Betrouwbare Bronnen

In deze echt allerlaatste aflevering van het vierde seizoen praat Jaap Jansen met PG Kroeger over boeken waarvan PG de laatste tijd heeft genoten. Betrouwbare Bronnen neemt je mee naar het kleinsteedse Independence in Missouri en naar een schatrijke familie in Boston. Maar ook naar Singapore, Londen in oorlogstijd, Weimar en de sloppenwijken van Sint Petersburg.Ten eerste twee boeken over presidenten van Amerika, in vervolg op editie 281 met Pirmin Olde Weghuis.Het gloednieuwe The Trials of Harry S. Truman van Jeffrey Frank vertelt over de eenvoudige boerenzoon en winkelier die in april 1945 geheel onverwacht de iconische president FDR moest opvolgen. Truman werd nadien een van de belangrijkste en meest omstreden wereldleiders, zeker ook in eigen land. Zijn achtergrond leert ons veel over hem en zijn tijd in het begin van de Koude Oorlog. Daarmee is dit weer uiterst actueel in 2022!Ook nieuw is het monumentale JFK, Kennedy's jonge jaren van Fedrik Logevall. Ook dit is een boek over een president in de Koude Oorlog. De schrijver duikt in dit eerste deel van zijn biografie in de Werdegang van Kennedy en hoe hij zich allengs emancipeerde van zijn dominante, puissant rijke en reactionaire vader.Ten tweede drie boeken over Nederland in tijden van grote crisis en verandering. Die passen dan ook erg goed bij het afgelopen seizoen en vast ook bij het komende!Op zoek naar stabiliteit van Friso Wielenga analyseert 'de Balkenende-jaren' en daar is de tijd langzamerhand ook wel rijp voor. Dat doet Wielenga boeiend en evenwichtig. Het boek verrast en bevalt door de aandacht voor nuances. Maar PG noemt het ook 'onaf' vanwege een toch wat rommelige opzet.Frans Stoelinga promoveerde op leven en werk van Albert Winsemius. Zijn boek is zowel voor de historie van de wederopbouw en het Marshallplan in ons land én de opkomst van Singapore als powerhouse in de wereldeconomie een voltreffer. Hoe een Nederlandse topambtenaar in Azië een sleutelfiguur wordt en aan het polderen slaat is een fascinerend verhaal.Dat is dat over Adriaan Dijxhoorn niet minder. Tobias van Gent schreef een adembenemend boek over deze militair die als minister in 1940 het waagstuk van zijn leven deed en ons land als Europese democratie daarmee eigenlijk redde. Dat het koninklijk huis hem daarvoor met hoon, achterdocht en Berufsverbot achtervolgde maakt dit boek af en toe onthutsend. Zelfs eerherstel door de parlementaire enquêtecommissie mocht niet baten. De minister en de majesteit is geen boek voor Orangisten!Ten derde moeten we deze zomer natuurlijk de diepte in met boeken over Europa van vroeger en nu. En dus over Duitsland en Rusland van toen en nu.Die Schwester van Kerstin Decker brengt het lange en opmerkelijke leven van Elisabeth Förster, de zus van de filosoof Friedrich Nietzsche. En wát een leven. Van de zelfmoord van haar man - een fanatieke antisemiet - in Paraguay tot groot succes als 'media-ondernemer' en van kandidatuur voor de Nobelprijs tot bewondering door Mussolini en gezellige bezoekjes van de Führer. Het is een tijdsbeeld van de Europese cultuur en politiek tussen 1870 en 1940 dat zijn gelijke bijna niet kent.De Britse historicus Philip Short komt letterlijk dezer weken met een vuistdikke biografie van Vladimir Poetin. Het boek kan ons veel leren, zijn analyses en verhalen zijn indrukwekkend en ijzingwekkend tegelijk. Hoe hij een collega president het liefst 'aan zijn ballen zou ophangen' bijvoorbeeld. Putin, his Life and Times is kortom een boek dat je niet mag laten liggen - helaas.En tot slot een stukje Sjostakovitsj!***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Tijdlijn00:00:00 – Intro en deel 100:08:04 – Truman00:27:37 – JFK00:43:23 – Balkenende00:51:52 – Deel 2, Winsemius01:02:11 – Dijxhoorn01:17:47 – Elisabeth Förster-Nietzsche01:29:02 – Poetin01:48:07 - Einde***Luister verderBij Truman:273 - Opnieuw actueel: 75 jaar Marshall Plan111 - De onverwachte herrijzenis van Helmut Kohl – en van Truman, Merkel en Rutte101 - 75 jaar bevrijding: De laatste dagen van Franklin D. Roosevelt75 - 2020: het jaar van grote kunstenaars, gruwelijke uitvindingen en bevrijding van tirannie13 - Met Stalin naar de operaBij JFK:194 - Biden en Poetin kijken elkaar in de ogen. De historie van Amerikaans-Russische topontmoetingen94 - Grote speeches in tijden van crisis (deel 1)Bij Balkenende:166 - Verkiezingsdebatten: hoe je ze wint of verliest153 - Het CDA en de tand des tijdsBB 119 – Elke machtsoverdracht in het CDA is een dramaBB 83 – Het CDA, lastige coalities en gedogenBB 14 – Jan Peter Balkenende en Wopke Hoekstra: Een nieuwe agenda voor Nederland en EuropaBij Winsemius:55 - De geboorte van het poldermodel43 - Liberaal denker WitteveenBij Dijxhoorn en Wilhelmina:214 - Prinsj

In deze laatste aflevering van het podcastseizoen 2021-2022 komen heel veel thema’s van dit vierde seizoen bijeen in één stad aan de Baltische kust. De exclave Kaliningrad is het restant van Stalins annexaties in 1946. Anno 2022 is het een 'flashpoint' in de geopolitieke en militaire spanningen die Europa op zijn kop zetten. Wat is dat voor stad en waarom gebeurt dit juist daar?In gesprek met Jaap Jansen vertelt PG Kroeger het verhaal van deze 'oblast' van Rusland. Het is het verhaal van ons Europese continent, onze cultuur en politiek sinds de Middeleeuwen.Het was een havenstadje van het Slavische volk der Prussen. Het werd een militair, strategisch en mercantiel centrum van de Duitse ridderordes die de Baltische kusten veroverden en met de Hanzesteden tot grote bloei brachten.Die ridders eerden hun heerser Ottokar II door de nieuwe stad Königsberg - Koningsburcht - te noemen. In de eeuwen daarna werd het de hoofdstad van de eerste protestantse staat in Europa, het machtscentrum van Brandenburg-Pruisen, rebelse stad van kunst en wetenschap.Hier schetste de geniale filosoof Immanuel Kant in de late achttiende eeuw hoe de wereld 'tot eeuwige vrede' zou kunnen komen. Fascinerend is hoe hij concreet voor zich zag hoe wij nu in de EU, met een 'rules based order' en een Erasmus-programma de poging zijn gaan wagen.PG vertelt ook over de rampen die Königsberg troffen, de verwoestingen en deportaties en dat Poetins FSB gevestigd is in het voormalige Gestapo-hoofdkwartier. De enorme spanningen nu tussen Rusland, Litouwen en Polen rond de treincorridor naar Kaliningrad zijn de echo van eeuwen.Tot slot het verhaal van het grootste mysterie in de kunst: de verdwenen Barnsteenkamer.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenHubert Smeets - Kaliningrad: sovjetkolonie die worstelt met haar identiteit (2017)Laura Starink - Russisch sabelgekletter na Litouwse stop op staaltransport naar Kaliningrad (2022)Rusland mag goederen naar Kaliningrad blijven uitvoeren, goederen met militaire toepassing worden uitgesloten***Verder luisteren279 - Jaap de Hoop Scheffer over Poetin, Oekraïne, de NAVO en de toekomst van de EU272 - Dankzij Poetin: nu écht intensief debat over de toekomst van Europa260 - De toesprakentournee van Volodimir Zelenski en de worsteling van de SPD met de erfenis van Brandt en Schröder257 - Het machtige Rusland als mythe: hoe 'speciale militaire operaties' een fiasco werden256 - Na de inval in Oekraïne: 'Nu serieus werk maken van Europese defensiesamenwerking'254 - Frank Heemskerk: dineren met Poetin, bij de Wereldbank Oekraïne helpen opbouwen en nu Europa economisch versterken253 - Poetins bizarre toespraak: hoe de president de geschiedenis van Oekraïne herschrijft252 - Guy Verhofstadt over Oekraïne, Rusland en zijn ontluikende vriendschap met Poetin, die plots voorbij was248 - Oekraïne en de eeuwenoude vriendschap tussen Duitsland en Rusland244 - Frans Timmermans over onder meer Rusland en Oekraïne188 - De ondergang van de Sovjet-Unie: 1991, het jaar waarin Gorbatsjov in de afgrond staart en Poetin gemeenteambtenaar wordt21 - Poetins rolmodel Tsaar Nicolaas I19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:50:10 – Deel 201:25:10 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Emmanuel Macron won zijn tweede presidentiële termijn en toen deden de Fransen iets zeer ongebruikelijks. Zij gaven hem en zijn politieke beweging Renaissance geen parlementaire meerderheid. Voor het eerst moet een net herkozen staatshoofd in Parijs een beetje gaan polderen en coalities zien te smeden om zijn program te realiseren. Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren wat dit betekent en hoe uitzonderlijk dit is in de Franse politieke historie.Want het beeld is toch veelal dat 'la Grande Nation' een krachtig, centraal geleid, pyramidaal bewind kent waarin de man in het Elysée (nooit een vrouw tot nu toe) echt achter de knoppen zit. Zijn wil is wet en zo is dat eigenlijk altijd geweest.Maar wie dieper graaft ziet een heel ander Frankrijk. PG schetst hoe ongekend divers, verdeeld en veelvormig dit land is dat wij als eenheidsstaat kennen. Grote delen werden eeuwenlang door Engeland geregeerd of waren min of meer autonome regio's met eigen taal, cultuur en bestuursvormen.Eigenlijk alleen in de periode van de late 16e eeuw tot in de 18e eeuw kwam het Frankrijk van de legende echt naar boven. En zelfs toen werd het land vaak verscheurd door godsdiensttwisten en burgeroorlogen. Die eeuwen maakten wel dat nieuwe 'imago', door het optreden van grote persoonlijkheden op de troon. François I, Catharine de Médicis, Henri IV en Le Roi Soleil gaven Frankrijk een uitstraling van grandeur.Maar eigenlijk was dat na 1750 en met de Revolutie in 1789 voorbij. Meer dan 150 jaar lang was het land labiel en volgden revoluties en staatsgrepen. Napoleon III, Pétain, de Bourbons en zwakke regeringen die snel weer vielen, bepaalden het beeld. Pas in 1958 durfde Charles de Gaulle een nieuw Frankrijk te maken. Zijn Vijfde Republiek was een soort 'gekozen monarchie' en verrassend stabiel, ook in Europa en op het wereldtoneel.Is nu, met Macron en een nieuwe Europese Unie als geopolitiek fenomeen, de tijd van De Gaulles constructie 'passé'? Gaat de herkozen president met het nieuwe parlement een politiek experiment aan? Is dit een terugval naar de Vierde Republiek of sticht Macron de Zesde? De tijden zijn hoe dan ook historisch.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door Bamigo, kleding gemaakt van bamboe. Als luisteraar van Betrouwbare Bronnen krijg je 25 procent korting op je eerste bestelling met code BETROUWBAAR25 – ga daarvoor naar Bamigo.comEn we zijn ook heel blij met donaties van luisteraars via Vriend van de ShowSponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder luisteren272 - Dankzij Poetin: nu écht intensief debat over de toekomst van Europa254 - Frank Heemskerk: dineren met Poetin, bij de Wereldbank Oekraïne helpen opbouwen en nu Europa economisch versterken240 - Het Franse EU-voorzitterschap als uitdaging voor Rutte IV231 - Geschiedenis als politiek wapen204 - 14 juli 2021: Op weg naar de Franse presidentsverkiezingen190 - Napoleon, 200 jaar na zijn dood: zijn betekenis voor Nederland en Europa124 - 95 jaar Jacques Delors107 - Jean Monnet, de vader van Europa57 - Alexis de Tocqueville45 – De liefdesbrieven van Francois Mitterrand35 - Charles De Gaulle28 - De relatie Nederland-Frankrijk18 - Over Leonardo da Vinci***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:10:59 – Reclame Bamigo en deel 200:42:57 – Deel 301:26:42 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Boris Johnson won glorieus de verkiezingen. De media waren dol op hem. Hij kreeg Brexit voor elkaar. In Kyiv was hij een held. Maar de Tory-premier ging roemloos ten onder. Zijn trouwste aanhangers, de jonge politici in zijn kabinet, zegden massaal het vertrouwen op, terwijl de 'oude rotten' hun afkeer niet meer verhulden. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in het drama in Downing Street 10 en belichten de unieke historie van de implosie van onverslaanbaar geachte Britse premiers.Bij Johnson speelden twee dingen een cruciale rol. Ten eerste dat iedereen wist dat hij nooit en door niemand te vertrouwen was. Hij verried zijn vriend en premier David Cameron en diens opvolger Theresa May over Brexit. Hij probeerde schaamteloos de EU-leiders tegen elkaar uit te spelen, maar die hadden hun geheime wapen Michel Barnier. En Nancy Pelosi liet weten dat het Amerikaanse Congres niet geloofde in een post-Brexit deal.Ten tweede is Johnson ingehaald door de effecten van zijn enige ‘succes’. De ramp voor de economische voorspoed op de lange termijn die Brexit nu al blijkt te zijn, kon hij niet meer wegmoffelen. Ook niet door ‘de grootste bondgenoot van Zelensky’ te spelen.Is dit uniek? Ja natuurlijk. Zelden ging een premier binnen drie jaar zo de mist in. En nee, uiteraard. PG analyseert drie fameuze momenten in de Britse historie waarbij een prime minister op epische wijze ten onder ging. In 1990 moest Margaret Thatcher meemaken hoe zij op het hoogtepunt van haar politieke loopbaan - nota bene in Parijs - door haar eigen partij en haar eigen ministers weloverwogen en kil werd gedumpt. In 2007 beleefde Tony Blair dat hij als winnaar voor de Labour Party te vaak en te langdurig valse beloften en halve waarheden had gedebiteerd. Hij moest weg en eindelijk Gordon Brown voorrang geven. Voor hemzelf, voor Labour en voor Brown het allemaal te laat.En meest dramatisch was mei 1940. Boris Johnson schreef dan wel een boek over Winston Churchill, maar blijkt de lessen van hoe die aan de macht kwam nimmer te hebben begrepen. De ondergang van Neville Chamberlain in een tijd van oorlog en crisis vertoont verrassende overeenkomsten met de afgelopen week. En het zou er ook nog toe kunnen leiden dat the Queen nadat zij als onverwoestbare vorstin reeds vele records brak, nu nog een laatste politieke benchmark op haar naam schrijft!*** Hieronder nog meer informatie. Op sommige apps kun je niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Bamigo, kleding gemaakt van bamboe. Als luisteraar van Betrouwbare Bronnen krijg je 25 procent korting op je eerste bestelling met code BETROUWBAAR25 – ga daarvoor naar Bamigo.comEn we zijn ook heel blij met donaties van luisteraars via Vriend van de ShowSponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie. *** Verder kijken Boris Johnson treedt af als premier***Verder luisteren207 - Zomer 2021: Boekentips van PG! (oa Michel Barnier - La Grande Illusion)81 - Ambassador Peter Wilson: 'No race to the bottom after Brexit'69 - Britse verkiezingen! PG Kroeger over 'the mother of parliaments'52 - Hoe Rutte David Cameron teleurstelde32 - Churchill en Europa: biografen Andrew Roberts en Felix Klos30 - Delors en Thatcher08 - Pim Waldeck over 'die gekke Britten' - Paul Rem over The Queen03 - Peter Wilson over Brexit*** Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:37:19 – Bamigo advertentie en deel 200:55:38 – Deel 301:24:23 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met veel zelfspot noemt hij zichzelf 'de Barack Obama van den Aldi'. Een niet te dure huismerkversie van de onverwachte aanvoerder uit een minderheidsgroep. Sammy Mahdi werd op 25 juni gekozen om de zwaar aangeslagen christendemocraten in Vlaanderen er bovenop te helpen. Want net als in Nederland en tal van andere Europese landen staat de christendemocratie er bij onze zuiderburen niet goed voor. Aan Jaap Jansen en PG Kroeger vertelt Sammy Mahdi hoe hij zijn partij, CD&V, weer op de kaart wil zetten.Zijn profiel is ongebruikelijk. Zijn persoonlijkheid niet minder en zijn oude klus bijna net zo hopeloos als de nieuwe: hij was staatssecretaris voor Asiel en Integratie. Het maakt Sammy Mahdi allerminst moedeloos of voorzichtig. Integendeel. Hij benadrukt dat zijn verkiezing tot partijleider met 96% betekent dat hij een mandaat heeft voor ingrijpende en noodzakelijke hervormingen. Zowel inhoudelijk als in de communicatie van zijn partij.De 33-jarige Mahdi – zoon van een Iraakse vader en een Vlaamse moeder – groeide als kind al op in het besef dat hij alleen respect en aandacht zou krijgen als-ie alles eruit zou halen wat erin zat aan talent, vernuft, energie en vuur. Die houding doet hem met ironie vertellen hoe hij in Europese ministerraden de zaak nogal eens op stelten zette. En hij kan er goed mee leven dat mensen zich soms aan hem ergeren of niet meteen weten te vatten.Dat maakt zijn kritiek op de eigen partij des te pittiger. In zijn boek Van hol naar vol doet hij aanbevelingen om het christendemocratisch gedachtengoed opnieuw te laden. Hij pleit ervoor in elk geval één woord te verbieden: 'draagvlak'. Want de zogenaamd vriendelijke zoektocht daarnaar is al te vaak een excuus om uit te stellen en onduidelijk te blijven. Dat ziet hij bij discussies over migratie en ook bij de boeren en het stikstofprobleem.Sammy Mahdi kiest ervoor de christendemocraten uit de modus van 'wij moeten besturen om politiek echt te kunnen leven' naar een nadrukkelijk meer ideologische politiek te brengen. Hij noemt zich een 'Daensist' en laaft zich aan de katholieke sociale leer. Tegelijk grapt hij een 'spiritueel eclecticus' te zijn, 'besneden, gedoopt en agnostisch'.Duidelijk is dat Mahdi kiest voor het offensief. Bij zijn aantreden pakte hij andere partijen meteen hard aan. De bozig-verbaasde reacties daarop dient hij vrolijk van repliek. Blijkbaar mag iedereen de aanval kiezen behalve een middenpartij. Daarbij onderstreept Mahdi dat een partij nooit meer is dan het instrument waarmee een politieke overtuiging zich organiseert. Een partij kan ook verdwijnen als zij die rol niet meer weet te spelen. De vurige Europeaan Sammy Mahdi waarschuwt hiermee ook zijn geestverwanten in Nederland en elders in Europa.***Op sommige podcast-apps kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Verder lezenSammy Mahdi – Van hol naar vol, 10 wake-upcalls voor christendemocratenSeeing Europe anew, young politicians and the future of Europe (met oa Sammy Mahdi)***Verder luisterenAndere afleveringen over de christendemocratie:BB 276 - 30 jaar politiek, 16 jaar bondskanselier en de hond van Poetin: Angela Merkel blikt terugBB 218 - Angela Merkel, een bijzondere bondskanselier - gesprek met biograaf Ralph BollmannBB 175 – De koers van CDA-lijsttrekker Wopke Hoekstra en het verschil met de VVDBB 153 - Het CDA en de tand des tijdsBB 134 – 40 jaar CDA, 10 jaar CDA-congres in de RijnhalBB 127 – De geheime politieke memoires van Ruud LubbersBB 119 – Elke machtsoverdracht in het CDA is een dramaBB 83 – Het CDA, lastige coalities en gedogenBB 56 – Tien wetten waaraan een succesvolle partijvoorzitter moet voldoenBB 46 – De koers van CDA-vicepremier Hugo de JongeBB 38 – Elco Brinkman: Het incident regeertBB 14 – Jan Peter Balkenende en Wopke Hoekstra: Een nieuwe agenda voor Nederland en EuropaAndere Belgische gasten in Betrouwbare Bronnen:BB 252 - Guy Verhofstadt over Oekraïne, Rusland en zijn ontluikende vriendschap met Poetin, die plots voorbij wasBB 229 - Kristof Calvo: wat de Nederlandse en Belgische politiek van elkaar kunnen leren***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:35:38 – Deel 201:00:23 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

De ‘Fourth of July’ is in de Verenigde Staten een echte nationale feestdag. En terecht, want op die dag in in 1776 werd op de trappen van het toenmalige hoofdkantoor van de Britse kroonkolonie Pennsylvania de Onafhankelijkheidsverklaring voorgelezen.Met Betrouwbare Bronnens vaste Amerikakenner Pirmin Olde Weghuis duiken Jaap Jansen en PG Kroeger in die heel eigen wijze waarop de Amerikanen hun verleden vieren en koesteren, levend houden en bewust benutten om hun gezamenlijke identiteit als natie van immigranten te verstevigen en verrijken. En je krijgt er als reiziger en toerist een heleboel tips en verrassende suggesties bij!Als eerste gaan we op bezoek bij enkele van de iconische plekken die de historie van deze wereldmacht hebben bepaald. Natuurlijk uit de 18e eeuw Independence Hall in Philadelphia. Maar ook juist naar het daar tegenover gelegen, veel jongere Constitution Center. Want daar diepen historici de betekenis van de Grondwet van 1787 uit die in diezelfde Hall is opgesteld onder leiding van George Washington.Zeker zo iconisch zijn het advocatenkantoor en woonhuis van Abraham Lincoln in het stadje Springfield (Illinois), waar je heel dichtbij het kleinsteedse maar zeer politieke leven komt van het Amerika van 'het wilde westen' van rond 1850. In Atlanta (Georgia) kun je op bezoek in het geboortehuis van domineeszoon Martin Luther King en de kerk daarnaast waar hij en zijn vader beide preekten als voorgangers. Het indrukwekkende graf van de vermoorde burgerrechtenleider vind je er direct naast.Even gruwelijk was het lot van de jonge president Kennedy. In Dallas is een museum ingericht op de zesde verdieping van de gemeentelijke schoolboekenopslag van waaruit Lee Harvey Oswald de president doodschoot. PG vertelt over de huiveringwekkende objecten daar en complotgelovigen die buiten bezoekers lastigvallen. In diezelfde stad is de meest recente van die instituten die wij hier niet kennen: de presidentiële bibliotheek. Jaap en PG nemen je mee naar een hele serie die zij hebben bezocht, van Bill Clinton tot LBJ en van Richard Nixon, Gerald Ford en Ronald Reagan naar Bush senior en junior.Wat zijn dat voor instellingen? Wat doen ze daar? Is het historische profiel van de te eren president daar wel objectief te noemen? Wat kun je er eigenlijk zien en wat doet die honkbalhandschoen in dat laatje van het bureau van Bush? En waarom is Joop den Uyl een soort eregast in de Ford Library in Michigan? En wat gebeurde toen Helmut Kohl de jonge minister Angela Merkel meenam naar die in California?Eigenlijk overal in Amerika zie je op deze manier de rijke en complexe geschiedenis van dit jonge land. Pirmin Olde Weghuis wandelt met ons door een Frans fort aan de Ohiorivier en even verderop neemt PG je mee naar het museum van een Oekraïens-Slowaakse kunstenaar die een begrip wereldwijd werd. In Gallup, een klein plaatsje in New Mexico, gaan we op bezoek bij lang geheimgehouden oorlogshelden uit de Navajo-stam. Hun voorvaderen bouwden tussen 800 en 1100 in de onherbergzame Chaco Canyon in die staat een reusachtig complex van steden en cultische plekken van waar zij met de Maya in Yucatan contact hielden en naar de hemel keken om de toekomst te ontcijferen in de sterrenhemel.In Texas is alles groter, ook de president die er zijn roots had. Van LBJ komen we in zijn Boyhood Home, zijn Ranch en Space Center en Library. De oprichter van zijn partij, de Democrats, bouwde op een heuvel even buiten Charlottesville (Virginia) zijn eigen paleisje. Die vriend van het Duitse genie Alexander von Humboldt was Thomas Jefferson, de derde president. Zijn uitvindingen, wetenschappelijk vernuft, artistiek talent als architect en zijn liefde voor de natuur kun je daar ontdekken. En hij ontwierp en componeerde begin juli 1776 de Declaration of Independence. "We hold these truths to be self evident that all men are created equal and are endowed by their Creator with certain unalienable rights." Elke politieke discussie in elke democratie gaat sinds die zomer uiteindelijk en ten diepste over de betekenis van die zin.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder luisterenEerdere BB-afleveringen met Pirmin Olde Weghuis:185 - De Amerikaanse Burgeroorlog (1): Black Lives Matter en George Floyd, hoe de burgeroorlog op de VS nog altijd zijn stempel drukt228 - De Amerikaanse Burgeroorlog (2): hoe Abraham Lincoln onvoorbereid de strijd in ging263 - De Amerikaanse Burgeroorlog (3): de overwinning van Abraham Lincoln en Ulysses Grant159 - Washington DC: na de afgang van Trump optimisme over Biden en Harris146 - Amerikaanse presidentsverkiezingen: de machtsoverdracht115 - Thomas Paine en De Rechten van de mens90 - Opmerkelijke voorverkiezingen in de Amerikaanse historieOok

Per 1 juli volgt Tsjechië Frankrijk op als halfjaarlijkse voorzitter van de Europese Unie. Werd het Franse halfjaar al van grote historische betekenis, dat van de Tsjechen zal dit niet minder worden. Zoals elk halfjaar duiken Jaap Jansen en PG Kroeger in de politiek, de historie en de cultuur van het presiderende land om zowel hen, Europa als onszelf beter te leren kennen.Verrassend is alvast hoe premier Petr Fiala het ijzer wil smeden nu het nog heet is. Samen met Emmanuel Macron wil hij in Praag meteen een top organiseren van het door de Fransen gelanceerde idee voor een nieuwe verband van EU-lidstaten met anderen in Europa die zich als EU-partners zien en nauwer en intensiever willen samenwerken. Uiteraard sluiten Oekraïne en Moldavië zich daarbij nu direct aan. Hiermee schrijven de Tsjechen sowieso al geschiedenis.PG vertelt over de uitzonderlijke historie van Tsjechië dat in de Middeleeuwen als ‘Bohemen en Moravië’ in Europa een sleutelrol speelde. De ligging in het hart van het continent, het kruispunt van handelsroutes, rivieren en wegen en de rijkdom aan edele metalen, vruchtbare streken en rijke steden maakten dit gebied en zijn hoofdstad Praag een machtig centrum van politiek en cultuur. De meest uitzonderlijke figuur was keizer Karl IV, de Boheemse prins Vaçlav die in Parijs opgevoed werd en in de 14e eeuw als Duits keizer decennialang met vaste hand regeerde. Zijn erfenis heeft vele eeuwen een stempel gedrukt op Europa.Eeuwen later was Praag nog eens het centrum van macht en cultuur, toen keizer Rudolf II als Habsburger rond 1600 regeerde vanuit de Burcht boven de Moldaurivier. Hij was een van de grootste mecenassen in de Europese geschiedenis en poogde tegen de klippen op het losbarsten van godsdienstoorlogen te vermijden. Toen zijn opponenten - ook in de eigen dynastie - na zijn dood deze koers loslieten, leidde dit tot een van de gruwelijkste perioden in de geschiedenis.Ook in later eeuwen hoorden Praag en Tsjechië bij de belangrijkste centra van cultuur en macht. Van Mozart tot Kafka en van Janáček tot Havel drukte dit land een krachtig stempel op Europa. Dat is ook nu weer merkbaar. Fiala en zijn opmerkelijke regering van ‘conservatieven’, 'CDA'ers', 'D66'ers', Piratenpartij en anti-corruptie-activisten komen met een paar duidelijke eigen profielpunten, zoals nauwe strategische samenwerking van EU en Verenigde Staten om nu al lange-termijnplannen te maken om Oekraïne weer op te bouwen.Dat de rijke cultuur van Tsjechië PG verleidt gloedvol te vertellen over de bloeiende operatraditie, kan dan niet verbazen!***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en met donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenCzech Presidency of the Council of the European UnionPOLITICO’s Guide to the Czech EU Presidency***Verder kijkenExcerpt from Rusalka's aria from Act I of Dvořák's opera. Renée Fleming***Verder luisteren279 - Jaap de Hoop Scheffer over Poetin, Oekraïne, de NAVO en de toekomst van de EU272 - Dankzij Poetin: nu écht intensief debat over de toekomst van Europa267 - Hoe je tijdens de oorlog de Oekraïense economie overeind houdt - een gesprek met Caspar Veldkamp242 - Adrianus van Utrecht, de Nederlandse Paus240 - Het Franse EU-voorzitterschap als uitdaging voor Rutte IV236 – Václav Havel, de dissident die president werd71 - Caroline de Gruyter: de EU als het Habsburgse Rijk van onze tijd70 - 'Voorzitter, het is Kafka!' - PG Kroeger over leven en werk van Franz Kafka63 - Judit Varga, minister van Justitie van Hongarije: lessen uit de geschiedenis49 - De koningen van Hispanje die wij altijd hebben geëerd43 - Binnenhof: eeuwenoud ratjetoe - oa over graaf Albrecht***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:49:37 – Deel 201:22:43 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er is oorlog in Oekraïne en de relatie met Rusland bevindt zich op het diepste dieptepunt sinds de val van de Muur. De NAVO, enkele jaren geleden volgens Emmanuel Macron nog ‘hersendood’, houdt komende week haar top in Madrid. De Europese Unie ziet sterker dan ooit dat ook zij steeds vaker een militaire rol heeft te spelen. En ondertussen maakt China zich op voor werelddominantie. Geen beter moment voor Jaap Jansen en PG Kroeger om te gaan praten met de voormalige secretaris-generaal van de NAVO, Jaap de Hoop Scheffer.Een uur lang praten zij over olifanten die het gras vertrappen – “En dat gras was ik” – over een woedende Angela Merkel, een formidabele president van Letland, de moedige president Volodimir Zelensky en vooral ook over zijn ontmoetingen met Vladimir Poetin.De Hoop Scheffer ziet voor de EU en de NAVO één glasheldere opdracht. "Solidariteit uitstralen en ondubbelzinnige eensgezindheid." En dat zal nog niet eens meevallen. Want niet alleen doet president Erdogan welbewust moeilijk aan het doen over Zweden en Finland als nieuwe NAVO-lidstaten, nog veel complexer dat de NAVO-landen geen gezamenlijke Rusland-strategie hebben. Die was er al niet sinds de val van De Muur en dat wreekt zich nu. En zeker ook, omdat hoe dan ook ‘op een dag de diplomatie toch weer aan zet is’.De Hoop Scheffer houdt er nadrukkelijk rekening mee dat ‘Poetin op een bepaald moment zal beseffen dat hij tijd nodig heeft om zijn aangeslagen troepen te hergroeperen’. “Dan gaat hij een staakt het vuren of iets dergelijks aanbieden. En wat doen wij dan?"De oud NAVO-topman haalt persoonlijke herinneringen op aan gesprekken over Oekraïne met mensen als Condoleeza Rice, Bob Gates, George W. Bush, Merkel, Dmitry Rogozin en Poetin. Hun grote confrontatie op de NAVO-top in 2008 in Boekarest zat hij zelf voor. “Not NATO's finest hour”, zegt hij met understatement.Hij onderstreept dat in ons land kennis, besef en begrip voor de partners in Midden- en Oost-Europa bijna afwezig lijkt, evenals het besef hoe wezenlijk het is dat op de aanstaande NAVO-top landen als Zuid-Korea, Japan, Australië en Nieuw-Zeeland actief meedoen en wat dit betekent voor de wereldpolitiek.Al deze ontwikkelingen en de noodzakelijke expansie van de EU moeten wat hem betreft leiden tot ‘een fundamentele herziening van wat de EU nu is’. Europa moet een van de polen in de multipolaire wereld van de 21e eeuw zijn. We beseffen nog nauwelijks wat dit van ons kan vragen en wat dit voor elk land in Europa gaat betekenen, zegt hij.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezen2022 NATO Summit***Verder luisteren276 - 30 jaar politiek, 16 jaar bondskanselier en de hond van Poetin: Angela Merkel blikt terug272 - Dankzij Poetin: nu écht intensief debat over de toekomst van Europa260 - De toesprakentournee van Volodimir Zelenski en de worsteling van de SPD met de erfenis van Brandt en Schröder256 - Na de inval in Oekraïne: 'Nu serieus werk maken van Europese defensiesamenwerking'254 - Frank Heemskerk: dineren met Poetin, bij de Wereldbank Oekraïne helpen opbouwen en nu Europa economisch versterken253 - Poetins bizarre toespraak: hoe de president de geschiedenis van Oekraïne herschrijft252 - Guy Verhofstadt over Oekraïne, Rusland en zijn ontluikende vriendschap met Poetin, die plots voorbij was248 - Oekraïne en de eeuwenoude vriendschap tussen Duitsland en Rusland244 - Frans Timmermans over onder meer Rusland en Oekraïne218 - Angela Merkel, een bijzondere bondskanselier - gesprek met biograaf Ralph Bollmann151 - Terug naar Uruzgan22 - Jaap de Hoop Scheffer wil kernwapen onder F-3519 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:33:18 – Deel 200:58:04 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

“Belazerd.” Frans Leijnse heeft maar één woord nodig om te kwalificeren hoe Nederland ervoor staat met gelijke kansen in het onderwijs.Frans Leijnse was onder meer Tweede-Kamerlid, senator, hoogleraar en voorzitter van de HBO-raad. Hij was en is zeer betrokken bij discussies over onderwijs, vernieuwingen in het hoger onderwijs en het beroepsonderwijs, de arbeidsmarkt en de staat van zijn partij, de PvdA. Jaap Jansen en PG Kroeger praten met hem naar aanleiding van zijn nieuwe boek Standenonderwijs – Hoe afkomst nog steeds onze schoolloopbaan bepaalt.Kern van Leijnses analyses is dat in ons onderwijssysteem twee dingen elkaar versterken die kansenongelijkheid vergroten. Ten eerste sorteert Nederland kinderen op een veel te vroeg en weinig doordacht moment uit door te bepalen wat hun niveau is in plaats van te kijken waar ze nog beter zouden kunnen. Ten tweede krijgen schooltypen waar jongeren met veel kansen naartoe gaan veel ruimere middelen en hoger opgeleide docenten.Daarbij komt dat ons land bij 'Leven Lang Ontwikkelen' bepaald niet vooroploopt en zo de essentiële 'levensloopbaan' van mensen in een hoogontwikkelde kenniseconomie veel te weinig aanmoedigt en versterkt. Zouden we dat wel doen, dan konden veel maatschappelijke dilemma's en bijvoorbeeld ook de grote tekorten aan getalenteerde, goed opgeleide mensen beter aangepakt worden.Leijnse wijst erop dat een wijdverspreide 'deeltijdcultuur' dit nog verergert, ook in het onderwijs. Effectieve oplossingen – met name in de fiscale sfeer - blijven achterwege. De Nederlandse aanpak is verrassend ondoelmatig, talent-verspillend en conservatief, zegt Leijnse.Hij verhaalt kleurrijk vanuit zijn eigen ervaringen als jongen uit een Rotterdams havenarbeidersmilieu.Met harde cijfers hekelt hij het beleid van de nieuwe minister Robbert Dijkgraaf, die opnieuw vooral geld steekt in extra's waar al veel investeringen terecht kwamen en weinig in tekorten waar juist extra impulsen nodig zijn.In het tweede deel van het gesprek spreekt Leijnse zich nadrukkelijk uit voor verregaande samenwerking tussen PvdA en GroenLinks. Hij onthult bijna achteloos dat de partijtoppen al bezig zijn met het vormen van één lijst en één program bij komende Kamerverkiezingen. Leijnse hoopt daarbij op een ‘veel minder technocratische en zielloze koers’ dan de PvdA onder Wim Kok begon te varen en waarover hij uit de binnenkamer vertelt.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenStandenonderwijs. Hoe afkomst nog steeds onze schoolloopbaan bepaalt (Uitgeverij Eburon, 2022)Onderwijsraad - Doorgeschoten differentiatie in het onderwijsstelsel (2021)Lezing Geert ten Dam bij afscheid Kim Putters (2022)Robbert Dijkgraaf - Beleidsbrief hoger onderwijs en wetenschap (2022)WBS Jaarboek (2006), pp. 78-100***Verder luisteren216 - Crisis op komst: Nederlandse economie loopt vast door tekort aan technisch geschoolde arbeidskrachten201 - Het geheim van het hbo-succes183 - Samen slimmer worden: het Leidse kennisecosysteem als aanjager van duurzame groei181 - Voor nieuwe Kamerleden en bewindslieden: lessen uit de politieke praktijk van Jet Bussemaker126 - De kracht van hoger onderwijs123 – Hoe de PvdA in de greep kwam van het neoliberalisme88 - Leven en werk van onderwijsvernieuwer Jos van KemenadeBB 64 – Wim Kok, een leven op eigen kracht, gesprek met biograaf Marnix KropBB 50 - Vrijheid van onderwijsBB 34 – Lodewijk Asscher over zijn PvdABB 09 – Special: leven en werk van Wim Kok. Met Jeltje van Nieuwenhoven, Joop van den Berg, Gijs van Dijk en PG Kroeger***Tijdlijn00:00:00 – Deel 1 (het onderwijs)01:12:00 – Deel 2 (de PvdA)01:46:23 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op 2 augustus is Mark Rutte de langst dienende premier van Nederland. Daarmee passeert hij Ruud Lubbers. Zijn vierde kabinet zit nu bijna een half jaar.Jaap Jansen en PG Kroeger leggen Rutte en zijn VVD onder het vergrootglas. Hoe vergaat het de premier en de VVD als grootste partij?Met de VVD meedenkend zijn Jaap en PG er niet gerust op. Hoe is het mogelijk dat een geoliede, scherp afgestelde machtsmachine zich op haar eigen partijcongres geheel liet overrompelen door ophef en onmin onder de eigen leden? Hoe kon het zijn dat men de eigen minister, oud-partijvoorzitter Christianne van der Wal zo liet spartelen en zwemmen met de stikstofcrisis?Dat binnen de VVD geworsteld wordt met de verschillende rollen en inhoudelijke zwaartepunten is niet zo vreemd als je ziet hoe zij aan deze nieuwe kabinetsperiode begon. De verkiezingscampagne ontbeerde inhoudelijke perspectief, ideeën en ambities. Het enige doel - Rutte moet premier blijven - raakte bij de start van de kabinetsformatie bijna fataal beschadigd. Het opstellen van een inhoudelijk program kwam maar niet van de grond. En uiteindelijk koos de VVD voor weinig relevante, politiek minder ambitieuze en laag-profilerende posten.En de enige VVD-bewindspersoon die een grote crisis moet oplossen werd op het congres in feite politiek gekielhaald. Ze werd niet krachtig en vanuit de inhoud van beleid of vanuit de liberale beginselen gesteund. Jaap en PG diepen uit waarom dat gebeurde en hoe het komt dat de VVD verder onzichtbaar blijft als cruciale regeringspartij. Bovendien is Rutte met het vertrek van Angela Merkel zijn politieke anker in de EU kwijtgeraakt.Dit doet de vraag rijzen of Rutte na twaalf jaar niet een beetje is gaan lijken op de man wiens record hij zo graag wil breken. Eigenaardige patronen uit Lubbers' nadagen beginnen ineens op te vallen binnen de VVD en in Ruttes eigen optreden.***Deze aflevering is mogelijk dankzij een advertentie van Nextory, een app voor luisterboeken en e-books. Betrouwbare Bronnen-luisteraars kunnen Nextory 50 dagen gratis proberen. Ga daarvoor naar nextory.nl/betrouwbarebronnenEn deze aflevering is uiteraard ook mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur voor informatie een mailtje naar [email protected]***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder luisteren180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd173 - Onder de pragmatische Mark Rutte werd de VVD de grootste, maar ook kwetsbaar52 - Gerry van der List waarschuwt fletse VVD: Wacht Rutte het lot van Balkenende?41 - Klaas Dijkhoff over VVD, coalitie en FVD32 - Frits Bolkestein over Thierry Baudet en de VVD ***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:35:08 – Advertentie Nextory00:37:54 – Deel 201:26:41 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Toen Angela Merkel voor het eerst met Vladimir Poetin sprak, had hij een cadeautje voor de bondskanselier die bang is voor honden. Een pluche speelgoedhond. Dit detail en tal van verrassende en soms aangrijpende inzichten kwamen aan de orde in haar eerste interview sinds ze precies een half jaar gelden vertrok. Jaap Jansen en PG Kroeger volgden het interview, dat plaatsvond in het oude theater van Bertolt Brecht in het oosten van Berlijn.Dat Merkel zich daar uitvoerig liet ondervragen toont dat zij ook nu nog die vrouw uit 'het oosten' is, uit het Berlijn van de DDR waar zij studeerde en werkte als wetenschapper. Dat bleek ook bij haar verhaal over hoe zij na haar terugtreden was gaan 'auslüften' aan de Oostzee, in haar vroegere kiesdistrict van het eiland Rügen en de Hanzestad Stralsund.Jaap en PG analyseren vooral haar verhaal hoe zij zestien jaar lang met Poetin moest 'wirtschaften'. Duidelijk wordt dat deze relatie veel energie, vasthoudendheid en ook emoties vergde. En er bleef altijd een kloof: “Ein grosser Dissens.”Over haar eigen politieke koers richting Kremlin en Kyiv is Merkel openhartig en genuanceerd. Bijna methodisch legt zij uit hoe ze vanaf haar aantreden een lange-termijnblik had en daarbij zelfs haar politieke bondgenoot president George W. Bush de voet durfde dwars te zetten. Als zijn wens om Kyiv het NAVO-lidmaatschap aan te bieden was doorgezet, zou Poetin al veel eerder hebben doorgezet, redeneert Merkel.Het keerpunt werd 2014. Toen kreeg zij het vertrouwen dat de mensen in Oekraïne echt verlangden naar een Europees perspectief. Door toen te dealen met Poetin, maakte zij ruimte voor de verdere ontwikkeling van Oekraïne in democratische richting. Fel verdedigt zij daarbij haar politieke realisme. En ze toont bitterheid over de beperkingen waaraan zij - ook door coalitiepartner SPD - gebonden bleef.De conclusies die Merkel hieruit trekt zijn ingrijpend en hoogst actueel. Ze onderstreept dat ze altijd beseft heeft hoezeer Poetin de Europese Unie vreest als gevaarlijk succesmodel dat de vroegere vazallen van Rusland kansen biedt als deelgenoot van het westen. Daarom doet Poetin wat hij maar kan om dat Europa te beschadigen.***Deze aflevering is mogelijk dankzij een advertentie van Nextory, een app voor luisterboeken en e-books. Betrouwbare Bronnen-luisteraars kunnen Nextory 50 dagen gratis proberen. Ga daarvoor naar nextory.nl/betrouwbarebronnenEn deze aflevering is uiteraard ook mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Verder lezenRalph Bollmann – Angela Merkel, een kanselier in haar tijd (De Arbeiderspers, 2021)***Verder kijkenAltkanzlerin Merkel im Live-Gespräch mit Schriftsteller Alexander OsangPoetin spiegelt zich aan Peter de Grote***Verder luisteren218 - Angela Merkel, een bijzondere bondskanselier - gesprek met biograaf Ralph Bollmann260 - De toesprakentournee van Volodimir Zelenski en de worsteling van de SPD met de erfenis van Brandt en Schröder253 - Poetins bizarre toespraak: hoe de president de geschiedenis van Oekraïne herschrijft252 - Guy Verhofstadt over Oekraïne, Rusland en zijn ontluikende vriendschap met Poetin, die plots voorbij was248 - Oekraïne en de eeuwenoude vriendschap tussen Duitsland en Rusland19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen***Tijdlijn00:00:00 – Deel 1 en spotje voor Nextory00:56:22 – Deel 201:28:44 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

De kindertoeslagaffaire waarin sprake is van ‘institutioneel racisme’, eerder al de leegloop van het apparaat en nu het gedoe rond de spaartaks: de problemen bij de Belastingdienst zijn zo groot dat al op bladzijde 1 van het coalitieakkoord van Rutte IV staat dat onorthodoxe maatregelen noodzakelijk zijn.Om burgers beter te beschermen zou Nederland naar Amerikaans voorbeeld een ‘Taxpayer Advocate’ moeten krijgen. In Amerika een instituut met 2000 medewerkers en in elke staat een of meer vertegenwoordigingen.Als we in ons land zo’n Taxpayer Advocate al hadden gehad, dan had de kindertoeslagaffaire hoogstwaarschijnlijk voorkomen kunnen worden. Dat zegt Nina Olson, die van 2001 tot 2019 de Taxpayer Advocate was. Jaap Jansen en PG Kroeger praten anderhalf uur met haar over haar ervaringen in Amerika, die vaak opvallend lijken op wat er in Nederland mis is bij de belastingheffing en de uitkering van toeslagen.Wat Olson als aanpak in vele jaren kon ontwikkelen is buitengewoon relevant en leerzaam voor politiek Den Haag. Zij schetst in de kern een leerproces voor alle betrokkenen op weg naar die veelgenoemde 'nieuwe bestuurscultuur'.Enkele wezenlijke elementen daarin zijn:- Een dienst die inkomsten voor de staat moet innen heeft zelden de cultuur en expertise in huis om burgers tegelijkertijd te voorzien van sociale inkomensondersteuning- Een dienst die alert is op ontwijking en fraude moet geen repressieorgaan zijn- Een Taxpayer Advocate-organisatie moet individuele gevallen onderzoeken en ondersteunen en daarnaast systemische analyses maken en lessen trekken voor beter beleid- De rolopvatting van de volksvertegenwoordiging en van de beleidsmakers op ministeries is hierbij essentieelOlsons ervaringen van het lokale niveau van rechtsbescherming van burgers tot en met het werken met een krachtig mandaat in Washington DC zijn beeldend en instructief.Ook zij zag 'institutioneel racisme' bij de filtering van data over burgers. Maar ook een trend waarin argwaan rond fraude heel het apparaat bijna kopje onder deed gaan.Wat in ons land niet bestaat, maar in Amerika van levensbelang blijkt is een helder overzicht van de fundamentele rechten op dit terrein van burgers. 'The Taxpayer Bill of Rights' als fundament van een nieuwe bestuurscultuur in Washington.Nina Olson sprak eerder deze week met de commissie Financiën van de Tweede Kamer en met een aantal deskundigen, onder wie de onlangs aangetreden inspecteur-generaal belastingen, toeslagen en douane Bart Snels***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Verder lezenBooij en Van der Velde - Taxpayer Advocate Service in Nederlandrapport 'Burgers beter beschermd'Coalitieakkoord 'Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst'***Verder luisteren226 - In het oog van de orkaan: Roel in 't Veld over wat er mis is met politiek en bestuur222 - Na de kindertoeslagaffaire. Hoe Nederland rechtsstaat en democratie kan verbeteren. Gesprek met Richard Barrett van de Venetië Commissie210 - Kabinetsformatie 2021: Herman Tjeenk Willink over het verval van de democratische rechtsorde162 - Pieter Omtzigt over macht en tegenmacht147 – De kindertoeslagaffaire: het ging al mis bij de wetgeving120 - Roel Bekker: Waarom bij de overheid dingen zo vaak fout gaan68 – De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerde – met Pieter Klein en Jan Klijnnijenhuis***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:56:02 – Deel 201:32:14 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op 4 juni 1872, overleed Johan Rudolf Thorbecke. 150 jaar geleden, maar zijn naam klinkt nog dagelijks in bestuurlijk Nederland in discussies over grondrechten, vrijheden en liberale ideeën. Thorbecke was "ontegenzeggelijk een niet gewone man, de leegte zal zeer groot zijn”, schreef een van zijn opvolgers als minister-president in zijn dagboek. Maar wat weten we eigenlijk van hem?Jaap Jansen en PG Kroeger gaan daarom op zoek naar de minder bekende feiten en karakteristieken van deze staatsman die leefde van 1798 tot 1872. Dus van de tijd van Napoleon tot die van Bismarck, van Goethe tot Wagner.Het eerste dat Thorbecke sterk onderscheidt van zijn tijdgenoten, collega's en eigenlijk al zijn opvolgers is dat hij een allochtoon was uit een in die tijd marginale 'culturele minderheid'. Zijn Duitse afkomst en Lutherse opvoeding maakten hem iemand met een veel bredere bagage en blik, zowel als wetenschapper als in zijn politieke en bestuurlijke rollen. Zijn herkomst bleek een krachtig pluspunt.En die achtergrond maakte Thorbecke onmiskenbaar een Europeaan, zowel in culturele en geestelijke zin als in zijn politieke en wetenschappelijke werk. De contacten met zijn familie en met die van zijn Duitse echtgenote zorgden ervoor dat hij eigenlijk permanent over de grenzen heen keek en ook veel bezoeken bracht aan Dresden. Heel bijzonder was daarbij zijn sterke band met de nummer één van de vorsten van zijn tijd, de ruimdenkende koning Leopold van het nieuwe land België.De historische betekenis van Thorbeckes werk aan de Grondwet van 1848 staat buiten kijf, maar de echte gebeurtenissen van die fase laten zien dat hij veel minder 'de maker' ervan was dan vaak gedacht. Niettemin was het meer dan wie ook Thorbecke die de nieuwe constitutie overeind hield en zo grondvestte dat felle tegenstanders als koning Willem III het onderspit moesten delven. Hun strijd was ongekend scherp en zelfs de paus werd in dat conflict partij!Met de nieuwe Grondwet en de energieke uitwerking van de nieuwe bestuurlijke en politieke principes werd Thorbecke een van de grootste emancipatoren in onze geschiedenis. Het maakte hem geliefd en bewonderd, niet alleen bij 'partijgenoten', maar bijvoorbeeld ook bij de katholieken die dankzij hem gelijkberechtigde burgers werden. Hij schafte de slavernij af en op zijn sterfbed tekende hij nog het besluit dat voor het eerst een jonge vrouw toeliet aan de universiteit: Aletta Jacobs.Hij was een echte doener, een man van concrete daden. Hij maakte het Torentje heel bewust de cockpit van macht. Zo werd hij 'de Humboldt der Nederlanden', een groot innovator van de modernste infrastructuur en mobiliteit. Het is dan ook geen wonder dat iemand met zoveel daadkracht en vernuft niet alleen maar vrienden maakte. Daarbij kwam dat Thorbecke een zeer fel en emotioneel mens was.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Verder lezenRemieg Aerts - Thorbecke wil het (Uitgeverij Bert Bakker)Matthijs van de Waardt - De man van 1848, Dirk Donker Curtius (Uitgeverij Vantilt)***Verder luisteren249 - Gedrag en omgangsvormen in de Tweede Kamer200 - De Heerser: Machiavelli's lessen zijn nog altijd actueel80 - Rutte en de ministeriële verantwoordelijkheid60 - Coen Brummer & Daniël Boomsma: De canon van het sociaal-liberalisme50 - PG Kroeger over de vrijheid van onderwijs43 - Het Binnenhof, een eeuwenoud ratjetoe***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:47:16 – Deel 201:26:00 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken generaal George C. Marshall kreeg op 5 juni 1947 een eredoctoraat van Harvard University in Cambridge, Massachusetts. Nu precies 75 jaar geleden. Hij maakte van die gelegenheid gebruik om geheel onverwacht een toespraak te houden over de actuele situatie in Europa. Die speech schreef geschiedenis, het was de voorbode van wat de geschiedenis in zou gaan als het Marshall Plan. Jaap Jansen en PG Kroeger verdiepen zich in dat plan en de buitengewone actualiteit ervan in onze 21e eeuw.Marshall stelde voor dat de VS de landen in Europa zou bijspringen bij het geven van krachtige lange-termijn impulsen voor de haperende wederopbouw in die naoorlogse jaren. In hoog tempo zorgden hij en zijn medewerkers voor een langere termijn, strategische aanpak die in elk land de grootste noden en zwakke plekken in economie en organisatie hielp aanpakken. De manier waarop ze dit deden werd toonaangevend voor dit soort van internationale samenwerking, zowel in wat later de Europese Unie werd als ook in de OECD, die voortkomt uit dat Marshall Plan.Politiek pakten president Harry Truman en Marshall dit gedurfde plan zeer behendig aan. Daarbij werden zij onbedoeld erg geholpen door de leider in het Kremlin, Josef Stalin. Truman gaf Marshall alle eer en maakte het plan op die manier iets dat 'boven de partijen' stond, terwijl het hem wel degelijk hielp bij zijn voor velen totaal onverwachte herverkiezing in 1948.George Marshall was allerminst een beroepspoliticus, maar bovenal een briljant militair strateeg en organisator. Zijn verstandhouding met de president die hem de hoogste militair maakte, Franklin Delano Roosevelt, was niettemin complex en spanningsvol. Toch konden zij niet zonder elkaar.Het Marshall Plan staat nu ineens weer volop in de schijnwerpers. Nu dankzij Poetin en zijn oorlog in Oekraïne. Minister Pete Buttigieg sprak bij de herdenking van Marshall in Berlijn niet toevallig nadrukkelijk over de lessen voor de komende wederopbouw van dat getroffen land. Ook de Europese instellingen laten zich duidelijk door de lessen en het succes van Marshall inspireren. Nederland hoorde bij de landen die 75 jaar geleden voor de wederopbouwplannen de meeste steun kregen. Tot de dag van vandaag zijn de effecten ervan heel goed te zien. Bijvoorbeeld in de Rotterdamse haven. De aanpak van Marshall was bovendien een krachtige impuls voor de concrete aanpak van het 'polderen'. In 1953 kreeg de generaal voor zijn werk – geheel terecht - de Nobelprijs voor de Vrede.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie. *** Verder lezenOver Lincoln Gordon, de topambtenaar met wie PG sprak*** Verder kijken Seeing the victory through (overzichtsfilmpje bij 50 jaar Marshall Plan, met oa Lincoln Gordon)1948 De Noordam brengt de eerste Marshall goederenMarshall Speaks Before The House Foreign Affairs Committee (1949)***Verder luisteren269 - Vijf boeken die je moet lezen om Europa beter te begrijpen267 - Hoe je tijdens de oorlog de Oekraïense economie overeind houdt - een gesprek met Caspar Veldkamp107 - Jean Monnet, de vader van Europa101 - 75 jaar bevrijding: De laatste dagen van Franklin D. RooseveltAfl. 44 – PG over Franklin Delano RooseveltAfl. 32 - Churchill en Europa, met Andrew Roberts en Felix Klos*** Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:32:07 – Deel 201:30:09 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een onverwacht effect van het optreden van Vladimir Poetin: het ineens oplaaiende debat over de toekomst van de Europese Unie, debatten over nieuwe bevoegdheden en zelfs het taboe op verdragswijziging lijkt te kunnen verdwijnen. Hierover praten Jaap Jansen en PG Kroeger in deze aflevering van Betrouwbare Bronnen.Hoe opmerkelijk deze doorbraak toont het recente verleden. De voorbije 15 jaar was er - na de afwijzende Franse en Nederlandse referenda over de ‘Europese Grondwet' - vooral aandacht voor pogingen de Europese regels te verminderen, vereenvoudigen en te ‘ontbureaucratiseren’. Pogingen om dat concreet te maken van onder meer de toenmalige Britse premier David Cameron en CDA-aanvoerder Sybrand Buma lieten uiteindelijk vooral zien dat dit zelden iets praktisch opleverde. Cameron verloor hierdoor zelfs het Brexit-referendum.Met de Conferentie over de toekomst van Europa en Poetins oorlog in Oekraïne beseft iedereen ineens dat Europa zichzelf moet kunnen beschermen en dat krachtige eensgezindheid daarvoor essentieel is. Jaap en PG analyseren de reeks van recente voorstellen die op tafel zijn gelegd. De Italiaanse premier Mario Draghi stak hierbij al zijn collega's de loef af. Vervolgens sprak de net herkozen Franse president Emmanuel Macron de Toekomstconferentie toe bij de afronding van haar werk en zette in Maastricht presenteerde minister Wopke Hoekstra (Buitenlandse Zaken) de uitgangspunten van ons land.PG noteert dat Macrons speech heel vernieuwend klonk, maar toch door en door klassiek Frans was. De grote lijn was ronduit 'gaullistisch' en bevatte voor de EU een langetermijnstrategie die ook door Francois Mitterrand al eens was geagendeerd. Geen wonder dat 13 premiers van kleinere lidstaten snel na die speech met een serie kritische kanttekeningen kwam - een zelden vertoond iets in Europa. Het taboe op de discussie is hiermee finaal weg.Tegelijkertijd komt de Europese Commissie in Brussel met een pakket zeer gedurfde voorstellen voor een de facto 'Energie Unie'. Daarin zou de EU meteen en heel praktisch een veel bredere confederatie gaan vormen met buurlanden die geen lid zijn, zelfs met Oekraïne. En rond de wezenlijke zeldzame grondstoffen (voor onder meer smartphones) wordt zelfs gewerkt aan een nieuw type EU-alliantie met landen als Canada en Australië. Rond defensie zijn de ontwikkelingen sowieso razendsnel en revolutionair te noemen.Hierbij is het belangrijk de aanstaande Franse parlementsverkiezingen scherp te volgen. Deze gaan nu nog nadrukkelijker over de rol die Frankrijk zelf in Europa wil spelen. Wint de president voor zijn ambities een krachtig mandaat? En als hem dat lukt heeft dat aanzienlijke consequenties voor Nederland. Meer dan ooit zien we nu dat Europese politiek binnenlandse politiek is geworden. Met dank aan Poetin!***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatieAan het einde van deze aflevering wordt bekendgemaakt wie het boek van Wilma Kieskamp over Sigrid Kaag hebben gewonnen!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenPrime Minister Mario Draghi’s address to the European Parliament (3 may 2022)Speech by Emmanuel Macron at the closing ceremony of the Conference on the Future of Europe (10 may 2022)Minister Hoekstra (BZ) sprak op 9 mei 2022 op de Europadag in MaastrichtBrussels spells out plan to end dependence on Russian energy (Politico, 18 may 2022)EU reform deal: What Cameron wanted and what he got (20 February 2016)European Free Trade Association (Wikipedia)***Verder luisteren256 - Na de inval in Oekraïne: 'Nu serieus werk maken van Europese defensiesamenwerking'254 - Frank Heemskerk: dineren met Poetin, bij de Wereldbank Oekraïne helpen opbouwen en nu Europa economisch versterken252 - Guy Verhofstadt over Oekraïne, Rusland en zijn ontluikende vriendschap met Poetin, die plots voorbij was244 - Frans Timmermans over onder meer Rusland en Oekraïne240 - Het Franse EU-voorzitterschap als uitdaging voor Rutte IV233 - Kabinetsformatie 2021: Otto Fricke over de Europese ambities van de nieuwe Duitse regering223 - De degelijke daadkracht van Mario Draghi's Italië35 - Charles De Gaulle***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:55:47 – Deel 201:19:13 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze tweede en laatste aflevering van Betrouwbare Bronnen over het boek van Wilma Kieskamp Sigrid Kaag, de schaduwpremier duiken Jaap Jansen en PG Kroeger met de auteur in de fase na haar bijzondere loopbaan te midden van gruwelijke internationale conflicten.Het eerste wat opvalt is hoe de VN-diplomaat opnieuw heel methodisch haar overstap naar de nationale politiek voorbereidt. De anders altijd zo ingetogen, haar privéleven afschermende Sigrid Kaag liet zelfs een daarnaar zeer gretige Ivo Niehe binnen komen in haar huis in Jeruzalem. Bij de beeldvorming werd niets aan het toeval overgelaten.Zeker zo opmerkelijk is de rol die CDA-prominent en oud-minister Ernst Hirsch Ballin in deze fase speelde. Het valt op dat zij zich als kersverse D66-minister in een reeks van lezingen en optredens profileert op onderwerpen die dicht tegen zijn denken aan zitten. Het belang van waarden als draagzuilen van de rechtsstaat bijvoorbeeld.Het ministerschap van Buitenlandse Handel en ontwikkelingssamenwerking maakte van Kaag geen bekende persoonlijkheid. Daarvoor was die portefeuille te specifiek en moest zij te veel buiten ons land onderhandelen en bezoeken afleggen. Door daar overheen te springen met haar meer ideologische en abstracte betogen gaf zij D66 een nieuwe thematiek na de jaren waarin Alexander Pechtold zich profileerde als bedreven en pittige debater in het Haagse spel. En daar sloot haar claim van het brengen van nieuw leiderschap goed op aan.Net als bij de VN, zo laat Kieskamp zien, durfde Kaag aan het Binnenhof forse risico’s te lopen. Haar gooi naar het lijsttrekkerschap was vanuit haar post en geringe Haagse ervaring al gewaagd. Het openlijk uitdagen van Mark Rutte - zelfs fysiek met het zich openlijk fotograferen met zicht op 'zijn' Torentje - was dat niet minder. Ook de heel andere manier van het omgaan met Wilders was zo'n scherp gecalculeerd risico.De kabinetsformatie van 2021 liet zien dat bij alle berekening het gebeuren in Den Haag zeer onberekenbaar kan blijven. Kaag claimde een moreel kompas, maar moest erg vaak haar ook sterk aanwezige pragmatische kant voorrang geven. Haar weg scheidde zich dan wel van die van Rutte, maar zij gaf hem de kans te herstellen en de coalitie te leiden die hij graag wilde. Met de interne troebelen binnen D66 in de affaire-Van Drimmelen leek zij te schipperen tussen ‘nieuw leiderschap’ en afstand houden. Is zij dan toch meer diplomaat en bestuurlijk ingesteld en minder de raspoliticus met de trefzekere intuïtie?Kieskamp kent het eind van het Kaags verhaal ook nog niet, maar houdt vast aan de les dat ze bereid is tot grote risico's en daarin vrijwel altijd doeltreffend blijkt te zijn.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Onder vrienden van de show worden een aantal exemplaren van het boek verloot. Ook meedingen? Word snel vriend van de show!Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenWilma Kieskamp – Sigrid Kaag. De schaduwpremier (Prometheus, 2022)***Verder kijkenIvo Niehe, Tros TV Show 14-12-2014 Buitenhof, 4 sep 2016, seizoen 11, afl. 27***Verder luisterenBB 270 - Hoe Sigrid Kaag de hoogste Nederlander werd bij de Verenigde Naties BB 13 - Minister Sigrid Kaag over hulp, handel en haar toekomst in D66***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:35:04 – Deel 200:58:08 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Trouw-journalist Wilma Kieskamp schreef een boek over Sigrid Kaag, minister van Financiën en politiek leider van D66. In Betrouwbare Bronnen vertelt zij over een vrouw van wie iedereen van alles vindt, maar die zich eigenlijk maar moeilijk laat kennen. Jaap Jansen en PG Kroeger gaan in deze eerste van twee afleveringen met Kieskamp naar de wereld waarin Kaag uiteindelijk de hoogste Nederlander werd bij de Verenigde Naties.Het lijdt geen twijfel dat de loopbaan van Sigrid Kaag in vele opzichten ongebruikelijk is. Zo was het binnen de organisaties van de Verenigde Naties allerminst vanzelfsprekend dat vrouwen topfuncties kregen terwijl zij deze combineerden met het moederschap. Je kon maar beter de handen vrij hebben 'thuis' om de wereld rond te kunnen reizen en op allerlei plaatsen enige tijd werk te verrichten in projecten, onderhandelingen en bij het dempen van conflicten. Kaag haalde daarover haar schouders op en trok haar eigen plan.Zo kreeg ze opmerkelijke rollen in enkele van de meest gruwelijke regio's op het wereldtoneel. Bij de vredesregeling tussen Soedan en het afgesplitste Zuid-Soedan bijvoorbeeld. En vooral bij het weghalen van de chemische wapens bij het dictatoriale regime van Assad in Syrië.Jaap en PG bespreken met Wilma Kieskamp hoe het in zulke omstandigheden overleven en doen slagen van je opdracht zowel de stijl als de aanpak van Kaag hebben gevormd.De volgende aflevering: Hoe Kaag besluit politicus en partijleider te worden***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Onder vrienden van de show worden een aantal exemplaren van het boek verloot. Vrienden krijgen daarover dit weekend een bericht. Ook meedingen? Word snel vriend van de show!Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Verder lezenWilma Kieskamp – Sigrid Kaag. De schaduwpremier (Prometheus, 2022)***Verder kijkenBuitenhof, 1996: Sigrid Kaag en Wiesje de Lange in gesprek olv Paul Witteman Anis Al-Qaq about the Middle East peace processSigrid Kaag (Joint OPCW-UN Mission) on Syria - Security Council Media Stakeout (6 February 2014)***Verder luisterenBB 161 - Hans van Mierlo, een politieke popsterBB 60 - Coen Brummer & Daniël Boomsma: De canon van het sociaal-liberalismeBB 27 - Rob Jetten wil muren slopenBB 13 - Minister Sigrid Kaag over hulp, handel en haar toekomst in D66BB 1 – D66 moet linkser, vindt oud-partijleider Jan Terlouw***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:43:36 – Deel 201:09:34 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Veel mensen zijn zich er niet van bewust, maar op 9 mei vieren we de Dag van Europa. In deze aflevering daarom aandacht voor een vijftal boeiende boeken die je Europa beter leert begrijpen.Allereerst een grote cultuurhistorische studie van wat Europa nu toch eigenlijk is. De Duitse literatuurwetenschapper Jürgen Wertheimer schreef een gedurfde analyse van 2500 jaar beschavingsgeschiedenis: 'Europa, eine Geschichte seiner Kulturen'. Hij laat zien hoe in ons werelddeel al vanaf de klassieke oudheid een voortdurende balans bestond tussen een gemeenschappelijk gedragen identiteit en een grote diversiteit van talen, volkeren, regio's, steden, naties, kunsten en wetenschappen. Het opvallende van Europa is hoe in die grote verscheidenheid voortdurend contacten werd gelegd en verdiept. Er was een permanente uitwisseling van handel en ideeën. Het Europa van onze tijd heeft deze kenmerken nog steeds en zelfs de wijze waarop de instituties van de EU werken wordt er sterk door bepaald.De grootste rivier van Europa stroomt door Rusland, volgens velen is zij zelfs het wezen van dat land: de Wolga. Over de historie en de rol van deze grote waterstroom schreef Janet Hartley een magnifiek boek: 'The Volga'. Van haar reis door de tijd, langs de oevers van de rivier leer je heel veel over de grote rol en betekenis daarvan. En je ontmoet hier onbekende volken en mensen, van de Chumash tot de Khans. De Wolga was door de verbinding met de Kaspische Zee - een reusachtig binnenmeer - meteen ook de vaarroute naar de Kaukasus en landen in de Levant en Midden Azië. Zo ontmoetten ook West- en Noord-Europese handelaren en reizigers via deze rivier hun contacten en klanten uit andere werelddelen.Een Europeaan die zelf over de hele wereld handel dreef en contacten onderhield, schreef boeiende 'Mémoires': cognacmaker en topmanager Jean Monnet, die uitgroeide tot 'le Père de l'Europe'. Zijn herinneringen vertellen over het ongekend drukke en invloedrijke leven van een man die eigenlijk iedereen kende die er toe deed en met hen geschiedenis schreef. PG noemt het boek een soort masterclass in succesvol organiseren en leiding geven. Monnet beschrijft heel helder hoe hij zijn pionierswerk bij de opbouw van het nieuwe Europa concreet inrichtte en aanpakte. Af en toe wat mopperend op die eigenwijze Hollanders.Wie de actuele worstelingen in Duitsland met de oorlog in Oekraïne en met Poetin wil begrijpen, moet 'Republik der Angst. Eine Andere Geschichte der Bundesrepublik' van Frank Biess lezen. Bies analyseert de recente West-Duitse geschiedenis aan de hand van golven van vreesachtige visioenen die het publieke debat beheersten. Ondanks het Wirtschaftswunder en de succesvolle integratie in Europa drukten het verleden en de catastrofes van de twintigste eeuw een zwaar stempel op de Duits samenleving. Biess wijst op angsten zoals voor het 'Waldsterben', het communisme, de terugkeer van de Nazi’s, kernenergie en automatisering. Existentiële onzekerheden waren nooit ver weg en dat is ook nu weer duidelijk te merken.Wie in onze tijd Poetin ziet optreden en QAnon en andere complotdenkers, kan veel hebben aan het boek 'LTI' van de Duitse taalkundige Viktor Klemperer. Door zijn observatie van de invloed van het Nazibewind op de taal en de communicatie van zijn tijdgenoten werd dit boek een echte klassieker. En het Europa en Rusland van nu maken het weer heel actueel.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder luisteren107 - Jean Monnet, de vader van Europa105 - 75 jaar bevrijding: Dagelijks leven in Nazi-Duitsland (oa over Viktor Klemperer)***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:06:58 – Jürgen Wertheimer – Europa, die Geschichte seiner Kulturen00:20:57 – Janet Hartley – The Volga00:34:20 - Frank Biess – Republik der Angst00:53:01 – Jean Monnet – Mémoires01:05:29 – Viktor Klemperer – L T I01:22;$8 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

13 april 2022 zou wel eens de geschiedenis in kunnen gaan als de dag van een grootscheepse staatkundige vernieuwing die in eerste instantie bijna niemand opviel. In deze aflevering duiken Jaap Jansen en PG Kroeger in de inhoud, betekenis en gevolgen van het plan van minister Sigrid Kaag (Financiën) om de begrotingsprocedure radicaal te veranderen.In haar ‘Kamerbrief begrotingsproces’ stelt Kaag voor de manier waarop regering en parlement de rijksbegroting van uitgaven en inkomsten voorbereiden, opstellen, bespreken, concluderen en verantwoorden ingrijpend te veranderen. Daarbij benadrukt zij dat Tweede en Eerste Kamer meer tijd gaan krijgen voor hun controle. Hun 'budgetrecht' wordt versterkt. Dat gebeurt in het bijzonder doordat in het voorjaar een geheel nieuw begrotingsdocument zal worden ingediend waarmee ministers en parlement zowel de uitvoering van de lopende begroting, de hoofdlijnen van de komende en het meerjarenoverzicht van uitgaven, lasten, investeringen, kansen en risico's van de Rijksbegroting kunnen analyseren en bespreken.Op basis van dit document en de debatten daarover - een nieuwe vorm dus van de Algemene Politieke en Financiële Beschouwingen die nu nog na Prinsjesdag worden gehouden - zal het kabinet dan de verschillende begrotingen, de hieraan gekoppelde fiscale maatregelen en koopkrachtreparaties meer en detail invullen en bijvoorbeeld ook met de samenleving en de uitvoeringsorganisaties kunnen bespreken. In augustus kan dit dan gereed zijn. Prinsjesdag en 'het koffertje' blijven als traditie in stand, schrijft Kaag, maar elders in haar brief erkent ze dat het karakter van de troonrede verandert omdat er eerder al een eerste debat is geweest over de beleidsvoornemens.Jaap en PG analyseren zowel de inhoud als het tijdschema dat in enkele varianten door Kaag wordt geschetst. Dan valt op dat premier Mark Rutte zich uitput in bezweringsformules om de indruk weg te nemen dat er aan Prinsjesdag ook maar iets zou veranderen. "De hoedjes blijven!" Maar klopt die indruk wel?In het stuk van het kabinet wordt ook gememoreerd dat het Belastingplan meer tijd voor behandeling gaat krijgen en dat is pikant. Want feitelijk zal dit beleidsstuk gewoon verdampen. En dat is precies wat Wopke Hoekstra toen hij nog Eerste-Kamerlid was als nadrukkelijke wens al in een motie uitsprak die algemene steun kreeg. Ook andere aspecten van de voorstellen wijzen erop dat het kabinet hier met een majeure hervorming komt die inspeelt op het advies van de Venetië Commissie en aansluit bij de roep om een 'nieuwe bestuurscultuur'. Alleen schrijft minister Kaag dat nergens expliciet.Dat is ook het geval met de ingrijpende interactie van deze nieuwe opzet met de wijze waarop binnen de Europese Unie begrotingen en lange termijn financiering tot stand komen. Wie goed kijkt, ziet dat Kaags voorstellen het mogelijk maken dat Nederland daarop veel beter kan inspelen en zo met veel meer impact invloed uitoefent. Maar in haar brief is ze hierover opvallend zwijgzaam. Zo lijkt bijna achteloos een majeure staatkundige en financiële hervorming te worden doorgevoerd. Maar om met Rutte te spreken: de hoedjes blijven!***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenWopke Hoekstra - Staat van de Unie 2022EenVandaag Peilingtrends: Europese Unie***Verder luisteren232 – Kabinetsformatie 2021: Kan de Kamer haar rol wel aan?219 - Kabinetsformatie 2021: Een beknopt coalitieakkoord met meer ruimte voor de Kamer als spannend experiment191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!129 - De rommelige historie van Prinsjesdag36 - Wopke Hoekstra: EU moet geopolitieke machtsfactor worden***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:40:46 – Deel 201:18:15 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

De oorlog in Oekraïne is nu al tien weken gaande en de beelden van volledig vernietigde steden zijn vreselijk. Toch houdt de regering-Zelenski stand, mede dankzij steun uit de westerse wereld, waarvan landen inmiddels zware wapens leveren. Hoe is de situatie daar – en in omringende landen – economisch en hoe kan Oekraïne er als de oorlog voorbij is weer bovenop komen? De man bij uitstek die daar alles over kan vertellen is Caspar Veldkamp, lid van het dagelijks bestuur van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling. Jaap Jansen praat met hem.De bank werd na de val van de Muur opgericht om voormalige Sovjet- en Oostbloklanden te helpen versneld aansluiting te vinden op de West-Europese economie. Ze verstrekt leningen en neemt aandelen in kleine en middelgrote Oekraïense bedrijven. Dit gaat ook door tijdens de invasie, zegt Veldkamp. “Ook al is het oorlog, we proberen Oekraïne economisch zoveel mogelijk overeind te houden. Behalve het militaire front dat alle voorpagina’s beheerst, is er ook een economisch front: je moet het land zo weerbaar mogelijk houden, ook voor de wederopbouw straks. Die zou vele malen kostbaarder worden als we de economie nu niet onderhouden en stutten. Het land moet zo goed mogelijk doordraaien.”Caspar Veldkamp vertelt in het gesprek over de economische schade, maar ook over het perspectief voor snel herstel en zelfs verbetering van de Oekraïense economie, die toen de oorlog uitbrak nog altijd veel last had van corruptie – 50 miljard van de economische waarde is in handen van een honderdtal oligarchen – met een industrie die relatief veel Co2 uitstoot en energie verslindt.Veldkamp was al eens te gast in Betrouwbare Bronnen. Dat was toen hij tijdens de financiële crisis namens Nederland ambassadeur was in Griekenland. Ook in zijn vroegere functies – hij was onder meer directeur Oost-Europa op Buitenlandse Zaken – had hij veel contact met Rusland. Als vertegenwoordiger van Nederland werd hij prominent ontvangen door Russische ministers. Hij kent Lavrov en zijn onderminister (die Nederlands spreekt!) al jaren en vertelt ook daarover: ‘Poetin weet uit zijn eigen verleden als middenkaderambtenaar dat je naar boven veel positiever rapporteert dan de werkelijkheid rechtvaardigt. Daarvan is hij nu als president zelf slachtoffer geworden.’***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenDe EBRD over Oekraïne***Verder luisteren265 - Toetreding tot de NAVO, de reuzensprong van Finland260 - De toesprakentournee van Volodimir Zelenski en de worsteling van de SPD met de erfenis van Brandt en Schröder259 - De omgevallen boekenkast: leestips van PG! (oa over Poetin)258 - De kille vriendschap tussen Rusland en China257 - Het machtige Rusland als mythe: hoe 'speciale militaire operaties' een fiasco werden256 - Na de inval in Oekraïne: 'Nu serieus werk maken van Europese defensiesamenwerking'254 - Frank Heemskerk: dineren met Poetin, bij de Wereldbank Oekraïne helpen opbouwen en nu Europa economisch versterken253 - Poetins bizarre toespraak: hoe de president de geschiedenis van Oekraïne herschrijft248 - Oekraïne en de eeuwenoude vriendschap tussen Duitsland en Rusland***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:34:49 – Deel 201:29:57 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Je moet niet wrijven in een vlek,' zei premier Ruud Lubbers graag als er op het Binnenhof iets misging en voorkomen moest worden dat het probleem verergerde. Hoewel die uitspraak vaak geciteerd wordt, handelt men er zelden naar. Jaap Jansen en PG Kroeger bekijken vier recente voorbeelden.Ten eerste de wijze waarop binnen D66 de pijnlijke affaire rond de chef-talentscouting werd aangepakt. Of misschien vooral ook niet werd aangepakt. Dit leidde ertoe dat steeds weer nieuwe onthullingen en misverstanden naar buiten kwamen en de argwaan over motieven, daadkracht, integriteit en vriendjespolitiek binnen de partijleiding keer op keer gevoed werd. Jaap en PG bespreken welke mechanismen in zo'n situatie een soort 'selffulfilling prophecy' van aanhoudend gedoe opleveren.Die mechanismen zie je ook bij het tweede recente geval, de scheuring annex #metoo in de jonge partij Volt. Een partijcongres dat feitelijk geen leiding kent. Een discussie waarbij de centrale figuur niet aanwezig is. Procedurele afleidingsmanoeuvres die argwaan verhogen en daadkrachtige aanpak verhinderen. De fractieleider die een poging doet via de net benoemde regeringscommissaris Mariëtte Hamer zijn gelijk te krijgen. Hoe dit in zijn gezicht ontploft is een pijnlijk voorbeeld van wrijven in de vlek.Ook het Kamerdebat van 1 april 2021 hoort in deze rij van klassieke misverstanden. Daar zagen we hoe Mark Rutte door te wrijven in de vlek van 'functie elders' steeds mistiger werd over wat hij nu wel of niet wist of zich ervan herinnerde, dan wel door wie hij wanneer waaraan herinnerd werd, en zo de hele discussie naar volledige verwarring voerde. Ook hier kwamen de bekende mechanismen die zo'n situatie ongrijpbaar en onhoudbaar maken een voor een aan de oppervlakte.De afwezige hoofdpersoon op 1 april was Pieter Omtzigt. PG laat zien hoe na dat debat binnen het CDA het wrijven in de vlek nog een tijdje doorging. Daarbij liet de door een burn-out gevelde parlementariër zelf zich evenmin onbetuigd. Een opeenstapeling van misverstanden, machtsvacuüm en groeiende argwaan leidde tot lekken van vertrouwelijke documenten en Omtzigts besluit de CDA-fractie te verlaten. Niemand had er nog enige greep of regie op.Tot slot gaan Jaap en PG terug naar de meest klassieke 'wrijven in een vlek' uit de moderne geschiedenis. Precies vijftig jaar geleden vond die plaats: de Watergate-affaire. Die ging uiteindelijk helemaal niet meer om een wat sullige inbraak in het hoofdkantoor van de tegenpartij. Watergate ging over Richard Nixon, de man in het Witte Huis die door zijn pogingen zelf de vlek weg te poetsen de zaak erger en erger maakte.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie. *** Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier*** Verder lezenHet lobbyweb van Jack de Vries: hoe de oud-staatssecretaris profiteert van zijn contactenVerklaringen Kaag, Everhardt en Bing***Verder luisteren232 – Kabinetsformatie 2021: Kan de Kamer haar rol wel aan? En wat te doen met antidemocratische partijen?180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren*** Tijdlijn00:00:00 – Deel 1 (D66, Volt)00:37:25 – Deel 2 (Het 1 april 2021 debat, Omtzigt uit het CDA, Watergate)01:09:49 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Europa beleeft dezer dagen veranderingen die niemand nog maar kort geleden had durven voorspellen. In deze editie van Betrouwbare Bronnen duiken Jaap Jansen en PG Kroeger in enkele van de meest verrassende. Niet alleen steekt Duitsland €100 miljard in expansie van de Bundeswehr, maar kanselier Olaf Scholz krijgt ook nog kritiek dat hij te slap en passief is. Niet alleen doen de Zwitsers mee met sancties tegen Russische oligarchen, ze blijken ook bereid hun eeuwenoude ‘neutraliteit’ fors te relativeren.De geopolitiek meest ingrijpende omwenteling voltrekt zich in het noorden, aan de rand van Europa. Het reusachtige, dunbevolkte Finland gaat binnen enkele weken formeel vragen om toetreding tot de NAVO. En buurland Zweden wil zich daar bij aansluiten, kondigden de premiers Sanna Marin en Magdalena Andersson op 13 april aan. Wie zich verdiept in de Finse geschiedenis en in de unieke cultuur en tradities van dit land dichtbij de Noordpool beseft wat voor 'Zeitenwende' dit is. Een reuzensprong.Het grootste deel van deze aflevering gaat daarom over Finland. Een volk dat afstamt van de herdersvolkeren in het noorden van Siberië. Een land dat eeuwenlang een soort kolonie van Zweden was en daarna door de Russische Tsaar Alexander I werd onderworpen. Misschien wel daardoor ontwikkelden de Finnen een eigenzinnige, onafhankelijke geest en cultuur en werden zo een van de sterkste democratische rechtsstaten ter wereld.Juist die zeer kwetsbare plek op de aardbol tussen grote buurman Rusland en de rijke, hoogontwikkelde buren in Scandinavië zorgde ervoor dat Finland een heel eigen koers moest varen om te overleven. Helsinki werd een cruciale stad in de wereldpolitiek. De Sovjet-Unie kon om vele redenen niet meer zonder die kleine, neutrale maar onafhankelijk buur.Na de val van de Muur begon een grote opgang en bloei, al moest het eerst door de jonge premier Esko Aho uit een diepe economische depressie worden gesleurd. PG vertelt over zijn gesprek met Aho daarover en hoe onder zijn leiding de Finnen heel snel lid van de EU konden worden. Maar lid worden van de NAVO was voor velen toch een stap te ver. Ze wilden het Kremlin niet ontrieven.Zie daar de grote wending nu. Om zichzelf en broedervolk Estland te kunnen beschermen wil Finland nu opeens volledig lid worden van het Atlantisch bondgenootschap. PG en Jaap schetsen hoe ongekend deze breuk met traditie en geopolitiek van Noord- en Oost-Europa is.Deze Finse sprong voorwaarts is voor Rusland net zo'n politieke ramp als de mislukking van de 'speciale operatie' in Kyiv.En tot slot laat PG nog een stukje opera horen!***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenBundeskanzer Scholz: »Es darf keinen Atomkrieg geben«Esko Aho kijkt na 90 jaar vooruit (30 november 2007)***Verder kijkenDienaar van het volk (tv-serie met Volodimir Zelenski, Engels ondertiteld)***Verder luisteren257 - Het machtige Rusland als mythe: hoe 'speciale militaire operaties' een fiasco werden256 - Na de inval in Oekraïne: 'Nu serieus werk maken van Europese defensiesamenwerking'253 - Poetins bizarre toespraak: hoe de president de geschiedenis van Oekraïne herschrijft248 - Oekraïne en de eeuwenoude vriendschap tussen Duitsland en Rusland***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:51:08 – Deel 201:20:11 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet Rutte IV is honderd dagen aan de macht. Na een tergend trage kabinetsformatie – de langste ooit – met bovendien opnieuw veel klachten over de oude bestuurscultuur. Maar er zou nieuw elan komen, met nieuwe namen en kwaliteiten.Het kabinet was amper gestart of alles werd anders. De politieke, geopolitieke en financieel-economische fundamenten van de nieuwe ploeg waren binnen de kortste keren volledig achterhaald. Hoe gaat Rutte IV hiermee om, vragen Jaap Jansen en PG Kroeger zich af. Ze analyseren de turbulente eerste honderd dagen.[Let op! Op Apple en sommige andere podcastapps kun je soms niet alles lezen. De complete tekst plus links naar eerdere afleveringen waarna we verwijzen vind je altijd hier]We kwamen uit de coronacrisis en kampten al met de klimaat- en energiecrisis. De Russische inval in Oekraïne zorgt nu voor de grootste omwenteling van de verhoudingen in Europa sinds de val van de Berlijnse Muur. Ook toen – in 1989 - was de inkt van het regeerakkoord nauwelijks droog. Maakt Rutte nu dan ook maar meteen dezelfde fouten die Lubbers en Kok toen maakten? Wat zijn de gevolgen voor de positie van de Europese Unie in de wereld en die van Nederland daarbinnen? Hoe vangt het kabinet de totaal onvoorziene financiële consequenties op? En wat zeggen de personele perikelen binnen de ministersploeg en in de oppositie over de stabiliteit van ons land?Opvallend is dat het kabinet Europees en geopolitiek zijn mannetje staat. Minister Kajsa Ollongren van Defensie liet zich van een daadkrachtige no nonsense kant zien. Opvallend is ook hoe minister Sigrid Kaag (Financiën) met haar socialistische collega uit Spanje tot voorstellen komt over de Europese economie en staatsschulden die rechtstreeks uit de koker van Mario Draghi lijken te komen en in niets doen denken aan ‘de Vrekkige Vier’ uit de vorige periode. Zeker zo opvallend is het optreden van Wopke Hoekstra (Buitenlandse Zaken) in Washington. Hij is niet meer afhoudend over Europa. Zijn geopolitieke speech deed denken aan zijn gedurfde 'Humboldt-rede' in 2019 in Berlijn.De financiële grondslag van de coalitie is door de gevolgen van de oorlog in Oekraïne volledig weggeslagen. Bovendien doemen hier andere grote tegenvallers op. Zo heeft Ollongren hier een groot probleem. Niet Poetin, maar gebrek aan personeel.En één minister moet nu al meemaken dat hem een kool gestoofd wordt. Robbert Dijkgraaf (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) dacht fors te mogen investeren in kennis en vernuft, maar bijna niets van die beloften kan feitelijk worden waargemaakt. Staatssecretaris Marnix van Rij (Belastingen) daarentegen gaat meer geld uitgeven dan iedereen ooit had kunnen denken. Niet dat hij dat wilde, maar als Nederland een fatsoenlijke rechtsstaat wil zijn zal hij wel moeten. Het is niet alles kommer en kwel. Eén minister kan dankzij Poetin onverwacht de onbetwiste nummer één van dit kabinet worden. Wat in Duitsland zijn collega Robert Habeck (van de Groenen) lukt, zou bij ons het huzarenstukje van Rob Jetten kunnen zijn. Maar slaagt hij daarin? Jaap en PG analyseren hoe Habeck een soort polderkoning werd, terwijl Rutte IV zich nog weinig laat zien en horen. En dat terwijl energiebeleid nu meer dan ooit de geopolitiek domineert.Dit wijst erop dat de aanvoerder van het team onvoldoende zijn rol speelt. Mark Rutte lijkt hier op de schuchtere bondskanselier Olaf Scholz. Rondom het Kamerdebat over ‘de mondkapjes van Sywert en minister Hugo de Jonge’ trad de premier niet op als de ervaren en effectieve crisismanager die de zaak op koers houdt. Heeft Rutte nog wel goesting in zijn karwei?Lilianne Ploumen in elk geval niet, zo werd afgelopen week duidelijk. Dit stelt de PvdA voor existentiële vragen. Datzelfde geldt voor anderen in de oppositie, zoals Volt en FvD die bevangen lijken door het zelfvernietigingsvirus.Dit alles brengt PG tot een opmerkelijke conclusie.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie. ***Verder luisteren260 - De toesprakentournee van Volodimir Zelenski en de worsteling van de SPD met de erfenis van Brandt en Schröder247 - Belastingheffing in box 3: hoe de Hoge Raad de wetgever op de vingers tikt en opzadelt met een hels karwei238 - Kabinetsformatie 2021: Een opmerkelijk coalitieakkoord en de Kamer op zoek naar haar rol237 - Kabinetsformatie 2021: do's en don'ts voor nieuwe bewindslieden234 - Kabinetsformatie 2021: Nieuw elan met nieuwe ministeries en nieuwe ministers233 - Kabinetsformatie 2021: Otto Fricke over de Europese ambities van de nieuwe Duitse regering223 - De degelijke daadkracht van Mario Draghi's Italië36 - Wopke Hoekstra: EU moet geopolitieke machtsfactor worden*** Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:38:49 – deel 201:21:41 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Veel wat er in de 21e eeuw in de Verenigde Staten gebeurt, begrijp je pas echt als je je verdiept in de grote gebeurtenissen die daar in de 19e eeuw plaatsgrepen. Met Amerika-expert Pirmin Olde Weghuis duiken Jaap Jansen en PG Kroeger opnieuw in de dramatische historie van de Burgeroorlog en de bloedige nasleep daarvan. In Betrouwbare Bronnen aflevering 185 (23 april 2021) en 228 (11 november 2021) ging het over de aanloop naar de scheuring van 'the Union', het debat over de slavernij en over de gruwelen van die oorlog en het unieke leiderschap van president Abraham Lincoln.In deze derde en laatste aflevering van deze serie beleven we de dramatische gebeurtenissen van de jaren 1864 en 1865. In april capituleren de legers van het Zuiden onder generaal Robert E. Lee en wordt Lincoln vermoord in een theater waar hij zit te genieten van een malle komedie. De sleutelfiguur in deze jaren is Ulysses S. Grant. Hij was de militair aan wie Lincoln het tovertrouwde de legers van de Unie aan te voeren naar de overwinning. En in zeer turbulente omstandigheden werd hij vervolgens in 1868 zelf president.Grant krijgt de voorbije 20 jaar steeds meer waardering van historici voor de wijze waarop hij zijn ambt uitoefende, bij alle besef van de vele kwetsbaarheden van zijn bewind. Wat maar weinig staatslieden lukt, kreeg Grant voor elkaar. Hij slaagde erin de terreurbeweging Ku Klux Klan te vernietigen en de zwarte bevolking in het Zuiden een begin van gelijkberechtiging en democratisch burgerschap te schenken. Wat op papier al was geregeld, ging Grant concreet realiseren.Na zijn presidentschap werden Grants verdiensten stukje bij beetje teruggedraaid. PG en Pirmin analyseren hoe Lincolns opvolger Andrew Johnson al begon met het afbladderen van de erfenis van zijn grote voorganger. Ook Grant moest meemaken hoe zijn eigen partij die verworvenheden in compromissen met de planterselite van het Zuiden verkwanselde. Ging in zijn jaren nog 70% van de zwarte bevolking naar de stembus, rond 1900 kon nog maar 2% zijn stem uitbrengen.Het was pas die andere vicepresident Lyndon Johnson die na de moord op een president de burgerrechten zou herstellen. LBJ's Voting Rights Act wordt nu onder Joe Biden herzien om de rechten van minderheden te versterken. De strijd hierover is dan ook uitermate actueel, controversieel en geworteld in de duisterste periode van de Amerikaanse geschiedenis.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur hiervoor een mailtje naar [email protected]***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenRon Chernow - Grant (biografie)***Verder kijkenGone with the wind (official trailer, 1939)John Lewis: Full speech in Selma (2015)***Verder luisteren185 - De Amerikaanse Burgeroorlog (1): Black Lives Matter en George Floyd, hoe de burgeroorlog op de VS nog altijd zijn stempel drukt228 - De Amerikaanse Burgeroorlog (2): hoe Abraham Lincoln onvoorbereid de strijd in gingTennessee Ernie Ford - Marching Through Georgia (liedje uit de Burgeroorlog)President Lincoln: Second Inaugural Adress***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:40:11 – Deel 201:18:57 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

De wereldpolitiek verkeert in een stroomversnelling. Europa is nu gedwongen een eigen, zelfstandige rol te spelen. En er is onmiskenbaar een nieuwe, cruciale wereldmacht die zich aandient: India. De president van dit in bevolking inmiddels grootste land ter wereld, Ram Nath Kovind, was afgelopen week in Nederland. En dat is bepaald geen toeval, vertellen Jaap Jansen en PG Kroeger in deze aflevering van Betrouwbare Bronnen.India is een steeds belangrijker speler op het wereldtoneel. En Nederland is voor dat enorme land van 1,4 miljard mensen een wezenlijke partner. Niet alleen omdat India met de EU graag en nauw wil samenwerken, maar ook omdat ons land daar tot de grootste handelspartners en investeerders behoort. Dit maakt dat beiden belang hechten aan wederzijds begrip en intensieve dialoog. PG vertelt over zijn indringende gesprek met een vorige president van India, Abdul Kalam, die de samenwerking op het terrein van wetenschap, onderzoek, innovatie en ruimtevaart hoog op zijn agenda had staan.Jaap en PG analyseren hoe India er nu voorstaat. Het is een kernmacht met eigen ruimteraketten. Het heeft het grootste staande leger op aarde en een vloot die van grote betekenis is voor de ‘Indo-Pacific regio’ waarop de geopolitiek zich meer en meer concentreert. Ook economisch is India inmiddels een reus. In de hightech is het een gigant. Zijn economie is twee keer zo groot als die van Rusland en drie keer zo groot als de Nederlandse. Door zijn jonge, hoogopgeleide middenklasse en zijn cultuur van democratische ontwikkeling, diversiteit en Engelstalige communicatie is India op vele fronten tegelijk een aantrekkelijke partner.Dat de Indiase regering in de actuele spanningen zich een beetje afhoudend opstelt en de oude band met Moskou niet wil verbreken is vanuit de historie van de afgelopen 75 jaar niet zo vreemd. Voor zowel de olie als de defensie was India al heel lang nauw verbonden met de Sovjet-Unie en daarna met Rusland. Hierbij speelden de permanente spanningen met grote buur China en de grensoorlogen met hen en met westerse bondgenoot Pakistan een grote rol. Na ‘9/11’ kwam er een wending naar het westen. Het was president George W. Bush die hier een wezenlijke rol speelde, wat door Obama krachtig werd voortgezet.PG Kroeger vertelt over die ene eerdere keer dat India een echte supermacht was. In de eeuwen tussen 1550 en 1700 kon geen heerser op aarde, laat staan een Europese vorst, tippen aan de macht en rijkdom van de Mughal-heersers op de troon in Agra. Wie waren zij? Wat was hun geheim? Waarom zijn juist deze ‘koningen der koningen’ en ‘schaduw van de rechterhand van Allah’ zo eindeloos fascinerend? Twee van licht PG eruit.Allereerst Akbar, die het Mughal-imperium definitief grondvestte, een tijdgenoot van Willem van Oranje, Elizabeth I en Filips II. Hij regeerde bijna 50 jaar en deed een opmerkelijke poging te komen tot wereldvrede tussen alle volkeren en religies. En vervolgens Mumtaz Mahal, de innig beminde vrouw van keizer Shah Jahan die haar als keizerin liet regeren zodat hij zich kon wijden aan kunsten, mystiek en het voeren van succesvolle veroveringscampagnes. In de wereldgeschiedenis kent hun liefdesverhaal weinig gelijken. Toen zij stierf beloofde Shah Jahan voor haar het allermooiste gebouw te zullen ontwerpen dat als monument voor hun liefde de eeuwen zou trotseren. Hij hield woord. Ze is begraven in de Taj Mahal in Agra.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder luisteren258 - De kille vriendschap tussen Rusland en China257 - Het machtige Rusland als mythe: hoe 'speciale militaire operaties' een fiasco werden253 - Poetins bizarre toespraak: hoe de president de geschiedenis van Oekraïne herschrijft248 - Oekraïne en de eeuwenoude vriendschap tussen Duitsland en Rusland250 - Nixon in China: de week die de wereld veranderde225 - Nixon in China: Henry Kissinger's geheime (en hilarische) trip naar Beijing127 - De geheime politieke memoires van Ruud Lubbers (oa over zijn band met Rajiv Gandhi)***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:32:42 – Deel 201:18:53 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mariëtte Hamer vermoedt dat ze driekwart van haar werkzame leven heeft besteed aan vergaderen. Dat is dus een vak en zij beheerst dat als geen ander, kun je overal in Den Haag horen - bovenal bij de sociale partners verenigd in haar Sociaal Economische Raad. Nu zij vertrekt als 'koningin van de polder' geeft Mariëtte Hamer in deze aflevering van Betrouwbare Bronnen daarover een masterclass.Want hoe doe je dat, effectief en toch ook plezierig vergaderen? En daarbij ook: hoe ben je een goede, handige en daadkrachtige voorzitter? In gesprek met Jaap Jansen en PG Kroeger put Mariëtte Hamer uit vier decennia belevenissen en concrete ervaringen.Het begon al bij 'Het LOLO' (het Landelijk Overleg Lerarenopleidingen) en kreeg een eerste hoogtepunt toen zij de eerste voorzitter en dus ook de eerste vrouw werd van de LSVb, de roemruchte Landelijke Studentenvakbond.Enkele 'geheimen van Hamer' worden in haar verhalen over haar belevenissen wel duidelijk. Een minister die alles denkt te weten, kun je verrassend en soms dodelijk ‘ontregelen’, vertelt ze. Theepauzes inlassen is een instrument voor succesvolle afronding van conflictueuze sessies, minder voor het lessen van de dorst. PG vertelt hoe hij in 1995 Hamer op zo'n manier leerde kennen en hoe zij bij de koekjes een ondeugende vraag stelde. Ineens kon zij daarop de rond de tafel vastgelopen verhoudingen vlottrekken.Politiek en parlementair vergaderen is trouwens echt iets anders dan het leiden van de polder en daar fikse belangentegenstellingen tot consensus brengen. Hoe ‘politiek’ polderen ook vaak is, het heeft zijn heel eigen wetten en aanpak. Hamer laat in haar reflecties merken dit orgel op al zijn klavieren en in al zijn stemmen te kunnen bespelen. Van de kunst van het feitelijk analyseren tot het zwartepietenspel als iedereen denkt dat men er is. Ook het klassieke 'PvdA-terugonderhandelen' komt hierbij aan de orde.   Dat ze na zevenenhalf jaar vertrekt, betekent niet dat de polder op haar lauweren kan rusten. In een groot essay in EW Magazine zet zij de grote uitdagingen na corona en in de geopolitieke spanningen uiteen en in Betrouwbare Bronnen zoemt zij met grote nadruk in op de noodzaak ‘Leven lang ontwikkelen’ nu echt te gaan doen. Alles is er klaar voor, zegt ze.Haar nieuwe opdracht als regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld is zowel razend actueel als hoogst gevoelig. Maar uiteindelijk gaat het volgens Hamer om macht en misbruik van macht.Ze veroorlooft zich welbewust één voorbeeld en dat is dan ook meteen een heftig politiek moment. De wijze waarop PVV-leider Geert Wilders zijn VVD-collega Sophie Hermans beschimpte, noemt Hamer ronduit 'seksistisch'. Hamer wijst erop - juist ook als voormalig fractieleider - dat de collega's in de Kamer zoiets niet ongemoeid kunnen laten. Ze mogen niet verwachten dat voorzitter Vera Bergkamp zo'n incident in haar eentje oplost. Zo gaat dat niet in het parlement dat voor alle Nederlanders een voorbeeld zou moeten zijn.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder luisteren224 - Kabinetsformatie 2021: Het ongeduld van Mariëtte Hamer136 - Jarig in coronacrisis: Mariëtte Hamer en Maurice Knijnenburg over 70 jaar SERBB 130 – Joost Korte, een Nederlander aan de top van ‘het sociale Europa’BB 125 – Wouter Koolmees, minister van Sociale Zaken in de coronacrisisBB 114 – Mariëtte Hamer: Nederland is heel kwetsbaar, we hebben geen tijd te verliezenBB 110 – Overleggen in crisistijd: Hans de Boer en Han Busker, 75 jaar Stichting van de ArbeidBB 55 – SER werkt aan alternatief studentenleenstelsel / PG en de geboorte van ‘het poldermodel’BB 40 – SER-voorzitter Mariëtte Hamer over polder en pensioen***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:41:36 – Deel 201:18:40 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Donderdag 31 maart spreekt de Oekraïense president Volodimir Zelenski de Tweede Kamer toe, live via het scherm. Dit nieuwe type staatsbezoek is de afgelopen weken ontstaan in de oorlog van Vladimir Poetin tegen Oekraïne. Het Europees Parlement had de primeur. Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren hoe deze optredens zich hebben ontwikkeld tot een nieuw, wereldwijd fenomeen. Duidelijk is dat de president, een voormalig acteur, veel geleerd heeft van zijn vakgenoot uit Hollywood, Ronald Reagan. In de Bondsdag citeerde hij hem zelfs!In het Europese mozaïek neemt elk land zijn eigen positie in richting Rusland en Oekraïne. En Zelenski spreekt ze daar een voor een op aan. Zijn optreden in de Bondsdag was een van de bijzonderste. En dat is ook een beetje een waarschuwing voor Vera Bergkamp en Mark Rutte. Want in Duitsland stak na die zitting een storm op. ‘Pijnlijk’ en ‘stijlloos’ waren de meest gebruikte termen. Dat bondskanselier Olaf Scholz alleen maar toekeek en na afloop gewoon wegliep naar zijn kantoor werd een schande gevonden.Wat maakt het voor Duitse politici en vooral die van de SPD zo moeilijk zich hier een gepaste houding te geven? PG neemt je mee in de geschiedenis van de Ostpolitik waar juist die partij zich als grote erflater van ziet. Grote namen als Willy Brandt en Helmut Schmidt klinken dan, maar juist ook hier weinig bekende mensen als 'Der Onkel', Herbert Wehner. En de rol van Oskar Lafontaine mag hierbij niet ongenoemd blijven.De CDU had een eigen variant van Ostpolitik. Daarvoor zorgde de baas van Beieren, Franz Josef Strauß. Hij begon een sluwe ondermijning van de DDR door de bijna bankroete SED-machthebbers leningen te verstrekken en zo langzamerhand afhankelijk te maken van de West-Duitse banken en bedrijven. Helmut Kohl zette dit voort in de jaren van Michail Gorbatsjov en Boris Jeltsin bij het helpen van de Russen als dank voor de Wiedervereinigung.Jaap en PG belichten de bijzondere band van de SPD in de tijd van Gerhard Schröder met Vladimir Poetin en zijn gasbel in Siberië. Die werkt nu onder Scholz fors door en Schröder is bepaald niet de enige binnen die partij die als 'Putinversteher' te boek staat. Een oud-minister van Brandt publiceerde pal voor de inval zelfs nog een boek met veel begrip voor de Russische houding.Ook Angela Merkel hield vast aan de lijn van haar coalitiepartner SPD. Maar haar relatie met Poetin was - mede aangemoedigd door de andere westerse leiders - toch weer heel anders dan die van Schröder. Essentieel is wat hierbij in 2014 en 2015 gebeurde. In de nieuwe 'Ampel Koalition' zijn het nu de Groenen die zich ondanks hun pacifistische traditie nog het stevigst tonen tegenover Poetin.Donderdag doet Zelenski's tournee Den Haag aan. Jaap en PG zijn benieuwd hoe hard hij Nederland aanpakt. Was wat hij over Nederland zei afgelopen week in zijn speech op de Europese Top slechts een voorproefje?***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder luisteren259 - De omgevallen boekenkast: leestips van PG! (oa over Poetin)258 - De kille vriendschap tussen Rusland en China257 - Het machtige Rusland als mythe: hoe 'speciale militaire operaties' een fiasco werden256 - Na de inval in Oekraïne: 'Nu serieus werk maken van Europese defensiesamenwerking'254 - Frank Heemskerk: dineren met Poetin, bij de Wereldbank Oekraïne helpen opbouwen en nu Europa economisch versterken253 - Poetins bizarre toespraak: hoe de president de geschiedenis van Oekraïne herschrijft252 - Guy Verhofstadt over Oekraïne, Rusland en zijn ontluikende vriendschap met Poetin, die plots voorbij was248 - Oekraïne en de eeuwenoude vriendschap tussen Duitsland en Rusland244 - Frans Timmermans over onder meer Rusland en Oekraïne188 - De ondergang van de Sovjet-Unie: 1991, het jaar waarin Gorbatsjov in de afgrond staart en Poetin gemeenteambtenaar wordt21 - Poetins rolmodel Tsaar Nicolaas I19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:29:52 – Deel 201:16:13 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze bewogen tijden zoekt Betrouwbare Bronnen voor haar luisteraars inhoud die helpt begrijpen wat we nu meemaken. Jaap Jansen en PG Kroeger behandelen in deze editie daarom een reeks boeken die daarbij van belang kunnen zijn.Twee boeken gaan over de meest duistere kanten van de geschiedenis en actualiteit van Rusland. Dat zijn Stalin's War van Sean McMeekin en Putin's People van Catherine Belton. Allebei nieuwe en verrassende analyses van het bewind van deze twee leiders. In Stalin's War komt op basis van diepgaand, nieuw archiefonderzoek naar voren hoe intensief de samenwerking was tussen het Kremlin en Hitler en waarom Stalin daar zo aan hechtte. Ook de kille machtscalculatie van president Roosevelt bij de steun voor de Sovjet-Unie valt hierin op.Putin's People leverde de schrijfster woedende reacties en juridische aanklachten op van oligarchen. Het deed erg zeer dus. En dat is te begrijpen, zegt PG, want het boek is een diepgravende analyse van de netwerken en vazallen die Poetin naar de macht tilden en de ijzingwekkende rol van zijn ‘tsjekisten’ daarbij.Maar Rusland heeft ook een heel andere kant en die mogen we nooit vergeten, juist nu niet. Het sublieme Natasja's dans van Orlando Figes is een onuitputtelijke inspiratiebron voor de liefde voor de kunst, cultuur, historie en het genie van het Russische volk. De schrijver schetst de ontwikkeling van die cultuur in de jaren na de triomf van de tsaren als de Europa’s bevrijders van Napoleons tirannie. Rusland ging zichzelf toen zoeken en vond zich opnieuw uit. Echo's hiervan klinken vertekend en bitter door in de speeches die Poetin nu houdt.Net vertaald in het Nederlands is het meeslepende verhaal van Simon Sebag Montefiore over het wellicht machtigste liefdespaar uit de wereldgeschiedenis. Tsarina Catharina II en vorst Grigori Potjomkin. De Britse historicus haalt vele mythes over haar en hem omver en maakt hen beide alleen maar nog boeiender daarmee. Samen maakten zij Rusland de 'superpower' waarvan Poetin droomt. Samen veroverden zij de gebieden die Poetin nu in zijn greep wil krijgen. Zij stichtten de stad Odessa en gaven deze en heel Rusland een culturele bloei als zelden in de geschiedenis. Daarbij is het persoonlijke verhaal van hun liefde en wederzijdse inspiratie uniek.Ook nét vertaald is wat PG al vaker in de podcast (bijvoorbeeld in aflevering 14) 'het belangrijkste geschiedenisboek van de voorbije 25 jaar' noemde. De metamorfose van de wereld van Jürgen Osterhammel. Hij schreef er een nieuw voorwoord bij als eerbetoon aan Nederland en de wetenschap in ons land. Wie de 21e eeuw en de tijden van globalisering beter wil leren begrijpen moet dit magnum opus over de 19e eeuw lezen. Jaap en PG bespreken ook twee nieuwe biografieën van bijzondere, vaak moeilijk begrepen mensen. Presidentsvrouw Nancy Reagan (The Triumph of Nancy Reagan door Karen Tumulty) en 'vader des vaderlands' Willem van Oranje (De Zwijger door René van Stipriaan). Wat maakt hen zo bijzonder? Welk stempel drukte hun merkwaardige jeugd op hun leven? Wie waren de sleutelfiguren in dat leven?Tot slot bespreekt PG een roman die premier Mark Rutte in deze zware weken mag helpen opbeuren en ontspannen. Hij gaat over de schrijver wiens eindeloze dagboeken hij allemaal gelezen heeft: Thomas Mann. PG las De tovenaar van Colm Tóibín in één adem uit.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:56:02 – Deel 201:40:29 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de multipolaire wereld van de 21e eeuw staan de verhoudingen op scherp. De VS, de Europese Unie en andere westers gezinde naties als Canada, Australië, Japan en Zuid-Korea staan eensgezind tegenover Poetin en zijn geweld in Oekraïne. Eigenlijk heeft Rusland nog maar één potentiële grote bondgenoot: China. Wat gaat de volksrepubliek doen? Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in de geschiedenis van de relatie tussen die twee supermachten.Een groot trauma in de Russische historie is dat dit moederland van de orthodoxie eeuwenlang is geregeerd vanuit China. De vorsten en steden langs Wolga en Don moesten tribuut betalen als vazallen van de Khans uit Mongolië. Deze regeerden ook China en grote delen van Midden-Azië aan de Zijderoute. Met een uitgekiende administratie en razendsnelle cavalerie beheersten zij het grootste imperium ooit op aarde. PG vertelt over de diepe sporen en invloed die deze periode tot 1500 achterliet en die in de 19e eeuw tot grote revolutionaire veranderingen in de Russische cultuur leidde.Pas na 1917 was er met de rode revolutie sprake van een bijzondere band tussen Moskou en China. Daarin speelde een Nederlands Kamerlid een unieke rol, de revolutionair-socialist Henk Sneevliet. Met de triomf van Mao Zedong als nieuwe leider van China begon een nieuwe fase. Niet een van communistisch broederschap, maar van paranoia en rivaliteit. PG vertelt daarbij over de Chinese geleerde Lu Jiaxi die Mao hielp een eigen atoombom te maken en met wie PG boeiende gesprekken had in de jaren tachtig.Toen Mao de opening naar Amerika in gang zette begon de multipolaire wereld van vandaag, nu precies 50 jaar geleden. Dat werd versterkt door Deng Xiaoping die Gorbatsjov een prutser vond en erin slaagde het straatarme China tot wereldmacht en economische reus te ontwikkelen. Xi Jinping behandelt daarom Rusland heel zakelijk. Hij ziet een economisch tamelijk zwak en autoritair land dat hij met name in het bijna lege oosten kan exploiteren.In zekere zin is Poetin voor China iemand die nog het meest lijkt op Noord-Korea’s Kim. Een 'geestverwante buur', maar feitelijk een vazal. Een onberekenbare factor die de langetermijnstrategie van het land kan verstoren en zelfs ondermijnen. Uit de historie en uit opmerkelijke recente analyses blijkt nu dat Xi en zijn bewind zich door Rusland beslist niet willen laten leiden. En ze hebben al helemaal geen zin door militaire avonturen geschaad te worden in hun economische relaties met de rest van de wereld.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenJoris Teer - China's partijdige neutraliteitSteven Lee Myers & Chris Buckley - China Sees at Least One Winner Emerging From Ukraine War: ChinaHu Wei - Possible Outcomes of the Russo-Ukrainian War and China’s ChoiceCsava Barnabas Horvath - Was China Betting On Russian Defeat All Along?Verder kijkenDocumentaire: Why China Lost Faith In The Soviet Union Alliance | Mao's Cold WarPutin: President Xi is the only state leader who celebrated my birthday (CGTN)Poetin en Xi bakken pannenkoeken met kaviaarUit het slot van deel 2 van deze opera hoor je een stukje tegen het einde van deze aflevering:Kirov Opera: Alexander Borodin - Prince Igor / Князь Игорь (Part 1)Kirov Opera: Alexander Borodin - Prince Igor / Князь Игорь (Part 2)***Verder luisteren257 - Het machtige Rusland als mythe: hoe 'speciale militaire operaties' een fiasco werden256 - Na de inval in Oekraïne: 'Nu serieus werk maken van Europese defensiesamenwerking'254 - Frank Heemskerk: dineren met Poetin, bij de Wereldbank Oekraïne helpen opbouwen en nu Europa economisch versterken253 - Poetins bizarre toespraak: hoe de president de geschiedenis van Oekraïne herschrijft252 - Guy Verhofstadt over Oekraïne, Rusland en zijn ontluikende vriendschap met Poetin, die plots voorbij was248 - Oekraïne en de eeuwenoude vriendschap tussen Duitsland en Rusland244 - Frans Timmermans over onder meer Rusland en Oekraïne188 - De ondergang van de Sovjet-Unie: 1991, het jaar waarin Gorbatsjov in de afgrond staart en Poetin gemeenteambtenaar wordt21 - Poetins rolmodel Tsaar Nicolaas I19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:52:47 – Deel 201:16:57 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De inval van Rusland in Oekraïne past op geen enkele manier bij het klassieke beeld dat in West-Europa vanaf 1812 en nog heftiger sinds 1945 bestaat van de militaire en politieke grootsheid van Rusland. Dat klassieke beeld is een zorgvuldig opgebouwde mythe, vertelt PG Kroeger in deze aflevering aan Jaap Jansen. Sinds de ondergang van Napoleon grossiert het Russische imperium in ongekende militaire catastrofes in plaats van verpletterende overwinningen. Twee van die nederlagen zijn voor Volodimir Zelinski en zijn Oekraïense volk bijzonder instructief.Het begon al bij het rolmodel van Vladimir Poetin, tsaar Nicolaas I. Zijn bewind stortte in door een buitenlands militair avontuur dat vanuit de westelijke mogendheden werd geblokkeerd. De autocraat die angst voor vernieuwing en repressie als kern van zijn politiek maakte stierf aan stress, wanhopig pogend zijn Europees denkende zoon, tsarevitsj Alexander op zijn mislukte lijn vast te zetten.Diens kleinzoon, Nicolaas II, zorgde voor de ondergang van het glorieuze tsarenrijk door in 1904 een koloniaal militair avontuur te beginnen in Azië. Zijn legers liepen vast in Mantsjoerije, zijn hypermoderne vloot werd voor de kust van Korea en Japan naar de bodem van de zee gejaagd. 5000 matrozen kwamen in één nacht om. Hij moest smeken om een vredesverdrag en de president van de Verenigde Staten kon dat voor hem regelen. Theodore Roosevelt kreeg daarvoor de Nobelprijs voor de Vrede.Het andere conflict dat zeer doet denken aan wat Poetin nu doet, speelde zich af in de ijzige winter van 1939-1940, dicht bij de Noordpool. Stalin had met Hitler een pact gesloten over wederzijdse expansie en invloedsferen. Daarop intimideerde hij het in omvang kleine Finse volk in hun reusachtige, koude land van bossen en meren. PG vertelt over de obsessie die de ‘vozhd' in het Kremlin had met de nationale trots van de Finnen, hun vrijheid en de uitstraling daarvan in de Sovjet-Unie zelf.De 'speciale militaire operatie' van Stalin werd een fiasco. Bijna alles wat toen gebeurde voltrekt zich nu ook in Oekraïne, inclusief de gruwelen die de gewone burgers van het 'broedervolk' worden aangedaan. Het Rode Leger ging de mist in en de verliezen aan mensen, materieel en reputatie als machtige moloch waren ongekend. Uiteindelijk moesten de Finnen zwichten, maar ze konden hun onafhankelijkheid nog wel enigszins redden. PG wijst er daarbij op, dat wie nu als 'Putinversteher' bezweert dat wij de belangen van Rusland bij bufferstaten en vazallen aan zijn grenzen moeten erkennen in feite het Molotov-Ribbentroppact legitimeert en van groter gewicht beschouwt dan de vrijheid van de burgers in de Baltische staten en elders om zelf te kiezen voor hun toekomst in Europese Unie en NAVO.Voor Russen van nu is ook de herinnering aan het fiasco in Afghanistan een trauma dat Poetin heftig terugroept in de herinnering. De tragiek van Rusland is dan ook dat het nu een leider heeft die het fatale lot van zijn rolmodel Nicolaas I ondergaat en tegelijkertijd erin slaagt in al zijn aspecten de Sovjetsfeer terug te brengen.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder kijkenDramatic Scenes - Berlin Riots (Pathé, 1953)An American newsreel of refugees fleeing Hungary after the Soviet Union crushed the 1956 Hungarian RevolutionWarsaw Pact Invasion of Czechoslovakia - ABC News - August 21, 1968Paul de Groot (Andere Tijden)300 Years of the Romanov Dynasty | The Tercentenary Tour (1913)Vapaussoturin Valloituslaulu - Marching Song of the Finnish White ArmyFinnish Minister On The Russian Invasion (1939)Victory Parade 9 May 2021 Red Square Moscow***Verder luisteren256 - Na de inval in Oekraïne: 'Nu serieus werk maken van Europese defensiesamenwerking'254 - Frank Heemskerk: dineren met Poetin, bij de Wereldbank Oekraïne helpen opbouwen en nu Europa economisch versterken253 - Poetins bizarre toespraak: hoe de president de geschiedenis van Oekraïne herschrijft252 - Guy Verhofstadt over Oekraïne, Rusland en zijn ontluikende vriendschap met Poetin, die plots voorbij was248 - Oekraïne en de eeuwenoude vriendschap tussen Duitsland en Rusland244 - Frans Timmermans over onder meer Rusland en Oekraïne188 - De ondergang van de Sovjet-Unie: 1991, het jaar waarin Gorbatsjov in de afgrond staart en Poetin gemeenteambtenaar wordt21 - Poetins rolmodel Tsaar Nicolaas I19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:57:06 – Deel 201:40:53 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

“Met de Russische inval in Oekraine is een pagina in het boek van de wereldgeschiedenis omgeslagen”, zei premier Mark Rutte anderhalve week geleden in de Tweed Kamer. Europa staat voor belangrijke beslissingen, bijvoorbeeld op het terrein van defensie.“We leven in een nieuwe wereld. Niets zal meer zijn zoals het was”, zegt de leider van de christendemocraten in het Europees Parlement, Manfred Weber, in deze aflevering. Hij vindt dat de Europese Unie nu serieus moet gaan werken aan een eigen defensiecapaciteit. Ook de VVD, die vroeger vaak huiverig was voor ideeën over een Europese defensie, zegt bij monde van Europarlementariër Bart Groothuis dat de EU nu stappen moet gaan zetten.Europa moet haar eigen missie opnieuw definiëren. Daarom was Jaap Jansen deze week in Straatsburg in het Europees Parlement, waar hij ook kort even Kaja Kallas ontmoette, de premier van het kleine Estland, met 1,3 miljoen inwoners direct grenzend aan Rusland en vlakbij de Russische enclave Kaliningrad, die vol staat met op Europa gerichte Russische raketten.Zij heeft veel vertrouwen in de NAVO-bescherming, maar vindt ook da Europa meer zelf moet gaan doen. Weber en Groothuis schetsen de zwakheden van de Europese verdediging en vullen concreet in wat nu echt snel moet gebeuren.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder kijkenDebat in het Europees Parlement met als gast (via het scherm) president Zelenski (1 maart 2022)Debat in het Europees Parlement met premier Kaja Kallas:toespraken (9 maart 2022)deel 1deel 2deel 3 adeel 3 b Persconferentie Kaja Kallas en Roberta MetsolaKorte Oekraïne-manifestatie op het plein voor het Europees Parlement***Verder luisteren254 - Frank Heemskerk: dineren met Poetin, bij de Wereldbank Oekraïne helpen opbouwen en nu Europa economisch versterken253 - Poetins bizarre toespraak: hoe de president de geschiedenis van Oekraïne herschrijft252 - Guy Verhofstadt over Oekraïne, Rusland en zijn ontluikende vriendschap met Poetin, die plots voorbij was248 - Oekraïne en de eeuwenoude vriendschap tussen Duitsland en Rusland244 - Frans Timmermans over onder meer Rusland en Oekraïne188 - De ondergang van de Sovjet-Unie: 1991, het jaar waarin Gorbatsjov in de afgrond staart en Poetin gemeenteambtenaar wordt21 - Poetins rolmodel Tsaar Nicolaas I19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen***Tijdlijn00:00:00 – Deel 1: Kaja Kallas00:07:28 – Deel 2: Manfred Weber00:23:13 – Deel 3: Bart Groothuis01:03:48 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op 16 maart 2022 mogen we naar de stembus voor het kiezen van de gemeenteraad. Jaap Jansen en PG Kroeger praten met de kenner bij uitstek van de lokale democratie, John Bijl van het Periklesinstituut.Voor Binnenlands Bestuur gaat hij regelmatig als 'mystery burger' naar raadsvergaderingen, steeds in een andere plaats, en snuift erop hoe ze daar de plaatselijke democratie en bestuurlijke cultuur vormgeven. In het gesprek wordt duidelijk dat daarover allerlei misverstanden zijn. Weinig mensen weten écht wat de gemeente precies doet en kán. Zo vertelt Bijl hoe het kabinet Rutte IV ambitieus kan willen bouwen om de woningnood weg te werken, maar voor elke wezenlijke stap met de gemeenten aan de slag moet.Daarbij kan de veelgeroemde betrokkenheid van de burgers 'dicht bij de lokale kwesties' best wat intensiever. Bijl wijst erop dat sommige plaatselijk zeer actieve partijen grote moeite hebben met het vinden van raadsleden, zeker ook onder vrouwen. De forse werkdruk en het soms wat al te 'masculiene sfeertje' in de wijze van discussiëren spelen daarbij een rol. En door de schaalvergroting van het bestuur en de samenvoeging van gemeenten is het raadswerk veeleisender geworden.Dat neemt niet weg dat de lokale democratie allerlei boeiende voorbeelden van bloei laat zien. Zo vertelt Bijl enthousiast hoe een gemeente als Hilvarenbeek gedurfde en doeltreffende stappen zet. In velerlei opzichten zouden ook de Tweede Kamer en het kabinet – die vaak palaveren over ‘een nieuwe bestuurscultuur’ juist van zulke lokale verbeteringen veel kunnen leren.Uitgesproken kritisch is Bijl over de voortgaande trend van samenvoegen van gemeenten. Zou nu echt bewezen zijn dat dit het bestuur effectiever en betaalbaar maakt, dan kon die beleidslijn nog gevolgd worden. Maar keer op keer blijkt dit niet het geval. Jaap en PG nemen met John Bijl ook nog enkele staaltjes van het lokale campagnevoeren door. Ze kijken samen naar campagnefilmpjes van Partij Nieuw Laarbeek en VVD Rotterdam. En ze bespreken de verkiezing van ‘beste raadslid van Nederland’, ‘de wethouder van buiten de raad’, het gebrek aan geld voor de jeugdzorg en de kwestie rond het Haagse raadslid Richard de Mos.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie. *** Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier*** Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:48:57 – Deel 201:43:09 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Weinig Nederlanders waren de voorbije jaren zó nauw betrokken bij Oekraïne als Frank Heemskerk. Tot 2018 was hij bij de Wereldbank de bewindvoerder die zowel Nederland als Oekraïne in portefeuille had. Bovendien dineerde hij deze week nog met Emmanuel Macron, Olaf Scholz, Ursula von der Leyen en Charles Michel op het Élysée om met top-ceo's te bespreken hoe de EU Vladimir Poetin nog krachtiger kan aanpakken. Jaap Jansen en PG Kroeger praten met hem.Heemskerk dineerde trouwens ook eens met Poetin in het Kremlin. Als staatssecretaris van Buitenlandse Handel in Balkenende IV vergezelde hij de premier en een groep Nederlandse ceo's. Hij beleefde hoe Poetin Balkenende in het Duits uitfoeterde. Vanwege Nederlandse steun aan de Russische civil society.Dat president Volodimyr Zelensky en zijn volk uitblinken in moed en daadkracht verbaast Heemskerk eigenlijk niet. Oekraïne heeft met vallen en opstaan belangrijke vooruitgang gemaakt, ook als democratie. Terwijl Rusland onder Poetin steeds banger werd voor die gunstige ontwikkeling van het grote buurland. De Europese leiders treuren over de radicalisering die greep heeft gekregen op de president die zich steeds meer ontwikkelt als dictator.Heemskerk vertelt hoe teleurgesteld Oekraïne was toen Nederland in het referendum van 2016 het EU-associatieverdrag afwees. Niet lang daarna schoten Russen in Oekraïne vlucht MH17 en kwam de bevolking massaal bloemen neerleggen bij de Nederlandse ambassade.De gevolgen van de economische sancties voor Rusland zijn heel groot, ook voor ‘zijn’ ceo’s. De consequenties zijn nauwelijks te overzien, want dit is ‘echt een economische oorlog’. Het gaat erom de kleptocratie rond Poetin zwaar te treffen. Heemskerk schetst vijf scenario’s voor de nabije toekomst.In de tweede helft van het gesprek geeft Heemskerk als secretaris-generaal van de European Round Table een reeks scherpe observaties over hoe Europa zich economisch ontwikkelt. Zo blijkt de veelgeroemde interne markt vaak ingeperkt door allerlei nationale bepalingen en eigenaardigheden - helaas vooral ook bij de technologisch innovatieve sectoren. En vaak wil iedereen het wiel zelf uitvinden, terwijl elders in Europa al heel veel kennis en praktijkervaring bestaat. Dat geldt zeker ook bij de nieuwste inzichten door werknemers in ‘leven lang ontwikkelen’. De Round Table neemt hierbij een initiatief dat juist ook in ons land het verschil kan maken.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder luisteren253 - Poetins bizarre toespraak: hoe de president de geschiedenis van Oekraïne herschrijft252 - Guy Verhofstadt over Oekraïne, Rusland en zijn ontluikende vriendschap met Poetin, die plots voorbij was248 - Oekraïne en de eeuwenoude vriendschap tussen Duitsland en Rusland244 - Frans Timmermans over onder meer Rusland en Oekraïne188 - De ondergang van de Sovjet-Unie: 1991, het jaar waarin Gorbatsjov in de afgrond staart en Poetin gemeenteambtenaar wordt21 - Poetins rolmodel Tsaar Nicolaas I19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen***Tijdlijn00:00:00 - Deel 100:52:29 - Deel 201:23:18 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De oorlog van het Kremlin tegen Oekraïne had een bizarre inleiding. President Vladimir Poetin hield een toespraak tot het Russische volk over alle tv-kanalen en die speech leek maar niet te willen eindigen. Uiteindelijk maakte hij aan het einde in enkele zinnen slechts bekend dat hij het parlement zou vragen in te stemmen met erkenning van de twee van Oekraïne afgesplitste ´volksrepublieken´.In deze editie van Betrouwbare Bronnen analyseren Jaap Jansen en PG Kroeger deze uitzonderlijke rede tot in de details. Zo blijkt de denklijn in die uitvoerige woorden voort te bouwen op een essay dat Poetin op 12 juli 2021 publiceerde. Tegelijkertijd is die denklijn een klassieke uit de Russische geschiedenis, waarover in de 19e eeuw intens gediscussieerd werd. Vooral in de jaren waarin Poetins rolmodel, Tsaar Nicolaas I, het imperium met ijzeren vuist regeerde. In essentie zegt Poetin dat Oekraïne niet bestaat, niet kan bestaan en daarom ook geen recht van bestaan heeft. En de reden daarvoor is dat Rusland zijn oorsprong kent in het vorstendom van Kiev, dat al meer dan 1000 jaar geleden 'Rus' genoemd werd. PG vertelt over de diepe wortels die Kiev heeft in de identiteit en cultuur van Rusland. Die zijn vele eeuwen ouder dan die van Moskou en Sint-Petersburg. PG neemt ons mee van het jaar 998 en vorst Vladimir in Kiev naar Tsaar Ivan III die niet alleen heel lang op de troon zat in de 15e eeuw, maar ook Moskou de nieuwe wereldhoofdstad maakte van de Orthodoxe kerk en haar tradities. Dit hele gebeuren - zo lang geleden - is voor Poetin dermate belangrijk dat hij een hele film heeft laten maken die dit allemaal behandelt. Natuurlijk speelt de erfenis van Tsarina Catharina II hierbij een grote rol. Zij maakte een 'westers Rusland' tot een echte supermacht die Napoleon weerstond en Europa bevrijdde van de Franse heerser. Poetins diepe frustratie is de teloorgang van die grote tijden door de ineenstorting van de Sovjet-Unie.De hele speech is doordrenkt van woede en afkeer van de ontwikkeling van dat grote imperium tot een eigenlijk verarmde, krimpende natie waarvan de vroegere vazallen hun heil zoeken bij een welvarend, vrij en democratisch Europa. Poetin gaat zelfs heftig te keer over een standbeeld van een generaal van Catharina uit de 18e eeuw.Zeer opmerkelijk is ook de bittere, venijnige toon van Poetin. PG noteert dat hij over de regering van Volodymyr Zelensky in Kiev zelfs de codetaal benut die in de laatste jaren van Jozef Stalin werd gebruikt om Joden te beschuldigen en vervolgen. Uit alles blijkt de angst van het Kremlin voor een verlies van greep op de eigen identiteit en het verlangen van de Russen naar meer vrijheid en democratie als Europese natie. Daarom vindt Poetin het nodig om de geschiedenis en het lot van het land centraal te stellen en zó te interpreteren dat die zijn heerschappij rechtvaardigt. Deze uitvoerige redevoering is onthullend, leerzaam en afschrikwekkend tegelijk.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder kijkenThe fall of an empire—the Lesson of Byzantium (2012) (de film waarnaar PG in deze aflevering verwijst)***Verder luisteren252 - Guy Verhofstadt over Oekraïne, Rusland en zijn ontluikende vriendschap met Poetin, die plots voorbij was248 - Oekraïne en de eeuwenoude vriendschap tussen Duitsland en Rusland244 - Frans Timmermans over onder meer Rusland en Oekraïne188 - De ondergang van de Sovjet-Unie: 1991, het jaar waarin Gorbatsjov in de afgrond staart en Poetin gemeenteambtenaar wordt21 - Poetins rolmodel Tsaar Nicolaas I19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:50:35 – Deel 201:27:50 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hij was wél op bezoek in de datsja van Vladimir Poetin en voerde veel gesprekken met hem. In deze aflevering vertelt Europarlementariër en oud-premier van België Guy Verhofstadt over zijn vele bezoeken en contacten in Rusland en het intieme moment waarop hun ontluikende vriendschap plots tot een einde kwam: “Er brak iets.”Jaap Jansen en PG Kroeger gaan met Verhofstadt terug naar precies deze week, acht jaar terug, toen hij met collega-parlementariër Hans van Baalen een juichende menigte Oekraïense burgers toesprak op het Onafhankelijkheidsplein in het hart van Kiev. Hij vertelt hoe dat ging. Dat Rusland nu - precies op de dag dat die revolutie slaagde – hun land binnenvalt maakt Verhofstadt vooral ‘triest’. Wat de EU moet doen is voor hem helder: harde sancties moeten de 'kleptocratie' rondom Poetin direct raken.De tweede helft van ons gesprek gaat over de rol die Verhofstadt op dit moment vervult als covoorzitter van de Conferentie over de toekomst van Europa. Een opmerkelijk experiment: 800 burgers uit 27 lidstaten komen samen om uiteindelijk aanbevelingen te doen voor een beter functionerende Unie.Dit voorjaar al, wil Emmanuel Macron als EU-voorzitter tot duidelijke conclusies komen. Die tijdsdruk blijkt goed te werken, zegt een toch wel verraste Verhofstadt. Zijn analyse is dat er in Europa helemaal geen sprake is van een simpele segmenten als ‘eurofielen’ versus ‘eurofoben’. Ook mensen die het nut van Europa zien, zijn kritisch. Burgers hoge eisen aan wat zij van Europa verwachten.De 'participerende democratie' die zich nu ontwikkelt, kan volgens Verhofstadt een blijvende vorm zijn die de formele democratie kan aanvullen en verdiepen.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenConferentie over de toekomst van EuropaSCP advies voor burgerconsultaties over de toekomst van EuropaKamerbrief Rutte III: kabinetsinzet voor de Conferentie over de toekomst van EuropaGuy Verhofstadt – De ziekte van Europa (De Bezige Bij, 2015)***Verder kijkenVerhofstadt en Van Baalen op 20 februari 2014 in Kiev***Verder luisteren248 - Oekraïne en de eeuwenoude vriendschap tussen Duitsland en Rusland240 - Het Franse EU-voorzitterschap als uitdaging voor Rutte IV233 - Kabinetsformatie 2021: Otto Fricke over de Europese ambities van de nieuwe Duitse regering229 - Kristof Calvo: wat de Nederlandse en Belgische politiek van elkaar kunnen leren (onze vorige Belgische gast)124 - 95 jaar Jacques Delors (met Luuk van Middelaar)***Tijdlijn00:00:00 - Deel 100:25:49 - Deel 201:03:13 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Bijna een jaar na de Tweede-Kamerverkiezingen is met pijn en moeite een nieuw kabinet geboren. En er komen alweer verkiezingen aan, voor de gemeenteraad. Hoe staat het politieke landschap ervoor en hoe het zit het met het vertrouwen in de partijen en in de democratie?Politicoloog hoogleraar Tom van der Meer kan daar als geen ander zijn licht over laten schijnen. Hij leidt het Nationaal Kiezersonderzoek waarin alle afdelingen politicologie en bestuurskunde van Nederland samenwerken en met diepgravend onderzoek onderliggende lagen van de kiezersbeweging blootleggen.Jaap en PG bespreken met hem zijn nieuwste inzichten, cijfers en analyses. Wat maakte dat D66 een mooie uitslag kon maken en welke rol speelde de inhoudelijke vernieuwing door Rob Jetten hierbij? Hebben nieuwkomers als Volt en Ja21 toekomst? En wat zegt de bordkartonnen campagnepop van Mark Rutte over de VVD en hoe die partij er nu voor staat?Nog nooit waren er zoveel fracties in de Tweede Kamer. Pregnanter probleem is volgens Van der Meer dat er nauwelijks nog grote partijen zijn. En dat nieuwe partijen, vooral op de rechterflank, zich vooral richten op het uitvergroten van het wantrouwen bij burgers. Toch is Nederland volgens hem geen 'laagvertrouwensamenleving' geworden. In Europees perspectief gezien staan we nog steeds in de subtop als het gaat om vertrouwen in het democratisch systeem.Het is wel een probleem hoe partijen zich ontwikkelen en hoe zij hun politieke rol waarmaken. De nadruk op de noodzaak van een 'nieuwe politieke cultuur' heeft daarmee te maken. De vage taal en de algemeenheden daarover irriteren Van der Meer. Net als de bewering dat referenda nodig zijn voor herstel van vertrouwen. Argumenten voor een referendum kunnen de moeite waard zijn, maar juist niet om die reden.Van der Meer constateert bij de Kamerverkiezingen van 2021 een belangrijk verschijnsel: een nieuwe indeling van het politieke landschap doordat de rechterzijde uiteen scheurde. Doordat PVV en FvD zich op de radicaal-rechtse flank hebben genesteld en VVD en CDA er niet meer mee willen samenwerken, wordt het lastiger kabinetten te vormen.De liberale partijen VVD en D66 zijn haast onmisbaar voor coalities. De oude dominante partijen CDA en PvdA lijken er nauwelijks nog aan te pas te komen. Toch gaat het volgens Van der Meer te ver om te beweren dat die twee op sterven na dood zijn. Plotselinge leiderswisselingen – zoals in het CDA met Ruud Lubbers en later met Jan Peter Balkenende en in de PvdA met Job Cohen en daarna Diederik Samsom, kunnen zo’n partij weer omhoog tillen.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenNationaal KiezersonderzoekTom van der Meer - Niet de kiezer is gek (2017)Stuk Rood Vlees***Verder luisteren232 – Kabinetsformatie 2021: Kan de Kamer haar rol wel aan? En wat te doen met antidemocratische partijen? gesprek met Joop van den Berg16 - Johan Remkes wil de democratie redden***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:42:29 – Deel 201:28:24 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zelf noemde Richard Nixon zijn bezoek aan China en gesprekken met voorzitter Mao Zedong en premier Zhou Enlai ‘de week die de wereld veranderde’. Nu precies vijftig jaar later beseffen we misschien nog wel sterker hoe raak die observatie was. Jaap Jansen en PG Kroeger nemen je mee naar Washington DC, de Verboden Stad in Beijing en De Grote Hal van het Volk aan het Plein van de Hemelse Vrede.De reis van de Amerikaanse president was allesbehalve een doorsnee staatsbezoek met vele protocollaire plichtplegingen. Na geheim overleg in Beijing van Nixons rechterhand Henry Kissinger - beluister daarover aflevering 225 - besloot de Amerikaanse president dat hij op korte termijn zélf naar het grote communistische land zou gaan. Het was een krankzinnig avontuur. Een waagstuk waar hij politiek, tactisch en strategisch heel goede redenen voor had.PG vertelt hoe Nixon in de voorbereiding niets aan het toeval overliet. Bijzonder hierbij is de rol van de bejaarde Franse romancier André Malraux. Die kende China vooral uit zijn jonge jaren rond 1925. Als minister en gesprekspartner van Charles de Gaulle was hij iemand die Nixon fascineerde. Malraux gaf hem belangrijke inzichten mee.Jaap en PG volgen Nixon en zijn delegatie op de voet en vertellen over de soms vervreemdende ervaringen van de meereizende journalisten en medewerkers van de president. Het hoogtepunt was meteen bij aankomst al. Premier Zhou kondigde aan dat de bijna 80-jarige ‘grote roerganger’ Nixon onverwijld wilde spreken. Dat gesprek schreef inderdaad geschiedenis. Een moment wat tot op de dag van vandaag de wereld bepaalt.Natuurlijk zijn er bij zo’n visite allerlei wonderlijke en onverwachte gebeurtenissen. En de uitkomsten van de besprekingen waren dan wel een triomf voor Nixon als strateeg en staatsman, er zat meteen ook een bron in van zijn latere ondergang. Henry Kissinger vertelde jaren later hoe juist in deze fase van groot succes de geest van 'Watergate' vat kreeg op de president.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] voor informatie.***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je hier***Verder lezenMao Zedong Meets Richard Nixon, February 21, 1972Henry Kissinger – Over China (De Bezige Bij)Henry Kissinger: The White House Years (Little Brown & Company)***Verder kijkenNixon in China Prachtig filmmateriaal van het Witte HuisNixon in China Documentaire van de Amerikaanse publieke omroep PBSAssignment: China - "The Week That Changed The World""The People Are the Heroes Now" & "News Has a Kind of Mystery" - Nixon in China (2011 NY Met Opera)***Verder luisterenHet voorspel bij deze aflevering:225 - Nixon in China: Henry Kissinger's geheime (en hilarische) trip naar BeijingNog meer over China:245 - Oompje neemt de trein – de reis die China naar de 21e eeuw bracht220 - China's nieuwe culturele revolutie58 - PG over 70 jaar China, de Volksrepubliek van Mao, Deng en Xi24 - Ties Dams over China's nieuwe keizer Xi Jinping***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:50:44 – Deel 201:29:50 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Een Kamerlid noemt een minister ‘knettergek’. Een ander Kamerlid gaat veel verder en waarschuwt: "Uw tijd komt nog, want er komen tribunalen." De Tweede Kamer worstelt met zichzelf, de onderlinge codes, taalgebruik en omgangsvormen. Was 'parlementair taalgebruik' vroeger een term voor fatsoenlijke formuleringen, nu ergeren veel toeschouwers zich aan de verruwing van de zeden in de Kamer. Jaap Jansen en PG Kroeger bespreken de historie daarvan en analyseren de notitie die Kamervoorzitter Vera Bergkamp schreef na gesprekken met de fractievoorzitters Gedrag en omgangsvormen tijdens de debatten in de Tweede Kamer.Uit de historie van ons parlement blijkt: het is zeker niet zo dat het vandaag de dag allemaal veel erger is dan vroeger. Zelfs dreigementen kwamen eerder voor - helaas. Uit de notitie van Bergkamp klinkt radeloosheid. De Kamer heeft bovendien in de afgelopen 25 jaar veel instrumenten van de voorzitter om orde te houden onttakeld. Ze lijkt huiverig om die – nu ze misschien weer nodig zijn - in ere te herstellen.Jaap en PG laten zien hoe Johan Rudolf Thorbecke al op heel verfijnde wijze de positie van parlementariërs regelde. En hoe de benadering van toen, nu vaak verkeerd begrepen wordt en tot veel misverstand leidt. Zo is immuniteit voor Kamerleden nooit bedoeld om in het debat zo maar alles te kunnen zeggen.Bergkamp dubt ook over de vraag wat zij wel of niet kan doen bij beledigingen en ander onheus verbaal geweld. Een wat vergeten moment van haar voorganger Khadija Arib blijkt nu opvallend leerzaam! Ook de moeite waard is een actie van CDA-Kamerlid Harry van der Molen van enkele jaren geleden. Hij zocht een nieuwe vorm om binnen de Kamer normen te vinden voor de omgang met het maken van filmpjes over collega-Kamerleden.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars. Word ook vriend van de show!Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenNotitie Vera BergkampRapport werkgroep-Van der Staaij: Versterking functies Tweede KamerTweede Kamerleden staan op tegen intimiderende filmpjes DenkOpinie @BNR: Een rode kaart, soms moet het‘Tweede-Kamervoorzitter moet en kán strenger zijn’Pieter Heerma - Tijd om einde te maken aan haat in de Tweede KamerPeter Bootsma en Carla Hoetink - Over lijken. Ontoelaatbaar taalgebruik in de Tweede Kamer (Boom Amsterdam)***Verder luisteren232 – Kabinetsformatie 2021: Kan de Kamer haar rol wel aan? En wat te doen met antidemocratische partijen?35 - 'Vive la France!' Visionaire Charles de Gaulle stak boven iedereen uit (hierover gaat het aan het slot van deze aflevering)***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:59:40 – Deel 201:30:18 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Europa en de NAVO hebben het aan de stok met het Rusland van Vladimir Poetin. Ze willen Oekraïne helpen een onafhankelijke, soevereine staat te blijven, terwijl Rusland de spanning opvoert met steeds meer militairen, tanks en ander wapentuig aan de lange grens met Oekraïne.Eén land roep hierbij argwaan, twijfel en aarzelingen op. Het grootste land binnen de EU nota bene. Duitsland. Waarom? Is dat terecht? En hoe komt dat toch?Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren in deze Betrouwbare Bronnen de historie van de relatie tussen Duitsland en Rusland. Want deze grote, cultureel zo rijke en kleurrijke landen hebben een heel eigen, eeuwenoude band die ook vandaag nog bepaalt hoe zij met elkaar omgaan.Zo onderwierpen Duitse ridderordes Slavische stammen langs de Oostzeekust in de 13e eeuw, onder wie de Borussen. Onder dat Duitse bewind ontstond zo het land der 'Prussen', wat later 'Pruisen' ging heten. En nog later de naamgever werd van sportclubs die zich Borussia noemden. En zo zijn er nog veel meer verbindingen tussen Rusland en Duitsland in cultuur, economie en het werk van grote denkers en kunstenaars.Pruisen en Rusland waren in de 17e en 18e eeuw vaak bondgenoten omdat zij in het Europa van toen een soort 'nouveaux riches' waren van de macht. Andere vorsten waren er bang voor en keken ook wel wat op ze neer. Daarbij kwam nog dat de tsaren geen Russen waren, maar vooral Duitsers - heel vaak de kinderen van tsarina's die zelf als prinsessen in kleine Lutherse vorstendommen in Noord-Duitsland waren opgegroeid.Met Napoleon en zijn ondergang begon de glorietijd van de alliantie van de autocratische machten Pruisen en Rusland. In de jaren van rijkskanselier Otto von Bismarck vonden die hun hoogtepunt. PG vertelt over diens heel aparte band met de tsarenfamilie in Sint-Petersburg. De kunstenaars en geleerden in beide landen hadden elkaar toen ook al helemaal ontdekt. Voor veel Duitsers waren de Russen het broedervolk dat ook zo'n diepe 'Seele' had, een echte 'Kultur' in plaats van westers rationalisme, liberale democratie en mercantilisme.Daarna ging het helemaal mis en kwamen de slachtingen van de Eerste Wereldoorlog. Zodra die voorbij waren en Vladimir Lenin met Duitse hulp de nieuwe machthebber in het Kremlin werd, bleek de tijd van Bismarck heruitgevonden. Zelfs Hitler dealde zonder scrupules met Stalin en na 1945 werd 'Druschba!' het parool in de DDR. Russen en Duitsers waren immers eeuwige vrienden die elkaar als enigen écht begrepen.Die unieke band werd door allerlei latere ontwikkelingen extra opgepoetst. De Ostpolitik van Willy Brandt, de gas- en oliedeals en pijpleidingen die Helmut Schmidt liet maken, de warme banden en volle glazen van Helmut Kohl met Boris Jeltsin en de Männerfreundschaft van Gerhard Schröder en Poetin onderstreepten dit keer op keer. Geen wonder dat andere landen (nu bijvoorbeeld het Amerika van Joe Biden!) argwaan blijven koesteren.Het maakt het functioneren van de nieuwe regering van Olaf Scholz al bij de start extreem ingewikkeld. Coalitiepartner De Groenen zitten op één lijn met oppositiepartij CDU, terwijl in Schröders eigen SPD allerlei lieden meer op de lijn van Die Linke en Poetinhorigen als de AfD zitten. Maar het beroep op historische trauma's om nu even niks te doen wordt door veel andere regeringen in Europa niet langer serieus genomen. Opeens schrikken Duitsers dat de buren in Europa van hen nu écht 'Realpolitik' verlangen. Anders krijgt de Europese Unie immers nooit de zo verlangde strategische autonomie.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenWortprotokoll der Rede Wladimir Putins im Deutschen Bundestag am 25.09.2001Medvedev echoes Putin’s dangerous Ukraine obsession (12 oktober 2021)***Verder kijkenWladimir Putin, Deutscher Bundestag (25.09.2001)"Kaum eine Sache beschäftigt uns mehr" - Bundeskanzler Olaf Scholz im Interview (2 februari 2022)Macht. Mensch. Schröder - Beckmann trifft den Altkanzler - ARD Reportage (3 oktober 2014)Buitenhof, 6 februari 2022, met onder anderen Otto Fricke"Worte oder Waffen - wo steht Deutschland im Ukraine-Konflikt?" Anne Will diskutiert mit Kevin Kühnert, Jürgen Trittin, Dietmar Bartsch, Anne Applebaum, Andrij Melnyk und Ina Ruck (6 februari 2022)***Verder luisteren244 - Frans Timmermans over onder meer Rusland en Oekraïne240 - Het Franse EU-voorzitterschap als uitdaging voor Rutte IV233 - Kabinetsformatie 2021: Otto Fricke over de Europese ambities van de nieuwe Duitse regering188 - De ondergang van de Sovjet-Unie: 1991, het jaar waarin Gorbatsjov in de afgrond staart en Poetin gemeenteambtenaar wordt35 - Charles De Gaulle19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:47:25 – Deel 201:41:0

Het nieuwe kabinet Rutte IV botste meteen op een kanjer van een probleem. Het hoogste rechtscollege in ons land, de Hoge Raad, sprak uit dat de manier van belasten van spaargeld en ander vermogen in de zogeheten 'box 3' niet deugt. De gevolgen daarvan zijn enorm, minister Sigrid Kaag (D66, Financiën) zit met een gat in de begroting. Staatssecretaris Marnix van Rij (CDA, Belastingen) begint meteen met een bijna onoplosbaar probleem, ook voor zijn toch al zo zwaar aangeslagen Belastingdienst. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken daarin met de aanstichter van al dit ongerief: Jurgen de Vries, voorzitter van de Bond voor Belastingbetalers.De Vries doet relaas van de reeks rechtszaken die zijn bond tegen achtereenvolgende bewindslieden van Financiën voerde. De historie van dit probleem begon al bij minister Gerrit Zalm (VVD) en staatssecretaris Willem Vermeend (PvdA) in het kabinet Paars II. Hoewel rechters en de Hoge Raad de wetgever keer op keer maanden de manier van belasten van vermogen eerlijk en helder te maken en voor 'rechtsherstel' te zorgen, kwam het er steeds niet van. Kamer en kabinetten lieten de zaak op hun beloop. Waarom? Wat zat daar achter? En wat leren we hiervan?Uit de belevenissen van De Vries en zijn bond wordt duidelijk dat hier veel meer speelt dan de jarenlange benadeling van meer dan 1 miljoen burgers en hun spaargeld. Wezenlijke beginselen van de rechtsstaat, de rol van de overheid, haar uitvoeringsorganen, hun relatie met de burger en het onvermogen tot praktische verbeteringen komen aan de orde. De voormalige thesaurier-generaal van Financiën Kees van Dijkhuizen noemde de gekozen aanpak zelfs ijskoud ‘diefstal’.De nieuwe bewindsman, Marnix van Rij, verdient ook aandacht. Niet alleen was hij als Eerste-Kamerlid vernietigend over hoe Rutte II nu juist box 3 ging aanpassen, hij voorspelde toen al wat er mis zou gaan. Dat juist hij nu voor de klus staat om dit op te lossen, is volgens Jurgen de Vries een ‘blessing in disguise'. Rutte IV kan niet meer duiken en Van Rij zal moeten leveren. PG vertelt daarbij over de rol van Van Rij 20 jaar geleden in het CDA. Daar was hij ook al 'troubleshooter' en dat ging toen - op zijn zachtst gezegd - niet helemaal goed…***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenWimar Bolhuis - De vermogensbelasting van box 3 is onrechtvaardigKamerbrief bij antwoorden op vragen naar aanleiding van de uitspraak van de Hoge Raad van 24 december 2021 inzake box 3Debat in het kort: Tweede Kamer en Van Rij over uitspraak Hoge Raad (2 februari 2022)Bas Jacobs en Sijbrand Cnossen - Belast alle werkelijke vermogensopbrengstenPvdA, GroenLinks, SP - Een eerlijker en socialer land met een progressieve vermogensbelasting***Verder kijkenDebat gemist: Kamerdebat (2 februari 2022)Andere Tijden - De entree van Balkenende***Verder luisteren241 – Investeringskabinet Rutte IV: een breuk met de begrotingstraditie222 - Na de kindertoeslagaffaire. Hoe Nederland rechtsstaat en democratie kan verbeteren. Gesprek met Richard Barrett van de Venetië Commissie147 – De kindertoeslagaffaire: het ging al mis bij de wetgeving120 - Roel Bekker: Waarom bij de overheid dingen zo vaak fout gaan68 - De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerde239 - 2022: het jaar van Oranje49 - De koningen van Hispanje die wij altijd hebben geëerd***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:19:29 – Deel 200:46:24 – Deel 3 (het CDA-verleden van Marnix van Rij)01:09:43 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Europese-Bankpresident Christine Lagarde nodigt ons allen uit, mee te denken over inspirerende mensen die ons als Europeanen doen beseffen hoe mooi het is dat wij samen leven en werken in een continent van grote diversiteit en rijkdom aan beschaving. Die vrouwen en mannen zouden de nieuwe serie eurobiljetten gezicht mogen geven. Zo'n invitatie slaan Jaap Jansen en PG Kroeger natuurlijk niet af!Lagarde noemde als voorbeelden Simone Veil en Leonardo da Vinci. Eminente Europeanen, maar ook een beetje veilig eigenlijk. En bovendien, waarom maar zeven mensen voor zeven biljetten? Stel we zouden thematische groepen euro's gaan maken? Dan kun je die diversiteit van denkers en doeners die de Europese beschaving kenmerkt nog veel meer recht doen, meent PG.Aldus ontstaat in een soort politiek-historisch-culturele brainstorm een Betrouwbare Bronnen-overzicht van Europeanen. En Jaap en PG nodigen hun vrienden van de show uit hun verbeeldingskracht ook aan het werk te zetten.Zelf komen ze met allerlei groepen inspiraties, van helden uit het stripverhaal - een zeer Europese traditie! - naar dichters, denkers en Nobelprijswinnaars. Wat dacht je van Kuifje, volgens Charles de Gaulle zijn enige rivaal? Arturo Toscanini, die geniale musicus en virulente antifascist? Of Jane Austen, want de Europese beschaving strekt verder dan de landen van de eurozone of de EU. PG breekt een lans voor het duo Aristide Briand en Gustav Stresemann. Jaap noemt – heel ondeugend - Margaret Thatcher!En zo gaan we langs op de Disibodenberg bij de wijngaard van Hildegard von Bingen, in het Sint Petersburg van Aleksandr Poesjkin en Anna Achmatova, het Den Haag (en Parijs!) van Christiaan Huygens, het Praag van Rilke en Kafka en het geheime laboratorium in Bletchley Park van Alan Turing. Laat je verrassen door de gezichten voor op de Euro en kom met eigen ideeën via Vriend van de Show!***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenECB to redesign euro banknotes by 2024Pieter Hasekamp - Nederland heeft baat bij een sterkere Europese Unie (28 januari 2022)Nederland in de top van landen met grootste handelsbaten door Europese Unie (CPB, januari 2022)***Verder kijkenNOS Journaal, Introductie van de euro in Maastricht (1 januari 2002)Sophie Wilmès over het Belgische paspoortDe Euro komt eraan! (2001)Christine Lagarde, President of the ECB, signing the euro banknotes (28 November 2019)Margaret Thatcher on Europe: "No! No! No!"ECB-president Mario Draghi in de Tweede Kamer (10 mei 2017)***Verder luisterenWaar moeten de nieuwe eurobiljetten aan voldoen? (NPO Radio 1, 4 januari 2022)124 - 95 jaar Jacques Delors111 - De onverwachte herrijzenis van Helmut Kohl70 - Franz Kafka57 - Alexis de Tocqueville40 - De geniale broers Von Humboldt37 - Iconische Europarlementariër Simone Veil30 - Delors en Thatcher18 - PG blikt vooruit op herdenkingsjaar 2019 (met oa Leonardo da Vinci en Alexander von Humboldt)***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:50:46 – Deel 201:35:39 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In 1991 werd bovenop het Kremlin de rode vlag gestreken. Het einde van de Sovjet-Unie, niet lang na de mislukte coup tegen Gorbatsjov en Jeltsin, waarover ooggetuige Frans Timmermans vertelde in de vorige aflevering van Betrouwbare Bronnen. In geen land was de impact hiervan zo existentieel als in die andere communistische wereldmacht: China."Observeer kalm. Hou vast aan je lijn. Antwoord sober. En zorg dat je dingen gedaan krijgt." Dat was het eerste advies van de oude leider Deng Xiaoping aan zijn net aangetreden opvolgers. Maar daar bleef het niet bij. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in deze aflevering in de gebeurtenissen in het hart van de macht in China in de weken na de ondergang van het Sovjetrijk.De analyse van Deng over de fouten van Moskou in de decennia sinds het impulsieve bewind van Nikita Chroesjtsjov was snijdend. Ook Gorbatsjov en die coupplegers vond hij eigenlijk maar amateurs zonder langetermijnvisie. Hij was nu 87 en trok zich langzaam terug als leider. Hij wilde een ordelijke, stabiele overgang van de macht. De chaos in Oost-Europa na de val van de Muur zorgde dat hij toch nog één keer moest ingrijpen. Deng aarzelde niet en deed dit op zijn eigen manier. Even subtiel als hard tegelijk.In deze aflevering volgen we Deng Xiaoping precies 30 jaar geleden op zijn zogenaamd nostalgische wintervakantietrip ver weg van het bitterkoude, winterse Beijing naar het warme zuiden van China. Daar kon hij kalm aan doen en zich gezellig verpozen met zijn kleinzoontje en enkele vertrouwelingen met de trein en ook per schip over de Parelrivier. 'Shushu Hao' Deng, 'oud oompje' zou onder de radar van de staatsmedia en de partijbonzen voldongen feiten scheppen.Het begint op het centraal station van Wuhan, waar de plaatselijke chefs hem bij de overstap op het perron gedag komen zeggen. Daar blijkt dat Deng zijn treinreis zorgvuldig gepland had en krachtige boodschappen ging verkondigen, verpakt als werkbezoeken en informele gesprekken met de hightech industrie en hervormingsgezinde partijchefs in de steden langs die Parelrivier.'De Zuidelijke Reis' werd zo een fase van groot politiek gewicht in de ontwikkeling van China en daarmee van de geschiedenis van deze tijd. We varen mee op een boot over de rivier langs het tolhuis van de Qing-keizers en horen hoe Deng zijn reisgenoten uitlegt hoe hij de toekomst ziet van zijn land en de finesses van de ideologische ontwikkeling van socialisme en kapitalisme. De als relaxte vakantietrip verpakte politieke coup eindigt in Shanghai. Daar doet Deng iets dat hij in geen dertig jaar gedaan had. Hij gaat shoppen.De impact van die weken in het warme zuiden na de winterse ondergang van het Sovjetimperium werkt door tot in onze tijd. Wie Xi Jinping ziet opereren en Poetin die vanuit Moskou Rusland weer een gevreesde wereldmacht wil laten lijken, kijkt naar de gevolgen van deze treinreis. En PG vond vond zelfs een zeer opmerkelijke tekst van Deng over Nederland, die laat zien hoe hij de coalitieverhoudingen in de Tweede Kamer op de voet volgde!***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenTHE SELECTED WORKS OF DENG XIAOPING, MODERN DAY CONTRIBUTIONS TO MARXISM-LENINISM Vol. 2 (1975-1982) (hieraan ontleent PG wat hij aan het einde van de aflevering vertelt)***Verder kijkenDeng Xiaoping's Southern Tour in 1992Deng Xiaoping's legacy celebrated in China***Verder luisteren244 - Frans Timmermans over klimaatbeleid, geopolitiek en weerbare democratie235 - De ondergang van de Sovjet-Unie: Gorbatsjov strijkt de rode vlag220 - China's nieuwe culturele revolutie95 - Grote speeches in tijden van crisis (deel 2): Deng Xiao Ping58 - PG over 70 jaar China, de Volksrepubliek van Mao, Deng en Xi30 - Rob de Wijk: het gevaar van China en Trump24 - Ties Dams over China's nieuwe keizer Xi Jinping19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen10 - Bram van Ojik (GroenLinks) over onze relatie met China***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:38:41 – Deel 201:19:55 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland Klimaatkampioen van Europa? Die ambitie van Rutte IV vindt Frans Timmermans zeker de moeite waard, maar dan zal ons land toch echt flink aan de slag moeten. We hebben heel wat in te halen en de tijd dringt.In deze aflevering praten Jaap Jansen en PG Kroeger met de man die in de Europese Commissie verantwoordelijk is voor het klimaatbeleid. Ze bespreken een reeks grote uitdagingen waarmee Timmermans, het Europees Parlement en de 27 lidstaten en hun parlementen aan de slag moeten.Jaap en PG zijn ook benieuwd wat de functie ‘eerste vicepresident van de Europese Commissie’ eigenlijk inhoudt. Hij neemt de luisteraar mee in zijn werkweek en de grote diversiteit in soorten werk, in aanpak en in de lagen van politiek en bestuur waarmee hij van doen heeft.Timmermans zag 'Brussel' veranderen van een sterk Frans gekleurde organisatie naar een waarin veel meer culturen en tradities hun plek kregen. Maar voor een Nederlander blijft dat pyramidale van de Franse structuur wennen. Hoe hij met zijn staf en zijn adjudant Diederik Samsom hiermee omgaat geeft een bijzonder inkijkje. En dat geldt zeker voor zijn portretten van de 'presidenten' aan de top van die pyramide. Zijn vorige baas Jean-Claude Juncker en de huidige, Ursula von der Leyen, het maakt verschil.Timmermans vertelt hoe de soms zeer complexe, lastige problemen rond het klimaatbeleid – Europa klimaatneutraal maken in 2050 en daarmee de stijging van de zeespiegel beperken tot anderhalve meter - het uiterste aan stuurmanskunst vereisen. Of het nu de toekomst van biomassa en merkwaardige afspraken van Rutte IV betreft, of de mijnwerkers in Polen, Schiphol en de luchtvaart of een argwanende auto-industrie - altijd weer moeten stappen bedacht worden 'die de mensen meekrijgen en kunnen meemaken'. Daarbij kan geen enkel land alleen en zelfs de EU als geheel de problemen niet aan zonder samen te werken met de rest van de wereld. Klimaat is geopolitiek.Ook de koers van Vladimir Poetin inzake Oekraïne komt mede voort uit de klimaatverandering, legt Timmermans uit. Het land staat voor ongekende problemen.Persoonlijk maakte Timmermans als jonge tweede secretaris op de Nederlandse ambassade in Moskou de coup tegen Michail Gorbatsjov in de zomer van 1991 mee. Hij stond er met zijn neus bovenop en hoorde Boris Jeltsin drie keer dezelfde toespraak houden. De eerste twee keer in kleine kring, de derde keer op de legendarische tank! Poetins gedrag nu maken Timmermans’ belevenissen toen actueler dan ooit.In de actuele crisis aan de oostgrens wordt voor hem des te duidelijker dat Europa allereerst voor zichzelf moet opkomen. Spanningen kunnen onbeheersbaar worden en alleen duidelijke en eensgezinde 'fermheid' overtuigt. Niet alleen naar het Kremlin trouwens. Timmermans wijst ook op diegenen die binnen de EU autoritaire opvattingen en machtsuitoefening bepleiten. Dat negeren zou een fatale fout zijn. Hij eindigt met een hartstochtelijk pleidooi voor een krachtige, weerbare democratie.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder luisteren197 - De ondergang van de Sovjet-Unie: Boris Jeltsin, een tragische held188 - De ondergang van de Sovjet-Unie: 1991, het jaar waarin Gorbatsjov in de afgrond staart en Poetin gemeenteambtenaar wordt154 - Watergezant Henk Ovink: 'Negentig procent van alle rampen in de wereld heeft met water te maken'106 - Diederik Samsom over het Europese klimaatbeleid en het crisisherstelplan55 - Ed Nijpels over zijn Klimaatakkoord37 – GroenLinks Europees lijsttrekker Bas Eickhout***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:52:00 – Deel 201:18:47 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een coalitieakkoord dat bedoeld is als ‘afspraken op hoofdlijnen’. Een Kamer die dualistisch wil werken - minder dichtgetikt, met open debat. Een verlangen naar een 'nieuwe bestuurscultuur'. Lukt het hier echte, eerste stappen naar te zetten? Jaap Jansen en PG Kroeger zagen de regeringsverklaring en fractieleiders die het met vallen en opstaan proberen.Op belangrijke thema's leek het bijna al te lukken. Zelfs bij het eerder zo controversiële punt van 'bezuinigingen op de zorg' die er eigenlijk niet waren. Maar zeker ook bij de enorme investeringsfondsen die het coalitieakkoord in gang wil zetten. Bijna achteloos werden soms opvallende stappen gezet. En nieuwe begrippen geïntroduceerd waarvan we nog jaren gaan horen.Zo kwamen er door Laurens Dassen (Volt) nieuwe vormen van analyses van de investeringen en maatregelen van het kabinet, zoals een Generatietoets à la de SER-Jongeren en een Klimaattoets naar Duits model. Opvallend was de respectvolle toon die nu vrij plotseling mogelijk bleek tussen de VVD en Sylvana Simons (Bij1). Hier lijkt iets te zien van 'nieuwe cultuur' en in elk geval vin sfeer en toon.Op andere punten was het vaak - ook aan de kant van premier en oppositiefracties - meer vallen dan opstaan. Daar moesten de coalitiefracties nogal trekken om bruggen te kunnen slaan, zoals bij de aow en de vermogensongeljkheid. Dat leverde voor fijnproevers wel meteen groot nieuws op. Een wat achteloze aankondiging door Rutte van een zogeheten 'IBO' rond de vermogens is voor PG iets om eens goed voor te gaan zitten.Het debat had opvallende momenten. Geert Wilders kreeg van de debuterende fractievoorzitter Jan Paternotte (D66) een koekje van eigen deeg. Wilders’ onbeheerste gedrag en de reacties daarop lieten zien dat binnen de Kamer spanningen leven over hoe Kamervoorzitter Vera Bergkamp haar rol invult.Gedurende het debat kwamen historische woorden en gedachten van allerlei staatslieden aan de orde. Zelfs van Richard Nixon. Rutte blijkt in de eerste vrouwelijke minister, de grande dame van de Katholieke Volkspartij Marga Klompé een nieuw icoon te hebben gevonden. En een prachtige roman en film uit het Italië van begin jaren ’60 was een nog merkwaardiger bron van inspiratie voor Jesse Klaver én Mark Rutte: 'Alles moet veranderen opdat alles hetzelfde blijft.’***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenRegeringsverklaring kabinet-Rutte IV (18 januari 2022)***Verder kijkenDebat regeringsverklaring (dag 1)Debat regeringsverklaring (dag 2)***Verder luisterenLast Friday at 5:00 AM241 – Investeringskabinet Rutte IV: een breuk met de begrotingstraditie240 - Het Franse EU-voorzitterschap als uitdaging voor Rutte IV238 - Kabinetsformatie 2021: Een opmerkelijk coalitieakkoord en de Kamer op zoek naar haar rol233 - Kabinetsformatie 2021: Otto Fricke over de Europese ambities van de nieuwe Duitse regering216 - Crisis op komst: Nederlandse economie loopt vast door tekort aan technisch geschoolde arbeidskrachten161 - Hans van Mierlo, een politieke popster***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:52:12 – deel 201:36:26 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Adriaan Floriszoon Boeyens is een van de machtigste Nederlanders aller tijden. Hij was de zoon van een scheepstimmerman aan de Oude Gracht in Utrecht, gaf les aan Erasmus, leidde een keizer op, bestuurde een groot deel van Europa en probeerde als paus vanuit het Vaticaan Europa te verenigen. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in zijn turbulente politieke en intellectuele leven.Hij was de eerste en tot nu toe enige Nederlander die het tot paus schopte, al had hij eigenlijk geen zin in die baan. Tot tien keer toe kwam het kiescollege er niet uit, tot ze in ronde 11 besloten een kardinaal te nemen die er niet bij was. Zo werd hij Adrianus de zesde. Overigens heeft paus Franciscus even overwogen zich ook Adrianus te noemen, als eerbetoon aan de zesde.De timmermanszoon - net als Jezus! – maakte ongekend carrière, zeker voor een jongen uit 'het volk'; de niet-aristocratische massa van de steden in Europa. Al jong was duidelijk dat hij een slim ventje was. H kreeg kansen om door te leren en stelde niet teleur. Als twintiger en dertiger schoot hij in Leuven naar de academische top, werd decaan en rector en raakte bevriend met Erasmus. Via en met hem bouwde hij een intellectueel netwerk op in heel Europa, toen een wereld van ongekende expansie en globalisering, intens debat, polarisatie, culturele en intellectuele revoluties.De machtigste dynastie van die tijd haalde Adriaan naar het hof als adviseur, diplomaat een vooral ook huisleraar van het prinsje Karel, een wees die een imperium moest gaan leiden. Die opvoeding tussen 1507 en 1517 beviel zo goed, dat de jonge koning Karel zijn Utrechtse leermeester regent maakte van het Spaanse wereldrijk. Geen landgenoot bestuurde in de voorbije eeuwen zo'n reusachtig geheel.Geen wonder dat de kardinalen in Rome deze collega als de ultieme compromiskandidaat kozen. Adriaan had alles mee qua statuur, reputatie, netwerk en ervaring als bestuurder van complexe apparaten op grote schaal. Erasmus schreef hem een aangrijpende brief waaruit blijkt hoezeer zij beiden beseften dat Paus Adrianus een ongekend zware taak wachtte.In Rome vonden ze hem maar niets. Hij ging sober en doelmatig saneren, inperken, de focus leggen op ingetogen vroomheid; het stichten van vrede, verzoening en op minder uiterlijkheden, feesten en praal. Hij bestreed corruptie en geldzucht. En hij wilde een geopolitieke paus zijn. Toen Adriaan in 1523 al stierf - hij was 64, in die tijd een man op leeftijd dus - waren zijn opponenten zeer opgelucht. De Medici-dynastie nam al snel het Vaticaan weer over.Dat neemt niet weg dat de erfenis van de Nederlandse paus krachtig en lang doorwerkte. Dat is iets wat wij nu – 500 jaar later - pas echt zien.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenTwan Geurts – De Nederlandse Paus Adrianus van Utrecht 1459-1523 (Balans, 2017)Website Adrianusjaar 2022***Verder kijkenDe Hervormers (2017) - deel 1: Luther - Theatergroep AluinDe Hervormers (2017) - deel 2: Paus Adrianus - Theatergroep AluinDe Hervormers (2017) - deel 3: Erasmus - Theatergroep Aluin***Verder luisteren239 - 2022: het jaar van Oranje200 - De Heerser: Machiavelli's lessen zijn nog altijd actueel71 - Caroline de Gruyter: 'Brexit maakt Europa sterker' - De EU als het Habsburgse Rijk van onze tijd49- De koningen van Hispanje die wij altijd hebben geëerd***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:44:39 – Deel 201:26:48 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Rutte IV is een investeringskabinet. Maar hoe dan? En wie betaalt dit?Nu de inkt droog is en het CPB de doorrekening van het coalitieakkoord af heeft, kijken Jaap Jansen en PG Kroeger met Wimar Bolhuis naar de cijfers, de kosten en baten, dekking en ambities van Rutte IV.Wimar Bolhuis is chief economist bij economisch adviesbureau Ecorys, docent aan de Universiteit Leiden en hij werkte onder meer bij de SER en was politiek assistent van Jetta Klijnsma, staatssecretaris van Sociale Zaken (PvdA) in het kabinet Rutte II. Hij promoveerde op de verschillen tussen de ambities van verkiezingsprogramma’s en wat er uiteindelijk van terechtkomt in regeerakkoorden.Wie de harde data over uitgaven en inkomsten serieus neemt ziet dat de nieuwe coalitie bij de uitgaven zelfs de meest ambitieuze van de vier partners nog ver voorbijstreeft in de expansie van collectieve bestedingen. Rutte IV lijkt hiermee een soort ‘tweede kabinet-Den Uyl’. Tegelijkertijd doet het denken aan hoe de Europese Unie via extra fondsen voor de bestrijding van de coronacrisis en het herstel daarna de economie impulsen wil geven en hervormingen aanjagen. Precies waar in het vorige kabinet premier Mark Rutte en minister Wopke Hoekstra zo op de rem stonden.Bij de forse uitbreiding van uitgaven en investeringen via fondsen noteert Bolhuis een opmerkelijk feit. In de stukken is gemeld, dat de bovengrenzen die in het Verdrag van Maastricht juist door Nederland en Duitsland werden opgelegd als wenselijke limiet voor tekorten en staatsschulden nu door het kabinet als bodem daarvan worden opgevoerd. Rutte IV zet ‘Maastricht’ op zijn kop. 60% van het bbp als schuldplafond wordt nu nastrevenswaardig. Daarmee schept het kabinet voor de komende tien jaar in de begroting zo’n €120 miljard extra ruimte. En dat terwijl aan de lastenkant vrijwel niets gebeurt - een schril contrast. Hier hebben VVD en CDA hun traditionele lijn vast weten te houden.Achilleshiel van het geheel is volgens Bolhuis de vraag wie de plannen feitelijk mag en moet realiseren. Technisch geschoold personeel, ict’ers, leraren, verplegers en defensiemedewerkers zijn schaarser dan ooit. PG wijst daarbij op de tamelijk warrige aanpak van de beleidsterreinen die dit probleem moeten oplossen. Een kolossale denkfout.De opwinding over een staatsschuld van 92% in 2060 relativeert Bolhuis nogal. Dat cijfer lijkt vooral bedoeld als waarschuwing voor keuzes over de lange termijn en voor plannen in de Kamer om op alle mogelijke dossiers meer en hoger te willen eisen. Een ding is helder: de beide Kamers zullen met het kabinet diepgaand moeten kijken naar de langetermijnstrategie en het bestuur en beheer van de grote nieuwe fondsen. Een mooie opdracht voor een écht nieuwe bestuurscultuur.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenWimar Bolhuis - Rutte IV: het kabinet dat bij elkaar gekocht werd (ESB, 14 januari 2022)Wimar Bolhuis ea - Rutte IV dreigt miljarden te verspillen (NRC, 9 januari 2022)Website Wimar BolhuisCoalitieakkoord 'Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst' (15 december 2021)Startnota kabinet-Rutte IV (10 januari 2022)Analyse economische en budgettaire effecten van het coalitieakkoord (CPB, 11 januari 2022)Techniekpact monitor: ontwikkeling arbeidsvraagKlimaatbeleid: arbeidsmarkt en scholing***Verder luisteren07 - Wimar Bolhuis over leugentjes in verkiezingsprogramma's (naar aanleiding van zijn proefschrift, 2018)172 - Hogere overheidsuitgaven, lastenverzwaring bedrijven: opmerkelijke eensgezindheid bij verkiezingen 2021 (2 maart 2021)Randy Martens, Wimar Bolhuis en Wouter Welling - Studio Tegengif216 - Crisis op komst: Nederlandse economie loopt vast door tekort aan technisch geschoolde arbeidskrachten***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:38:58 – Deel 201:26:47 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Elk half jaar portretteert Betrouwbare Bronnen het land dat voorzitter wordt van de EU-ministerraden. Waar staat het voor? Wat zijn de plannen, ambities, pijnpunten en dromen? Waar liggen heikele obstakels, waar komen kansen, nieuwe ideeën, nieuw perspectief voor Europa? En wat moet je weten van dat land, zijn politiek en historie om rol en aanpak in Europa een beetje beter te begrijpen?De eerste helft van 2022 is de beurt aan Frankrijk. Aan alles in de voorbereidingen, het programma en de presentatie daarvan is te merken: onverminderd ziet La Grande Nation zich als een leidende macht in Europa en op wereldschaal. Jaap Jansen en PG Kroeger kijken daarom naar zowel de wezenlijke agenda van dit voorzitterschap voor heel de EU, als voor Frankrijk zelf én voor Nederland. Want de Franse presidentsverkiezingen in april werken onmiskenbaar door in hoe Emmanuel Macron en zijn mensen Europa willen leiden.Relance. Puissance. Appartenance.Herstel. Kracht. Saamhorigheid. Die drie kernbegrippen legt Macron als motto op tafel. Frankrijk wil Europa economisch krachtige impulsen geven. Wil Europa geopolitiek daadkrachtig maken. En hij wil de innerlijke cohesie van de Unie versterken, met boeiende accenten op de cultuur die ons Europeanen verbindt.Daarmee daagt Frankrijk het net aangetreden kabinet Rutte IV fors uit. De nieuwe bewindslieden kunnen niet eerst even 100 dagen inwerken en binnenslands wat bakens verzetten.Jaap en PG lopen voor een reeks nieuwe ministers langs hoe snel en hoe stevig zij direct op de proef gesteld gaan worden. 'Leveren zij niet' in dit EU-voorzitterschap, dan hebben ze op essentiële terreinen nu al het nakijken voor de rest van de kabinetsperiode.Minister van Financiën Sigrid Kaag zal direct moeten waarmaken dat zij actief kan meedoen met stevige hervormingen die uit de koker van Macron, premier Mario Draghi (Italië) en bondskanselier Olaf Scholz (Duitsland) komen. Minister van Defensie Kajsa Ollongren staat voor verregaande initiatieven van Macron voor Europese defensie en grote investeringen, ook in ruimtevaart en cyberwar. Minister van klimaat en energie Rob Jetten moet een rol vinden bij Macrons prioriteit nummer 1, het klimaatbeleid, waar hij zal stuiten op enthousiasme voor nieuwe Nederlandse kerncentrales. Minister van Sociale Zaken Karien van Gennip moet aan de slag bij die andere topprioriteit: het ‘sociale Europa' en Macrons plan tempo te maken met onder het Europees minimumloon.En Rutte wordt geconfronteerd met Europese visies – blijkbaar geen vies woord meer - die hij zelf ondertekende en formuleerde met de Spaanse socialistische premier Pedro Sánchez en daarna ook met Macron, die hem eraan zal houden. Wat betekent dit voor het debat met de Tweede Kamer?Het Franse voorzitterschap is dus niet alleen Europees een 'vrai défi'- een echte uitdaging - maar zeker ook voor de nieuwe ploeg bewindslieden en hun ministeries. Zij moeten meteen 100% aan de bak of ze worden achteloos opzijgeschoven.En natuurlijk onthullen Jaap en PG enkele opmerkelijke aspecten van de Franse plannen. Wat hebben 'Brexit' en Andorra met elkaar van doen? En Kuifje en Arnon Grunberg? En waarom is een belangrijk thema in de Franse ambities de aandacht voor cafés?***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenSamenstelling Franse regeringNon-paper Mark Rutte en Pedro Sanchez (Engels, maart 2021)Gemeenschappelijke Nederlandse verklaring van Frankrijk en Nederland (3 september 2021)Programme of the PresidencyMario Draghi and Emmanuel Macron: The EU’s fiscal rules must be reformed (FT, 23 december 2021)***Verder kijkenPrésentation de la Présidence française du Conseil de l'Union européenne (9 decembre 2021)Conférence de presse du Président Emmanuel Macron et de la Présidente Ursula von der Leyen (7 janvier 2022)***Verder luisteren233 - Kabinetsformatie 2021: Otto Fricke over de Europese ambities van de nieuwe Duitse regering223 - De degelijke daadkracht van Mario Draghi's Italië35 - Charles De Gaulle28 - De relatie Nederland-Frankrijk198 - De historie en de agenda van EU-voorzitter Slovenië158 - Aan zee is een land nooit klein: EU-voorzitter Portugal122 - De EU in de tweede helft van 2020: Voorzitten op z'n Duits77 - De Hollanders van de Balkan: EU-voorzitter Kroatië***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:50:48 – Deel 201:20:58 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen kijkt vooruit. Wat brengen politiek, samenleving en cultuur ons in 2022? En zoals elk jaar sinds deze podcast in 20218 begon, doen Jaap Jansen en PG Kroeger dat vanuit het verleden, met de blik op de historie die juist in het komende jaar gevierd, herdacht en overdacht zal worden. Want zoals in bijna elke aflevering van Betrouwbare Bronnen blijkt: het is treffend hoezeer momenten, ontwikkelingen, mensen en gedachten uit vroeger eeuwen en culturen een stempel drukken op ons en onze tijd. Waar we inspiratie, moed en vreugde aan kunnen ontlenen, maar ook lessen.Jaap en PG staan daarom stil bij de dood, honderd jaar geleden, van een van de grootste schrijvers van de Europese letterkunde: Marcel Proust. Ongetwijfeld zal Frankrijk niet alleen zeer bezig zijn met de presidentsverkiezingen, maar ook met Proust. En wat dacht je van de viering van het menselijk vernuft dat al in 1822 zoiets verzon als wat wij nu 'de computer' noemen?Omdat veel mensen nu al vooruitkijken op het gedenken van 'het Rampjaar' 1672 en de moord op de gebroeders De Witt - en overigens ook op de moord op Fortuyn, nu 20 jaar geleden - kijken wij naar een ander sleuteljaar.Want volgens PG is 1572 van veel grotere betekenis voor wat 'onze streken, onze politieke cultuur en identiteit’ zijn geworden. En niet alleen omdat 450 jaar geleden dat propagandalied uit Oost-Friesland een hit werd: het Wilhelmus.1572 was een jaar van revolte, van massaslachtingen, 'de Bloedbruiloft' in Parijs en een zware politieke nederlaag van ‘onze’ vorst, Filips II van Spanje, direct nadat hij de grootste victorie van zijn lange bewind had gehaald aan de kust van Griekenland. De troebelen in de Nederlanden waren dan ook veel méér dan een heroïsch moment in onze vaderlandse geschiedenis. Het was een ongekende Europese crisis waarin alle grootmachten verwikkeld waren. En het was een jaar dat de stad Rotterdam eigenlijk groots zou moeten gedenken.Jaap en PG stippen nog meer aan. Dat gruwelijke moment van bureaucratische logistiek en organisatiekracht van SS-topman Reinhard Heydrich, aan de over van een meer aan de rand van Berlijn, nu 80 jaar geleden.En het jaar 1982, waarin een hele reeks nieuwe, jonge leiders aantrad in Europa, die allemaal geschiedenis zouden schrijven. Met in Nederland Ruud Lubbers.Betrouwbare Bronnen zou zichzelf niet zijn als PG tot slot niet ook nog van 2022 een groot operajaar zou weten te maken. Liefhebbers van het werk van Richard Wagner weten het: 150 jaar Bayreuth en 140 jaar Parsifal, zijn laatste en meest mysterieuze meesterwerk.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder kijkenParsifal Bayreuth 1998***Verder luisteren157 - 2021: het jaar van bijzondere verkiezingen, een partijcoup en een opmerkelijke dame van adel75 - 2020: het jaar van grote kunstenaars, gruwelijke uitvindingen en bevrijding van tirannie49 - De koningen van Hispanje die wij altijd hebben geëerd18 - PG blikt vooruit op herdenkingsjaar 2019***Tijdlijn00:00:00 – Deel 1: De Opstand00:54:51 – Deel 2: 1942, 1982 en nog veel meer01:28:08 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na negen maanden kabinetsformatie kwamen VVD, D66, CDA en ChristenUnie tot een coalitieakkoord. De informateurs presenteerden hun eindverslag en de Tweede Kamer ging erover in debat. Zelden in de parlementaire geschiedenis waste een informateur zijn opdrachtgever - de Kamer zelf - zo ongezouten de oren als Johan Remkes deed.In het formatiedebat bleek opnieuw wat de eerdere informateurs Herman Tjeenk Willink en Mariëtte Hamer al als hun grote zorg op tafel legden in Betrouwbare Bronnen: het is vooral de Kamer zelf die een nieuwe bestuurscultuur in de weg lijkt te staan. Kamerleden zien de eigen rol en taak niet scherp.De inhoud van het coalitieakkoord bleef zo wel erg buiten beeld in het Kamerdebat. Daarom analyseren Jaap Jansen en PG Kroeger enkele opvallende aspecten ervan.Bij klimaat en energie lijkt het Nederlandse akkoord in veel opzichten op het Duitse regeerakkoord. Ook lezen Jaap en PG in het coalitieakkoord onmiskenbaar het handschrift van de informateurs Hamer en Tjeenk Willink. Hamers adviezen en akkoorden over arbeidsmarkt, pensioenen, jongerenvraagstukken, economie, sociale zekerheid en energie en klimaat vormen het fundament van beleid. Tjeenk Willinks analyses over beleidsvorming en vooral ook over een betere uitvoering doortrekken heel het akkoord.En daarmee krijgt met name Pieter Omtzigt op ongeveer elk door hem naar voren gebracht punt zijn zin. Zelfs een 'algoritmewaakhond' wordt afgericht, en ook de door Omtzigt aanbevolen 'Tax Payers Advocate'. Hiermee gaat het akkoord meteen concreet in op de aanbevelingen van de Venetiëcommissie, zoals die in Betrouwbare Bronnen uiteengezet werden door rapporteur Richard Barrett.Voor de fijnproevers bevat het coalitieakkoord sowieso nog een hoop verrassingen. Zo wordt het 'Wopkefonds' drastisch omgebouwd en uitgebreid. Het lijkt dat de onderhandelaars heel scherp luisterden naar de ervaringen en aanbevelingen in deze podcast door Joeri van den Steenhoven. De afspraken over Europa en de geopolitieke thema's zijn dan weer opvallend ouderwets en tonen weinig samenhang. Waarom vroeg trouwens niet één fractie naar de betekenis en inhoud van de 'Europawet' die in het akkoord is opgenomen?De discussie over de uitgaven en besparingen in de zorg toont dat de Kamer nog wel enige rekenles kan gebruiken. Daar is ook nog tijd voor, want in het akkoord is bijna achteloos een grote staatkundige vernieuwing opgenomen. De nieuwe bewindslieden à la de Europese Commissie aan het parlement 'hoofdlijnenbrieven' en 'uitvoeringsbrieven' sturen waarover dan in debat gegaan kan worden. In het voorjaar worden de uitkomsten daarvan in een soort hoofdlijnen van beleid op de grote onderwerpen neergelegd. Dat heeft vergaande consequenties die Jaap en PG nu alvast schetsen. De 'radicale ideeën' over een nieuwe bestuurscultuur waarnaar Mark Rutte op zoek was, blijken hier ineens gepresenteerd te zijn - vanuit Europa.Hoeveel steun het aantredende kabinet uiteindelijk uit ‘het brede midden’ gaat krijgen, moet nog blijken. In elk geval lijken nu al veel onderdelen van het coalitieakkoord te voldoen aan de vijftien punten uit het PvdA/GroenLinks-oppositieakkoord. En wie in de coalitie fractievoorzitter wordt, minister of staatssecretaris, zal in januari blijken. In het debat over het akkoord viel op dat CDA-leider Wopke Hoekstra – opnieuw – veel sprak over Justitie-onderwerpen. Zou hij naar dat ministerie gaan? En D66-leider Sigrid Kaag leek zich al helemaal te oriënteren op een rol als fractievoorzitter. Zullen we in het nieuwe jaar Rob Jetten dan terugzien als de nieuwe minister van Klimaat & Energie?***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenHet coalitieakkoord (Rutte IV, december 2021)Progressief oppositieakkoord PvdA en GroenLinks***Verder luisteren237 - Kabinetsformatie 2021: do's en don'ts voor nieuwe bewindslieden234 - Kabinetsformatie 2021: Nieuw elan met nieuwe ministeries en nieuwe ministers233 - Kabinetsformatie 2021: Otto Fricke over de Europese ambities van de nieuwe Duitse regering232 – Kabinetsformatie 2021: Kan de Kamer haar rol wel aan? En wat te doen met antidemocratische partijen?224 - Kabinetsformatie 2021: Het ongeduld van Mariëtte Hamer219 - Kabinetsformatie 2021: Een beknopt coalitieakkoord met meer ruimte voor de Kamer als spannend experiment217 - Kabinetsformatie 2021: Wordt Rutte IV het tweede kabinet-Den Uyl?210 - Kabinetsformatie 2021: Herman Tjeenk Willink over het verval van de democratische rechtsorde209 - Kabinetsformatie 2021: De VVD nerveus, het CDA labiel en Hamer houdt stug vol193 - Kabinetsformatie 2021: Mark Rutte en de slijtage van zijn leiderschap192 - Kabinetsformatie 2021: Het gaat over hun toekomst: jongeren voor het eerst aan tafel in de

Met het coalitieakkoord is de kabinetsformatie bijna voltooid. De aandacht verschuift nu al naar speculaties en geruchten over 'de poppetjes'. Wat moet je doen als je een uitnodiging ontvangt om bij formateur Mark Rutte te verschijnen?Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in de historie en wetmatigheden van het ministerschap en al die onverwachte en vaak vergeten dingen waar een nieuwe bewindspersoon scherp op moet letten.Als een partijleider iemand polst, waarom doet-ie dat? Weet de kandidaat wel wat de échte reden is voor zo'n eervol verzoek? Ruud Lubbers liet in 1977 bewust een aantal posten aan zich voorbijgaan en dat bleek later een zeer doordachte stap in zijn uiteindelijk uitzonderlijke loopbaan.Zo zien Jaap en PG allerlei patronen rond het aantreden en selecteren van ministers. Daarbij is een tijdens deze kabinetsformatie opgesteld document van buitengewone betekenis. Minister Kajsa Ollongren heeft een toets voor 'self-assessment' opgesteld die iedereen die bij de formateur van een nieuw kabinet op bezoek mag zichzelf zou moeten afnemen. De criteria, normen en waarschuwingen daarin zijn opmerkelijk. De lijst is het gevolg van een zeer kritische toetsing door GRECO, de integriteitswaakhond van de Raad van Europa.Uit dat document blijkt dat pijnlijke situaties als die rond LPF-staatssecretaris Philomena Bijlhout, allerlei andere cv-perikelen en schimmig gedoe rond de financiële omstandigheden van bewindslieden hebben genoopt tot het trekken van lessen voor de ploeg die nu moet aantreden. Zelfs het sociale media verleden van kandidaten is nu onderdeel van de screening. Wie gevraagd wordt moet voor zichzelf een aantal dingen goed op een rijtje hebben. Zo vertellen Jaap en PG hoe bij vorige kabinetten al in de allereerste samenkomst cruciale beslissingen werden genomen die niet iedereen meteen doorhad. Ook het besef hoe een ministerie werkt is voor een aankomend minister van levensbelang. Het kan in de eerste dagen al helemaal fout gaan, zo bleek bij VVD’er Annette Nijs op Onderwijs.Zo zijn er nog veel meer lessen te trekken voor een slagvaardige start en ter vermijding van klassieke blunders. Je kunt maar beter weten wie in het nieuwe kabinet je bondgenoten zijn en wie de grootste risicofactoren. Want zoals D66-minister Els Borst door haar PvdA-collega Ad Melkert gepiepeld werd, dat wil niemand.Ook is het verstandig te weten hoe Financiën écht denkt over jouw departement en de kwaliteit van wat de ambtenaren daar leveren. Een nieuwe minister doet er bovendien goed aan die ambtelijke ondersteuning meteen bij aantreden te laten merken wie de baas is.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenHet officiële Handboek voor bewindspersonen (het ‘blauwe boek’) met het self-assessment integriteitJo Ritzen – De minister, een handboek (Uitgeverij Bert Bakker, 1998)Gerald Kaufman – How to be a Minister (Faber & Faber, 1980, 1997)Mark Frequin – Ja minister, nee minister (SDU, 2006)Nele Beyens – Els Borst, medicus in de politiek (Wereldbibliotheek, 2021)GRECO website***Verder kijkenDe Jonge in de war over functie Blok (RTL Nieuws, 10 december 2021)Yes, Minister: A phonecall from the prime ministerKeek op de Week (VPRO, 1989)De Wandeling met Piet de Jong (KRO, 20212)***Verder luisteren234 - Kabinetsformatie 2021: Nieuw elan met nieuwe ministeries en nieuwe ministers233 - Kabinetsformatie 2021: Otto Fricke over de Europese ambities van de nieuwe Duitse regering232 – Kabinetsformatie 2021: Kan de Kamer haar rol wel aan? En wat te doen met antidemocratische partijen?224 - Kabinetsformatie 2021: Het ongeduld van Mariëtte Hamer219 - Kabinetsformatie 2021: Een beknopt coalitieakkoord met meer ruimte voor de Kamer als spannend experiment217 - Kabinetsformatie 2021: Wordt Rutte IV het tweede kabinet-Den Uyl?210 - Kabinetsformatie 2021: Herman Tjeenk Willink over het verval van de democratische rechtsorde209 - Kabinetsformatie 2021: De VVD nerveus, het CDA labiel en Hamer houdt stug vol193 - Kabinetsformatie 2021: Mark Rutte en de slijtage van zijn leiderschap192 - Kabinetsformatie 2021: Het gaat over hun toekomst: jongeren voor het eerst aan tafel in de formatie191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!187 - Kabinetsformatie 2021: De klaagzang van het kabinet en de Kamer184 - Kabinetsformatie 2021: Brieven aan de informateur - geslaagde en minder geslaagde lobby's182 - Kabinetsformatie 2021: De verrassend vertrouwde werkwijze van Herman Tjeenk Willink180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de