Betrouwbare Bronnen

In 1991 – nu 30 jaar geleden was het plotseling voorbij met de supermacht die het Westen sinds de Tweede Wereldoorlog in de ban hield. Op 25 december werd de vlag van de Sovjet-Unie voor het laatst gestreken boven de reusachtige koepel van het Kremlin.Jaap Jansen en PG Kroeger nemen je mee naar het Moskou van die laatste weken van dat jaar en we komen ook nog in Madrid, Beijing, een buitenhuisje in Frankrijk, een datsja in Belevezha (Oekraïne) en tot slot in Barcelona.Op die plekken werd het eindspel gespeeld waarin Boris Jeltsin wraak nam op de vernederingen die Michael Gorbatsjov hem had aangedaan. Jeltsin liet zijn eigen republiek Rusland ontstaan om als nieuwe wereldmacht op de kaart te zetten. De net van een coup geredde Sovjetleider ging ondertussen onversaagd door en deed net of er niets aan de hand was.Maar in gesprekken met zijn vriend François Mitterrand - tussen diens kippen en geiten in Latche - en met zijn kameraad Felipe González en koning Juan Carlos klaagde hij zijn nood. Hij smeekte alle andere wereldleiders om hulp en vooral geld om zijn nobele plannen voor hervorming en Glasnost te redden. De vlijmscherpe Amerikaanse minister James Baker zei het zo: "Hij is een drenkeling.”In het diepste geheim zorgde Jeltsin voor voldongen feiten. Hij liet de Sovjet-Unie verdampen door een vernuftige politieke zet. Die had direct opvallende steun van de oude heerser in China, Deng Xiaoping! Want die zag scherp hoe nuttig dit voor zijn succes kon zijn.President George HW Bush stuurde daarop zijn rechterhand Baker naar Moskou om bij dat fatale eindspel er zelf bovenop te zitten. Zijn gesprekken met Jeltsin en Gorbatsjov moesten ervoor zorgen dat deze implosie van een wereldmacht niet tot ellende zou leiden. Want wat zou er bijvoorbeeld gebeuren met dat koffertje met de lanceercodes van de Sovjetkernmacht?Gorbatsjov restte weinig meer dan zijn laden op te ruimen en zijn spulletjes van kantoor in het Kremlin mee te nemen. PG vertelt over die tragikomische laatste dagen, maar ook over de paniek van Raïsa Gorbatsjova en haar brieven, die lege kast achter het bureau van haar man, de topgeheime stukken van Stalin die nog in mapjes zaten en Jeltsin die de fles vast opende.25 december 1991 werd zo een sleutelmoment in de wereldgeschiedenis, of zoals Baker die dagen schreef in zijn strategiememo voor Bush: "Dit is uiteindelijk de echte ineenstorting van het Sovjetrijk. Maar niemand weet waardoor het wordt vervangen. We worden geconfronteerd met grote kansen en even groot gevaar."***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst en verwijzingen vind je altijd hier***Verder lezenWilliam Taubman – Gorbatsjov, de man en zijn tijdperk***Verder kijkenGorbachev Resigns: December 25, 1991***Verder luisteren211 - De ondergang van de Sovjet-Unie: de Coup tegen Gorbatsjov197 - De ondergang van de Sovjet-Unie: Boris Jeltsin, een tragische held188 - De ondergang van de Sovjet-Unie: 1991, het jaar waarin Gorbatsjov in de afgrond staart en Poetin gemeenteambtenaar wordt163 - De ondergang van de Sovjet-Unie: hoe een wereldmacht verdampte93 - Hoe Gorbatsjov en het Sovjet-imperium ten onder gingen***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:40:48 – Deel 201:24:35 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Komt het er nu eindelijk, een nieuw kabinet met ‘nieuw elan’ (volgens Mark Rutte), ‘nieuw leiderschap’ (volgens Sigrid Kaag) en ‘nieuwe gezichten’ (volgens Wopke Hoekstra)? De berichten zijn verwarrend en maken argwanend. Is de kabinetsformatie op een oor na gevild, zoals het FD meldt? Of zit het muurvast en staan de nieuwe ministers voorlopig nog niet op het bordes, zoals het AD eerder deze week schreef? En wat bedoelen Rutte, Kaag en Hoekstra met nieuw elan, nieuw leiderschap en nieuwe gezichten ook nieuwe ministeries met nieuwe ministers?Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren de actuele situatie vanuit de historie, met de blik op Europa en bijgelicht door de ervaringen uit de nu afgeronde Duitse formatie. Hoe leerzaam is wat daar wel lukte en hier nog niet? Was een beetje oude bestuurscultuur daar nu juist niet het geheim? En is de aanzet tot een opzet voor een regeerakkoord van Sophie Hermans en Rob Jetten en het VVD/CDA-stuk wat Gert Jan Segers in de trein achterliet inmiddels niet pijnlijk achterhaald door de harde realiteit?Uit die stukken bleek dat gedacht wordt aan een aantal nieuwe ministersposten en ook Rutte speculeerde al op misschien wel 30 bewindslieden, veel meer dus dan in de 24 waarmee Rutte III van start ging.Jaap en PG duiken in de geschiedenis van nieuwe ministeries: momenten, motieven en mensen. Interessante verhalen, want er zijn grote en leerzame verschillen. Niet elk nieuw departement werd zo'n succesvol blijvertje als 'Maatschappelijk Werk' van Marga Klompé en niet elk nieuw ministerie bleek zo'n lege doos als 'Bestuurlijke Vernieuwing' van Thom de Graaf.Het probeersel van Rutte III met 'ministers 'van' en ministers 'voor' was niet echt een succes, terwijl in Duitland nu veelbelovende thematische ministeries worden opgetuigd. In Duitsland bijvoorbeeld een departement voor ‘bouwen’ en dus niet voor 'wonen' of het ouderwetser klinkende 'volkshuisvesting'. Ook de koppeling van het Berlijnse mobiliteitsministerie aan het grote thema 'digitalisering' als nieuwe essentie van infrastructuur kan leerzaam zijn.Zeker zo nuttig is te overwegen de lege huls van 'vicepremier' te vervangen door een oud plan van 40 jaar geleden en een geslaagde innovatie van Jean-Claude Juncker in Brussel. Hier blijken de liberale nestor Henk Vonhoff en de Luxemburgse bonhomme toekomstgerichter te zijn geweest dan de Haagse partijen tot nu toe. Door onder de premier een vijftal 'coördinerende ministers' neer te zetten op hoofdlijnen van beleid die met groepjes bewindslieden de strategische doelen dichterbij brengen, zouden in Rutte IV nieuw elan én nieuwe gezichten en zélfs nieuw leiderschap tot wasdom kunnen komen!***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenAanzet tot een opzet voor een regeerakkoord door VVD en D66Formatiedocument VVD & CDA, versie 26-09-2021Brief secretarissen-generaal (april 2021)Commissie Hoofdstructuur Rijksdienst (Vonhoff, 1981)Rapport Staatscommissie Parlementair Stelsel (Remkes)***Verder luisteren233 - Kabinetsformatie 2021: Otto Fricke over de Europese ambities van de nieuwe Duitse regering232 – Kabinetsformatie 2021: Kan de Kamer haar rol wel aan? En wat te doen met antidemocratische partijen?224 - Kabinetsformatie 2021: Het ongeduld van Mariëtte Hamer219 - Kabinetsformatie 2021: Een beknopt coalitieakkoord met meer ruimte voor de Kamer als spannend experiment217 - Kabinetsformatie 2021: Wordt Rutte IV het tweede kabinet-Den Uyl?210 - Kabinetsformatie 2021: Herman Tjeenk Willink over het verval van de democratische rechtsorde209 - Kabinetsformatie 2021: De VVD nerveus, het CDA labiel en Hamer houdt stug vol193 - Kabinetsformatie 2021: Mark Rutte en de slijtage van zijn leiderschap192 - Kabinetsformatie 2021: Het gaat over hun toekomst: jongeren voor het eerst aan tafel in de formatie191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!187 - Kabinetsformatie 2021: De klaagzang van het kabinet en de Kamer184 - Kabinetsformatie 2021: Brieven aan de informateur - geslaagde en minder geslaagde lobby's182 - Kabinetsformatie 2021: De verrassend vertrouwde werkwijze van Herman Tjeenk Willink180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren177 - Kabinetsformatie 2021: Formeren is faseren, dus het begint met verkennen***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:39:40 – Deel 201:14:07 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor het eerst in de geschiedenis krijgt de Bondsrepubliek een coalitie van sociaaldemocraten, groenen en liberalen. De ‘stoplichtcoalitie’: rood, geel en groen. Voor deze politieke primeur hadden de partijen nauwelijks twee maanden nodig. Het leverde een gedegen, 177 bladzijden dik coalitieakkoord op. De inhoud daarvan en de aanpak van de formatie kunnen voor Nederland leerzaam zijn. Betrouwbare Bronnen praat met een van architecten van dit 'Koalitionsvertrag', Bondsdaglid en financieel specialist van de FDP Otto Fricke.De liberaal zat in de onderhandelingen op een sleutelpositie. Hij moest vanuit de FDP de werkgroep rond de begroting sturen zodat zijn partijleider Christian Lindner een vliegende start kan maken als minister van Financiën. Bovendien deed hij de onderhandelingen over het brede thema Cultuur en Media.Aan Jaap Jansen en PG Kroeger vertelt hij hoe ze in Berlijn in relatief korte tijd tot gedegen conclusies en compromissen wist te komen. De eerste week na de verkiezingen bleek cruciaal. Toen besloten ze welke combinatie zou gaan onderhandelen. En kort daarna kwamen ze al met een program van uitgangspunten. In vijf weken schreven ze vervolgens het akkoord.Of het met deze nieuwe coalitie echt zal gaan lukken? Fricke is prudent. Hij laat merken dat de FDP vanwege eerdere coalities met de SPD onder Willy Brandt en Helmut Schmidt wel weet hoe zij met de nieuwe bondskanselier Olaf Scholz om moeten gaan. En hij vertrouwt op diens Merkel-achtige stijl. Over de Groenen is hij duidelijk sceptischer en gereserveerder, ook omdat die partij een mooie uitslag maakte maar deze als een nederlaag beleeft. En of hun kandidaten goede ministers zullen blijken is voor de liberalen nog maar de vraag.Belangrijk voor de formatie in Nederland is wat deze coalitie in Europa van plan is. Fricke benadrukt de noodzaak van een federaal Europa met een nieuw verdrag. ‘Heel belangrijk’ noemt hij wat Nederland zal willen met de financiële ontwikkeling van de eurozone. Zal ook ons land net als Duitsland open staan voor nieuwe initiatieven?Ook ten aanzien van klimaat en energie kan het tussen de buurlanden nog best ingewikkeld worden, erkent Fricke. Want Duitsland kiest voor meer gas en tegen kernenergie, terwijl Nederland van gas af gaat en over nucleaire energie juist weer nadenkt. Bovendien valt het coalitieverdrag ons land hard aan als lidstaat die agressieve belastingontwijking mogelijk maakt.Europa staat volgens Duitsland voor ingrijpende beslissingen. Niet alleen zijn Rusland en China autoritaire systeemrivalen, ook is Berlijn zeer bezorgd dat Joe Biden een 'one term president' kan blijken. Fricke dringt dan ook aan op daadkracht. Hij haalt Goethe aan, die schreef: “Wie niet voorwaarts gaat, valt terug.”***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenMehr Fortschritt wagen Bündnis für Freiheit, Gerechtigkeit und Nachhaltigkeit (Berlijn, 2021)Duitse Bondsdagverkiezingen 2021***Verder luisteren205 – Bondsdagverkiezingen 2021: invloedrijke liberaal Otto Fricke blikt vooruit223 - De degelijke daadkracht van Mario Draghi's Italië196 - Kabinetsformatie 2021: Nederland wacht op een kabinet, maar Europa en de wereld wachten niet op Nederland***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:55:09 – Deel 201:42:29 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sinds 2012 heeft de Tweede Kamer het heft in handen in de kabinetsformatie. Waarom verloopt die in 2021 zo stroef? Kan de Kamer een nieuwe bestuurscultuur realiseren? En hoe moet de Kamer omgaan met partijen die een gevaar zijn voor de democratie?Jaap Jansen en PG Kroeger gaan te rade bij een groot kenner van de parlementaire geschiedenis en de politieke praktijk: Joop van den Berg, oud-hoogleraar in Leiden en Maastricht en voormalig fractievoorzitter van de PvdA in de Eerste Kamer.Van den Berg windt er geen doekjes om. Hij wijst de Kamer erop dat zij veel bestuurlijke problemen die nu aan de orde zijn mede - en soms welbewust - heeft veroorzaakt. Daarbij geeft hij ook uit eigen ervaring allerlei praktische tips. Zo doet hij suggesties hoe de Kamer daadkrachtig en doeltreffend kan omgaan met antidemocraten in eigen gelederen. "Het is niet de taak van de voorzitter de levendigheid van discussies voor het tv-publiek te bewaken, een parlement is geen talkshow."Van den Berg raadt de Kamer indringend aan, zich veel meer bewust te zijn van de eigen taak binnen de trias politica. Ze heeft daarvoor ook serieuze machtsmiddelen die vaak niet gebruikt worden. Benut de Kamer die niet en laat ze debatten ontsporen, dan zijn de kwaliteit van de wetgeving, controle op de regering en het respect voor het parlement zelf in het geding.Het formeren van kabinetten 'zonder de Koning' ging volgens Van den Berg prima toen de Kamer in 2012 zelf het heft in handen nam. Maar in 2021 maakt de Kamer er een potje van. Ook hier is sprake van voortdurende verwarring over de eigen rol en over de verschillende fases in het formatieproces. Zo lieten ook de meer serieuze fracties zich in het dramatische ‘Pieter Omtzigt, functie elders’- debat op 1 april op sleeptouw nemen door PVV-leider Geert Wilders.Er zijn tenminste drie aspecten van het formeren die veel grondiger bekeken moeten worden: de ‘eerste week', direct na de verkiezingsuitslag waarin dit jaar kardinale fouten zijn gemaakt die nog steeds diep doorwerken; de selectie van verkenners en hun échte taak; en de fase die binnenkort aanbreekt: het aanzoeken van bewindslieden en het portefeuilles toedelen.Van den Berg is groot vorstander van een actieve rol van de Kamer in dialoog met aspirant-ministers – zoals het Europees Parlement dat doet met nieuwe Eurocommissarissen. Maar hij vreest dat de Kamer hiertoe de moed niet opbrengt. "Doe je het zo, dan zul je twee keer zo stevige mensen als minister naar voren moeten schuiven."Wat er ook gebeurt, de parlementaire zeden en gewoonten zijn aan vernieuwing toe. Het ‘geleuter’ over een 'nieuwe bestuurscultuur' spreekt Van den Berg niet aan. Kamerleden moeten zich weer bewust worden van de wezenstaak van het parlement en krachtig leiding gaan geven aan democratische processen en beleidsvorming.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenB.H. van den Braak en J. Th. J van den Berg - Zeventig jaar zoeken naar het compromis, parlementaire geschiedenis van Nederland, 1946-2016Columns van beide auteursEvaluatie kabinetsformatie 2012Evaluatie kabinetsformatie 2017***Verder luisteren224 - Kabinetsformatie 2021: Het ongeduld van Mariëtte Hamer219 - Kabinetsformatie 2021: Een beknopt coalitieakkoord met meer ruimte voor de Kamer als spannend experiment217 - Kabinetsformatie 2021: Wordt Rutte IV het tweede kabinet-Den Uyl?210 - Kabinetsformatie 2021: Herman Tjeenk Willink over het verval van de democratische rechtsorde209 - Kabinetsformatie 2021: De VVD nerveus, het CDA labiel en Hamer houdt stug vol193 - Kabinetsformatie 2021: Mark Rutte en de slijtage van zijn leiderschap192 - Kabinetsformatie 2021: Het gaat over hun toekomst: jongeren voor het eerst aan tafel in de formatie191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!187 - Kabinetsformatie 2021: De klaagzang van het kabinet en de Kamer184 - Kabinetsformatie 2021: Brieven aan de informateur - geslaagde en minder geslaagde lobby's182 - Kabinetsformatie 2021: De verrassend vertrouwde werkwijze van Herman Tjeenk Willink180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren177 - Kabinetsformatie 2021: Formeren is faseren, dus het begint met verkennen***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:43:16 – Deel 201:33:12 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op alle mogelijke plekken in de wereld staat opeens historie en identiteit van landen en culturen volop in het middelpunt van de discussie. Sommige heersers en politici maakten van geschiedenis en hun visie daarop een middel in de strijd om de macht of in pogingen hun aanhangers of onderdanen stevig toe te spreken. In deze Betrouwbare Bronnen duiken Jaap Jansen en PG Kroeger in dat opmerkelijke fenomeen: hoe geschiedenis een politiek wapen wordt.Voorbeelden uit de politiek actualiteit zien we wereldwijd. In Virginia winnen de Republikeinen de regionale verkiezing nadat een jaar geleden Joe Biden die staat met afstand wist te winnen van Donald Trump. Hoe? Door een verrassend thema te agenderen: de dreiging van een 'woke' curriculum op openbare scholen. Ineens had iedereen het over 'critical race theory' al kon nauwelijks 25% van de kiezers vertellen wat dat inhoudt. Geschiedenis en identiteit stonden plots in het hart van de stembusstrijd.En PG vertelt uit eigen belevenis dat dit in Amerika allerminst iets uitzonderlijks of eigenaardigs is. Ook president Ronald Reagan was ongerust over het beeld van Amerika in de schoolboekjes – de Nederlandse schoolboekjes wel te verstaan! Zijn oude vriend uit Hollywood, Charles Wick, bezocht namens het Witte Huis onderwijsminister Wim Deetman. PG vertelt wat er toen gebeurde.In China en Rusland staat op dit moment de eigen geschiedenis in het politieke brandpunt. Zowel Xi Jinping als Poetin maken het juiste en enig acceptabele beeld van de historie van hun land en de betekenis daarvan voor de toekomst tot kern van hun beleid en daarmee tot een nieuw en krachtig wapen van repressie en propaganda. In China wordt Deng achter de gordijnen geschoven en in Rusland is tsaar Alexander III de nieuwe held.In Frankrijk herdenken ze in november altijd De Gaulle, wat nu onmiddellijk doorwerkt in de campagne voor het presidentschap. De kandidaten zetten onbeschaamd de képi van 'le Géneral' op hun eigen kruin! Herinnering en geschiedenis zijn ook hier een wapen van allure.In eigen land worden niet alleen malle filmpjes gemaakt over een Gouden Eeuw vol helden, er roeren zich ook 'zolderkamercommunisten'. En ook dan is historie een politiek wapen tegen andersdenkenden. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met je op! Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier*** Verder kijken Glenn Youngkin 'not afraid' to take on critical race theory in governor election (Fox Business, juli 2021)President Reagan's Remarks at a Dinner for USIA Director Charles Wick (november 1988)Le Journal (Puissance Télévision, 9 novembre 2021)Harm Beertema (PVV) over schoolboekenrapport 'linkse indoctrinatie in het onderwijs' (november 2019)***Verder luisteren220 - China's nieuwe culturele revolutie*** Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:51:15 – Deel 201:35:28 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Gert Jan Segers lette even niet op. De trein reed door en zijn geheime leesvoer bleef liggen: een nogal progressief formatiedocument, afkomstig van VVD en CDA, eind september geschreven om te kijken waarover ze het samen eens waren en waarvan ook D66 blij zou worden.Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in het verschijnsel van 'het politieke lek'.Is wat de ChristenUnie-aanvoerder overkwam nu echt zo uitzonderlijk, zo'n onbegrijpelijk ongelukje waarvan hij zelf twitterde dat hem dat overkwam? En wat zijn eigenlijk de consequenties van zo'n ongelukje? Waartoe leidt lekken en het laten slingeren van stukken in de politiek?PG onderscheidt drie soorten lekken. 'Het ongeluk', ‘de Klokkenluider' en ‘de strategische scoop'. Binnen die drie typen zijn allerlei gradaties van effect, hilariteit, ernst en historische en soms zelfs iconische betekenis. Zo schampte een Franse president ooit midden in de nacht in Parijs tegen een vuilniswagen; hij zat achter het stuur in de snelle bolide van een vriend. Oh la la, wat een gevolgen had dat!Lekken met een hoogst sullig karakter à la Segers komen overal voor. Zo was er die campagnestrateeg van Tony Blair die het complete handboek voor de partijcampagne in de trein verloor. En er zijn maar liefst twee VVD-Kamerleden die door een loslippige onhandigheid hun politieke carrière zagen geruïneerd. Een van hen zorgde ermee zelfs voor een klassiek Haags begrip voor een ongekende stommiteit: ‘het boekestijntje'.Lekken door klokkenluiders zijn vaak van een meer tragische aard. Hier spelen geprangde gewetens en de behoefte het publiek te waarschuwen voor gevaren en slechteriken een rol. Zo was er die jonge wetenschapper die documentatie over de oorlog in Vietnam moest analyseren. En er was die vrouw in Genève die Ruud Lubbers toch wat al te amicaal vond. De meest tragische is van Princess Diana, die de koninklijke klok luidde nadat zij - naar pas recent bleek - onder valse voorwendselen - een tikje paranoïde was geworden.In de grote en de kleine politiek is strategisch lekken befaamd en gaarne toegepast. Henry Kissinger deed het ongeremd, James Baker was er berucht om en Jack de Vries kreeg er de bijnaam 'Jack het Lek' door.De ayatollahs in Teheran wisten precies wat ze in 1986 deden toen president Ronald Reagan op de toppen van zijn aanzien was na zijn nucleaire toppen met Gorbatsjov. Eén berichtje in een lokale krant in Beiroet en een gigantisch schandaal kwam bloot te liggen. En wat dacht je van die hoge FBI-ambtenaar die een jonge journalist in een duistere parkeergarage maande: 'follow the money'? Het werd het roemloos einde van Richard Nixon.Jaap en PG vertellen ook over een lek met enorme impact uit het Kremlin. FDR's Victory Program is misschien wel het lek met de allergrootste historische gevolgen.En het oudste, strategische en tragische politieke lek? Dat kennen we uit de Bijbel: componist Georg Friedrich Händel wijdde er zijn briljante opera 'Saul' aan!***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder nog meer informatie. Op Apple kun je soms niet alles lezen. De complete tekst vind je altijd hier***Verder lezenFormatiedocument VVD & CDA, versie 26-09-2021***Verder kijkenSegers vergat formatiestuk in de treinBoekestijn klapt uit de schoolPresident Reagan's Address to the Nation on Iran-Contra Affair from the Oval Office, August 12, 1987Händel - Funeral March from Saul Oratorio HWV53***Verder luisteren224 - Kabinetsformatie 2021: Het ongeduld van Mariëtte Hamer219 - Kabinetsformatie 2021: Een beknopt coalitieakkoord met meer ruimte voor de Kamer als spannend experiment217 - Kabinetsformatie 2021: Wordt Rutte IV het tweede kabinet-Den Uyl?209 - Kabinetsformatie 2021: De VVD nerveus, het CDA labiel en Hamer houdt stug vol199 - Kabinetsformatie 2021: Olof van der Gaag en de snelle overgang naar duurzame energie193 - Kabinetsformatie 2021: Mark Rutte en de slijtage van zijn leiderschap192 - Kabinetsformatie 2021: Het gaat over hun toekomst: jongeren voor het eerst aan tafel in de formatie191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!187 - Kabinetsformatie 2021: De klaagzang van het kabinet en de Kamer184 - Kabinetsformatie 2021: Brieven aan de informateur - geslaagde en minder geslaagde lobby's182 - Kabinetsformatie 2021: De verrassend vertrouwde werkwijze van Herman Tjeenk Willink181 - Voor nieuwe Kamerleden en bewindslieden: lessen uit de politieke praktijk van Jet Bussemaker180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren177 - Kabinetsformatie 2021: Formeren is faseren, dus het begint met verkennen***Tijdlijn00:00:00 – Deel 10

Nederland en België zijn dichtbevolkte, kleine landen in Europa, buren zelfs, en toch vaak vreemden voor elkaar. We waren ooit één koninkrijk en nog veel eerder samen een cruciaal en rijk deel van het Habsburgse wereldrijk. Maar wat weten we eigenlijk nu van elkaar? Om die kenniskloof een beetje te overbruggen wil Betrouwbare Bronnen meer aandacht gaan besteden aan ‘onze zuiderburen’.In deze aflevering praten Jaap Jansen en PG Kroeger met ‘de Belgische Jesse Klaver’, tot begin 2021 fractieleider van Groen in de Belgische Kamer van Volksvertegenwoordigers: Kristof Calvo.Na een lange kabinetsformatie werd hij – tegen verwachting van velen – geen minister. Daarna besloot hij om naast zijn Kamerlidmaatschap op studiereis te gaan naar Nederland. Bij het wetenschappelijk bureau van GroenLinks verdiept hij zich in de Nederlandse politiek. Hij vraagt zich af wat België kan leren van ons en wij van de Belgen.In dit gesprek lessen, waarschuwingen, verwarring, misverstanden en plezier om elkaars eigenaardigheden.Kristof Calvo schetst hoe in België politieke partijen volstrekt anders functioneren. Voor hun werk krijgen ze heel veel overheidsgeld, waarmee ze bijna kunnen doen wat ze willen. En ook hun leiding is geheel verschillend. In Vlaanderen en Wallonië is de partijvoorzitter oppermachtig. De voorzitter bepaalt de koers en de onderhandelingen in kabinetsformaties. Ook het kiesstelsel dat uitgaat van regionale 'districten' zonder nationale lijsten draagt daaraan bij. Dit verhindert dat één lijsttrekker het gezicht wordt en versterkt zo de positie van de door de kiezer niet als zodanig gekozen chef.Met 541 dagen is België wereldkampioen formeren. Kunnen we hier ook iets van elkaar leren? Calvo was altijd fel tegen een rol van de koning in dit politieke proces, maar gezien de gebeurtenissen in Den Haag vraagt hij zich inmiddels af of die gedachte echt zo wijs is.Belgen zien Nederland volgens hem vaak als ‘gidsland’, maar het is de vraag of dat nog altijd terecht is. Want is de Nederlandse nadruk op efficiënt en technocratisch bestuur niet een beetje regentesk? En: 'politieke cultuur' dreigt een betekenisloos begrip te worden. Calvo vindt dat je, net als destijds Hans van Mierlo, ook aan structuurverandering moet denken. Zo komen er allerlei opmerkelijke fenomenen aan de orde. De pluspunten van een opkomstplicht bij verkiezingen. De plus- en minpunten van het in België gebruikelijke stapelen van functies (Calvo zelf is naast Kamerlid ook gemeenteraadslid in Mechelen) en het kiezen van burgemeesters en schepenen (wethouders).Kristof Calvo is kortom op ontdekkingsreis door een land dat hij dacht te kennen, maar nu pas leert begrijpen.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Hieronder links om verder te lezen, te kijken en te luisteren. De complete lijst vind je hier***Verder lezenNederland en België kunnen van elkaar leren - Kristof Calvo in Samenleving en Politiek (5 november 2021)Vergezichten over vertegenwoordiging - Kristof Calvo en Simon Otjes, Montequieu Policy Paper (4 november 2021)Bouwstenen voor progressieve totaalpolitiek - Kristof Calvo (22 juni 2021)Belgian Sorrows - Anton Jäger in New Left Review (10 november 2021)***Verder kijkenCalvo vertelt op de VRT waarom hij stopt als fractievoorzitterActualiteitendebat: 'Anders kiezen: alternatieve kiesstelsels voor Nederland' (1 november 2021)***Verder luisteren226 - In het oog van de orkaan: Roel in 't Veld over wat er mis is met politiek en bestuur224 - Kabinetsformatie 2021: Het ongeduld van Mariëtte Hamer222 - Na de kindertoeslagaffaire. Hoe Nederland rechtsstaat en democratie kan verbeteren. Gesprek met Richard Barrett van de Venetië Commissie210 - Kabinetsformatie 2021: Herman Tjeenk Willink over het verval van de democratische rechtsorde161 - Hans van Mierlo, een politieke popster***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:54:27 – Deel 201:28:41 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Wil je de Verenigde Staten begrijpen, met zijn grote innerlijke tegenstellingen in cultuur, politiek en samenleving, dan moet je de Burgeroorlog bestuderen. Dat is het uitgangspunt van deze serie in Betrouwbare Bronnen over de ‘Civil War’ tussen Noord en Zuid van 1861 tot 1865. Want of het nu 'Black Lives Matter', het omverhalen van standbeelden, de aanval op het Capitool van 6 januari, de historische betekenis van Lyndon Johnson, Martin Luther King of Barack Obama betreft, steeds komt die bloederige en dramatische periode terug in de schijnwerpers.Met Amerika-kenner Pirmin Olde Weghuis gaan Jaap Jansen en PG Kroeger in deze aflevering verder met het uitdiepen van die periode en haar betekenis voor nu, na de eerdere aflevering (Betrouwbare Bronnen 185) waarin de aanloop naar deze oorlog werd behandeld.Het ging heel anders dan beide zijden in het conflict hadden verwacht. De nieuwe president Abraham Lincoln moest in het Witte Huis ervaren dat hij geen echt leger had, nauwelijks ervaren en loyale generaals en dat die ook nog eens geen idee hadden hoe ze de rebellen van het zuiden konden bedwingen. Die rebellen hadden al deze kritische succesfactoren wel, maar economisch en politiek waren ze vanaf het begin ten dode opgeschreven.De Amerikaanse burgeroorlog was de eerste 'moderne massa oorlog' van de industriële tijd. Pirmin neemt ons mee naar iconische slagvelden, zoals het kerkje van Shiloh, de fortificaties van Vicksburg en het stationnetje Manassas. PG analyseert hoe Lincoln zich desnoods vernederde tegenover zijn generaals om maar een overwinning te kunnen boeken en hoe hij heel bijna in zijn eentje tot een strategie kwam en daar de juiste militaire aanvoerder bij vond.'Het kan best zijn dat generaal Grant drinkt, maar ik kan hem niet missen. Hij vecht!', verzuchtte Lincoln. Half november 1863 vond de president deze man en de strategie en de 279 woorden waarmee hij aan de Amerikanen de essentie van dit conflict en zijn visie daarop duidelijk kon maken. Zijn 'Gettysburg Address' ging dan ook de geschiedenis in als de meest eloquente en geserreerde speech die een president ooit hield. De wending in de burgeroorlog was gekomen.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder kijkenCivil War, tv-serie (9 delen)American BattlefieldsGettysburg Address recited by presidents***Verder luisteren185 - De Amerikaanse burgeroorlog (1): Black Lives Matter en George Floyd, hoe de burgeroorlog op de VS nog altijd zijn stempel drukt***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:38:38 – Deel 201:18:34 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Onderzoek en ontwikkeling is van onschatbare waarde. Onschatbaar betekent volgens het Centraal Planbureau óók dat je niet goed kunt uitrekenen wat investeren in onderzoek en ontwikkeling nu eigenlijk opbrengt. Als een politieke partij in het verkiezingsprogramma daarin veel investeert, levert het geen punten op bij de doorrekening waaraan de meeste partijen zich onderwerpen. En dat geldt ook weer voor de doorrekening van de plannen die nu worden gesmeed aan de onderhandelingstafel in de kabinetsformatie.Toch stelt econoom Hugo Erken van RaboResearch dat het wél kan. Hij presenteert in deze Betrouwbare Bronnen het resultaat. Volgens Erken levert structureel extra investeren in onderzoek en ontwikkeling Nederland een half procent extra economische groei op. “Dan is onze economie halverwege het volgende decennium zo’n 85 miljard euro groter. Dat is gemiddeld bijna 8.000 euro extra welvaart per Nederlander. Een enorm effect.”Extra groei is belangrijk in een tijd waarin onze groei terugloopt doordat de bevolking ouder wordt en er te weinig jongeren bijkomen. De productiviteit moet omhoog. Dat kan door innovatie en daar heb je onderzoek en ontwikkeling voor nodig.Jaap Jansen praat met Hugo Erken en ook met Marcel Levi, voorzitter van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek en van de Kenniscoalitie, Margrethe Jonkman, directielid van Friesland Campina en Nilüfer Gündoğan, Tweede Kamerlid van Volt.Zij vinden elkaar in de oproep aan de partijen die nu een kabinet proberen te vormen om nu echt te gaan voldoen aan de belofte die Nederland twintig jaar geleden al deed in Lissabon. Daar spraken alle EU-landen af om tenminste 3 procent van het bruto nationaal product te investeren in onderzoek en ontwikkeling. ***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Kenniscoalitie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenHugo Erken, Frank van Es en Erik-Jan van Harn - Nu en noodzaak van (publieke) kennisinvesteringen (8 november 2021)***Verder kijkenVSNU-ISO Verkiezings-Kennisontbijt, 9 maart 2021 (waaruit de fragmenten afkomstig zijn van Jan Paternotte en Coen Teulings)***Verder luisteren216 - Crisis op komst: Nederlandse economie loopt vast door tekort aan technisch geschoolde arbeidskrachten183 - Samen slimmer worden: het Leidse kennisecosysteem als aanjager van duurzame groei154 - Watergezant Henk Ovink: 'Negentig procent van alle rampen in de wereld heeft met water te maken'126 - De kracht van hoger onderwijs***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:27:17 – Deel 201:06:31 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

De ondertitel van zijn nieuwe boek over de ontwikkeling van overheid en politiek is 'In het oog van de orkaan'. Roel in 't Veld, bestuurskundige, hoogleraar, adviseur, voormalig topambtenaar en ook nog heel even staatssecretaris, beschrijft in gesprek met Jaap Jansen en PG Kroeger de ingrijpende effecten van de ontwikkeling dat partijen van ideologische en inhoudelijke 'programmeurs' zijn veranderd in politieke marketeers.In 't Veld analyseert hoe door een combinatie van perfectionisme en wantrouwen de overheid burgers is gaan overbelasten. En de burgers die van dit systeem het meest afhankelijk zijn, kunnen er het slechtst mee omgaan. Dit zie je heel schril in de kindertoeslagaffaire, maar het speelt al veel langer en op veel terreinen.Met een reeks concrete ervaringen uit zijn eigen werk schetst Roel in 't Veld hoe verregaand de gevolgen zijn en hoe dit fundamenteel aangepakt kan worden. Nadrukkelijk moet juist de wetgever zélf - Kamer en bewindslieden - hierbij heel anders te werk durven gaan. Dat raakt veel terreinen, van het organiseren van schuldhulpverlening, het slimmer benutten van kennis voor beleid tot kabinetsformaties.Daarbij is verfijnde aandacht voor hoe ministers omgaan met hun taak, hun ambtenaren en het vormen van beleid essentieel. Met een keur aan voorbeelden en verhalen laat In 't Veld zien dat die verhouding altijd spannend is en alleen goed werkt als er sprake is van een heel eigen soort intimiteit en vertrouwen.Zijn vriendschap met Pim Fortuyn brengt In 't Veld twintig jaar na diens aantreden als politicus tot interessante observaties en anekdotes. Grote eenzaamheid maakte hem tragisch, zijn kwaliteiten werden door ruzies en gedoe overschaduwd. Toch ziet In ’t Veld een belangrijke erfenis van Fortuyn: niemand die nog denkt dat Nederland wel ongeveer 'af' is.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenRoel in ’t Veld – Kennisdemocratie. In het oog van de orkaan (Boombestuurskunde, 2021)***Verder kijkenRoel in ’t Veld en Pim Fortuyn in tv-programma Het Zwarte Schaap (VARA, 2001-02-02)***Verder luisteren222 - Na de kindertoeslagaffaire. Hoe Nederland rechtsstaat en democratie kan verbeteren. Gesprek met Richard Barrett van de Venetië Commissie212 - Het CDA zoekt zichzelf, Richard van Zwol en Pieter Jan Dijkman wijzen de weg210 - Kabinetsformatie 2021: Herman Tjeenk Willink over het verval van de democratische rechtsorde200 - De Heerser: Machiavelli's lessen zijn nog altijd actueel162 - Pieter Omtzigt over macht en tegenmacht147 – De kindertoeslagaffaire: het ging al mis bij de wetgeving120 - Roel Bekker: Waarom bij de overheid dingen zo vaak fout gaan68 – De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerde – met Pieter Klein en Jan Klijnnijenhuis***Tijdlijn00:00:00 – Deel 101:12:19 – Deel 201:25:49 – Deel 3 (over Pim Fortuyn)01:43:28 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In 2021 is de verhouding tussen China en de Verenigde Staten stroef. Maar tot vijftig jaar geleden was er helemáál geen relatie tussen de communistische Volksrepubliek en het kapitalistische Amerika. Het China van voorzitter Mao was internationaal geïsoleerd en de VS zat met de eindeloze oorlog in Vietnam. Beide kanten vonden dat er wat moest gebeuren.In het diepste geheim reisde president Richard Nixons nationale veiligheidsadviseur Henry Kissinger naar premier Zhou Enlai in Beijing. Het bezoek lag zo gevoelig, dat het hele Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken erbuiten werd gelaten. Niemand mocht het weten.Doordat de Chinezen en Amerikanen openstelden naar elkaar, veranderden de geopolitieke verhoudingen volledig, vertelt PG Kroeger aan Jaap Jansen. Kissinger was nog tamelijk onbekend toen hij op pad ging. Waarom Nixon juist hém stuurde is een verhaal op zich. Hóe Kissinger uiteindelijk na veel misverstanden in een gastenvilla in een keizerlijke tuin terechtkwam, is een avonturenroman - een schelmenroman eigenlijk. Om ongezien in Beijing te komen, moest Kissinger – geholpen door de president van Pakistan – buikloop veinsde.PG vertelt over de bijzondere rol van Mao's favoriete tolk, Nancy Tang uit Brooklyn, notulist Lian Zhengbao, maarschalk Ye, veteraan van de Lange Mars in de jaren dertig en de weinig gelukkige minister William Rogers.In juli 1971 voerde Kissinger gesprekken met de premier die voor Mao het buitenlands beleid deed, Zhou Enlai. De twee fameus geworden diplomaten wonnen elkaars vertrouwen, maar dat ging niet vanzelf. Onverwachte gebeurtenissen als een WK tafeltennis in Tokyo en een vliegtuig dat neerstortte in Mongolië hadden ingrijpende gevolgen.Een ding staat vast. Deze geheime reis was het begin van het einde van de Koude Oorlog. En de voorbode van de multipolaire wereld waarin we nu leven.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenHenry Kissinger – Over China (De Bezige Bij)***Verder kijkenPresident Nixon announces that he has accepted an invitation to visit the People's Republic of China, July 15, 1971On July 8, 2021, The Chinese People's Institute of Foreign Affairs (CPIFA) organized a multi-part event to commemorate the 50th anniversary of Dr. Henry Kissinger’s secret trip to China***Verder luisteren220 - China's nieuwe culturele revolutie58 - PG over 70 jaar China, de Volksrepubliek van Mao, Deng en Xi30 - Rob de Wijk: het gevaar van China en Trump24 - Ties Dams over China's nieuwe keizer Xi Jinping10 - Bram van Ojik (GroenLinks) over onze relatie met China***Tijdlijn00:00:00 - Deel 100:48:39 - Deel 201:39:47 - EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

SER-voorzitter Mariëtte Hamer maakt zich grote zorgen. Ze doet een oproep aan de politiek om nu snel met oplossingen te komen voor de grote problemen die er liggen, zoals het tekort aan personeel, de zorg en het klimaat. “Er zijn zoveel grote problemen! Dat is de onrust die ik voel. En die kabinetsformatie duurt nog steeds voort. Ik zou toch willen zeggen: er ligt zoveel materiaal, rond nu af en ga aan de slag met een nieuw kabinet. Want het is zo hard nodig!”Volgens Hamer laat de kabinetsformatie een verlamming zien in de hele Nederlandse politiek. Dat is een zaak die de hele Tweede Kamer aangaat. Ze is bezorgd over de staat van de parlementaire democratie.Hamer was van 12 mei tot 7 september informateur. In gesprek met Jaap Jansen en PG Kroeger vertelt ze onder meer hoe ze half juni haar geduld verloor. Over inhoud en analyse van de grote problemen was de overeenstemming groot, ‘maar niemand kon het eens worden over de gewenste meerderheidscoalitie’.De voorzitter van de Sociaal-Economische Raad analyseert in deze aflevering van Betrouwbare Bronnen ook de oorzaken van deze verlamming. Ze ondervond overigens dat die wel degelijk doorbroken kon worden. In de zomer bleek dat VVD en D66 heel goed samen een politiek document konden opstellen dat de basis kon vormen voor een coalitieakkoord op hoofdlijnen. Toen de Tweede Kamer over haar eindverslag debatteerde, moest ze vaststellen dat aan dit stuk en de door de Kamer zélf aan haar gevraagde documenten nauwelijks aandacht werd besteed. Volgens Hamer is er dan ook alle reden om na deze kabinetsformatie scherp te evalueren welke lessen er te trekken zijn uit deze ervaringen.De oud-informateur biedt een opmerkelijk inkijkje in het proces van onderhandelen. Zo onderstreept ze dat VVD-leider Mark Rutte na het '1 april debat' over 'Pieter Omtzigt: functie elders' het initiatief in de formatie was kwijtgeraakt en D66 in het vacuüm stapte.Nu er dankzij het opheffen van die andere blokkade – tussen D66 en ChristenUnie – toch nog een coalitie lijkt te komen, doet Hamer een hartstochtelijk pleidooi om nu echt heel snel tot een inhoudelijk akkoord te komen waarvoor in feite alle ingrediënten al klaarliggen. De grote vraagstukken die voor de coronacrisis al op de agenda stonden zijn daardoor geïntensiveerd en complexer geworden.Op een reeks van thema's ligt alles nu stil, van stikstofprobleem tot leenstelsel en van klimaat tot Europese investeringen. Dringende vraagstukken als het snel oplopende personeelstekort in heel veel sectoren kunnen niet wachten, zegt de SER-voorzitter. "Er is nu echt reden om serieus aan de slag te gaan."***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenKabinetsformatie 2021SER-adviezenToenemende zorgen over Nederlands vestigingsklimaat***Verder luisteren219 - Kabinetsformatie 2021: Een beknopt coalitieakkoord met meer ruimte voor de Kamer als spannend experiment217 - Kabinetsformatie 2021: Wordt Rutte IV het tweede kabinet-Den Uyl?209 - Kabinetsformatie 2021: De VVD nerveus, het CDA labiel en Hamer houdt stug vol199 - Kabinetsformatie 2021: Olof van der Gaag en de snelle overgang naar duurzame energie193 - Kabinetsformatie 2021: Mark Rutte en de slijtage van zijn leiderschap192 - Kabinetsformatie 2021: Het gaat over hun toekomst: jongeren voor het eerst aan tafel in de formatie191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!187 - Kabinetsformatie 2021: De klaagzang van het kabinet en de Kamer184 - Kabinetsformatie 2021: Brieven aan de informateur - geslaagde en minder geslaagde lobby's182 - Kabinetsformatie 2021: De verrassend vertrouwde werkwijze van Herman Tjeenk Willink181 - Voor nieuwe Kamerleden en bewindslieden: lessen uit de politieke praktijk van Jet Bussemaker180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren177 - Kabinetsformatie 2021: Formeren is faseren, dus het begint met verkennen***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:31:46 – Deel 200:59:48 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland is al ruim zeven maanden een kabinet aan het formeren, Duitsland bouwt aan een nieuwe coalitie en Frankrijk staat aan de vooravond van cruciale verkiezingen. Ondertussen profileert één grote economie in Europa zich als baken van politieke rust en gedegenheid met een daadkrachtige regering die investeert en hervormt als nooit tevoren: het Italië van Mario Draghi, die in februari 2021 aantrad als premier. Hoe kan dat? Wat betekent dit? En waarom moet de komende coalitie in Den Haag hier heel goed op letten?Jaap Jansen en PG Kroeger duiken daarom in de politieke historie en verrassende actualiteit van 'Il Belpaese'. Extra reden om dit te doen is dat premier Mario Draghi momenteel ook nog de G20 van de grote wereldmachten voorzit en van deze klus heel veel werk maakt. De G20-topconferentie met alle wereldleiders in Rome zet op 30 en 31 oktober een hele reeks belangrijke nieuwe initiatieven en actieplannen in gang. En die hebben directe invloed op wat ook het nieuwe Nederlandse kabinet in Den Haag en in Brussel moet aanpakken.Over Italië, haar politiek en haar economie klinken in ons land en elders in het Noord-Europa vaak veel misverstanden en vooroordelen. Mensen zien dan over het hoofd dat het een van de grootste 'nettobetalers' is voor de begroting van de Europese Unie. Of dat het een economie heeft die fors groter is dan die van wereldmacht Rusland. Bij alle problemen - en die zijn niet gering - is Italië wel degelijk een zeer succesvol land in vele sectoren en disciplines en het land bewijst nu opnieuw onder leiding van Draghi een overlevingskunstenaar te zijn.Jaap en PG analyseren de historische wortels van zowel die successen als de hardnekkige problemen van het land. Veel daarvan ligt besloten in het gegeven dat Italië pas heel laat een 'natiestaat' werd, maar feitelijk niet heel veel van die negentiende-eeuwse fictie heeft kunnen en willen waarmaken. De hardnekkigheid van de structurele, institutionele problemen van het land én de opmerkelijke veerkracht vinden daar hun oorsprong. En het is juist vanuit die visie dat Draghi nu aanpakt. Zijn hervormingsbeleid is buitengewoon interessant en leerzaam, ook voor de Nederlandse overheid, die worstelt met zijn uitvoeringsdiensten.Draghi's aanpak is systemisch en integraal. Daarbij gebruikt hij de investeringen en programma's van de Europese Unie als hefboom om de structuren van overheden en bestuurlijke organisaties te stroomlijnen en te moderniseren. En hij kan hierbij bouwen op een opmerkelijke politieke en maatschappelijke coalitie die hem meer armslag geeft voor die fundamentele ingrepen dan menig voorganger had.Zijn opvallende ingetogenheid, sfinxachtige stijl en focus op de langetermijneffecten van zijn aanpak vallen daarbij op. Terwijl in Den Haag moeizaam geformeerd wordt, toont nota bene Rome hoe met daadkracht en elan de crisis aangepakt kan worden en hoe machtsverhoudingen binnen de EU verschoven worden. Een alliantie van 'de grote drie' binnen de Unie, geleid door Draghi, kon de positie van Nederland weleens meer beïnvloeden dan Den Haag tot nu toe beseft.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenDe G20 Top in RomeVerder kijkenNational briefing by Mario DRAGHI, Prime Minister of Italy, following the European Council, on 21 October 2021, in BrusselsNational briefing: Italy - Part 2 (Q&A)Opera: Tosca***Verder luisteren196 - Kabinetsformatie 2021: Nederland wacht op een kabinet, maar Europa en de wereld wachten niet op Nederland29 - Sylvester Eijffinger over Mario Draghi, acht jaar president van de Europese Centrale Bank***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:42:45 – Deel 201:26:32 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland is een gerespecteerde democratie die zijn bestuur en rechtsstaat meestal voorbeeldig heeft ingericht en juist daarom moeten en kunnen er lessen geleerd worden uit hoe het zo mis ging bij de kindertoeslagaffaire. Die indringende conclusie van de Venetië Commissie van de 'mensenrechtenwaakhond' Raad van Europa trekt de Ierse opsteller van het advies van die commissie aan ons land, Richard Barrett, in gesprek met Betrouwbare Bronnen. Die lessen zijn er voor velen, bovendien. En niet alleen in Nederland.Barrett schetst in gesprek met Jaap Jansen en PG Kroeger de grote lijnen van het advies – de ‘Opinie’ - en vertelt hoe die tot stand kwam. Het verzoek vanuit Nederland om een dergelijk wijd reikend advies te schrijven, was ook voor hem en zijn collega's tamelijk uniek, vertelt hij. Daarbij benadrukt Barrett dat eigenlijk alle gesprekspartners in ons land - ministeries, wetenschappers, rechtscolleges, juristen, de Ombudsman en betrokken journalisten en politici - doordrongen waren van de ernst van de situatie en open stonden voor kritische vragen, analyses en suggesties ter verbetering. Het werd de Venetië Commissie daardoor duidelijk, dat de toeslagen-casus niet op zichzelf staat als een soort incident, maar raakt aan fundamentele vraagstukken.Zo blijkt uit het gesprek dat Barrett en zijn collega's voor elk hoogontwikkeld democratisch land belangrijke lessen zien in wat in ons land mis ging. En dat ook ons land weer kan leren van gebeurtenissen, problemen en oplossingen elders, zoals in Finland, Noorwegen en Ierland. In het bijzonder de snelle opmars van digitalisering in systemen van sociale zekerheid, belastingen en bij overheidsbeslissingen zet de Venetië Commissie nadrukkelijk op de agenda.Barrett laat blijken dat hij en zijn collega's op bijna elk punt van de problemen rond rechtsstaat en democratie zowel indringend als genuanceerd denken en oordelen. Zo bekritiseert hij de 'Ruttedoctrine' rond het informeren van het parlement. Tegelijkertijd waarschuwt hij voor al te makkelijke conclusies in de discussie over Artikel 68 van de Grondwet (over de informatieplicht van de regering aan het parlement). De neiging elkaar de schuld geven (’blame game' spelen) en de roep om snelle oplossingen ('quick fixes') met stoer klinkende voornemens rond toetsing van wetgeving aan de Grondwet (nu nog verboden volgens artikel 120 van diezelfde Grondwet) is volgens hem onvoldoende doordacht.Duidelijk is dat de Venetië Commissie vooral haar opdrachtgever, de Tweede Kamer, nadrukkelijk aanspreekt op haar functioneren. Zowel de wetgeving daar als de kwaliteit daarvan en de controle en toetsing van de uitvoering van wetten en regels moet de Kamer allereerst zélf kritisch bezien en verbeteren. Het advies van de Venetië Commissie en de nadere toelichting door Richard Barrett vormen een hele waslijst voor de Kamer om stevig en met spoed ter hand te nemen.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenMotie van het lid Omtzigt c.s. over een advies van de Venetië-CommissieCouncil of Europe, Venice Commission: Netherlands - Opinion on the Legal Protection of CitizensRapport Nationale Ombudsman: Geen powerplay, maar fair playOngekend onrecht, verslag Parlementaire onderzoekscommissie KinderopvangtoeslagBoek Jesse Frederik - Zo hadden we het niet bedoeld35300, nr. 19 - Motie Jetten c.s. over verhogen van het budget voor de ondersteuning van parlementariërs en de subsidie aan politieke partijen - Miljoenennota 2020***Verder luisteren210 - Kabinetsformatie 2021: Herman Tjeenk Willink over het verval van de democratische rechtsorde191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!162 - Pieter Omtzigt over macht en tegenmacht147 – De kindertoeslagaffaire: het ging al mis bij de wetgeving68 - De kindertoeslagaffaire: hoe de Belastingdienst willens en wetens duizenden ouders dupeerde***Tijdlijn00:00:00 – Deel 1: Introductie00:03:01 – Deel 2: Gesprek (in het Engels) met Richard Barrett01:01:56 – Deel 3: Nabeschouwing en conclusies01:19:42 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zij moet het doen. Nancy Pelosi, de ‘speaker of the House’ moet haar Democrats-fractie bijeenhouden en op één lijn krijgen om het grote Build Back Better investeringspakket van president Joe Biden door het Huis te loodsen.Daarmee zou Nancy Pelosi in dubbel opzicht de enige echte opvolger van 'LBJ' zijn: als de meest daadkrachtige en effectieve parlementair leider in de historie van de Verenigde Staten en als de smeder van coalities voor de grootste sociale en economische hervormingen sinds een halve eeuw.Wie is deze machtige en onstuitbare 82-jaar oude dame? Wat is haar geheim, haar levensverhaal, haar politieke visie? Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in verleden, heden en politiek vernuft van Nancy Pelosi, ‘that fucking broad that raised the fucking dough’, in de nogal aardse duiding van een politieke 'boss' uit haar stad San Francisco, die ook vertelde dat al die machtige mannen in Amerika haar altijd weer onderschatten. “Because she is so genteel, they didn’t get how goddamn tough she would be." Pelosi was al voorpaginanieuws op de dag van haar geboorte. Haar moeder werd 'Big Nancy' genoemd, de vrouw van ‘Tommy the Elder’, lid van het Huis en later burgemeester van haar geboortestad Baltimore. Haar jeugd doet denken aan een film als 'The Godfather', maar dan in een fatsoenlijke familie. Het is het klassieke verhaal van een Italiaanse migrantenfamilie die het maakt.Het was een door en door politiek gezin waarin zij opgroeide en de lessen leerde die zij tot de dag van vandaag onvermoeibaar en zo nodig spijkerhard toepast. Jaap en PG vertellen - dankzij het onlangs verschenen boek van Susan Page 'Madam Speaker' - over de presidenten, senatoren en collega's die zowel diep respect voor Pelosi kregen als ook best een beetje bang voor haar werden af en toe. Zelfs de door haar zeer bewonderde Barack Obama kreeg er van langs bij het realiseren van 'Obamacare'!Haar confrontaties met Donald Trump schreven geschiedenis. "She's an assassin", fluisterde een onthutste en geschrokken Steve Bannon bij hun allereerste gesprek. En dat bleek nog maar het begin. Niet minder hard waren haar botsingen met George W. Bush, maar tussen de dynastie van de Bushes en de hare van de d´Alesandro´s groeide wederzijds respect en zelfs genegenheid. Haar aanpak, haar charme, geduld, toeslaan op het juiste moment, ontzagwekkende dossierkennis en slimheid blijken uit vele verhalen. Zeker uit hoe zij als net gekozen Congreslid de regering van Reagan schaakmat zette bij haar inzet voor AIDS-slachtoffers en hun nabestaanden. Pelosi is dan ook een vrouw waarvan je een hoop kunt leren en veel van haar leerlingen kwamen dan ook ver. Je krijgt haar steun als ze je 'operational' vindt, de hoogste lof voor een collega. Haar optreden tijdens de bestorming van het Capitool op 6 januari schreef geschiedenis, zoals dat eigenlijk voor heel haar leven en werk nu al geldt. Haar persoonlijkheid is kleurrijk. Ze is even rooms als ze links is, even hard als pragmatisch, even idealistisch als opportunistisch als het moet. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op! *** Verder lezenSusan Page - Madam Speaker, Nancy Pelosi and the Lessons of Power*** Verder kijken George W. Bush-State of the Union Address (January 23, 2007)Donald Trump vs. Nancy PelosiWatch Nancy Pelosi Rip Up Copy Of President Donald Trump’s State Of The Union SpeechSusan Page — Madam Speaker: Nancy Pelosi and the Lessons of Power- in conversation with Diane Rehm***Verder luisteren206 - 'Aardverschuiving': Michael Wolff over Donald Trumps laatste dagen als president. En: zijn bezoek aan Mar-a-Lago202 - 4th of July: Joe Biden in het spoor van LBJ159 - Washington DC: na de afgang van Trump optimisme over Biden en Harris150 - De memoires van Barack Obama*** Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:55:52 – Deel 201:24:16 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

China viert 100 jaar Communistische Partij. Een ongekend nationalistisch evenement waarin de greep op de macht uitbundig en martiaal uitgestald wordt. Hét moment ook om de positie van de leider, Xi Jinping, niet alleen te huldigen maar vooral ook extra te onderstrepen en nieuwe inhoud te geven.In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen analyseren Jaap Jansen en PG Kroeger de opmerkelijke veranderingen en koerswijzigingen die Xi deze zomer in het kader van dat grootse jubileumfeest heeft doorgevoerd. De signalen zijn voor Europa en andere wereldmachten niet mis te verstaan. De militaire intimidatie van Taiwan hoort daarbij, de pogingen de instorting van vastgoedgiganten in China op te vangen, maar ook de omhelzing van de Taliban in Kaboel.Xi Jinping heeft zich nu drie klassieke rollen van de Grote Roerganger Mao Zedong toegeëigend. Daarmee maakt hij zichtbaar dat China onder zijn leiding weg beweegt van de langetermijnstrategie van de vroegere leider Deng Xiaoping. Diens aanpak van opening en economische liberalisering bij blijvend autoritair bewind verdwijnt.Die drie 'Mao-rollen' van Xi zijn volgens PG:-de dorpsonderwijzer die de jeugd opvoedt-de hoeder van de ware leer en ideologie-de wreker en voltooier van China's eenheidDit leidt tot opvallende en ingrijpende beleidshervormingen. Datingshows op tv worden verboden, 'verwekelijkte jongens' mogen niet langer rolmodel zijn en Xi heeft het peperdure bijlesonderwijs laten oprollen - een miljardenomzet genererende bedrijfstak.In deze nieuwe culturele revolutie speelt de relatie met Europa een opvallende rol. Dat bleek toen rond het afscheid van bondskanselier Angela Merkel vanuit China enkele krachtige boodschappen werden afgegeven. Er is dan ook alle reden om vanuit Den Haag, Berlijn en Brussel nog veel nadrukkelijker de politieke, economische, diplomatieke en geopolitieke verstandhouding met het China van XI diepgaand te analyseren en ons te verdiepen in dat unieke land met zijn grote ambities en cultuur.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder kijkenChinese President Xi speaks at Communist Party centenary (hieruit komt de quote aan het begin van de aflevering)Art performance celebrating the centenary of CPC (hieruit komt het lied 'Geen Communistische partij, geen nieuw China')***Verder luisteren95 - Grote speeches in tijden van crisis (deel 2): Deng Xiao Ping 58 - PG over 70 jaar China, de Volksrepubliek van Mao, Deng en Xi30 - Rob de Wijk: het gevaar van China en Trump24 - Ties Dams over China's nieuwe keizer Xi Jinping19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen10 - Bram van Ojik (GroenLinks) over onze relatie met China***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:50:09 – Deel 201:26:47 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Een spannend experiment' noemt informateur Wouter Koolmees wat hij met collega Johan Remkes nu moet gaan regelen. Een beknopt akkoord op hoofdlijnen, meer ruimte voor debat met de Tweede Kamer door niet dichtgetimmerde afspraken, nadruk op het wát en minder op het hóe bij de overeenkomsten die fracties gaan sluiten. Samen zou dat moeten bijdragen aan die veel geroemde 'nieuwe bestuurscultuur'.In deze aflevering duiken Jaap Jansen en PG Kroeger in de finesses van die mooie gedachte en kijken naar historische en internationale voorbeelden. Allereerst analyseren ze wat de Kamer als opdrachtgever van doorgewinterde informateurs als Herman Tjeenk Willink, Mariëttte Hamer en Johan Remkes eigenlijk zélf heeft gedaan met hun conclusies.Die nieuwe bestuurscultuur is door de Kamer zelf in elk geval nog niet werkelijk in de grondverf gezet en dat men een demissionair, afgetreden kabinet daar verwijten over maakt is dan ook typisch 'oude politiek'. De écht vernieuwende voorstellen Remkes en van de fractie van Volt werden in het debat niet opgepikt.Gelukkig ligt een dun hoofdlijnenakkoord al een tijdje klaar. Maar het vangt vooral stof, lijkt het. Jaap en PG duiken daarom in de Werdegang van dat 'zomerstuk van Sophie en Rob' en de verrassend leerzame historie van dunne regeerakkoorden en wat er gebeurde bij voortgezette coalities als die van Ruud Lubbers en daarna van Wim Kok en de neiging tot geheime bijlagen en 'sideletters' naarmate een akkoord beknopter wordt.Meest verrrassend is het idee van Remkes en Koolmees om het zogeheten 'constituerend beraad' van een aankomend kabinet van een vergadering van ongeveer een uur uit te rekken naar een sessie van misschien wel twee weken.Jaap en PG laten zien dat eerdere informateurs (uit 1972/’73 en 1981) daarvoor een inspiratiebron kunnen vormen. Maar vooral de grondige en krachtige politieke greep van het Europees Parlement op hoe de Europese Commissie in Brussel bemenst en politiek ingevuld wordt, zou de Tweede Kamer lessen in effectiviteit en parlementaire macht kunnen leren.En uit vroegere 'constituerende beraden' kennen Jaap en PG een hoop verhalen van ministers die in die afrondende fase hun tactische en politiek vernuftige meesterschap wisten te vertonen. Ook dat is voor het komende kabinet, de aspirant-ministers en voor Kamerleden als Jesse Klaver, Laurens Dassen en Pieter Omtzigt zowel instructief als een waarschuwing!***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenRapport Staatscommissie Parlementair Stelsel (Remkes)Rapport Ongekend onrecht (Commissie-Van Dam)Rapport Zekerheid voor mensen, een wendbare economie en herstel van de samenleving (SER)***Verder luisteren217 - Kabinetsformatie 2021: Wordt Rutte IV het tweede kabinet-Den Uyl?209 - Kabinetsformatie 2021: De VVD nerveus, het CDA labiel en Hamer houdt stug vol199 - Kabinetsformatie 2021: Olof van der Gaag en de snelle overgang naar duurzame energie193 - Kabinetsformatie 2021: Mark Rutte en de slijtage van zijn leiderschap192 - Kabinetsformatie 2021: Het gaat over hun toekomst: jongeren voor het eerst aan tafel in de formatie191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!187 - Kabinetsformatie 2021: De klaagzang van het kabinet en de Kamer184 - Kabinetsformatie 2021: Brieven aan de informateur - geslaagde en minder geslaagde lobby's182 - Kabinetsformatie 2021: De verrassend vertrouwde werkwijze van Herman Tjeenk Willink181 - Voor nieuwe Kamerleden en bewindslieden: lessen uit de politieke praktijk van Jet Bussemaker180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren177 - Kabinetsformatie 2021: Formeren is faseren, dus het begint met verkennen50 - PG over vrijheid van onderwijs16 - Johan Remkes wil de democratie redden***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:56:23 – Deel 201:20:36 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering praten Jaap Jansen en PG Kroeger met Ralph Bollmann, van wie afgelopen week de Nederlandse vertaling verscheen van zijn monumentale biografie van Angela Merkel.Na zestien jaar komt een einde komt aan het kanselierschap van de eerste vrouw, de eerste Ossi en bèta. En nooit eerder besloot een Bundeskanzler in het moderne Duitsland er zelf mee te stoppen. Alle reden voor een uitgebreide terugblik op haar leven en haar werk als bondskanselier.Haar jeugd in de DDR drukte haar een stempel op. Als domineesdochter in een atheïstische dictatuur moest zij van jongs af 'besonnen' zijn, ingetogen, afgewogen en zich naar de buitenwacht nimmer bloot geven. Als bètageleerde werd zij niet minder afgewogen in handelen en oordeel. Altijd 'Schritt für Schritt' volgens de wetten van de logica en de mogelijkheden.Als DDR-tiener was ‘het vrije westen' en Amerika een droom. Daarom schokte de komst van Donald Trump haar zo diep. Van haar relaties met wereldleiders is die met Vladimir Poetin de meest intense, langdurige en gecompliceerde. Binnen haar CDU werd ze voortdurend onderschat en uiteindelijk bijna onaantastbaar.Ralph Bollmann laat zien hoe Merkels zelfbewuste omgang met macht steeds extra doeltreffend bleek doordat de uiterlijkheden en ijdeltuiterij der machtigen haar nimmer wisten te trekken. Hij noemt haar zelfs een echte machiavellist, in de zin dat zij net als die Florentijn heel analytisch en koel kijkt naar de realiteiten en kansen die de macht biedt. Daarom is ze ook meer een 'Vernufteuropäer', een gaullist bijna, dan een 'Herzenseuropäer' zoals Helmut Kohl, Willy Brandt of Jean Claude Juncker. Bollmann ziet in Merkel veel meer SPD-kanselier Helmut Schmidt doorklinken, net als zij geboren in Hamburg, in het ‘koele Noorden’.Zelfs de schilderijen op haar werkkamer zeggen veel over hoe Merkel zichzelf, haar ambt en haar werk ziet. Net als de eerste kanselier, Konrad Adenauer, is ze altijd behoorlijk kritisch blijven kijken naar haar landgenoten.En natuurlijk gaat het gesprek over Europa, over Nederland, Mark Rutte en andere collega-regeringsleiders. Bij alle waardering van Merkel voor Rutte ziet Bollmann ook de nodige kritische distantie. Echt een zwak had zij daarentegen voor jonge, charmante leiders uit Zuid-Europa. Zelfs de zeer linkse Alexis Tsipras wist haar voor zich te winnen.En uiteraard kan PG dit gesprek niet laten voorbijgaan zonder over Merkels liefde voor de opera’s van Wagner te beginnen. Maar ook daar zit toch weer zowel een vroeger zeer controversieel politiek aspect aan vast, als een bijzonder moment in haar relatie met Rutte. En dat bewijst nog eens dat we over de jaren, de invloed, de erfenis de en persoon van Angela Merkel nog lang niet uitgepraat zijn.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenRalph Bollmann – Angela Merkel, een kanselier in haar tijd (De Arbeiderspers, 2021) Op 25 oktober is Bollmann te gast in De Balie in Amsterdam***Verder kijkenAngela Merkel - Navigating a world in crisis | DW Documentary (ook in het Duits te bekijken)***Verder luisteren135 - 30 jaar Duitse eenheid: Carlo Trojan, de Nederlander die meeonderhandeldeAlle Duitse gasten tot nu toe in Betrouwbare Bronnen:205 – Bondsdagverkiezingen 2021: invloedrijke liberaal Otto Fricke blikt vooruit189 - Volt in het Europees Parlement en de Tweede Kamer: het eerste dubbelinterview met Laurens Dassen en oprichter Damian Boeselager122 - De EU in de tweede helft van 2020: Voorzitten op z'n Duits42 - Merkels vertrouweling Elmar Brok: 40 jaar Europese geschiedenis24 - Spitzenkandidat Manfred Weber haalt uit naar Rutte20 - Peter Altmaier (Duitse minister van Economie en Energie) over Nederland in Europa, Brexit en opvolging Merkel***Tijdlijn00:00:00 – Deel 101:08:12 – Deel 201:47:00 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er gebeurde wat in het Logement aan het Plein in Den Haag. Informateur Johan Remkes onderwierp negen fractieleiders aan een 'biechtstoelprocedure'. En binnen 24 uur was er ineens wél bereidheid om ‘op de inhoud’ te beginnen aan echte onderhandelingen.Jaap Jansen verkent met PG Kroeger de elementen die kenmerkend zijn voor de aanpak van doorgewinterde informateurs als Tjeenk Willink, Hamer en nu Remkes. En dan blijkt dat - nu de Koning in de formatie geen rol meer speelt - de positie van zo'n gezaghebbende figuur tegenover haar opdrachtgever, de Tweede Kamer, aanzienljk is versterkt. Duidelijk is dat Remkes daar nadrukkelijk gebruik van heeft gemaakt. Jansen en Kroeger reconstrueren in welke mate hij die dominante rol durfde in te zetten.Remkes adviseert nu een aantal blokkades zijn weggenomen, om VVD, D66, CDA en ChristenUnie de onderhandelingen te laten starten. Een regulier meerderheidskabinet is nog lang niet zeker. In zijn eindverslag schrijft hij dat ook fracties als PvdA en GroenLinks mee mogen praten over het financieel kader, de belastingen, de bestuurscultuur en onderdelen van het regeringsprogramma. In zijn persconferentie stipte hij de mogelijkheid aan dat ‘uit de kring van PvdA en GroenLinks’ ook bewindslieden toetreden – een optie overigens die door Lilianne Ploumen en Jesse Klaver onmiddellijk werd verworpen.Mocht dit toch nog gaan gebeuren, dan zou Nederland voor het eerst sinds het kabinet-Den Uyl (1973-1977) weer een deels ‘extraparlementair kabinet’ krijgen. Een hybride constructie, destijds bedacht door informateur Jaap Burger. Er is zelfs opvallende overeenkomst tussen diens naturel en dat van Remkes.En dus duiken Jaap en PG in de bewogen en buitengewoon leerzame geschiedenis en lotgevallen van het kabinet Den Uyl. Want niet alleen blijkt juist Mark Rutte gefascineerd door die episode, er zijn ook treffende analogieën en lessen voor deze tijd.Ploumen en Klaver vinden de gedachte aan zo’n hybride, half-extraparlementair kabinet maar niks. Dat dit een recept voor een ramp zou zijn, hoorde je destijds ook alom. Maar de werkelijkheid was anders! De tijden, personen en lotgevallen in de jaren van Den Uyl smeedden zijn kabinet aaneen, ook al gingen de zeeën hoog.Dramatische momenten volgden elkaar in hoog tempo op. Het kabinet zette in velerlei opzicht zijn stempel op de samenleving. Faam en mythe van nieuwe, jonge ministers als Lubbers en Duisenberg begon daar. Dit belooft was voor Rutte IV als ‘het tweede kabinet-Den Uyl’, dat er dan misschien op deze onverwachte wijze toch nog komt!***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenEindverslag informateur Remkes***Verder kijkenPersconferentie informateur Remkes***Verder luisteren209 - Kabinetsformatie 2021: De VVD nerveus, het CDA labiel en Hamer houdt stug vol199 - Kabinetsformatie 2021: Olof van der Gaag en de snelle overgang naar duurzame energie193 - Kabinetsformatie 2021: Mark Rutte en de slijtage van zijn leiderschap192 - Kabinetsformatie 2021: Het gaat over hun toekomst: jongeren voor het eerst aan tafel in de formatie191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!187 - Kabinetsformatie 2021: De klaagzang van het kabinet en de Kamer184 - Kabinetsformatie 2021: Brieven aan de informateur - geslaagde en minder geslaagde lobby's182 - Kabinetsformatie 2021: De verrassend vertrouwde werkwijze van Herman Tjeenk Willink180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren177 - Kabinetsformatie 2021: Formeren is faseren, dus het begint met verkennen16 - Johan Remkes wil de democratie redden***See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er is een groot tekort aan technisch goedopgeleide arbeidskrachten. Wat gaan we hieraan doen? Bedrijfsleven en beroepsonderwijs slaan de handen ineen met overheden van steden en regio's. Jaap Jansen en PG Kroeger praten met sleutelspelers over hun grote zorgen, de vooruitzichten en de concrete oplossingen die zij met spoed en in hoog tempo willen realiseren.Het vraagstuk van 'tekort aan goeie mensen' is bovendien allerminst een beperkt Nederlands of sectoraal vraagstuk. De man die bij de Europese Commissie leiding geeft aan de aanpak hiervan, Joao Santos, vertelt over de hoge prioriteit voor juist dit thema. Want zulke tekorten en de noodzaak werkenden en werkzoekenden 'bij te spijkeren' en om te scholen, spelen overal in Europa.Pieter Moerman van samenwerkingsverband ‘Katapult’ vertelt hoe deze beweging vanuit bedrijfsleven en beroepsonderwijs in tien jaar tijd een hoge vlucht heeft genomen. Duizenden docenten, ruim 125.000 studenten in MBO en HBO en ruim 12.000 bedrijven werken hierin samen aan de innovatie van beroepsonderwijs om grote maatschappelijke uitdagingen aan te pakken in technologie, zorg, energie en andere sectoren met grote tekorten. Daardoor weten bedrijven en opleidingen wat werkt en hoe je daarvan een succes maakt.Hans de Jong, voormalig topman bij Philips, nu commissaris bij Shell en oud-bestuurslid van werkgeversorganisatie VNO-NCW, onderstreept in scherpe bewoordingen, dat ons land en de formerende politieke partijen niet moeten juichen dat het 'na corona' zoveel beter gaat dan men had gedacht. "Ik stoor mij daaraan, want deze tekorten aan mensen zijn echt een crisis." En daar komen we niet uit zonder ingrijpende investeringen in het opschalen van de oplossingen waarvan we weten dat ze werken, zoals bij Katapult.De Jong wordt daarin bijgevallen door Lotte de Bruijn van NL Digital en Adnan Tekin, voorzitter van de MBO-raad. Ook Beatrice Boots van Platform Talent voor Technologie benadrukt dat de periode van pilots en projecten nu echt voorbij moet zijn. Bedrijven en beroepsonderwijs moeten samen die aanpak en voorbeelden die duidelijk werken kunnen doorvoeren in heel het onderwijs en concreet realiseren. Werk aan de winkel voor het Nationaal Groeifonds, zeggen De Jong en Boots daarom tegen de betrokkenen bij de kabinetsformatie.Daarnaast is een krachtige impuls voor Leven Lang Ontwikkelen van alle werkenden in ons land noodzakelijk. Ook daar moet juist het beroepsonderwijs met bedrijven samen aan de slag kunnen en moeten de vele schotjes en beperkende regels weggenomen worden. Als het blijft hangen op losse initiatieven van enkele enthousiaste mensen wordt het probleem van tekort aan talent nooit opgelost, waarschuwt Lotte de Bruijn.In gesprek met Saxion-voorzitter en voormalig TU Delft topvrouw Anka Mulder laat EU-expert Joao Santos zien dat dit een boodschap is voor heel Europa. 'My boss' Joost Korte had het daarom in Betrouwbare Bronnen 130 al over een soort 'Katapult Europe' voor het beroepsonderwijs en Santos vertelt dat hier in korte tijd al veel aan gedaan is.De nadruk ligt daarbij op het stimuleren van het mkb, omdat grote bedrijven meestal wel weten hoe ze kunnen en moeten samenwerken met kennisinstellingen. Het zijn vooral de regio's met sterk beroepsonderwijs die daarin binnen Europa vooroplopen en zij zoeken elkaar daarvoor ook op. Dat blijkt van het Twente van Anka Mulder tot Baskenland en Tsjechië nu al in hoog tempo vooruit te gaan. En Nederland speelt hierin een opvallend sterke rol als voorbeeld en aanjager. Anka Mulder roept juist ook daarom op de samenwerking van beroepsonderwijs en bedrijven snel verder te laten groeien om de grote tekorten te helpen oplossen.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Katapult. En door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show.Heeft u interesse in sponsoring of adverteren? Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenVisiedocument KatapultConnect: Handbook for small and medium sized enterprises***Verder luisteren199 - Kabinetsformatie 2021: Olof van der Gaag en de snelle overgang naar duurzame energie183 - Samen slimmer worden: het Leidse kennisecosysteem als aanjager van duurzame groei130 - Joost Korte, een Nederlander aan de top van 'Het sociaal Europa'126 - De kracht van hoger onderwijs***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:37:17 – deel 201:15:42 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op 22 en 23 september 2021 zagen we in de Tweede Kamer het traditioneel langste politieke debat van het jaar: de Algemene Politieke Beschouwingen. Op een bijzonder moment: met een kabinet dat ‘driedubbel demissionair’ is, tijdens een kabinetsformatie die een half jaar na de verkiezingen nog niet op gang wil komen.In het vierde seizoen van Betrouwbare Bronnen is het inmiddels een traditie: na het debat van het jaar praat Jaap Jansen met Roderik van Grieken, directeur van het Nederlands Debat Instituut. Wie sprongen er dit keer uit als debaters. Wat waren de hoogte- en dieptepunten? Het was een bijzonder debat, daarover zijn Jaap en Roderik het eens. Het bewees het gelijk van oud-informateurs Herman Tjeenk Willink en Mariëtte Hamer: de verschillen tussen de partijen van ‘het brede midden’ zijn lang niet zo groot als soms lijkt. Ze kunnen best samenwerken.Om de kwaliteit van debaters te beoordelen, bekijkt Van Grieken: "Is een politicus in staat zijn verhaal beeldend en helder voor het voetlicht te brengen? Heeft hij of zij een heldere en scherpe betoogstijl? Is hij in staat de verschillen met anderen duidelijk te maken? Lukt het hem iets binnen te slepen? En is hij in staat interrupties goed te beantwoorden?" Roderik van Grieken vertelt waarom volgens hem Jesse Klaver van GroenLinks dit jaar de beste debater was. Wie het ook goed deden waren Sophie Hermans (VVD), Rob Jetten (D66), Pieter Heerma (CDA) en op een andere manier Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren). Alle 19 deelnemers worden besproken. Zo legt Van Grieken uit waarom Geert Wilders dit keer minder uit de verf kwam. En ook waarom ex-CDA’er Pieter Omtzigt geen stempel wist te drukken. En hoe dankzij Gert-Jan Segers (ChristenUnie) Wybren van Haga de uitglijer van het debat maakte.Natuurlijk komt de vraag aan de orde hoe premier Mark Rutte zich erdoorheen sloeg – nu in een heel andere rol, zonder machtige missionaire positie. En hoe leidde Tweede-Kamervoorzitter Vera Bergkamp haar eerste Algemene Beschouwingen?Van Griekens analyse bevat lessen voor iedereen die debatten volgt of er zelf aan deelneemt.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door het Nederlands Philharmonisch Orkest en het Nederlands Kamerorkest en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op! *** Verder kijken APB 2021 deel 1APB 2021 deel 2APB 2021 deel 3APB 2021 deel 4APB 2021 deel 5***Verder luisteren166 - Verkiezingsdebatten: hoe je ze wint of verliest176 – De verkiezingscampagne van 2021: onverwachte winnaars en verliezers*** Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:50:26 – Deel 201:20:05 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoewel anders dan velen geloven 'Prinsjesdag' geen eeuwenoude traditie is, is het in de afgelopen eeuw toch wel dé dag van ceremonie en vertoon geworden van het Oranjehuis. Van rijtoer tot balkonscène en van hoedjesparade tot militaire kapellen lijkt het wel of het koningshuis en Den Haag innig verbonden zijn en elkaar zeer goedgezind.Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in de échte verhalen daarachter. En doen dat met kenner par excellence Paul Rem, conservator van Paleis Het Loo, Zijn nieuwe boek 'Haagse Huizen van Oranje' verschijnt deze week bij Walburg Pers en vertelt rijk geïllustreerd over paleizen, optrekjes, verdwenen en eindeloos gerecyclede vorstelijke verblijven. Over vergeten prinsessen, dienaren en koninklijke drama's.Uit de rijke historie van die huizen en hun Oranjebewoners bespreken ze drie beeldbepalende tijdperken.1] De ruim 50 jaar van Willem van Oranje en zijn zonen Maurits en Frederik HendrikWoonde de Vader des Vaderlands helemaal niet in Den Haag, maar in het veel chiquere Delft, zijn zonen vestigden zich in het centrum van de macht, waar Johan van Oldenbarnevelt en de Staten-Generaal de feitelijke leiding over de nieuwe Republiek uitoefenden. Maurits woonde letterlijk op de stoep van zijn leermeester die eindigde als zijn bittere rivaal.Geen Oranje zette zo'n stempel op Den Haag als stad van Hof , dynastie, ceremonie en barokke pracht en praal als de geheel vergeten Gräfin von Solms-Braunfels. Als de vrouw van Frederik Hendrik bracht deze Amalia von Solms schwung, moderne bouwkunst, kleur, internationale huwelijksdiplomatie en beau monde naar de Hofvijver. Zij gaf zowel Paleis Huis ten Bosch als Paleis Noordeinde de klassieke grandeur die wij nu nog kunnen zien.2] Na Napoleon kwam voor de Oranjes de Romanov-eeuwZij gingen heersen als Russische autocraten en trouwden in de glorieuze dynastie van de nazaten van Catharina de Grote. Willem I werkte als een tsaar en vervreemdde door zijn Hollandse soberheid zowel de Belgen als zijn familie van zijn koppig bewind vanuit Noordeinde. Willem II trouwde in de tsarenfamilie en verlangde naar hun opulente grootsheid en naar romantische schoonheid in door hemzelf ontworpen Oranje-paleizen. Willem III zag zich als een echte Rus en tirannieke Romanov, maar vond in de liberale Grondwetschrijver Thorbecke zijn onbuigzame opponent. Geen wonder dat hij Den Haag, zijn vrouw en die premier haatte.3] De eeuw van de vrouwen van OranjeOpnieuw is de meest invloedrijke van hen bijna vergeten. Emma redde de monarchie door deze zeer doortastend en subtiel te vernieuwen. Met haar worden de Oranjes geliefde symbolen die rondreisden en zich vertoonden aan het volk. Haar verfijnde rococohuis was de locatie van zowel wekelijks politiek beraad als van balkonscènes voor de massa.Wilhelmina woonde liever op Het Loo, zoals Juliana het liefst op Soestdijk verbleef. Zij hielden bewust afstand. Wilhelmina wilde trouwens na de oorlog eerst in ‘een gewoon Haags huis' zitten en daar als een Romanov zélf gaan regeren. Pas onder Beatrix werd Den Haag in ere hersteld als residentie en 'hoofdkantoor van de firma'. Ook toen was de eigenwijsheid van 'ons Russisch bloed' nog bepaald niet weggezakt, zoals de schrijfster Yvonne Keuls mocht beleven op Noordeinde.En er is nog zo veel meer! Die fietsenkelder waaruit in de kabinetsformatie van 2021 Lilianne Ploumen en Jesse Klaver ongezien probeerden weg te komen blijkt van een vroegere Oranjeprins. De Stadhouderskamer aan het Binnenhof heette voor stadshouder Willem V 'het Brabants Kabinet'.Paul Rem en PG geven ook nog twee 'Oranjehuizentips' om te bezichtigen: plekken die getuige waren van situaties die nooit in de geschiedenisboekjes of de societypers zijn vermeld.***Het Nederlands Philharmonisch Orkest|Nederlands Kamerorkest is sponsor van deze aflevering. Speciaal voor BB-luisteraars: geniet met 15% korting op alle najaarsconcerten van het Nederlands Philharmonisch Orkest en het Nederlands Kamerorkest in het Concertgebouw in Amsterdam, via: orkest.nl/betrouwbarebronnenDeze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenPaul Rem - Haagse huizen van Oranje (Walburg Pers)***Verder luisteren190 - Napoleon, 200 jaar na zijn dood: zijn betekenis voor Nederland en Europa129 - De rommelige historie van Prinsjesdag80 - Rutte en de ministeriële verantwoordelijkheid43 - Binnenhof: eeuwenoud ratjetoe8 - Paul Rem over The Queen***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:40 – Deel 100:46:41 – Deel 201:14:53 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Johan Remkes staat voor een heroïsche klus. Gelukkig kan hij heel veel inspiratie halen bij zijn voorgangers en de gebeurtenissen van precies 40 jaar geleden.Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in de verrassend actuele geschiedenis van de kabinetsformatie van 1981. Ook toen probeerde winnaar D66 een brugfunctie te spelen, ook toen was het CDA intern verdeeld en de PvdA gefrustreerd door een zwaar tegenvallende uitslag.De verkiezingen van 1981 leverden een glasheldere uitslag op, leek het. De coalitie van CDA en VVD (Dries van Agt en Hans Wiegel) verloor nipt en de PvdA van Joop den Uyl verloor fiks. D66 blokkeerde voortzetting van de christendemocratisch-liberale alliantie: er kon er alleen een centrumlinks kabinet komen. De totstandkoming daarvan werd een episch drama, niet in het minst door bittere tegenstellingen tussen de charismatische persoonlijkheden aan de top.De HJ Schoo lezing van Sigrid Kaag was niets vergeleken bij de frustratie en bitterheid bij Den Uyl over Van Agt en de weerzin bij die laatste tegen regeren met de PvdA. De net aangetreden koningin Beatrix stond meteen voor een vuurproef. Hoe haar 'verkennersduo' te werk ging is buitengewoon leerzaam en herkenbaar vanuit 2021. Je ziet hoe Mariëtte Hamer in 2021 de lessen trok van Jan de Koning en Ruud Lubbers toen…Ook in 1981 was er gedoe rond 'functie elders'. De desastreuze effecten waren niet minder ernstig. De CDA-premier noemde die poging destijds vilein: 'Ni Agt, ni Uyl'. En ‘Joop meierde maar door’, schreef D66-leider Jan Terlouw in zijn dagboek.Diezelfde Van Agt levert voor Mark Rutte nu een zeer wezenlijke les. Hij slaagde waarin de VVD-premier nu niet wil lukken. Hij verraste zijn eigen partij, de informateurs, de koningin en de onderhandelingspartners tot twee maal toe en trok zo het initiatief naar zich toe als de aanvoerder van de grootste partij. PG vertelt hierbij over zijn schelmenstreken als jonge medewerker van de CDA-fractie en over ‘de grote roerganger’ Mao Zedong als voorbeeld voor de formatietactieken van Van Agt.Hoe het uiteindelijk allemaal in tranen eindigde, het Paard van Troje en de kroonprinsen werden binnengehaald en de bordjes in de vergaderzaal van de ministerraad ook letterlijk werden verhangen kan dan eigenlijk niet meer verrassen. Dit neemt niet weg dat de opmerkelijke visie van Johan Remkes over het voordeel van minderheidskabinetten een onverwachte brug vormt tussen 1981 en 2021.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de ShowSponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenJan Terlouw – Naar zeventien zetels en terug, politiek dagboek (Veen, 1983)PG Kroeger – De rogge staat er dun bij (Balans, 1999)Kabinetsformatie 2021***Verder kijkenLijsttrekkersdebat Den Uyl en Van Agt in 1981 (Brandpunt)Andere Tijden: kabinet in crisisAndere Tijden: D66, regeren is halveren***Verder luisterenBB 164 - Dries van Agt, eigenzinnig politicus, paradijsvogel, wereldburgerBB 161 - Hans van Mierlo, een politieke popsterBB 127 - De geheime politieke memoires van Ruud LubbersBB 88 - Leven en werk van onderwijsvernieuwer Jos van KemenadeBB 64 - Wim Kok, een leven op eigen kracht - gesprek met biograaf Marnix KropBB 16 - Johan Remkes wil de democratie reddenBB 1 – D66 moet linkser, vindt oud-partijleider Jan Terlouw***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:42 – Deel 100:44:34 – Deel 201:32:17 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

11 september was al een historische dag, maar voor het CDA zal dat nu zeker ook het geval zijn. Die partij zoekt zichzelf en liet daarom Richard van Zwol en Pieter Jan Dijkman van het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA scherp formuleren waar het CDA nu eigenlijk voor staat - of zou moeten staan. Op het veelbesproken partijcongres van 11 september staat hun deze week gepubliceerde rapport hoog op de agenda. Jaap Jansen praat met de twee opstellers en 'partijhistoricus' PG Kroeger zet het gesprek meteen in de context van de historie en de Europese ontwikkeling van de christendemocratische stroming.Het rapport-Van Zwol was nodig omdat velen in het CDA het gevoel hadden dat zijzelf en hun partij het zicht op hun eigen langetermijnvisie en de politieke inhoud kwijt waren, zegt Dijkman. Hij kritiseert als voorbeeld de verkiezingscampagne van Wopke Hoekstra in 2012 met als motto 'Nu Doorpakken'. Wat dat nu eigenlijk inhield, vanuit welke idealen en waarden dat geroepen werd bleef onduidelijk. Ook wekte het de indruk dat de door een lockdown verlamde burgers als een soort luiwammesen eens flink opgepord moesten worden. "Veel CDA’ers herkenden zichzelf en hun politieke idealen daar helemaal niet in."Van Zwol onderstreept dat het CDA veel te lang heeft geleefd met een fictief Nederland. "Dat romantische beeld van al die vitale regio's met ook af en toe een stad is helemaal niet waar. Ons land is sterk geürbaniseerd en kent daaromheen veel suburb-ontwikkelingen, dat is de realiteit." Hij vertelt hoe de vertrekkende rijksbouwmeester Floris Alkemade onlangs de CDA-fractie verblufte met feiten en beelden van hoe Nederland er tegenwoordig écht uitziet.Ondanks die romantiek willen Van Zwol en Dijkman toch niet helemaal af van de insteek van oud-CDA-leider Sybrand Buma met zijn nadruk op 'de bezorgde burger'. Ze zien populisme niet per definitie als een negatief begrip. PG Kroeger is het niet met ze eens, blijkt als ze hierover flink de degens kruisen.De grote achting voor de bij het CDA vertrokken Pieter Omtzigt die spreekt uit Van Zwols analyse, komt ook in dit gesprek duidelijk naar voren. De auteurs hebben met hem indringend gesproken, ook over zijn boek. Dat leidt overigens tot een opmerkelijke conclusie: Omtzigt verwijt de overheid en de uitvoeringsorganisaties heel veel en klaagt terecht misstanden aan, maar wil vervolgens diezelfde instituties de ontstane problemen doen oplossen. Daarbij ziet hij de samenleving - en ook Europa ‘als een contract, niet als een gemeenschap’, ze zouden die discussie dan ook graag met hem hebben voortgezet binnen het CDA.Van Zwol zet in Betrouwbare Bronnen enkele kanttekeningen bij de kabinetsformatie. Aangezien hij al in 1994 als ambtenaar Wim Kok hielp bij het schrijven van diens proeve voor wat 'Paars' werd, is dat extra interessant. Voor hem is helder dat Remkes een liberaal minderheidskabinet van VVD en D66 moet vormen en dat het CDA bij aantreden daarvan geen motie van wantrouwen moet ondersteunen. "We moeten zo'n kabinet op zijn merites beoordelen en het bijsturen vanuit onze eigen idealen." En die idealen staan in zijn nieuwe rapport.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenRapport-Van Zwol: Recht doen, gezond leven en verschil verbinden (CDA, 2021)***Verder luisteren175 – De koers van CDA-lijsttrekker Wopke Hoekstra en het verschil met de VVD162 - Pieter Omtzigt over macht en tegenmacht153- Het CDA en de tand des tijds***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:42:14 – Deel 201:08:24 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dezer dagen is het precies 30 jaar geleden dat de wereld haar adem inhoudt om wat er gebeurt in een zomervilla in het stadje Foros op de Krim. In een oude ranch in Wyoming, aan de voet van de Rocky Mountains gaat laat op de avond het alarm af. In Moskou is een staatsgreep gepleegd.Jaap Jansen en PG Kroeger nemen je mee naar het Moskou van augustus en september van 1991 en we komen ook in Sint Petersburg (toen nog net Leningrad), Berlijn, Brussel, Washington en Kennebunkport, Maine.De oude garde van het Kremlin zag geen uitweg meer uit de crisis van het communistische imperium en de instortende commando-economie. Alleen een staatsgreep zou nog kunnen helpen. Dat zo'n coup in de maak was bleek allerminst een geheim. President George Bush senior wist het, Boris Jeltsin wist het en zelfs Sovjet-leider Mikhail Gorbatsjov hield er rekening mee. En toch kwam hij als een verrassing.PG vertelt in deze editie van betrouwbare Bronnen over de adembenemende gebeurtenissen van die dagen, mede op basis van nieuwe literatuur die soms verrassende details en inzichten geeft. Terwijl op de Russische televisie het Zwanenmeer vertoond wordt, speelt achter de schermen een jonge Vladimir Poetin een opmerkelijke rol.De coup – onder regie van de geheime dienst – mislukt, maar de KGB-elite houdt niettemin de touwtjes in handen.En natuurlijk vertelt PG over dat fenomeen op zichzelf: een zomerpaleis op de Krim. Waarom is dat zo'n onmiskenbaar klassiek signaal van oppermacht, luxe en grandeur? Verrassende namen komen hierbij langs, van de grootste tsarina uit de Russische historie tot FDR en van Leonid Brezjnev en Willy Brandt tot Poetin. Want ook de huidige baas in het Kremlin doet wat al zijn voorgangers deden. Maar uiteraard doet hij dat net weer een beetje anders en geheimzinniger.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenPeter Baker & Susan Glasser - The Man Who Ran Washington, the Life and Times of James A. Baker III***Verder kijkenThe Soviet Coup: Day One, August 19th 1991Soviet Coup 1991: Day Two - ABC News (full broadcast) - August 20The Soviet Coup: Day Three, August 21st 1991***Verder luisteren197 - De ondergang van de Sovjet-Unie: Boris Jeltsin, een tragische held188 - De ondergang van de Sovjet-Unie: 1991, het jaar waarin Gorbatsjov in de afgrond staart en Poetin gemeenteambtenaar wordt163 - De ondergang van de Sovjet-Unie: hoe een wereldmacht verdampte93 - Hoe Gorbatsjov en het Sovjet-imperium ten onder gingen***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:13 – Deel 100:47:26 – Deel 201:33:09 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering ontvangen Jaap Jansen en PG Kroeger oud-informateur Herman Tjeenk Willink. Hij neemt geen blad voor de mond.Tjeenk Willink maakt zich ernstig zorgen over het verval van de democratische rechtsorde: “Ik wil de democratische rechtsorde overeind houden tegenover ‘het recht van de sterkste’. En al ben ik de laatste, tot mijn laatste snik zal ik zeggen: dit is de wijze waarop we in deze maatschappij met elkaar hebben te leven.”Zijn boek Kan de overheid crises aan? werkt zijn eerdere, veelgeprezen boek Groter denken, kleiner doen verder uit en vormt een klemmend beroep op zowel de Haagse politiek als alle burgers van goede wil niet te laten gebeuren dat door die ondermijning het laatste dat onze samenleving verbindt kapot gaat. Het kan nog, zegt hij in Betrouwbare Bronnen, hij noemt zich zelfs ‘een onverbeterlijk optimist’.Over de kabinetsformatie van 2021 is Tjeenk Willink net zo duidelijk, al blijft hij in zijn oordelen over personen, partijen en omstandigheden discreet. De fijnproevers weten meer dan genoeg als hij er op wijst dat het de Tweede Kamer zélf was die er in juni van afzag het inhoudelijk stevige verslag van informateur Mariëtte Hamer op de inhoud te bespreken.Ook gispt hij de wijze waarop de Kamer sinds 2012 de kabinetsformatie is gaan 'managen'. Feitelijk is het democratisch gehalte daardoor ernstig verminderd en werd het partijpolitiek positiespel dominant. Juist dat ondermijnende element in het geheel werd voorkomen door meteen na de verkiezingen de koning - boven de partijen - het vinden van overeenkomsten te laten bevorderen. Daarbij vertelt hij beeldend hoe Juliana en Beatrix hun rol dan speelden en buitengewoon zinvol konden opereren.Uit zijn lange leven van inzet voor de publieke zaak vertelt Tjeenk Willink fraaie anekdotes. Ook hij blijkt weer te behoren tot de bewonderaars van oud-premier Piet de Jong. En hij betrapt zich erop ‘echt een volgeling te zijn van Hans van Mierlo: ik ben dol op paradoxen’.Van de vele bonmots in zijn bespiegelingen zullen er vast een paar klassiek worden. ‘Politiek is geen telraam’, bijvoorbeeld. Bij Joop den Uyl en Dries van Agt was er sprake van dat ‘twee rationaliteiten met elkaar streden’. "Ik erger me al jaren dood aan onze houding alsof alles in Europa een winst- of verliesrekening is. Juist een klein land moet het hebben van de Europese rechtsorde.”Opmerkelijk genoeg bevestigt Tjeenk Willink de analyse uit Betrouwbare Bronnen 209, dat de motie Rutte/Kaag van eind juni een onvoldragen tekst bevatte waardoor een hoop verwarring is gesticht. Dit laat nog eens zien hoe belangrijk zijn pleidooi is voor een forse versterking van de kwaliteit van het parlementaire werk. Ook die heeft te lijden van de voortgaande versplintering en gebrek aan kennis over de fundamenten van wetgeving, het werk binnen departementen en de uitvoering van wetten.Naar aanleiding van een anekdote over zijn rol in een hopeloze kabinetsformatie in Spanje concludeert hij niettemin opgewekt: als het daar dan toch lukte, moet het in ons land toch ook kunnen!***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenHerman Tjeenk Willink – Kan de overheid crises aan? (Prometheus, september 2021)Kabinetsformatie 2021Tijdelijke commissie uitvoeringsorganisaties***Verder luisterenAfleveringen over de kabinetsformatie tot nu toe209 - Kabinetsformatie 2021: De VVD nerveus, het CDA labiel en Hamer houdt stug vol199 - Kabinetsformatie 2021: Olof van der Gaag en de snelle overgang naar duurzame energie193 - Kabinetsformatie 2021: Mark Rutte en de slijtage van zijn leiderschap192 - Kabinetsformatie 2021: Het gaat over hun toekomst: jongeren voor het eerst aan tafel in de formatie191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!187 - Kabinetsformatie 2021: De klaagzang van het kabinet en de Kamer184 - Kabinetsformatie 2021: Brieven aan de informateur - geslaagde en minder geslaagde lobby's182 - Kabinetsformatie 2021: De verrassend vertrouwde werkwijze van Herman Tjeenk Willink180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren177 - Kabinetsformatie 2021: Formeren is faseren, dus het begint met verkennen***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:54 – Deel 100:51:03 – Deel 201:32:13 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na een zomer van noeste arbeid door VVD en D66 staat informateur Mariëtte Hamer nu voor de afronding van haar bemiddelende rol. Jaap Jansen en PG Kroeger lopen alle betrokken partijen en de opties die er nog zijn heel precies langs in deze aflevering van Betrouwbare Bronnen.Een selectie van de dingen die hen opvallen en van de feiten en analyses die ze in Den Haag hebben opgesnoven:-De informateur houdt stug vol. Partijen die denken dat zij zich slinks opzij kunnen manoeuvreren houdt ze stevig bij de les-VVD en D66 hebben niet 1 stuk, maar 2 stukken opgesteld-Alleen het korte, 3 bladzijden samenvattingsstuk, is gedeeld met de fractieleiders van CDA, PvdA, GroenLinks en ChristenUnie-Van de inhoud is nog niet veel uitgelekt. Jaap en PG weten meer-De labiliteit van het CDA is groter dan omstanders beseffen. CDA’ers in gemeenteraden vrezen dat zij al snel na het aantreden van een kabinet een groot deel van hun zetels te verliezen-Het enthousiasme van PvdA en GroenLinks voor kabinetsdeelname maakt de VVD alleen maar nerveuzer. Dat verklaart het optreden van Henk Kamp in Buitenhof.-Als Kamps optie van een 'extraparlementair kabinet' realiteit wordt, is Rutte premier-af. Dat wijst erop dat dit een doorzichtige tactische manoeuvre is-D66 en VVD benutten Wopke Hoekstra's handtekening onder het Regenboogakkoord van het COC om de verdeeldheid in het CDA verder op te stoken-Het Nationaal Herstelplan waarvan bij de verkiezingen van 17 maart sprake was is feitelijk al doorgevoerd en werkt zeer goed-Rutte en Kaag hebben met hun motie van 23 juni (de opdracht aan informateur Hamer) vooral zichzelf in grote problemen gebracht-De geringe voortgang van de formatie wijst erop dat VVD en D66 geen gezamenlijke strategie hebben en dat Nederland nu in de EU ongeveer het enige land is, dat zijn herstel- en klimaatplannen niet op orde heeft***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenMotie van de leden Rutte en Kaag over aanwijzen van mw. M.I. Hamer tot informateur met de opdracht de fractievoorzitters van VVD en D66 een document op hoofdlijnen te laten schrijvenJonge Democraten: D66, wees niet bang om te drammen op klimaat en onderwijs (16 augustus 2021)Brief informateur Hamer aan voorzitter Tweede Kamer (25 augustus 2021)VVD-D66-notitie: minder markt, meer overheid (NRC, 25 augustus 2021)Brief Mark Rutte aan de kiezer: Samen naar de eindstreep. en verder (2021)***Verder kijkenOud-informateur Henk Kamp in Buitenhof (29 augustus 2021)***Verder luisterenAfleveringen over de kabinetsformatie tot nu toe199 - Kabinetsformatie 2021: Olof van der Gaag en de snelle overgang naar duurzame energie193 - Kabinetsformatie 2021: Mark Rutte en de slijtage van zijn leiderschap192 - Kabinetsformatie 2021: Het gaat over hun toekomst: jongeren voor het eerst aan tafel in de formatie191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!187 - Kabinetsformatie 2021: De klaagzang van het kabinet en de Kamer184 - Kabinetsformatie 2021: Brieven aan de informateur - geslaagde en minder geslaagde lobby's182 - Kabinetsformatie 2021: De verrassend vertrouwde werkwijze van Herman Tjeenk Willink180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren177 - Kabinetsformatie 2021: Formeren is faseren, dus het begint met verkennen***Tijdlijn00:00:00 - Deel 100:41:14 - Deel 201:16:27 - Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het vierde seizoen van Betrouwbare Bronnen begint met een echte jaaropening. Logisch, want ook het nieuwe parlementaire jaar gaat van start, er komt – daar gaan we ten minste van uit – binnenkort een nieuw kabinet, het nieuwe collegejaar begint en ook een heel nieuw tijdperk voor Europa en Duitsland, het ‘post-Angela Merkel Zeitalter’.Alle reden om de start te maken met de grote denker over politiek, kennis en wetenschap én Duitsland in Europa: Max Weber (1864-1920). Kort voor zijn dood publiceerde hij twee redevoeringen over die onderwerpen als essay. En deze zijn onlangs in onze taal heruitgegeven: Wetenschap als Beroep en Politiek als Beroep. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in het soms adembenemende werk en leven van dit multitalent.Weber was heel veel en doet daarin verrassend genoeg denken aan zijn tijdgenoot Abraham Kuyper. Hij las alles, schreef over alles, bereisde de wereld, deed aan politiek en kende ongeveer iedereen die er in zijn tijd toe deed. PG vertelt over zijn vriendschap met de belangrijkste zwarte geleerde en denker over de emancipatie van zijn lotgenoten in Amerika, zijn scherpe kritiek op Otto von Bismarck, zijn kritische bewondering voor zowel Marx als Nietzsche en zijn unieke rol in de wording van de democratie in Duitsland na de nederlaag in 1918 en het daaropvolgende Verdrag van Versailles.De twee essays moeten dan ook bovenal worden begrepen in het kader van die dramatische politieke achtergrond, een tijd waarin ook nog de verwoestende pandemie van de Spaanse Griep woedde. Het maakt Webers woorden soms profetisch en vaak onthutsend actueel. Zie zijn felle aanval op de sociaaldarwinisten en de rassenleer van die tijd.In de lezingen komt een reeks van de cruciale gedachten en definities van essentiële Weberiaanse begrippen voor de maatschappijwetenschappen aan de orde. Van ‘Gemeinschaft’ en ‘Gesellschaft’ tot kernachtige en provocatieve definities als die van ‘de politiek’. Dat hij bij al die zéér Duitse en wetenschappelijk hoogwaardige ‘Gründlichkeit’ als spreker vol humor en soms ook meeslepend in zijn retoriek kon zijn, blijkt eveneens. Zijn colleges waren een evenement voor de studenten en de media en dat wist hij zelf dondersgoed. Weber was in Duitsland en Europa een ster.Bijzonder is dat de lezer en de luisteraar van deze aflevering van Betrouwbare Bronnen allengs meekrijgt dat tussen die twee geheel nieuwe beroepen van wetenschapper en politicus in de visie van Weber essentiële verbindingen bestaan wat betreft hun ethische grondslagen en professionele standaarden. Ook laat hij zien hoe in de loop van decennia die twee beroepen waren gegroeid van aristocratisch tijdverdrijf naar krachtige, eigensoortige professies die hoge opleiding, intellect en doorzettingsvermogen vereisen. Uiteraard kijkt Weber de wereldreiziger daarbij nadrukkelijk naar de Verenigde Staten als het voorland voor het oude bestel in Europa. Ook hierin is hij profetisch en uitdagend voor zijn studenten en collega’s.Met de lezingen van Weber in de hand komen Jaap en PG tot ook voor onze tijd nog zeer prikkelende conclusies. Waarom de Europese Unie geen superstaat is en ook niet zal worden, bijvoorbeeld. Waarom juist Nederland een bakermat werd van eigenwijze democratische instellingen, partijen en zuilen én van het kapitalisme. En waarom studenten geen grotere fout kunnen maken dan geleerden op een voetstuk te zetten en te denken dat zij grote leiders zouden zijn of moeten willen zijn. Het is soms of Weber de figuur van Pim Fortuyn al zag opdoemen.Weber stierf kort na de uitkomst van deze bundel met twee essays en lezingen aan de gevolgen van de Spaanse Griep. Hierdoor is hem bespaard dat hij in zijn vaderland de ondergang van de democratie heeft moeten meemaken. Want ook voor de democratie en het denken over vrijheid in verantwoordelijkheid was hij van cruciale betekenis. Politiek noemde hij zijn ‘stiekeme geliefde’. Max Weber was een ideale gast geweest voor Betrouwbare Bronnen, dat is wel zeker.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenMax Weber - Wetenschap als beroep & Politiek als beroep (vertaling: Hans Driessen, Uitgeverij Boom)Deutsche Democratische ParteiNationale Coalitiepartij (Finland)***Verder luisteren205 – Bondsdagverkiezingen 2021: invloedrijke liberaal Otto Fricke blikt vooruit149 - De zeven levens van Abraham Kuyper, een ongrijpbaar staatsman57 - Alexis de Tocqueville47 - Adenauer, de 1e Kanzler***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:32 – Deel 1 (Wetenschap als breoep)00:44:41 – Deel 2 (Politiek als beroep)01:32:57 – Uitro01:33:42 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze laatste aflevering van seizoen 3 praat Jaap Jansen met PG Kroeger over boeken waarvan PG de laatste tijd heeft genoten. Betrouwbare Bronnen neemt je mee naar Basel en Londen in de vroege 16e eeuw, maar het Mekka van 19e eeuw, naar Washington DC, Brusselse onderhandelingstafels, het verwoeste Duitsland van 1945 en de muziek van de Champions League.Boek 1: Wim van den Doel - SnouckWim van den Doel schreef een meeslepende biografie van een groot geleerde. Maar het is veel meer dan dat. ‘Snouck’ is een reflectie op Nederland als wereldmacht, als vernieuwer van kennis en wetenschap, als natie met veel mosliminwoners en een reflectie op racisme, koloniaal denken en imperialistische politiek.Met dit boek in de hand loop je door het Mekka van 1885 waar de Silberthaler van de Habsburgse keizerin Maria Theresia [1740-1780] nog een alledaags betaalmiddel was. En we ontdekken de opmerkelijke overeenkomst tussen de grote Haags-Indische schrijver Louis Couperus en de Leidse geleerde en Islam-kenner Christiaan Snouck Hurgronje.Boek 2: Franny Moyle - The King’s PainterFranny Moyle schreef een schitterend vormgegeven en geïllustreerd boek over Hans Holbein. Hij kwam uit Augsburg en groeide op in Basel, waar hij rond 1520 een vriend werd van Erasmus en diens portret schilderde. Dat bracht hem onder de aandacht van heel de culturele, intellectuele en politieke elite van Europa.Daaraan danken wij een ongekend oeuvre dat ons van bijna alle sleutelfiguren van Tudor-Engeland zowel het uiterlijk leert kennen als de ‘uitstraling’, mode, karakters, smaak en plaats in de pikorde. Er is nog veel meer dat we dankzij Holbein en dit boek te weten komen over die tijd waarin Machiavelli, Luther, de Borgia’s, Michelangelo, Da Vinci en ‘de Koning van Hispanje die wij altijd eerden’ leefden en hun faam kregen.Boek 3: John Dickerson - The Hardest Job in the World De Washingtonse journalist John Dickerson schreef dit boek over de baan van president - niet over politieke of historische gebeurtenissen, maar over het ambt sinds George Washington dat invulde. Wat maakt dat een president kan slagen? Waar gaat het mis? Welke presidenten bleken overschat en welke blijken in terugblik zeer de moeite waard om van te leren.Aanleiding was hoe Donald Trump het deed en hoe Dickerson dit beleefde als een echte inbreuk op de betekenis van de functie. Kortom: een boek dat op Joe Bidens nachtkastje moet liggen en ons Europeanen leert veel misverstanden over de bewoner van het Witte Huis door de eeuwen heen terzijde te schuiven. Dat een hoofdstuk simpelweg ‘Be Like LBJ’ heet, zal de luisteraar van Betrouwbare Bronnen niet verrassen!Boek 4: Harald Jähner – Wolfszeit / WolfstijdHarald Jähner won er in eigen land ongeveer alle prijzen en jubelrecensies mee die een historicus zich maar kan wensen. En zeer terecht. PG las de afgelopen tijd nauwelijks een aangrijpender en leerzamer boek dan deze ‘Mentalitätsgeschichte’ van de Duitsers in de jaren van ‘Stunde Null’ en de komst van de Bundesrepublik van Adenauer. Wie iets van dit nieuwe, Europese en door zijn verleden beladen buurland wil begrijpen moet dit boek lezen.Dat kan nu ook in het Nederlands. Al mis je dan het gave, krachtige proza van deze schrijver. Zijn verhalen en inzichten zijn er gelukkig niet minder om. Dat het na 1945 jaren van fake news en wappies waren; van seks, drugs en rock en roll; van wanhoop en ongekende levensmoed; van diepe trauma’s en verdriet én van innovatie, kunstgenot en durf, Jähner beschrijft het briljant.Boek 5: Michel Barnier - La Grande IllusionMichel Barnier is een oude bekende voor de Betrouwbare Bronnen-luisteraar. Pieter Omtzigt knokte met hem over pensioenbeleid in Europa. Boris Johnson moest meemaken dat met deze EU-onderhandelaar niet te spotten viel. En het Franse ‘CDA’ mag hopen dat het met hem als aanvoerder een flinke kans maakt Macron tot ‘one term president’ te degraderen. Zijn dagboeken over de Brexit-onderhandelingen zijn verplichte stof voor elke francofiel, elke Europeaan en elke liefhebber van verfijnd vilein proza.Boek 6: Jane Glover - Händel in London. The Making of a GeniusEen boek over een van de grootste componisten in de geschiedenis is bepaald niet alleen iets voor muziekliefhebbers. De dirigente Jane Glover vertelt het verhaal van een superieur netwerker op Europees niveau, van een innovator van wat wij nu ‘het theaterbedrijf’, belangrijke muziekgenres en de creatieve industrie zouden noemen. Georg Friedrich Händel was het allemaal.Niet alleen schreef hij een enorm oeuvre vol briljante opera’s cantates, oratoria, orgelconcerten, kamermuziek, orkestwerken en soloconcerten, hij componeerde ook enkele van meest beroemde muziekstukken. ‘The Messiah’ – met zoveel meer dan dat Hallelujah Chorus! – zijn zeer politieke en ondeugende opera ‘Giulio Cesare in Egitto’, het aangrijpende ‘Saul’ over die gedoemde koning van Israël en de liefde van diens zoon Jonathan voor zijn vriend David. En natuurlijk de tune van de Champions League. Want ook die is van Händel!*

‘Aardverschuiving’ is het derde boek van Michael Wolff over president Donald Trump. Op de dag dat het in Nederlandse vertaling uitkomt praat hij erover in Betrouwbare Bronnen.Sinds zijn vertrek uit het witte Huis houdt Trump hof in Mar-a-Lago - een ‘country club’ voor klanten, aanhangers en vrienden. Tot zijn stomme verbazing werd Michael Wolff daar uitgenodigd voor een interview en een diner. Aan Jaap Jansen en PG Kroeger vertelt hij in detail hoe dit bezoek verliep. Een belevenis op zich.Na afloop was Wolff doodmoe. In de omgeving van Trump verkeren is als Alice in Wonderland. Niets is wat het is. Zijn boek gaat dan ook over iets dat er niet is: de ‘aardverschuiving’ van kiezers die Trump naar eigen waarneming een tweede termijn in het Witte Huis gunde. Want wat is er nu eigenlijk gebeurd? Wat was de realiteit van die verkiezingsnacht en van de weken daarna? Met als hoogte- en dieptepunt de overval op het Capitool op 6 januari door een ‘ongewassen bende’, zoals Trump zelf die aanhangers noemt.Wolff wilde het eigenlijk bij twee boeken over Trump laten. Toen hij zag wat er op 6 januari allemaal gebeurde, ging hij toch weer aan het werk. In ‘Aardverschuiving’ vindt de lezer een verslag van een bijna radeloze poging te begrijpen waar het Trump-tijdperk in eindigde en hoe hijzelf en zijn omgeving zich lieten zien en lieten kennen. Wolff vertelt hoe de president zo zeker was van zijn overwinning dat hij er in de campagne bewust voor koos Joe Biden niet aan te vallen. Hij vreesde dat de Democraten dan op de valreep een andere kandidaat zouden nemen met Michelle Obama als kandidaat-vicepresident.Het was Trump nooit te doen om de Republikeinse partij. Hij is nooit een Republican geweest en ook – tot afschuw van Rupert Murdoch, de eigenaar van Fox News, het belangrijkste tv-kanaal voor Trumpvolgers – geen ‘conservatief’. Van klassieke Republikeinse waarden zoals die belichaamd werden door mensen als George Bush sr, Condoleezza Rice en James Baker wil Trump niets weten. Wolff vertelt in welke vulgaire en haatdragende bewoordingen hij zich uitlaat over de Republikeinse leider in de Senaat, Mitch McConnell.Eigenlijk is de president in zijn vier jaar in het Witte Huis blijven doen wat hij altijd al deed. Hij maakte van alles een televisiespektakel - het enige waar hij echt goed in is en waarvan hij de waarden, normen en vereisten accepteert. Wolff ziet Trumps aanhangers, 'the base', niet als politieke geestverwanten, maar als fans die hem adoreren, zoals mensen dat ook doen met filmsterren.Van zijn ambt begreep Trump ten diepste heel weinig. Dat blijkt al uit het verhaal dat Wolff onthult over zijn relaties met de voormalige premier van Israël Netanyahu. Toen die Biden feliciteerde met de overwinning had ‘Bibi’ afgedaan: hij was een vuige verrader. Ook geloofde Trump wat zijn staf hem op de mouw spelde over Macron en Merkel. Die zouden hem steunen in zijn verzet tegen de verkiezingsuitslag. En voormalig New York burgemeester Rudy Giulliani zou hem helpen alsnog in het Witte Huis te blijven (al waarschuwde Trumps schoonzoon Jared Kushner iedereen die man nooit ‘de sleutels’ te geven).De kunst was - en is nog steeds, merkte Wolff in Mar-a-Lago - om bij Trump in het gevlei te komen door hem te vertellen wat-ie wil horen. Was Wolff bij zijn eerste boek volgens communicatiedirecteur Sarah Huckabee Sanders nog ‘vijand nummer 1’, nu werd hij tot zijn verbijstering als ‘Amerika’s grootste journalist’ in het zonnetje gezet. Het diner waarbij ook de raadselachtige first lady Melania Trump aanzat was enerverend.In een eerder gesprek - in Betrouwbare Bronnen 44 – vertelde Wolff dat Trump een beetje bang was voor Karen Pence, de vrouw van vicepresident Mike Pence. Wolff beaamt dat zij eigenlijk de winnaar is van 6 januari. Want haar echtgenoot bezweek niet voor Trumps niet-aflatende druk om de verkiezing van Joe Biden als 46ste president van de Verenigde Staten nietig te verklaren.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenMichael Wolff – Aardverschuiving, de laatste dagen van het Trump-bewind (Prometheus)Michael Wolff – Landslide, the final days of the Trump-presidency (Henry Holt & Co.)***Verder kijkenThanksgiving At The Trumps: Inside Their Mar-a-Lago Estate | TODAY (2016)Inside President Trump's Mar-a-Lago Resort (2019)A Rare Look Inside Trump’s Mar-a-Lago Club | NBC Nightly News (2019)Mar-a-Lago Club Palm Event, President Donald J Trump, Valentina Aved (2021)***Verder luisteren44 - Michael Wolff over Donald J. Trump (4 juli 2019)202 - 4th of July: Joe Biden in het spoor van LBJ159 - Washington DC: na de afgang van Trump optimisme over Biden en Harris146 - Amerikaanse presidentsverkiezingen: de machtsoverdracht***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:24 – Deel 100:20:51 – Deel 201:00:41 – Uitro01:01:37 – Einde See omnystudio.com/list

Op 26 september kiest Duitsland een nieuwe Bondsdag. Een historisch moment, want na zestien jaar bondskanselierschap vertrekt Angela Merkel. Hoe zijn de krachtsverhoudingen en wie volgt haar op?Jaap Jansen en PG Kroeger praten in deze aflevering met het vooraanstaande Bondsdaglid Otto Fricke, lid van de liberale FDP, de zusterpartij van VVD en D66. Fricke is ook lid van het partijbestuur en was voorzitter van de belangrijkste Bondsdagcommissie, die voor de begroting. Als woordvoerder op dat terrein is hij gesprekspartner van mensen als Wolfgang Schäuble (CDU) en Olaf Scholz (SPD).Fricke komt uit Krefeld, dichtbij Venlo, en spreekt niet alleen voortreffelijk Nederlands, maar geldt in Berlijnse politieke kringen als groot kenner van Nederland, wat hij als politiek en cultureel proefstation beschouwt voor het vaak wat omzichtiger en conservatievere Duitsland.Zijn visie is verfrissend onafhankelijk. Zo is hij voormalig SPD-bondskanselier Gerhard Schröder erkentelijk dat hij een reeks ingrijpende sociale hervormingen doorvoerde die het Merkel en de FDP daarna mogelijk maakten succesvol economisch beleid te voeren. Diens capriolen met Poetin laat hij dan maar even voor wat ze zijn. En Fricke steekt zijn respect voor Merkel niet onder stoelen of banken. Hij looft haar verfrissende gebrek aan poeha en ijdelheid. Maar hij is ook kritisch. Haar ’Wir schaffen das’ (over het opnemen van grote groepen vluchtelingen) vond hij geen gelukkige uitspraak. Hij kruist er met CDU-kenner PG Kroeger vrolijk de degens over.Met Fricke neemt Jaap Jansen de hele Duitse politiek door, van het gedoe om het boek van de groene Spitzenkandidat Annalena Baerbock tot de onwrikbare eigendunk van Olaf Scholz en de sluwheid van CDU’er Armin Laschet, tot het ‘hoefijzer’ van de extreme flanken die kiezers in het Oosten doet switchen tussen ‘Die Linke’ en de AfD. Maar ook de aparte verstandhouding tussen Duitsland en Rusland en de relatie met Frankrijk komt aan de orde. Fricke bekent dat hij Mario Draghi nu al mist als bankpresident in Frankfurt.En zijn favoriete buurland Nederland? De liberale topman adviseert Sigrid Kaag nadrukkelijk vooral niet de fout van zijn eigen FDP te maken door als vicepremier op Buitenlandse Zaken te blijven zitten. De SPD snapte beter hoe de politiek werkt en zette Scholz op Financiën. Echte macht zit immers bij het geld.Fricke maakt zich zorgen dat in Nederland te weinig partijen bereid zijn te regeren. Hij spoort VVD en D66 aan na hun verkiezingsoverwinning moed te tonen door een minderheidsregering te vormen en in met wisselende meerderheden te regeren. Hij wijst erop dat dit in stabiele en welvarende Scandinavië al gebruik is en niet leidt tot politieke chaos.En als Otto Fricke meedenkt met Den Haag, dan luisteren ze daar extra scherp.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder kijkenDe website van Otto FrickeOtto Fricke in de Bondsdag***Verder luisteren: afleveringen met Duitse gasten of over actuele Duitse politiek189 - Volt in het Europees Parlement en de Tweede Kamer: het eerste dubbelinterview met Laurens Dassen en oprichter Damian Boeselager178 - De opvolging van bondskanselier Merkel: vijf kanshebbers156 – 2020: een historisch jaar voor Europa en EU-voorzitter Angela Merkel122 - De EU in de tweede helft van 2020: Voorzitten op z'n Duits24 - Spitzenkandidat Manfred Weber (Europees Parlement, CSU) haalt uit naar premier Mark Rutte20 - Peter Altmaier (Duitse minister van Economie en Energie, CDU) over Nederland in Europa, Brexit en de opvolging van Angela Merkel***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:23 – Deel 100:36:57 – Deel 201:43:28 – Uitro01:44:06 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op 14 juli, Quatorze Juillet, vieren de Fransen hun revolutie. Elk jaar aanleiding voor Betrouwbare Bronnen om zich eens extra te verdiepen in actualiteit, historie, cultuur en toekomst van ‘la Douce France’. Het ene jaar over de liefdesbrieven van haar president en een andere keer over de verjaardag van haar grootste levende staatsman. Dit keer kan het natuurlijk alleen maar gaan over de campagne die van start gaat voor de verkiezing van de vrouw of man die van 2022 tot 2027 Frankrijk zal aanvoeren als president.In Frankrijk is de president echt hoofd van de staat. Bij haar of hem ligt nadrukkelijk de leiding van de internationale, militaire en Europese strategie en de coördinatie van het regeringsbeleid, inclusief de sturing van de vele staatsbedrijven en instellingen die zo kenmerkend zijn voor het klassiek Franse étatisme. Wie volgt Emmanuel Macron op? Jaap Jansen kijkt met PG Kroeger naar het speelveld en de historie van de verkiezingen en de nu opkomende persoonlijkheden in de Franse politiek.Macrons herverkiezing is allerminst vanzelfsprekend. En dat komt niet doordat zijn automatische tegenkandidaten het zo goed doen in de peilingen en voorafgaande verkiezingen. Integendeel. Marine Le Pen van het extreemrechtse Rassemblement National is onlangs afgegaan in de regioverkiezingen en de trotskistische kandidaat Jean-Luc Mélenchon (La Franse insoumise) is gehalveerd in aanhang, mede door zijn ontwikkeling naar steeds extremere, ‘wappie’-achtige verhalen.Er doemen drie scenario’s op, waarin het voor Macron knap lastig wordt afgetekend te kunnen winnen. De indrukwekkende 66 procent die hij in 2017 wist te bemachtigen lijken ver buiten bereik. Bij de socialisten maakt de burgemeester van Parijs Anne Hidalgo zich op voor de kandidatuur en bij de Groenen loopt Yannick Jadot zich warm. Centrumrechts scoorden Xavier Bertrand en Valérie Pécresse goed bij de regioverkiezingen. En er verschijnt nog een kandidaat aan de horizon, iemand die zonder twijfel ‘hors catégorie’ is wat betreft zijn politieke gewicht. Met zijn dagboeken over de Brexit-onderhandelingen is Michel Barnier midden in de belangstelling komen te staan. PG vertelt over de finesse waarmee Barnier zich nu, reizend door Frankrijk, presenteert als een soort wereldleider in ballingschap.Natuurlijk wegen Jaap en PG de inhoud en prestaties van vijf jaar Macron, zijn rol in Europa en op het wereldtoneel en de tradities waarin hij zich bewoog en die hij probeerde te innoveren. Daarbij kijkt PG welke eerdere presidenten sterke invloed hadden op Macrons aanpak en imago - soms als schrikbeeld, soms als rolmodel. ***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenEmmanuel Macron – Revolutie! (2017)***Verder luisteren190 - Napoleon, 200 jaar na zijn dood: zijn betekenis voor Nederland en Europa124 - 95 jaar Jacques Delors107 - Jean Monnet, de vader van Europa57 - Alexis de Tocqueville45 – De liefdesbrieven van Francois Mitterrand35 - Charles de Gaulle28 – De relatie Nederland-Frankrijk***Tijdlijn00:00:00 - Intro00:01:43 – Deel 100:57:49 – Deel 201:26:04 – Uitro01:26:42 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze zomer is het dan toch echt zo ver. Het parlement verhuist van het Binnenhof naar de Apenrots. Voor hoe lang weten we eerlijk gezegd nog niet, dus dit is hoe dan ook een historisch moment. Zeker als de droom van Mark Rutte uitkomt en de beenderen van Johan van Oldenbarnevelt worden gevonden en de staatsman een eervolle herbegrafenis krijgt.Daarom duiken Jaap Jansen en PG Kroeger in deze aflevering in verhuizingen en verbouwingen van parlementen in Nederland, Europa en wereldwijd. Hun speurtocht begint in Nijmegen in 806. Wat er toen op de politieke agenda stond in het Frankische Keizerrijk is heel 21e eeuws!Natuurlijk komen de merkwaardige lotgevallen en verbouwingen van het Binnenhofcomplex aan de orde. Eigenlijk is het een wonder dat beide Kamers daar nog altijd hun vergaderplek hadden.Wie had gedacht dat de zoon van een Tsjechische Roma-onderwijzeres de stichter zou worden van de reusachtige hoofdstad en het sublieme parlementsgebouw van een van de grootste landen op aarde? En wist je dat midden in Afrika een enorm parlementair paleis is gebouwd dat een kopie is van de Grote Hal van het Volk in Beijing?In de geschiedenis waren er vele iconische volksvertegenwoordigingen die alle mogelijke verhuizingen beleefden. Of die - zoals ons Binnenhof - onderworpen werden aan megalomane vernieuwingsplannen. Het Congres in het Capitool van Washington DC is een bekend voorbeeld, terwijl het oude woonhuis van George Washington alleen nog met een plaquette wordt herdacht. Maar geen land in Europa kent zo’n bewogen en symbolische historie van zijn parlement als Duitsland. Jaap en PG duiken in die geschiedenis die hen voert langs de nieuwbouw voor de Hessische Rundfunk, een kerk in hartje Frankfurt, het theater van Goethe en een pyromane Nederlander. En we horen de belangrijkste speech die Wolfgang Schäuble ooit hield.Natuurlijk kan in deze aflevering de vraag ‘Brussel of Straatsburg?’ niet achterwege blijven. PG pleit als vestigingsplaats van het Europees Parlement voor handhaving van die prachtige, historisch zo symbolische stad aan de Rijn. We wandelen langs die rivier door eeuwen van Europese strijd, staan stil bij de herdenking daar van Helmut Kohl door o.a. Bill Clinton en bekijken het ‘Caprice des Dieux’ in Brussel. De verhuizing van de Tweede Kamer kan beginnen!***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder luisteren43 - Binnenhof: eeuwenoud ratjetoe191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!135 - 30 jaar Duitse eenheid: Carlo Trojan, de Nederlander die meeonderhandeldeMuziek! Otto Klemperer: Wagner - Der Fliegende Holländer, ‘Overture’***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:48 – Deel 100:33:10 – Deel 201:25:58 – Uitro01:26:26 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op 4 juli, ‘the Fourth of July’, vieren de Verenigde Staten voor het eerst hun nationale feestdag met Joe Biden als president. Maar wat weten we eigenlijk van hem? Hoe regeert hij; hoe gaat hij om met de macht die zijn ambt hem geeft? Wat zijn daarbij zijn inspiratiebronnen. Naar welke voorgangers kijkt hij?In Betrouwbare Bronnen praat Jaap Jansen hierover met D66-Kamerlid en Amerika-kenner Jan Paternotte en met ‘huishistoricus’ PG Kroeger. Ze delen een fascinatie voor Lyndon Baines Johnson, die eerdere Democratische president die brandde van ambitie voor grote hervormingen, sociale doorbraken en enorme investeringsprogramma’s. Want hoe verschillend in allerlei opzichten hun persoonlijkheden ook zijn, de overeenkomsten tussen Biden en LBJ in visie, aanpak en plannen tussen zijn opmerkelijk en instructief.Beiden hebben hun wortels in de Senaat en konden bogen op een jarenlange loopbaan daarbinnen, waar zij een leidende rol speelden bij coalities over de partijgrenzen heen met ‘deals’ als handelsmerk. Ze snapten als geen ander hoe het werkt.Biden is net als LBJ een klassiek parlementair politicus. Heel anders dan presidenten als Reagan, de Bushes, Carter, Clinton en al helemaal anders dan Trump. Op een serie grote thema’s is Biden dan ook bezig meerderheden te bouwen.Bij infrastructuur, onderwijsvernieuwing, ‘gratis mbo en hbo’ en dergelijke meerjarige hervormingen zoekt en vindt hij steun bij gematigde Republikeinen in de Senaat, bij gouverneurs en burgemeesters van elke achtergrond. Heel veel van deze politieke strategie en behendigheid is direct te herkennen als ‘vintage LBJ’.Deze aanpak koos hij al als vicepresident onder Barack Obama, voor wie hij juist als voorzitter van de Senaat die rol beter kon spelen dan de veel afstandelijker en cerebrale intellectueel die president was.Biden doet zeer aan LBJ denken als het gaat om het in een bijna moordend tempo naar buiten brengen van reeksen sociale wetgeving en versterking van de burgerrechten. PG wijst erop dat Biden een typische ‘old man in a hurry’ urgentie uitstraalt, zoals LBJ haast had omdat hij dacht dat hij niet oud zou worden. Jan Paternotte analyseert hoe LBJ decennia met zijn partijgenoten in het Zuiden meedeed tegen de roep om ‘civil rights’ voor de zwarte bevolking en hoe hij - zelf opeens president geworden - iedereen overrompelde met zijn enorme hervormingsprogramma.Internationaal zijn beide Democraten niet zo visionair. Ze willen vooral de Amerikaanse samenleving zelf op koers brengen en een voorbeeld laten zijn voor anderen in de wereld. Ze zijn een soort binnenlandse idealisten. Voor LBJ werd daarom Vietnam ongrijpbaar en onbeheersbaar. En bij Biden wijst PG opnieuw naar Azië. Waar de onberekenbare ‘grote roerganger’ Mao destijds de onzekere factor was, zo kan voor Biden de machtige en ambitieuze Xi weleens de tegenmacht zijn die grote spanningen oplevert.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenDe boeken van Robert CaroDoris Kearns Goodwin – Lyndon Johnson and the American DreamEvan Osnos – Joe Biden***Verder kijkenAn Evening with Doris Kearns Goodwin at the LBJ Library***Verder luisteren159 - Washington DC: na de afgang van Trump optimisme over Biden en Harris150 - De memoires van Barack Obama138 - In het voetspoor van Amerikaanse Presidenten in Nederland133 - Amerikaanse presidenten: boeken die je volgens PG móet lezen!121 - 4th of July special: Zakenlui als president van Amerika101 - 75 jaar bevrijding: De laatste dagen van Franklin D. Roosevelt95 - Grote speeches in tijden van crisis (deel 2)44 - Amerika Special: Michael Wolff over Donald J. Trump ** PG over Franklin D. Roosevelt***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:00 – Deel 100:42:22 – Deel 201:13:51 – Uitro01:14:30 - Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Soms gaan dingen ook heel goed, zelfs in het beleid van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Bij al het gemopper over heel wat onderwijsvernieuwingen moet worden vastgesteld dat een van ingrijpendste en omvangrijkste hervormingen een klinkend succes is gebleken. De vorming van het modern hoger beroepsonderwijs en de ontwikkeling van de hogescholen als sleutelinstituties van de kenniseconomie. Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in deze podcast in de historie achter dat succes en de toekomstmogelijkheden. Welke lessen kunnen ‘het onderwijs’, ‘de Haagse politiek’ en ‘de polder’ hieruit trekken?Betrouwbare Bronnen is te gast bij de jubilerende Hogeschool Leiden – deze week 35 jaar geleden opgericht – waar ze deze bijzondere ontwikkeling van het hbo en de kennissector actief hebben meegemaakt. Jaap en PG praten met de Leidse bestuursvoorzitter Sander van den Eijnden, die ook de chef was van de Open Universiteit; met de voorzitter van ict-basisstructuur SURF, Jet de Ranitz, die ook Inholland en de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten leidde; en Ron Bormans, voorzitter van de Hogeschool Rotterdam.Openhartig vertellen zij over de soms turbulente ontwikkeling van de nieuwe vorm van hoger onderwijs die vanuit het hbo gerealiseerd is. De hogescholen werden partners van de professies waar zij talenten voor vormen en daarmee ontstond een eigensoortige verstandhouding met wat men daar ‘het werkveld’ noemt. Het effect is dat elke revolutie op de arbeidsmarkt, in technologie en economische ontwikkeling allereerst doorwerkt binnen hun opleidingen. Bovendien werd juist het hbo de emancipatiemotor voor jongeren uit niet klassiek-academische milieus die zich zo op hoog niveau konden ontplooien.De hogescholen hebben in de decennia sinds hun start – zoals Leiden vanaf 1986 – in hoog tempo een eigen identiteit en cultuur moeten ontwikkelen. ‘Een beetje Rotterdams’ is die, zegt Jet de Ranitz. In de coronacrisis bleek de ‘can do’-mentaliteit van het hbo opnieuw een belangrijk pluspunt. ‘Never waste a good crisis’ is ook nu weer een impliciet motto. Duidelijk wordt dat een aantal fundamentele vanzelfsprekendheden en interne automatismen in deze opnieuw zo turbulente periode fors ter discussie zijn komen te staan.De aanbevelingen voor de kabinetsformatie zijn verrassend. De hbo-bestuurders willen niet soebatten om meer geld. Het fundamenteel doordenken en lessen trekken uit de voorbije coronafase is voor hen veel wezenlijker. Meer ruimte voor de eigen visie en verwezenlijking van kwaliteit in het beroepsonderwijs, ook in het licht van de internationalisering, de digitalisering en ‘een leven lang ontwikkelen’ evenzeer.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Hogeschool Leiden en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder luisteren199 - Kabinetsformatie 2021: Olof van der Gaag en de snelle overgang naar duurzame energie192 - Kabinetsformatie 2021: Het gaat over hun toekomst: jongeren voor het eerst aan tafel in de formatie183 - Samen slimmer worden: het Leidse kennisecosysteem als aanjager van duurzame groei126 - De kracht van hoger onderwijs108 - De universiteiten willen weer voluit aan de slag***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:02:03 – Deel 101:08:55 – Deel 201:30:29 – Uitro01:31:15 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Betrouwbare Bronnen viert haar 200ste editie met een reflectie op politiek, macht, historie, Nederland in Europa, Europa in de wereld toen en nu. En dat doen Jaap Jansen en PG Kroeger aan de hand van Niccolò Machiavelli en zijn boek ‘Il Principe’ – in het Nederlands ‘De Heerser’ of ‘De Vorst’ getiteld. Een boek dat al vijf eeuwen de tongen in beweging zet en waarover de misverstanden niet van de lucht zijn.Als student leerde Jaap van prof. Herman Tjeenk Willink (ja die!) hoe relevant de lessen uit De Heerser nog zijn. “Je kunt maar beter gevreesd zijn dan geliefd”, liet hij zijn studenten lezen. En: “Een verstandig vorst kan, noch mag zijn woord houden als dit voor hem te nadelig zou worden.”Machiavelli, de Florentijnse ambtenaar uit de Renaissance is een fascinerende persoonlijkheid. Hij leefde van 1469 tot 1527 - in de periode dat Amerika ‘ontdekt’ werd; de zeeroutes naar India, China en Japan, de Reformatie Europa en de kerk spleet, Habsburg een wereldrijk werd, de Islam met de Osmaanse Sultans tot de poorten van Wenen oprukte en in India het grootse Mughal-rijk begon.Machiavelli was tijdgenoot van Leonardo da Vinci, Erasmus, Thomas More, Luther, Michelangelo, de Borgia’s, Karel V en de Habsburgse tantes en nog vele anderen. ‘Il Principe’ is dan ook alleen te begrijpen als een product van een tijd van ongekende veranderingen, globalisering en intellectuele en culturele revoluties. Machiavelli zag hoe nieuwe typen machthebbers met soms allesbehalve nieuwe methoden en ideeën hun heerschappij vestigden en probeerden te versterken. Daarvan wilde hij de patronen in kaart brengen en lessen uit trekken.Geen wonder dat dit boek tot de dag van vandaag boeit en inspireert. Jaap en PG laten zien hoe in de loop der eeuwen hiermee is omgegaan. Van Thorbecke tot Mussolini en Stalin. Van The Virgin Queen tot Jan Nagel. En het Den Haag van 1740 speelt daarbij zelfs een heel bijzondere rol, met twee beroemde vrienden die de publicatie van een boek begeleidden waar ineens een hoop gedoe over ontstond.Die reputatie van verdorvenheid, gewetenloosheid en machtswellust van Machiavelli en zijn volgelingen wordt in deze aflevering scherp onder de loep genomen. Doet men de Florentijnse ambtenaar hiermee geen onrecht? Is zijn boek inderdaad zo’n vergoelijking van onethisch politiek handelen? En waardoor is die reputatie eigenlijk ontstaan? Midden in een kabinetsformatie, in een tijd van een ‘geopolitiek Europa’ tussen de wereldmachten en net na de ondergang van Donald Trump als een Borgia-figuur van deze eeuw is het boek actueler dan ooit.En PG zou PG niet zijn als hij niet ook rond dit boek en deze historische persoonlijkheid geen onmisbaar operafragment zou vinden. Lucrezia, de zus van Machiavelli’s inspiratiebron Cesare Borgia – de dochter van de Paus Alexander VI! – is in de eeuwen na haar leven een symbool geworden, eigenlijk van alles wat ook Machiavelli’s boek verweten werd. En dan kan het niet verrassen dat zo’n fascinerende dame de hoofdpersoon is in een Belcanto opera van 1833.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder kijkenNiccolò Machiavelli - BBC documentaire***Verder luisteren01 - D66 moet linkser, vindt oud-partijleider Jan Terlouw20 - Peter Altmaier (Duitse minister van Economie en Energie) over Nederland in Europa, Brexit en opvolging Merkel49 - De koningen van Hispanje die wij altijd hebben geëerd57 - Alexis de Tocqueville70 - 'Voorzitter, het is Kafka!' - PG Kroeger over leven en werk van Franz Kafka103 - Geheim geld in de politiek119 - Elke machtsoverdracht in het CDA is een drama165 - Verkiezingen 2021: succesvolle campagnestrategieën + tips voor lijsttrekkers***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:05:55 – Deel 100:52:24 – Deel 201:19:13 – Uitro01:19:58 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als we over energie praten denken de meeste mensen vooral aan elektriciteit. En toch is dat maar twintig procent van al het energieverbruik. Hoe houden we ons warm in de winter en waarop kan onze industrie draaien? De complexiteit van de transitie naar 100 procent duurzame energie is enorm. Olof van der Gaag weet er als directeur van de Nederlandse vereniging Duurzame Energie alles van. Zijn club vertegenwoordigt 6000 bedrijven – veelal mkb’ers – met honderdduizenden medewerkers die met niets anders bezig zijn dan de transitie naar een duurzame economie. Onlangs zat hij aan tafel bij informateur Mariëtte Hamer.Van der Gaag is een rasoptimist. Dat kan hij ook zijn omdat hij uitgaat van nuchtere feiten en een pragmatische visie op verduurzaming. In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen vertelt hij aan Jaap Jansen en PG Kroeger wat Nederland en Europa daaraan kunnen doen.Heel belangrijk is hierbij dat allerlei feitelijk onjuiste veronderstellingen over ‘quick wins’ en ‘quick fixes’ verlaten worden. Zo is kernenergie helemaal niet taboe, maar vaak erg onpraktisch. En zo wordt wat hem betreft over biomassa een hoop onzin verkondigd, net als over ‘van het gas gaan’ en over windturbines.Van der Gaag vertelt wat het nieuwe kabinet het beste kan doen. Groot probleem is een tekort aan technisch opgeleide jongeren. En hij vertelt hoe informateur Hamer haar heel eigen manier van werken heeft in de kabinetsformatie.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder kijkenMaak je eigen klimaatplan! Ga op de stoel van de premier zitten en kijk wat er nodig is om in Nederland zo min mogelijk CO2 uit te stoten in 2030***Verder luisteren196 - Kabinetsformatie 2021: Nederland wacht op een kabinet, maar Europa en de wereld wachten niet op Nederland192 - Kabinetsformatie 2021: Het gaat over hun toekomst: jongeren voor het eerst aan tafel in de formatie (met Werner schouten van de Jonge Klimaatbeweging)106 - Diederik Samsom over het Europese klimaatbeleid en het crisisherstelplan55 - Ed Nijpels over zijn Klimaatakkoord***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:17 – Deel 100:27:33 – Deel 201:13:38 – Uitro01:14:15 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze editie van Betrouwbare Bronnen kunnen Jaap Jansen en PG Kroeger natuurlijk niet om de perikelen van het CDA heen. Maar omdat deze podcast al heel vaak en heel uitgebreid aandacht schonk aan het CDA en Pieter Omtzigt, beperken ze zich dit keer tot een minuut of acht.En aan het slot komen ze nog even terug op de vorige aflevering, nummer 197. Want het blijkt dat in Texas, in de stad Houston een opera is geschreven en opgevoerd over het bezoek van Boris Jeltsin aan de shopping mall aldaar met Randalls Grocery - het bijzondere bezoek waarover we het in 197 hadden! In de opera haalt het personeel van die grootgrutter allerlei persoonlijke herinneringen op.Dan waar deze aflevering bovenal over gaat.Per 1 juli zwaait Portugal af en wordt het kleine bergland Slovenië voorzitter van de Europese Unie. In Betrouwbare Bronnen analyseren we wat Slovenië op de agenda wordt zet als belangrijke onderwerpen voor het beleid en de politieke discussies in de Unie en de lidstaten. Daarnaast verdiepen Jaap en PG zich in de actuele ontwikkeling van Slovenië – een land waarvoor bij ons zeer ten onrechte zelden aandacht is - en in de historie van het land.Opvallend is de nadrukkelijke verbinding die premier Janez Jansa legt tussen de ‘lessen uit corona’ en de prioriteit voor ‘digitale soevereiniteit’ van de Unie.De soms zeer moeizame discussies over de ‘Rule of Law’ binnen de EU– ook met Slovenië zelf trouwens – gaat dit voorzitterschap niet uit de weg. Dat belooft vuurwerk. Bovendien noteren Jaap en PG dat de Slovenen snode plannen lijken te hebben met juist de Venetië-commissie die Pieter Omtzigt naar ons land liet halen voor een kritische rechtsstatelijke toetsing. Ook dat zal de nodige discussie opleveren in Brussel en in de Raad van Europa in Straatsburg.Eeuwenlang heette Slovenië ’Krain’, een oud woord voor ‘grens’. En dat is bepaald geen toeval. PG schetst de veelbewogen geschiedenis van dit kleine land dat eigenlijk altijd het grensgebied vormde tussen drie grote machten en cultuurkringen. Dit oude hertogdom ‘Carniola’ werd tegen 1400 Habsburgs gebied en was net als de Nederlanden een strategisch essentieel deel van dat wereldomspannende imperium van de Koning van Hispanje die ook wij hier eerden.Slovenië kende net als ons land in 1848 een liberaal-nationale revolutie die een minder absolutistisch en meer burgerlijk bewind installeerde.Ook vertelt PG over de opmerkelijke culturele bloei die de grote stad Laibach in de Habsburgse eeuwen kenmerkte, nu de hoofdstad Ljubljana.Na ongekende gruwelen in de Tweede Wereldoorlog en massaslachtingen aan het eind daarvan door de nieuwe communistische overheersers kon Slovenië al direct in 1991 vrij en onafhankelijk worden. Het werd een voorbeeldnatie onder de nieuwe lidstaten en het trad al snel toe tot ‘Schengen’ en de Eurozone.Ondanks soms ruwe nationalistische tonen en polariserende acties zijn de Slovenen onverminderd pro-NAVO en pro-EU. Dat begrijpen en duiden is voor West-Europese beschouwers en burgers nog weleens ingewikkeld. Reden te meer dat in deze aflevering te proberen vanuit cultuur, historie en actualiteit van dit mooie land op die grens van Alpen, Balkan en Middellandse Zee.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder luisteren71 - Caroline de Gruyter: 'Brexit maakt Europa sterker' - De EU als het Habsburgse Rijk van onze tijd63 - Judit Varga, minister van Justitie van Hongarije: lessen uit de geschiedenis***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:30 – Deel 1: Pieter Omtzigt en het CDA00:08:21 – Deel 2: EU-voorzitter Slovenië00:48:19 – deel 3: Historie Slovenië01:22:35 – Uitro01:23:10 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze derde aflevering van de Betrouwbare Bronnen serie over de ineenstorting van de ‘rode supermacht’, de Sovjet Unie, nu 30 jaar geleden, duiken Jaap Jansen en PG Kroeger in het meeslepende levensverhaal van een nu al een beetje vergeten man. Boris Nikolajevitsj Jeltsin, de eerste democratisch gekozen president van Rusland, het grootste land op aarde. Hij leefde van 1931 tot 2007 en zijn lotgevallen, persoonlijkheid en tragiek zijn symbolisch voor die van het Russische volk in de 20 e eeuw.Jeltsin kwam uit een boerendorp bij het huidige Jekaterinenburg, toen Sverdlovsk geheten. Ten oosten van de Oeral, de poort van Siberië. Zijn familie leed onder Stalins terreur. Hij was een slimme en gedreven jongen die zich in de bouwsector na de ‘Grote Vaderlandse Oorlog’ (1941 - 1945) snel opwerkte en door de partijbonzen als talent werd gekoesterd. PG vertelt hoe de oude Sovjetleider Leonid Breznjew hem nieuwsgierig in het Kremlin uitnodigde voor een kennismaking en hoe hij als aanjager van hervormingen en openheid door Michail Gorbatsjov eerst werd gesteund, maar later tegenover hem kwam te staan.We reizen met de politiek in ongenade gevallen Jeltsin mee naar Amerika en zien hem in een groentenwinkel in Texas twijfelen aan zijn communistische idealen. We beleven zijn moed, zijn strijd voor democratie en eerlijkheid over de gruwelen van het Sovjetregime. En zien hem ten onder gaan in het nieuwe Rusland waar hij een grote verkiezingsoverwinningen boekte maar daarna de grip verloor. Hij was een populist die corruptie en bureaucratie aanpakte; een bullebak met een hart voor de gewone Rus die diep verdriet voelde over het lot van zijn volk.Historici worstelen nog altijd met de vraag welke plaats Jeltsin verdient. Jaap en PG vertellen hoe dit treffend zichtbaar is rond het Jeltsin Museum in Jekaterinenburg en de inhoud van wat daar tentoongesteld wordt. De toespraak van de door hemzelf naar voren geschoven opvolger Vladimir Poetin bij de opening van dat museum bewees dat zelfs die niet goed raad weet met Jeltsin. Ook 30 jaar na de turbulente hoogtepunten van zijn loopbaan is het boek nog lang niet dicht en het definitieve verhaal nog niet geschreven.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenTom Vennink - Rusland eert zijn president van de chaos op Amerikaanse wijze (Volkskrant, 1 februari 2016)When Boris Yeltsin went grocery shopping in Clear Lake (Houston Chronicle, 13 september 2017)***Verder kijkenBoris Yeltsin - The Making of a Leader (2001 Documentary)Press Conference with President Clinton & President YeltsinBoris Godounov - Varlaam (Evgeny Nikitin)***Verder luisteren188 - De ondergang van de Sovjet-Unie: 1991, het jaar waarin Gorbatsjov in de afgrond staart en Poetin gemeenteambtenaar wordt163 - De ondergang van de Sovjet-Unie: hoe een wereldmacht verdampte93 - Hoe Gorbatsjov en het Sovjet-imperium ten onder gingen***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:15 – Deel 100:39:00 – Deel 201:15:14 – Uitro01:15:55 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Terwijl de partijen aan tafel bij informateur Mariëtte Hamer rondjes draaien, staan Europa en de wereld bepaald niet stil. In deze editie van Betrouwbare Bronnen bespreken Jaap Jansen en PG Kroeger de stand van de kabinetsformatie en vijf ‘gamechangers’ op het Europese en internationale toneel die een nieuw kabinet en de in maart gekozen Kamer fors zullen beïnvloeden.Die vijf ingrijpende veranderingen zijn:- Herstel van samenwerking tussen de toonaangevende landen in het westen. De Amerikaanse minister van Financiën, oud-FED-voorzitter Janet Yellen noemt dit 'het nieuwe multilateralisme'. Ter voorbereiding van de G7 heeft zij met haar collega’s hiervan al een stevig voorpoefje afgegeven.- De voorzet van Wolfgang Schäuble (in The Financial Times) voor een gezamenlijk Europees beleid om de grote schulden uit de coronacrisis gedegen en krachtdadig aan te pakken, zonder daarbij opnieuw zware klappen op te lopen zoals die in de krediet- en eurocrisis ontstonden. Dat juist hij hier zijn nek uitsteekt en zich mede beroept op zijn gesprekken met Mario Draghi en het revolutionaire beleid van de allereerste Amerikaanse minister van Financiën Alexander Hamilton is zeer opmerkelijk.- De vaststelling door Eurocommissaris Johannes Hahn dat de parlementen van de lidstaten hebben ingestemd met zijn beleidsvoorstellen ten aanzien van de ‘eigen middelen’ van de Europese Unie. Hiermee is een grote stap gezet naar een nog krachtiger gezamenlijke aanpak van het herstel- en transitiebeleid waarover voor Nederland aan tafel bij informateur Hamer nog gepraat wordt.- De gezamenlijke ontwikkeling door Duitsland en de Verenigde Staten van een nieuwe internationale alliantie tussen Europa en Amerika op het terrein van het klimaatbeleid en de gevolgen daarvan voor de wereldhandel en economische groei. John Kerry en Peter Altmaier verkennen daarbij zelfs de opbouw van wat Der Spiegel ‘eine Öko-Nato’ noemt.- De NAVO-top voorafgaand aan de ontmoeting van de Amerikaanse president Joe Biden en zijn Russische tegenhanger Vladimir Poetin in Genève. De president geeft zelf met nadruk aan dat ook deze bijeenkomsten deel zijn van die ontwikkeling naar een ‘nieuw multilateralisme’ waarin afscheid genomen wordt van de lijn van zijn voorganger Donald Trump.Jaap en PG stippen daarbij bij elk van deze vijf ‘gamechangers’ aan hoe diep deze gaan doorwerken in wat een komend kabinet op zijn bordje zal vinden. De komende ministersploeg zal op een reeks essentiële, strategische punten alle zeilen moeten bijzetten om te verhinderen dat Nederland langs de zijlijn blijft staan.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Afleveringen over de kabinetsformatie tot nu toe193 - Kabinetsformatie 2021: Mark Rutte en de slijtage van zijn leiderschap192 - Kabinetsformatie 2021: Het gaat over hun toekomst: jongeren voor het eerst aan tafel in de formatie191 - Kabinetsformatie 2021: Hoe krijgen we de balans terug in de trias politica? De Kamer kan zelf al heel veel doen!187 - Kabinetsformatie 2021: De klaagzang van het kabinet en de Kamer184 - Kabinetsformatie 2021: Brieven aan de informateur - geslaagde en minder geslaagde lobby's182 - Kabinetsformatie 2021: De verrassend vertrouwde werkwijze van Herman Tjeenk Willink180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren177 - Kabinetsformatie 2021: Formeren is faseren, dus het begint met verkennen***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:15 – Deel 1 – Een stroeve kabinetsformatie00:22:26 – Deel 2 – Vijf gamechangers in Europa en de wereld01:05:35 – Uitro01:07:28 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Informateur Mariëtte Hamer en de polder willen met spoed een crisis- en herstelplan in gang zetten. Maar de vorming van een stabiele coalitie is niet eenvoudig. Niet in het minst omdat twee partijen met zichzelf overhoop liggen. Twee partijen die als vanouds een natuurlijke regeringspartner waren en zichzelf zagen als volkspartijen. PvdA en CDA. Ooit hadden ze meer dan 50 Tweede-Kamerzetels, nu telt de PvdA er nog maar negen en het CDA vijftien. Moeten ze gaan regeren of de oppositie in? Ze worstelen met de nieuwe realiteit.Jaap Jansen praat erover met politicoloog Menno Hurenkamp, lid van het curatorium van de Wiardi Beckman Stichting, het wetenschappelijk bureau van de PvdA, en historicus PG Kroeger, die recent het boek ‘Tand des tijds, het CDA in de nieuwe eeuw’ publiceerde.Wat moeten die twee partijen met een politieke situatie waarop zij niet langer hun stempel kunnen drukken? Wat zijn de harde feiten en cijfers over hun electorale neergang en waar zijn hun aanhangers van voorheen eigenlijk gebleven? Wat denken ze daar zelf over en kloppen die analyses en verklaringen eigenlijk wel? Hurenkamp en Kroeger komen met af en toe onthutsende voorbeelden van legendevorming en misverstanden. De oorzaken voor de neergang van de grote, klassieke machtspartijen hangen samen met tal van veranderingen in maatschappij en cultuur. Hurenkamp wijst op het succes van de verzorgingsstaat dat in de sociaaldemocratie werd vertaald in het aanbevelen van meer individualisering. Maar waar mensen meer voor zichzelf moesten opkomen werd de aantrekkingskracht van oudere vormen van georganiseerde solidariteit bewust ingeperkt. De liberale denker Ralf Dahrendorf concludeerde begin jaren ’80 al dat de sociaaldemocratie haar taak volbracht had en er net zo goed mee op kon houden.De lange termijn trends die in de loop der jaren alleen nog maar sterker werden, maken het niet eenvoudig voor om voor PvdA en CDA een nieuwe rol en bestemming te vinden. Ze worstelen met hun profiel, program en bestaansrecht. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op! *** Verder lezenMenno Hurenkamp - Nog niet is alles verloren (S&D, april 2021)Matthijs Rooduijn - Laten we het toch nog even over de sociaaldemocraten hebben (Stuk Rood Vlees, mei 2021)Pieter Gerrit Kroeger - Tand des tijds (Prometheus, 2020)Marnix van Rij gaat de rust in het CDA terugbrengen (Trouw, 29 mei 2021)Coen Brummer & Afke Groen (red.) - Naar een nieuw kabinet van sociale rechtvaardigheid (Boom, 2021)*** Verder kijken Online-bijeenkomst: de weg vooruit voor de PvdA (31 mei 2021)***Verder luisteren175 – De koers van CDA-lijsttrekker Wopke Hoekstra en het verschil met de VVD170 - Waarom linkse samenwerking altijd weer mislukt153 - Het CDA en de tand des tijds123 – Hoe de PvdA in de greep kwam van het neoliberalisme34 - Lodewijk Asscher over zijn PvdA09 - Special: leven en werk van Wim Kok (over de koers: Joop van den Berg)*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:27 – Deel 100:58:08 – Deel 201:25:24 – Uitro01:26:11 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

De nieuwe Amerikaanse president Joe Biden komt naar Europa. Hij heeft zijn Russische collega Vladimir Poetin uitgenodigd voor een topontmoeting. Die vindt op 16 juni 2021 plaats in Genève.In deze aflevering van Betrouwbare Bronnen bespreekt Jaap Jansen met PG Kroeger de historische, symbolische en politieke finesses van deze top. Zelfs die Zwitserse stad als locatie zit vol symboliek.Waarom nam Poetin deze invitatie meteen aan? En wat deed hij vooraf om Biden een helder signaal te geven dat hij wel degelijk begrijpt dat het tijdperk-Trump voorbij is? PG analyseert de opvallende manoeuvres van beide presidenten, hun tamelijk onbehouwen taal over elkaar en de wending die nu plaats lijkt te vinden in hun wederzijdse benadering. En is deze in het licht van de geschiedenis wel zo plotseling en onverwacht?De historie van dit soort topontmoetingen is kleurrijk en leerzaam. Sommige zijn bijna helemaal vergeten. Andere kregen in de decennia die volgden een bijna mythisch aura, terwijl hun realiteit prozaïscher was. En sommige presidenten wisten op en rond zo’n top belangrijke dingen te realiseren terwijl zijzelf in de geschiedschrijving bepaald geen gunstige reputatie hebben.Misschien wel de meest belangrijke topontmoeting met de grootste directe gevolgen voor de wereld was de allereerste. Dat was trouwens meer een soort proto-top van de naaste medewerker Franklin Delano Roosevelt met de ‘Vozhd’, de wrede tiran in het Kremlin, Jozef Stalin. PG Kroeger vertelt hoe ´FDR´ zijn rechterhand Harry Hopkins in juli 1941 plotseling naar Moskou liet reizen.Zelf ontmoette Roosevelt als eerste president de Sovjetleider twee jaar later. Maar dat gebeurde niet zonder een uitvoerige briefwisseling vooraf, de nodige onderlinge spanningen en heel wat ´armpje drukken´ over waar en hoe Stalin en hij elkaar zouden ontmoeten. Ook deze top - uiteindelijk gehouden in Teheran - lijkt wat vergeten, vooral omdat de volgend in Jalta zo veel discussie losmaakte.In de podcast worden topontmoetingen in Wenen, Parijs en Helsinki besproken van presidenten van zeer verschillende herkomst en politieke kleur. Eisenhower, Kennedy, Nixon, Reagan en Trump probeerden elk op hun geheel eigen manier een dialoog met het Kremlin te bereiken. Waarom nota bene ´JFK´ en ´the Donald´ daarbij een beetje op elkaar leken blijkt dan ook nog. De aanstaande top in Genève staat in een rijke traditie en Biden sluit opvallend aan bij die andere ontmoeting in tijden van grote geopolitieke spanningen, de top van Reagan en Gorbatsjov in datzelfde Genève in 1985. Zou hij met Poetin ook bij een haardvuur nader tot elkaar komen? Ontstaat ook nu een soort ‘bromance’?***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenMary Elizabeth Malinkin - Reagan's Evolving Views of Russians and their Relevance Today***Verder kijkenRussia lashes out after Biden calls Putin a killer (CBS Eveneing News, march 2021)Helsinki Summit: President Trump Backs Vladimir Putin On Election Interference (NBC Nightly News)The Big Three In Teheran (Pathé, 1943)***Verder luisteren163 - De ondergang van de Sovjet-Unie: hoe een wereldmacht verdampte159 - Washington DC: na de afgang van Trump optimisme over Biden en Harris93 - Hoe Gorbatsjov en het Sovjet-imperium ten onder gingen19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen13 - Met Stalin naar de opera***Tijdlijn00:00:00 – Deel 100:23:41 – Deel 200:56:12 – Deel 301:15:44 – Uitro01:16:24 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als een premier of een andere politieke aanvoerder maar lang genoeg aan het stuur zit komen de twijfels, de fluisteringen en suggesties. “Wordt het niet eens tijd?” ”Heeft zij of hij de energie, de daadkracht, de politieke antenne of de band met de kiezers nog wel?” Het overkomt Mark Rutte evengoed als Margaret Thatcher en Helmut Kohl. En het heeft zich sinds de verkiezingen van 17 maart verhevigd. Is Rutte uitgeloogd? Was zijn derde kabinet net als dat van Ruud Lubbers het begin van het einde?Jaap Jansen en PG Kroeger analyseren in deze aflevering de gebeurtenissen van de voorbije, veelbewogen bewogen twee maanden, nu informateur Mariëtte Hamer dan toch voluit aan de slag is gegaan met een serieuze poging een coalitie te vinden en een regeerprogram te helpen formuleren. Weinig stond in de verwarring en opwinding zó centraal als de positie van Mark Rutte. En dat terwijl op de avond van 17 maart bij velen de beeldvorming was dat de VVD-aanvoerder een markante electorale overwinning had weten te boeken.Vanuit de historie noteert Betrouwbare Bronnen drie klassieke signalen van onuitwisbare slijtage bij politieke aanvoerders. En met die blik bekijken Jaap en PG de optredens van Rutte in de geruchtmakende Kamerdebatten gedurende de botsingen en ongelukken waar de kabinetsformatie begon, evenals zijn optreden in Nieuwsuur waarvoor hij een zelfanalyse met radicale ideeën had aangekondigd over bestuur en cultuur in politiek Den Haag.Duidelijk wordt dat zich bij Rutte allerlei elementen van historisch waarneembare erosie en slijtage beginnen voor te doen. Van vereenzaming en versletenheid in de kritische omgeving tot merkwaardige irritaties en slordigheden, waar voorheen focus op de essentie centraal stond.Onze parlementaire en staatkundige geschiedenis laat een dergelijk patroon al twee eeuwen zien. Hoe de sfeer en houding rond het leiderschap van Rutte aan het veranderen zijn komt verrassend overeen met de eindfasen van andere geduchte leidersfiguren in ons land. Het verhaal van de slijtage en erosie van zo verschillende figuren als koning Willem I, Thorbecke, Colijn, Willem Drees, Joop den Uyl, Ruud Lubbers en Jan Peter Balkenende laat opmerkelijke overeenkomsten zien met dat van Rutte nu.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show.Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenBNR column Jaap Jansen - Het tweede kabinet-Den UylJelle Gaemers - Willem Drees, daadkracht en idealisme (Boom)***Verder kijkenMark Rutte in Nieuwsuur (mei 2021)Jan Terlouw in Buitenhof, 23 mei 2021***Verder luisteren173 - Onder de pragmatische Mark Rutte werd de VVD de grootste, maar ook kwetsbaar52 - Gerry van der List waarschuwt fletse VVD: Wacht Rutte het lot van Balkenende?64 - Wim Kok, een leven op eigen kracht - gesprek met biograaf Marnix Krop88 - Leven en werk van onderwijsvernieuwer Jos van Kemenade127 - De geheime politieke memoires van Ruud Lubbers14 - Jan Peter Balkenende & Wopke Hoekstra: een nieuwe agenda voor Nederland en Europa16 - Johan Remkes wil de democratie reddenEn in 1 op 1 bij Sven Kockelmann: Johan Remkes: Kijk opnieuw naar de positie van de premier (NPO Radio 1)***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:46 – Deel 100:54:02 – Deel 201:38:13 – Uitro01:38:54 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Informateur Mariëtte Hamer zorgde voor een primeur: nooit eerder werden jongerenorganisaties direct betrokken bij de kabinetsformatie. Hamer nodigde ze meteen uit in haar eerste ronde van verkennende gesprekken over de hoofdlijnen van een herstelprogram en een regeerakkoord. Ze wilde weten hoe het met de Nederlandse jongeren gaat na een dik jaar coronacrisis en wat hun ideeën zijn voor de toekomst.Meteen na het gesprek bij Hamer fietsten de jongeren naar de studio van Betrouwbare Bronnen om hun verhaal ook aan Jaap Jansen en PG Kroeger te vertellen. Te gast zijn Maurice Knijnenburg (voorzitter van de Jongeren Denktank Coronacrisis en de Nationale Jeugdraad), Alina Danii Bijl (de nieuwe voorzitter van FNV Young & United), Ingrid Nolten (bestuurslid Jong AWVN, de werkgevers), Werner Schouten (voorzitter Jonge Klimaatbeweging) en Sarah Soumete (verloor haar baan in de horeca, werkt nu in de kinderopvang)Hun oproep aan de politiek:• Ga soepeler om met studievertraging en studieschuld• Zorg voor kansengelijkheid, werk en zekerheid• Een leven lang ontwikkelen voor iedereen• Bouw voldoende starterswoningen• Benut de klimaatcrisis als kans• Betrek jongeren bij oplossingenVeel zekerheden die eerdere generaties hadden zijn verdwenen. De coronacrisis heeft dat nog eens verergerd. Toch zijn ze ook optimistisch, want de coronacrisis en de klimaatcrisis leiden ook tot innovaties, nieuwe vormen van werk en maatschappelijke hervormingen.De jongeren kondigen aan dat ze ook in het vervolg van deze kabinetsformatie nadrukkelijk hun inbreng willen blijven geven. Jongeren erbij betrekken is wat hun betreft óók onderdeel van een nieuwe bestuurscultuur.*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via Vriend van de ShowSponsoren of adverteren in Betrouwbare Bronnen kan ook. Ga naar [email protected]*** Verder lezenBrief Nationale Jeugdraad aan informateur Mariëtte Hamer (20 mei 2021)Brief aan de informateur (Jonge Klimaatbeweging, 20 mei 2021)Jong AWVN op bezoek bij informateur Mariëtte HamerEn nu… Daden! (Rapport Jongeren Denktank Coronacrisis, januari 2021)Website SER Jongerenplatform*** Verder kijken Integrale persconferentie van informateur Mariëtte Hamer van 14 mei 2021***Verder luisteren136 - Jarig in coronacrisis: Mariëtte Hamer en Maurice Knijnenburg over 70 jaar SER125 - Wouter Koolmees, minister van Sociale Zaken in de coronacrisis106 - Diederik Samsom over het Europese klimaatbeleid en het crisisherstelplan79 - 'Nederland is nog steeds ziek': Hans Borstlap over zijn ingrijpende plannen voor de arbeidsmarkt55 - Ed Nijpels over zijn Klimaatakkoord ** SER werkt aan alternatief studentenleenstelsel ** PG: de geboorte van het poldermodel*** Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:36 – Deel 100:22:47 – Deel 201:08:28 – Uitro01:09:03 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met zijn eindverslag en een vlammend slotwoord tot de Tweede Kamer droeg Herman Tjeenk Willink het stokje over aan de nieuwe informateur, SER-voorzitter Mariëtte Hamer. Wat gaat zij nu precies doen en hoe? Jaap Jansen en PG Kroeger spraken haar meerdere malen over het geheim van voorzitten en 'polderen'. In het laatste gesprek waarschuwde ze dat ons land in deze diepe crisis geen tijd te verliezen heeft.In de Tweede Kamer discussieerden de fracties met elkaar over een 'nieuwe bestuurscultuur' en de als 'radicale ideeën' aangekondigde voorstellen van VVD-fractieleider Mark Rutte. In het debat beriep Rutte zich op een eerder 'radicaal' pakket: zijn ‘Negen punten plan' waarmee hij in 2006 VVD-leider werd. Wat stond er in dat plan?Jaap en PG houden de gedachte van een nieuwe bestuurscultuur kritisch tegen het licht. Want wat dit nu eigenlijk inhoudt kon niet één fractie helder definiëren. Volgens Betrouwbare Bronnen gaat het vooral om het verdwijnen van het evenwicht in de trias politica. En daaraan kan de Kamer zélf al heel veel doen.In de loop van de jaren heeft de Kamer daar ook al wel pogingen toe gedaan, maar vaak verslapte de aandacht. Hoe doen andere parlementen dit, zoals het Amerikaanse Congres, de Bondsdag en het Europees Parlement? ***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenBrief regering van 16 april 2021: Stand van zaken moties en toezeggingen Parlementaire Ondervragingscommissie KinderopvangtoeslagEindverslag informateur Tjeenk WillinkTweede Kamer, 75e vergadering, woensdag 12 mei 2021: debat over eindverslag informateur Tjeenk Willink***Verder luisteren187 - Kabinetsformatie 2021: De klaagzang van het kabinet en de Kamer182 - Kabinetsformatie 2021: De verrassend vertrouwde werkwijze van Herman Tjeenk Willink180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren177 - Kabinetsformatie 2021: Formeren is faseren, dus het begint met verkennen189 - Volt in het Europees Parlement en de Tweede Kamer: het eerste dubbelinterview met Laurens Dassen en oprichter Damian Boeselager186 - Hoe je een ministerie bestuurt, terreur bestrijdt en Poetin op je dak krijgt: Tjibbe Joustra over crisis en controle181 - Voor nieuwe Kamerleden en bewindslieden: lessen uit de politieke praktijk van Jet Bussemaker162 - Pieter Omtzigt over macht en tegenmacht136 - Jarig in coronacrisis: Mariëtte Hamer en Maurice Knijnenburg over 70 jaar SER***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:54 – Deel 100:50:28 – deel 201:18:32 – Uitro01:19:06 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op Bevrijdingsdag schreed president Emmanuel Macron in de Dôme des Invalides naar de enorme marmeren baar van de man die ook in Nederland een tijdlang staatshoofd en keizer was, Napoleon Bonaparte. Hij kwam ‘de kleine korporaal’ van Corsica ‘verlicht herdenken’ en niet slechts eer betonen nu hij precies 200 jaar geleden stierf, onderstreepte het Elysée.In zijn speech zei de president: “De ware veroveringen, de enige die nooit spijt geven, zijn die op de onwetendheid.” Daarmee citeerde hij uiteraard Napoleon zelf en noemde daarom de herdenking een bewuste daad van “Strijd tegen de onwetendheid. De liefde voor kennis en geschiedenis. De wil om nimmer te zwichten voor wie het verleden willen wegpoetsen omwille van het idee dat dit niet past bij wat in het heden zou passen. Nee, Napoleon is deel van ons.”In deze editie van de podcast kijken Jaap Jansen en PG Kroeger daarom naar het leven, het werk en de erfenis van Napoleon die door de grote filosoof Hegel niets minder dan de ‘Weltgeist’ genoemd werd. Allereerst: de uitzonderlijke moderniteit van deze jonge artillerist die als militair en strateeg zijn tijdgenoten verbijsterde met zijn prestaties, durf en hubris. Napoleon is de selfmade man par excellence, de autodidact die geopolitiek dacht. Hij keek naar de wereld als een kind van de Verlichting én als commanderend soldaat.Hij dacht Europees, continentaal en had een wereldwijde blik en strategie - als eerste heerser sinds koning Philips II. Zijn succes én zijn mislukking inspireerden Alexis de Tocqueville in Amerika te gaan kijken en Charles de Gaulle om juist die fouten niet nog eens te maken.PG schetst waar wij Napoleon nog dagelijks tegenkomen. Zonder hem was er bij ons geen ‘eenheidsstaat’ in plaats van die particularistische Republiek van de 16e eeuw. Zonder hem geen besef dat er bovennationale normen van vrijheid en burgerrechten zijn, ook voor minderheden. Zonder Napoleons aanpak geen modern koningschap, Amsterdam niet als hoofdstad, geen Rijksmuseum, nationaal onderwijs en kennissysteem en zelfs geen nationale feestdag. Bovendien is de politieke stijl van veel populistische leiders zonder het ‘bonapartisme’ niet te begrijpen. Het Europa en Nederland en zeker het Frankrijk van 2021 zijn evenmin te begrijpen en doorgronden zonder besef van diens nalatenschap op alle mogelijke terreinen.En er is nog zo veel van deze man dat ons juist nu nog verrassen kan. PG wijst bijvoorbeeld naar de vitrine waar je zijn iconische punthoed kunt zien die hij in paniek verloor bij zijn vlucht uit Waterloo. Maar ook zijn bewondering en diepe kennis van het poëtische werk van Goethe en hun gesprek daarover, evenals Napoleons opvallende afkeer van en zelfs dreigement naar diens vriend Alexander von Humboldt. En wat deed hij met de pretenties van de Oranjes en hun geklaag over compensatie voor hun verloren macht en eigendommen? En wat fluisterde hij toen hij in de Notre Dame tot keizer gekroond was tegen zijn broer?*** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!*** Verder lezenSeibt, Gustav - Goethe und Napoleon, einde historische Begegnung (2008)*** Verder kijken Commémoration de Napoléon: le discours d'Emmanuel Macron***Verder luisteren115 - Thomas Paine en De Rechten van de mens57 - Alexis de Tocqueville40 – De geniale broers Von Humboldt35 - Charles de Gaulle***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:04:50 – Deel 100:42:18 – Deel 201:29:14 – Uitro01:29:52 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Moet een economische supermacht zichzelf niet veel steviger organiseren? Is het palaveren met veto’s voor 27 regeringsleiders niet ‘een middeleeuwse toestand’? Kun je Europees beleid voeren als de parlementaire controle daarop feitelijk vanuit nationale politieke partijen gebeurt? En hoe zit het met een Europees leger en de Franse atoombom? Jaap Jansen en PG Kroeger praten met de oprichter van de nieuwe Europese partij Volt Damian Boeselager - in 2019 als eerste en enige Volt-afgevaardigde gekozen in het Europees Parlement - en met Laurens Dassen, sinds 17 juli leider van de driekoppige Volt-fractie in de Tweede Kamer.Volt wil de discussie over de toekomst van Europa op een andere manier voeren dan de bestaande politieke partijen. Met nationale ‘afdelingen’ wil ze een pan-Europese partij vormen. De nieuwe fractie in de Tweede Kamer heeft de primeur de eerste nationale te zijn. In grote steden als Frankfurt draait Volt mee in het bestuur. De zetel in het Europees Parlement werd veroverd via de Duitse lijst. Boeselager heeft zich daar aangesloten bij de Groenen omdat hij daar zijn program daar het meest onafhankelijk en doeltreffend kan uitvoeren, legt hij uit. Uiteindelijk, liefst al in 2024, wil hij een zelfstandige Volt-fractie met afgevaardigden uit veel meer landen.Volt is ontstaan uit wrevel over Brexit, de verkiezing van Trump en de opkomst van nationaal-populistische partijen als de AFD. De nieuwe partij wil een positief antwoord zijn op hun op zichzelf heldere betogen over het optrekken van grenzen tussen nationale staten en het afbreken van de samenwerking die Europa juist zo sterk heeft gemaakt. De politieke insteek van Volt is eenvoudig, zeggen Dassen en Boeselager: als grote vraagstukken zoals klimaatverandering, kunstmatige intelligentie, ‘cyber war’ en humaan asielbeleid alléén door slim samenwerken in EU-verband kunnen worden aangepakt, dan moet je die Europese Unie beter organiseren en democratischer maken.De houding van Nederland roept daarbij de nodige vragen op, zeggen ze unisono. Zo is er van ons land nog steeds geen Herstelplan en wel van Italië en Portugal bijvoorbeeld. En dat terwijl premier Mark Rutte in Brussel dreigde: “Zonder échte hervormingen geen cent van ons naar andere lidstaten.” Dat juist zijn kabinet nu verstek laat gaan, tast de geloofwaardigheid van ons land duidelijk aan, ziet Volt in Brussel.En bij de ‘nieuwe bestuurscultuur’ hoort wat Volt betreft ook een nieuwe relatie van Den Haag met Europa. Niet langer ‘Het moest van Brussel’ of ‘Als er in Europa iets goeds gebeurt, hebben wij dat natuurlijk zelf bedacht’, maar een helder en eerlijk verhaal.In de Tweede Kamer heeft Laurens Dassen het initiatief genomen om als Kamer zelf de betekenis van artikel 68 van de Grondwet – de informatieplicht van de regering aan de Kamer – scherper te gaan definiëren. Het door Pieter Omtzigt geagendeerde onafhankelijke onderzoek van de Venetië Commissie van de Raad van Europa naar het functioneren de rechtsstaat in Nederland (waarover Jaap met Omtzigt sprak in aflevering 162) kan daar een wezenlijke rol bij spelen, zegt Dassen.Jansen en Kroeger praten met Damian Boeselager ook over zijn grootvader, Philipp Freiherr von Boeselager. De 33-jarige Volt-Europarlementariër spreekt daar ingetogen en bescheiden over, maar duidelijk is dat diens bewuste keuze om mee te doen bij een reeks pogingen Adolf Hitler te doden een bijzondere invloed heeft gehad op de bewustwording van zijn kleinzoon. In het Europa van vandaag, in de meidagen van 2021, reiken geschiedenis, levensmoed, levenslot en toekomstperspectief elkaar de hand.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenDe Verklaring van Amsterdam, het programma van Volt voor het Europees Parlement (2019)Volt verkiezingsprogramma (2021)Column Jaap Jansen op BNR: De nieuwe bestuurscultuur moet ook gaan over Ruttes relatie met Europa (6 mei 2021)***Verder luisteren162 - Pieter Omtzigt over macht en tegenmacht107 - Jean Monnet, de vader van Europa11 – Mendeltje van Keulen over de relatie Binnenhof-Brussel***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:03:38 – Deel 1 (Wat wil Volt met Europa?)00:50:40 – Deel 2 (Volt in de Tweede Kamer)01:10:30 – Deel 3 (Samen in Europa)01:21:40 – Uitro01:22:26 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dit jaar is het 30 jaar geleden dat de Sovjet-Unie, die enorme wereldmacht van Stalin en Brezjnew ten onder ging. Het grootste land op aarde. Een wereldwijd imperium van onderworpen naties en communistische bondgenoten. Met meer kernraketten dan de Verenigde Staten.En dat allemaal stortte in 1991 in. De gevolgen daarvan zijn nog alle dagen merkbaar en van grote invloed op het wereldtoneel, op het huidige Europa en nergens zo sterk als in Rusland en het bewind van Vladimir Poetin.Jaap Jansen en PG Kroeger duiken in de gebeurtenissen van dat jaar en de impact dit zij ook nu nog hebben. Aan het begin stond Gorbatsjov op de toppen van zijn roem. Hem was in 1990 de Nobelprijs voor de Vrede toegekend. Hij werd alom geloofd als bevrijder van de mensen in Midden en Oost Europa, de man van Glasnost en Perestojka. Ook zijn initiatieven tot ontwapening werden wereldwijd toegejuicht. Daar kwam nog bij dat hij met de Amerikaanse president George H.W. Bush en zijn minister James Baker gezamenlijk optrok om een verwoestende oorlog in het Midden Oosten af te stoppen en een vredesregeling te realiseren.Toch pakten donkere wolken zich samen boven het Kremlin. Gorbatsjov en zijn aanhangers kwamen meer en meer klem te zitten. Het kleine Baltische land Litouwen stak de lont in het kruitvat.PG vertelt hoe juist daar, op de staten en pleinen in Vilnius, de echte ondergang van de Sovjet-supermacht zich voltrok. De oude machtsstructuren en apparaten begonnen zich meer en meer van Gorbatsjov af te keren, ook vanwege zijn samenwerking met Bush tegen de vroegere Sovjet-cliënt Saddam Hoessein.Intussen veranderde er veel binnen dat enorme land. Steden kregen nieuwe namen, een gebeurtenis van grote betekenis. Meest symbolisch was wel dat de stad van de oprichter van de Sovjet-Unie hernoemd werd. Leningrad werd weer Sint Petersburg. En ‘Volodya’ Poetin, een KGB-officier, werd overgeplaatst van het Oost-Duitse Dresden naar Leningrad, waar hij een nieuwe loopbaan begon als gemeenteambtenaar. Hij werd toezichthouder op het verkeer in de zeehaven die Tsaar Peter in 1703 had gesticht. Daar bouwde hij de netwerken van de ondergrondse economie en de geheime dienst op waarvoor vele Russen en Europeanen ook vandaag nog sidderen.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door de Europese Unie en door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenGenocide and Resistance Research Centre of Lithuania***Verder kijkenPresident Gorbachev was greeted by Secretary Baker. He arrived from Ottawa (C-Span)Gorbachev Wins Peace Prize (ABC News)‘Gorbymania’ strikes Canadian capital (CTV News)News January 11, 1991 - Soviet Union Military in LithuaniaLeningrad Back to St. Petersburg (1991)***Verder luisteren163 - De ondergang van de Sovjet-Unie: hoe een wereldmacht verdampte93 - Hoe Gorbatsjov en het Sovjet-imperium ten onder gingen84 - Hoe Kohl met Gorbatsjov de Duitse eenwording regelde72 - 'Wir sind ein Volk!', December 1989: Helmut Kohl spreekt in Dresden + Geheim gifwapen Sovjet Unie21 - Poetins rolmodel Tsaar Nicolaas I19 - Anne Applebaum: Poetin en de destabilisering van het Westen***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:39 – Deel 101:00:28 – Deel 201:21:47 – Uitro01:22:23 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is een zeldzaam genoegen de notulen van vergaderingen van de Ministerraad te mogen lezen. En minstens zo boeiend om te zien hoe anderen in de politiek daar mee omgaan. In deze editie van Betrouwbare Bronnen kammen Jaap Jansen en PG Kroeger die verslagen over de sessies van de bewindslieden over de perikelen rond de toeslagen en de Belastingdienst daarom nog eens heel precies door. Zeker nu ook de Tweede Kamer hierover met de meest betrokken ministers uitvoerig in debat ging. Een debat in het teken van de worsteling van de Haagse politiek met haar eigen cultuur, haar manier van denken en doen.De notulen laten een kabinet zien dat toch wel wat anders opereert dan velen vaak denken. Van een scherp afgesteld ‘kartel’ of een directief, monistisch geheel blijkt geen sprake. Ministers zijn net mensen, af en toe. De premier noemt een van zijn geboekstaafde oprispingen achteraf zelfs ‘ongepast’. De bewindslieden werken in het besef dat zij onvoldoende greep op de materie hebben. En ze kunnen niet altijd van de informatie uit hun eigen apparaten op aan.Met de tegenmacht van het parlement tegenover de macht van de ministeries lijkt daarbij opvallend genoeg weinig mis. Integendeel: hardnekkig vasthoudende Kamerleden van zowel coalitie- als oppositiefracties bepalen vaak de agenda en drijven bewindslieden meer voor zich uit dan dat ze hen gedwee volgen.Verzuchtingen en gemopper over die eigenwijze parlementariërs zijn dan vaker uitingen van onmacht dan van onwil. En ze zijn van alle eeuwen. PG vertelt over een serie klaagzangen uit de parlementaire geschiedenis die minstens zo bokkig waren als die van Wouter Koolmees of zo vruchteloos als de sensibiliseringspogingen van Wopke Hoekstra.Het politiek funeste monisme van Koning Willem I en het gemopper van minister-president Johan Rudolph Thorbecke over al te activistische geestverwanten in de Kamer klinken nu verrassend modern. En de veel beschimpte ‘Nacht van Schmelzer’ is met de blik van nu een parel van dualisme en tegenmacht.Gaat het om premiers en bewindslieden die jeremieerden over Kamerleden, dan hoef je alleen maar even terug te denken aan Dries van Agt en ‘die verrekte loyalisten’, aan Ruud Lubbers en de ‘steeds stijvere’ CDA-fractieleider Bert de Vries of zijn voortdurende ergernis over de CDA-fractievoorzitter in de Senaat. De ingehouden, maar onmiskenbare tirades van Piet Hein Donner over Mariëtte Hamer schreven tijdens de Balkenende-jaren geschiedenis.In de zoektocht naar een ‘nieuwe bestuurscultuur’ noteren Jaap en PG een paar opvallende misverstanden. Over wat dat veel bezongen dualisme eigenlijk is en vooral wat het niét is. En over de verwarring van wie ministers nu eigenlijk zijn. Ooit waren zij de tassendragers van de koning, maar wiens dienaar zijn zij vandaag nog?***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenColumn @BNR: Meer dualisme? Dat is makkelijker gezegd dan gedaanEindverslag informateur Tjeenk Willink***Verder kijkenAndere Tijden: Partij of Principes, de dissidenten tijdens het kabinet Van Agt/Wiegel***Verder luisteren186 - Hoe je een ministerie bestuurt, terreur bestrijdt en Poetin op je dak krijgt: Tjibbe Joustra over crisis en controle184 - Kabinetsformatie 2021: Brieven aan de informateur - geslaagde en minder geslaagde lobby's182 - Kabinetsformatie 2021: De verrassend vertrouwde werkwijze van Herman Tjeenk Willink180 - Kabinetsformatie 2021: Hoe Mark Rutte de eenzaamste man van het Binnenhof werd179 - Kabinetsformatie 2021: Verkenners die schielijk van het toneel verdwenen, een politieke sluipmoord en de 'gouden standaard' van wijs en effectief formeren177 - Kabinetsformatie 2021: Formeren is faseren, dus het begint met verkennen60 - Coen Brummer & Daniël Boomsma: De canon van het sociaal-liberalisme27 - Rob Jetten (D66) wil muren slopen***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:55 – Deel 100:46:48 – Deel 201:35:42 – Uitro01:36:17 – Einde See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tjibbe Joustra overleefde als topambtenaar boze boeren, varkenspest, terrorisme, mond- en klauwzeer en Russische tegenwerking bij MH17. In Betrouwbare Bronnen vertelt hij over zijn belevenissen en de lessen die hij trekt. Lessen die ook heel nuttig kunnen zijn bij de nu in Den Haag alom nagestreefde 'nieuwe bestuurscultuur'.Jaap Jansen en PG Kroeger gaan met hem terug naar een reeks crises en protestacties waar hij reeds als heel jonge secretaris-generaal op het Ministerie van Landbouw mee van doen kreeg. De trekkers stonden zelfs op het bordes van de Ridderzaal. Joustra waarschuwt voor onnodige provocaties vanuit Den Haag, die een sector de indruk geven dat ze politiek geslachtofferd wordt. ‘Halvering van de veestapel’ nodigt volgens hem niet uit tot gemakkelijk meewerken.De rol van secretaris-generaal - een functie die hij veertien jaar lang vervulde - is volgens Joustra helder en complex. Je moet niet op de stoel van je medewerkers gaan zitten en hun werk afpakken, maar als coördinator wel zorgen voor een duidelijke lijn. Daarnaast is er de essentiële rol van eerste adviseur van de minister. Daarin moet de SG zowel de kennis uit zijn apparaat naar voren brengen als de bewindslieden soms de weg wijzen om dingen heel anders aan te durven pakken.Joustra pleit nadrukkelijk voor inhoudelijke deskundigheid aan de top van een departement. Hij vindt dat de balans te veel is doorgeslagen naar management en er wordt te snel gerouleerd. Bovendien stelt hij vast – ook uit eigen ervaring als ‘chef’ ervan – dat de grote uitvoeringsorganen van de overheid uit het lood geslagen zijn. Ze moeten vaak taken uitvoeren en burgers behandelen op terreinen waar ze niet voor bedoeld waren. “De overheid is een callcenter geworden waar je nooit meer iemand aan de lijn krijgt,” zegt hij scherp.Na zijn jaren op Landbouw was Joustra de allereerste Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding. Daar had hij te maken met de lastige combinatie van het regelen van de bewaking van Geert Wilders en de dreiging die uitging van diens film 'Fitna', waardoor Nederland in het middelpunt van de belangstelling kwam. Als voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid onderzocht hij de aanslag op MH17. Ook daar zijn heel wat lessen trekken voor een heldere crisisaanpak en het voeren van een consistent beleid waarin de burgers meegenomen kunnen worden.***Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars via de site Vriend van de Show. Sponsoring of adverteren is ook mogelijk. Stuur een mailtje naar [email protected] en we nemen contact met u op!***Verder lezenTjibbe Joustra – Crisis en controle (Prometheus, 2021)***Verder luisteren (in de serie 'iconische topambtenaren')144 - Laura van Geest, voorzitter Autoriteit Financiële Markten135 - 30 jaar Duitse eenheid: Carlo Trojan, de Nederlander die meeonderhandelde130 - Joost Korte, een Nederlander aan de top van 'Het sociaal Europa'120 - Roel Bekker: Waarom bij de overheid dingen zo vaak fout gaan85 - Gert Jan Koopman, directeur-generaal EU-begroting Europese Commissie79 - 'Nederland is nog steeds ziek': Hans Borstlap over zijn ingrijpende plannen voor de arbeidsmarktEn nog meer over Landbouw66 - Carola Schouten, Landbouwminister tussen boze boeren***Tijdlijn00:00:00 – Intro00:01:45 – Deel 100:56:02 – Deel 201:30:54 – Uitro01:31:38 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.