de organisatie verdwijnt deze zodra er een serieus beroep op wordt gedaan. Zowel het ‘democratisch centralisme’ op links als de door Henk Otten en Jan Nagel bewust doorgevoerde centralistische partijstructuur van hun initiatieven FvD, Leefbaar Nederland en 50Plus zijn daar uitvloeisels van. Daarbij speelt in ons land altijd weer een belangrijk, panisch motief: ‘Géén LPF 2.0!’PG Kroeger schetst de wortels van deze politieke fenomenen. Die zijn te vinden diep in de 19e eeuw, met de komst van massamedia, massa-politiek en -partijen en de opmars van de Industriële Revolutie en de globalisering die juist in die eeuw zo ongekend waren. De behoefte om de toen allernieuwste, wetenschappelijke inzichten en wetmatigheden en daarmee objectief, rationeel bewijsbare analyses de politiek te laten bepalen werd toen voor het eerst dominant. Dit was echt iets heel nieuws en vormde natuurlijk ook een fundamentele verwerping van de wijze waarop tot dan geregeerd, geredeneerd en macht uitgeoefend werd onder het motto ‘Troon en Altaar’.De grote namen uit die tijd zijn Karl Marx en Charles Darwin. Beide denkers van de buitencategorie. De een legde de grondslag voor een wetenschappelijk gebaseerde, economische analyse van de samenleving en hoe de objectieve, rationele wetten van de economie een heel nieuwe toekomst zouden realiseren. De ander verklaarde hoe het leven en de natuur zich ontwikkelden en dat daarin wetenschappelijk bewijsbare wetmatigheden van selectie en destructie essentieel waren. Dat zulke wetmatigheden door hun navolgers politiek werden ‘vertaald’ en als dominante waarheden uit de wetenschap toegepast op maatschappij en politiek, noemt PG Kroeger ‘niet direct hun schuld’. De gevolgen waren niettemin enorm.Met het marxisme en sociaal darwinisme kwamen nieuwe ideologische stromingen op die een absolute, onweerlegbare analyse op basis van bewezen menselijk vernuft verkondigden. Wie die waarheid en de leiders die deze belichaamden ter discussie stelden waren al snel verraders, leugenaars en erger. Hun tegenstanders stonden de noodzakelijke, wetmatige vooruitgang van de mensheid en de wetenschappelijke waarheid daarover in de weg. Hen vernietigen werd dan ook een plicht en zelfs ‘een daad van hogere menselijkheid’. Ideologische discipelen van dit denken als Lenin, Stalin en de nazi's maakten hier hun concrete beleid en revolutionaire visioenen van.PG Kroeger vertelt daarbij over de grondlegger van het sociaal darwinisme dat als 'biologisch determinisme' uitgebouwd werd in rassentheorieën en antisemitisme. De Britse bioloog Houston Stewart Chamberlain werd een hiervan de profeet in de Duitstalige wereld. Vereerd in de hoogste kringen als ziener en filosoof van een nieuwe ‘Germanentum’. Uit zijn pen vloeiden beschouwingen over superieure volkeren, verering van oude goden en waarden, Arische voorouders en boreale theorieën die ons juist dezer dagen opnieuw verbluffen.De hieruit voortvloeiende autoritaire, extreme opvattingen en manier van politiek bedrijven klinken door in partijen die hierin hun wortels hebben. Van het onderling kannibalisme in FvD, de ‘strijd tegen ‘zolderkamercommunisten’ in de SP, de weigering van elk compromis bij Trump tot de permanente stroom afscheidingen, zuiveringen en machtsstrijd in 50Plus en andere splinters. De processen en cultuur daarbinnen zijn kinderen van de illusie van ‘de bewezen, wetenschappelijk onweerlegbare waarheid’ uit de 19e eeuw.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show***Verder lezenChris Aalberts – De partij dat ben ik, de politieke beweging van Thierry BaudetHarm Ede Botje – Mijn meningen zijn feiten, de wording van Thierry BaudetJürgen Osterhammel – De metamorfose van de wereldBrief Nicki Pouw-Verweij over Thierry BaudetGeenStijl: Het onverholen antisemitisme van Thierry Baudet - Een tijdlijn van getuigenissenLeo Lucassen - Antisemitisme gedijt in boreale ide

Op 1 december 2020 is het alweer tien jaar geleden dat Nederland zich terugtrok uit de provincie Uruzgan in Afghanistan. Een missie die 25 Nederlandse militairen het leven kostte.Vier jaar lang had NL met militairen en ontwikkelingsprojecten geprobeerd de geïsoleerde en arme provincie te stabiliseren, de invloed van de Taliban te verminderen en in alle opzichten groei te bevorderen: economisch, maar bijvoorbeeld ook door schooltjes te bouwen en meisjes te stimuleren naar school te gaan. Het was – op stevig aandringen van de Tweede Kamer - een opbouwmissie.In die periode dat Nederland daar zat, was Marten de Boer als diplomaat verantwoordelijk voor die opbouw. Hij leidde de ontwikkelingsprojecten. Volkskrant-journalist Noël van Bemmel kwam in die tijd regelmatig in Uruzgan. Samen gingen ze terug. Jaap Jansen praat met ze.Wat er nog over is van de Nederlandse projecten valt Marten de Boer niet tegen, zegt hij. Maar het is zonde dat Nederland er maar vier jaar met stevige militaire inzet geweest is. De politiek moet, vindt hij, meer op lange termijn gaan denken en niet elke kabinetsperiode weer met andere criteria gaan werken. Pas als het bestuur in een land waar Nederland helpt stabiliseert, kan het zich echt ontwikkelen.Inmiddels heeft de Taliban weer 80 tot 90 procent van Uruzgan in handen, noteerde onderzoeksbureau The Liaison Office in een onderzoek dat mogelijk werd gemaakt door Cordaid. Je kunt niet om de Taliban heen als je in Uruzgan iets wilt bereiken, vertelt De Boer. Dat was in de Nederlandse tijd ook al zo, al vertelden ministers dat niet aan de Tweede Kamer. Er werden zelfs spullen opgeslagen bij een Taliban-commandant thuis!De twee reisden undercover: jezelf meteen als journalist presenteren maakt je een target. Maar oudgedienden herkenden De Boer en de sfeer was meteen weer hartelijk. De held van het verhaal: een jonge vrouw die haar vader overtuigde dat dingen anders moesten – een schier onmogelijke klus in ruraal Afghanistan. Zij is nu in Kabul het jongste parlementslid.Deze aflevering van Betrouwbare Bronnen biedt inzicht hoe ontwikkelingssamenwerking zelfs in het minst begaanbare deel van Afghanistan – de provincie ook waar de meeste Taliban vandaan komen – iets positiefs teweeg kan brengen.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder lezenNoël van Bemmel – Tien jaar later. Wat is er over van de Nederlandse miljoenen in Uruzgan? (Volkskrant, 21 november 2020)Het rapport van The Liaison Office***Verder luisterenBB 150 - De memoires van Barack ObamaBB 139 - Ank Bijleveld en haar nieuwe Defensievisie: Europa moet zichzelf militair kunnen verdedigenBB 128 - Artsen zonder Grenzen: de grootste noodhulp-operatie uit haar geschiedenisBB 76 - Rudi Vranckx: Het Midden-Oosten is het Vietnam van onze tijdBB 59 - Ank Bijleveld, minister in een onveilige wereld met te weinig geld voor DefensieBB 54 - Christ Klep over de Nederlandse militaire identiteit: Van wereldmacht tot 'braafste jongetje'BB 13 - Minister Sigrid Kaag over hulp, handel en haar toekomst in D66*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:07:31 – Deel 100:37:20 – Deel 200:57:49 – Deel 301:27:21 – Uitro01:28:12 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het zou één boek worden, maar de oud-president schrijft met enige zelfspot dat hij niet het talent heeft van zijn iconische voorganger Abraham Lincoln om beknopt zeer diepe wijsheid te formuleren. Barack Obama komt dus met twee delen memoires en het eerste deel doet al verlangen naar het tweede. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken samen in het zojuist verschenen eerste deel: A promised land. Het boek vertelt veel over Amerikaanse politiek wat hier in Europa nauwelijks bekend is. In Betrouwbare Bronnen wijst PG Kroeger op bijzondere aspecten van Obama’s Werdegang. Hoe hij als jong regiopoliticus in Springfield (Illinois) het vak leerde en als lid van de minderheid in de ‘State Senate’ moest ervaren hoe dat werkt. Zijn dramatische afgang in 2000 als kandidaat voor het Huis van Afgevaardigden was voor hem heel leerzaam. Wie gaf toen nog een cent voor het idee dat Obama vier jaar later senator in Washington zou zijn en weer vier jaar later president? Dankzij Obama’s uitstekende pen bevat het boek een keur aan verfijnde en soms heerlijk vileine portretten van Amerikaanse en internationale politici. Van Angela Merkel tot Vladimir Poetin en van Hillary Clinton – ‘a fucking vampyre!’- en Nancy Pelosi tot Joe Biden: “Een man met een echt hart voor mensen en de publieke zaak, maar wel een enorme zwetser.” Verrassend is zijn grote bewondering voor president George H.W. Bush, ook al was die maar één termijn president. Ook zijn verhaal over zijn grote voorbeeld en inspirator is voor Europeanen een verrassing, want dat is niet Martin Luther King.Bijzonder is dat Nederland in Obama’s boek liefst tweemaal een grote rol speelt bij een forse crisis in zijn presidentschap. En daarbij is hij allerminst vleiend over ‘the Dutch’. Dat neemt niet weg dat deze presidentiële memoires de eerste in de geschiedenis zijn waarin de Europese Unie en het politieke en economische gewicht van ‘Europa’ voortdurend een sleutelaspect zijn in het werk en de politieke dilemma’s van de machtigste man op aarde.Kortom, een boek om je echt in te verdiepen, juist ook als Nederlander en Europeaan. Al was het maar om de wijze les die Obama kreeg van Vaclav Havel. En om erachter te komen waarom jonge, idealistische politici nog het meest lijken op een champignon.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder lezenBarack Obama – Een beloofd landBarack Obama – A promised landPG Kroeger - Het beloofde land van Barack Obama*** Verder kijken Obama's 2004 DNC keynote speech‘All net': Barack Obama hits silky three-pointer on campaign trail***Verder luisterenBB 146 - Amerikaanse presidentsverkiezingen: de machtsoverdrachtBB 142 - De smerigste verkiezingscampagnes in de Amerikaanse geschiedenisBB 138 - In het voetspoor van Amerikaanse Presidenten in NederlandBB 15 – Hoe George H. W. Bush Ruud Lubbers op de vingers tikteBB 2 - PG Kroeger over politieke memoires *** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:25 – Deel 100:40:22 – Deel 201:07:13 – Deel 301:51:53 – Uitro01:52:40 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Jaap Jansen en PG Kroeger praten met historicus Johan Snel, auteur van het boek De zeven levens van Abraham Kuyper, portret van een ongrijpbaar staatsman.Hij was de eerste moderne premier van ons land, het soort ‘alleskunner’ dat in de politiek maar af en toe voorkomt. Toen Johan Snel een proefschrift begon over ‘Kuyper als journalist’ ontdekte hij vele eigenschappen en rollen van de staatsman die niemand eerder had uitgeplozen. In Betrouwbare Bronnen vertelt hij het verhaal van de schrijver, sportman, theoloog, volksmenner, universiteitsoprichter, partijleider, kerkscheurder en radicaal democraat.Lang niet iedereen was gesteld op Abraham Kuyper. Zowel de socialisten van Troelstra als het Oranjehuis bestreden hem met vuur. De liberale heren van de elite van zijn tijd werden door hem dan weer ‘liberalisten’ genoemd en ‘de coterie’. Onder het volk bleek hij de populairste man van het land.Johan Snel komt met nieuwe inzichten en analyses op basis van archiefstukken en Kuypers enorme oeuvre als schrijver en journalist.Kuyper vond ‘de sociale kwestie’ het centrale vraagstuk van zijn tijd. Niet de bij anderen veel besproken staatkundige vernieuwingen of het koloniaal imperialisme. Hij kwam op voor ‘de kleine luyden’: arbeiders en hun gezinnen. Dit maakte Kuyper tot een verrassend politicus die juist in onze tijd als modern en innovatief zou moeten worden herontdekt.Men vond hem een ‘democraat naar Amerikaanse snit’ en dat was allerminst als compliment bedoeld. Dat hij – in de woorden van PG Kroeger – de eerste ‘twitterpoliticus’ was, droeg daar aan bij. Ruim 17.000 korte, puntige en uitdagende stukjes zijn van hem bewaard uit de 50 jaar waarin hij zijn eigen krant en weekblad volschreef.Kuyper was niet alleen ongekend energiek en productief – hij schreef boeken en 15 à 20.000 artikelen en essays – maar ook onverzadigbaar in zijn interesse voor de vragen, zorgen en kansen van zijn tijd.Hij was ook de eerste Nederlandse politicus die wereldwijd een begrip werd en zelf ook publiceerde en interviews gaf in gezaghebbende internationale media.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder lezenHet boek van Johan Snel*** Verder kijken De ijzeren eeuw: Abraham KuyperTv-serie Om de oude wereldzee (via NLZiet)Tv-serie Varia Americana, in de voetsporen van Abraham Kuyper (via NLZiet)Richard Strauss: Also Sprach Zarathustra - einleitung (Herbert von Karajan) ***Verder luisteren103 - Geheim geld in de politiek (de lintjesaffaire)75 - 2020: het jaar van grote kunstenaars, gruwelijke uitvindingen en bevrijding van tirannie60 - Coen Brummer & Daniël Boomsma: De canon van het sociaal-liberalisme50 - PG Kroeger over de vrijheid van onderwijs34 - 140 jaar Anti-Revolutionaire Partij*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:05 – Deel 100:28:12 – Deel 201:07:15 – Deel 301:18:59 – Uitro01:19:50 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Aan het begin van de jaren ‘30 van de vorige eeuw was hij de meest vertaalde schrijver. Bevriend met ongeveer iedereen in de internationale culturele elite en een vurig bepleiter van Europa als culturele, menselijke en politieke gemeenschap. Stefan Zweig (1881 -1942) lijkt vergeten, zeker in ons land, maar Thomas Huttinga brengt daar verandering in. Hij vertaalde drie lezingen van Zweig die ongekend actueel zijn. Jaap Jansen en PG Kroeger spreken met hem over zijn boek ‘Aan de Europeanen van vandaag en morgen’.Stefan Zweig was Wener, van gefortuneerde familie, schreef een reusachtig oeuvre van gedichten, romans, essays, biografische schetsen en boeken over helden als Erasmus, Romain Rolland en Tolstoi. Hij verzamelde zeldzame handschriften van Mozart, Beethoven en Goethe en was gul voor vakgenoten die het niet breed hadden of na 1933 als vluchteling in nood verkeerden.Zijn grote passie was Europa. Thomas Huttinga laat dat in zijn boek helder zien. Caroline de Gruyter – eerder te gast in Betrouwbare Bronnen - geeft dit in haar voorwoord extra duiding en diepgang.PG Kroeger heeft ook iets met Zweig, dat blijkt uit de tas met eerste drukken en antiquarische kleinoden van de hand van deze schrijver die hij naar de opname van deze editie van de podcast meezeulde.Zo ontstaat een rijk en verrassend beeld van het idealisme en de netwerken die de basis wilden leggen voor een vreedzaam, cultureel en spiritueel verrijkend Europa, waarin alle burgers en allereerst ook de jongeren elkaar kon leren kennen en daar inspiratie en een kleurrijk leven aan konden ontlenen.Huttinga laat zien dat Zweig zijn tijd vaak ver vooruit was. Sommige van de meest krachtige – en populaire – beleidsdaden van bijvoorbeeld Jacques Delors en initiatieven van Jean Monnet zijn direct te herleiden tot voorstellen en ideeën die Zweig al in de jaren ‘20 en ‘30 op tafel legde. Meest opmerkelijke is wel zijn voorstel om door gezaghebbende intellectuelen en mediamensen een soort ‘Europees Anti Fake News Instituut’ te laten oprichten en daarmee een soort ‘Europese mediacode’ in de praktijk te laten ontstaan en groeien.Het verhaal over Zweig en Europa is helaas niet alleen maar opbeurend en inspirerend. Dat zijn generatie zowel de gruwelen van de Eerste Wereldoorlog en de destructie van de ‘oude orde’ van Europa, als de opkomst van stalinisme, fascisme en nazisme en de volkerenmoorden daardoor moest beleven trok een diep spoor door zijn leven en werk. Zweig bleef lang optimistisch, maar kon het leven niet meer aan toen hij het gevoel kreeg ‘dat mijn Heimat Europa zichzelf vernietigd heeft’.PG en Thomas Huttinga praten ook over de reacties op dat besluit en hoe Zweig zijn zelfdoding probeerde uit te leggen. Zo kon hij niet meer meemaken hoe na de Shoah en de ondergang van het nazibewind Europa zichzelf heruitvinden zou. En hoe verrassend juist ook zijn werk daarin bron van inspiratie en concrete actie zou worden.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie, door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show***Verder lezenStefan Zweig – Aan de Europeanen van vandaag en morgen*** Verder kijkenStefan Zweig Genootschap Nederland Matti Salminen: Wie schön ist doch die Musik - Richard Strauss***Verder luisterenZweig leest zijn gedicht 'Hymnus an die Reise'Uitleg bij het gedichtBB 71 - Caroline de Gruyter: De Europese Unie als het Habsburgse Rijk van onze tijdBB 107 - Jean Monnet, de vader van EuropaBB 124 - 95 jaar Jacques Delors***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:37 – Deel 100:27:30 – Deel 200:42:45 – Deel 301:17:54 – Uitro01:18:42 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De Belastingdienst is niet de hoofdschuldige achter de ellende in de kindertoeslagaffaire. Het begon met hardvochtige, onuitvoerbare wetgeving. De Tweede Kamer had daar te weinig oog voor. Dat zegt Jesse Frederik van De Correspondent in gesprek met Jaap Jansen. Hij schreef een groot artikel over de kwestie en werkt aan een boek. Frederik sprak betrokkenen, ging terug naar de bronnen en las tientallen interne verslagen uit het overheidsapparaat.De Belastingdienst ging vaak keihard om met ouders waarvan de kindertoeslag-aanvraag niet zorgvuldig was ingevuld. Maar, zegt Jesse Frederik, het handelen van de Belastingdienst kwam niet uit de lucht vallen. “Daar zit wetgeving achter en rechterlijke uitspraken waarin het handelen van de Belastingdienst wordt goedgekeurd. En daar zit de ook de Tweede Kamer achter en de media die heel streng aandrongen op bestrijding van elk misbruik.”Zijn verhaal is een enkele reis Absurdistan, ten koste van ouders die dachten dat hun kinderopvangtoeslag goed geregeld was. Voor hun sores hadden de Kamer en de media terecht veel aandacht. In Betrouwbare Bronnen 86 spraken Pieter Klein (RTL) en Jan Kleinnijenhuis (Trouw) erover. Toch heeft Frederik ook grote kritiek. “De Belastingdienst handelde op basis van wetgeving. En naar die hardvochtige regels keek niemand meer”, zegt hij.Jesse Frederiks verhaal is een nieuwe en uitgebreide illustratie bij de klacht dat de Tweede Kamer te weinig aandacht heeft voor wetgeving en voor de uitvoering. Waar in de media en de Kamerdebatten alle aandacht uitging naar de Belastingdienst - er zijn twee staatssecretarissen op afgetreden – kijkt Frederik ook naar de verhoudingen binnen het ministerie van Financiën en naar de relatie Financiën-Sociale Zaken. Want dat ministerie weigerde de wet te versoepelen.Vanaf 16 november verhoort de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag politiek en ambtelijk verantwoordelijken. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder lezenHet artikel van Jesse Frederik in De CorrespondentPieter Omtzigt – De Tweede Kamer en de uitvoering, een moeilijke combinatieOud-topambtenaar: ‘Aangifte tegen Belastingdienst is desastreus’*** Verder kijken Hoorzitting Tijdelijke commissie Uitvoeringsorganisaties: Pieter Omtzigt (9 november 2020)Hoorzitting Tijdelijke commissie Uitvoeringsorganisaties: Steven van Weyenberg (9 november 2020)***Verder luisterenBB 68 - De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerdeBB 120 - Roel Bekker: Waarom bij de overheid dingen zo vaak fout gaanBB 141 – Hans Vijlbrief: een nieuwe relatie overheid-burger in de strijd tegen het populisme*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:07 – Deel 100:41:51 – Deel 201:07:40 – Deel 301:33:40 – Uitro01:34:35 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de loop van zaterdag 7 november was het dan zo ver. De stemmen uit de steden en suburbs van Pennsylvania zorgden ervoor dat Joe Biden niet meer in te halen was. Hij werd ‘president-elect’, met vice-president-elect Kamala Harris aan zijn zijde.Daar in Wisconsin, Michigan en in steden als Pittsburgh en Philadelphia gebeurde precies wat Pirmin Olde Weghuis en PG Kroeger in Betrouwbare Bronnen editie 142 (27 oktober) in hun tips voor de verkiezingsnacht hadden meegegeven. Alle reden voor Jaap Jansen om hen te vragen in deze aflevering hun licht te laten schijnen op de vraag: wat gaat er nu vervolgens gebeuren?De komende negen weken vormen de meest eigenaardige periode in de Amerikaanse politiek: ‘the transition’. De oude president is nog volledig bevoegd en ‘in charge’ en tegelijkertijd kijkt iedereen naar de opvolger die een nieuw team, nieuw beleid en nieuwe politieke realiteiten creëert. Alles wat in die weken gebeurt, achterwege blijft, slaagt of flopt heeft vaak grote consequenties voor de nieuwe presidentiële periode.PG en Pirmin analyseren deze fase vanuit de actualiteit van nu en de kleurrijke geschiedenis van de Verenigde Staten. Een van de allereerste transities zorgde meteen al voor politieke intriges, tot in de ochtend dat President John Adams zijn bureau moest opruimen. Dit leidde ertoe dat het Hooggerechtshof uiteindelijk een salomonsoordeel velde dat tot op de dag van vandaag de constitutionele verhoudingen bepaalt. En de overgang van 1933 was zo vijandig en chaotisch, dat de nieuwe president daarna doordrukte dat het zó nooit meer mocht gaan. Zelfs het moment van de formele inauguratie van het nieuwe staatshoofd werd toen nar voren gehaald.Het werd vaak pijnlijk onaangenaam tussen de politieke kampen. Gelukkig is er ook een soort ‘gouden standaard’ van de perfecte, respectvolle machtsoverdracht. Dat is die van George W Bush naar Barack Obama. Deze schreef op allerlei manieren geschiedenis en leidde tot een van de meest opmerkelijke vriendschappen in de recente geschiedenis.Heel anders ging het bij het aantreden van Donald Trump. De chaos van toen blijkt achteraf een vingeroefening te zijn geweest voor zijn hele termijn als president. Ook de onderlinge afrekeningen tussen de familie van Trump en zijn adviseurs werden toen al ijskoud geserveerd.Pirmin Olde Weghuis en PG Kroeger kijken ook vooruit. Wie zullen nu de beslissende mensen zijn rond Biden? Wat kan Europa van hen verwachten? Wie zouden weleens sleutelministers kunnen worden in Bidens kabinet?En gaat de vertrekkende president op de valreep nog ‘presidential pardons’ uitdelen aan corrupte medewerkers?*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder lezenTwitteraccount transitieteamTwitteraccount Donald J. Trump*** Verder kijkenCampaign 2020: Joe Biden and Kamala Harris Victory SpeechesFranklin Roosevelt 1933 InaugurationU.S. Presidents Lunch at the White HouseMichelle Obama addresses current political climate: 'Fear is not a proper motivator'Former President Clinton reads note left by George H.W. Bush***Verder luisteren142 - De smerigste verkiezingscampagnes in de Amerikaanse geschiedenis90 - Opmerkelijke voorverkiezingen in de Amerikaanse historie44 - Amerika Special: Michael Wolff over Donald J. Trump ** PG over Franklin D. Roosevelt36 – Donald Trump en het Eurovisie Songfestival*** Tijdlijn00:00:00 – Deel 101:03:51 – Deel 201:54:04 - Uitro01:5513 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering praten Jaap Jansen en PG Kroeger met Chris Aalberts over Forum voor Democratie. Aan de hand van Aalberts’ nieuwe boek De partij dat ben ik, de politieke beweging van Thierry Baudet, analyseren ze de ontwikkeling van FvD. Is het een denktank, een partij of iets anders? Volgens Aalberts probeerde de door Baudet geroyeerde senator Henk Otten er een partij van te maken ‘rechts van de VVD, maar wel netjes’. Sinds Ottens vertrek heeft Baudet alleenheerschappij en worden de extreemrechtse kenmerken die al vanaf het begin aanwezig waren steeds manifester.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder lezenChris Aalberts – De partij dat ben ik (Uitgeverij Jurgen Maas, 2020)Harm Ede Botje & Mischa Cohen – Mijn meningen zijn feiten (Uitgeverij Atlas Contact, 2020)Twitter: Chris is erbijTweet van Henk Otten over betalingen aan mensen die bij FvD betrokken zijnHP/De Tijd: FVD-jongeren ‘fascistisch’ en ‘antisemitisch’ in appgroepen*** Verder kijken Jort Kelder over Baudet in Jinek, 21 maart 2019JFvD-congres 2019Presentatie lijst Tweede-Kamerverkiezingen 2021Baudet over Freek Jansen in Jinek, 2 november 2021Plácido Domingo – ‘Samson and Delilah Final Scene’ by Saint-Saëns***Verder luisterenBB 31 – Populisten tot mislukken gedoemdBB 32 - Frits Bolkestein over Thierry Baudet en de VVDBB 35 - De Nederlandse Europarlementariërs volgens Chris Aalberts*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:05:11 – Deel 100:38:55 – Deel 201:32:03 – Uitro01:32:57 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering praat Jaap Jansen met Laura van Geest, voorzitter van de Autoriteit Financiële Markten en tot begin dit jaar directeur van het Centraal Planbureau. Ze vertelt wat de rol van de AFM is en waarschuwt tegen de volgens haar nog steeds te soepele hypotheekverstrekking: “In het buitenland kijken ze stomverbaasd hoe wij in Nederland hypotheken verstrekken en hoe royaal de normen nog steeds zijn.” Er is wat haar betreft maar één oplossing voor de krappe woningmarkt: “Zorgen dat er meer aanbod komt. Want we weten: als mensen in schulden belanden worden ze heel ongelukkig. Daar moeten we mensen tegen beschermen, dat is de rol van de toezichthouder.”Van Geest laat ook haar licht schijnen over de toestand van de economie, waar ze als voormalig CPB-directeur scherp zicht op heeft. “De economie heeft een forse klap gekregen en dat hebben we met z’n allen nog niet zo heel goed door. Je weet dat het buiten heel hard regent, je hebt je regenpak aangedaan en het is al best wel nat. Dan komt er een moment waarop het door gaat slaan. Ik verwacht dat de werkloosheid echt flink gaat stijgen en de faillissementen toe gaan nemen. Een deel van de bedrijven die het in de hoogconjunctuur nog net volhielden is nu echt door het ijs aan het zakken. Dat gaan we merken.”Ook praat ze over de gevolgen van Brexit en de Amerikaanse verkiezingen: “Met de coronacrisis zijn dit drie onzekerheden.” Laura van Geest vertelt over haar betrokkenheid bij de totstandkoming van het Pensioenakkoord, haar rol als adviseur van het kabinet bij het maken van plannen voor een snellere Co2-reductie en haar werk als lid van de commissie die de plannen beoordeelt voor investeringen via het Nationaal Groeifonds. “Het staat de ministers Hoekstra en Wiebes vrij om onze voorstellen al dan niet op te volgen. Maar het zou heel ongemakkelijk zijn als wij zeggen: doe dit niet en zij doen het wel. De leden van de commissie zijn denk ik uitgezocht om te voorkomen dat die stap makkelijk genomen wordt. Dat zou ik zelf ook niet meemaken dan.”Tot slot gaat het ook nog even over de boeken die ze in haar vrije tijd leest: in 2019 waren dat er 42, dit jaar zijn het er al meer. Deze drie kan ze iedereen aanbevelen:- John Tusa - On Board: The Insider's Guide to Surviving Life in the Boardroom- Mark Blyth & Eric Lonergan - Angrynomics - Ed Catmull - Creativity, Inc.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder kijkenWebsite Autoriteit Financiële Markten*** Verder luisterenBB 137 – Joeri van den Steenhoven: maak het Groeifonds slimmer, beter en doeltreffenderBB 132 - Olaf Sleijpen (DNB) over de economie en de pensioenenBB 125 - Wouter Koolmees, minister van Sociale Zaken in de coronacrisisBB 96 - Aandelen onderuit, bedrijven failliet, werkloosheid: de wereldeconomie in recessieBB 91 - Van Zwarte Dood tot Spaansche Griep - pandemieën in de historie*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:16 – Deel 1 (rol AFM, stand van de economie, mkb-kredieten)00:28:50 – Deel 2 (hypotheken, pensioenen, Koolmees, techgiganten, VS, Brexit)00:59:46 – Deel 3 (Co2-reductie, Groeifonds, boeken)01:21:02 – Uitro01:21:54 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering praat Jaap Jansen met oud SP-leider Emile Roemer. Aanleiding is het rapport dat hij schreef over arbeidsmigranten als voorzitter van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten.Daarnaast gaat het gesprek over Roemer als waarnemend burgemeester. Eerst tweeënhalf jaar in Heerlen en per 1 oktober in Alkmaar. Uit het gesprek blijkt dat Roemer zijn roeping heeft gevonden. Hij raadt SP’ers aan bij interessante vacatures te solliciteren en hij wil ze er graag over adviseren.Bij de komende Tweede-Kamerverkiezingen is hij lijstduwer, maar terug naar het Binnenhof wil hij niet. Den Haag is volgens hem te veel bezig met ‘de waan van de dag’.De positie van arbeidsmigranten onderzocht hij op verzoek van minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) en toenmalig staatssecretaris Tamara van Ark. “Je schrikt je af en toe wild”, zegt hij. “Er werken hier veel mensen als tweederangsburgers. Het zijn mensen die hier komen en meteen al een schuld opbouwen voor de reis die ze gemaakt hebben. Daar begint meteen al de afhankelijkheid. Vervolgens worden ze via een uitzendbureau aan het werk gezet. Dat regelt ook de woonruimte. Maar zodra je je werk kwijt bent, ben je ook die woning kwijt en vaak ook je zorgverzekering. Ze spreken de taal niet en klagen niet, want voor jou tien anderen.”En die ‘woning’ is vaak niet meer dan een matras. “Ik ben met de politie meegegaan in Den Haag, in het Laakkwartier. Dan ga je een woning binnen waar vier mensen zouden wonen. Nou, die wonen er helemaal niet en ze kennen die mensen niet eens. Binnen zie je zes, zeven, acht of tien matrassen liggen. Daar betalen ze per matras per week 100 euro voor. Onderhoud nul, niks, nada. Het stinkt, je ziet schimmel. Dit heeft niet alleen een enorme impact op de mensen die er zitten, maar voor een hele wijk.”Er zijn in Nederland meer dan 500.000 arbeidsmigranten uit andere EU-landen. De meeste arbeidsmigranten werken via uitzendbureaus. Die mogen wat Roemer betreft alleen nog functioneren als ze een certificaat hebben. Ook moet er een einde komen aan de koppeling tussen werk en wonen. Voor huisvesting komen minimumeisen, adviseert Roemer het kabinet en de Tweede Kamer.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder lezenHet rapport ‘Geen tweederangsburgers’***Verder luisterenBB 136 - Jarig in coronacrisis: Mariëtte Hamer en Maurice Knijnenburg over 70 jaar SERBB 130 - Joost Korte, een Nederlander aan de top van 'Het sociaal Europa'BB 125 - Wouter Koolmees, minister van Sociale Zaken in de coronacrisisBB 79 - 'Nederland is nog steeds ziek': Hans Borstlap over zijn ingrijpende plannen voor de arbeidsmarktBB 41 – VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff over VVD, coalitie en FVDBB 06 - Sharon Gesthuizen over haar vertrek bij de SP*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:24 – Deel 1 (het rapport)00:43:35 – Deel 2 (het burgemeesterschap)01:04:24 – Deel 3 (de SP, burgemeesters en regeren)01:23:30 – Uitro01:24:20 - Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op 3 november 2020 gaat Amerika naar de stembus. Ook deze presidentiële campagne schreef weer geschiedenis. Middenin een pandemie, met de twee oudste kandidaten ooit. Met openlijke rebellie van de Republikeinse elite tegen de kandidaat van hun partij. Met debatten waarin stijl, inhoud en waardigheid volslagen afwezig leken. Met moorddreigingen voor gouverneurs en berichten over buitenlandse inmenging. Is dit iets nieuws?In deze editie van de podcast praat Jaap Jansen met ‘huishistoricus’ PG Kroeger en Amerika-kenner Pirmin Olde Weghuis. Ze beginnen met een serie handige tips voor de lange nacht van dinsdag 3 op woensdag 4 november waarin duidelijk moet worden of Donald Trump beloond wordt met een tweede termijn of dat voormalig vice-president Joe Biden de macht overneemt.Welke exitpolls en welke staten en kiesdistricten moeten we met argusogen en adelaarsblik beloeren? Waar valt misschien bijna ongemerkt de eerste duidelijke beslissing? Welke dichtbevolkte en trouw stemmende middenklasse-buitenwijken van grote steden moet u extra scherp in de gaten houden? Waarom Waukesha en Wauwatosa, waarom Pinellas County, Noord- en Zuid-Carolina?Vervolgens duiken PG en Pirmin de geschiedenis in van ‘dirty tricks’, ‘fake news’, lekken en seksschandalen en zelfs dreigingen met aanslagen en moord. Zelfs de meest geroemde, iconische presidenten schuwden geen middel in de strijd om de macht.1800 was de smerigste campagne ooit. Staatsman Thomas Jeffferson verdreef zijn vriend en medeauteur van de Declaration of Independence John Adams uit zijn zetel in Washington. Maar dat ging aan beide kanten allerminst zachtzinnig. Het leidde tot de meest geruchtmakende ‘politieke moord’ van die tijd. Het was de eerste campagne waarin nationaal met alle middelen alles uit de kast werd gehaald. En de einduitslag was zo nipt dat pas een deal in het Huis van Afgevaardigden tot een definitieve keuze leidde!In 1860 spatten de Democrats uit elkaar en vormde een serie kleinere groepen de nieuwe Republican Party. Compromiskandidaat werd Abraham Lincoln. De campagne werd berucht door onderdrukking van stemmers in het Zuiden, dreigingen van militaire coups, racistische posters en leuzen en uiteindelijk door een poging Lincoln te vermoorden terwijl hij zou overstappen op een station. De einduitslag was niettemin heel helder en leidde ertoe dat een reeks staten in het zuiden zich afscheidde. Het werd een burgeroorlog met honderdduizenden doden. Toch verloor Lincoln zijn legendarische zelfspot en humor niet.Ook 1940 schreef geschiedenis. Voor het eerst konden de Amerikanen voor de derde keer een president naar het Witte Huis sturen. Franklin D. Roosevelt waagde het, omdat de wereldoorlog het nodig maakte dat het land in ervaren handen bleef. Toch waren de peilingen nogal onzeker en kreeg zijn opponent Wendell Willkie greep op de media en de kiezers. Twee dingen deed FDR. Hij jongleerde met een seksschandaal en hield vlak voor de stembusdag een uitermate sluwe toespraak. Loog hij het volk voor? Maar ongelooflijkste werd pas in 1999 onthuld. Nog nooit had een buitenlandse mogendheid zich zozeer met de presidentsverkiezingen bemoeid: Churchill zette een speciale geheime dienst in.1968 was het jaar van de ‘Vietnamverkiezing’, het jaar van gruwelijke politieke moorden en van een wanhopige president Lyndon B. Johnson die wapenstilstand en vrede probeerde te regelen. Het had moeten leiden tot de ultieme ‘october surprise’ op de valreep van de campagne. Zijn beoogd opvolger, vice-president Hubert Humphrey ging in de peilingen al bijna gelijk op met Richard Nixon. Wat toen gebeurde kwam pas later uit, een ongelooflijk verhaal. De dirtry trick der dirty tricks, waarbij Watergate kinderspel was!*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show*** Verder kijken Fragment FDR-speech 1940 (video)***Verder luisterenFDR-speech (volledige audio)BB 138 - In het voetspoor van Amerikaanse Presidenten in NederlandBB 115 - Thomas Paine en De Rechten van de mensBB 90 - Opmerkelijke voorverkiezingen in de Amerikaanse historie (en die van nu!)BB 44 - Amerika Special: Michael Wolff over Donald J. Trump ** PG over Franklin D. Roosevelt*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:04 – Deel 100:30:34 – Deel 201:25:54 – Uitro01:26:56 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hans Vijlbrief werd begin dit jaar staatssecretaris van Financiën. Samen met Alexandra van Huffelen volgde hij de afgetreden Menno Snel op. Jaap Jansen praat met hem over de gevolgen van de kindertoeslagaffaire, het Belastingplan dat vanaf 26 oktober in de Tweede Kamer wordt behandeld, zijn carrière als ambtenaar op Economische Zaken en Financiën, zijn ervaringen in Europa als assistent van Eurogroep-voorzitter Jeroen Dijsselbloem en daarna in zijn eigen topfunctie als ambtelijk voorzitter van de Eurowerkgroep - en veel, véél meer.“Ik heb een jaartje bij het Centraal Planbureau gewerkt. Die doen enorm belangrijk werk, maar ik gedijde er niet. Het is te rustig. Bij mij moet er altijd lawaai en rook omheen zijn”, zegt Vijlbrief. In 2017 had D66 hem achter de hand als kandidaat-minister van Financiën. Staatssecretaris worden legde het toen nog af tegen zijn interessante werk in Brussel. Inmiddels heeft de politiek hem helemaal gegrepen en hij wil op de kieslijst. “Ik ben 57, wat kan mij nog gebeuren? Ik ga gewoon de Kamer in! Het hoogste ambt van het land: volksvertegenwoordiger!”De strijd tegen het populisme is voor hem een belangrijke drijfveer. De confrontaties van hem en zijn maatje Jeroen Dijsselbloem met de marxistische Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis maakten hem superkwaad. “Naast Jeroen was ik de de springerige, nerveuzige alles-kennende figuur naast hem. Wij hadden totaal contraire karakters. Wat ik van hem geleerd heb: als je in een crisis terecht komt moet je zo kalm mogelijk blijven. Bij Varoufakis zat die stoïcijnse Dijsselbloem een beetje nors en stuurs voor zich uit te kijken. Ik kon mijn gedachten niet maskeren. Ik ontplofte. Ik ging expres lawaai zitten maken met zakken chips. Daar komt mijn afkeer van populisme vandaan. Varoufakis is verantwoordelijk voor het bijna te gronde te richten van zijn land. Daar heb ik geen enkel respect voor. Voor Euclid Tsakalotos, zijn opvolger, heb ik wel grote bewondering. Die was net zo links, maar werkte wel aan de toekomst van zijn land. Die mag echt een standbeeld krijgen.”Hans Vijlbrief – “Ik vind het leuk om moeilijke problemen op te lossen” – wil alles op alles zetten om het vertrouwen van de burger in de overheid – en bovenal in de Belastingdienst – te herstellen. Maar dan moet ook de overheid ophouden de burger te wantrouwen, benadrukt hij. Vijlbrief is het eens met CDA Tweede-Kamerlid Pieter Omtzigt dat burgers te weinig worden beschermd tegen de macht van de overheid. “Je moet voorkomen dat de burger verdrukt wordt door zo’n groot apparaat. Daarin heeft Omtzigt gewoon gelijk.”*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars*** Verder lezenPagina Vijlbrief op website ministerie van FinanciënBelastingplan 2021Pieter Omtzigt: De (on)betrouwbare overheid: tijd voor nieuw sociaal contract***Verder luisterenBB 104 - Nederland belasting doorsluislandBB 68 - De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerdeBB 2 - Jeroen Dijsselbloem over de Eurocrisis*** Tijdlijn00:00:00 - Intro00:01:54 – Deel 100:34:45 – Deel 200:57:14 – Deel 301:23:35 – Uitro01:24:40 - Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In praatprogramma’s schijnen avond aan avond dezelfde sprekers. In deze editie drie nieuwe deskundigen die internationaal bezig zijn met analyseren, lessentrekken en oplossingen bedenken.Jaap Jansen en PG Kroeger praten eerst met Daniel Thornton van Gavi, de wereldwijde alliantie van kennisorganisaties en ngo’s die sinds de oprichting in het jaar 2000 760 miljoen kinderen heeft helpen vaccineren tegen ziektes als ebola, cholera, meningitis en gele koorts. Zo is in 73 ontwikkelingslanden de kindersterfte gehalveerd. Voorzitter daarvan is Dr. Ngozi Okonjo-Iweala, de oud-minister van Financiën en Buitenlandse Zaken van Nigeria, die in aflevering 98 te gast was en toen een eerste wereldwijde analyse gaf.Gavi speelt met ‘The COVAX Facility’ een hoofdrol bij de ontwikkeling en straks verspreiding van vaccins tegen covid-19. 182 landen werken inmiddels samen om dat goed te organiseren. Thornton prijst met veel overtuiging hoe de wereld van wetenschap, R&D en innovatie ‘een geweldige respons’ heeft gegeven op de voorzetten van COVAX. Er zijn nu 200 verschillende vaccins in de maak. Een tiental is nu een de eindfase van het onderzoek voor toepassing.Tweede gast is Dirk-Jan Omtzigt, econometrist en hoofdeconoom van de ‘United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs’. Hij helpt humanitaire rampen te verkleinen en zelfs voorkomen door data en ontwikkelingen vanuit de hele wereld te analyseren. Hij komt met harde feiten en analyses hoe covid-19 wereldwijd doorwerkt.Deze crisis is geen gezondheidskwestie alleen, hoe ernstig ook. De impact op het leven, de welvaart en armoede wereldwijd is gigantisch, zegt Omtzigt. Wereldwijd is sprake van de grootste daling van het inkomen per inwoner sinds 1870. En de economische krimp is 20 keer zo groot als die in de kredietcrisis van 2008.Omtzigt schetst niet alleen de gevolgen in landen die extra zwaar geraakt worden door het virus zelf – zoals die In Latijns Amerika – maar ook die in landen waar het beeld op het eerste gezicht nog lijkt mee te vallen, zoals in Afrika. Een relatief goed geregeerd en uit armoede opstijgend land als Zambia is als gevolg van covid-19 nu feitelijk bankroet. En dat dreigt ook bij zo’n 20 andere landen snel te gaan gebeuren.Omtzigt geeft een aantal concrete oplossingen die alle landen gezamenlijk, maar ook rijke organisaties als de Europese Unie en de centrale banken nu kunnen oppakken. Dat er aan vaccins gewerkt wordt, juicht hij toe, ‘maar ook dan zijn we er echt nog niet!’. De crisis heeft ingrijpende, systeem-veranderende karakteristieken die diepgaand moeten worden aangepakt.Derde gast is hoogleraar global health economics Maarten Postma van de Rijksuniversiteit Groningen. Met hem kijken we hoe Nederland vaccineert vergeleken met buurlanden. Nederland is bepaald geen voorloper. Opvallend is dat hij het actuele beeld in de media nogal relativeert. Duitsland lijkt covid-19 beter onder controle te hebben´, maar hij vreest dat het daar snel minder goed zal gaan. Opmerkelijk genoeg stelt Postma – lid van het Britse Joint Committee on Vaccination and Immunisation - aan Nederland het Verenigd Koninkrijk ten voorbeeld.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via de website Vriend van de show*** Verder lezenWebsite Gavi: The COVAX FacilityDaniel Thornton op TwitterDaniel Pfister, Dirk-Jan Omtzigt and Ruth Hill – Anticipating the impact of covid-19: pathways and timing of household welfare shocks (working paper 2, June 2020)Dirk-Jan Omtzigt and Ashley Pople – The cost of doing nothing: The price of inaction in response to the COVID-19 crisis (version: 10 July 2020)Dirk-Jan Omtzigt op TwitterWebsite Maarten Postma***Verder luisterenBB 136 - Jarig in coronacrisis: Mariëtte Hamer en Maurice Knijnenburg over 70 jaar SERBB 125 - Wouter Koolmees, minister van Socale Zaken in de coronacrisisBB 114 - Mariëtte Hamer: ‘Nederland is heel kwetsbaar. We hebben geen tijd te verliezen’BB 98 - Dr. Ngozi's strijd tegen het virusBB 91 - Van Zwarte Dood tot Spaansche Griep - pandemieën in de historieBB 26 - Dirk-Jan Omtzigt bestrijdt humanitaire rampen met algoritmen en vertelt over zijn werk als voormalig adviseur van de regering van Zuid-SoedanBB 10 - Seth Berkley (ceo GAVI) over wereldwijd vaccineren*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:04 – Deel 1: Daniel Thornton00:20:15 - Deel 2: Dirk-Jan Omtzigt01:01:34 – Deel 3: Maarten Postma01:23:13 – Uitro01:23:58 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Jaap Jansen en PG Kroeger praten met minister Ank Bijleveld (Defensie) over haar politieke erfenis: de Defensievisie 2035. De bewindsvrouw schetst daarin de dreigingen en harde keuzes waarmee Nederland de komende decennia wordt geconfronteerd. “Vrijheid is niet vanzelfsprekend en zij is kostbaar.”Beatrice de Graaf, hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit Utrecht met als leeropdracht ‘history of international relations & global governance’ en lid van de Adviesraad Internationale Vraagstukken, is ook te gast en praat mee.De machtsverhoudingen in de wereld zijn schuivende ijsschotsen. Ursula von der Leyen leidt ‘een geopolitieke Europese Commissie’. Oorlogen zijn hybride geworden, high tech en asymetrisch. We leven in een ‘voorspelbare onvoorspelbaarheid’, zegt De Graaf.Bijlevelds langetermijnvisie is een hulpkreet naar de politiek en de samenleving. “Keuzes zijn nodig.” Want de dreigingen zijn anders dan het bekende en bestaande. Bovendien kan Nederland die nieuwe dreigingen niet in zijn eentje aan en ook niet met de klassieke mechanismen. De minister analyseert in haar visie tot 2035 daarom zowel de dreigingen die op het koninkrijk afkomen – van ‘cyberwar’ tot natuurlijke rampen als orkanen en overstromingen – als de problemen waardoor ons land ‘niet adequaat toegerust is’.Ze wijst erop dat zowel de organisatie, de mensen als de toerusting en hun focus grote veranderingen moeten ondergaan. Dat vereist technologisch hoogwaardige medewerkers, teams en middelen die ‘informatie-gestuurd en zeer flexibel kunnen optreden’. Bijleveld zegt dat de Russische poging tot hacken bij de OPCW een enorme ‘wake up call’ was. En ook de Rotterdamse haven wordt via cyber bedreigd. Heel het Defensieapparaat moet daarom een soort ‘Leven lang ontwikkelen’-omgeving worden. Investeren in werving, opleiding, bijspijkeren en innoveren van de juiste hoogopgeleide mensen is daarvan een cruciaal onderdeel. Bijleveld spreekt van niets minder dan een ‘cultuurverandering’ die iedereen aangaat, zowel binnen de organisatie als bij de partners van Defensie. Daarbij is ook de maatschappelijke relevantie en zichtbaarheid van Defensie essentieel.Op dat laatste punt heeft zij al nadrukkelijk stappen gezet, zoals het opheffen van het verbod een uniform te dragen buiten de organisatie. Zorgen heeft zij op dit punt over de ruimte in het politiek debat voor zowel die strategische als die zichtbaarheidsbelangen. Beatrice de Graaf en de minister vrezen een overmaat aan ‘incidentgerichtheid’. Debatten in de Tweede Kamer gaan te weinig over lange-termijnvragen.Een groot thema voor Bijleveld is de rol van Nederland in de NAVO en steeds meer ook als Defensie-bondgenoot in de Europese Unie. Nederland wordt als betrouwbare partner ‘echt gewaardeerd’ en op hoog niveau betrokken bij grote besluiten. “Maar financieel en operationeel boksen wij ver benden ons gewicht. We zijn de vijfde economie in Europa, doen mee in de G20 maar we staan bij de investeringen in onze defensie op drie na onderaan. De kwaliteit van onze militaire bijdrage wordt wereldwijd erkend, maar dan is het zaak juist daar veel meer in te investeren zodat dit ook zo blijven kan. Andere landen gaan niet met ons samen omdat ze zo lief zijn.”Ank Bijleveld onderstreept nadrukkelijk de woorden van Angela Merkel dat Europa in de wereld moet beseffen dat het er uiteindelijk alleen voor staat. Dat heeft grote consequenties. “Europa moet zichzelf in de toekomst militair kunnen verdedigen”, zegt Bijleveld. Ze gaat hiermee veel verder dan Nederlandse kabinetten en de Tweede Kamer tot nu toe. “We werken al wel samen met andere Europese landen, maar nog niet als Europese Unie. Dat moeten we wel gaan doen.”Volgens haar moet dit rapport een belangrijke rol spelen in de komende kabinetsformatie. “Met dit rapport weten we in elk geval wat de feiten zijn en wat noodzakelijk is. Niemand kan dan nog zeggen dat hij dit niet wist.”***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via vriendvandeshow.nl/bb***Verder lezenDefensievisie 2035Beatrice de Graaf - Tegen de terreur, hoe Europa veilig werd na Napoleon (Prometheus, 2019)Beatrice de Graaf - Fighting terror after Napoleon (Cambridge University Press, 2020)Robert M. Gates - Exercise of Power: American Failures, Successes, and a New Path Forward in the Post-Cold War WorldAIV-advies Europese veiligheid: tijd voor nieuwe stappenHarvard Kennedy School: Nation Cyber Power Index 2020NAVO-opinieonderzoek december 2019Blik van een millennial op de nieuwe generatie militairenWebsite Beatrice de Graaf***Verder kijkenPaul Ducheine over targeting en oorlogsrecht***Verder LuisterenBB 59 - Ank Bijleveld, minister in een onveilige wereld met te weinig geld voor DefensieBB 54 - Christ Klep over de Nederlandse militaire identiteit: Van wereldmacht tot 'braafste jo

Een fietsvakantie. Appeltaart. Vet betaalde praatjes. Ruzie met de rector. Duizenden witte kruisen in Limburg. Hekel aan Wilhelmina. In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen komt het allemaal aan de orde, want we praten over visites van Amerikaanse presidenten in Nederland.Te gast is Jan Paternotte. Hij is Tweede-Kamerlid voor D66 en heeft een fascinatie voor de Amerikaanse politiek en haar geschiedenis. Dat komt goed uit, want ook PG Kroeger is wat dit betreft een beetje een nerd, zoals onlangs nog bleek met een hele aflevering over boeken van en over presidenten. Jaap Jansen - zelf ook vaak te vinden op Amerikaanse politieke plaatsen, praat met ze.Wat allereerst opvalt is hoeveel presidenten voor, tijdens en na hun ambtstermijn hierheen zijn gekomen. Sterker nog, twee van hen woonden in Amsterdam en Leiden nog voordat de Amerikaanse republiek een feit was: vader en zoon Adams; het enige duo dat met Bush sr. en Dubya beiden tot staatshoofd werd gekozen.Een van de grootste presidenten van allemaal – de Democraat FDR – droomde zelfs nog enkele dagen voor zijn vroege dood ervan na de bevrijding van Europa een bezoek te brengen aan Den Haag. Om Wilhelmina hulde te brengen voor haar onversaagde houding van verzet. En om als nazaat van een emigrant uit Zeeland de Nederlanders te helpen na de hongerwinter en moed in te spreken.Zijn oom Theodore – een Republikein – was een echte wereldreiziger, zowel voor als na zijn twee termijnen in het Witte Huis. Hij bezocht onder meer Amsterdam voor een speech en Paleis Het Loo en de Oranjefamilie daar. De peuter Juliana vond hij wel een schatje, maar haar moeder een feeks en haar vader een sul. De eerste ex-president die op bezoek kwam was Ulysses Grant, die als generaal voor Lincoln de Burgeroorlog won.Naast de Roosevelts was er nog één andere ‘echte Nederlander’ in het Witte Huis. Eerst acht jaar als vicepresident van Jackson, daarna vier jaar op eigen kracht. Dat was Martin Van Buren. Hij heeft het na zijn eigen termijn nog vaak geprobeerd voor verschillende partijen, maar won nooit meer. Heel bijzonder was zijn jeugd. Engels was thuis nog de tweede taal naast het Nederlands! Van Buren en de jongere Adams spelen ook nog als ‘twee Hollandse presidenten’ een rol in Amistad, een belangrijke Hollywoodfilm over de slavernij in Amerika.In onze tijd was Bill Clinton nogal gek op Nederland. En meer in het bijzonder op een café in de Jordaan en de appeltaart die daar geserveerd wordt. Jan Paternottes kantoor stond schuin tegenover dat apple pie café! PG Kroeger heeft uit eigen belevenissen weer verhalen over de ‘grande personalité’ Barbara Bush en haar zoon, president George W. Bush. Hoewel een kleine samenzwering van PG met premier Balkenende niet door kon gaan, slaagde hij er toch in een gesprek met Bush en de minister-president ‘af te luisteren’.Kortom: Nederland en Amerika hebben heel veel geschiedenis met elkaar. Paternotte en PG maken nu dan ook al grootse plannen. Want in 2026 vieren deze twee naties een uniek jubileum van vriendschap. De ceremonie die zij samen hebben bedacht zal u de oren doen spitsen, vooral ook vanwege de plek waar dit feest moet gevierd worden!*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland*** Verder kijken De film Amistad***Verder luisterenBB 133 - Amerikaanse presidenten: boeken die je volgens PG móet lezen!BB 57 – Alexis de TocquevilleBB 51 – Nixon, Clinton, Trump – de historie van het fenomeen ‘impeachment’BB 44 - Franklin D. RooseveltBB 40 – De geniale broers Von Humboldt***Tijdlijn00:00:00 - Intro00:03:41 - Deel 100:31:57 - Deel 201:06:19 - Uitro01:07:15 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Nationaal Groeifonds – ook wel het Wopke/Wiebes fonds genoemd - lijkt iets heel nieuws en spannends. Juist in crisistijd langetermijninvesteringen oppakken: SER-voorzitter Mariëtte Hamer vindt het een heel goed idee, onderstreepte zij in Betrouwbare Bronnen 136. Maar in de politiek klinkt ook aarzeling en soms zelfs negatieve geluiden.Kan het beter? Hoe kan zo’n fonds nóg meer impact hebben? Kun je de juiste lange termijnprojecten scherp en succesvol kiezen? En hoe doe je dat?’ Er is in Nederland tenminste één iemand die daar alles van weet: Joeri van den Steenhoven, nu vice-voorzitter van Hogeschool Leiden maar daarvoor deed hij in toptechland Canada precies het soort dingen dat het nieuwe Groeifonds zegt te willen bereiken om het toekomstig groei- en verdienvermogen van ons land een stevige en blijvende impuls te geven. Jaap Jansen en PG Kroeger praten met hem.Joeri van den Steenhoven was van 2013 tot 2018 vicepresident voor systeeminnovatie en directeur van MaRS Solutions Lab in Toronto, Canada. De Canadezen schreven over hem: “Being a systems thinker, he likes to work on wicked problems and find innovative solutions with others.” Van den Steenhoven komt met een reeks optimaliseringen voor het Fonds, waarbij hij put uit eigen ervaring met vergelijkbare structurele, lange-termijngerichte investeringsprojecten in Finland, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en natuurlijk in Canada. De focus van Wopke Hoekstra en Eric Wiebes op drie lange termijn doelstellingen – kennisontwikkeling en menselijk kapitaal, R&D en innovatie en infrastructuur – noemt hij zeker de moeite waard, maar waarschuwt voordrie ‘losse beleidssilo’s’. De Canadese ervaring laat zien dat het naar elkaar toegroeien van innovatie, onderzoek en de wijze van toepassing van nieuwe ontwikkelingen in bestaande organisaties in een geheel het succes ervan bepaalt. Dat bleek zowel bij innovaties in de zorg als die in de toepassingen van nieuwe inzichten en technologieën in de opleiding van mensen.Nadrukkelijk waarschuwt hij voor ‘de valkuil van zulke investeringsvoorstellen’. Die is in ons land al eens eerder de ondergang geweest van de bij de start goed bedachte investeringen uit de aardgaswinsten (het FES: Fonds Economische Structuurversterking). Dan ontstaat bij departementen, provincies en andere organisaties de neiging delen van dat geld te claimen omdat een ander iets vergelijkbaars toegewezen kreeg. Van den Steenhoven ziet dat gevaar altijd weer opdoemen zodra het om infrastructuur gaat. Dan wil de ene regio een trein of tunnel verbinding omdat een andere die succesvol kon onderbouwen. Ook is het gevaar groot dat bijvoorbeeld de Tweede Kamer zich dan ontfermt over zo’n ‘zielige, achtergestelde regio’ war alleen geen goed, effectief investeringsplan voor bestaat. Als de Kamer bijvoorbeeld een treinverbinding naar Groningen zou gaan eisen die al eerder als niet voldoende effectief is afgewezen, “dan is dat echt fout. Moet je absoluut niet doen!”Dat geldt ook voor de neiging van ministeries om de eigen financiële pijnpunten toe te schuiven naar zo’n fonds. Als de minister van Onderwijs de gaten in haar begroting via investeringsprojecten in MBO en HBO zou willen dekken “dan moet dat absoluut niet gebeuren”, onderstreept Van den Steenhoven. Investeringen in bestaand beleid en reguliere vraagstukken moet via het normale begrotingsbeleid opgelost worden. Een fonds als dit is er voor echte, eenmalige, grote lange termijn gerichte investeringen die ook niet binnen enkele jaren een soort ‘winst’ moeten opleveren. Zij moeten maatschappelijke vraagstukken, missie-gedreven helpen aanpakken en oplossen. De aanpak via een nadruk op ‘sociale innovatie’ met behulp van de Canadese les van de nadruk op die ‘convergence’ in de lange termijn aanpak is daarbij essentieel voor succes. De Nederlandse neiging om elke zoveel jaar weer een nieuwe aanpak te proberen moet de kop ingedrukt worden.Het Fonds kan veel baat hebben bij het betrekken van slimme meedenkers en organisaties uit andere landen. “Dat past ook erg bij ons land, Nederland lijkt in dit opzicht ook veel meer op Canada dan wij zelf beseffen.” Daarom zou het slim zijn als het fonds een ‘tussenstructuur’ zou inbouwen à la MaRS in Toronto. Die verbindt dan alle partijen in bedrijfsleven, kennissector en overheden, maar is geen ‘eigendom’ van een van die drie. Dat houdt scherp, de focus helder en kan optimaal lessen ophalen elders in de wereld. Ook een denktank als de Lisbon Council in Brussel kan het Fonds daarbij van grote hulp zijn. “En het geld van die 20 miljard hoeft van mij ook helemaal niet meteen in vijf jaar opgemaakt worden. Ik zie liever heel goed projecten die echt een lange termijn impuls krijgen, dan een verdeelstation dat bezig is met het zo veel mogelijk uitdelen van geld.”*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland *** Verder lezenKamerbrief over Nationaal GroeifondsJoeri van den Steenhoven: Het Groeifonds is geen alternatief voor structurele investeringen in onde

De Sociaal-Economische Raad bestaat 70 jaar. Jaap Jansen en PG Kroeger praten met SER-voorzitter Mariëtte Hamer en Maurice Knijnenburg van het SER-Jongerenplatform.Hamer is ook voorzitter van de Denktank Coronacrisis en Knijnenburg van de Jongeren Denktank Coronacrisis, opgericht nadat premier Mark Rutte de jongeren uitdaagde: “Kom met ideeën!”. Elke maand komen de jongeren nu in het Catshuis bij het kabinet over de vloer.Hamer noemt de coronacrisis een heel andere crisis dan de financiële van tien jaar geleden. Veel complexer, want economie en financiën en grote maatschappelijke sectoren zoals de zorg en het onderwijs zijn volledig met elkaar verknoopt. Ze trekt harde lessen uit de beginfase van deze crisis. Ze doet een oproep aan alle inwoners van Nederland om zich aan de regels en dringende adviezen van de regering te houden.Hamer prijst de ministers Wopke Hoekstra en Wouter Koolmees die in haar waarneming alles uit de kast halen om met slimme maatregelen rampen te voorkomen. Waarbij de buffers die Hoekstra had opgebouwd het nu bovendien mogelijk maken om fors te investeren tegen de crisis. Hamer onderstreept dat Nederland er nog lang niet is. Wat haar aangrijpt is hoe juist de jonge generatie slachtoffer dreigt te worden. Jongeren werden al voor de crisis geconfronteerd met een optelsom van grote risico’s. “Deze crisis werkt als een vergrootglas bij juist die problemen, niet zoals andere crises als een soort relativering daarvan. Studieschulden, werkloosheid, geen woning kunnen betalen, geen gezin kunnen stichten. Dat stapelt zich nu allemaal op elkaar.”Met de ‘Opp app’ zijn duizenden jongeren actief betrokken bij het vinden van oplossingen om uit de crisis te komen, vertellen Hamer en Knijnenburg. Hun perspectief delen ze zo met elkaar en met de bestuurlijke en politieke top van het land. Ondertussen werken ze samen ook aan een alternatief voor het studenten-leenstelsel. Al eerder bleek dat hier ernstige haken en ogen aan zitten. Door corona ontstaat nu een situatie waarin veel studenten niet alleen een enorme schuld opbouwen, maar ook geen werk kunnen vinden, zelfs geen bijbanen die de schuldopbouw helpen beperken. Hamer kijkt daarbij ook naar een breed maatschappelijk akkoord over ‘Leven Lang Ontwikkelen’ voor alle werkenden en werkzoekenden.Wordt het hiermee tijd voor een nieuw ‘Akkoord van Wassenaar’? De reactie daarop van Hamer is verrassend. Zij is zich gaan verdiepen in de geschiedenis van die historische overeenkomst van werkgevers en werknemers uit 1982. Daardoor komt ze nu bewust met een andere insteek. Er zullen andere, gelaagde en meer op de lange termijn gerichte afspraken moeten komen, zegt ze.Toen Mariëtte Hamer zes jaar geleden aantrad als SER-voorzitter was er bij alle gelukwensen ook scepsis. “Gaat zij in de polder de deuren sluiten of zet ze de ramen open?” klonk het. Inmiddels blijkt 'de kunst van het polderen' een soft power exportproduct. Nergens leer je die kunst zo goed als bij de jarige SER. Ondanks – en misschien ook wel vanwege – de coronacrisis is Hamer ervan overtuigd dat de SER en het polderoverleg vitaler zijn dan ooit. Plannen voor de kabinetsformatie worden al gemaakt: de SER, het Jongerenplatform en nieuwe vormen van overleg staan voor de komende 70 jaar.***Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door Aon, de toonaangevende adviseur op het gebied van risico-, pensioen- en gezondheidsoplossingenDeze is aflevering is ook mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via vriendvandeshow.nl/bb***Verder lezenJongeren Denktank Coronacrisis gaat Mark Rutte adviserenSamen zijn we slimmer: praat mee in de Opp appHet SER-jongerenrapport (2019)***Verder kijkenWebinar SER Jubileumcongres 1 oktober 2020***Verder luisterenBB 132 - Olaf Sleijpen (DNB) over economie en pensioenenBB 130 – Joost Korte, een Nederlander aan de top van ‘het sociale Europa’BB 125 – Wouter Koolmees, minister van Sociale Zaken in de coronacrisisBB 114 – Mariëtte Hamer: Nederland is heel kwetsbaar, we hebben geen tijd te verliezenBB 110 – Overleggen in crisistijd: Hans de Boer en Han Busker, 75 jaar Stichting van de ArbeidBB 55 – SER werkt aan alternatief studentenleenstelsel / PG en de geboorte van ‘het poldermodel’BB 40 – SER-voorzitter Mariëtte Hamer over polder en pensioen***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:38 - Deel 100:20:47 - Deel 200:38:45 - Deel 300:53:09 - Uitro00:54:08 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is alweer 30 jaar geleden. Het grote moment voor onze oosterburen: 3 oktober 1990. Minder dan 11 maanden na de van van de Muur werd Duitsland ‘wiedervereinigt’. Geen schot was gevallen, geen staatsgreep van de Stasi, geen bloedbad, geen burgeroorlog. Het was een wonder hoe deze geweldloze en democratische revolutie zich voltrok in het machtigste land, midden in Europa. Hoe kon deze enorme stap zó snel gezet worden?In Betrouwbare Bronnen aflevering 42 vertelde ‘Mister Europe’, oud-Europarlementariër Elmar Brok (CDU) over de essentiële rol van die ene 'Hollander' in dit gigantische historische gebeuren: Carlo Trojan, de latere secretaris-generaal van de Europese Commissie. Trojan zat als enige niet-Duitser aan tafel bij de onderhandelingen tussen Oost- en West-Duitsland.Carlo Trojan is te gast in deze aflevering.Wat hij in 1990 presteerde was een heroïsche klus. Hij zorgde dat 40.000 pagina’s ‘Europees recht’ en 3000 handelsverdragen van de communistische dictatuur doorgevlooid werden en waar nodig in nieuwe regelgeving ‘Europa-proof’ werden gemaakt. Zo kon de ex-DDR per 3 oktober meteen volledig meedoen in de Europese Gemeenschap en werd vermeden dat er in Duitsland een ‘twee klassen land’zou ontstaan, waardoor juist het arme, zeer vervuilde deel niet kon profiteren van de afspraken, investeringen en milieuverbeteringen vanuit Europa.Carlo Trojan vertelt een meeslepend verhaal. Over het ‘Bauchgefühl’ van Helmut Kohl. Over de politieke finesse van James Baker. Over de moed der wanhoop van de failliete Michail Gorbatsjov. Over ernstige fouten van Ruud Lubbers. Over de zeer krachtige persoonlijkheid van Wolfgang Schäuble, in wiens team hij aan de hoofdtafel zat.In dit verhaal zitten vele verrassingen. Hoe was zijn ontmoeting in Oost-Berlijn met die jonge bèta-wetenschapper die erbij zat als DDR-regeringsvoorlichter, Dr. Angela Merkel? Op welk moment zonk hem de moed in de schoenen en welke creatieve collega in Brussel bedacht dé oplossing? Wat vergat Helmut Kohl heel zijn leven niet meer? Hoe zette Bush sr. Margaret Thatcher schaakmat? Wat deed Frankrijk met haar grote zoon Jacques Delors toen hij in deze fase van de geschiedenis op de toppen van zijn macht was? En wat deden de gewone mensen in de DDR eigenlijk gedurende 1990? Trojan was erbij, sprak met iedereen en verrichtte met zijn staf een huzarenstukje.Carlo Trojan maakt van zijn hart geen moordkuil. Over Delors zegt Trojan: “Hij was geen makkelijke man, Delors stelde zeer hoge eisen aan zijn mensen en aan zichzelf.” Hij is ook behoorlijk kritisch op de huidige EU-leiders, inclusief Mark Rutte. Dat deze visie als iets vervelends wegzet stoort Trojan zeer. Hij verwijt hem uit angst voor extreemrechts kiezers laffe praatjes te houden over Europa, terwijl hij beter weet. Voor Trojan is Emmanuel Macron de enige EU-leider met visie, ook al hoef je niet al zijn ideeën te omhelzen.Hij wijst erop dat geen EU-lidstaat dankzij ligging, vernuft, economische structuur en poldertraditie zó heeft geprofiteerd van de EU, de Interne markt, de euro en de uitbreiding met nieuwe landen als juist Nederland.De aflevering sluit af met klanken van de viering op 3 0ktober 1990 van de Wiedervereinigung in de Berlijnse Philharmonie, waar onder meer Beethovens negende symfonie klonk en het Deutschlandlied. ***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Weee NederlandDe opname vond plaats in Internationaal Perscentrum Nieuwspoort***Verder lezenAddress given by Jacques Delors - Bruges, 17 October 1989Ansprache von Bundespräsident Richard von Weizsäcker beim Staatsakt zum Tag der deutschen Einheit - Berlin, 3. Oktober 1990***Verder kijkenMauerfall 1990: die Mauerspechte am Brandenburger TorTag der Deutschen Einheit - Tagesschau vom 3. Oktober 1990Deutsche EInheit 03.10.1990 Festakt in der Berliner Philharmonie***Verder luisterenBB 42 – Merkels vertrouweling Elmar Brok: 40 jaar Europese geschiedenisBB 46 – De zomer van 1989BB 53 – De viering van 40 jaar Deutsche Demokratische RepublikBB 61 – De val van de Berlijnse MuurBB 72 – ‘Wir sind ein Volk!’ - december 1989: Helmut Kohl spreekt in DresdenBB 84 – Hoe Kohl met Gorbatsjov de Duitse eenwording regeldeBB 124 – 95 jaar Jacques Delors***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:04:23 – Carlo Trojan01:28:22 – Uitro01:29:07 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het was het best bekeken politieke evenement ooit. Het partijcongres van het CDA in de Rijnhal in Arnhem op 2 oktober 2010 telde ruim 6000 bezoekers. Er keken 1,4 miljoen mensen naar de live-uitzending. Acht uur emotie en felle discussie. 40 jaar geleden, op 11 oktober 1980, is het CDA opgericht: een fusie waarin drie klassieke politieke zuilen samen verdergingen.Jaap Jansen bespreekt deze twee jubilea en hun enorme impact op de Nederlandse politiek met PG Kroeger, niet alleen de vaste ‘sidekick’ over politiek en historie, maar ook ‘de partijhistoricus’ van de christendemocraten. Hij analyseert beide historische momenten uit heel eigen waarneming. PG was op beide momenten aanwezig en sprak met alle hoofdrolspelers. Daarbij licht hij meteen een sluier op van zijn binnenkort te verschijnen boek ‘Tand des Tijds. Het CDA in de nieuwe eeuw.’ Deze Betrouwbare Bronnen bevat dus enkele politiek-historische primeurs!Het partijcongres in Arnhem had eigenlijk helemaal niet moeten plaatsvinden, onthult PG. Het was een idee uit het partijbureau, waarvan men zeker wist dat het nooit zou hoeven gebeuren, want het CDA zou toch geen rol van enige betekenis in de formatie van een kabinet-Rutte kunnen spelen. De VVD sprak immers met PvdA, D66 en GroenLinks over de vorming van ‘Paars-plus’ en een kabinet met de PVV leek uitgesloten.Toen het CDA door allerlei onverwachte perikelen toch in de formatie betrokken werd, kon interim-voorzitter Henk Bleker niet meer terug. Op het congres waren zeker 3 keer zoveel mensen aanwezig als waar de partijtop in zijn stoutste dromen op had gerekend.Op de agenda stond één cruciaal thema. Wilden de leden instemmen met het regeerakkoord van CDA en VVD en met de afspraken van die twee samen met PVV-leider Geert Wilders die zouden voorkomen dat dat nieuwe kabinet meteen naar huis gestuurd zou worden? De ‘gedoogcoalitie’ met de PVV. PG vertelt hoeveel misverstanden er toen ontstonden. Allereerst dat de CDA-top dacht dat men een enorm grote aanhang gemobiliseerd had die zou instemmen daarmee. Dat klopte wel, maar ook weer niet.PG voert de luisteraar mee door de ontwikkeling en sfeer die het congres bepaalden en vertelt over onbekende of vaak vergeten aspecten van die unieke bijeenkomst. Wat was ‘het kantelmoment’? Waarom maakte nu juist de politiek zo briljante Maxime Verhagen die dag de fout van zijn leven, meegesleept door emotie? Wat ging er nu echt zo mis bij de stemmingen met gekleurde briefjes, wat iedereen zich nog wél herinnert? Wat vroeg Dries van Agt aan PG na zijn geselende speech? Wat zagen Max van Weezel en de correspondent van ‘die Zeit’? Wat was de betekenis van de volledig onverwachte uitkomst? Waarom trilde de stem van Bleker?Daarnaast behandelt Jaap Jansen met PG Kroeger 40 jaar CDA-historie aan de hand van een serie korte, prikkelende vragen die samen een soort portret van die partij opleveren. Wat was het hoogtepunt en wat het dieptepunt van die 40 jaar? Wie was de meest unieke persoon in die geschiedenis? Wie uit het CDA had de eerste vrouwelijke premier van ons land kunnen zijn? En nog veel meer vragen over de geschiedenis van deze partij met diepe wortels in de Nederlandse cultuur van zuilen, religieuze minderheden en politiek polderen.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland*** Verder kijken Acht uur lang: NOS-verslag CDA-congres, Rijnhal Arnhem, 2 oktober 2010 ***Verder luisterenBB 127 – De geheime politieke memoires van Ruud Lubbers BB 119 – Elke machtsoverdracht in het CDA is een drama BB 83 – Het CDA, lastige coalities en gedogenBB 48 – Wilders gewogen: Gerrit Voerman en Koen Vossen over de PVV Bb 46 – De koers van CDA-vicepremier Hugo de Jonge BB 38 – Elco Brinkman: ‘Het incident regeert’BB 23 – Ruth Peetoom over de kwetsbare democratieBB 14 – Jan Peter Balkenende en Wopke Hoekstra: een nieuwe agenda voor Nederland en Europa *** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:27 – Deel 101:18:39 – Deel 201:37:14 – Uitro01:38:20 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

3 november 2020: presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten. Wordt het Joe Biden of toch weer Donald Trump in het Witte Huis? En wanneer weten we dit keer de uitslag echt? De komende jaren verschijnen hoe dan ook vele analyses, onthullingen en interpretaties over de voorbije vijf jaar.In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen duiken Jaap Jansen en PG Kroeger in ‘de omgevallen boekenkast van PG’: werk van en over presidenten, hun intimi, criticasters, volgelingen en vertrouwelingen. Daarin kom je veel te weten - te veel soms - over hun werk, hun leven, karakter en lotgevallen.De legendarische journalist Bob Woodward publiceerde dezer dagen ‘Rage’, zijn tweede boek over het Witte Huis onder Donald Trump (op 1 oktober verschijnt het in het Nederlands). Zijn eerste boek heette ‘Fear’, een minstens zo pakkende titel. Michael Wolff vertelde in Betrouwbare Bronnen over zijn onthullingen. Adviseur John Bolton kwam met schokkende inside informatie uit het Oval Office. En Barack Obama brengt 17 november deel 1 van zijn memoires uit, ‘A Promised Land’. PG Kroeger analyseert allereerst die opmerkelijke titel, die een verbinding legt tussen zijn ‘Werdegang’, de Civil Rights Movement en het tragische einde van Martin Luther King.Wie als Europeaan zulke boeken met vrucht – en plezier – wil kunnen lezen, moet wel weten wát een president nu eigenlijk is, wat hij mag en wat niet. Daarom bespreken Jaap en PG ook een serie weinig bekende aspecten, beperkingen en bevoegdheden die dit ambt bepalen en het zijn geheel eigen karakter en context verlenen.Over de boeken en hun historie – ‘Habent fati libelli’ zeiden de Romeinen al; ‘Boeken hebben een eigen lotsbestemming’ – vertelt PG allerlei verrassends. Hij geeft leestips en context. Hij presenteert opmerkelijke auteurs en boeken over presidenten en hun tijd. Van de zwarte naaister van Mary Todd Lincoln tot Peggy Noonan, de favoriete speechschrijver van Ronald Reagan. Van Bob Gates, minister en chef van ongeveer alles gedurende 50 jaar tot Lady Bird Johnson, de iconische FLOTUS die een fascinerend dagboek bijhield.Zo ontstaat een omvattend overzicht van wat je moet lezen, kunt overslaan – ook wel eens fijn – en kunt verslinden over deze wereldleiders, hun prestaties en missers.PG loopt een reeks bijzondere biografieën langs van historici als Ron Chernow en David McCullough en tipt ‘must read’ boeken. Natuurlijk breekt hij een lans voor ‘the Golden Standard’: de vier delen van ‘The Years of Lyndon Johnson’ van Robert Caro, wiens 5e en dan toch echt laatste deel in de maak is. Daarbij doet PG een opmerkelijk voorstel, waarin ook Ida Caro als research-assistent de eer zou krijgen die haar toekomt.En wie zal straks de grote, historische Trump-biografie willen schrijven? En welke twee fameuze presidenten hebben een sleutelrol in een prachtige opera?*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en ook door luisteraars via ‘Vriend van de Show’***Betrouwbare Bronnen is genomineerd voor een Dutch Podcast Award in de categorie ‘nieuws & politiek’. Stemt allen!De bekendmaking van de winnaars is vrijdag 6 november.*** Verder lezenElizabeth Keckly - Frontispiece, Behind the Scenes (1868)Lady Bird Johnson – A White House Diary (1970)Peggy Noonan – What I saw at the Revolution (1990)David McCullough – Truman (1992)H.W. Brands – Traitor to his Class (2000)David McCullough – John Adams (2001)Ron Chernow – Alexander Hamilton (2004)Robert M. Gates - Duty: Memoirs of a Secretary at War (2014)Ron Chernow – Grant (2017)Bob Woodward – Fear (2018)Michael Wolff – Fire and Fury (2018)Sidney Blumenthal – All the Powers of Earth (2019)Michael Wolff – Siege (2019)John Bolton - The Room Where It Happened (2020) Bob Woodward – Rage (2020)Robert M. Gates - Exercise of Power: American Failures, Successes, and a New Path Forward in the Post-Cold War World (2020)Peter Baker & Susan Glasser - The Man Who Ran Washington: The Life and Times of James A. Baker III (verschijnt 29 september 2020)Barack Obama – A Promised Land (deel 1, verschijnt 17 november 2020)*** Verder kijkenABC 60 minutes, 17 september 2020 *** Enkele muziekfragmenten in de showBruce Springsteen – A Promised LandJJ Cale – Cajun MoonWiener Philharmoniker olv Herbert von Karajan, Mirella Freni ea – Madama Butterfly (Puccini) 1975*** Verder luisterenBB 121 – Zakenlui als president van AmerikaBB 101 – De laatste dagen van Franklin D. RooseveltBB 51 – De historie van het fenomeen ‘impeachment’BB 44 – Michael Wolff over Donald J. Trump / PG over Franklin D. Roosevelt*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:06 – Deel 100:54:45 – Deel 201:36:05 – Uitro01:37:17 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jaap Jansen praat met Olaf Sleijpen van De Nederlandsche Bank.Hij is daar sinds februari 2020 directeur monetaire zaken en hij is ook plaatsvervangend lid van het bestuur van de Europese Centrale Bank. Daarnaast is hij hoogleraar Europees economisch beleid aan de Maastricht School of Business and Economics. In het verleden hield hij zich vaak bezig met pensioenen, onder meer als toezichtdirecteur. Hij werkte ook bij het ABP en bij pensioenuitvoerder APG. In zijn jonge jaren was hij assistent van Wim Duisenberg, de eerste president van de ECB.Olaf Sleijpen reageert op de Miljoenennota, het Europees herstelfonds en het pensioenakkoord. Dat de Europese regeringsleiders nu hun verantwoordelijkheid nemen voor meer onderlinge coördinatie van de nationale economieën juicht hij toe: “Monetair beleid via de Europese Centrale Bank kan de structurele problemen in een aantal landen niet oplossen. Het is goed dat daar nu stappen worden gezet.”***Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door Aon, de toonaangevende adviseur op het gebied van risico-, pensioen- en gezondheidsoplossingen. Het gesprek vond plaats op het Aon Pensioencongres op 22 september 2020 in Het Spaansche Hof in Den Haag.***Verder luisterenBB 130 – Joost Korte, een Nederlander aan de top van ‘Het sociaal Europa’BB 125 – Wouter koolmees, minister van Sociale Zaken in de coronacrisisBB 114 – Mariëtte Hamer: ‘Nederland is heel kwetsbaar, we hebben geen tijd te verliezen.’BB 110 - Overleggen in crisistijd: Hans de Boer en Han Busker, voorzitters van de Stichting van de ArbeidBB 40 - SER-voorzitter Mariëtte Hamer over polder en pensioen***Tijdlijn aflevering 13200:00:00 – Intro00:01:58 – Deel 100:21:24 – Deel 200:34:46 – Uitro00:35:25 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week zagen we in de Tweede Kamer de hoogmis van de Nederlandse democratie: de Algemene Politieke Beschouwingen, waarin de zestien fractievoorzitters in debat gingen met elkaar en minister-president Mark Rutte.Met Roderik van Grieken van het Nederlands Debatinstituut blikt Jaap Jansen terug op dit twee dagen durende debat. Volgens Van Grieken is debat 'de zuurstof van de democratie'. Hij vertelt met tal van voorbeelden hoe je kunt beoordelen wie goed debatteert en waarom ook een goed debater wel eens op zijn snufferd gaat.Om de kwaliteit van debaters te beoordelen, bekijkt Van Grieken: "Is een politicus in staat zijn verhaal beeldend en helder voor het voetlicht te brengen? Heeft hij of zij een heldere en scherpe betoogstijl? Is hij in staat de verschillen met anderen duidelijk te maken? Lukt het hem iets binnen te slepen? En is hij in staat interrupties goed te beantwoorden?" En bij de Algemene Beschouwingen: "Wie is die twee dagen de spelbepaler?"Volgens het Debatinstituut was PvdA-leider Lodewijk Asscher voor het derde jaar op rij de beste debater. Ook staat hij uitgebreid stil bij PVV-leider Geert Wilders en VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff.Van Griekens analyse bevat lessen voor iedereen die debatten volgt of er zelf aan deelneemt.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee NederlandDinsdag 22 september, organiseert Aon, de toonaangevende adviseur op het gebied van risico-, pensioen- en gezondheidsoplossingen een online Pensioencongres. Jaap Jansen praat daar met Olaf Sleijpen, directeur monetaire zaken van De Nederlandsche Bank, over de toestand van ’s lands economie en financiën. Hier kun je die opname live volgen.Het gesprek met Olaf Sleijpen komt volgende week in Betrouwbare Bronnen.*** Verder kijken De website van het Nederlands Debat InstituutAlgemene Politieke Beschouwingen 2020 – dag 1Algemene Politieke Beschouwingen 2020 – dag 2***Verder luisterenBB 48 - Wilders gewogen: Gerrit Voerman en Koen Vossen over de PVVBB 34 - Lodewijk Asscher over zijn PvdABB 31 – Populisten tot mislukken gedoemd*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:19 – Deel 101:00:05 – Deel 201:39:53 – Uitro01:40:44 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Een Nederlander is de hoogste Brusselse ambtenaar op Sociale Zaken. Een terrein waarvan niet veel mensen weten dat de Europese Unie en haar voorgangers daar vanaf het het begin van wat nu de Europese Unie is al veel mee te maken hadden: sociale vragen, werkloosheid, opleidingen, veilig werk en zelfs pensioenen. Die Nederlander is Joost Korte, directeur-generaal Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Inclusie bij de Europese Commissie.Met hem verdiepen Jaap Jansen en PG Kroeger zich in de opmerkelijk lange historie van het Europees sociaal beleid. De dialoog daarover met werkgevers en werknemers begon al meteen toen Jean Monnet in 1952 de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal oprichtte. De allereerste Commissie in Brussel werkte dit thema meteen uit in 1957-1958, toen de inkt van het Verdrag van Rome nauwelijks droog was. Een integrale aanpak werd tussen 1985 en 1990 ontworpen en ingevoerd door Jacques Delors. Joost Korte vertelt dat in de vorige financiële en economische crisis ook Commissiepresident Jean-Claude Juncker op dit terrein zeer actief werd.Veel mensen denken dat sociale zaken iets puur nationaals is. Maar niets minder is waar. Zo wijst Korte op de speech onlangs van president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank. Die signaleerde dat het deel van het nationaal inkomen dat dient als beloning voor arbeid (de arbeidsinkomensquote) te laag is geworden. “Dat zie je overal in Europa en dat is niet goed”, zegt Korte. Het is een van de redenen waarom Eurocommissaris Nicolas Schmit – de Luxemburgse ‘politieke baas’ van Korte – binnenkort met een plan komt voor een Europees minimumloon. “Het aandeel dat werknemers verdienen als deel van de totale economische koek wordt kleiner en kleiner. Daarom willen we vanuit de Europese Unie een signaal geven: er is in Europa een bodem waar je als werknemer niet onder kunt komen.”De EU is ook steeds actiever op het punt van bescherming en bevordering van goede pensioenen en oudedagsvoorzieningen. Daarbij voert Korte beleid over zo’n €4000 miljard aan vermogen dat hiervoor moet zorgen. Bijna de helft daarvan is van Nederlandse oorsprong. Dat maakt politici in ons land vaak argwanend en defensief ten opzichte van ‘Brussel’. Korte daagt hen uit, zelfbewuster te worden. “Nederland heeft juist ontzettend veel te bieden op het terrein van een sociaal Europa. Andere landen kunnen daarvan leren.”Joost Korte ziet Nederland in veel opzichten als voorbeeld. “Als ik zie wat minister Wouter Koolmees allemaal gedaan heeft en ook zijn voorganger Lodewijk Asscher: dat is buitengewoon indrukwekkend”, zegt hij. “Nederland is heel erg goed bezig en vaak ook de eerste die met veel durf moeilijke problemen te lijf gaat. Denk maar aan het Pensioenakkoord en de commissie-Borstlap die de problemen met doorgeschoten flexibilisering op de arbeidsmarkt wil aanpakken. Dat kan Nederland uitdragen.”Maar de vreesachtigheid is opvallend. Op dit moment loopt er zelfs een zeer ongebruikelijke juridische inbreukprocedure tegen ons land omdat het bepaalde delen van de pensioenen belast als het naar het buitenland gaat. Volgens de Commissie is dat discriminatie op basis van nationaliteit, maar Nederland vreest hierdoor belastinginkomsten mis te lopen. Korte onderstreept dat Nederland niet bang hoeft te zijn dat er gewerkt wordt aan een of andere ‘Europese Pensioen Unie’ waarin Nederlands geld zou verdwijnen naar het buitenland, of iets dergelijks. “Er is geen concrete bevoegdheid om hier aan wetgeving te doen. Harmonisatie is niet aan de orde. Maar we letten wel op of de grensoverschrijdende aspecten oké zijn.”Niet alleen bij pensioenen en het werk van Borstlap zou Nederland zijn succesvolle beleid veel meer kunnen ‘exporteren’ binnen de EU. Korte wijst ook op de rol van het beroepsonderwijs in MBO en HBO, dat nauw samenwerkt met bedrijven en overheden. Daar zijn honderden innovatieve centra uit ontstaan. Deze zijn met hun samenwerkingsalliantie ‘Wij zijn Katapult’ een benchmark en voorbeeld voor heel Europa. Korte zou een start met iets als een ‘Catapult Europe’ zeer zien zitten, zegt hij.De Europese topambtenaar stelt vast dat premier Mark Rutte in Europa ‘een sleutelspeler’ is. “En de rol van Nederland is na het vertrek van de Britten alleen nog maar belangrijker geworden.” Dat het grote Europese Herstelfonds – waarbij Rutte aanvankelijk nogal tegenspartelde – mede het werk blijkt van drie Nederlanders op sleutelposten in Brussel (naast hijzelf de topambtenaren Gert-Jan Koopman en Maarten Verwey) noteert hij dan ook met een knipoog.*** Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door Aon, de toonaangevende adviseur op het gebied van risico-, pensioen- en gezondheidsoplossingen. Aon organiseert op 22 september een online Pensioencongres, waarin het pensioenakkoord onder de loep wordt genomen. Ben je geïnteresseerd in pensioenen, dan moet je daar zeker een kijkje nemen.Deze is aflevering is ook mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via vriendvandeshow.nl/bb*** Verder le

Prinsjesdag 2020 schrijft geschiedenis, dat weten we nu al. Door het coronavirus geen rijtoer, geen militaire kapellen, weinig hoedjes, geen Ridderzaal en vanwege het verbod op spreekkoren geen 'Hoera, hoera, hoera!'In Betrouwbare Bronnen kijken Jaap Jansen en PG Kroeger naar de historie van bijzondere en vaak dramatische Prinsjesdagen. Zoals die van 1974, die van 1911 en van 1897.PG Kroeger fileert met een scherp mesje het imago en de beeldvorming rond deze dag die zo rijk heet te zijn aan tradities. Tradities van het Oranjehuis, het parlement, de regering en het hele Binnenhofcomplex. En wat blijkt? Het is bijna allemaal klatergoud. Allesbehalve antiek en geworteld in een diep verleden!Zo is de Gouden Koets net 100 jaar oud en hij was helemaal niet bedoeld voor constitutioneel transport van de vorst naar de Ridderzaal. Het foeilelijke carros hoort bij de stad Amsterdam en niet bij Den Haag. Koningin Wilhelmina heeft gedurende een groot deel van haar 50-jarig bewind die koets helemaal niet willen gebruiken.En het Koffertje dan? Het is nauwelijks 70 jaar oud. En het is gevuld met een ‘zeer belangrijk staatsstuk’, dat feitelijk geen enkele status heeft en nergens bij wet is voorgeschreven., het Belastingplan. Ook dat is weer zo’n recente traditie die vooral voor het gemak van de ambtenaren van Wopke Hoekstra is verzonnen. Het CDA probeerde het in 1993 zelfs af te schaffen.Maar die reusachtige troon van de Koning in de Ridderzaal dan? Die is een namaak-middeleeuws verzinsel uit 1903. En ook die zaal zelf is pas net 100 jaar in gebruik voor de toogdag van het parlement. Daarvoor was hij van alles, van een overvol, stinkend militair hospitaal tot het hoofdkantoor van de Nationale Loterij, waar de kleine Mozart een lootje mocht halen van zijn vader Leopold. In de 19e eeuw is meerdere malen overwogen het allemaal af te breken: de Ridderzaal was een bouwval die op instorten stond.Artikel 65 van de Grondwet schrijft voor: "Jaarlijks op de derde dinsdag van september of op een bij de wet te bepalen eerder tijdstip wordt door of namens de Koning in een verenigde vergadering van de Staten-Generaal een uiteenzetting van het door de regering te voeren beleid gegeven." De Troonrede zoals die tegenwoordig uitgesproken wordt, is een innovatie van premier Ruud Lubbers, samen met koningin Beatrix. Eerdere vorsten hielden een kort, plichtmatig patriottisch praatje, of ellenlange verhalen met een lange lijst kabinetsvoornemens. Koning Willem III had sowieso de pest aan Prinsjesdag, omdat hij dan teksten van zijn aartsvijand Johan Thorbecke moest voordragen.Wel heel oud en historisch is de uitwijkplek voor de Troonrede van 2020. De Grote of Sint-Jacobskerk in Den Haag brengt ons terug naar die gouden tijd waarin de Nederlanden werden bestuurd door voortreffelijke vrouwen uit het Huis Habsburg, in naam van hun neef of broer: de koning van Spanje. Op wel heel bijzondere wijze lieten de Hagenaars in de 16e eeuw blijken hoezeer zij hun vorst en regentessen hoogachtten. Als Willem-Alexander deze kerk dinsdag 15 september 2020 binnenschrijdt, zou hij even moeten neuriën: “Den Kohohooning van Hispanje heb ik altijd geëerd!”*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederlanden door donaties van luisteraars, gedaan via Vriend van de Show***Verder luisterenBB 74 - Nooit Gebouwd Den HaagBB 43 – Het Binnenhof, een eeuwenoud ratjetoe*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:04:34 – Deel 100:42:20 – Deel 201:16:44 – Uitro01:17:47 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jaap Jansen praat met Karel Hendriks van Artsen zonder Grenzen over de strijd tegen het coronavirus.Dit is een bijzondere aflevering, want – net als een aantal collega-podcastmakers in hun podcast – roept Betrouwbare Bronnen de luisteraars op, Artsen zonder Grenzen te steunen met een donatie. Want nu we vooral ook thuis in Nederland bezig zijn het hoofd te bieden tegen dat virus, denken we er misschien niet zo vaak over na, maar juist nu is het werk van een organisatie als Artsen zonder Grenzen van levensbelang. Letterlijk. In de strijd tegen het virus is ze nu bezig met de grootste noodhulp-operatie uit haar geschiedenis. Je kunt zelf met een bijdrage steun verlenen aan dit onmisbare werk. Ga daarvoor naar www.grenzeloos.show – en daar zie je ook welke podcasts nog meer meedoen.Karel Hendriks was landencoördinator in Irak (2017-2019) en is nu lobbyist van de hulporganisatie bij politiek, overheid en bedrijfsleven. Hij vertelt over de dilemma’s waar Artsen zonder Grenzen voor komt te staan. De EU-Turkijedeal die aanleiding was om geen overheidsgeld meer te willen ontvangen. De problemen in het vluchtelingenkamp Moria op Lesbos. En de neiging van landen om zich binnen de eigen grenzen terug te trekken – ook bij een virus dat zich van grenzen niets aantrekt.*** Deze aflevering is gemaakt in samenwerking met Artsen zonder Grenzen*** Verder lezenDe website van Artsen zonder Grenzen***Verder luisterenOnze collega-podcasters van De Eeuw van de Amateur, Podnataal, Datevermaak en Damn, honey besteden ook aandacht aan het werk van Artsen zonder Grenzen. Ook die zijn de moeite waard!In eerdere afleveringen besteedden we ook aandacht aan humanitaire rampen, vaccineren en het coronavirus:BB 116 – We mogen Afrika in deze crisis niet vergetenBB  98 – Dr. Ngozi’s strijd tegen het virusBB  91 – Van Zwarte Dood tot Spaansche Griep, pandemieën in de historieBB  76 – Rudi Vranckx: Het Midden-Oosten is het Vietnam van onze tijdBB  26 – Dirk-Jan Omtzigt bestrijdt humanitaire rampen met algoritmen BB  10 – Seth Berkley (ceo GAVI) over wereldwijd vaccineren *** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:44 – Deel 100:30:50 – Deel 201:14:42 – Uitro01:15:16 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de nadagen van Ruud Lubbers als minister-president voerde Theo Brinkel tweeënhalf jaar lang regelmatig gesprekken met hem. Lubbers wilde zijn politieke herinneringen te boek stellen. Toen het af was, mocht het boek niet worden uitgegeven. De herinnering aan de voor het CDA desastreus verlopen verkiezingen van 1994 waren nog te vers. De keiharde woorden die Lubbers sprak over zijn door hemzelf aangewezen opvolger Elco Brinkman gingen volgens Lubbers’ meelezers (CDA’ers, maar ook koningin Beatrix) veel te ver. Uitgave werd zelfs schadelijk geacht voor de betrekkingen tussen Nederland en de toen nog steeds in functie zijnde bondskanselier van Duitsland, Helmut Kohl.Nu, een kwart eeuw later, verschijnen de memoires alsnog en Theo Brinkel is te gast bij Jaap Jansen (die Lubbers in zijn hoogtijdagen regelmatig interviewde) en PG Kroeger (die voor hem werkte toen hij fractievoorzitter was). Bijna twee uur praten ze over Lubbers’ raadselachtige gedrag in zijn laatste politieke jaren (met een niet verzonden voortijdige ontslagbrief aan de Tweede Kamer!), zijn mislukte poging om president van de Europese Commissie te worden, de enorme betekenis voor Lubbers van minister Jan de Koning, zijn internationale contacten, het Lubberiaanse taalgebruik, zijn politieke strategie en tactiek, zijn gebrek aan zelfinzicht, zijn instrumentele omgang met mensen en de diepgelovige, eenzame Lubbers.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show***Verder lezenTheo Brinkel – Haagse Jaren, de politieke memoires van Ruud Lubbers (Ambo Anthos, 2020)Ruud Lubbers – Persoonlijke herinneringen (Balans, 2018)PG Kroeger en Jaap Stam – De Rogge Staat Er Dun Bij, Macht en Verval van het CDA (Balans, 1998)J.P. van Rijswijk – Repeterende Breuken (Prometheus, 1992)Michel van der Plas: Luns: ‘Ik herinner mij…’ (Sijthoff, 1971)Robert Ammerlaan – Het verschijnsel Schmelzer (Sijthoff, 1973)***Verder luisterenBB 119 - Elke machtsoverdracht in het CDA is een dramaBB 38 - Elco Brinkman: 'Het incident regeert'BB 15 – Hoe George Bush Lubbers op de vingers tikteVPRO Marathongesprek: Chris Kijne met Ruud Lubbers (2007):Uur 1Uur 2Uur 3***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:16 – Deel 100:41:46 – Deel 201:46:58 – Uitro01:47:58 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze speciale aflevering praten Jaap Jansen en PG Kroeger op de Hogeschool Rotterdam over de opening van het nieuwe collegejaar. Een bijzonder moment, want zelden stond het hoger onderwijs voor zulke grote uitdagingen als tijdens de coronacrisis. Hoe gaan de 40.000 studenten en 4.000 medewerkers van de hogeschool hier mee om? En hoe geven ‘tough love’ en hybride, slimme vormen van onderwijs de studenten de opleiding die zij verdienen?Te gast zijn:Ron Bormans, voorzitter van het college van bestuurMaaike Harbers, lector kunstmatige intelligentie en samenleving Jean Marie Molina, hoofddocent studiesucces PG Kroeger vertelt in het tweede deel van de podcast een historisch verhaal over een ‘gamechanger’ in de HBO-geschiedenis: het werk van bestuurder Jankarel Gevers.PG Kroeger vertelt in het tweede deel van de podcast het verhaal van een ‘gamechanger’ in de geschiedenis van het hoger onderwijs: Jankarel Gevers. Hij was niet alleen een briljant universitair bestuurder in Leiden en Amsterdam, maar ook voorzitter van de koepel van het HBO. Door gedurfd beleid en krachtdadig optreden bewerkstelligde hij een revolutie in hoger-onderwijsland. Zonder Gevers zouden de moderne, veelzijdige hogescholen van onze tijd niet bestaan. Hoe lukte hem dat?*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Hogeschool RotterdamEn door Weee Nederland en donaties van luisteraars via ‘Vriend van de Show’*** Verder kijken Behalve in Betrouwbare Bronnen wordt op nog meer plekken aandacht besteed aan de jaaropening van de Hogeschool Rotterdam. Zo zijn er ‘HR Talks’ van Wesley dos Santos, Justien Marseille en Maaike Harbers (die ook in de podcast te gast is). Ook is er op 1 september vanaf 14:30 uur een livestream van de opening en een pubquiz. ***Verder luisterenBB 108 – De universiteiten willen weer voluit aan de slag. Hoger onderwijs in coronacrisis*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:05:52 – Deel 1 (panelgesprek)01:09:00 – Deel 2 (PG Kroeger met een historisch verhaal over Jankarel Gevers)01:51:21 – Uitro01:52:31 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze eerste aflevering in het derde seizoen van Betrouwbare Bronnen praat Jaap Jansen met minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Wouter Koolmees. Hij slaagde er aan het begin van de zomer in, na tien jaar van moeizame onderhandelingen een akkoord te sluiten over een nieuw pensioenstelsel. Hoe deed hij dat?Hij zegt onder meer dat hij trots is op het Poldermodel. In het buitenland willen collega’s vaak weten hoe Nederland dat doet en wat ze ervan kunnen leren. En dat geldt ook voor het pensioenstelsel, waarover Koolmees al een paar keer uitleg heeft gegeven in de G20, de vergadering van grote industrielanden.Ook praat hij over het derde steunpakket om bedrijven en werknemers door de coronacrisis heen te helpen. Extra faillissementen en ontslagen zijn onvermijdelijk, zegt Koolmees. Het gaat er nu om, mensen aan passend werk te helpen.Koolmees is blij dat in de koopkrachtplaatjes van het Centraal Planbureau niemand erop achteruitgaat, maar volgens hem zeggen die plaatjes – zeker in de coronacrisis - niet veel. “Ik ben eigenlijk helemaal geen fan van koopkrachtplaatjes. Het geeft voor de lange termijn goed weer hoe de inkomensverhoudingen zijn. Maar de discussie verengt vaak al gauw naar: 0,1 procent voor die groep en 0,3 procent voor die groep. Dat is eigenlijk gewoon onzin als voorspelling over heel 2021. Een half jaar voordat zo’n jaar ingaat 0,1 of 0,3 procent voorspellen, dat is gewoon echt kul. Dat klopt gewoon niet. Het valt mij tegen dat de politieke discussie dan over die cijfers achter de komma gaat, terwijl of je je baan behoudt, promotie maakt, gaat scheiden van veel grotere invloed is op je koopkracht.”In Betrouwbare Bronnen vertelt Koolmees ook al wat er in grote lijnen in het nog te verschijnen nieuwe D66-verkiezingsprogramma staat. Koolmees is voorzitter van de commissie die het schrijft. Het kapitalisme moet beteugeld worden omdat machtsconcentraties nu voorkomen dat startende bedrijven een voet tussen de deur krijgen. Ook benadelen ze consumenten en de leefomgeving, zegt Koolmees. Daarnaast moet de overheid op een aantal terreinen krachtiger worden en het bij burgers verloren gezag terugwinnen: “Er is de afgelopen tien jaar te veel bezuinigd op de uitvoering. De overheid heeft afstand gecreëerd. Dat leidde bij sommige mensen tot schulden en het kafkaëske gevoel dat je nergens terecht kunt.”***Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door Aon, de toonaangevende adviseur op het gebied van risico-, pensioen- en gezondheidsoplossingen. Aon organiseert op 22 september een online Pensioencongres, waarin het pensioenakkoord onder de loep wordt genomen. Ben je geïnteresseerd in pensioenen, dan moet je daar zeker een kijkje nemen.Deze is aflevering is ook mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via vriendvandeshow.nl/bb***Verder luisterenBB 27 - Rob Jetten (D66) wil muren slopenBB 40 - SER-voorzitter Mariëtte Hamer over polder en pensioenBB 68 - De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerdeBB 110 - Overleggen in crisistijd: Hans de Boer en Han Busker, voorzitters van de Stichting van de ArbeidBB 118 - Peter Hein van Mulligen: ‘Het gaat hartstikke goed met Nederland, wie anders beweert heeft de feiten tegen’***Tijdlijn aflevering 12500:00:00 – Intro00:01:51 – Deel 100:28:56 – Deel 201:05:53 – Uitro01:06:58 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het tweede seizoen van Betrouwbare Bronnen eindigt met een verjaarscadeau. Daarin verenigen Jaap Jansen en PG Kroeger de vaste elementen van hun podcast: politiek, actualiteit en historie, Brussel en Binnenhof. Speciale gast is professor Luuk van Middelaar die vanuit Brussel en Leiden de ontwikkelingen in de EU beschouwt. Hij was adviseur en speechschrijver van de eerste president van de Europese Raad, Herman van Rompuy.Het verjaarscadeau is een hommage aan Jacques Delors, de ereburger van Europa die op 20 juli 2020 95 jaar oud wordt. PG vertelt over hem en analyseert zijn werk en betekenis, ook uit persoonlijke waarneming en ervaring. Delors was tien jaar 'le Président' en maakte in dat decennium tussen 1985 en 1995 de Europese Commissie tot het krachtige centrum van de concrete uitvoering van alle Europese programma's.In die tien jaar veranderde de wereld en Europa. Delors had toen de Muur viel in feite de blauwdruk al klaarliggen voor een Europese Unie waarin nieuwe democratieën na decennia van onderdrukking en tirannie een plek konden vinden. Natuurlijk moest iedereen improviseren, maar dat raamwerk gaf richting en een stevig fundament.Delors stond aan de wieg van de interne Europese markt en van de euro. Op niets is hij zo trots als op het plan dat hij meteen na zijn start in 1985 in gang zette: het Erasmus Programma, dat het voor inmiddels miljoenen studenten mogelijk maakte elders in Europa te studeren. 'Le Père d'Erasme' is zijn favoriete eretitel. Luuk van Middelaar vertelt hoe hij als een van de eerste Nederlanders via Erasmus in Parijs aan de Sorbonne terecht kon. Het heeft zijn academische en persoonlijke loopbaan enorm beïnvloed.Vandaag, in de coronacrisis blijkt Delors nog steeds een man van grote invloed. Van Middelaar en Kroeger analyseren de impact van zijn interventie naar de EU-leiders. Niet in het minst in Duitsland dat nu de Unie voorzit. Op Twitter liet hij zijn Institut Delors melden: Jacques Delors verlaat zijn stilzwijgen: "Het klimaat dat lijkt te heersen tussen de staatshoofden en regeringsleiders en het gebrek aan Europese solidariteit vormen een dodelijk gevaar voor de Europese Unie. De microbe is terug."Zowel de timing als het vuur van Delors' boodschap bleken opnieuw die van een grootmeester in politieke strategie.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Weee Nederland ***Verder lezenBoeken van Luuk van MiddelaarJacques Delors: ‘Was ik maar minister van onderwijs geweest’***Verder kijkenInstitut Jacques DelorsRotterdams Philharmonisch Orkest speelt in coronatijd Ode An Die Freude***Verder luisterenBB 107 – Jean Monnet, de vader van EuropaBB 64 – Wim Kok, een leven op eigen kracht – gesprek met biograaf Marnix KropBB 42 – Merkels vertrouweling Elmar Brok: 40 jaar Europese geschiedenisBB 30 – Delors en Thatcher***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:53 – Deel 100:35:21 – Deel 2 (Luuk van Middelaar)00:44:18 – Deel 300:51:56 – Deel 4 (Luuk van Middelaar)01:05:27 – Uitro01:08:12 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jaap Jansen en PG Kroeger praten met Duco Hellema en Margriet van Lith, auteurs van het boek ‘Dat hadden we nooit moeten doen. De PvdA en de neoliberale revolutie van de jaren negentig’.In het boek zeggen veel PvdA-kopstukken uit de kabinetten Lubbers III en Paars I en II dat ze te veel zijn meegesleurd door de neoliberale tijdgeest, waarin de overheid diensten afstootte, privatiseerde en de uitkeringen versoberde.Wim Kok, eens de gevierde vakbondsleider, werd wereldwijd geprezen voor zijn hervormingen. PvdA’ers van toen vinden nu dat hun partij daarin te ver is doorgeschoten. Toen het paarse tijdperk voorbij was, zagen de kiezers nauwelijks nog verschil tussen de PvdA, VVD en D66.In 2020 signaleren Hellema en Van Lith dat zo’n beetje alle partijen afstand nemen van het neoliberalisme. Ook VVD, D66 en het CDA. De twee vinden dat PvdA-leider Lodewijk Asscher zijn kans moet grijpen en voorop moet lopen met ideeën om de overheid weer een stevige rol te geven. “Als de PvdA er nu niet in slaagt te profiteren van de situatie die zo ideaal voor haar is, dan kun je haar beter opheffen”, zegt Van Lith.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland*** Verder lezenDuco Hellema en Margriet van Lith – Dat hadden we nooit moeten doen. De PvdA en de neoliberale revolutie van de jaren negentig (Prometheus Amsterdam, 2020)Thomas Frank – Listen, liberal. Whatever happened to the party of the people? (Scribe Publications, 2016)Klaartje Peters - Een doodgewoon kabinet. Acht jaar Paars (Boom, 2015)Jet Bussemaker en Rick van der Ploeg (red.) - Leven na Paars? Linkse visies op de Derde Weg (Prometheus Amsterdam, 2001)Jan Nekkers en Peter Rehwinkel – Regerenderwijs, de PvdA in het kabinet-Lubbers/Kok (Bert Bakker Amsterdam, 1994)Schuivende Panelen. Continuïteit en vernieuwing in de sociaaldemocratie (PvdA Amsterdam, 1987)***Verder luisterenBB 64 – Wim Kok, een leven op eigen kracht, gesprek met biograaf Marnix KropBB 34 – Lodewijk Asscher over zijn PvdABB 09 – Special: leven en werk van Wim Kok. Met Jeltje van Nieuwenhoven, Joop van den Berg, Gijs van Dijk en PG Kroeger*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:57 – Deel 100:36:23 – Deel 201:28:14 – Uitro01:29:11 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In de tweede helft van 2020 is Duitsland voorzitter van de EU. Hadden de Kroaten door de begrotingsperikelen en corona al een lastig voorzitterschap, de Duitsers kunnen een uitermate ingrijpend en geopolitiek fascinerend halfjaar tegemoetzien. Nog nooit waarschijnlijk kwam het zo goed uit dat met Angela Merkel een door de wol geverfde en wereldwijd hooggeachte leider aan het Europese roer zal staan.En dat terwijl de Duitsers eerst uitgingen van een tamelijk relaxt halfjaar. Veel ceremonies om 30 jaar 'Wiedervereinigung' te vieren, om te herdenken hoeveel we danken aan Solidarnosc en Vaclav Havel en zo meer. Maar niets en niemand had kunnen voorzien wat er nu op Europa af komt.Jaap Jansen en PG Kroeger gaan de reeks van wereldwijde en economische uitdagingen na waar dit halfjaar door bepaald zal worden. Van post-corona investeringen, reddingspakketten, de West-Balkan, de gevolgen van de presidentsverkiezingen in de VS tot stevige besluiten over de rechtsstaat in Hongarije en Polen.PG kijkt daarbij in de historie naar hoe Duitsers dat doen, voorzitten. Hij identificeert drie grote tradities en stijlen daarin, waarin zowel het keizerlijk gezag van de Middeleeuwen als de werkwijze van Otto von Bismarck en Konrad Adenauer een grote rol spelen.Om dit uit te diepen is in het derde deel van deze aflevering een Duitse voorzitter van hoog niveau te gast. De eerste niet-Nederlandse voorzitter van een universiteit, Martin Paul van Maastricht University. Hij vertelt kleurrijk en met veel humor hoe het is om als Duitser in Nederland chef te zijn van een complexe organisatie van heel veel slimme en eigenwijze mensen. Over het wennen aan 'bijpraten'. Over leren polderen. Over de neiging besluiten te zien als start van een nieuwe discussie. En over de uiteindelijk hoge kwaliteit van onze besluiten.Hij spiegelt zich daarbij een beetje aan Helmut Kohl. Die zei altijd: "Ich bin ein Nassrasierer." 'Ik scheer me nat en dus moet ik mezelf elke ochtend weer aan kunnen kijken.' Voorzitten vereist zelfkennis en bereidheid tot een open vizier, zegt Paul.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie, Weee Nederland en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show*** Verder lezen Gemeinsam. Europa wieder stark machen. Programm der deutschen EU-Ratspräsidentschaft 1. Juli bis 31. Dezember 2020***Verder luisterenBB 109 – Mathieu Segers: Sterke lidstaten maken Europa sterkBB 71 – Caroline de Gruyter: De EU als het Habsburgse Rijk van onze tijdBB 20 – Peter Altmaier over Nederland in Europa, Brexit en opvolging MerkelBB 16 – Hoe Angela Merkel haar afscheid voorbereidt*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:37 – Deel 100:31:37 – Deel 201:17:13 – Deel 3 (Martin Paul)01:33:09 – Uitro01:34:00 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

4th of July! Independence Day in de Verenigde Staten van Amerika. Op weg naar de presidentsverkiezingen op 3 november. In Betrouwbare Bronnen kijkt Jaap Jansen met PG Kroeger naar de historie van een bepaald type president: de zakenman, ceo, miljardair die de natie wel even krachtdadig en businesslike zou gaan leiden.Zo'n man heeft in dat paradijs van de selfmade man en het kapitalisme natuurlijk vanzelf een streepje voor bij de kiezers. Zou je denken. Maar PG laat zien dat het meestal helemaal anders ging. Donald Trump is zo'n president met het profiel dat ook Herbert Hoover en Jimmy Carter hadden. En die werden voor hun enkelvoudige ambtstermijn in het Witte Huis nu niet bepaald bewonderd.En dan waren er nog de kleurrijke egomane ondernemers die een gooi naar het presidentschap deden. Heel Trumpiaans. Henry Ford probeerde het in 'the Jazz Age', de jaren 20. Zijn politieke programma was doodeng. Ross Perot verwoestte met zijn financiële vermogen en Texaanse bluf de kans op een tweede termijn van die andere ondernemer uit Texas, George HW Bush.Waarom ging het steeds mis met zulke ceo's in de politiek? Waarom werd ‘drain the swamp’ nooit waargemaakt? Ook daarover leert de geschiedenis ons veel.Toch hebben in de historie van de VS twee uitzonderlijk succesvolle en begaafde ceo’s wel degelijk een grote rol gespeeld aan de top. PG Kroeger vertelt over deze zeer ondernemende vrouwen die hun stempel op de politieke geschiedenis drukten: Martha Washington en Lady Bird Johnson. First Ladies van de buitencategorie.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show.***Verder lezen (boeken)Lady Bird Johnson – A White House Diary (2007)John Bolton - The Room Where It Happened: A White House Memoir (2020)***Verder kijkenC-Span video: talking about the life and influence of Lady Bird Johnson***Verder luisteren95 – Grote speeches in tijden van crisis (deel 2) met LBJ44 – Amerika special: Michael Wolff over Donald J. Trump / PG over Franklin D. Roosevelt03 – Julia Wouters en PG Kroeger over vrouwen in de politiek***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:05:33 – Deel 100:54:12 – Deel 201:21:51 – Uitro01:22:55 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

De overheid gaat ongemakkelijk om met fouten. Ze worden vaak ontkend of gebagatelliseerd. Roel Bekker schreef er een boek over: Dat had niet zo gemoeten! Fouten en falen van de overheid onder het vergrootglas.Bekker is oud-topambtenaar: hij was onder meer plaatsvervangend secretaris-generaal bij het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, negen jaar secretaris-generaal op Volksgezondheid, Welzijn en Sport en programma-sg Vernieuwing Rijksdienst. Ook was hij bijzonder hoogleraar Arbeidsverhoudingen aan de Universiteit van Leiden.Jaap Jansen en PG Kroeger praten met hem over wat er vaak fout gaat bij de overheid en waarom. Heel specifiek komen aan de orde: de Belastingdienst, het Ministerie van Justitie, VWS, de aanpak van de coronacrisis en ook de rol van de rechter.Bekker pleit voor minder haast, minder beleid, minder beleidsambtenaren, meer aandacht voor uitvoerbaarheid en een beter personeelsbeleid. “Er moet een beperkt aantal beleidsambtenaren zijn. Toen ik vertrok bij de rijksoverheid waren het er 10.000. Het plan van de secretarissen-generaal waar ik toen verantwoordelijk voor was, wilde het terugbrengen naar 7.500. En nu zijn het er 12.000. Er is geen moer van terechtgekomen.”***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show***Verder lezenRoel Bekker - Dat had niet zo gemoeten! Fouten en falen van de overheid onder het vergrootglas (Boombestuurskunde)Rijksjaarverslag 2019***Verder luisteren112 - Snels en Sneller: Tweede Kamer moet uitgaven strenger controleren92 – Yes minister! Bezuinigen bij de overheid, hoe doe je dat en hoe ontloop je het – met Eduard Schmidt68 – De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerde – met Pieter Klein en Jan Klijnnijenhuis17 - Hoe Rekenkamerpresident Arno Visser de overheid controleert***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:33 – Deel 100:53:21 – Deel 201:29:42 – Uitro01:30:30 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het CDA zoekt een lijsttrekker. Dat is in de historie van die partij altijd een fase van de meest merkwaardige toestanden. Wat leren we hiervan voor de situatie van nu? En wat is er de vorige week nu eigenlijk écht gebeurd? Jaap Jansen praat in deze aflevering met 'de partijhistoricus' en vaste geschiedenisverteller van betrouwbare Bronnen, onze eigen PG Kroeger.Nog voor het CDA als partij bestond ging het al alle kanten op. Het vinden van een aanvoerder voor de Kamerverkiezingen van 1977 was al een hele hijs en toen moest de definitieve fusie tot één club (in 1980) nog komen. Dries van Agt wilde beslist niet, hij had al een andere baan nota bene. En zo ging het steeds weer.De komst van Ruud Lubbers was het gevolg van een manoeuvre van de hogeschool der politiek door Jan de Koning, de man die eigenlijk naar voren geschoven zou worden. Lubbers maakte jaren later van zijn eigen opvolging een soort operadrama in vele bedrijven. Ook het aantreden van Jan Peter Balkenende was een drama. En zijn vertrek ook.PG Kroeger vertelt over deze crisistoestanden uit eigen waarneming en dat maakt zowel de beschrijvingen ervan als de onbekende aspecten extra smeuïg. Veel ervan is ook voor het CDA van vandaag herkenbaar. Dat helpt ook doorgronden waarom bijvoorbeeld Wopke Hoekstra op het laatste moment terugschrok en Hugo de Jonge zo'n ongebruikelijk profiel heeft voor een CDA-lijsttrekker.Ruud Lubbers werd aanvoerder na eerst ‘een positieve grondhouding’ te hebben ingenomen. Maar wie was Madeleen? En wat is ‘een Madeleen-gesprek’? En wie was ‘Mol die de bui al zag hangen’?Leiderschap, twijfels en strijd in de binnenste binnenkant van een machtspartij. PG: “Politiek is een spijkerhard vak zonder mededogen.”***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show***Verder lezenPG Kroeger & Jaap Stam, De rogge staat er dun bij. Macht en verval van het CDA ,1974-1998 (Balans, 1998)***Verder luisteren117 – Tien wetten die elke lijsttrekker zich moet inprenten83 – Het CDA, lastige coalities en gedogen46 – De koers van CDA-vicepremier Hugo de Jonge38 – Elco Brinkman: ‘Het incident regeert’23 – Ruth Peetoom (CDA) en politicoloog Yascha Mounk over de kwetsbare democratie14 – Jan Peter Balkenende en Wopke Hoekstra: een nieuwe agenda voor Nederland en Europa***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:27 – Deel 100:44:32 – Deel 201:17:02 – Uitro01:17:52 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.