Betrouwbare Bronnen

De Sociaal-Economische Raad bestaat 70 jaar. Jaap Jansen en PG Kroeger praten met SER-voorzitter Mariëtte Hamer en Maurice Knijnenburg van het SER-Jongerenplatform.Hamer is ook voorzitter van de Denktank Coronacrisis en Knijnenburg van de Jongeren Denktank Coronacrisis, opgericht nadat premier Mark Rutte de jongeren uitdaagde: “Kom met ideeën!”. Elke maand komen de jongeren nu in het Catshuis bij het kabinet over de vloer.Hamer noemt de coronacrisis een heel andere crisis dan de financiële van tien jaar geleden. Veel complexer, want economie en financiën en grote maatschappelijke sectoren zoals de zorg en het onderwijs zijn volledig met elkaar verknoopt. Ze trekt harde lessen uit de beginfase van deze crisis. Ze doet een oproep aan alle inwoners van Nederland om zich aan de regels en dringende adviezen van de regering te houden.Hamer prijst de ministers Wopke Hoekstra en Wouter Koolmees die in haar waarneming alles uit de kast halen om met slimme maatregelen rampen te voorkomen. Waarbij de buffers die Hoekstra had opgebouwd het nu bovendien mogelijk maken om fors te investeren tegen de crisis. Hamer onderstreept dat Nederland er nog lang niet is. Wat haar aangrijpt is hoe juist de jonge generatie slachtoffer dreigt te worden. Jongeren werden al voor de crisis geconfronteerd met een optelsom van grote risico’s. “Deze crisis werkt als een vergrootglas bij juist die problemen, niet zoals andere crises als een soort relativering daarvan. Studieschulden, werkloosheid, geen woning kunnen betalen, geen gezin kunnen stichten. Dat stapelt zich nu allemaal op elkaar.”Met de ‘Opp app’ zijn duizenden jongeren actief betrokken bij het vinden van oplossingen om uit de crisis te komen, vertellen Hamer en Knijnenburg. Hun perspectief delen ze zo met elkaar en met de bestuurlijke en politieke top van het land. Ondertussen werken ze samen ook aan een alternatief voor het studenten-leenstelsel. Al eerder bleek dat hier ernstige haken en ogen aan zitten. Door corona ontstaat nu een situatie waarin veel studenten niet alleen een enorme schuld opbouwen, maar ook geen werk kunnen vinden, zelfs geen bijbanen die de schuldopbouw helpen beperken. Hamer kijkt daarbij ook naar een breed maatschappelijk akkoord over ‘Leven Lang Ontwikkelen’ voor alle werkenden en werkzoekenden.Wordt het hiermee tijd voor een nieuw ‘Akkoord van Wassenaar’? De reactie daarop van Hamer is verrassend. Zij is zich gaan verdiepen in de geschiedenis van die historische overeenkomst van werkgevers en werknemers uit 1982. Daardoor komt ze nu bewust met een andere insteek. Er zullen andere, gelaagde en meer op de lange termijn gerichte afspraken moeten komen, zegt ze.Toen Mariëtte Hamer zes jaar geleden aantrad als SER-voorzitter was er bij alle gelukwensen ook scepsis. “Gaat zij in de polder de deuren sluiten of zet ze de ramen open?” klonk het. Inmiddels blijkt 'de kunst van het polderen' een soft power exportproduct. Nergens leer je die kunst zo goed als bij de jarige SER. Ondanks – en misschien ook wel vanwege – de coronacrisis is Hamer ervan overtuigd dat de SER en het polderoverleg vitaler zijn dan ooit. Plannen voor de kabinetsformatie worden al gemaakt: de SER, het Jongerenplatform en nieuwe vormen van overleg staan voor de komende 70 jaar.***Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door Aon, de toonaangevende adviseur op het gebied van risico-, pensioen- en gezondheidsoplossingenDeze is aflevering is ook mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via vriendvandeshow.nl/bb***Verder lezenJongeren Denktank Coronacrisis gaat Mark Rutte adviserenSamen zijn we slimmer: praat mee in de Opp appHet SER-jongerenrapport (2019)***Verder kijkenWebinar SER Jubileumcongres 1 oktober 2020***Verder luisterenBB 132 - Olaf Sleijpen (DNB) over economie en pensioenenBB 130 – Joost Korte, een Nederlander aan de top van ‘het sociale Europa’BB 125 – Wouter Koolmees, minister van Sociale Zaken in de coronacrisisBB 114 – Mariëtte Hamer: Nederland is heel kwetsbaar, we hebben geen tijd te verliezenBB 110 – Overleggen in crisistijd: Hans de Boer en Han Busker, 75 jaar Stichting van de ArbeidBB 55 – SER werkt aan alternatief studentenleenstelsel / PG en de geboorte van ‘het poldermodel’BB 40 – SER-voorzitter Mariëtte Hamer over polder en pensioen***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:38 - Deel 100:20:47 - Deel 200:38:45 - Deel 300:53:09 - Uitro00:54:08 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is alweer 30 jaar geleden. Het grote moment voor onze oosterburen: 3 oktober 1990. Minder dan 11 maanden na de van van de Muur werd Duitsland ‘wiedervereinigt’. Geen schot was gevallen, geen staatsgreep van de Stasi, geen bloedbad, geen burgeroorlog. Het was een wonder hoe deze geweldloze en democratische revolutie zich voltrok in het machtigste land, midden in Europa. Hoe kon deze enorme stap zó snel gezet worden?In Betrouwbare Bronnen aflevering 42 vertelde ‘Mister Europe’, oud-Europarlementariër Elmar Brok (CDU) over de essentiële rol van die ene 'Hollander' in dit gigantische historische gebeuren: Carlo Trojan, de latere secretaris-generaal van de Europese Commissie. Trojan zat als enige niet-Duitser aan tafel bij de onderhandelingen tussen Oost- en West-Duitsland.Carlo Trojan is te gast in deze aflevering.Wat hij in 1990 presteerde was een heroïsche klus. Hij zorgde dat 40.000 pagina’s ‘Europees recht’ en 3000 handelsverdragen van de communistische dictatuur doorgevlooid werden en waar nodig in nieuwe regelgeving ‘Europa-proof’ werden gemaakt. Zo kon de ex-DDR per 3 oktober meteen volledig meedoen in de Europese Gemeenschap en werd vermeden dat er in Duitsland een ‘twee klassen land’zou ontstaan, waardoor juist het arme, zeer vervuilde deel niet kon profiteren van de afspraken, investeringen en milieuverbeteringen vanuit Europa.Carlo Trojan vertelt een meeslepend verhaal. Over het ‘Bauchgefühl’ van Helmut Kohl. Over de politieke finesse van James Baker. Over de moed der wanhoop van de failliete Michail Gorbatsjov. Over ernstige fouten van Ruud Lubbers. Over de zeer krachtige persoonlijkheid van Wolfgang Schäuble, in wiens team hij aan de hoofdtafel zat.In dit verhaal zitten vele verrassingen. Hoe was zijn ontmoeting in Oost-Berlijn met die jonge bèta-wetenschapper die erbij zat als DDR-regeringsvoorlichter, Dr. Angela Merkel? Op welk moment zonk hem de moed in de schoenen en welke creatieve collega in Brussel bedacht dé oplossing? Wat vergat Helmut Kohl heel zijn leven niet meer? Hoe zette Bush sr. Margaret Thatcher schaakmat? Wat deed Frankrijk met haar grote zoon Jacques Delors toen hij in deze fase van de geschiedenis op de toppen van zijn macht was? En wat deden de gewone mensen in de DDR eigenlijk gedurende 1990? Trojan was erbij, sprak met iedereen en verrichtte met zijn staf een huzarenstukje.Carlo Trojan maakt van zijn hart geen moordkuil. Over Delors zegt Trojan: “Hij was geen makkelijke man, Delors stelde zeer hoge eisen aan zijn mensen en aan zichzelf.” Hij is ook behoorlijk kritisch op de huidige EU-leiders, inclusief Mark Rutte. Dat deze visie als iets vervelends wegzet stoort Trojan zeer. Hij verwijt hem uit angst voor extreemrechts kiezers laffe praatjes te houden over Europa, terwijl hij beter weet. Voor Trojan is Emmanuel Macron de enige EU-leider met visie, ook al hoef je niet al zijn ideeën te omhelzen.Hij wijst erop dat geen EU-lidstaat dankzij ligging, vernuft, economische structuur en poldertraditie zó heeft geprofiteerd van de EU, de Interne markt, de euro en de uitbreiding met nieuwe landen als juist Nederland.De aflevering sluit af met klanken van de viering op 3 0ktober 1990 van de Wiedervereinigung in de Berlijnse Philharmonie, waar onder meer Beethovens negende symfonie klonk en het Deutschlandlied. ***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Weee NederlandDe opname vond plaats in Internationaal Perscentrum Nieuwspoort***Verder lezenAddress given by Jacques Delors - Bruges, 17 October 1989Ansprache von Bundespräsident Richard von Weizsäcker beim Staatsakt zum Tag der deutschen Einheit - Berlin, 3. Oktober 1990***Verder kijkenMauerfall 1990: die Mauerspechte am Brandenburger TorTag der Deutschen Einheit - Tagesschau vom 3. Oktober 1990Deutsche EInheit 03.10.1990 Festakt in der Berliner Philharmonie***Verder luisterenBB 42 – Merkels vertrouweling Elmar Brok: 40 jaar Europese geschiedenisBB 46 – De zomer van 1989BB 53 – De viering van 40 jaar Deutsche Demokratische RepublikBB 61 – De val van de Berlijnse MuurBB 72 – ‘Wir sind ein Volk!’ - december 1989: Helmut Kohl spreekt in DresdenBB 84 – Hoe Kohl met Gorbatsjov de Duitse eenwording regeldeBB 124 – 95 jaar Jacques Delors***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:04:23 – Carlo Trojan01:28:22 – Uitro01:29:07 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het was het best bekeken politieke evenement ooit. Het partijcongres van het CDA in de Rijnhal in Arnhem op 2 oktober 2010 telde ruim 6000 bezoekers. Er keken 1,4 miljoen mensen naar de live-uitzending. Acht uur emotie en felle discussie. 40 jaar geleden, op 11 oktober 1980, is het CDA opgericht: een fusie waarin drie klassieke politieke zuilen samen verdergingen.Jaap Jansen bespreekt deze twee jubilea en hun enorme impact op de Nederlandse politiek met PG Kroeger, niet alleen de vaste ‘sidekick’ over politiek en historie, maar ook ‘de partijhistoricus’ van de christendemocraten. Hij analyseert beide historische momenten uit heel eigen waarneming. PG was op beide momenten aanwezig en sprak met alle hoofdrolspelers. Daarbij licht hij meteen een sluier op van zijn binnenkort te verschijnen boek ‘Tand des Tijds. Het CDA in de nieuwe eeuw.’ Deze Betrouwbare Bronnen bevat dus enkele politiek-historische primeurs!Het partijcongres in Arnhem had eigenlijk helemaal niet moeten plaatsvinden, onthult PG. Het was een idee uit het partijbureau, waarvan men zeker wist dat het nooit zou hoeven gebeuren, want het CDA zou toch geen rol van enige betekenis in de formatie van een kabinet-Rutte kunnen spelen. De VVD sprak immers met PvdA, D66 en GroenLinks over de vorming van ‘Paars-plus’ en een kabinet met de PVV leek uitgesloten.Toen het CDA door allerlei onverwachte perikelen toch in de formatie betrokken werd, kon interim-voorzitter Henk Bleker niet meer terug. Op het congres waren zeker 3 keer zoveel mensen aanwezig als waar de partijtop in zijn stoutste dromen op had gerekend.Op de agenda stond één cruciaal thema. Wilden de leden instemmen met het regeerakkoord van CDA en VVD en met de afspraken van die twee samen met PVV-leider Geert Wilders die zouden voorkomen dat dat nieuwe kabinet meteen naar huis gestuurd zou worden? De ‘gedoogcoalitie’ met de PVV. PG vertelt hoeveel misverstanden er toen ontstonden. Allereerst dat de CDA-top dacht dat men een enorm grote aanhang gemobiliseerd had die zou instemmen daarmee. Dat klopte wel, maar ook weer niet.PG voert de luisteraar mee door de ontwikkeling en sfeer die het congres bepaalden en vertelt over onbekende of vaak vergeten aspecten van die unieke bijeenkomst. Wat was ‘het kantelmoment’? Waarom maakte nu juist de politiek zo briljante Maxime Verhagen die dag de fout van zijn leven, meegesleept door emotie? Wat ging er nu echt zo mis bij de stemmingen met gekleurde briefjes, wat iedereen zich nog wél herinnert? Wat vroeg Dries van Agt aan PG na zijn geselende speech? Wat zagen Max van Weezel en de correspondent van ‘die Zeit’? Wat was de betekenis van de volledig onverwachte uitkomst? Waarom trilde de stem van Bleker?Daarnaast behandelt Jaap Jansen met PG Kroeger 40 jaar CDA-historie aan de hand van een serie korte, prikkelende vragen die samen een soort portret van die partij opleveren. Wat was het hoogtepunt en wat het dieptepunt van die 40 jaar? Wie was de meest unieke persoon in die geschiedenis? Wie uit het CDA had de eerste vrouwelijke premier van ons land kunnen zijn? En nog veel meer vragen over de geschiedenis van deze partij met diepe wortels in de Nederlandse cultuur van zuilen, religieuze minderheden en politiek polderen.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland*** Verder kijken Acht uur lang: NOS-verslag CDA-congres, Rijnhal Arnhem, 2 oktober 2010 ***Verder luisterenBB 127 – De geheime politieke memoires van Ruud Lubbers BB 119 – Elke machtsoverdracht in het CDA is een drama BB 83 – Het CDA, lastige coalities en gedogenBB 48 – Wilders gewogen: Gerrit Voerman en Koen Vossen over de PVV Bb 46 – De koers van CDA-vicepremier Hugo de Jonge BB 38 – Elco Brinkman: ‘Het incident regeert’BB 23 – Ruth Peetoom over de kwetsbare democratieBB 14 – Jan Peter Balkenende en Wopke Hoekstra: een nieuwe agenda voor Nederland en Europa *** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:27 – Deel 101:18:39 – Deel 201:37:14 – Uitro01:38:20 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

3 november 2020: presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten. Wordt het Joe Biden of toch weer Donald Trump in het Witte Huis? En wanneer weten we dit keer de uitslag echt? De komende jaren verschijnen hoe dan ook vele analyses, onthullingen en interpretaties over de voorbije vijf jaar.In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen duiken Jaap Jansen en PG Kroeger in ‘de omgevallen boekenkast van PG’: werk van en over presidenten, hun intimi, criticasters, volgelingen en vertrouwelingen. Daarin kom je veel te weten - te veel soms - over hun werk, hun leven, karakter en lotgevallen.De legendarische journalist Bob Woodward publiceerde dezer dagen ‘Rage’, zijn tweede boek over het Witte Huis onder Donald Trump (op 1 oktober verschijnt het in het Nederlands). Zijn eerste boek heette ‘Fear’, een minstens zo pakkende titel. Michael Wolff vertelde in Betrouwbare Bronnen over zijn onthullingen. Adviseur John Bolton kwam met schokkende inside informatie uit het Oval Office. En Barack Obama brengt 17 november deel 1 van zijn memoires uit, ‘A Promised Land’. PG Kroeger analyseert allereerst die opmerkelijke titel, die een verbinding legt tussen zijn ‘Werdegang’, de Civil Rights Movement en het tragische einde van Martin Luther King.Wie als Europeaan zulke boeken met vrucht – en plezier – wil kunnen lezen, moet wel weten wát een president nu eigenlijk is, wat hij mag en wat niet. Daarom bespreken Jaap en PG ook een serie weinig bekende aspecten, beperkingen en bevoegdheden die dit ambt bepalen en het zijn geheel eigen karakter en context verlenen.Over de boeken en hun historie – ‘Habent fati libelli’ zeiden de Romeinen al; ‘Boeken hebben een eigen lotsbestemming’ – vertelt PG allerlei verrassends. Hij geeft leestips en context. Hij presenteert opmerkelijke auteurs en boeken over presidenten en hun tijd. Van de zwarte naaister van Mary Todd Lincoln tot Peggy Noonan, de favoriete speechschrijver van Ronald Reagan. Van Bob Gates, minister en chef van ongeveer alles gedurende 50 jaar tot Lady Bird Johnson, de iconische FLOTUS die een fascinerend dagboek bijhield.Zo ontstaat een omvattend overzicht van wat je moet lezen, kunt overslaan – ook wel eens fijn – en kunt verslinden over deze wereldleiders, hun prestaties en missers.PG loopt een reeks bijzondere biografieën langs van historici als Ron Chernow en David McCullough en tipt ‘must read’ boeken. Natuurlijk breekt hij een lans voor ‘the Golden Standard’: de vier delen van ‘The Years of Lyndon Johnson’ van Robert Caro, wiens 5e en dan toch echt laatste deel in de maak is. Daarbij doet PG een opmerkelijk voorstel, waarin ook Ida Caro als research-assistent de eer zou krijgen die haar toekomt.En wie zal straks de grote, historische Trump-biografie willen schrijven? En welke twee fameuze presidenten hebben een sleutelrol in een prachtige opera?*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en ook door luisteraars via ‘Vriend van de Show’***Betrouwbare Bronnen is genomineerd voor een Dutch Podcast Award in de categorie ‘nieuws & politiek’. Stemt allen!De bekendmaking van de winnaars is vrijdag 6 november.*** Verder lezenElizabeth Keckly - Frontispiece, Behind the Scenes (1868)Lady Bird Johnson – A White House Diary (1970)Peggy Noonan – What I saw at the Revolution (1990)David McCullough – Truman (1992)H.W. Brands – Traitor to his Class (2000)David McCullough – John Adams (2001)Ron Chernow – Alexander Hamilton (2004)Robert M. Gates - Duty: Memoirs of a Secretary at War (2014)Ron Chernow – Grant (2017)Bob Woodward – Fear (2018)Michael Wolff – Fire and Fury (2018)Sidney Blumenthal – All the Powers of Earth (2019)Michael Wolff – Siege (2019)John Bolton - The Room Where It Happened (2020) Bob Woodward – Rage (2020)Robert M. Gates - Exercise of Power: American Failures, Successes, and a New Path Forward in the Post-Cold War World (2020)Peter Baker & Susan Glasser - The Man Who Ran Washington: The Life and Times of James A. Baker III (verschijnt 29 september 2020)Barack Obama – A Promised Land (deel 1, verschijnt 17 november 2020)*** Verder kijkenABC 60 minutes, 17 september 2020 *** Enkele muziekfragmenten in de showBruce Springsteen – A Promised LandJJ Cale – Cajun MoonWiener Philharmoniker olv Herbert von Karajan, Mirella Freni ea – Madama Butterfly (Puccini) 1975*** Verder luisterenBB 121 – Zakenlui als president van AmerikaBB 101 – De laatste dagen van Franklin D. RooseveltBB 51 – De historie van het fenomeen ‘impeachment’BB 44 – Michael Wolff over Donald J. Trump / PG over Franklin D. Roosevelt*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:06 – Deel 100:54:45 – Deel 201:36:05 – Uitro01:37:17 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jaap Jansen praat met Olaf Sleijpen van De Nederlandsche Bank.Hij is daar sinds februari 2020 directeur monetaire zaken en hij is ook plaatsvervangend lid van het bestuur van de Europese Centrale Bank. Daarnaast is hij hoogleraar Europees economisch beleid aan de Maastricht School of Business and Economics. In het verleden hield hij zich vaak bezig met pensioenen, onder meer als toezichtdirecteur. Hij werkte ook bij het ABP en bij pensioenuitvoerder APG. In zijn jonge jaren was hij assistent van Wim Duisenberg, de eerste president van de ECB.Olaf Sleijpen reageert op de Miljoenennota, het Europees herstelfonds en het pensioenakkoord. Dat de Europese regeringsleiders nu hun verantwoordelijkheid nemen voor meer onderlinge coördinatie van de nationale economieën juicht hij toe: “Monetair beleid via de Europese Centrale Bank kan de structurele problemen in een aantal landen niet oplossen. Het is goed dat daar nu stappen worden gezet.”***Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door Aon, de toonaangevende adviseur op het gebied van risico-, pensioen- en gezondheidsoplossingen. Het gesprek vond plaats op het Aon Pensioencongres op 22 september 2020 in Het Spaansche Hof in Den Haag.***Verder luisterenBB 130 – Joost Korte, een Nederlander aan de top van ‘Het sociaal Europa’BB 125 – Wouter koolmees, minister van Sociale Zaken in de coronacrisisBB 114 – Mariëtte Hamer: ‘Nederland is heel kwetsbaar, we hebben geen tijd te verliezen.’BB 110 - Overleggen in crisistijd: Hans de Boer en Han Busker, voorzitters van de Stichting van de ArbeidBB 40 - SER-voorzitter Mariëtte Hamer over polder en pensioen***Tijdlijn aflevering 13200:00:00 – Intro00:01:58 – Deel 100:21:24 – Deel 200:34:46 – Uitro00:35:25 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week zagen we in de Tweede Kamer de hoogmis van de Nederlandse democratie: de Algemene Politieke Beschouwingen, waarin de zestien fractievoorzitters in debat gingen met elkaar en minister-president Mark Rutte.Met Roderik van Grieken van het Nederlands Debatinstituut blikt Jaap Jansen terug op dit twee dagen durende debat. Volgens Van Grieken is debat 'de zuurstof van de democratie'. Hij vertelt met tal van voorbeelden hoe je kunt beoordelen wie goed debatteert en waarom ook een goed debater wel eens op zijn snufferd gaat.Om de kwaliteit van debaters te beoordelen, bekijkt Van Grieken: "Is een politicus in staat zijn verhaal beeldend en helder voor het voetlicht te brengen? Heeft hij of zij een heldere en scherpe betoogstijl? Is hij in staat de verschillen met anderen duidelijk te maken? Lukt het hem iets binnen te slepen? En is hij in staat interrupties goed te beantwoorden?" En bij de Algemene Beschouwingen: "Wie is die twee dagen de spelbepaler?"Volgens het Debatinstituut was PvdA-leider Lodewijk Asscher voor het derde jaar op rij de beste debater. Ook staat hij uitgebreid stil bij PVV-leider Geert Wilders en VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff.Van Griekens analyse bevat lessen voor iedereen die debatten volgt of er zelf aan deelneemt.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee NederlandDinsdag 22 september, organiseert Aon, de toonaangevende adviseur op het gebied van risico-, pensioen- en gezondheidsoplossingen een online Pensioencongres. Jaap Jansen praat daar met Olaf Sleijpen, directeur monetaire zaken van De Nederlandsche Bank, over de toestand van ’s lands economie en financiën. Hier kun je die opname live volgen.Het gesprek met Olaf Sleijpen komt volgende week in Betrouwbare Bronnen.*** Verder kijken De website van het Nederlands Debat InstituutAlgemene Politieke Beschouwingen 2020 – dag 1Algemene Politieke Beschouwingen 2020 – dag 2***Verder luisterenBB 48 - Wilders gewogen: Gerrit Voerman en Koen Vossen over de PVVBB 34 - Lodewijk Asscher over zijn PvdABB 31 – Populisten tot mislukken gedoemd*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:19 – Deel 101:00:05 – Deel 201:39:53 – Uitro01:40:44 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Een Nederlander is de hoogste Brusselse ambtenaar op Sociale Zaken. Een terrein waarvan niet veel mensen weten dat de Europese Unie en haar voorgangers daar vanaf het het begin van wat nu de Europese Unie is al veel mee te maken hadden: sociale vragen, werkloosheid, opleidingen, veilig werk en zelfs pensioenen. Die Nederlander is Joost Korte, directeur-generaal Werkgelegenheid, Sociale Zaken en Inclusie bij de Europese Commissie.Met hem verdiepen Jaap Jansen en PG Kroeger zich in de opmerkelijk lange historie van het Europees sociaal beleid. De dialoog daarover met werkgevers en werknemers begon al meteen toen Jean Monnet in 1952 de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal oprichtte. De allereerste Commissie in Brussel werkte dit thema meteen uit in 1957-1958, toen de inkt van het Verdrag van Rome nauwelijks droog was. Een integrale aanpak werd tussen 1985 en 1990 ontworpen en ingevoerd door Jacques Delors. Joost Korte vertelt dat in de vorige financiële en economische crisis ook Commissiepresident Jean-Claude Juncker op dit terrein zeer actief werd.Veel mensen denken dat sociale zaken iets puur nationaals is. Maar niets minder is waar. Zo wijst Korte op de speech onlangs van president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank. Die signaleerde dat het deel van het nationaal inkomen dat dient als beloning voor arbeid (de arbeidsinkomensquote) te laag is geworden. “Dat zie je overal in Europa en dat is niet goed”, zegt Korte. Het is een van de redenen waarom Eurocommissaris Nicolas Schmit – de Luxemburgse ‘politieke baas’ van Korte – binnenkort met een plan komt voor een Europees minimumloon. “Het aandeel dat werknemers verdienen als deel van de totale economische koek wordt kleiner en kleiner. Daarom willen we vanuit de Europese Unie een signaal geven: er is in Europa een bodem waar je als werknemer niet onder kunt komen.”De EU is ook steeds actiever op het punt van bescherming en bevordering van goede pensioenen en oudedagsvoorzieningen. Daarbij voert Korte beleid over zo’n €4000 miljard aan vermogen dat hiervoor moet zorgen. Bijna de helft daarvan is van Nederlandse oorsprong. Dat maakt politici in ons land vaak argwanend en defensief ten opzichte van ‘Brussel’. Korte daagt hen uit, zelfbewuster te worden. “Nederland heeft juist ontzettend veel te bieden op het terrein van een sociaal Europa. Andere landen kunnen daarvan leren.”Joost Korte ziet Nederland in veel opzichten als voorbeeld. “Als ik zie wat minister Wouter Koolmees allemaal gedaan heeft en ook zijn voorganger Lodewijk Asscher: dat is buitengewoon indrukwekkend”, zegt hij. “Nederland is heel erg goed bezig en vaak ook de eerste die met veel durf moeilijke problemen te lijf gaat. Denk maar aan het Pensioenakkoord en de commissie-Borstlap die de problemen met doorgeschoten flexibilisering op de arbeidsmarkt wil aanpakken. Dat kan Nederland uitdragen.”Maar de vreesachtigheid is opvallend. Op dit moment loopt er zelfs een zeer ongebruikelijke juridische inbreukprocedure tegen ons land omdat het bepaalde delen van de pensioenen belast als het naar het buitenland gaat. Volgens de Commissie is dat discriminatie op basis van nationaliteit, maar Nederland vreest hierdoor belastinginkomsten mis te lopen. Korte onderstreept dat Nederland niet bang hoeft te zijn dat er gewerkt wordt aan een of andere ‘Europese Pensioen Unie’ waarin Nederlands geld zou verdwijnen naar het buitenland, of iets dergelijks. “Er is geen concrete bevoegdheid om hier aan wetgeving te doen. Harmonisatie is niet aan de orde. Maar we letten wel op of de grensoverschrijdende aspecten oké zijn.”Niet alleen bij pensioenen en het werk van Borstlap zou Nederland zijn succesvolle beleid veel meer kunnen ‘exporteren’ binnen de EU. Korte wijst ook op de rol van het beroepsonderwijs in MBO en HBO, dat nauw samenwerkt met bedrijven en overheden. Daar zijn honderden innovatieve centra uit ontstaan. Deze zijn met hun samenwerkingsalliantie ‘Wij zijn Katapult’ een benchmark en voorbeeld voor heel Europa. Korte zou een start met iets als een ‘Catapult Europe’ zeer zien zitten, zegt hij.De Europese topambtenaar stelt vast dat premier Mark Rutte in Europa ‘een sleutelspeler’ is. “En de rol van Nederland is na het vertrek van de Britten alleen nog maar belangrijker geworden.” Dat het grote Europese Herstelfonds – waarbij Rutte aanvankelijk nogal tegenspartelde – mede het werk blijkt van drie Nederlanders op sleutelposten in Brussel (naast hijzelf de topambtenaren Gert-Jan Koopman en Maarten Verwey) noteert hij dan ook met een knipoog.*** Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door Aon, de toonaangevende adviseur op het gebied van risico-, pensioen- en gezondheidsoplossingen. Aon organiseert op 22 september een online Pensioencongres, waarin het pensioenakkoord onder de loep wordt genomen. Ben je geïnteresseerd in pensioenen, dan moet je daar zeker een kijkje nemen.Deze is aflevering is ook mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via vriendvandeshow.nl/bb*** Verder le

Prinsjesdag 2020 schrijft geschiedenis, dat weten we nu al. Door het coronavirus geen rijtoer, geen militaire kapellen, weinig hoedjes, geen Ridderzaal en vanwege het verbod op spreekkoren geen 'Hoera, hoera, hoera!'In Betrouwbare Bronnen kijken Jaap Jansen en PG Kroeger naar de historie van bijzondere en vaak dramatische Prinsjesdagen. Zoals die van 1974, die van 1911 en van 1897.PG Kroeger fileert met een scherp mesje het imago en de beeldvorming rond deze dag die zo rijk heet te zijn aan tradities. Tradities van het Oranjehuis, het parlement, de regering en het hele Binnenhofcomplex. En wat blijkt? Het is bijna allemaal klatergoud. Allesbehalve antiek en geworteld in een diep verleden!Zo is de Gouden Koets net 100 jaar oud en hij was helemaal niet bedoeld voor constitutioneel transport van de vorst naar de Ridderzaal. Het foeilelijke carros hoort bij de stad Amsterdam en niet bij Den Haag. Koningin Wilhelmina heeft gedurende een groot deel van haar 50-jarig bewind die koets helemaal niet willen gebruiken.En het Koffertje dan? Het is nauwelijks 70 jaar oud. En het is gevuld met een ‘zeer belangrijk staatsstuk’, dat feitelijk geen enkele status heeft en nergens bij wet is voorgeschreven., het Belastingplan. Ook dat is weer zo’n recente traditie die vooral voor het gemak van de ambtenaren van Wopke Hoekstra is verzonnen. Het CDA probeerde het in 1993 zelfs af te schaffen.Maar die reusachtige troon van de Koning in de Ridderzaal dan? Die is een namaak-middeleeuws verzinsel uit 1903. En ook die zaal zelf is pas net 100 jaar in gebruik voor de toogdag van het parlement. Daarvoor was hij van alles, van een overvol, stinkend militair hospitaal tot het hoofdkantoor van de Nationale Loterij, waar de kleine Mozart een lootje mocht halen van zijn vader Leopold. In de 19e eeuw is meerdere malen overwogen het allemaal af te breken: de Ridderzaal was een bouwval die op instorten stond.Artikel 65 van de Grondwet schrijft voor: "Jaarlijks op de derde dinsdag van september of op een bij de wet te bepalen eerder tijdstip wordt door of namens de Koning in een verenigde vergadering van de Staten-Generaal een uiteenzetting van het door de regering te voeren beleid gegeven." De Troonrede zoals die tegenwoordig uitgesproken wordt, is een innovatie van premier Ruud Lubbers, samen met koningin Beatrix. Eerdere vorsten hielden een kort, plichtmatig patriottisch praatje, of ellenlange verhalen met een lange lijst kabinetsvoornemens. Koning Willem III had sowieso de pest aan Prinsjesdag, omdat hij dan teksten van zijn aartsvijand Johan Thorbecke moest voordragen.Wel heel oud en historisch is de uitwijkplek voor de Troonrede van 2020. De Grote of Sint-Jacobskerk in Den Haag brengt ons terug naar die gouden tijd waarin de Nederlanden werden bestuurd door voortreffelijke vrouwen uit het Huis Habsburg, in naam van hun neef of broer: de koning van Spanje. Op wel heel bijzondere wijze lieten de Hagenaars in de 16e eeuw blijken hoezeer zij hun vorst en regentessen hoogachtten. Als Willem-Alexander deze kerk dinsdag 15 september 2020 binnenschrijdt, zou hij even moeten neuriën: “Den Kohohooning van Hispanje heb ik altijd geëerd!”*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederlanden door donaties van luisteraars, gedaan via Vriend van de Show***Verder luisterenBB 74 - Nooit Gebouwd Den HaagBB 43 – Het Binnenhof, een eeuwenoud ratjetoe*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:04:34 – Deel 100:42:20 – Deel 201:16:44 – Uitro01:17:47 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jaap Jansen praat met Karel Hendriks van Artsen zonder Grenzen over de strijd tegen het coronavirus.Dit is een bijzondere aflevering, want – net als een aantal collega-podcastmakers in hun podcast – roept Betrouwbare Bronnen de luisteraars op, Artsen zonder Grenzen te steunen met een donatie. Want nu we vooral ook thuis in Nederland bezig zijn het hoofd te bieden tegen dat virus, denken we er misschien niet zo vaak over na, maar juist nu is het werk van een organisatie als Artsen zonder Grenzen van levensbelang. Letterlijk. In de strijd tegen het virus is ze nu bezig met de grootste noodhulp-operatie uit haar geschiedenis. Je kunt zelf met een bijdrage steun verlenen aan dit onmisbare werk. Ga daarvoor naar www.grenzeloos.show – en daar zie je ook welke podcasts nog meer meedoen.Karel Hendriks was landencoördinator in Irak (2017-2019) en is nu lobbyist van de hulporganisatie bij politiek, overheid en bedrijfsleven. Hij vertelt over de dilemma’s waar Artsen zonder Grenzen voor komt te staan. De EU-Turkijedeal die aanleiding was om geen overheidsgeld meer te willen ontvangen. De problemen in het vluchtelingenkamp Moria op Lesbos. En de neiging van landen om zich binnen de eigen grenzen terug te trekken – ook bij een virus dat zich van grenzen niets aantrekt.*** Deze aflevering is gemaakt in samenwerking met Artsen zonder Grenzen*** Verder lezenDe website van Artsen zonder Grenzen***Verder luisterenOnze collega-podcasters van De Eeuw van de Amateur, Podnataal, Datevermaak en Damn, honey besteden ook aandacht aan het werk van Artsen zonder Grenzen. Ook die zijn de moeite waard!In eerdere afleveringen besteedden we ook aandacht aan humanitaire rampen, vaccineren en het coronavirus:BB 116 – We mogen Afrika in deze crisis niet vergetenBB  98 – Dr. Ngozi’s strijd tegen het virusBB  91 – Van Zwarte Dood tot Spaansche Griep, pandemieën in de historieBB  76 – Rudi Vranckx: Het Midden-Oosten is het Vietnam van onze tijdBB  26 – Dirk-Jan Omtzigt bestrijdt humanitaire rampen met algoritmen BB  10 – Seth Berkley (ceo GAVI) over wereldwijd vaccineren *** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:44 – Deel 100:30:50 – Deel 201:14:42 – Uitro01:15:16 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de nadagen van Ruud Lubbers als minister-president voerde Theo Brinkel tweeënhalf jaar lang regelmatig gesprekken met hem. Lubbers wilde zijn politieke herinneringen te boek stellen. Toen het af was, mocht het boek niet worden uitgegeven. De herinnering aan de voor het CDA desastreus verlopen verkiezingen van 1994 waren nog te vers. De keiharde woorden die Lubbers sprak over zijn door hemzelf aangewezen opvolger Elco Brinkman gingen volgens Lubbers’ meelezers (CDA’ers, maar ook koningin Beatrix) veel te ver. Uitgave werd zelfs schadelijk geacht voor de betrekkingen tussen Nederland en de toen nog steeds in functie zijnde bondskanselier van Duitsland, Helmut Kohl.Nu, een kwart eeuw later, verschijnen de memoires alsnog en Theo Brinkel is te gast bij Jaap Jansen (die Lubbers in zijn hoogtijdagen regelmatig interviewde) en PG Kroeger (die voor hem werkte toen hij fractievoorzitter was). Bijna twee uur praten ze over Lubbers’ raadselachtige gedrag in zijn laatste politieke jaren (met een niet verzonden voortijdige ontslagbrief aan de Tweede Kamer!), zijn mislukte poging om president van de Europese Commissie te worden, de enorme betekenis voor Lubbers van minister Jan de Koning, zijn internationale contacten, het Lubberiaanse taalgebruik, zijn politieke strategie en tactiek, zijn gebrek aan zelfinzicht, zijn instrumentele omgang met mensen en de diepgelovige, eenzame Lubbers.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show***Verder lezenTheo Brinkel – Haagse Jaren, de politieke memoires van Ruud Lubbers (Ambo Anthos, 2020)Ruud Lubbers – Persoonlijke herinneringen (Balans, 2018)PG Kroeger en Jaap Stam – De Rogge Staat Er Dun Bij, Macht en Verval van het CDA (Balans, 1998)J.P. van Rijswijk – Repeterende Breuken (Prometheus, 1992)Michel van der Plas: Luns: ‘Ik herinner mij…’ (Sijthoff, 1971)Robert Ammerlaan – Het verschijnsel Schmelzer (Sijthoff, 1973)***Verder luisterenBB 119 - Elke machtsoverdracht in het CDA is een dramaBB 38 - Elco Brinkman: 'Het incident regeert'BB 15 – Hoe George Bush Lubbers op de vingers tikteVPRO Marathongesprek: Chris Kijne met Ruud Lubbers (2007):Uur 1Uur 2Uur 3***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:16 – Deel 100:41:46 – Deel 201:46:58 – Uitro01:47:58 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze speciale aflevering praten Jaap Jansen en PG Kroeger op de Hogeschool Rotterdam over de opening van het nieuwe collegejaar. Een bijzonder moment, want zelden stond het hoger onderwijs voor zulke grote uitdagingen als tijdens de coronacrisis. Hoe gaan de 40.000 studenten en 4.000 medewerkers van de hogeschool hier mee om? En hoe geven ‘tough love’ en hybride, slimme vormen van onderwijs de studenten de opleiding die zij verdienen?Te gast zijn:Ron Bormans, voorzitter van het college van bestuurMaaike Harbers, lector kunstmatige intelligentie en samenleving Jean Marie Molina, hoofddocent studiesucces PG Kroeger vertelt in het tweede deel van de podcast een historisch verhaal over een ‘gamechanger’ in de HBO-geschiedenis: het werk van bestuurder Jankarel Gevers.PG Kroeger vertelt in het tweede deel van de podcast het verhaal van een ‘gamechanger’ in de geschiedenis van het hoger onderwijs: Jankarel Gevers. Hij was niet alleen een briljant universitair bestuurder in Leiden en Amsterdam, maar ook voorzitter van de koepel van het HBO. Door gedurfd beleid en krachtdadig optreden bewerkstelligde hij een revolutie in hoger-onderwijsland. Zonder Gevers zouden de moderne, veelzijdige hogescholen van onze tijd niet bestaan. Hoe lukte hem dat?*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Hogeschool RotterdamEn door Weee Nederland en donaties van luisteraars via ‘Vriend van de Show’*** Verder kijken Behalve in Betrouwbare Bronnen wordt op nog meer plekken aandacht besteed aan de jaaropening van de Hogeschool Rotterdam. Zo zijn er ‘HR Talks’ van Wesley dos Santos, Justien Marseille en Maaike Harbers (die ook in de podcast te gast is). Ook is er op 1 september vanaf 14:30 uur een livestream van de opening en een pubquiz. ***Verder luisterenBB 108 – De universiteiten willen weer voluit aan de slag. Hoger onderwijs in coronacrisis*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:05:52 – Deel 1 (panelgesprek)01:09:00 – Deel 2 (PG Kroeger met een historisch verhaal over Jankarel Gevers)01:51:21 – Uitro01:52:31 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze eerste aflevering in het derde seizoen van Betrouwbare Bronnen praat Jaap Jansen met minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Wouter Koolmees. Hij slaagde er aan het begin van de zomer in, na tien jaar van moeizame onderhandelingen een akkoord te sluiten over een nieuw pensioenstelsel. Hoe deed hij dat?Hij zegt onder meer dat hij trots is op het Poldermodel. In het buitenland willen collega’s vaak weten hoe Nederland dat doet en wat ze ervan kunnen leren. En dat geldt ook voor het pensioenstelsel, waarover Koolmees al een paar keer uitleg heeft gegeven in de G20, de vergadering van grote industrielanden.Ook praat hij over het derde steunpakket om bedrijven en werknemers door de coronacrisis heen te helpen. Extra faillissementen en ontslagen zijn onvermijdelijk, zegt Koolmees. Het gaat er nu om, mensen aan passend werk te helpen.Koolmees is blij dat in de koopkrachtplaatjes van het Centraal Planbureau niemand erop achteruitgaat, maar volgens hem zeggen die plaatjes – zeker in de coronacrisis - niet veel. “Ik ben eigenlijk helemaal geen fan van koopkrachtplaatjes. Het geeft voor de lange termijn goed weer hoe de inkomensverhoudingen zijn. Maar de discussie verengt vaak al gauw naar: 0,1 procent voor die groep en 0,3 procent voor die groep. Dat is eigenlijk gewoon onzin als voorspelling over heel 2021. Een half jaar voordat zo’n jaar ingaat 0,1 of 0,3 procent voorspellen, dat is gewoon echt kul. Dat klopt gewoon niet. Het valt mij tegen dat de politieke discussie dan over die cijfers achter de komma gaat, terwijl of je je baan behoudt, promotie maakt, gaat scheiden van veel grotere invloed is op je koopkracht.”In Betrouwbare Bronnen vertelt Koolmees ook al wat er in grote lijnen in het nog te verschijnen nieuwe D66-verkiezingsprogramma staat. Koolmees is voorzitter van de commissie die het schrijft. Het kapitalisme moet beteugeld worden omdat machtsconcentraties nu voorkomen dat startende bedrijven een voet tussen de deur krijgen. Ook benadelen ze consumenten en de leefomgeving, zegt Koolmees. Daarnaast moet de overheid op een aantal terreinen krachtiger worden en het bij burgers verloren gezag terugwinnen: “Er is de afgelopen tien jaar te veel bezuinigd op de uitvoering. De overheid heeft afstand gecreëerd. Dat leidde bij sommige mensen tot schulden en het kafkaëske gevoel dat je nergens terecht kunt.”***Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door Aon, de toonaangevende adviseur op het gebied van risico-, pensioen- en gezondheidsoplossingen. Aon organiseert op 22 september een online Pensioencongres, waarin het pensioenakkoord onder de loep wordt genomen. Ben je geïnteresseerd in pensioenen, dan moet je daar zeker een kijkje nemen.Deze is aflevering is ook mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via vriendvandeshow.nl/bb***Verder luisterenBB 27 - Rob Jetten (D66) wil muren slopenBB 40 - SER-voorzitter Mariëtte Hamer over polder en pensioenBB 68 - De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerdeBB 110 - Overleggen in crisistijd: Hans de Boer en Han Busker, voorzitters van de Stichting van de ArbeidBB 118 - Peter Hein van Mulligen: ‘Het gaat hartstikke goed met Nederland, wie anders beweert heeft de feiten tegen’***Tijdlijn aflevering 12500:00:00 – Intro00:01:51 – Deel 100:28:56 – Deel 201:05:53 – Uitro01:06:58 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het tweede seizoen van Betrouwbare Bronnen eindigt met een verjaarscadeau. Daarin verenigen Jaap Jansen en PG Kroeger de vaste elementen van hun podcast: politiek, actualiteit en historie, Brussel en Binnenhof. Speciale gast is professor Luuk van Middelaar die vanuit Brussel en Leiden de ontwikkelingen in de EU beschouwt. Hij was adviseur en speechschrijver van de eerste president van de Europese Raad, Herman van Rompuy.Het verjaarscadeau is een hommage aan Jacques Delors, de ereburger van Europa die op 20 juli 2020 95 jaar oud wordt. PG vertelt over hem en analyseert zijn werk en betekenis, ook uit persoonlijke waarneming en ervaring. Delors was tien jaar 'le Président' en maakte in dat decennium tussen 1985 en 1995 de Europese Commissie tot het krachtige centrum van de concrete uitvoering van alle Europese programma's.In die tien jaar veranderde de wereld en Europa. Delors had toen de Muur viel in feite de blauwdruk al klaarliggen voor een Europese Unie waarin nieuwe democratieën na decennia van onderdrukking en tirannie een plek konden vinden. Natuurlijk moest iedereen improviseren, maar dat raamwerk gaf richting en een stevig fundament.Delors stond aan de wieg van de interne Europese markt en van de euro. Op niets is hij zo trots als op het plan dat hij meteen na zijn start in 1985 in gang zette: het Erasmus Programma, dat het voor inmiddels miljoenen studenten mogelijk maakte elders in Europa te studeren. 'Le Père d'Erasme' is zijn favoriete eretitel. Luuk van Middelaar vertelt hoe hij als een van de eerste Nederlanders via Erasmus in Parijs aan de Sorbonne terecht kon. Het heeft zijn academische en persoonlijke loopbaan enorm beïnvloed.Vandaag, in de coronacrisis blijkt Delors nog steeds een man van grote invloed. Van Middelaar en Kroeger analyseren de impact van zijn interventie naar de EU-leiders. Niet in het minst in Duitsland dat nu de Unie voorzit. Op Twitter liet hij zijn Institut Delors melden: Jacques Delors verlaat zijn stilzwijgen: "Het klimaat dat lijkt te heersen tussen de staatshoofden en regeringsleiders en het gebrek aan Europese solidariteit vormen een dodelijk gevaar voor de Europese Unie. De microbe is terug."Zowel de timing als het vuur van Delors' boodschap bleken opnieuw die van een grootmeester in politieke strategie.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Weee Nederland ***Verder lezenBoeken van Luuk van MiddelaarJacques Delors: ‘Was ik maar minister van onderwijs geweest’***Verder kijkenInstitut Jacques DelorsRotterdams Philharmonisch Orkest speelt in coronatijd Ode An Die Freude***Verder luisterenBB 107 – Jean Monnet, de vader van EuropaBB 64 – Wim Kok, een leven op eigen kracht – gesprek met biograaf Marnix KropBB 42 – Merkels vertrouweling Elmar Brok: 40 jaar Europese geschiedenisBB 30 – Delors en Thatcher***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:53 – Deel 100:35:21 – Deel 2 (Luuk van Middelaar)00:44:18 – Deel 300:51:56 – Deel 4 (Luuk van Middelaar)01:05:27 – Uitro01:08:12 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jaap Jansen en PG Kroeger praten met Duco Hellema en Margriet van Lith, auteurs van het boek ‘Dat hadden we nooit moeten doen. De PvdA en de neoliberale revolutie van de jaren negentig’.In het boek zeggen veel PvdA-kopstukken uit de kabinetten Lubbers III en Paars I en II dat ze te veel zijn meegesleurd door de neoliberale tijdgeest, waarin de overheid diensten afstootte, privatiseerde en de uitkeringen versoberde.Wim Kok, eens de gevierde vakbondsleider, werd wereldwijd geprezen voor zijn hervormingen. PvdA’ers van toen vinden nu dat hun partij daarin te ver is doorgeschoten. Toen het paarse tijdperk voorbij was, zagen de kiezers nauwelijks nog verschil tussen de PvdA, VVD en D66.In 2020 signaleren Hellema en Van Lith dat zo’n beetje alle partijen afstand nemen van het neoliberalisme. Ook VVD, D66 en het CDA. De twee vinden dat PvdA-leider Lodewijk Asscher zijn kans moet grijpen en voorop moet lopen met ideeën om de overheid weer een stevige rol te geven. “Als de PvdA er nu niet in slaagt te profiteren van de situatie die zo ideaal voor haar is, dan kun je haar beter opheffen”, zegt Van Lith.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland*** Verder lezenDuco Hellema en Margriet van Lith – Dat hadden we nooit moeten doen. De PvdA en de neoliberale revolutie van de jaren negentig (Prometheus Amsterdam, 2020)Thomas Frank – Listen, liberal. Whatever happened to the party of the people? (Scribe Publications, 2016)Klaartje Peters - Een doodgewoon kabinet. Acht jaar Paars (Boom, 2015)Jet Bussemaker en Rick van der Ploeg (red.) - Leven na Paars? Linkse visies op de Derde Weg (Prometheus Amsterdam, 2001)Jan Nekkers en Peter Rehwinkel – Regerenderwijs, de PvdA in het kabinet-Lubbers/Kok (Bert Bakker Amsterdam, 1994)Schuivende Panelen. Continuïteit en vernieuwing in de sociaaldemocratie (PvdA Amsterdam, 1987)***Verder luisterenBB 64 – Wim Kok, een leven op eigen kracht, gesprek met biograaf Marnix KropBB 34 – Lodewijk Asscher over zijn PvdABB 09 – Special: leven en werk van Wim Kok. Met Jeltje van Nieuwenhoven, Joop van den Berg, Gijs van Dijk en PG Kroeger*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:57 – Deel 100:36:23 – Deel 201:28:14 – Uitro01:29:11 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

In de tweede helft van 2020 is Duitsland voorzitter van de EU. Hadden de Kroaten door de begrotingsperikelen en corona al een lastig voorzitterschap, de Duitsers kunnen een uitermate ingrijpend en geopolitiek fascinerend halfjaar tegemoetzien. Nog nooit waarschijnlijk kwam het zo goed uit dat met Angela Merkel een door de wol geverfde en wereldwijd hooggeachte leider aan het Europese roer zal staan.En dat terwijl de Duitsers eerst uitgingen van een tamelijk relaxt halfjaar. Veel ceremonies om 30 jaar 'Wiedervereinigung' te vieren, om te herdenken hoeveel we danken aan Solidarnosc en Vaclav Havel en zo meer. Maar niets en niemand had kunnen voorzien wat er nu op Europa af komt.Jaap Jansen en PG Kroeger gaan de reeks van wereldwijde en economische uitdagingen na waar dit halfjaar door bepaald zal worden. Van post-corona investeringen, reddingspakketten, de West-Balkan, de gevolgen van de presidentsverkiezingen in de VS tot stevige besluiten over de rechtsstaat in Hongarije en Polen.PG kijkt daarbij in de historie naar hoe Duitsers dat doen, voorzitten. Hij identificeert drie grote tradities en stijlen daarin, waarin zowel het keizerlijk gezag van de Middeleeuwen als de werkwijze van Otto von Bismarck en Konrad Adenauer een grote rol spelen.Om dit uit te diepen is in het derde deel van deze aflevering een Duitse voorzitter van hoog niveau te gast. De eerste niet-Nederlandse voorzitter van een universiteit, Martin Paul van Maastricht University. Hij vertelt kleurrijk en met veel humor hoe het is om als Duitser in Nederland chef te zijn van een complexe organisatie van heel veel slimme en eigenwijze mensen. Over het wennen aan 'bijpraten'. Over leren polderen. Over de neiging besluiten te zien als start van een nieuwe discussie. En over de uiteindelijk hoge kwaliteit van onze besluiten.Hij spiegelt zich daarbij een beetje aan Helmut Kohl. Die zei altijd: "Ich bin ein Nassrasierer." 'Ik scheer me nat en dus moet ik mezelf elke ochtend weer aan kunnen kijken.' Voorzitten vereist zelfkennis en bereidheid tot een open vizier, zegt Paul.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie, Weee Nederland en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show*** Verder lezen Gemeinsam. Europa wieder stark machen. Programm der deutschen EU-Ratspräsidentschaft 1. Juli bis 31. Dezember 2020***Verder luisterenBB 109 – Mathieu Segers: Sterke lidstaten maken Europa sterkBB 71 – Caroline de Gruyter: De EU als het Habsburgse Rijk van onze tijdBB 20 – Peter Altmaier over Nederland in Europa, Brexit en opvolging MerkelBB 16 – Hoe Angela Merkel haar afscheid voorbereidt*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:37 – Deel 100:31:37 – Deel 201:17:13 – Deel 3 (Martin Paul)01:33:09 – Uitro01:34:00 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

4th of July! Independence Day in de Verenigde Staten van Amerika. Op weg naar de presidentsverkiezingen op 3 november. In Betrouwbare Bronnen kijkt Jaap Jansen met PG Kroeger naar de historie van een bepaald type president: de zakenman, ceo, miljardair die de natie wel even krachtdadig en businesslike zou gaan leiden.Zo'n man heeft in dat paradijs van de selfmade man en het kapitalisme natuurlijk vanzelf een streepje voor bij de kiezers. Zou je denken. Maar PG laat zien dat het meestal helemaal anders ging. Donald Trump is zo'n president met het profiel dat ook Herbert Hoover en Jimmy Carter hadden. En die werden voor hun enkelvoudige ambtstermijn in het Witte Huis nu niet bepaald bewonderd.En dan waren er nog de kleurrijke egomane ondernemers die een gooi naar het presidentschap deden. Heel Trumpiaans. Henry Ford probeerde het in 'the Jazz Age', de jaren 20. Zijn politieke programma was doodeng. Ross Perot verwoestte met zijn financiële vermogen en Texaanse bluf de kans op een tweede termijn van die andere ondernemer uit Texas, George HW Bush.Waarom ging het steeds mis met zulke ceo's in de politiek? Waarom werd ‘drain the swamp’ nooit waargemaakt? Ook daarover leert de geschiedenis ons veel.Toch hebben in de historie van de VS twee uitzonderlijk succesvolle en begaafde ceo’s wel degelijk een grote rol gespeeld aan de top. PG Kroeger vertelt over deze zeer ondernemende vrouwen die hun stempel op de politieke geschiedenis drukten: Martha Washington en Lady Bird Johnson. First Ladies van de buitencategorie.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show.***Verder lezen (boeken)Lady Bird Johnson – A White House Diary (2007)John Bolton - The Room Where It Happened: A White House Memoir (2020)***Verder kijkenC-Span video: talking about the life and influence of Lady Bird Johnson***Verder luisteren95 – Grote speeches in tijden van crisis (deel 2) met LBJ44 – Amerika special: Michael Wolff over Donald J. Trump / PG over Franklin D. Roosevelt03 – Julia Wouters en PG Kroeger over vrouwen in de politiek***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:05:33 – Deel 100:54:12 – Deel 201:21:51 – Uitro01:22:55 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

De overheid gaat ongemakkelijk om met fouten. Ze worden vaak ontkend of gebagatelliseerd. Roel Bekker schreef er een boek over: Dat had niet zo gemoeten! Fouten en falen van de overheid onder het vergrootglas.Bekker is oud-topambtenaar: hij was onder meer plaatsvervangend secretaris-generaal bij het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, negen jaar secretaris-generaal op Volksgezondheid, Welzijn en Sport en programma-sg Vernieuwing Rijksdienst. Ook was hij bijzonder hoogleraar Arbeidsverhoudingen aan de Universiteit van Leiden.Jaap Jansen en PG Kroeger praten met hem over wat er vaak fout gaat bij de overheid en waarom. Heel specifiek komen aan de orde: de Belastingdienst, het Ministerie van Justitie, VWS, de aanpak van de coronacrisis en ook de rol van de rechter.Bekker pleit voor minder haast, minder beleid, minder beleidsambtenaren, meer aandacht voor uitvoerbaarheid en een beter personeelsbeleid. “Er moet een beperkt aantal beleidsambtenaren zijn. Toen ik vertrok bij de rijksoverheid waren het er 10.000. Het plan van de secretarissen-generaal waar ik toen verantwoordelijk voor was, wilde het terugbrengen naar 7.500. En nu zijn het er 12.000. Er is geen moer van terechtgekomen.”***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show***Verder lezenRoel Bekker - Dat had niet zo gemoeten! Fouten en falen van de overheid onder het vergrootglas (Boombestuurskunde)Rijksjaarverslag 2019***Verder luisteren112 - Snels en Sneller: Tweede Kamer moet uitgaven strenger controleren92 – Yes minister! Bezuinigen bij de overheid, hoe doe je dat en hoe ontloop je het – met Eduard Schmidt68 – De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerde – met Pieter Klein en Jan Klijnnijenhuis17 - Hoe Rekenkamerpresident Arno Visser de overheid controleert***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:33 – Deel 100:53:21 – Deel 201:29:42 – Uitro01:30:30 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het CDA zoekt een lijsttrekker. Dat is in de historie van die partij altijd een fase van de meest merkwaardige toestanden. Wat leren we hiervan voor de situatie van nu? En wat is er de vorige week nu eigenlijk écht gebeurd? Jaap Jansen praat in deze aflevering met 'de partijhistoricus' en vaste geschiedenisverteller van betrouwbare Bronnen, onze eigen PG Kroeger.Nog voor het CDA als partij bestond ging het al alle kanten op. Het vinden van een aanvoerder voor de Kamerverkiezingen van 1977 was al een hele hijs en toen moest de definitieve fusie tot één club (in 1980) nog komen. Dries van Agt wilde beslist niet, hij had al een andere baan nota bene. En zo ging het steeds weer.De komst van Ruud Lubbers was het gevolg van een manoeuvre van de hogeschool der politiek door Jan de Koning, de man die eigenlijk naar voren geschoven zou worden. Lubbers maakte jaren later van zijn eigen opvolging een soort operadrama in vele bedrijven. Ook het aantreden van Jan Peter Balkenende was een drama. En zijn vertrek ook.PG Kroeger vertelt over deze crisistoestanden uit eigen waarneming en dat maakt zowel de beschrijvingen ervan als de onbekende aspecten extra smeuïg. Veel ervan is ook voor het CDA van vandaag herkenbaar. Dat helpt ook doorgronden waarom bijvoorbeeld Wopke Hoekstra op het laatste moment terugschrok en Hugo de Jonge zo'n ongebruikelijk profiel heeft voor een CDA-lijsttrekker.Ruud Lubbers werd aanvoerder na eerst ‘een positieve grondhouding’ te hebben ingenomen. Maar wie was Madeleen? En wat is ‘een Madeleen-gesprek’? En wie was ‘Mol die de bui al zag hangen’?Leiderschap, twijfels en strijd in de binnenste binnenkant van een machtspartij. PG: “Politiek is een spijkerhard vak zonder mededogen.”***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show***Verder lezenPG Kroeger & Jaap Stam, De rogge staat er dun bij. Macht en verval van het CDA ,1974-1998 (Balans, 1998)***Verder luisteren117 – Tien wetten die elke lijsttrekker zich moet inprenten83 – Het CDA, lastige coalities en gedogen46 – De koers van CDA-vicepremier Hugo de Jonge38 – Elco Brinkman: ‘Het incident regeert’23 – Ruth Peetoom (CDA) en politicoloog Yascha Mounk over de kwetsbare democratie14 – Jan Peter Balkenende en Wopke Hoekstra: een nieuwe agenda voor Nederland en Europa***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:27 – Deel 100:44:32 – Deel 201:17:02 – Uitro01:17:52 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

We kijken zwartgalliger naar Nederland dan gerechtvaardigd is, zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Het ging vlak voor corona hartstikke goed en de uitgangspositie is nog altijd goed. Jaap Jansen praat met hem naar aanleiding van zijn nieuwe boek.Van Mulligen begrijpt dat mensen altijd wel zorgen hebben, maar Nederland was er in de vorige crisis (vanaf 2008) veel ernstiger aan toe, in de jaren ’80 hing er een grauwsluier over Nederland. “Tijdens de oliecrisis in de jaren ’70 zei Den Uyl: het wordt nooit meer zoals het was. En kijk eens hoe Nederland er nu bij ligt! Nederland is nu een veel fijner land om in te leven dan toen.”Hij heeft kritiek op het boek ‘Fantoomgroei, waarom we steeds harder werken voor steeds minder’ van Sander Heijne en Hendrik Noten. Werkenden zagen de economische groei nauwelijks terug in hun portemonnee, is hun stelling. “Er is niets dat daarop wijst”, zegt Van Mulligen.Ook spaart hij Thomas Piketty niet, die stelt dat de kloof tussen een zeer rijke bovenlaag en de rest fors is toegenomen: “Hij maakt een aantal goede punten, maar hij haalt ook verschillende zaken door elkaar. Met de meeste mensen op de wereld gaat het veel en veel beter dan voorheen.” De inkomensongelijkheid in Nederland behoort tot de laagste ter wereld, de helft van de inkomens wordt via de overheid herverdeeld.Met de ouderen in ons land gaat het zelfs heel goed. In geen enkele groep is de armoede zo laag als onder gepensioneerden. Slechts 3 procent is echt arm.‘Het multiculturele drama’, waar Paul Scheffer in het jaar 2000 een essay over schreef, is volgens Van Mulligen de afgelopen 20 jaar een nationale obsessie geweest. “Het gaat steeds beter met de integratie. Kijk naar de arbeidsparticipatie, het onderwijsniveau en de daling van de misdaad onder mensen met een niet-westerse achtergrond. Van tienerjongens kennen we allemaal wel voorbeelden van rottigheid die ze uithalen. Tienerjongens met een niet-westerse achtergrond zijn nu minder crimineel dan jongens met een Nederlandse achtergrond tien jaar geleden. Er wordt wel eens gesproken over ‘de islamisering van de samenleving’, maar ik denk dat het eerder andersom is: moslims nemen Nederlandse gebruiken over.”Tot slot bespreken Jaap en Peter Hein van Mulligen wat er beter kan, want Nederland is zeker nog niet af. “Door de bevolkingsdichtheid en de intensieve landbouw is het met de kwaliteit van de natuur, de biodiversiteit, hier niet erg gunstig gesteld”, zegt hij. En er is een forse achterstand bij vrouwen op de arbeidsmarkt. “Nederland heeft heel veel hoogopgeleide jonge vrouwen, maar die doen daar minder mee dan hun mannelijke collega’s. Ze werken veel minder uren dan in andere landen.”Jaap belooft de bevindingen van Van Mulligen de komende tijd mee te nemen naar zijn gesprekken met lijsttrekkers en auteurs van verkiezingsprogramma’s. Van Mulligen: “Ik denk dat elke politicus zaken uit het boek kan halen die heel erg in zijn agenda passen en ook zaken die hij liever negeert.”*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars op Vriend van de Show*** Verder lezenPeter Hein van Mulligen – Met ons gaat het nog altijd goed. 8 sombere mythes over Nederland ontrafeld (Prometheus, 2020)Hans Rosling – Feitenkennis. 10 redenen waarom we een verkeerd beeld van de wereld hebben en waarom het beter gaat dan je denkt (Spectrum, 2018)De website van het CBSSteven Pinker – Verlichting nu (Atlas Contact, 2019)Branko Milanovic – Wereldwijde ongelijkheid (Spectrum, 2017)Paul Scheffer – Het multiculturele drama (NRC, 2000)Rapport Parlementair Onderzoek Integratiebeleid (2004) Sander Heijne & Hendrik Noten – Fantoomgroei (Atlas Contact, 2020)***Verder luisterenBetrouwbare Bronnen afl. 25 - Kim Putters: Smeulende kwesties in een welvarend land*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:28 – Deel 100:45:45 – Deel 201:26:27 – Uitro01:27:14 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Politieke partijen bereiden zich voor op 17 maart 2021. Corona of geen corona, de Tweede-Kamerverkiezingen komen eraan. En dus zoeken ze naar kandidaten voor hun kieslijsten. En bovenal naar de vrouw of man die op 1 moet komen staan als lijsttrekker, het smoel van de club.Sommigen hebben de aanvoerdersband al om hun arm geknoopt, zoals Lodewijk Asscher, Jesse Klaver, Gert-Jan Segers en Henk Krol. Bij D66 en CDA is de kandidaatstelling geopend. De VVD hoopt dat Mark Rutte nog een keer wil.Lijsttrekker zijn en dat met succes voltooien is geen sinecure. Jaap Jansen bespreekt met PG Kroeger welke lessen hiervoor uit de rijke parlementaire historie te trekken zijn. In Nederland en in landen om ons heen: het politiek leiderschap en de slaagfactoren bij mensen als Willy Brandt, Richard Nixon en François Mitterrand.Wat kan Rob Jetten leren van Bill Clinton? Of Sigrid Kaag van Joop den Uyl? Wat maakte de snaakse Dries van Agt tot zo'n politieke duivelskunstenaar? Waarom kun je van ook Job Cohen in 2010 veel opsteken? Welk groot gevaar bedreigt Rutte in de komende campagne?PG Kroeger komt met tien wetten die elke lijsttrekker en elke campagnechef zich moet inprenten. Van 'Don't do stupid shit' (Barack Obama) tot 'Laat je schoppen' (Alexander Pechtold). PG neemt je mee naar een bloembollenhal in Lisse en vertelt ons over het liefdesverhaal van Mary Matalin en James Carville tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen van 1992.Wet 1: Wil het - be hungry!Wet 2: Ken je beperkingenWet 3: Pak je themaWet 4: U kent mijWet 5: Don't do stupid shitWet 6: It's the economy, stupid!Wet 7: Wees niet te gewoonWet 8: Nederland telt met mij weer meeWet 9: Laat je schoppenWet 10: Durf de verrassing te zijn*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:50 – Deel 100:55:06 – Deel 201:29:24 – Uitro01:30:09 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse economie is kwetsbaar, zei Mariette Hamer van de Denktank Coronacrisis in aflevering 114. We zijn in hoge mate afhankelijk van Europa en de rest van de wereld.Over die afhankelijkheid van de rest van de wereld gaat deze Betrouwbare Bronnen. Jaap Jansen praat met drie gasten over het continent waar we niet zoveel van horen de laatste tijd: Afrika. Hoe belangrijk is onze economische relatie met Afrika?Te gast zijn:Mirjam van Reisen, hoogleraar Internationale Betrekkingen en Innovatie aan de Universiteit van Tilburg en de Universiteit Leiden. En ook voorzitter van de Commissie Ontwikkelingssamenwerking van de Adviesraad Internationale Vraagstukken.Marc Engel, de baas van alle inkoop van Unilever wereldwijd en van 2014 tot 2016 directeur Oost-Afrika.Joost Oorthuizen, directeur van het Initiatief Duurzame Handel, een samenwerkingsverband van 600 bedrijven, wetenschap en overheden.De drie pleiten voor extra hulp voor Afrika. Mirjam van Reisen schreef als lid van de Adviesraad Internationale Vraagstukken een spoedadvies aan het kabinet. De conclusie: Nederland moet 1 miljard euro extra beschikbaar stellen voor Afrika, bovenop het bestaande budget voor ontwikkelingssamenwerking van minister Sigrid Kaag. In deze Betrouwbare Bronnen legt Van Reisen uit waarom. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland en door donaties van luisteraars*** Verder lezenMark Rutte e.a. in Financial Times: Only victory in Africa can end the pandemic everywhereAdviesraad Internationale Zaken: Nederland en de wereldwijde aanpak van COVID-19***Verder luisterenBB 13 - Minister Sigrid Kaag over hulp, handel en haar toekomst in D66*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:38 – Deel 100:34:40 – Deel 201:01:57 – Uitro01:02:42 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze dagen van discussies en demonstraties over burgerrechten, racisme en geweld in de Verenigde Staten en in Europa bespreken we een zeer relevant boek uit 1791. In Betrouwbare Bronnen praten Jaap Jansen en PG Kroeger over het net vertaalde 'De rechten van de mens' van Thomas Paine. Ze duiken met Amerika-kenner Pirmin Olde Weghuis in leven en werk van deze uitzonderlijke man uit de tweede helft van de 18e eeuw.Paine en zijn boeken, artikelen en pamfletten waren in het Amerika en Europa van zijn tijd een begrip. Zijn bestsellers over vrijheid, democratie, burgerrechten en onafhankelijkheid en zijn tirades tegen koningen, rechteloosheid, slavernij en ook tegen zijn critici vlogen de winkel uit. Thomas Paine was een echt 'enfant terrible'. Hij maakte zelfs ruzie met ongeveer iedereen die hem bewonderde, zodra deze niet radicaal genoeg bleek. Het kostte hem bijna het leven.Pirmin Olde Weghuis en PG Kroeger vertellen het ene na het andere verhaal over de conflicten, debatten en avonturen die het leven van Paine tot een razend spannende film maakten. Maar bovenal gaat het om zijn gedurfde ideeën, zijn gedrevenheid voor meer vrijheid, mensenrechten en geluk voor iedereen. Vrouwen, slaven, berooide bejaarden, verschoppelingen en werklozen vonden in Paine iemand die nooit ophield te pleiten voor een beter lot en levenskansen.Zijn boek 'The Rights of Man' is na ruim 200 jaar nu in eigentijds Nederlands vertaald. Zeer lezenswaardig en vaak verbluffend actueel. PG Kroeger doet dan ook meteen de oproep om Paines kleinere boekje 'Common Sense' ook snel te vertalen. Zonder dat pamflet was Amerika misschien niet onafhankelijk geworden van de Britten.Het werd aangehaald door de presidenten Barack Obama en Franklin Delano Roosevelt in enkele van hun grootste toespraken en als radicaal democraat en politiek denker pas later in de 19e eeuw herontdekt en erkend als een van de ‘founding fathers’. Alles wat in het Amerika van nu aan woede, verzet en verlangen naar burgerrechten en respect te horen is, heeft zijn wortels in het denkwerk van Thomas Paine.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Verder lezenThomas Paine – De rechten van de mens (Uitgeverij Wereldbibliotheek, vertaling en inleiding: Jabik Veenbaas)***Verder kijkenInauguratierede president Barack Obama (2009)***Verder luisterenFDR fireside chat 20BB afl. 90 – Opmerkelijke voorverkiezingen in de Amerikaanse historie (ook met Pirmin als gast)BB afl. 57 – Alexis de TocquevilleBB afl. 48 – Adam Smith en ‘De Welvaart van Landen’ (ook vertaald door Jabik Veenbaas)***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:11:16 – Deel 100:38:30 – Deel 201:31:56 – Uitro01:33:04 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

We hebben geen tijd te verliezen, zegt Mariëtte Hamer van de Denktank Coronacrisis in een gesprek met Jaap Jansen en PG Kroeger. Als voorzitter van een indrukwekkend gezelschap knappe koppen adviseert ze het kabinet hoe Nederland ‘intelligent’ uit de crisis kan komen.Zonder Europa gaat het niet, waarschuwt ze. Premier Mark Rutte moet snel een akkoord sluiten over een Europees herstelplan, zegt ze, want Nederland is heel kwetsbaar.Ook moeten we niet de fout maken van de vorige crisis, toen te weinig werd geïnvesteerd en de regering al snel weer overging tot bezuinigen. Juist nu moeten we versneld doen wat we toch al van plan waren: Nederland verduurzamen en digitaliseren.Extra aandacht is nodig voor kwetsbare groepen, zegt Hamer. Jongeren dreigen nu een valse start te maken, vrouwen verdwijnen weer van de arbeidsmarkt en discriminatie was al voordat de crisis uitbrak een groot probleem. “Je moet racisme veroordelen maar je moet er ook concreet iets aan doen. Want praten alleen helpt niet.”***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Verder lezenDenktank Coronacrisis: De contouren van een intelligent herstelbeleidAdvies Mobiliteit en Coronacrisis***Verder luisterenAfl. 110 – Overleggen in crisistijd. Hans de Boer en Han Busker, voorzitters van de Stichting van de ArbeidAfl. 108 – De universiteiten willen weer voluit aan de slagAfl. 46 - Mariëtte Hamer en Luce van Kempen strijden tegen stress bij jongeren***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:12:35 – Deel 100:30:52 – Deel 200:49:47 – Uitro00:50:31 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Na corona kijkt de wereld in een diep ravijn. Veel mensen zijn in de greep van somberheid over economie en welvaart na deze pandemie. In deze editie van Betrouwbare Bronnen kijkt Jaap Jansen met PG Kroeger naar een eerdere periode waarin veel landen - zeker in Europa - moesten zien te overleven na jaren van grote klappen en epidemische golven: de jaren ’20 van de twintigste eeuw.Terwijl in Europa de jaren 1918 en 1919 – meteen na de Eerste Wereldoorlog - te boek staan als rampzalig door de Spaansche Griep, het Verdrag van Versailles en allerlei burgeroorlogen, is het beeld van het decennium daarna opvallend anders. De jaren ’20 bleken in veel opzichten een tijdperk van vernieuwingen, culturele bloei, emancipatoire kansen voor vele groepen mensen en economische en technologische innovaties en herstel. Van de nieuwste media en kunstvormen vanuit Hollywood, Babelsberg en Moskou tot de opmars van nieuwe producten en diensten rond mobiliteit, huishouden en efficiëntere en schonere industrie waren die 'Roaring Twenties' de bron van nieuw optimisme en gedurfde experimenten op alle terreinen. Na de pandemie kwam een golf van optimisme en nieuwe vitaliteit.Veel nu heel gewone maatschappelijke verschijnselen werden voor het eerst werkelijkheid. Van de individualistische, hoger opgeleide jonge vrouwen in hightech beroepen tot het kiesrecht voor hen en hun zusters, de opkomst van massamedia en massacultuur, de wereldwijde roem van 'celebreties' uit sport, mode en media, de jazz en satirische cabarets en de atonale muziek en opera's van mensen als Berg, Brecht, Sjostakovitsj en Schreker.De ondergang van de imperia sinds 1650 zorgde voor een 'tabula rasa' in macht, culturele en sociale normen en kansen op sociale mobiliteit voor veel onverwachte groepen. De Verenigde Staten en Sovjet-Unie waren ineens de nieuwe, revolutionaire voorbeelden. Burgers en arbeiders kregen de kans oude feodale gemeenschappen en nieuwe landen te besturen. En de jeugd greep haar kans. Steden als New York, Moskou en 'Das lasterhafte Berlin' werden brandpunten van een nieuwe urbane cultuur. De links-anarchistische kunstenaars Brecht en Weil werden schatrijk door hun 'Dreigroschenoper'. 'The Jazz Age' werd een begrip. Klaus Mann - zoon van - werd het symbool van de artistieke, hedonistische jeugd die alles wilde beleven en overal heen wilde kunnen. Hoe dat kon na al die rampen en ziekte? Voor een 'economie na corona' en een 'cultuur na corona' zijn deze 'Goldene Zwanziger' verrassend actueel en leerzaam. PG Kroeger gaat in zijn analyse van de Grosse Funskausstellung van 1928 via de aanleg van Autobahnen, Lenins elektrificatiedromen en het Dawes Plan voor kredieten uit de Verenigde Staten naar de lessen voor onze tijd. Door schade en schande - ook in de jaren na die fascinerende jaren - kon Europa die al eerder trekken. En nu opnieuw - precies een eeuw later.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland*** Verder kijken Film: Cabaret (1972)***Verder luisterenAfl. 91 – Van Zwarte Dood tot Spaansche Griep: pandemieën in de historieNina Hagen, Kurt Weill, Heinz Karl Gruber - Weill/Brecht - Die Dreigroschenoper (dubbel cd)*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:06:00 – deel 100:46:32 – Deel 201:23:04 – Deel 301:39:42 – Uitro01:40:24 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week debatteert de Tweede Kamer met minister Wopke Hoekstra (Financiën) over de Rijksuitgaven over 2019, het Verantwoordingsdebat. Dat gebeurt naar aanleiding van het Financieel Jaarverslag van het Rijk en de jaarverslagen van alle ministeries die Hoekstra op Verantwoordingsdag, de Derde Woensdag in Mei, plechtig overhandigde aan Tweede-Kamervoorzitter Khadija Arib. Hij heeft er zelfs een speciaal koffertje voor.Zeker zo belangrijk zijn de rapporten die de Algemene Rekenkamer die dag publiceerde. Het Hoge College van Staat kijkt met een onafhankelijke blik naar de ruim 300 miljard euro die de regering uitgeeft.Steeds belangrijker wordt de controle door de Kamer zelf, dat de kern raakt van de parlementaire rechten: het budgetrecht. De Kamer wil strenger controleren, maar dat lukt nog niet altijd goed. Om daar iets aan te doen heeft ze de Kamerleden Bart Snels (GroenLinks) en Joost Sneller (D66) benoemd tot speciaal rapporteur. Een lid van de oppositie en een lid van de coalitie. In deze Betrouwbare Bronnen praat Jaap Jansen met hen.Snels en Sneller vinden dat de Kamer de overheidsuitgaven strenger moet gaan controleren. Vooral ook op doeltreffendheid. Leveren de uitgaven wel op wat je politiek en maatschappelijk wilt bereiken?Een gesprek over trucs van ministers, tips om daar mee om te gaan en tikjes op vingers van de Kamerleden zelf: willen ze achteraf nog wel echt controleren wat er met al dat geld is gebeurd?***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Verder lezenRapport van Snels en Sneller: Onderbouwing van Beleid, het belang van artikel 3.1. van de Comptabiliteitswet 2016 om de regering te controleren, september 2019Rapport Algemene Rekenkamer: Inzicht in Publiek Geld (deel 2), september 2019Algemene Rekenkamer: Verantwoordingsonderzoek 2019, mei 2020***Verder luisterenAfl. 17 – Hoe Rekenkamerpresident Arno Visser de overheid controleertAfl. 07 – Wimar Bolhuis over leugentjes in verkiezingsprogramma’s***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:36:17 – Deel 201:06:49 – Deel 301:24:53 – Uitro01:25:34 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deel 1 van deze aflevering is de zevende editie in de serie over de Val van de Muur en de omwentelingen in Europa en Duitsland 30 jaar geleden. Jaap Jansen kijkt met PG Kroeger terug naar de onverwachte herrijzenis van Helmut Kohl. Leert die ons ook iets voor leiders in crises nu? Deel 1:De Bondskanselier en CDU-voorman was in de loop van 1989 politiek min of meer afgeschreven, ook in zijn eigen partij. En toen kwamen die weken en maanden waarin zijn land en de wereld revolutionaire veranderingen doormaakten.Kohl draalde geen moment. Ineens bleek hij toch vol energie en daadkracht. En vol fantasie én flexibiliteit. Met veel improvisaties bleef hij de gebeurtenissen vaak nog net voor. In het voorjaar van 1990 - nu precies 30 jaar geleden - kon hij daardoor definitief de nooit gedachte route inslaan naar versnelde eenwording van Duitsland en nieuwe verkiezingen in die nieuwe nationale eenheid.Niet alleen Helmut Kohl werd zo een historisch voorbeeld van een politicus die in een crisissituatie zich revancheerde en ontpopte als iemand die helemaal nog niet afgeschreven, geen 'Auslaufmodell' was. Integendeel. PG Kroeger analyseert nog enkele bijzondere voorbeelden daarvan. Sommige daarvan zijn juist in coronatijden hoogst actueel.Deel 2:Zeker zo bekend als Kohls herrijzenis uit een diep dal is in de geschiedschrijving het lot van de Amerikaanse president Harry Truman. Nu de Verenigde Staten opnieuw moeten afwegen of zij een zittend staatshoofd een tweede termijn gunnen, is Trumans gevecht daarvoor in 1948 heel leerzaam. 'Give'm hell, Harry!'Deel 3:Kohls opvolger als CDU’er in het Kanzleramt blijkt nu ook in staat tot zo'n indrukwekkende wederkeer, zelfs als wereldleider en politiek en moreel icoon. Angela Merkel is in deze coronacrisis sterker terug dan ooit. Hoe kan dat?Deel 4:Ook de Nederlandse premier Mark Rutte was nog niet zo lang geleden geheel afgeschreven. Nauwelijks een kwart van de VVD-opinieleiders wilde hem een jaar geleden nog als aanvoerder.Dat lijkt in coronatijd geheel vergeten, of weggemoffeld. Des te boeiender om die trend en ontwikkeling in de geschiedenis en wederwaardigheden van politiek leiderschap nog eens onder de loep te nemen.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:19 – Deel 100:23:29 – Deel 201:15:32 – Deel 301:28:46 – Deel 401:42:46 – Uitro01:43:27 – Einde *** Verder lezenVVD’ers zijn het erover eens: tijdperk-Rutte loopt ten einde (NRC, 15 maart 2019)*** Verder luisterenAfl. 93 – Hoe Gorbatsjov en het Sovjet-imperium ten onder gingenAfl. 84 – Hoe Kohl met Gorbatsjov de Duitse eenwording regeldeAfl. 72 – ‘Wir sind ein Volk!, december 1989: Helmut Kohl spreekt in DresdenAfl. 61 – PG Kroeger over de val van de Berlijnse MuurAfl. 53 – PG en de viering van 40 jaar DDRAfl. 42 – Merkels vertrouweling Elmar Brok: 40 jaar Europese geschiedenisSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week precies 75 jaar geleden, op 17 mei 1945, werd de Stichting van de Arbeid opgericht waarin werkgevers- en werknemersorganisaties overleggen en besluiten. Tijdens de coronacrisis praten ze elke week met het kabinet. Hun gezamenlijke missie: de Nederlandse economie laten groeien en bloeien en zorgen voor werkgelegenheid en sociale zekerheid. Dat gaat soms hard tegen hard, maar vaker komen ze er samen uit.Over hoe dat gaat praten de twee die samen het voorzitterschap van de Stichting bekleden, Hans de Boer (VNO-NCW, werkgevers) en Han Busker (FNV, werknemers). Ook vertellen ze waar het op dit moment – in de crisis van 2020 – stroef gaat en hoe ze daar proberen uit te komen.Dit bijzondere gesprek onder leiding van Jaap Jansen wordt voorafgegaan door een historische blik op de beginjaren van de Stichting van de Arbeid door PG Kroeger. Met unieke fragmenten van de oprichters Dirk Stikker (werkgevers) en Evert Kupers (NVV).Met dank aan het Nederlands Instituut voor Beeld & Geluid*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland*** Verder lezenOprichtingsmanifest uit 1945Maarten van Bottenburg – Aan den Arbeid, in de wandelgangen van de Stichting van de Arbeid 1945-1995 (Bert Bakker, 1995)Website Stichting van de ArbeidWebsite VNO-NCWWebsite FNVStratego in de polder over ontslagboete*** Verder luisterenAfl. 55 – PG: de geboorte van het PoldermodelAfl. 40 – SER-voorzitter Mariëtte Hamer over polder en pensioen*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:55 – Deel 1: PG Kroeger over de eerste jaren van de Stichting van de Arbeid00:48:52 – Deel 2: Hans de Boer en Han Busker over samenwerken op het hoogste niveau01:12:38 – Deel 3: De Boer en Busker over de coronacrisis01:30:57 – Deel 4: De Boer en Busker over het tweede steunpakket01:46:17 – Uitro01:47:00 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Zoals premier Mark Rutte de burgers meeneemt bij elke stap die het kabinet zet in de coronacrisis, zo moet de minister-president ons ook gaan betrekken bij alle stappen die hij in Europa zet. Dat zegt Mathieu Segers, hoogleraar Europese geschiedenis en integratie aan de Universiteit Maastricht, in deze aflevering van Betrouwbare Bronnen.Jaap Jansen en PG Kroeger praten met hem over de vraag waar de Europese Unie staat in de coronacrisis en hoe Europa daar weer uit komt.Volgens Segers zijn sterke lidstaten nodig, die beseffen dat wederzijdse solidariteit Europa vooruithelpt: “Elke lidstaat die zijn knopen telt weet dat het in het eigen belang is om de interne markt en dus ook de muntunie in leven te houden.”Hij verwerpt het idee van de EU als ‘superstaat’: “De Europese integratie is een aanvullende rechtsorde, ze faciliteert de lidstaten. En de legitimatie van Europa moet worden opgehaald in de nationale parlementen. Dat zal altijd zo blijven.”Segers verwijt de lidstaten dat ze te veel verantwoordelijkheid afschuiven aan Europese instituties zoals de Centrale Bank: “Ze moeten meer politieke verantwoordelijkheid nemen.”***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Weee Nederland***Verder lezenMathieu Segers – Reis naar het continent (Prometheus, geheel herziene versie 2019)***Verder kijkenHaagsch College Mathieu Segers: Europa in crisistijd***Verder luisterenAfl. 100 – Nederland in Europa: lusten en lasten door de eeuwen heenAfl. 20 – Peter Altmaier over Nederland in Europa, Brexit en opvolging Merkel***Beluister ookHaagsch College podcast Café Europa***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:44 - Deel 100:57:23 – Deel 201:27:44 – Uitro01:28:37 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe komen universiteiten en studenten door de coronacrisis en hoe bereiden ze zich voor op het nieuwe studiejaar?Deze aflevering van Betrouwbare Bronnen is een virtuele editie van het welbekende VSNU-café.Te gast zijn: Pieter Duisenberg (voorzitter van de Vereniging van universiteiten VSNU).Rianne Letschert (rector magnificus van de Universiteit Maastricht).Robert-Jan Smits (voorzitter van het college van bestuur van de Technische Universiteit Eindhoven).Pieter Gerrit Kroeger (oud-hoofdredacteur van ScienceGuide).Ook praat Jaap Jansen met studenten Penny Kuijer (Wageningen University & Research), Merlijn Zuiderwijk (Utrecht University) en Alex Tess Rutten (voorzitter van de Landelijke Studentenvakbond LSVb).“Ik zou als student helemaal niet bang zijn voor een corona-diploma, want je laat ook zien dat je enorm wendbaar bent”, zegt Letschert. “Als je afstudeert in deze jaren, heb je volgens mij een pré omdat je kunt aantonen dat je je heel snel weet aan te passen en op een andere manier te studeren en toetsen te krijgen. Als je het dan haalt, mag je hartstikke trots zijn!”De universiteitsbestuurders roepen het kabinet op, snel duidelijkheid te geven over het weer opstarten van de universiteiten. Ze willen vanaf september hun studenten weer toelaten op de campussen, maar hebben nog niets gehoord van Den Haag.Ook willen ze dat het kabinet extra gaat investeren in kennis en innovatie. Robert-Jan Smits vestigt zijn hoop op het investeringsfonds van de ministers Hoekstra (Financiën) en Wiebes (Economische Zaken en Klimaat): “Dat is belangrijk om de groei aan te jagen.”De universiteiten willen ook een rol spelen bij versterken van de Europese Unie als geheel. “Waar Europa samenwerkt – neem Airbus, neem CERN – zijn we de sterkste in de wereld”, zegt Smits.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de vereniging van universiteiten VSNU en door Weee Nederland***Verder kijkenWebsite VSNUWebsite Technische Universiteit EindhovenWebsite Universiteit MaastrichtWebsite LSVb***Verder luisterenAfl. 78 – Roberto Viola: Shaping Europe’s Digital FutureAfl. 47 – Harvard-topman McCullough bezorgd over wetenschap in VS en NederlandAfl. 46 – Mariëtte Hamer en Luce van Kempen strijden tegen stress bij jongeren***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:07 – Deel 100:33:02 – Deel 201:13:50 – Deel 301:26:55 – Uitro01:27:41 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

9 mei 1950, nu precies 70 jaar geleden, is een dag die de geschiedenis van het naoorlogse Europa meer zou bepalen dan vele andere historische momenten. Na de jaren van verwoesting en volkerenmoord en een moeizame wederopbouw kwam de échte bevrijding naar vreedzaam samenwerken. Die begon die dag met een politieke verklaring van de Franse minister Robert Schuman. Hij kon dat doen doordat iemand anders het strategische denkwerk en de politieke visie daarachter had ontwikkeld.Over die man, Jean Monnet, praat Jaap Jansen met PG Kroeger.Wie was hij? Wat maakte hem ‘de vader van Europa’?Jean Monnet (1888-1976) was niet alleen getuige en medebepaler van bijna alle grote ontwikkelingen en gebeurtenissen van de 20e eeuw, hij had ook nog een boeiend leven en een boeiende achtergrond. PG Kroeger vertelt over een van Monnets diepe teleurstellingen in dat lange leven, al vanuit zijn jeugdjaren, waarover Monnet met een van zijn 'leerlingen' op hoge leeftijd praatte. Die discipel - Jacques Delors – zette daarop een van de meest succesvolle Europese initiatieven in gang.Dat levensverhaal begint in het hart van de Franse cultuur en de eigen identiteit daarvan: in het stadje Cognac bij een producent van dat geestrijke vocht. Jean Monnet was een telg uit een klassieke dynastie van cognacstokers die haar product over heel de wereld kon verkopen. Deze wortels maakten hem in vele opzichten een man van de wereld en drukten een eigenzinnig stempel op zijn zakelijke vernuft en politieke genie.De loopbaan van Monnet was eigenzinnig. Hij is nooit bewindsman, premier of politiek leider geweest. Niettemin adviseerde en schreef hij langetermijnvisies voor bijna alle grote leiders van zijn tijd. Ook lieten zij hem de meest netelige kwesties oplossen. Zo schreef hij - een Frans zakenman en diplomaat nota bene - een van belangrijkste passages in de fameuze radiopraatjes van president Roosevelt tot het volk van de USA. Voor De Gaulle ontwierp en leidde hij het plan voor de wederopbouw van Frankrijk na de verwoesting van ‘40-‘45.Uit de memoires van Monnet laat PG Kroeger zien hoe veel van de belangrijke concepten, waarmee hij na 1945 de wording realiseerde van wat nu de EU heet, al decennia eerder in zijn brein begonnen op te bloeien. Ook omdat hij uit ervaringen met wat na 1918 fout ging bittere lessen durfde te trekken. Van de misgrepen bij het uitpersen van het Saarland tot het gezamenlijk voorkomen van hongersnoden, Monnet zat achter de knoppen en keek vooruit naar een betere, vreedzamer toekomst.Daarbij had ook hij zo zijn ervaringen met die eigenwijze Hollanders en hun ‘temperament combatif’. Het 'I am Dutch so I can be blunt' (van oud-minister van Financiën Jan Kees de Jager) zou Monnet direct herkennen! Maar kenmerkend voor hem was de wijze én slimme manier hoe hij daar mee om wist te gaan. Het hielp hem zelfs een van zijn belangrijkste politieke nalatenschappen waar te maken. Een man kortom waar juist de Europeanen van vandaag weer veel aan hebben.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Weee Nederland***Verder lezenJean Monnet – Memoires (ook in de boekhandel verkrijgbaar)***Verder kijkenFilmpje Euractiv over Jean Monnet***Verder luisterenBB 106 – Diederik Samsom over het Europese klimaatbeleid en het crisisherstelplanBB 67 – Caroliene! PG Kroeger over bekende en onbekende politieke assistenten, toen en nuBB 64 – Wim Kok, een leven op eigen kracht – gesprek met biograaf Marnix KropBB 44 – PG over Franklin D. RooseveltBB 32 – Churchill en Europa: biografen Andrew Roberts en Felix KlosBB 23 – PG: Saarland als politieke bakermat***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:07:36 – Deel 100:38:54 – Deel 201:36:44 – Uitro01:37:37 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Diederik Samsom, het brein achter het nieuwe Europese klimaatbeleid, praat met Jaap Jansen over zijn werk als kabinetschef van Europese Commissie vicepresident Frans Timmermans. Het Nederlandse klimaatakkoord ligt ten voorbeeld aan de European Green Deal. Hij vertelt hoe zijn aan de keukentafel geschreven plan Europees beleid werd.De Europese Commissie is bezig aan een nieuwe versie van de Europese meerjarenbegroting met daarin naast het klimaatbeleid ook een Europees herstelplan voor de economie na de coronacrisis. Nederland ligt opnieuw dwars, zegt Samsom. Dat is niet in het belang van Nederland, legt hij uit. “Nederland wil een stevig klimaatbeleid en goed uit de crisis komen, maar het verzet zich tegen een hogere Europese begroting. Dat kan niet allebei tegelijk. Je zou kunnen zeggen: laat Nederland een goed gesprek voeren met zichzelf.”Over enkele weken komt Samsom met een plan om de Europese landbouw te verduurzamen. Hij heeft plannen om de auto-industrie versneld elektrische auto’s te laten produceren. En hij wil landen als China en de Verenigde Staten meer laten betalen voor de export naar Europa van vervuilende producten zoals staal, waarbij veel C02 vrijkomt: “We zeggen: prima om uw spullen hier te verkopen, maar dan moet u extra Co2-rechten kopen, dan pas mag u de grens over.”En Jaap neemt ook nog even de bezwaren van Ronald Plasterk tegen het klimaatbeleid met hem door.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Weee Nederland***Verder lezenEuropean Green DealEuropese klimaatwet***Verder kijkenUrsula von der Leyen: ‘Man on the moon moment’Greta Thunberg in het Europees ParlementMichael Moore film Planet of the Humans***Verder luisterenAfl. 85 – Directeur-generaal Europese begroting Gert Jan KoopmanAfl. 55 – Ed Nijpels over zijn klimaatakkoordAfl. 37 – GroenLinks Europees lijsttrekker Bas Eickhout***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:46 – Deel 100:12:46 – Deel 200:41:40 – Deel 301:12:05 – Uitro01:12:49 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Duitsland, nu 75 jaar geleden. Adolf Hitler pleegt zelfmoord in de Führerbunker in Berlijn. Zijn Duizendjarig Rijk is na 12 jaar volledig verwoest. Steden liggen in puin, meer dan 15 miljoen Duitsers op de vlucht. Miljoenen van hen overleven de Nazi-heerschappij niet.In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen kijkt Jaap Jansen met PG Kroeger naar die tijd en vooral naar het dagelijks leven: de beslommeringen, illusies, zorgen en angsten van mensen in het Duitsland van Hitlers heerschappij. Voor velen van hen was de geallieerde overwinning een bevrijding en vaak zelfs een redding op het allerlaatste moment. Veel mensen beleefden de ondergang van het Nazi-bewind als een nog grotere nederlaag dan de val van Kaiser Wilhelm II en zijn Pruisische heerschappij nog maar kort daarvoor.We weten verrassend veel over het gewone leven in die tijd dankzij mensen als Ursula von Kardorff en Victor Klemperer. Zij hielden dagboeken bij waarin ze in allerlei details en verslagen indringende indrukken geven van wat er gebeurde en wat hen persoonlijk overkwam. Vooral Klemperer schreef met 'Ich will Zeugnis ablegen bis zum Letzten' een tweedelig meesterwerk van historische betekenis.Zo komen in deze Betrouwbare Bronnen de momenten aan de orde waarop 'de gewone Duitser' begon te merken dat Hitlers 'Reich' begon in te storten. Wanneer was dat? Wat was bijvoorbeeld de impact van 'Operation Gommorah'? Maar ook merken we uit die dagboeken en analyses van historici verrassende inzichten, zoals het feit dat Nazi-Duitsland heel lang helemaal geen door en door georganiseerde oorlogseconomie kende, al jaren feitelijk bankroet was en het beleid gestuurd werd door zowel een moorddadige ideologie als door 'focusgroepen' en 'opiniepeilingen' avant la lettre.De dagboeken vertellen ons ook over de stiekeme humor van burgers, de ongelooflijke moed van Eva Klemperer, het morele baken voor heel Duitsland dat Clemens August Graf von Galen werd, de Schlagerfilms en de hits van Zarah Leander en het feit dat zeer velen het wel degelijk en vaak al heel vroeg 'gewusst haben'. Bijvoorbeeld de dappere jurist Friedrich Klenner in een provinciestadje in het rurale midden van Hessen.In de nederlaag van Nazi-Duitsland zijn de verhalen en belevenissen hartverscheurend. De obsessie van het bewind met 'heldendood' en een heidens soort ondergangslust maakten dat allemaal nog gruwelijker. Het verhaal van de wonderbaarlijke redding van Victor en Eva Klemperer tijdens de gruwelijke nacht van het bombardement op Dresden mag ons daarom ook nu nog hun levensmoed en trouw als inspiratie meegeven.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Verder lezenUrsula von Kardorff - Berliner Aufzeichnungen 1942 bis 1945 (Taschen Verlag, 1998)Victor Klemperer – Barre bevrijding (Atlas Contact, 2020)Victor Klemperer – LTI, de taal van het Derde Rijk (Atlas Contact, 2020)Friedrich Klenner - 'Vernebelt, verdunkelt sind alle Hirne', Tagebücher 1939-1945 (Wallstein Verlag, 2011)***Verder luisterenAfl. 101- 75 jaar bevrijding: De laatste dagen van Franklin D. RooseveltAfl. 65 - 'Vroeger was alles beter', nostalgie als strategie en politiek wapen (de rede van Richard von Weiszäcker)***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:06:38 – Deel 100:35:46 – Deel 201:12:39 – Deel 301:25:07 – Uitro01:25:57 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Via Nederland betalen grote internationale bedrijven zo min mogelijk belasting. Nederland is een belasting doorsluisland, zegt Jan van de Streek, hoogleraar Belastingheffing van concerns aan de Universiteit van Amsterdam.Van de Streek was lid van de commissie-Ter Haar die onlangs op verzoek van Tweede Kamer en regering een rapport publiceerde over een eerlijker belastingheffing. In deze Betrouwbare Bronnen vertelt hij hoe multinationals te werk gaan en wat de commissie adviseert. Ook heeft hij zelf nog wat ideeën.Met bijrollen voor: Wouter Bos, Jan Kees de Jager, Roland van Vliet, Frans Weekers, Mark Rutte en Pieter Omtzigt. En een opdracht voor staatssecretaris Hans Vijlbrief.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Verder lezenWebsite Jan van de StreekMotie-Omtzigt csRapport commissie-Ter HaarReactie American Chamber of CommerceReactie VNO-NCWReactie Oxfam-Novib***Verder kijkenZembla, Nederland belastingparadijs, de politiek (2017)***Tijdlijn00:00:00 – deel 100:30:49 – deel 201:17:33 – uitro01:18:14 – eindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Politieke partijen zijn in ons land veelal armoedzaaiers. Ze moeten bedelen om geld, zelfs hun leden zijn meestal typisch Hollandse zuinigerds. De democratie en de kwaliteit van de inbreng daarin mogen nooit veel kosten, politici heten al gauw 'zakkenvullers'. Geen wonder dat zij af en toe de randen van wat toelaatbaar is opzoeken om toch nog een beetje armslag te krijgen.Het tv-programma Zembla onderzocht hoe FvD warme banden met Rusland zou weten te verzilveren. Jaap Jansen en PG Kroeger kijken daarom nog eens wat scherper naar de verhalen, historie en beweringen over de financiering van politieke partijen. Hoe zit het met Thierry Baudet en het Kremlin? En met de giften die partijen openbaar moeten maken? En de rol van eilanden in de EU als Cyprus en Malta?Onze parlementaire geschiedenis kent maar weinig partijschandalen rond het binnenhalen van middelen die de allure hebben van de praktijk waardoor mensen als Kohl, Berlusconi, Mitterrand en Chirac legendarisch werden. Toch had wat in 1909 naar buiten kwam daar toch wel iets van. De 'Lintjesaffaire' van Abraham Kuyper werd niet voor niets fameus. En ook de financiële handigheden van PvdA'er Harry van den Bergh voor de democratie in Portugal mogen er zijn.Evenmin vergeten zijn de vastgoedbazen die de LPF in hun greep kregen en ook later bij Verdonk en recent bij 50plus een vinger in de politieke pap kregen. Wat dan wel opvalt is dat ook die relaties meestal eindigen in onderlinge haat en nijd.Schaamteloze verrijking bij politieke partijen blijft in ons land spaarzaam. Kleine krabbelaars, meer zijn het niet. Of is ook dat toch weer een te geruststellend zelfbeeld? ***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Verder luisterenAfl. 73 – Belangenverstrengeling en kleine krabbelaars in de politiekAfl. 34 – 140 jaar Anti-Revolutionaire Partij***Verder kijkenZembla – Baudet en het KremlinAndere Tijden – Koerier voor Portugal***Verder lezenJeroen Koch – Abraham Kuyper, een biografie (Uitgeverij Boom)Joost Vullings – De kinderen van Pim (Lebowski Publishers)***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:10:47 – Deel 100:36:15 – Deel 200:58:53 – Deel 301:32:57 – Uitro01:33:38 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In 2008 verscheen het boek De Prooi van Jeroen Smit. Over de teloorgang van de eens zo trotse grote Nederlandse bank ABN Amro. De top van die bank zat jarenlang gevangen in interne twisten. De bank verzwakte en werd in delen overgenomen door Belgen, Schotten en Spanjaarden. Net toen dat boek verscheen kwam de bankencrisis. ABN Amro, of liever: wat er nog van over was, moest gered worden. Door de overheid.Over wat sindsdien gebeurde is nu een nieuw boek verschenen. De Staatsbank. ABN Amro klem tussen ambtenaren en bankiers. Geschreven door twee journalisten van Het Financieele Dagblad, Ivo Bökkerink en Pieter Couwenbergh. Jaap Jansen praat met ze.De bank werd overgenomen voor 21 miljard euro aan belastinggeld. PvdA-minister van Financiën Wouter Bos zette zijn voorganger als minister, VVD’er Gerrit Zalm aan het hoofd van die ‘staatsbank’. Die bestuurde hij als was hij opnieuw minister. Heel anders dan collega-ceo’s. En hij had invloed op wie hem zou controleren.Bos wilde dat ABN Amro zo snel mogelijk weer een volledig commerciële bank zou worden, maar zo makkelijk ging dat niet. Na Bos werd CDA’er Jan Kees de Jager minister en pas onder PvdA-minister Jeroen Dijsselbloem ging de bank naar de beurs. Anno 2020, onder CDA-minister Wopke Hoekstra, zijn de meeste aandelen nog steeds in handen van de overheid.Bökkerink en Couwenbergh vertellen een spannend verhaal over de problemen waar de nieuwe ABN Amro al snel mee te kampen kreeg. Achterdocht, ruzies en zelfgenoegzaamheid in de top. Zalm die niet kon opschieten met de snel rijzende ster in de raad van commissarissen Olga Zoutendijk. ‘Dat mens’, noemde hij haar.Toen kwam ‘Project Gravlax’. Zoutendijk slaagde erin, Zalm te lozen. Toen dat eenmaal gelukt was, werd ze zelf slachtoffer. 'Er was paranoia. Iedereen in de bank had er last van. Als dit allemaal niet gebeurd was, was de staat nu misschien al helemaal uit ABN Amro vertrokken', zegt Ivo Bökkerink.Een onthullend achter-de-schermen-verhaal over de verlammende relatie tussen overheid en bank. 'Die twee werelden spreken allebei ABN, maar ze begrijpen elkaar niet', zegt Pieter Couwenbergh.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland*** Verder lezenIvo Bökkerink en Pieter Couwenbergh – De Staatsbank (Uitgeverij Prometheus) De Staatsbank in cijfers (Financieele Dagblad)*** Verder kijken Documentaire ‘De Achtste Dag’ over de bankencrisis en de reddingsoperatie van Fortis/ABN Amro (te bekijken als je een abonnement hebt op NLZIET) Openingsact ABN Amro personeelscabaret 2014: Gerrit Zalm als zijn zus, hoerenmadam Priscilla *** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:06:00 – Deel 100:30:31 – Deel 201:10:55 – Deel 301:45:13 – Uitro01:45:54 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland herdenkt op 4 en 5 mei de oorlogsjaren, de slachtoffers en de bevrijding. In een aantal afleveringen van Betrouwbare Bronnen besteden we aandacht aan die periode.In deze aflevering kijken we terug naar de buitengewone weken in de wereldpolitiek van 75 jaar geleden. We gaan naar een klein stadje in het diepe zuiden van de Verenigde Staten: Warm Springs, Georgia.Daar zat op 12 april 1945 president Franklin Delano Roosevelt de post af te handelen achter zijn werktafel in 'Little White House' dat deel was van het kuuroord voor poliopatiënten dat hij zelf had opgericht. PG Kroeger vertelt over die korte vakantie van de staatsman, de speeches en stukken die hij zat te bewerken en beslissingen die hij nam.Het zou de laatste ochtend van zijn fascinerende leven zijn. Een schok ging door de wereld. PG Kroeger vertelt over de reacties in het Kremlin bij Stalin, in de bunker waar Hitler ondergedoken zat met Goebbels, over die van Thomas Mann en Churchill en die van FDR's volstrekt onvoorbereide opvolger als president, Harry Truman.12 april 1945 was ook in Duitsland, aan het oorlogsfront, een historische dag. Wat generaal George Patton - een ijzervreter van het zuiverste water – doormaakte bij de ontdekking van het eerste concentratiekamp in Duitsland, deed hem letterlijk kotsen van emotie. Zijn opperbevelhebber is gespaard gebleven voor de berichten en beelden die Patton die dag doorstuurde naar de top van de geallieerde coalitie.Het werk dat FDR die dagen in Warm Springs doodziek en vermoeid nog kon doen, werd van grote historische betekenis. Zijn speechschrijver begreep daarom de aanwijzingen die hij daarvoor kreeg veel later pas. Ook blokkeerde de president nog een poging van Churchill om na de ondergang van Nazi-Duitsland een nieuw front te openen.  Het verhaal over die dagen in dat kuuroord in ruraal Georgia is niet alleen een geopolitiek en strategisch van belang. Het bevat ook een liefdesgeschiedenis die lang verborgen moest blijven: de innige band van FDR met Lucy Rutherfurd, met wie hij in Warm Springs nog even gelukkig en ontspannen mocht zijn; opgewekt kon praten en ritjes maken. Ook dit laat weer zien dat grote politiek mensenwerk is.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Verder luisterenAfl. 44 – PG over Franklin Delano RooseveltAfl. 32 - Churchill en Europa, met Andrew Roberts en Felix Klos***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:10:34 – Deel 100:41:27 – Deel 201:14:11 – Uitro01:14:57 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De honderdste editie van Betrouwbare Bronnen sinds de start in augustus 2018! Alle reden voor Jaap Jansen en PG Kroeger om een soort 'summa summarum' van die 100 afleveringen te wagen. Welk thema kwam vaak terug?Dat thema is 'hoe kijken wij vanuit Nederland naar Europa en de wereld en hoe kijken ze vanuit Europa naar Nederland?' Een onderwerp dat in deze dagen van coronacrisis actueler is dan ooit. Met een blik op de cultuurgeschiedenis en de politieke historie is dit onderwerp minstens zo relevant. Veel van de argumenten, emoties, misverstanden en vooroordelen die dezer dagen over tafel komen, blijken al eeuwenlang op dezelfde manier en soms zelfs in dezelfde termen en beelden over tafel te gaan.Zo vertelt PG over de onderhandelingen in Rome van Dirc Potter, de Wopke Hoekstra van het Beierse Huis dat in de 14e en 15e eeuw vanaf het Binnenhof de gewesten regeerde. Wat hij over de inwoners van de ‘olijfolie-en-knoflook-landen’ opschreef en vertelde, is voor iedere Nederlander van nu meteen herkenbaar. Het leverde trouwens wel iets moois op: de allereerste vertaling van gedichten en verhalen uit de Italiaanse letterkunde in het Nederlands van die tijd. Gedichten over de liefde, uiteraard.En zo ging het in de loop der eeuwen steeds. Of het nu minister-president Willem Drees over de beginnende EEG was – hij vond het een gevaarlijk, Rooms project - of Ruud Lubbers die de argwaan van Helmut Kohl opwekte en Voltaire die de geest van de Hollanders beschreef, steeds kwamen klassieke patronen en denkwijzen naar boven. Anderen in Europa hadden ons meestal goed door en speelden daar soms handig en vaak geërgerd op in. Ook hier niets nieuws dus.Of het nu het 'euroreferendum' van 2005 was, of de strijd met Charles de Gaulle over een Brits EEG-lidmaatschap, deelname aan de inval in Irak tegen Saddam Hussein of het redden van de Grieken - steeds zie je vaste patronen van politieke strategie opdoemen. Zelfs de megalomane ambitie om in de duinen bij Den Haag een 'Wereldhoofdstad van het Internationalisme' te bouwen pas daar bij.Ook de scherpe uithaal van 'the Grand Old Man' van Europa, de bijna 95 jaar oude Jacques Delors, is vanuit die benadering te begrijpen. Zijn woede van enkele jaren geleden over de 'mauvaise pédagogie' van de Europese leiders blijkt actueler dan ooit. Moge deze honderdste editie van deze podcast een klein voorbeeld zijn van 'une bonne pédagogie'!***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Verder luisterenAfl. 85 – Gert Jan Koopman, directeur-generaal EU-begroting: ‘Nederland kan verzet beter opgeven’Afl. 49 – De koningen van Hispanje die wij altijd hebben geëerdAfl. 43 – Binnenhof: eeuwenoud ratjetoeAfl. 36 – Wopke Hoekstra: EU moet geopolitieke machtsfactor wordenAfl. 32 – Churchill en Europa: biografen Andrew Roberts en Felix KlosAfl. 20 – Peter Altmaier over Nederland in Europa, Brexit en opvolging MerkelAfl. 02 – Jeroen Dijsselbloem en Coen Teulings over de Eurocrisis***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:04:17 – Deel 101:10:38 – Deel 202:01:26 – Uitro02:02:08 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Het thuis werken, leren, vermaken en geduld oefenen gaat nog wel even voort. Tijd dus voor inspiratie door podcasts, boeken, muziek en mooie gesprekken.In deze speciale editie bespreekt Jaap Jansen met PG Kroeger zes boeken. Met tot slot een door PG uitgezocht en toegelicht operafragment met de 'prima donna assoluta' van deze tijd, waarin historie, literatuur en de grote traditie van het Italiaanse belcanto van de 19e eeuw samen komen.De volgende boeken komen aan de orde:1] Brutopia - door Pascal VerbekenEen meeslepende wandeling door de niet overal geliefde, soms vervallen buurten van Brussel en door de rijke geschiedenis en cultuur die daar voortleven. De lezer ontmoet asielzoekers als Karl Marx in deze hoofdstad van vele opeenvolgende dynastieën, heersers, Oranjes en Junckers en leert hen en Brussel heel anders zien.2] Prince Albert. The man who saved the Monarchy door A.N WilsonHij werd maar 41, bleek een prins-gemaal van grote allure, was als jongen fameus om zijn Hollywoodwaardige schoonheid en zat altijd vol plannen en initiatieven voor innovaties, volksverheffing, culturele, wetenschappelijke en technologische revoluties. Albert von Sachsen-Coburg - een mini-staatje in midden-Duitsland, trouwde zijn onsterfelijk verliefde nichtje Victoria in 1840 en werd zo 'de beste koning die de Britten nooit kregen'. Wilson schreef het lang verwachte, modern-wetenschappelijke portret van deze begaafde en bij ons toch wat onbekende en vergeten doener.3] Berlin. Biographie einer grossen Stadt door Jens BiskyEen boek om voor te gaan zitten, bijna 1000 bladzijden dik. Het gaat over een stad die maar nooit oud wil worden. Steeds wordt Berlijn pas laat een serieus centrum in de wereld, zoals in 1871 en in 1989. En steeds moest de stad weer helemaal opnieuw beginnen, nadat een schijnbaar gouden tijd in een catastrofe eindigde.Maar het leven ging altijd weer door. Denkers en dichters, rebellen en ballingen bleven het merkwaardige, eigene van de stad Berlijn vormgeven. 'Arm aber Sexy.’ Misschien is het meest merkwaardig wel, dat het Berlijn van Merkel zo keurig, correct, gedegen en onspectaculair is. Want dat past helemaal niet...4] Travellers in the Third Reich door Julia BoydTot 1939 was Nazi-Duitsland een populair vakantieland. Reizigers waren vaak opgetogen over de rust en orde, over de goede catering, de grootse cultuur, festivals en gedienstige, schoon gewassen jongeren. Dit was toch heel wat beter dan de armoede, het verval, straatgevechten en communistische oproer uit de jaren van Weimar, nietwaar? Boyds boek brengt de belevenissen van allerlei 'gewone toeristen', delegaties, onderzoekers en verslaggevers van toen bijeen. Was men blind? Liep alles echt zo op rolletjes? Nee dus. Naïef bleken velen wel, maar sommigen beleefden schokkende dingen die zij nimmer vergaten. En Prinses Juliana ontmoette bij de Olympiade een vlotte prins waar zelfs haar veeleisende moeder wel wat in zag.5] Assembly Required door Koen van ZonDit proefschrift is een juweel. Van Zon analyseert in detail hoe de prille Europese instellingen het noodzakelijk vonden democratisch gelegitimeerd en gestuurd te zijn. Dat ging niet vanzelf, maar organisaties als de EGKS, EEG en Euratom kenden hun eigen parlementen en die bliezen hun partijtje flink mee, om het experiment van vreedzaam samenwerken uit te proberen. Het boek zit vol opmerkelijke inzichten in het Europa en de politiek van de jaren ‘50. Wist je dat er in de eerste Assemblee van Europa precies 1 vrouw zat? Een katholieke dame uit Nederland van grote invloed! Het boek is nog niet in de winkel verkrijgbaar. Meer informatie via Twitter bij @koenjavanzon6] The Mirror and the Light door Hilary MantelDe Britse schrijfster verdient de Nobelprijs voor de Letterkunde. Deze roman is de derde en laatste in haar cyclus over de jaren dat Thomas Cromwell diende aan het hof van koning Henry VIII. Het eindigt dan ook in 1540. De brouwerszoon stijgt in macht, aanzien en politiek vernuft en eindigt als de rechterhand van de grillige vorst en als de machtigste 'gewone man' ooit in de Britse historie. Hij helpt de koning te scheiden en te trouwen, desnoods via het schavot. En hij regelt een politieke en culturele revolutie in het bewind van zijn vorst. Zoiets kon niet goed aflopen…Mantel won met haar twee vorige romans over Cromwell al alle hoogste literaire onderscheidingen en dit derde boek -ruim 800 bladzijden dik - is de kroon op har werk. Lees in corona-tijden dus alle drie de romans in hun geheel, als cyclus. Nu kan het!Deze Betrouwbare Bronnen eindigt met een opera over die tijd van Cromwell, Henry VIII en zijn vrouwen. Want in de 19e eeuw waren hun koninklijke lotgevallen, liefdesbeslommeringen en tragiek zeer geliefde stof voor aangrijpende opera's die mooi slecht aflopen. Zo ook 'Anna Bolena' - koningin Anne Boleyn uit de romans van Mantel - aan wie Gaetano Donizetti een belcanto-meesterwerk wijdde. Zijn aria 'Al dolce guidami...' Fragment uit een schitterende uitvoering met Anna Netrebko die deze ro

Het coronavirus raakt de hele wereld. Van Wuhan tot Bergamo, van New York tot Amsterdam worstelen we met deze pandemie. In Betrouwbare Bronnen spreken Jaap Jansen en PG Kroeger met een vrouw die aan het front staat van de strijd tegen deze wereldcrisis. Zij is de voorzitter van het bestuur van GAVI, de wereldalliantie voor vaccinaties tegen besmettelijke ziekten als ebola, mazelen, SARS en nu ook corona. Dr. Ngozi Okonjo-Iwaela praat met Betrouwbare Bronnen vanuit haar huis in Washington DC, want ook zij moet vanuit huis werken.In het gesprek geeft zij glashelder en met een verassend praktische en concrete blik haar visie op wat corona zo gevaarlijk maakt en wat de wereld nu moet doen en vooral ook straks, na het terugdringen van het gevaar.Dat visionaire karakter kan niet verrassen als je beseft dat zij een echt uniek cv heeft. Magna cum laude in economie op Harvard, waar zij nu ook in het bestuur zit. Managing director operations van de Wereldbank. De eerste vrouw als minister van Buitenlandse Zaken van het grootste land in Afrika, Nigeria. De eerste vrouw daar ook op Financiën en de grondlegger van een moderne overheid, die de corruptie en instabiliteit van de economie van het land fors ging bestrijden.Dr. Ngozi vertelt zonder omhaal hoe zij nu bezig is met GAVI en de G20 een lange termijn-aanpak in te richten om corona te bestrijden en verder voorkomen, onder meer door het vinden van vaccins en therapieën en door deze meteen wereldwijd op te schalen. Nederland doet mee en ze prijst de ministers Sigrid Kaag, Hugo de Jonge en premier Mark Rutte voor hun inzet en doet dat op een buitengewoon slimme uitdagende manier.Zorg heeft zij over het paniekerige kortetermijndenken van dit moment. Zelf was zij 2009 bij de G20 in Londen onder leiding van de Britse premier Gordon Brown- met de net aangetreden president Barack Obama - die destijds de kredietcrisis gezamenlijk en structureel ging aanpakken. Zo’n ‘wereldmoment’ ontbreekt nu nog. Dat verklaart waarom zij zelf maar direct aan de slag is gegaan met haar eigen mensen.Ze waarschuwt tegen de neiging tot ‘nationalistisch afsluiten en opsluiten’ terwijl het virus geen grenzen kent.Ze is ook voorzitter van de Global Commission on the Economy and Climate. Verrassend vertelt ze hoe juist de aanpak van het klimaat- en energievraagstuk de sleutel kan vormen voor een extra snelle terugkeer van economisch herstel.Het gesprek raakt ook aan enkele heel persoonlijke elementen van haar levensverhaal. Zij vertelt over haar inzet voor de talenten van meisjes en vrouwen als de dragers van kennis, innovatie en nieuw ondernemerschap in Nigeria en hoe dat een succes kon worden. Zij vertelt wie haar rolmodellen zijn, haar onvergetelijke leraren en wat zij van haar ouders meekreeg. Het gruwelijke verhaal hoe haar 83-jarige moeder door bendes werd ontvoerd, die het beleid van haar dochter, de minister van Financiën, ter bestrijding van corruptie de nek om wilden draaien, is eigenlijk met geen pen te beschrijven. Tenzij Hollywood er een film van zou maken. Dr. Ngozi is een vrouw met niet alleen een krachtige visie en politieke daadkracht van de bovenste plank, zij blijkt ook een bijzonder mens met een uniek levensverhaal.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Verder lezenDe website van GAVI, the vaccine alliance De GAVI-pagina van Dr. Ngozi Ebola-lessen voor de strijd tegen COVID-19***Verder luisterenAfl. 10 - Seth Berkley (ceo GAVI) over wereldwijd vaccineren (vanaf 01.28.40)Afl. 96 - Aandelen onderuit, bedrijven failliet, werkloosheid: het coronavirus duwt de wereldeconomie in recessie - gesprek met Peter de Waard***Tijdlijn00:00:00 - Intro00:01:06 - Deel 1: PG introduceert00:29:49 - Deel 2: Jaap en PG praten met Ngozi Okonjo-Iweala01:02:46 - Deel 3: PG duidt het gesprek01:18:55 - Uitro01:19:35 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

PvdA’er Martin van Rijn volgde overwerkte VVD’er Bruno Bruins op als minister voor Medische Zorg. Dat was voor velen een verrassing en werd als heel ongebruikelijk gezien. Maar is dat wel zo? Kende ons land in zijn politieke historie niet vaker ministers die in een nationale of internationale crisis met een speciale opdracht of taak aan het werk werden gezet?In deze editie van de podcast bespreken Jaap Jansen en PG Kroeger een hele reeks van bekende en geheel vergeten crises en bijzondere situaties waarin kabinetten een bewindspersoon heel doelgericht op een belangrijk nieuwe probleem aan het werk zetten. Van de dreiging van een atoomoorlog met Stalin tot het organiseren van de nieuwe polder in katholieke zin. Van migratie tot millenniumbug.Een eerste voorbeeld van zo'n crisisminister deed zich voor in Londen. In 1943 vond koningin Wilhelmina de komst – op de vlucht per zeilboot de jonge jurist en 'Engelandvaarder' Jaap Burger (SDAP, daarna PvdA) zó moedgevend voor 'de eindoverwinning', dat hij een plek in de Ministerraad kreeg. Daar moest hij zich helemaal gaan richten op de voorbereiding van de terugkeer van een democratisch en bestuurlijk effectief Nederland en een overheid die daarbij paste. Het was het begin van een opmerkelijke politieke loopbaan.Ook ver na die tijd kwam er zo'n crisisminister voor een complex vraagstuk dat heel de samenleving leek te kunnen ontregelen. Het virus tijdens Paars II was de 'millenniumbug'. Roger van Boxtel (D66) moest die dreiging pareren.In dat kabinet verscheen nog een andere versie van zo'n bewindspersoon: de programmaminister. Zo iemand werd in het Haagse wereldje en de journalistiek weleens meewarig 'minister van lege dozen' genoemd. Want hij heeft geen eigen departement en organisatie. Meestal moet-ie inwonen bij een 'echte minister' van een bestaand departement en daarvan onderdelen en medewerkers bij elkaar zien te rapen.Toch kregen sinds Paars II alle kabinetten van Balkenende en daarna van Rutte een of meer van dit type bewindslieden. Rutte III is zelfs de kampioen van de programmaministers: er zijn er vijf. Het is daarbij interessant om te zien op welk soort posten deze kabinetten zulke specifieke ministers hebben gezet. Dat varieerde van 'Wijken' tot 'Asiel' en van 'Rijksdienst' tot 'Gezin'. Keuzes die iets zeggen over de politieke ontwikkeling en geschiedenis van ons land. Net als de stap die Martin van Rijn nu zette.***Naast Martin van Rijn, Bruno Bruins, Jaap Burger en Roger van Boxtel hoor je in deze aflevering over de ministersposten van Frans Teulings (KVP, Drees I), Guus Albregs (KVP, Drees I), Adrianus de Bruijn (KVP, Drees II), Theo Bot (KVP, Cals), Hilbrand Nawijn (LPF, Balkenende I), Rita Verdonk (VVD, Balkenende II), Thom de Graaf (D66, Balkenende II), Alexander Pechtold (D66, Balkenende II), André Rouvoet (ChristenUnie, Balkenende IV), Ella Vogelaar (PvdA, Balkenende IV), Eberhard van der Laan (PvdA, Balkenende IV), Gerd Leers (CDA, Rutte I), Stef Blok (VVD, Rutte II), Arie Slob (ChristenUnie, Rutte III), Sigrid Kaag (D66, Rutte III), Sander Dekker (VVD, Rutte III) en Stientje van Veldhoven (D66, Rutte III).***Verder lezenElla Vogelaar en Onno Bosma – Twintig maanden knettergek (Balans, 2009)***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:11:08 – Deel 100:54:18 – Deel 201:34:28 – Uitro01:34:54 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jaap Jansen praat met Peter de Waard, redacteur economie en columnist van de Volkskrant, over de plotselinge ineenstorting van de wereldeconomie.Nederland krijgt hoe dan ook een recessie, stelde het Centraal Planbureau deze week. De scenario’s die het CPB uitwerkte lijken heel erg op de modellen waar De Waard al van uit ging. Een V, een U of een L. De V is waar minister van Financiën Wopke Hoekstra op hoopt: een scherpe, maar korte terugval en daarna herstel. Bij een U duurt de ellende wat langer en bij een L zijn we pas echt ver van huis, dan kom je in de buurt van een jaren ’30-scenario: een depressie. Dat gaat zelfs verder dan het zwartste CPB-scenario.Kunnen bedrijven en werkenden deze economische crisis uitzieken met de vaccins van Wopke Hoekstra en de Europese Centrale Bank? En helpen Amerika en China ook een beetje mee? Wat betekent deze crisis voor een freelancer, voor iemand in vaste dienst, voor onze aandelen en onze pensioenen? Op al die vragen krijg je in deze podcast een antwoord.“We hebben onvoldoende geleerd van de vorige economische crisis”, zegt Peter de Waard. De banken zijn structureel onvoldoende verbeterd en heel veel zwakke landen hadden bij het uitbreken van de coronacrisis hun economie en hun financiën nog niet op orde. Een systeemcrisis ligt op de loer. “De banken zijn wat beter gekapitaliseerd, maar de structuur van veel producten is niet veranderd. Als in de Verenigde Staten de huizenmarkt instort, zullen opnieuw banken eraan gaan. Ook bij ons staan nog veel huizen onder water. Als de vastgoedmarkt instort hebben we een groot probleem.”De Waard wijst er op dat er nog altijd slechte financiële producten worden aangeboden. “Er had een financiële transactiebelasting moeten komen. Een kleine belasting op flitskapitaal. Dat niet iemand in tien seconden met zijn kapitaal naar vijf continenten kan gaan om zo te speculeren. Helaas is dat niet gelukt.”Europa moet nu opnieuw zwakke landen als Italië te hulp schieten, want Italië kan zelf eigenlijk niet meer op de financiële markt terecht, zegt De Waard. “Ook in die zin hebben we onvoldoende geleerd van de vorige crisis. Heel veel landen hebben geen schoon schip gemaakt. De schulden zijn alleen maar verder opgelopen. Voor Italië dreigt een Griekenland-scenario.”Volgens Peter de Waard is het de vraag of het Wopke/Wiebes-fonds er nog komt, een fonds van tientallen door de overheid geleende miljarden om te investeren in innovatie. “De regering heeft nu heel veel geld nodig om de economie overeind te houden. Als dat geld straks niet meer beschikbaar is, zal het heel veel moeite kosten om het idee van dat fonds overeind te houden. Want als de staatsschuld oploopt naar 74 procent, zoals het CPB in het zwartste scenario uitrekent, dan zullen we straks weer moeten bezuinigen.”***Verder lezenAlle artikelen van Peter de Waard in de VolkskrantDe scenario’s van het CPB, 26 maart 2020***Verder luisterenAfl. 91 – Van Zwarte Dood tot Spaansche Griep – pandemieën in de historieAfl. 02 – Jeroen Dijsselbloem en Coen Teulings over de Eurocrisis***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:04:24 - Deel 100:24:47 - Deel 200:55:11 - Uitro00:55:59 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Grote speeches op grote momenten van ingrijpende gebeurtenissen. In deze tweede aflevering - na de toespraak van premier Mark Rutte en daarna koning Willem-Alexander over de coronacrisis - kijken Jaap Jansen en PG Kroeger naar speeches die geschiedenis schreven.De koning kent in onze eigen historie een bijzondere voorgangster, zijn overgrootmoeder Wilhelmina. Haar radiotoespraken vanuit Londen werden een begrip. Toon en taal waren natuurlijk nog helemaal die van een vorstin die was opgegroeid in een 19e-eeuws feodaal milieu. Daardoor sloeg het enorm in als zij een onverwachte, bijna volkse oneliner gebruikte.PG Kroeger analyseert haar allereerste toespraak via Radio Oranje en laat zien hoe buitengewoon die was. Ze was nog maar nauwelijks in Londen aangekomen of ze schetste al een visioen van de wereld na 'de eindoverwinning'. Waar kwam dat vandaan?Een van de beroemdste en meest invloedrijke speeches in een nationale crisis is die van president Lyndon Johnson in maart 1965. Nadat de wereldwijde verontwaardiging over het geweld van de politie in Alabama met demonstranten voor gelijke rechten voor blank en zwart, sprak Johnson het Congres en de natie toe. Die redevoering is opgebouwd uit een reeks van mokerslagen, die PG Kroeger analyseert en in hun historische en politieke context plaatst. Van het Texaanse dorpje Cotulla tot de gospels van Martin Luther King.Minstens zo invloedrijk – en veel minder bekend - is een speech uit december 1978 in Beijing. Toch is dat betoog en zijn spannende voorgeschiedenis de grondslag waarop het China van vandaag is gebouwd. Dit fundament legde de bejaarde leider Deng Xiao Ping. De lijnen naar de toekomst die hij trok, vlak na de dood van Grote Roerganger Mao, zijn onverminderd actueel: 'Seek truth from facts.'Tot slot bespreken we een van de grote inspiratiebronnen van Mark Rutte: Thomas Mann.PG vertelt over de 55 radiotoespraken die hij als balling vanuit Amerika hield tot het Duitse volk in nazitijd. Hij geselde Hitler en zijn trawanten striemend, zoals alleen een romanschrijver en essayist van wereldformaat dat kon. Hij hield zijn landgenoten ook een spiegel voor en onthulde gruwelen die hen door Goebbels niet verteld werden. Onder meer over het lot van de Joden in Amsterdam, een stad en een land waar hij zielsveel van hield.***Verder lezen en luisterenTekst toespraak koningin Wilhelmina, 28 juli 1940Tekst speech president Johnson, 15 maart 1965Audio speech president Johnson, 15 maart 1965 De radiotoespraken van Thomas Mann zijn verkrijgbaar op cd***Eerdere afleveringen van Betrouwbare BronnenAfl. 94 - Grote speeches in tijden van crisis (deel 1)***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:25 – Deel 101:00:27 – Deel 201:51:55 – Uitro01:52:41 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het zijn de dagen van de grote crisisspeeches. Van koning Filip tot Angela Merkel en van Mark Rutte tot Emmanuel Macron, ze doen allemaal hun best een duidelijke, verbindende en gezaghebbende boodschap te verkondigen over de aanpak van de coronacrisis.In deze aflevering kijkt Jaap Jansen met PG Kroeger naar iconische voorbeelden van zulke redevoeringen en hoe sommige daarvan - bijvoorbeeld - het betoog van Rutte merkbaar beïnvloedden.Inspiratie halen bij grote voorbeelden is niet nieuw. Zo waren Churchills grootse speeches in 1940 schatplichtig aan die ene rede van The Virgin Queen in 1588. Elizabeth I sprak de soldaten toe die wachtten op de landing van het enorme leger en de nog grotere vloot van Filips II van Spanje, de Armada. Meeslepend en iconisch werden haar woorden, tot in het Hollywood van vandaag.Ook in deze aflevering: de eerste radiotoespraak van Franklin Delano Roosevelt uit 1933 tijdens The Great Depression, de ‘Moonshot speech’ van John F. Kennedy (1962) en George W. Bush na 9/11 in de National Cathedral.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Verder kijkenTV-toespraak Mark Rutte, 16 maart 2020TV-toespraak J.M. den Uyl, december 1973TV-toespraak koning Juan Carlos, februari 1981Elizabeth I, Tilbury Speech 1588 - The Virgin Queen, BBC 2005Eerste radiotoespraak FDR, 12 maart 1933JFK Moonshot speech, 12 september 1962Toespraak George W. Bush, 14 september 2001***Verder luisterenAfl. 91 – Van Zwarte Dood tot Spaansche Griep: pandemieën in de historieAfl. 49 – De koningen van Hispanje die wij altijd hebben geëerdAfl. 44 – PG over Franklin Delano RooseveltAfl. 19 – Europa loopt voorop in ruimtevaartstrategie, waar blijft Amerika?***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:08:10 – Deel 100:54:48 – Deel 201:55:38 – Uitro01:57:16 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare bronnen aflevering 93 vervolgt de serie waarin we terugblikken op de historische gebeurtenissen van 30 jaar geleden, toen de Berlijnse Muur viel en Europa en de wereld ingrijpend veranderden. In deze 6e editie kijkt PG Kroeger in gesprek met Jaap Jansen terug op de gebeurtenissen in de supermacht van het Kremlin in de winter en lente van 1990.Terwijl in het westen iedereen meegesleept werd door de revolutionaire ontwikkelingen in Midden- en Oost-Europa, was dat in Rusland en zijn vele vazalstaten binnen de Sovjet Unie allerminst het geval. Natuurlijk volgden de communistische elites in Moskou - en de intelligentsia - de gebeurtenissen in de 'broederstaten' van het Warschau Pact, maar zelfs partijleider Michail Gorbatsjov kon daar feitelijk maar heel beperkt aandacht aan besteden. Andere zaken slokten zijn aandacht en energie op.Twee in het bijzonder. De economische chaos in het grootste land op aarde zorgde voor steeds grotere onrust. Gorbatsjovs 'perestrojka' - hervorming - leverde niet de dynamiek en welvaartsimpuls op die hij had voorgespiegeld. Integendeel: de meest basale levensbehoeften, van kaas tot zeep, van worst tot schoolschriftjes waren nergens meer te krijgen. Tot dan toe geheimgehouden data over de staatsfinanciën en de prestaties van de sovjet-economie bleken apocalyptisch.Het tweede vraagstuk dat de partijleiding deed wankelen was het effect van de 'glasnost' campagnes voor meer openheid, publiek debat en pluriformiteit. Die lukten heel erg goed, tot ontzetting van de oude hap van de partij-nomenklatura. Stakingen, protesten en eisen alom van onderdrukte volkeren die hun cultuur, geloof en eigen toekomst wilden beleven.Toch zette Gorbatsjov door met zijn programma, ondanks steeds feller van veel partijbonzen. PG Kroeger analyseert wat hem daartoe bracht en de opmerkelijke ideologische en historische wortels daarvan. Maar ook de rol die zijn vrouw Raisa Maksimovna daarbij speelde. Zij was zeer intelligent en vasthoudend, wat haar in eigen land impopulair maakte en ook leidde tot een epische slechte verstandhouding met de Amerikaanse first lady Nancy Reagan.Het waren uiteindelijk 'gewone mensen' in Jerevan en fabrieken in Vilnius die Gorbatsjov confronteerden met het onbedoelde effect van zijn beleid van openheid en economische hervorming. Dat hij rekening moest houden met geheel nieuwe verhoudingen in een nieuwe kenniseconomie van data-innovatie was hem in de jaren daarvoor al helder gemaakt uit wel heel onverwachte bron. Het mocht zijn perestrojkavisioenen niet meer helpen.Voordat PG over Gorbatsjov vertelt, praat hij nog even over de historische DDR-verkiezingen van 18 maart 1990. Dat was het begin van de grootste klus die Wolfgang Schäuble in zijn leven te doen kreeg. Over zijn werk aan het verdrag dat de 'Wiedervereinigung' moest verwezenlijken blijkt een hoop onverwachts en onbekends te vertellen. Moest Duitsland niet een nieuwe naam krijgen? Een ander volkslied, een vernieuwde Grondwet?***Verder lezenWilliam Taubmann – Gorbatsjov, de man en zijn tijdperk (Overamstel, 2017) ***Verder kijkenNancy Reagan geeft Raisa Gorbatsjov tour door het Witte Huis op 9 december 1987***Verder luisterenAfl. 84 – Hoe Kohl met Gorbatsjov de Duitse eenwording regeldeAfl. 72 – ‘Wir sind ein Volk’, December 1989: Helmut Kohl spreekt in Dresden + Geheim gifwapen Sovjet-UnieAfl. 61 – PG Kroeger over de val van de Berlijnse MuurAfl. 53 – PG en de viering van 40 jaar Deutsche Demokratische RepublikAfl. 42 – Merkels vertrouweling Elmar Brok: 40 jaar Europese geschiedenis***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Commissie en door Weee Nederland***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:55 – Deel 100:37:40 – Deel 201:21:37 – Uitro01:22:40 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het coronavirus noopt wellicht tot drastisch ingrijpen in de overheidsuitgaven. Hoe gaan topambtenaren om met een zware bezuinigingstaakstelling? In Betrouwbare Bronnen praten Jaap Jansen en PG Kroeger met bestuurskundige Eduard Schmidt. Hij promoveerde 30 januari aan de Rijksuniversiteit Leiden op het onderwerp ‘Bezuinigen in tijden van crisis, hoe doen overheidsmanagers dat?’Als casestudy nam Schmidt het voorgenomen besluit van Rutte II om 26 gevangenissen te sluiten. Hij sprak 88 betrokkenen en schetst een beeld van moeizaam onderhandelen en communiceren naar boven (de politieke leiding), omlaag (andere leidinggevenden, gevangenispersoneel) en met de omgeving (vakbonden, burgemeesters, commissarissen van de koning). Na het uitlekken van het plan wilde staatssecretaris Fred Teeven er alleen nog in heel kleine kring over vergaderen, hij vertrouwde zijn eigen Dienst Justitiële Inrichtingen niet meer.We praten ook de opeenstapeling van problemen bij uitvoeringsorganisaties als de Belastingdienst en het UWV, waarnaar de Tweede Kamer een parlementair onderzoek gaat instellen. En over de voor- en nadelen van de Algemene Bestuursdienst, de pool van 1400 overheidsmanagers die rouleren tussen ministeries en diensten. Volgens oud-topambtenaren is de deskundigheid van vroeger vervangen door voorzichtige standpuntloze procesmanagers. Schmidt vindt het tijd voor verandering van dit systeem.Tot slot verklapt de jonge doctor een aantal trucs die ambtenaren toepassen om zware bezuinigingen te ontlopen.***Verder lezenHet proefschrift van Eduard SchmidtDe motie-HeermaBrief over Parlementair onderzoek uitvoeringsorganisaties***Verder luisterenAfl. 70 – ‘Voorzitter, het is Kafka!’ – PG Kroeger over leven en werk van Franz KafkaAfl. 68 – De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerdeAfl. 67 – ‘Caroliene!’ PG Kroeger over bekende en onbekende politieke assistenten, toen en nuAfl. 17 – Hoe Rekenkamerpresident Arno Visser de overheid controleert***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Tijdlijn00:00:00 – Start00:01:56 – Deel 100:44:49 – Deel 201:26:42 – Uitro01:27:24 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff hoest en kucht. Hij blijft voor alle zekerheid maar even in Noord-Brabant, zoals geadviseerd. Premier Rutte kondigt stap-voor-stap nieuwe maatregelen aan, zoals ‘niet meer handen schudden’. Het coronavirus beheerst het nieuws van China tot Iran, van Italië tot Amerika. Ook in ons land zijn burgers, medici en bestuurders er druk mee. Evenals de fakenews en samenzweringstheoretici, die weer een nieuw object gevonden hebben.PG Kroeger analyseert deze ontwikkelingen vanuit het historisch perspectief. Kunnen we leren van pandemieën in vroeger eeuwen? Reageerden mensen toen zoals nu of zijn wij tegenwoordig minder paniekerig en weloverwogen in onze houding en aanpak?In deze Betrouwbare Bronnen kijken we naar vier grote ziektegolven in de geschiedenis. Elk van hen had ingrijpende gevolgen voor de samenleving, het bestuur, de geopolitiek en ook voor het culturele en geestelijke klimaat.Allereerst de wereldwijde pestepidemie tussen 1347 en 1353, beter bekend als 'de Zwarte Dood'. Ook die begon in China. Dankzij de toenmalige globalisering teisterde ze ook de Nederlanden. PG Kroeger vertelt over de opvallende gevolgen daarvan die in enkele opzichten door werken tot in onze tijd, zowel bestuurlijk als cultureel.Een tweede pandemie met enorme effecten vond plaats begin 16e eeuw op het Amerikaanse continent. Ook die raakte de Nederlanden, indirect. Het waren immers de Habsburgse heersers van onze gewesten die als veroveraars van de Nieuwe Wereld geconfronteerd werden met de gevolgen. Er is zelfs een verrassende analogie met wat er in hun Nederlandse domeinen gebeurde aan onrust en rebellie.Dichter bij onze tijd zijn de cholera-epidemie van 1866 die in ons land vreselijke gevolgen had en de 'Spaansche Griep' van 1918-1920 die wereldwijd tientallen miljoenen slachtoffers maakte. Beide hadden grote gevolgen, juist ook politiek en bestuurlijk. Zo is het politieke einde van de liberale leider Thorbecke er nauw mee verbonden, net als de instorting van grote keizerrijken in Midden- en Oost-Europa.PG Kroeger wijst op opmerkelijke analogieën met onze tijd, die leerzaam kunnen zijn en wellicht ook een waarschuwing. De pestuitbarsting in de 14e eeuw was bijvoorbeeld aanleiding tot paniek en pogroms tegen 'buitenstaanders' die men verdacht van besmettingsgevaren, zoals Joden. En dat epidemische ziekten ook in kunst en cultuur doorwerkten kan niet verbazen. Enkele van de meest geliefde, aangrijpende opera's uit de 19e eeuw gaan niet toevallig over verlies en verdriet door epidemische ziektes als tbc…***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Wee Nederland***Verder luisterenAfl. 82 - Edward Glaeser: Why we should love citiesAfl. 60 - Coen Brummer & Daniël Boomsma: De canon van het sociaal-liberalismeAfl. 27 - Rob Jetten (D66) wil muren slopen ***Tijdlijn00:00:00 - Intro00:02:16 - Deel 101:01:56 - Deel 201:40:49 - Uitro01:41:37 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Super Tuesday was een sensatie. De politiek in Amerika staat sowieso voor historische weken en maanden. Daarom kijkt Betrouwbare Bronnen terug in de geschiedenis van dat unieke land en vooruit naar wat gaat komen.Jaap Jansen ontvangt historicus PG Kroeger en Amerikakenner Pirmin Olde Weghuis, die in het Huis van Afgevaardigden werkte voor Congresswoman Grace Napolitano. In 2016 sjokte hij zelf door de sneeuw tijdens de primary in New Hampshire. Hij ontmoette daar onder anderen Ted Cruz, Chris Christie en Marco Rubio en zag Donald Trump en Bill Clinton. Wat gebeurt er in de dorpse realiteit van zo'n campagne? Hoe gaat zo'n caucus of primary?PG Kroeger analyseert een reeks voorverkiezingen uit de geschiedenis van de USA die enorme impact hadden op dat land en de wereld. Sommige zijn bijna helemaal vergeten - zoals die van California in 1932, andere worden nog vaak aangehaald, zoals die van 1968 in New Hampshire.Uit die historie en de actuele ontwikkelingen trekken PG en Pirmin lessen voor nu en straks. Waarom in de Democratic Convention nu juist in de stad Milwaukee en wat is de grote symbolische betekenis daarvan? Wat zou er helemaal fout kunnen gaan tijdens de Conventie van Trump en zijn partij, net als in 1992? Wat maakt Joe Biden kansrijker dan velen dachten?Ook vertellen ze waar je op moet letten nu. Bijvoorbeeld op de grote staat Texas die op verkiezingsdag 3 november voor de doorslaggevende verrassing zou kunnen zorgen. En steeds blijkt in dit gesprek: 'All politics is local'. Zonder dat motto zul je de Amerikaanse politiek nooit begrijpen.***Verder luisterenAfl. 51 - Nixon, Clinton, Trump - PG en de historie van het fenomeen 'impeachment'Afl. 44 - Amerika special: Michael Wolff over Donald J. Trump / PG over Franklin D. RooseveltAfl. 30 - Rob de Wijk: het gevaar van China en TrumpAfl. 15 - PG Kroeger: Hoe George Bush Ruud Lubbers op de vingers tikte***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Tijdlijn00:00:00 - Intro00:01:57 - Deel 100:00:45 - Deel 201:25:05 - Deel 302:04:19 - Uitro02:04:48 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast in Betrouwbare Bronnen aflevering 89 is Jan Anthonie Bruijn, sinds 2 juli 2019 voorzitter van de Eerste Kamer en daarmee ook van de Verenigde Vergadering van de Staten-Generaal.Jaap Jansen praat met hem over de rol van de Eerste Kamer die door zijn eigen partij – de VVD – niet altijd op waarde wordt geschat. Het gesprek gaat ook over veranderingen in die rol naar aanleiding van adviezen van de staatscommissie-Remkes en over de senaat als lobbymachine.Volgens Bruijn heeft de Eerste Kamer een onmisbare functie. Ze zorgt ervoor dat wetten waarbij twijfel is over de uitvoerbaarheid worden aangepast of teruggenomen. Dat kabinetten in de Eerste Kamer tegenwoordig vaak een meerderheid ontberen, heeft het land bepaald niet onregeerbaar gemaakt, zegt hij: “Tijdens Rutte II zijn tien grote hervormingen doorgevoerd terwijl het kabinet in de Eerste Kamer een minderheid had.”Jan Anthonie Bruijn spreekt ook over het versnipperde politieke landschap en welke lessen hij heeft voor de kabinetsformatie van 2021. Uitgebreid analyseert hij de opkomst van Donald Trump en partijen als PVV en Forum voor Democratie. “Schaalvergroting is iets van alle tijden. Vandaag de dag schalen we op door technologie en wordt de wereld heel snel één groot geheel. Mijn kinderen en ook mijn promovendi werken in een ‘global network’ waarbij ze soms niet eens meer weten in welk land iemand waar ze mee dealen zich bevindt. We spreken een gemeenschappelijke taal in een gemeenschappelijke ruimte. Het interessante is dat wij die opschaling noodzakelijk vinden en ook zelf mogelijk maken om sociaal en economisch succesvol te zijn. Als je de wereld opschaalt, vermengen we ook onze culturen. Dat is wel een uitdaging, want we zijn er evolutionair – en dat zeg ik ook een beetje als dokter – niet op geselecteerd om te houden van het vreemde. Dieren leven als groep in een kudde. En het dier dat zo stoer is om eruit te stappen, wordt door een leeuw opgegeten. Angst voor het vreemde is dus evolutionair verklaarbaar. Maar dat keert zich tegen je als je technologisch vernieuwt, zoals wij nu al heel lang.”Als voorzitter van de Verenigde Vergadering overweegt Bruijn om Prinsjesdag in andere steden dan Den Haag te gaan vieren zodra het Binnenhof gesloten is voor renovatie. “Dat heeft voor- en nadelen”, zegt Bruijn. “Dat heeft met logistiek te maken, met kosten en met veiligheid.” Een van de vragen is of er wel of niet een rit met de koets aan vast zit. “Een balkon voor de balkonscène is overal nog wel te vinden”, zegt Bruijn. “Er zijn allerlei verschillende opties, die liggen allemaal op tafel. Er komt een moment dat daarover een besluit genomen moet worden en dan gaan we dat doen.”***Verder luisterenAfl. 52 – Gerry van der List waarschuwt fletse VVD: Wacht Rutte het lot van Balkenende?Afl. 32 – Frits Bolkestein over Thierry Baudet en de VVDAfl. 28 – Eerste-Kamervoorzitter Ankie Broekers-Knol waarschuwtAfl. 12 – Uri Rosenthal: Hoe ik Mark Rutte omhoog hielp*** Verder kijkenHaagsch College: Voorzitter Eerste Kamer roast de politiek (Jan Anthonie Bruijn als cabaretier)*** Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland*** Tijdlijn00:00:00 - Intro00:01:59 - Deel 100:43:31 - Deel 201:20:12 - Uitro01:20:51 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 88Op 19 februari 2020 overleed minister van staat Jos van Kemenade. Hij behoorde tot de groten in de Nederlandse politiek en zijn nalatenschap in beleid en visies op beleid is tot in onze tijd buitengewoon actueel en relevant.In Betrouwbare Bronnen blikken we terug op leven en werk van Van Kemenade. Te gast zijn PG Kroeger, die in de kabinetsformatie van 1981 en daarna op het ministerie van Onderwijs tijdens het kabinet Van Agt II met Van Kemenade mocht samenwerken, en Gérard Maas, die als jong ambtenaar met hem werkte aan een van zijn belangrijkste ideeën en prestaties: de start van een Open Universiteit. Dat gebeurde in Van Kemenades eerste ministerschap tijdens het kabinet Den Uyl, waarin hij een vurige vernieuwers van beleid was. De VVD verweet de PvdA-minister een ‘socialistisch spuitje’ te willen hanteren bij alle scholieren van het land. Was hij echt zo'n 'rode drammer' of was die beeldvorming overdreven?In elk geval wordt duidelijk dat de toenmalige onderwijsminister een veel breder en vooral ook samenhangender visie op de toekomst had, dan alleen die van invoering van 'de Middenschool'.Van Kemenade was een wetenschapper die zijn beleid voortbouwde op de meest recente, internationale analyses van de toekomstige economie en samenleving en daarbij de emancipatie van alle bevolkingsgroepen op weg naar een 'kenniseconomie' als hoogste prioriteit centraal stelde. Dat deed hij vooral door visionaire beleidsnota's, in zijn tijd een heel nieuw instrument voor ministers om langetermijnplannen te agenderen. Veel daarvan is door zijn opvolgers - en vooral door Wim Deetman (CDA) - concreet vertaald in wetgeving en nieuwe schooltypen, die vaak tot op de dag van vandaag het gezicht van het onderwijs bepalen.Van Kemenade was als minister en bestuurder iemand die snel en grondig lessen trok uit wat lukte en wat minder goed lukte. PG Kroeger vertelt hoe Van Kemenade in zijn tweede ministerschap op essentiële punten waar nodig anders te werk ging, soms zelfs heel erg behendig zijn ambtenaren naar zijn hand zettend. Dat ministerschap duurde maar kort, maar dat verhinderde hem niet als Kamerlid daarna nog op eigen kracht een huzarenstukje te realiseren: een complete structuurwet voor het volwassenenonderwijs. Hij bleef krachtdadig werken aan zijn idealen en lange-termijn visie.Binnen de PvdA werd hij als intellectueel en bestuurder bewonderd, maar zelf gaf hij later toe, dat ze ook nogal met hem gesold hadden. Met name in de slepende episode van ‘de opvolging van Den Uyl’, vertelt Jaap Jansen.Niettemin kon hij na zijn Haagse jaren een glansrijke loopbaan voor de publieke zaak verwezenlijken, bij de UvA, in Eindhoven als burgemeester en in Noord-Holland als commissaris van de koningin. Vele kabinetten en zijn PvdA deden steeds weer een beroep op zijn denkkracht en inzet.Gérard Maas en PG Kroeger schetsen de 'legacy' van deze denker en minister. Opmerkelijk is hoezeer juist de laatste tijd zijn analyses van 50 jaar geleden en de decennia daarna opnieuw in het brandpunt van de belangstelling en discussie staan. De betekenis van Jos van Kemenade is heel groot.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland***Verder lezenJ.A. van Kemenade - Wakken in het kroos, 2003 (Elsevier Overheid), niet meer in de boekhandel verkrijgbaar*** Verder kijkenJos van Kemenade (uit een langer gesprek met RobertJan Booij en Adam Diels dat nog moet worden gepubliceerd), opgenomen in 2018 *** Verder luisterenAfl. 79 - 'Nederland is nog steeds ziek': Hans Borstlap over zijn ingrijpende plannen voor de arbeidsmarktAfl. 64 - Wim Kok, een leven op eigen kracht - gesprek met biograaf Marnix KropAfl. 40 - SER-voorzitter Mariëtte Hamer over polder en pensioenAfl. 27 - Rob Jetten wil muren slopenAfl. 09 - Special: leven en werk van Wim Kok*** Tijdlijn00:00:00 - Intro00:01:44 - Deel 100:51:38 - deel 201:37:51 - Uitro01:39:01 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen aflevering 87Over een jaar, op 17 maart 2021, staan in Nederland Tweede-Kamerverkiezingen gepland. Wat gebeurt er in deze eindfase van Rutte III? Hoe stellen de partijen in Ruttes coalitie zich op, hoe profileren zij zich? Blijven ze samen of valt Rutte III toch nog uit elkaar? Zien anderen hun kans schoon?In deze editie van Betrouwbare Bronnen neemt PG Kroeger u mee naar een reeks 'laatste jaren' van roemruchte kabinetten van premiers van groot politiek gewicht. Juist zo’n vierde jaar van een coalitie was vaak dramatisch. Soms chaotisch, soms diep tragisch en vaak het toneel van felle strijd en volstrekt onverwachte gebeurtenissen. Zowel binnen 'het Haagse' als in de samenleving. Vaak gooide de monarchie roet in het eten.Zulke drama's waren te beleven al in het tweede kabinet van Rudolf Thorbecke. Dat ging de geschiedenis in als uiterst daadkrachtig en zorgde op vele terreinen voor grote en blijvende veranderingen, van de infrastructuur tot het onderwijs. Maar binnen het kabinet ontstond op het eind steeds meer gedoe en juist rond de persoon van de dominante liberale leider barstten interne conflicten uit. Het werd Thorbeckes politieke ondergang.En wat dacht je van Joop den Uyl? 'De gedrevene' verknoeide in zijn laatste jaar als premier zoveel goodwill, dat de leus 'dat tweede kabinet Den Uyl, dat komt er toch!' een van de pijnlijkste misrekeningen in de parlementaire historie werd. Tegelijkertijd redde Den Uyl in die slotfase nota bene het koningshuis en zorgde hij er onbedoeld voor dat het CDA met Van Agt één partij werd en hem en zijn PvdA voor vele jaren kon wegspelen uit de macht.Diezelfde Van Agt leidde een kabinet waarvan de mythe rondgaat dat het een fijne, harmonische vriendengroep was van relaxte aanpakkers. PG Kroeger laat zien, dat juist het laatste jaar van die ploeg een puinhoop werd. Ook nu bleek gedoe in de monarchie een reden om bij elkaar te blijven. Na de kleurrijke Dries van Agt kwam de briljante Rotterdamse ondernemer Ruud Lubbers. Ook zijn derde kabinet kende een laatste jaar vol drama, met heel weinig Rotterdamse nuchterheid en leiderschapscrises die de geschiedenisboekjes ingingen. Om over de slotfase van het tweede kabinet-Kok, de paarse coalitie, maar te zwijgen. De epische toestanden van toen bepalen tot de dag van vandaag nog voor velen het beeld van de grote omslag in de nationale politiek.Uit deze reeks 'laatste jaren' is dan ook een reeks pakkende lessen te trekken. Heel wat patronen rond leiderschap, politieke samenhang, effectief regeren en soms schijnbaar onvermijdelijke puinhopen zijn hier te herkennen. De historie is geen receptenboek of horoscoop, maar uit deze verhalen en analyses springen wel degelijk prangende waarschuwingen en nuttige tips naar voren voor Mark Rutte en zijn coalitiepartners.*** Deze aflevering wordt mede mogelijk gemaakt door Weee Nederland*** Verder luisterenAfl. 64 - Biograaf Marnix Krop over Wim KokAfl. 61 - PG Kroeger over de val van de Berlijnse muurAfl. 52 - Gerry van der List waarschuwt fletse VVD: Wacht Rutte het lot van Balkenende?Afl. 41 - Kroonprins Klaas Dijkhoff over VVD, coalitie en FvDAfl. 35 - PG over Charles de GaulleAfl. 27 - Rob Jetten wil muren slopen ***Tijdlijn00:00:00 - Intro00:01:51 - Deel 100:37:16 - Deel 201:39:58 - Uitro01:40:36 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.