Bernard Hammelburg | BNR

Trump waarschuwde in een toespraak ter gelegenheid van de Amerikaanse nationale feestdag voor een belegering door ultralinks fascisme'. Zijn land is in de greep van agitatie, sabotage en radicalisme, betoogde hij. Een linkse samenzwering heeft de Amerikaanse samenleving klaarblijkelijk jarenlang van binnenuit uitgehold. En hij is de krachtige leider is die het land van het complot van linkse terreur bevrijdt. Daders van het kwaad Of het nou Duda is, of Erdogan, of Xi, of Orban, of Trump, hun methode voldoet aan de belangrijkste criteria van fascisme. Je wijst een bevolkingsgroep aan een oppositiepartij, Oeigoeren, Gülenisten, Democraten, het maakt niet echt uit als daders van al het kwaad, en je isoleert ze systematisch door ze te intimideren, te bedreigen en te bedelven onder scheldkanonnades. Het zijn communisten, of terroristen, of mediamagnaten, of louche speculanten, of separatisten, of agitators, of saboteurs, of fiscale dieven, of doodgewone zakkenvullers ze zijn altijd staatsvijanden, en er is een Sterke Leider nodig om de onschuldige burger uit hun klauwen te bevrijden. Beluister ook | De week van de middelvinger Verdeeldheid Tweede kenmerk: het splijten van het volk in goed en kwaad. In elke toespraak of tweet wrijf je dat begrip kwaad als zout in en wond. De eenheid in je eigen organisatie leunt op de door je communicatiemachine gekweekte verdeeldheid onder het volk, want tegenanders zijn duivels, en tweederangsburgers. Derde kenmerk: je creëert een sfeer waarin de ene buur de andere niet meer kan vertrouwen, of het niet meer waagt hem aan te spreken. Zal hij me verketteren omdat ik de Sterke Leider niet openlijk steun? Zal hij mijn winkel boycotten omdat ik geen poster, adelaar of nationalistisch petje in mijn etalage heb? Zal hij me aangeven als agitator? Als verrader? Het vierde kenmerk: het uitschakelen van de parlementaire controle en fulmineren tegen de onafhankelijke rechtspraak. De Sterke Leider kan het alleen, per decreet. Want zijn gelijk is absoluut. En of je nou Duda heet, of Erdogan, of Xi, of Orban, of Trump je hebt allerlei eigenschappen, maar twijfel? Nee, dat woord ken je niet. Over Bernard Hammelburg Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg gaat in zijn column in op de zaken van wereldbelang en plaatst de internationale politiek in context. Luister live woensdagochtend om 06:25 in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/bernard-hammelburg, Apple Podcast of Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er was, voor het gelukkig snel groeiende leger gewetensvolle ondernemers, een perfecte storm nodig om Twitter, Facebook en Instagram de kaakslag te geven die de asociale media al zo lang te goed hadden. Een pandemie, een in het ravijn stortende economie en felle confrontaties over racisme perfecter kun je die storm niet krijgen. Fatsoenlijk bedrijf Het eerste bedrijf dat wakker schoot was Unilever , dat voorlopig een eind maakte aan adverteren op Twitter, Facebook en Instagram. Het gaf gehoor aan een oproep van de Amerikaanse Anti-Defamation League, een Joodse organisatie die zich inzet tegen antisemitisme, homofobie en racisme. Een trits grote bedrijven volgde: telecomgigant Verizon, kledingmerk North Face, Coca-Cola, Honda, Levis en Starbucks. Inmiddels kan je als fatsoenlijk bedrijf eigenlijk niet achterblijven, en dus niet stopt met adverteren op de asociale media. Beluister ook | Amerika Podcast | Land op slot, campagne van start Ik eindig deze dag vermoedelijk in eenzaamheid. Collegas, vrienden, familieleden, relaties iedereen kan mij haarfijn uitleggen waarom zij wél van de asociale media gebruikmaken, en hoe verstandig zij ermee omgaan. Handig als je informatie of contactgegevens zoekt, ik kijk alleen, maar zet er zelf nooit iets op, je gebruikt het zelf ook in je programmas. Allemaal waar, maar die eilandjes van wijsheid laat ik ze zo gemakshalve even noemen liggen in het tot de virtuele horizon reikende drijfzand van de meest krankzinnige, racistische, intimiderende en beledigende bagger. Malloten Elke malloot meent zijn geloofwaardigheid of bestaansrecht te ontlenen aan het aantal volgers of likes, wat niets anders betekent dan dat drommen andere malloten achter hem aankopen, mobieltje tegen de neus gedrukt, alsof hun leven ervan af hangt. Met voorop de president van de Verenigde Staten van Amerika, die leugens verspreidt en taal gebruikt waarvoor een kind van tafel of van school zou worden gestuurd, en een volwassene in het cachot zou geraken. Beluister ook | Bernard Hammelburg | Overweldigend Dus: mooie eerste stap van die bedrijven. Volgende stap: redactioneel toezicht op de inhoud. En nee, het gaat niet om links, rechts, anarchistisch, populistisch, rebels of religieus, maar om iets veel simpelers. Vroeger hadden we er een woord voor: waarheid. Bernard Hammelburg Buitenlandcommentator Bernard Hammelburg gaat in zijn column in op de zaken van wereldbelang en plaatst de internationale politiek in context. Luister live woensdagochtend om 06:25 in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/bernard-hammelburg, Apple Podcast of Spotify. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Thessa zette in 2011 een uitnodiging op Facebook voor haar sweet sixteen party, waarvoor 16.000 mensen zich opgaven en 1.600 kwamen opdraven, met als gevolg fikse rellen. Merthe uit het Groningse Haren maakte in 2012 dezelfde fout: 30.000 mensen gaven zich op voor wat Project X zou gaat heten, compleet met brandstichting, vernielde autos en verwoeste tuinen. Bij Trump gebeurde het omgekeerde. Die miljoen aanvragen was natuurlijk verkiezingspropaganda zelfs de beroemdste popster haalt dat niet maar volgens de Washington Post hadden tienduizenden mensen wel degelijk op een oproep voor steun aan Trump geklikt alleen de software interpreteerde dat allemaal als bestelde kaartjes. Dus rekende de campagne niet alleen op 19.000 bezoekers, maar op nog een enorme menigte die buiten zou meeluisteren. Uiteindelijk verscheen een onderweldigende opkomst van 6.200 Trumpisten. Volgens CNN en de New York Times zat het anders in elkaar. K-Pop, het platform voor fans van Koreaanse popmuziek, en het Chinese Tik-Tok, een onder jongeren razend populair platform voor korte videos, overstroomde de Trump-campagne met 700.000 aanvragen voor kaartjes, met de nadrukkelijke bedoeling om niet te komen opdagen. Een actie van goeddeels nog niet stemgerechtigde jongelui, die Trump een poepie wilden laten ruiken: wat hij met Twitter kan, kunnen zij met Tik-Tok en K-Pop. Het kan zijn dat TV-presentator en Trump-criticaster Joe Scarborough gelijk had: de mensen tobben over de pandemie, en de campagne had veel te optimistische verwachtingen. Of het was, zoals de pro-Trumpistische nieuwssite Breitbart schreef, allemaal de schuld van de media, die potentiële bezoekers de stuipen op het lijf hadden gejaagd. Hoe het ook zij: ik voel mij gesterkt in mijn wantrouwen tegen het leger van manipulators, complotdenkers, fantasten, leugenaars, dromers, drammers en naïevelingen, jong en oud, die dagelijks de beerput open zetten die zij sociale media noemen. Doe mij maar gewoon BNR. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Toen Iraakse burgers in 2003 een beeld van Saddam Hoessein omvertrokken, vonden we dat best stoer. De Belgische koning Leopold II liet in zijn privé-kolonie Congo naar schatting tien miljoen burgers onthoofden. Met hun schedels omzoomden de rubberplanters en ivoor-jagers uit die tijd de gazons rondom hun villas. Dus het omhalen van een beeld van Leopold dat snappen we wel. Het kan ook op gewelddadige wijze, en daarvoor hoeven niet verder dan Amsterdam. Daar werden in 1967 en 1984 bomaanslagen gepleegd op het Van Heutsz-monument op het Olympiaplein. Die aanslagen mislukten, maar het was toch andere koek dan een petitie, of het bekladden of omver trekken. Het monument, in 1935 onthuld door koningin Wilhelmina, was een eerbetoon aan Johannes van Heutsz, die van 1904 tot 1909 gouverneur was in Nederlands-Indië, en als held werd gezien vanwege de verovering van Atjeh, maar bij nader inzien werd ontmaskerd als ordinaire massamoordenaar. Twintig jaar geleden werd het monument omgedoopt in Monument Indië Nederland. En in november 1956 werd de Amsterdamse Stalinlaan omgedoopt in Vrijheidslaan, toen bleek dat de Sovjetheld miljoenen van zijn eigen burgers had uitgemoord. Kortom: het thema is niet nieuw, en de vraag is waar je de grens legt. De wereld was in rep en roer toen de Rode Khmer in 1981 het tempelcomplex Ankor Wat in elkaar sloegen, omdat het werd gezien als symbool van Boeddhistische onderdrukking. Die Rode Khmer waren zelf massamoordenaars, maar ook die kunnen wraak zoeken wegens misstanden in het verleden. Hetzelfde geldt voor de vernieling van het Syrische Palmyra door IS, dat door fanatiek-orthodoxe moslims niet werd gezien als cultureel erfgoed maar als herinnering aan de heidense Romeinen. Ja, barbaars, maar ook barbaren hebben ideeën over historisch onrecht. Historische bezinning kan belachelijke vormen aannemen, zoals op Google, dat bij de zoekopdracht leiders uit de Tweede Wereldoorlog de foto van Churchill zwart had gemaakt, maar die van Stalin en Hitler niet. Of het verwijderen van de filmklassieker Gone with the Wind uit het bestand van HBO. Als je op die manier je geweten zuivert, eindig je in een Orwelliaanse dictatuur. En met het verwijderen van een beeld van Jan Pieterszoon Coen, verdwijnt hij niet uit onze koloniale geschiedenis. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dan is het meer dan twee weken geleden dat de Dam vol liep met vijf duizend demonstranten. En dat in Amerika in elke grote stad demonstraties plaatsvonden en rellen uitbraken. Komt er dan een coronapiek of zijn er niet of nauwelijks meer besmettingen? Het is misschien wel het spannendste moment van de hele coronacrisis. Als er een coronapiek komt, dan gaat de anti-maatregelenbrigade onmiddellijk in quarantaine, in elk geval symbolisch. Femke Halsema heeft de door de Telegraaf geregisseerde politieke storm tot dusver aardig doorstaan, maar een coronapiek als gevolg van de demonstratie op de Dam kost haar vermoedelijk alsnog haar baan. De door Jaap van Dissel en Marion Koopmans aangeleverde kennis aan Mark Rutte en Hugo de Jonge gaat van 50 naar minstens 75 procent. Gastronomische pioniers, die net weer begonnen te wennen aan een hapje eten buiten de deur, annuleren schielijk hun reserveringen. Maar het omgekeerde is ook waar. Als er géén piek komt, gaat de vlag uit. Femke Halsema verandert nee, muteert, om in stijl te blijven van virus van het kwaad tot de bevrijder van het coronajuk. Sociale afstand? Een noodwet van Grapperhaus? Ga toch weg: de anti-maatregelenbrigade gaat dansend door de straten, de vlag gaat uit, oma knuffelt haar kleinkinderen. In New York, Minneapolis, Boston, Washington, Miami, Atlanta en Dallas vallen zwarte demonstranten witte politieagenten huilend van vreugde in de armen. En die tweede golf dan? Ach, dat zien we dan wel. De gevreesde piek na Hemelvaart bleef in Nederland immers ook uit. Het is dus de volgende week erop of eronder. De demonstranten en relschoppers verschaffen het antwoord waarnaar we zo reikhalzend uitzien. Hier past dus dankbaarheid, aan die vijf duizend mensen op de Dam en die honderdduizenden in Amerika. Medische experimenten met mensen zijn verboden behalve als ze het zelf doen. Zie hen niet als boosdoeners, maar als proefkonijnen, als pioniers, als vorsers naar de waarheid. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Trump trok alle registers open. Hij mobiliseerde via een oude wet de krijgsmacht, die normaal niet op Amerikaans grondgebied mag opereren. Hij liet demonstranten voor het Witte Huis met rubber kogels en traangas verjagen, alleen om de straat over te kunnen steken om demonstratief met een Bijbel in de hand voor een kerk te gaan staan. De Bijbel als rekwisiet in een reality show. Hij profileerde zich als de sterke leider die, met Gods woord in de hand, het volk net op tijd wegsleept voor de poorten van de linkse hel. Beluister ook | Aanhoudende onrust in Amerikaanse steden Er zal best wat van de beschuldigingen kloppen, maar er zijn evenveel aanwijzingen dat een stevige brigade white supremacisists gretig meedoet aan het vechten, brandstichten en plunderen. Het vernielen van het hoofdkwartier van de vakbeweging, bijvoorbeeld, een klassiek bolwerk van links, op steenworp afstand van het Blanke Huis, was vast niet het werk van linkse radicalen. Team-Trump doet dus aan selectieve verontwaardiging. Beluister ook | Trump maakt van moord op George Floyd een verkiezingsshow Buiten de staat De waarheid doet er niet toe. De gouverneur van Minnesota en de burgemeester van Minneapolis roepen zonder goede onderbouwing dat 80 procent van de arrestanten van buiten de staat komt. Verslaggevers van twee regionale zenders vroegen de politierapporten op en vonden bij meer dan 80 procent van de arrestanten gewoon lokale adressen. Maar wie is nog geïnteresseerd in de feiten? Beluister ook | Demonstratie in Amsterdam buiten de perken Team-Trump verlegt de aandacht heel behendig van de vraag waaróver de demonstraties gaan, naar hóe ze gaan. En zo gaat het verhaal steeds minder over de vermoorde George Floyd en het onuitroeibare blanke politiegeweld, en steeds meer over linkse agitatie, en uiteraard impliciet over de kampioen van die linkse beweging, Joe Biden. Het is een macaber spel, maar gelukkig vond Joe Biden, na maanden van stilte, eindelijk zijn stem, met een oproep tot matiging en een vileine aanval op Trump. Het hangt van hem af of het Blanke Huis weer het Witte Huis wordt. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De feiten spreken natuurlijk voor zichzelf. Als je NASA-fotos van Wuhan van voor de lockdown vergelijkt met die van daarna, is China duidelijk door de wasstraat gegaan. En met al die stilstaande motoren, vliegt de CO-uitstoot omlaag, met maar liefst 17 procent. En ja, het is heerlijk rustig op de wegen en de lucht is opmerkelijk blauw. Beluister ook | Wie verliest: razende Trump of sluwe Xi? Voor de duidelijkheid: ik ben helemaal voor duurzaamheid. De hele wereld rommelt maar wat aan met het realiseren van de milieudoelstellingen, die nota bene door diezelfde wereld zijn bedacht. Al heb ik een beetje moeite met het evangelie van Gretta met haar beschuldigende vinger. Maar om corona te verstrengelen met de klimaatdoelstellingen is echt onzin. Het is alsof je als middel tegen obesitas je volledige consumptie staakt. Van helemaal niets eten val je geweldig af, dat zal best. Maar je gaat er ook een beetje dood van, en dat kan nooit de bedoeling zijn. Grappig tijdverdrijf De gelegenheidsdiscussie over files en vliegreizen is een grappig tijdverdrijf, nu we even niet vliegen en thuis werken. We hebben het er al jaren over, en misschien dat er een tijdje wat minder verkeersdrukte is. Maar de luchtvaart jaagt nu al weer op snakkende vakantiegangers en ongeduldige ondernemers, en zodra het sein op groen gaat, als het virus verdwijnt of er komt een vaccin en dat kómt er staat de bolide weer te lonken en de kerosinepomp overuren te draaien. Vooral in Shanghai, Los Angeles, Cairo, Tokyo, Parijs, Londen, New York. Beluister ook | Amerika Podcast | Obamagate Als we lessen leren uit de lockdown, wat ik betwijfel, is het over efficiëntie en misschien hygiëne. Maar de strijd om een beter milieu gaat gewoon weer verder waar hij was gebleven: niet ver genoeg, en misschien zelfs nog minder ver, omdat de herstart energie vreet. Maar laten we alsjeblieft stoppen met onzin, zoals de aan academisch onderzoek toegeschreven bewering dat je bij hogere luchtvervuiling sneller aan corona sterft. Stichtelijk leedvermaak dat is het. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Amerika telt 90.000 coronadoden, een derde van het totale aantal slachtoffers wereldwijd. Donald Trump is maar met één ding bezig: bewijzen dat het de schuld is van anderen. Hij breidt zijn repertoire elke week uit. Het coronadrama in Amerika lag achtereenvolgens, maar ook nog steeds, aan China, de Democraten, Italië, de Democraten, de gehele Europese Unie, de Democraten, de Wereld Gezondheidsorganisatie, de Democraten, Barack Obama, de Democraten, en nu de nieuwste schuldige: het CDC, het Amerikaanse RIVM. En, oh ja, de Democraten. Terwijl hij tienduizenden levens had kunnen redden door de heel vroege waarschuwingen van deskundigen niet onder hoongelach weg te wuiven. Beluister ook | Amerika Podcast | Obamagate De cijfers zijn om meer dan één reden griezelig. 62 procent van de Amerikanen en 49 procent van de doden is blank. 13 procent van de bevolking en 27 procent van de overledenen is zwart. In Californië is 39 procent van de bevolking Latino, maar het percentage coronadoden is 52. Onder de minderheden groeit de woede. En die woede richt zich tegen Trump. Net als onder de andere, zwaar getroffen groep: de ouderen. Van die toenemende woede profiteert Trumps tegenstander, Joe Biden, Obamas vicepresident, die tot nu toe in zijn kelder thuis vrijwel onzichtbaar was. En die de helpende hand krijgt van zijn voormalige baas. Beluister ook | Opinie | Veerkracht In zijn blinde woede tegen Obama, creëerde Trump het, naar zijn zeggen, grootste schandaal uit de Amerikaanse geschiedenis: Obamagate. Wat dat precies is, blijft vooralsnog een raadsel. Het komt kennelijk neer op bewijs dat Obama en Biden de architecten waren van wat het Ruslandschandaal is gaan heten. Was Obama beledigd? Welnee. Hij noemde de corona-aanpak een absoluut chaotische ramp'. En tot afstuderende studenten: Je zou denken dat de mensen die het voor het zeggen hebben, weten wat ze doen. Een hoop doen niet eens alsóf ze het voor het zeggen hebben. Team Trump, dus. Over één ding zijn Trump en Obama het eens: dit gaat allemaal over Biden. Sleepy Joe, noemt Trump hem, of Beijing Biden. Biden is te netjes of te sloom om zijn tegenstander Dumbo Donald of Tweety Trump te noemen, of zo. De Democraten gokken erop dat Trump met corona zijn eigen graf graaft. Maar, met of zonder kleren, onderschat de keizer niet. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar we veel te weinig over spreken is de collectieve veerkracht. Kom op, zeg, we zijn niet van bordkarton. Regeringen strooien met miljarden, wat ze momenteel gemakkelijk kunnen met obligaties met heel lange looptijden en geen rente, want er is geen rente. En die miljarden stoppen ze in bedrijven en mensen. Ja, er vallen er een hoop tussen de wal en het schip, maar er zijn er ook een hoop die worden gered. Zachte landing Associated Press maakte een fascinerende vergelijking tussen de aanpak van Europa en de Verenigde Staten. De meeste Europese landen maken, ondanks de enorme klappen, toch een soort zachte landing, want de overheidssteun wordt verdeeld via al bestaande sociale voorzieningen. Daardoor valt de werkeloosheid bij ons nog wel mee. Beluister ook | The Donald Show | Mourning in America Amerika heeft veel gebrekkigere sociale voorzieningen, krankzinnig veel onverzekerden, en kent nauwelijks vaste dienst. Met als gevolg massaontslag, wat je kunt zien aan de exploderende werkeloosheid: bijna 35 miljoen nieuwe werkzoekenden in twee maanden. De Amerikaanse overheidssteun is geringer dan de onze, maar gaat wel grotendeels rechtstreeks naar de burger. Met ruim 18 procent van de bevolking heeft Amerika ook het grootste aantal armen in de westerse wereld. Maar je zou kunnen zeggen: wat maakt het uit? Wij krijgen de staatssteun via de bestaande voorzieningen, en de Amerikanen via een noodwet. Lees ook | Liveblog Coronacrisis Onverwoestbaar optimisme Het maakt wel degelijk uit. In negatieve zin, omdat de westerse economie nog altijd drijft op de Amerikaanse. Als het in Amerika stormt, regent het bij ons. Daar staat iets inspirerends tegenover: het onverwoestbare optimisme. De Amerikaanse economie is van elastiek. Bijna een kwart van de beroepsbevolking is werkeloos, maar het overgrote deel verwacht binnen een paar maanden weer een baan te hebben, hopelijk gewoon bij hun oude baas. Europeanen hebben de neiging dat af te doen als wereldvreemd of naïef. Ik noem het veerkracht. En of dat nou het gevolg is van slechte sociale voorzingen of hoop, het blijkt altijd weer te werken. Valse profetie? Altijd beter dan die doemdenkers.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat moet de verklaring zijn van het doolhof in de wetenschap. Elke president, premier, gouverneur, burgemeester of schooldirecteur heeft een ander standpunt over het heropenen van de samenleving allemaal gebaseerd op adviezen van eigen teams van deskundigen. Nederland discussieert vermoedelijk nog steeds over de werkelijke noodzaak van mondkapjes als de coronacrisis al voorbij is. Beluister ook | Column Bernard Hammelburg | Complot Gouverneur Cuomo van New York stelde het dragen van mondkapjes meteen per decreet verplicht, met als argument: Jij hebt niet het recht mij te besmetten. Want dat zeggen zíjn deskundigen. De deskundigen van Republikeinse Amerikaanse gouverneurs vinden dat hun staten weer aan de slag mogen, gesteund door president Trump, wiens eigen deskundigen er juist op tegen zijn. Scholen open? In Duitsland wel, in Californië absoluut niet. De deskundigen in Italië schrijven één meter afstand voor, die in Nederland 1,50 meter, die in Amerika 1,80 meter, en die in Israël en Duitsland twee meter. Wil de echte deskundige opstaan? Even opmerkelijk is het verschil in stijl en toon. De Franse president Macron en de Spaanse premier Sanchez presenteren zich als dictatoriale driftkikkers, geflankeerd door spijkerharde dienders, die duizenden arrestaties verrichten en draconische boetes uitdelen. Pure repressie, dus. Daartegenover staat Mark Rutte, die de typisch Nederlandse benadering kiest: wij hebben met elkaar afgesproken..., waarbij ik dan denk: met mij is helemaal niets afgesproken. Natuurlijk is ook zijn wij doen dit met zn allen-presentatie' gewoon een dictaat. En tegen zondaars is de gesublimeerde boodschap: vader is niet boos, vader is verdrietig en teleurgesteld. Beluister ook | Trumps corona-draai Het aardige is dat, in het doolhof van schijnbaar haaks op elkaar staande deskundige adviezen, alle routes naar dezelfde uitgang leiden. Als je het, vanaf je geïsoleerde corona-werkplek, wat breder bekijkt, is elke schooldirecteur, burgemeester, gouverneur, premier of president met hetzelfde bezig: zigzaggend de weg zoeken naar start. Of ze die 200 euro mogen pakken, hangt ervan af of ze een beetje voort maken. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dan snap ik er kennelijk niets van. Een derde van de Amerikanen en bijna de helft van de Britten is ervan overtuigd dat het virus door mensen is gemaakt. Zeer populair is de theorie dat 5G de boosdoener is. Er is helemaal geen ziekte, het is gewoon de straling van de 5G-zendmasten, en de regeringen hebben een lockdown nodig om die zendmasten te plaatsen. De Amerikaanse acteur Woody Harrelson steunt die theorie en speelt een belangrijke rol in de verspreiding via de asociale media. Sinister complot Of het is een sinister complot om ons, onschuldige schepselen, een nieuw vaccin op te dringen. De anti-vaccin-beweging staat al op haar achterste benen. In Nederland bestaat het legertje van anti-vaxxers uit een procent of tien van de bevolking. In Amerika is dat 29 procent, wat nog een groot probleem gaat worden. Een van voortrekkers van de anti-vaccin-beweging is trouwens tennis-superstar Novak Djokovic ook razend populair op de asociale media. Beluister ook | Paniekporno Nee, nee, zeggen de Amerikaanse Law and Liberty Baptist Church en de pro-Trump-activisten Diamond & Silk via de asociale media: Bill Gates zit erachter, want die vindt dat de wereld overbevolkt is, en hij wil de mensheid via een zogenaamd vaccin een microchip inspuiten om aldus almachtig te worden. De moslims en de Joden Dan is er het standaardrepertoire. Moslims, natuurlijk. Zoals in extremistische Britse kringen wordt gezegd: dat zijn ziekelijke parasieten die het virus via moskeediensten verspreiden. Op de Britse asociale media worden de moslims verantwoordelijk gehouden voor een kwart van alle Covid-19-doden. Ook standaardrepertoire: de Joden, of de zionisten, want dat is voor antisemieten één pot nat. Die hebben het virus in omloop gebracht omdat een Israëlisch laboratorium op het punt staat met een vaccin te komen, dus daar lopen ze helemaal binnen. En die Chinees dan, met zijn gebraden vleermuis en gegrilde civetkat? Ik blijf geloven dat het zo zat. Mijn complottheorie, zogezegd. Want wat ben ik minder dan Woody Harrilson of Novak Djokovic?See omnystudio.com/listener for privacy information.

De wijze waarop de media met de coronacrisis om gaan vergelijkt hij met sambal smeren op een Chilipeper'. Uiteraard richt hij zijn pijlen vooral op de Amerikaanse pers, ook kwaliteitskranten als de New York Times en de Washington Post, met vette koppen vol drama. 'Het dagelijkse tromgeroffel van depressie en rampspoed verwordt tot paniekporno', zegt hij. 'Vertel me hoeveel mensen hun baan verkiezen, en ik maak zelf wel uit hoe erg ik dat vind. En deze oproep: 'Behandel mij als volwassene.' Beluister ook | Column Bernard Hammelburg | Hoe diep kan onze economie zinken? Dus werp ik een blik in een paar kwaliteitsmedia. Kop in de New York Times: de lijkenzakken stapelen zich op. De Franse minister Bruno Le Maire in de Volkskrant over Italiës diepe depressie. De NOS over wat we kunnen leren van eerdere economische rampen. Gelukkig zie ik op de BNR-site geen paniekporno, maar ik sluit niet uit dat ik mezelf er ook wel eens aan te buiten ga. Dossier | Coronavirus Gelukkig beginnen we de wind weer een beetje mee te krijgen. Onbewezen ontijvoorspellingen nemen af, zoals vorige week van de Universiteit van Harvard, over de kans dat we bij het uitblijven van een vaccin tot 2022 lockdowns nodig hebben, zoals het AD kopte. Bij het uitblijven van een vaccin ja, zo lust ik er nog wel een paar. Dat soort paniekporno begint plaats te maken voor broodnodige informatie over de wijze waarop het ene na het andere land de maatschappij, en dus de economie, heropent. Kan nog even duren, maar het wordt tijd. En daarmee verdwijnen die ophitsende koppen, waarover Bill Maher zich zo nijdig maakt, vanzelf. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Neem de ondergrondse in Tokio, met stations waar in het spitsuur per half uur een miljoen reizigers in- en uitstappen. Beroemd zijn de perronwachters, die met witte handschoenen aan, de passagiers in de wagons proppen . En dat terwijl Japanners elkaar in de openbare ruimte zo min mogelijk aanraken en geen handen schudden. Die propvolle metro is echt binnen de kortste keren terug. De luchtvaart is een extreem marginale bedrijfstak. In een groot vliegtuig gaan 250 tot 450 passagiers. Als je daar de anderhalve-meter-norm toepast, overleeft geen enkele luchtvaartmaatschappij. En nee, dat gaat niet over goedkope vakantiereisjes, en het huidige gelegenheids-vreugdedansje van sommige milieuactivisten is op zijn zachtst gezegd ongepast. Lees ook | Liveblog Coronacrisis Misschien kunnen sommige rijke, westerse landen best de stoelen in de bioscoop iets verder uit elkaar zetten, maar wat doe je in miljoenensteden als Mexico, Dhaka, Mumbai, Cairo, Londen, Parijs, New York? Woningen, straten, winkels, markten, kantoren, fabrieken, trappenhuizen, liften, fietsenstallingen ze zijn stuk voor stuk ontworpen op enorme massas. Op Times Square in New York komen op een gemiddelde dag 70.000 toeristen, voor het Anne Frank Huis staan elke dag 3.400 mensen in de rij. Beluister ook | Corona uit eigen doos Wat Covid-19 ons leert is twee dingen: dat het waarschuwingssysteem voor een pandemie veel sneller en efficiënter moet, en vooral dat we er medisch op moeten zijn voorbereid. De grootste zorg is niet het aantal slachtoffers, maar de IC-capaciteit, de beschikbaarheid van mondkapjes, beschermende jassen en beademingsapparatuur. Dat is om je rot te schamen, en daar is iets aan te doen. Het kost een vermogen, maar altijd minder dan wat we nu aan steunmaatregelen in de economie moeten pompen. Dossier | Coronavirus Het streven moet dus niet het nieuwe normaal zijn, maar de terugkeer van het oude normaal. En dat gaat ook gebeuren. En ja, er komt een vaccin. Al is het alleen al omdat je gewoon je oma of tante moet kunnen knuffelen, en omdat al dat schichtige op afstand om elkaar heen springen de voorplanting erg lastig maakt. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister ook | Nethelands first Whatever it takes, het door Nederland geleende motto uit de Eurocrisis, of vergelijkbare strijdkreten in Frankrijk, Duitsland, Italië , Spanje, of waar dan ook, zijn corona-sigaren uit eigen doos. Regeringen lenen miljarden, meestal in de vorm van obligaties. Rente is er nauwelijks, maar die leningen moeten wel worden afgelost, en dat gaat met ons eigen belastinggeld. Die wijd openstaande schatkist is niet van hun in Den Haag, of Madrid, of Rome maar van ons, de burgers, die alle tekorten gewoon zelf weer moeten aanzuiveren. Maatregelen zoals de Noodregeling Overbrugging Wekgelegenheid hebben 17 miljoen schuldenaars. Dossier | Coronavirus Uitzonderlijk Amerika is in een uitzonderlijke positie. De dollar is de wereldmunt. De exorbitante staatsschuld is in handen van landen als China, Japan en Saoedi-Arabië, die zichzelf in de tang houden. Als ze die Amerikaanse staatschuld te koop zetten, stort het monetaire systeem in de hele wereld in elkaar, en gaan ze dus zelf failliet. De Amerikanen zien daarom geen kwaad in het opjagen van de staatsschuld, die zij vergelijken met een hypotheek: zolang je de rente kunt betalen, is er niets aan de hand, en er is momenteel geen rente. In feite drukken ze ongelimiteerd geld bij en verdelen dat onder burgers en ondernemers. Konden wij dat maar. Lees ook | Liveblog Coronacrisis Volksgezondheid Nooit in de geschiedenis is de economie bewust uitgeschakeld ten behoeve van de volksgezondheid. Uitgangspunt van al die hulppakketten is dat regeringen de economie binnen afzienbare tijd weer aanzetten. Als dat niet gebeurt, zijn teveel bedrijven al omgevallen, en blijven miljoenen mensen werkeloos. Die vallen dan in bijstandsuitkeringen, en ook die komen uit onze eigen belastingen. De doos met eigen corona-sigaren raakt leeg. De gunstige tekenen , hoe pril nog, kunnen dus niet op een beter moment komen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Elke dag rond vijf uur betreedt Trump het spreekgestoelte voor een uurtje illusies. Hij zorgt er persoonlijk voor dat het bedrijfsleven de ziekenhuizen van medische hulpmiddelen voorziet. En dat hij spectaculair goede gesprekken met de gouverneurs en burgemeesters heeft. Dossier | Coronavirus Vervolgens komen die gouverneurs en burgemeesters met verklaringen dat het klinkklare onzin is, dat het water ze aan de lippen staat en dat de lichamen zich dreigen op te stapelen. Trump verzekert zijn toehoorders ook van een op handen zijnde medicijn, waarvan zijn eigen medische experts dan zeggen dat het zover absoluut niet is. Wat is de tactiek? Denk even mee, want het is een prachtig lesje communicatieleer. Eerst zegt Trump: ach, het valt wel mee, en we gooien Amerika met Pasen weer open. Hij weet dat het onzin is, maar de evangelische flank van zijn achterban, die ook best weet dat het onzin is, wil dat graag horen. Vervolgens verlengt hij de noodmaatregelen tot 1 mei. Luister ook | Aso-brigade Tegelijkertijd waarschuwt zijn belangrijkste medische adviseur, Anthony Fauci, dat zelfs met vóórtdurende restricties, het aantal doden kan oplopen tot 200.000. maar zonder restricties worden het meer dan twee miljoen doden. Dan pakt Trump de microfoon en zegt: ik ben geniaal en ben de redder van twee miljoen levens. De grote leider redt zijn volk van de ondergang. Enthousiast Hoe kijken de Amerikanen naar hun illusionist-in-chief? In één woord: enthousiast, in elk geval de Trumpisten. De kijkdichtheid van die dagelijkse voorstellingen vervult de droom van elke zenderbaas. Voor het eerst sinds hij president werd, is zijn populariteit gestegen, met 5 procentpunten, tot 49 procent. Lees ook | Liveblog Coronacrisis Trump zwemt in zijn glorie als Dagobert Duck in zijn gouden munten, hij foetert journalisten uit die hem wijzen op zijn belofte, enkele weken geleden, dat het virus binnen de kortste keren zou verdwijnen. En zijn volgelingen vinden het allemaal prachtig. Daar staat een leider, daar staat Robin Hood Trump die twee biljoen dollar uit de schatkist vist of beter gezegd: laat bijdrukken om uit te delen aan werknemers en bedrijven. De Waarheid Hij noemt zichzelf een oorlogspresident. In elke oorlog is het eerste slachtoffer de waarheid. Maakt het veel uit? Nee, om twee redenen: de beleidsbeslissingen komen in Amerika van de gouverneurs, niet van de president. En niemand met gezag die hem tegenspreekt. Joe Biden? Wie was dat ook al weer... See omnystudio.com/listener for privacy information.

Want ze zijn er overal. In Florida zag het zwart van de mensen in badplaatsen, in Australië moest een populair strand worden gesloten, in Parijs, waar de gele hesjes hun middelvinger opsteken en de politie in een banlieue werd belaagd door woedende burgers. In Duitsland liep het ook uit de hand. En je kunt er zeker van zijn dat het grote aantal corona-slachtoffers in Iran te maken heeft met veel te drukke menigten op markten en in moskeeën waar orthodoxe gelovigen geestelijk leider Khamenei geloven dat Amerika het virus verspreidt. Lees ook | Liveblog Coronavirus Een deel van de aso-brigade denkt ongetwijfeld: dit gaat niet over ons. Het antwoord van Rutte en andere regeringsleiders is: ja, maar je brengt het virus wel over op kwetsbare ouderen, en dáár gaat het om. En daar komt de verwarring. Want overal in de wereld ligt de nadruk in de eerste plaats op de IC-capaciteit van ziekenhuizen. Dus de aso-brigade denkt: gaat het nou echt om het redden van levens, of hebben jullie de regering is altijd jullie- een administratief en organisatorisch probleem. Luister en lees ook | Coronabeleid in de EU: ieder gaat zijn eigen gang IC-capaciteit Als dat zo is, los het dan op, en val ons er niet mee lastig. En dan kom je onvermijdelijk op de vraag waarom wij in Nederland, bijvoorbeeld, het zogenaamde abstineer-systeem hebben, waarin ouderen die ongeneselijk zijn sowieso door IC-units worden geweerd, waardoor onze IC-capaciteit aan de krappe kant is. Als de gezondheidszorg ernstig zieke ouderen normaal gesproken geen prioriteit geeft, ben je dan nu als millenial plotseling verantwoordelijk? Dossier | Coronavirus En dan heb je twee categorieën asos waartegen we machteloos zijn. De ene bij ons valt dat wel mee, maar in veel andere landen is het zeker zo is de groep die simpelweg het nieuws niet zo nauwgezet volgt. De ik-heb-geen-krant-en-tv-meer-want-het-is-alleen-maar-sensatie-en-slecht-nieuws-brigade. En de, zoals Rutte het noemde, ik-heb-er-schijt-aan-flank. Bij ons is die tamelijk bescheiden. Maar in bijvoorbeeld Amerika gaat het om miljoenen mensen die dit een economische en geen gezondheidscrisis noemen. Gesterkt door Donald Trump, die maandag op zijn persconferentie zei dat hij de economie echt niet op slot gaat houden . Want dat kost meer doden dan wat hij noemt het Chinese virus, en dan is het medicijn erger dan de kwaal. Met zon leider voelt de aso-brigade zich gesterkt, en echt niet alleen in Amerika.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Die gemiddelde, fatsoenlijke burger heeft dit niet alleen nooit meegemaakt, hij is ook nog nooit in zo korte tijd zo vaak op het verkeerde been gezet. Een premier die het geven van een hand ontraadt, en enkele dagen later besluit het land op slot te doen snapt die het wel helemaal? En een president die achtereenvolgens over nepnieuws, een Europees complot en een smerige streek van de oppositie spreekt, en vervolgens ook zijn land op slot doet die heeft ze niet allemaal op een rijtje. Dossier | Coronavirus Dan denkt die gemiddelde, fatsoenlijke burger: straks gaan ook alle supermarkten dicht, dus ik sla even voor een paar maanden in. Ja, heel primitief. En ja, heel asociaal. Maar we zitten met onze gezinnen wel weken, of misschien maanden, thuis. En politici die ons geruststellen mogen we daar eens onsje scepsis bij? Polio En laten we eerlijk wezen: op de oorlogsjaren na hebben we dit nooit eerder meegemaakt, of we nu in Amerika, Zuid-Afrika, Georgië of Nederland wonen. Wat best opmerkelijk is, want het is niet de eerste zo omvangrijke pandemie. In 1956 werd de wereld getroffen door een vernietigende polio-epidemie. Luister ook | Wurggreep Allen al in Nederland werden 2.200 mensen besmet, raakten bijna 1.800 verlamd, eindigden 200 patiënten in een ijzeren long en overleden er 70. Dat was, op nog geen 11 miljoen inwoners, heel veel. Maar de cafés, restaurants en scholen gingen niet dicht. Dat vond het kabinet-Drees niet nodig, of wat ik denk, want zo zat de politiek toen in elkaar te duur. Er gebeurt meer dat de gemiddelde, fatsoenlijke burger in verwarring brengt. Binnen de Schengenzone sluiten plotseling allerhande grenzen. Jarenlang krijgen we colleges over het onaantastbare vrije verkeer van mensen, en nu gooit zelfs Duitsland de grenzen dicht. Althans, met vijf buurlanden, maar niet met Nederland. Zijn wij superieur? Nee, maar de belangrijkste Duitse haven is Rotterdam, daar is zelfs die krankzinnige Betuwelijn voor aangelegd. Dus Nederland afsluiten is economisch suïcidaal. Markten Centrale banken gebruiken hun monetaire trukendoos, maar de markten storten desondanks in. Alweer een zekerheid die de gemiddelde, fatsoenlijke burger moet ontberen. Naarmate de zekerheden wegvallen, begrijp je dat asociale, primitieve monster met die 40 WC-rollen toch wat beter.See omnystudio.com/listener for privacy information.

De wereld van de olieprijzen zit krankzinnig in elkaar. Veertien landen, onder leiding van Saoedi-Arabië, zitten in de OPEC, waar ze samen afspraken maken over productie, uitvoer en prijzen. Een kartel, dus, dat in situaties zoals deze de wereld ongegeneerd in een wurggreep houdt. Luister ook | Corona toont z'n ware gezicht, Genève blijft hartstikke dicht Dat moeten simpele fabrikanten van blikgroentes eens proberen. In elk beschaafd land en volgens de regels van Wereld Handels Organisatie zijn kartels verboden, maar niemand stapt ooit naar het Internationale Gerechtshof of de WHO om OPEC de nek om te draaien. Misschien is de huidige beurscrisis een goede aanleiding. Rusland en Amerika, na Saoedi-Arabië de op één en twee na grootste producenten, zijn geen lid van OPEC, maar de afgelopen drie jaar hadden de Saoedis en Russen een prijsafspraak gewoon open en bloot. Met als aanleiding de coronacrisis en de dalende vraag vooral in China wil Saoedi-Arabië de productie verhogen en de prijs verlagen. Njet, zei Poetin, een slecht plan, en met die corona gaat het best meevallen. Beleid volhouden De vraag is of de Saoedische machthebber, Mohammed bin Salman, zijn beleid kan volhouden. Aramco, dat pas onlangs naar de beurs ging en meteen s werelds grootste beursfonds werd, zakte afgelopen week tot onder de emissiewaarde. Het zal geen toeval zijn dat op hetzelfde moment Bin Salmans grootste rivalen, twee prominente prinsen en criticasters, werden gearresteerd. Nu kun je zeggen: op de 2.500 prinsen die het huis Fahd telt, maken die twee niet veel uit, maar toch. Luister ook | Vrije val De olieprijs zit nu in een soort vrije val, wat niet alleen een kaakslag is voor Shell en de andere oliemaatschappijen, en voor de internationale markten, maar ook voor de toch al zeer slechte economieën van twee grote OPEC-leden, Iran en Venezuela. Voor de automobilist is het allemaal uitstekend nieuws, maar voor Amerika, Rusland, China en de EU zou dit het moment zijn om OPEC bij het oud vuil te zetten. Het is de hoogste tijd. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Over de hond, de kat en het varken maken veel landgenoten zich heel druk, net als over de kip, de koe en het paard. Wij hebben in Nijverdal een heuse veterinaire bloedbank. Gelijke rechten voor de hond en kat maar vanzelfsprekend. Ontroerend En dan de knaagdieren. In het Knaagdierencentrum in IJmuiden vind je ontroerende cavias, hamsters en konijnen. Maar geen ratten, terwijl in een grote stad vaak meer ratten wonen dan mensen. . Aan de andere kant: als de wetenschap proeven doet op ratten en muizen, is de wereld van dierenbeschermers weer te klein. Luister ook | Coronavirus: terechte paniek of overdreven hysterie? Maar als de hele wereld de vinger wijst naar de vleermuis als oorzaak van corona, dan steekt niemand een vinger uit voor dat edele schepseltje. Ja, een Labrador kan je knuffelen en een vleermuis niet, maar dat geldt ook voor het nijlpaard , dat trouwens het gevaarlijkste landzoogdier is. Dierenpartij In China eten ze vleermuizen, net als civetkatten, die het coronavirus in Wuhan waarschijnlijk overbrachten op de mens. Nu hebben de Chinezen de consumptie van vleermuizen en civetkatten trouwens even verboden. Wij hebben in Nederland s werelds enige dierenpartij, en natuurlijk Dion Grauss. Zouden die dat tijdelijke consumptieverbod toejuichen? Of doen ze aan selectieve verontwaardiging: een varken en een kip zijn lief, maar vleermuizen en civetkatten zijn net zoiets als malariamuggen of zwarte spinnen? Dat zou ernstige discriminatie zijn iets in de geest van minder-minder-minder-vleermuizen. Luister ook | Straatvechters Dierenliefhebbers aller landen, verenigt u. Maak een einde aan de discriminatie tegen de vleermuis. Vind een coronavaccin uit, of zo, maar stop de hetze tegen dat edele diertje dat een hoofdrol speelt in de operette Die Fledermaus van Johann Strauss. Of denkt iedereen nu meer aan die bloedzuiger uit Transsylvanië? Aan Dracula? Maar dat was fake nieuws. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Aanleiding voor de rellen was een omstreden nieuwe immigratiewet, die burgers uit Indiase buurlanden verwelkomt, zolang het maar geen moslims zijn. Dat is onderdeel van het beleid van Modi, die de islamitische minderheid in India wil marginaliseren. Hij doet dat als een politieke straatvechter, en hij en zijn aanhangers zien in Trump een soortgenoot: ook een politieke straatvechter, met dezelfde opvattingen. Met trainingen pakken we het bloeddorstige islamitische terrorisme keihard aan, verzekerde Trump de juichende massa. Formeel is Amerika het oneens met de Indiase immigratiewet, maar Trump liet de kwestie lopen. Pakistan Wat Trump ook niet deed, was een bezoek brengen aan Indias aartsvijand en buurland Pakistan. Daar was best iets voor te zeggen geweest, want Pakistan speelt achter de schermen een sleutelrol in de vredesbesprekingen tussen Amerika en de Taliban in Afghanistan. Trump zet de lijn voort van zijn voorgangers Bush en Obama, die diplomatiek wel met Pakistan samenwerkten, maar voor de bühne openlijk kozen voor India. Luister ook | Pootjes omhoog Bush was, hoewel India geen ondertekenaar is van het Non-Proliferatie Verdrag, begonnen met de levering van materiaal voor het Indiase nucleaire programma, Obama zette dat voort en Trump bracht nu het contract mee voor de verkoop van zes Amerikaanse kerncentrales. Amerika levert trouwens ook dertig gevechtshelikopters. Modi en Trump Het gaat Amerika in de eerste plaats om het opwerpen van een wal tegen China, vooral op militair gebied. De zo openlijk beleden liefde van Modi en Trump heeft vooral een opportunistische achtergrond. Dit zijn geen bondgenoten met ideële of principiële bakens. Maar ja, voor welke internationale relatie geldt dat nog wél?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Simpel gezegd: je hebt mobiele telefonie, en je hebt professionele netwerken die chirurgen bijvoorbeeld gebruiken voor het op het uitvoeren van operaties op afstand. Om mobiele telefonie van 4G naar 5G om te zetten, is niet zo heel moeilijk. T-Mobile en andere providers zijn er een eind mee, maar zeggen deskundigen dat is eigenlijk een beetje nep. Het is een soort 5G light. De professionele netwerken dat is andere koek. En daar ligt Huawei inderdaad voor op concurrenten zoals Ericsson en Nokia. Dreigementen Dat de Britten toch met Huawei in zee willen, heeft geleid tot dreigementen met hel en verdoemenis. Zijn ministers Pompeo van buitenlandse zaken en Esper van defensie herhaalden hun waarschuwingen deze week nog eens. Is dat nou een typisch Trump-ding? Nee, want hij kreeg bijval uit héél onverwachte hoek, en wel van zijn grootste binnenlandse vijand, Nancy Pelosi. De boodschap van de Democratische leider was duidelijk: als wij de verkiezingen mochten winnen, denk dan niet dat wij op dit punt een ander beleid gaan voeren. Luister ook | Afghanistan-leugens De overtuiging dat de Chinezen maar één ding willen, doordringen tot de meest vertrouwelijke en geheime informatie van de westerse wereld en die systematisch jatten of misbruiken, is onder Amerikanen algemeen. Als we niet uitkijken, worden Amerika en Europa volgens hen een soort Chinese satellieten, bestuurd door Xi Jinping persoonlijk. De Chinezen zeggen dat wij spoken zien. En er zijn anderen problemen, zoals het Amerikaanse bedrijfsleven. Amerika heeft een gigantische chipindustrie , en een derde van de productie gaat naar China. Voorsprong Het grootste raadsel is en blijft die voorsprong van Huawei. Is de rest van de wereld, met zijn tech-genieën in bijvoorbeeld Californië, Rusland, Scandinavië, India en Israël nou echt niet in staat even een paar nachtjes door te halen en bij al die providers een USB-stickie langs te brengen met mooie, veilige 5G-technologie? Of blijven we op onze rug liggen, met de pootjes omhoog, en alleen maar mopperen hoe briljant en gemeen de Chinezen zijn.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Misleid? Niet op de hoogte gebracht? Om de tuin geleid? Waar komt die onzin toch vandaan? Het heeft jarenlang gekrioeld van de waarschuwingen, dodelijke analyses, opbiechtende generaals en draaiende politici. Een willekeurige greep: In maart 2009 schreef de Independent uitgebreid over de verloren oorlog. President Obama werd geciteerd: Nee, Amerika is de oorlog niet aan het winnen, en hij erkende dat zijn land aan een exit-strategie dacht. Een maand later appelleerden de Democraten in het Congres. We worden erin gezogen, en komen er nooit meer uit. Vlak daarna, ook in 2009, tekende ik zelf in Afghanistan, uit de mond van Stanley McChrystal, de Amerikaanse bevelhebber van de internationale vredesmacht, dit citaat op: Als je me vraagt hoe het met de oorlog in Afghanistan gaat, is mijn eerlijke antwoord: geen flauw idee. Uruzgan Na de Nederlandse missie in Uruzgan, ging Nederland, op initiatief van GroenLinks en D66, politieagenten trainen in Kunduz. Daar kwam nauwelijks iets van terecht. Er waren te weinig rekruten, ze kregen hooguit een stoomcursusje, en het opleiden kostte per agent een half miljoen euro . De Volkskrant ploos het in 2012 allemaal precies uit. Gepikeerde politici bleven volhouden dat we daar echt goed werk deden. Luister ook | Zwijgende moslimwereld Ook in 2012, wilde GroenLinks, zelf een van de initiatiefnemers, de handdoek in de Afghaanse ring gooien. In 2013 fileerde de Washington Post de mislukte westerse poging om Afghanistan van de opiumteelt af te krijgen. Het was, en is nog steeds, verreweg s werelds grootste opiumproducent. Nederland had in Uruzgan zelfs het kolderieke idee dat je boeren in plaats van papaver aan het verbouwen van saffraan kon krijgen, een project waar we nooit meer iets van hebben gehoord. Om de tuin geleid Ja, we zijn door ministers en generaals stevig om de tuin geleid. Maar van de plotselinge klaagzang van Kamerleden snap ik niets. Alsof ze van al die overtuigende publicaties nooit een letter hebben gelezen. Alsof de eindeloze werkbezoeken die ze zelf brachten, nooit hebben plaatsgevonden. Tijd dus om de vraag om te draaien: waar was de Tweede Kamer eigenlijk zèlf? De klaagzang over achtergehouden of misleidende informatie door de regering is wel érg obligaat.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Wuhan, het epicentrum van het coronavirus, lijken ze er hun hand niet voor om te draaien. Epidemie? Dan trekt de Chinese regering een blik architecten en ingenieurs open, roept 150 artsen uit de krijgsmacht op en haalt vierduizend bouwvakkers uit het hele land. En, ja hoor, bij de Sars-epidemie in 2003 duurde het nog zeven dagen om een draaiend ziekenhuis op te zetten, maar nu kan het nog een dag sneller. 10.000 bedden, intensive care, laboratorium, radiologie het is er allemaal. Luister ook | Brexitmoeras Gesteggel Het is een beetje appels en peren, maar de bouw van het Slingerland Ziekenhuis in Doetinchem, bijvoorbeeld, duurt nog een jaar of drie. Veel gesteggel over de samenwerking in het projectteam, inspraak van magazijnbediende tot chirurg, goedkeuring van gemeente en provincie, onderhandelingen met verzekeraars en banken. Als ik denk dat het best sneller kan, krijg ik vast van alle kanten van onderuit de zak. Woningbouw dan, dat is toch een stuk simpeler. Nou, vergeet het maar, de gemiddelde doorlooptijd van een woningbouwproject is tien jaar. Onteigening van grond en bestemmingsplannen zijn de grootste belemmeringen. Wat zou Xi Jinping zeggen als hij dat hoorde? Alle grond is al van mij, en een bestemmingsplan, wat is dat eigenlijk? Miljoenensteden Je ziet in China in recordtempo nieuwe miljoenensteden verrijzen. Een stad als Beijing wordt zo ongeveer elke vijf jaar uitgebreid met een nieuw Manhattan, en almaar nieuwe ringwegen, inmiddels al zeven. Zoiets als de Amsterdamse Zuidas en de bijbehorende wegen en viaducten bouwen ze, bij wijze van spreken, op een achternamiddag. Dossier | Coronavirus Kunnen we van de dictatuur iets leren? Moeten we af van de openbare aanbestedingen, de vergunningen, de inspraak, de democratische besluitvorming, de juridische beroepsmogelijkheden, de Raad van State of de Brusselse oppermacht? Vast niet. Maar als je kijkt naar de blamage van het almaar niet halen van de doelstellingen in de woningbouw, dan kun je niet anders concluderen dan dat al die procedures krankzinnig lang duren. Wat maanden of jaren duurt, kan ook best in dagen of weken. Laten we ons eens laten inspireren door de Chinezen dat doen we niet alle dagen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De stemming, vandaag, is een formaliteit, zeggen de Britse en Europese onderhandelingsteams. En dan kunnen Boris en Donald aan de slag om de wereld te veroveren met een klinkende deal. Immers: Europese lidstaten kunnen niet onafhankelijk handelsovereenkomsten met andere landen sluiten, maar niet-leden kunnen doen wat ze willen. De Elyseese Velden van de handelseuforie stralen de twee leiders tegemoet. Het laatste waarop ze hadden gerekend was het moeras waarin ze dreigen terecht te komen. Zaakjes voor elkaar Steve Mnuchin, de minister van financiën in team-Trump, haalt Boris onverwacht onderuit. Voordat we met een handelsovereenkomst beginnen, moet je eerst zorgen dat je de zaakjes met Europa voor elkaar hebt, waarschuwde Mnuchin. Als, aan het einde van de nu beginnende Brits-Europese onderhandelingsperiode van elf maanden, alsnog een harde Brexit dreigt, geeft Amerika even niet thuis. Fikse conflicten Er zijn ook fikse conflicten tussen de Britten en Amerikanen. Amerika eist dat het VK vlees met groeihormonen en met chloor behandelde kip koopt, en dat het Britse ziekenfonds de ban tegen de Amerikaanse mega-farma-industrie opheft. Dan is er slaande ruzie over de digitax, die de Britten gaan heffen op diensten van Amerikaanse techreuzen, zoals Google en Facebook. En ook over 5G en de rol van Huawei zijn ze nog niet uitgeruzied. Luister ook | Johnson wil wel 5G van Huawei Dat laatste zit ingewikkelder in elkaar dan bijvoorbeeld voor Nederland. Amerika en het VK maken deel uit van s werelds oudste defensie-alliantie, de Five Eyes Allies', een verdrag tussen inlichtingendiensten om spionagerapporten te delen met Amerika, het VK, Australië, Nieuw-Zeeland en Canada. De Amerikanen dreigen daaruit te stappen als gevolg van een Britse deal met Huawei. Dan gaat het plotseling niet meer over douane of tarieven, maar over de westerse veiligheid. En dus ook over ons. Die goedkeuring van het Europese Parlement van vandaag opent de poort naar het Brexitmoeras. See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de kwestie-Libië blijkt dat zonneklaar. De Europese Unie is formeel op de hand van de officiële regering van Fayez al-Sarraj, maar Frankrijk speelt een dubbelrol en steunt intussen diens vijand Khalifa Haftar, die vooral overeind wordt gehouden door een huurlingenleger van het Russische bedrijf Wagner. De Fransen denken dat Haftar, die zowat het hele land in handen heeft, een betere garantie biedt tegen het oprukkende jihadisme in Libië, maar omdat Haftar nu ook heer en meester is over de oliebronnen, en dus het Franse Total, gaat het ook doodgewoon om de pegulanten. Luister ook | Oplossing Libië niet dichterbij met top in Berlijn De Fransen erkennen hun steun, vooral in de vorm van wapens, niet openlijk, en babbelen gewoon mee met de EU, zoals op de Libië-top van afgelopen weekend in Berlijn. Maar in feite staan ze lijnrecht tegenover de rest van de Unie, en vooral Italië, dat in zijn voormalige kolonie Libië grote belangen en invloed heeft. Terrorisme en vluchtelingen De EU maakt zich, behalve over olie, druk over twee zaken: terrorisme en vluchtelingen. Om het dreigende terrorisme in Libië te lijf te gaan, heb je maar één optie: een gigantische legermacht, met cyber, drones, commandos, luchtmacht en grondtroepen, die zich voor vele jaren ingraaft. Daar wil geen enkel EU-land aan. Vluchtelingen houd je misschien tegen door een nieuwe zeeblokkade, die buitenlandchef Borell wel wil, maar dan moet je niet tegelijkertijd met vrome praatjes komen over het lijden van het Libische volk. Je houdt dan immers ook Libiërs tegen die de barbarij in hun land willen ontvluchten. Alleen maar aandringen op een wapenembargo en onderhandelingen, terwijl je weet dat het allemaal dooddoeners zijn, is volksverlakkerij. Luister ook | Column Bernard Hammelburg | Zwijgende moslimwereld Primair belang EU-politici blijven zeggen dat de situatie in Libië een primair belang is voor Europa. Maar als het topjesfabriekje niet verder komt dat die dooddoeners, kunnen we beter eerlijk zijn en ons helemaal van Libië distantiëren. Als de ware passie van de Libiërs niet vrede is, maar elkaar overhoop scheten, laten ze dan vooral hun gang gaan. Dan kan het topjesfabriekje weer fris aan de slag met het volgende probleem waarbij de gezamenlijke vuist ontbreekt Iran, of zo, of Oost-Oekraïne. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is een tenenkrommend verhaal. Die commandant meende dat het Oekraïense verkeersvliegtuig een Amerikaanse kruisraket was. Elke amateur kan het verschil zien tussen het radarprofiel van een kruisraket en een verkeersvliegtuig. Maar die commandant dus niet, en zijn baas was onbereikbaar. Luister ook | Iran-winst voor Trump Na de liquidatie van Soleimani trok een menigte de straat op om te protesteren tegen de duivelse moordenaar Trump. Dat was goeddeels geënsceneerd. Na het neerschieten van PS752 trok een menigte de straat op om te protesteren tegen dictator Khamenei. Daar was niets geënsceneerds aan. Dood aan de dictator klonk weer eens anders dan het gebruikelijke dood aan Amerika. En geestelijken, rot op hoor je ook niet alle dagen in Iran scanderen. Honkbalpet Een aantal dingen gebeurde niet. Tot verbijstering van Trump nam het Amerikaanse volk niet vol ontzag de honkbalpet af voor zijn heldendaad, vooral toen zijn eigen minister van defensie, Esper, hem tegensprak over op handen zijnde aanvallen op Amerikaanse ambassades. Tot verbijstering van team-Trump knielde ook het Iraanse volk niet nederig voor het uitschakelen van roverhoofdman Soleimani. Tot verbijstering van team-Trump waren de bondgenoten niet euforisch, maar sceptisch. Luister ook | Column Bernard Hammelburg | Fabels Averechts Er gebeurde nog iets niet. De spontane woede-uitval in Iran over het neerhalen van PS752 bracht team-Khamenei niet aan het wankelen. Aanmoedigingen van Trump goed zo, jongens, grijp de macht, zet die bejaarde moellahs af werken averechts. Het antwoord op de protesten was de gebruikelijke jacht op demonstranten. Maar feit is dat áls er ooit een Iraanse contrarevolutie komt, die mafkees met die ene raket daaraan meer heeft bijgedragen dan de Irandeal, het annuleren daarvan, het eindeloze gekronkel van Europese diplomaten en sancties bij elkaar. De moellahs gaan waarschijnlijk toch iets nerveuzer de verkiezingen van volgende maand in dan ze hadden gedacht. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Fabel 1: De Iraanse roverhoofdman Soleimani was een volksheld. De rouwende miljoenenmenigte bij zijn begrafenis, met de wenende opperayatollah Khamenei in de hoofdrol, was knap geregisseerd, maar de Iraniërs zijn niet gek. Er zijn ook miljoenen die denken: van die met geld smijtende megalomaan zijn we af. Fabel 2: Amerika en de anti-IS-coalitie blijven in Irak. Echt niet. Westerse politici blijven elkaar wijsmaken dat Irak ons nog nodig heeft, maar Duitsland en het Verenigd Koninkrijk zijn realistisch. Zij zijn begonnen met het onvermijdelijke: terugtrekking van hun troepen. De rest gaat volgen. Fabel 3: Wij zijn bondgenoten van Irak. Dat denkt een enkele naïeve westerse politicus misschien nog, maar de sjiitische Iraakse meerderheid ziet ons als bezetters. Dat komt door het misverstand dat Irak één land is. Fabel 4: Irak is één land. Nee, er is een autonoom Koerdisch deel in het noorden, een restantje van Saddam Hoesseins soennitische minderheid rondom Bagdad, en dan het overgrote sjiitische deel dat meer opheeft met het sjiitische Iran dan met het duivelse Amerika. Het parlement weerspiegelt dat. Fabel 5: Het sjiitische Iran en het sjiitische deel van Irak zijn twee handen op één buik. Nee, hoor, de Iraakse sjiieten zijn Arabieren, en Perzen kijken neer op Arabieren. Zij zijn bovendien de Iraakse invasie van hun land in 1980 en de daarop volgende achtjarige oorlog nog niet vergeten. Het gaat Iran om macht, niet om vriendschap. Fabel 6: Door het omleggen van een massamoordenaar krijgt Trump Iran op de knieën. Iran wás al op de knieën door de Amerikaanse sancties. Maar de filialen van de Republikeinse Gardes in Syrië, Irak, Libanon en Gaza voelen zich juist gesterkt. Fabel 7: Bondgenoten Saoedi-Arabië en Israël zijn Trump dankbaar. Vergeet het maar. Heel stoer, die moord op de roverhoofdman, maar de tienduizenden raketten van Hezbollah en de Jemenitische Hoethies, gericht op Israël en Saoedi-Arabië, staan nu op scherp. Dus tel uit, je winst. Een moordenaar vermoorden, daar heeft Trump geen moeite mee. Maar, om terug te komen op die 1001 nachtmerries, hij krijgt Aladin niet meer in de fles. Luister ook | De wraak van Soleimani Luister ook | Rohani en Trump lachen de EU recht in het gezicht uit See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor de Chinezen is het concentratiekamp niets bijzonders. Tijdens en na de communistische revolutie, in de jaren 50, verdwenen er miljoenen zogenoemde contrarevolutionairen in. Wij zouden het oppositie noemen. In de jaren 60 en 70 gingen miljoenen slachtoffers van de Culturele Revolutie naar concentratiekampen, en rond de Tiananmen-opstand van 1989 opnieuw. De omstandigheden waren en zijn er barbaars. Luister ook | Hoe ziet de toekomst van de Oeigoeren eruit? Pisnijdig Er zijn talrijke oorgetuigenverhalen, zoals onlangs nog, door onthullingen in de New York Times en de Volkskrant. Tot grote woede van China, dat pisnijdig wordt als iemand de provincie Xinjang Oost-Turkestan durft te noemen. Dat deed de Duitse voetballer Mesut Özil, die voor Arsenal speelt, in een serie tweets waarin hij het opnam voor zijn moslimbroeders en -zusters, met als gevolg dat de Chinese staatstelevisie CCTV de wedstrijd Arsenal-Manchester City uit de programmering schrapte. Chinese fans waren boos en teleurgesteld xdoor Mesut Özil, schreef Beijings Engelstalige propagandablad Global Times in een verontwaardigd artikel. Misschien nog wel interessanter was de kernboodschap van Özils tweets. Daarin stelt hij dat er in de Westerse wereld uitvoerig aandacht wordt besteed aan het lot van de Oeigoeren, maar in de islamitische wereld vrijwel niet. Korans worden verbrand, moskeeën gesloten, religieus onderwijs verboden, religieuze leiders een voor een vermoord. De mannen gaan de kampen in, Chinese mannen nemen hun plaats en onze zusters worden gedwongen Chinese mannen te trouwen. Maar de moslimwereld zwijgt. Luister ook | Column Bernard Hammelburg: Golf van aanslagen Steunbetuiging Özil is een optimist, want het is nog veel erger. Van de zomer tekende een groep Arabische landen een steunbetuiging aan China, vanwege de goede stappen ter verbetering van de mensenrechten. Onder de ondertekenaar waren Algerije, Bahrein, Egypte, Koeweit, Oman, Saoedi-Arabië, Soedan, Syrië en de Verenigde Arabische Emiraten. Wat moet je daar nou op zeggen? Ja, misschien dat het met de mensenrechten altijd erger kan dan in China zoals in deze landen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Lees ook | Partijloyaliteit ondergeschikt bij Britse verkiezingen De Irish Times schreef zaterdag: Het is een teken van de waanzin van de huidige Britse politiek dat verkiezingen die een nieuw tijdperk inluiden worden geleid door twee onvermijdelijke verliezers. Als je de peilingen mag geloven, gaat Johnson wel winnen, maar haalt hij geen meerderheid in het Lagerhuis. Schandalen Johnson is een grootmeester in het creëren van schandalen. Hij weigert te vertellen hoeveel kinderen hij heeft. Hij pikte de telefoon van een verslaggever af, waarop een foto stond van een jongetje met longontsteking dat in een ziekenhuis aan een infuus op een betonnen vloer ligt omdat er geen bed beschikbaar is. Luister ook | Koperen ploert Antisemitisme Corbyn kan er ook wat van. Zijn antisemitisme en dat van zijn Labourpartij dreigt het verkiezingsresultaat zo te torpederen dat partijprominent John McDonnel er openlijk zijn zorgen over uit. Corbyns recente onthulling over geheime plannen van Johnson om het Britse ziekenfonds, de National Health Service, te verpatsen aan Amerikaanse farmaceuten en verzekeraars blijkt de zoveelste Russische cyber-stunt te zijn. Luister | Boris Het is, kortom, electoraal geen frisse boel aan gene zijde van het Kanaal. En wij maar denken dat met de uitslag van morgen ook het lot van Brexit is bezegeld. In dat geval zouden de eigenlijke, inhoudelijke en jarenlange onderhandelingen over de toekomstige relatie met de Europese Unie pas beginnen. Maar zelfs daar is niet veel uitzicht op. Morgen is dus geen finale, maar de opmaat naar een nieuwe ronde van waanzin, naar alle waarschijnlijkheid met dezelfde fantast en radicaal in de hoofdrollen. Waar zou dat keurige Britse volk van weleer zich hebben verstopt? Lees en beluister hier alles over de BrexitSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland tobt over meer elektrische autos, 6 uur treinen in plaats van een uurtje vliegen, een fatwa tegen aardgas en een koeienquotum, VN-chef Antonio Guterres waarschuwt voor het point of no return' - toe maar, de onafwendbare ondergang loert, de koperen ploert verschroeit onze bloedjes van kinderen. Of misschien juist niet. Ik zit met een hoop vragen niet over hoe erg het allemaal is, het is vast héél erg. Maar simpele dingetjes: - over de fonkelnieuwe gaspijplijn van Rusland naar China, - over de fonkelnieuwe oliepijplijn van Rusland naar China, - over de 100 miljoen ton kolen die Rusland naar China exporteert de helft van de totale Russische kolenexport. - over China, dat nu toch weer meer steenkool gaat verbranden dan ooit tevoren de helft van alle steenkool in de wereld, - over China, dat nu twee keer zoveel vervuilt als Amerika, - over maar 15 landen die samen 72 procent van al het broeikasgas produceren, met China, Amerika, India, Rusland, Japan en Duitsland als top 6. Als ik het goed begrijp, gaat dat allemaal gewoon door. Aan wat sommige vervuilers doen valt geen touw vast te knopen. Ze verhandelen emissierechten, wat volgens simpele zielen zoals ik aan de emissie zelf nauwelijks iets doet. Ze breken records in het plaatsen van zonnepanelen, zoals in China, waardoor dat, als je het mij vraagt, tegelijkertijd het schoonste en smerigste land is. Of ze sjoemelen met Natura-2000-gebieden omwille van een schijnberekening. Gelukkig komt Madrid net op tijd met alle antwoorden en oplossingen. En we leefden nog koel en gelukkig.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Alle schijnwerpers waren gericht op lokale verkiezingen die inhoudelijk nergens over gingen. De wijkraden gaan over straatverlichting, vuilnisbakken en parkeerbeheer niet over echte politiek, laat staan over de relatie met China. De pro-democratiepartijen wonnen bijna alle zetels, maar in de wijkraden kunnen ze die winst niet verzilveren in de vorm van die ene wens die ze koesteren: niet compleet te worden ingekapseld door China. En dat is precies wat er gaat gebeuren: in 2049 valt het doek en verliest de stadstaat zijn aparte status. Je kunt zeggen: dat is pas over 30 jaar, maar de millennials zijn dan op middelbare leeftijd, en gaan die open inrichting waarin Hong Kong verandert dus allemaal meemaken. De wereld zwijgt, omdat we in 1997 allemaal hebben ingestemd met de beëindiging van de Britse heerschappij. Die was neokoloniaal, en juridisch had China gelijk, vertelden we elkaar toen. Dat kunnen we ruim 20 jaar later niet meer terugdraaien. Alleen Donald Trump bemoeit zich ermee. Zonder mij was Hong Kong in 14 minuten weggevaagd', beweert hij. De Chinezen houden zich in omdat ze, als ze ingrijpen, een handelsdeal met Amerika kunnen vergeten. Hij heeft nog een punt ook. China moet ontzettend uitkijken dat het, net als 30 jaar geleden bij de Tienmannen-opstand, niet de hele wereld tegen zich krijgt door met het leger in te grijpen. Maar China is ook een geduldcultuur. Door het bij bittere commentaren over westerse manipulatie en af en toen een dreigement tegen de demonstranten te laten, raakt de kwestie-Hong Kong vanzelf geïsoleerd. De financiële wereld heeft de illusie dat China voor zijn internationale handel en het bankwezen niet buiten Hong Kong kan, maar dat is steeds meer westers wensdenken. Hong Kong wordt elke dag een klein beetje minder relevant, en aldus geredeneerd, is 2049 om de hoek. We zijn dus toeschouwers, die miljoenen naar vrijheid snakkende burgers voor onze ogen in het fuik zien lopen dat de meesters in Beijing hebben gespannen. En we zijn machteloos. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Aanleiding: de verhoging van de benzineprijs. Maar dat kan niet de echte reden zijn. Benzine kostte in Iran tot voor kort 9 cent per liter. Dat is verhoogd tot 12 cent per liter, en wat de regering nu wil is een verdubbeling van die prijs als je meer gebruikt dan 60 liter per maand. Naar 24 cent dus. Eerst werd benzine nagenoeg weggegeven, nu betaal je een prikkie, dus zelfs in het verpauperde Iran is dat niet het einde van de wereld. Het gaat dus niet om benzine, dat is hooguit de aanleiding. Net als bij de demonstraties tijdens wat we toen nog hoopvol de Arabische Lente noemden, zijn de Iraniërs, en vooral jongeren, de economische malaise en de uitzichtloosheid op de banenmarkt beu. Hetzelfde gebeurde twee jaar geleden, toen woedende Iraniërs ook de straat op gingen. De argumentatie is: het land wordt plat-geboycot door Amerika, en in wat mindere mate door Europa, maar de regering geeft miljarden uit aan de oorlog in Syrië, de financiering van Hezbollah en Islamitische Jihad en dat vermaledijde, geldverslindende nucleaire programma. Die geldsmijterij gaat ten koste van de burgers. Precies dus wat Donald Trump, minister Pompeo van Buitenlandse Zaken en de onlangs ontslagen nationaal veiligheidsadviseur John Bolton voor ogen hadden: voer de sancties zo hoog op, dat het bewind van de moellahs van binnenuit wordt uitgerookt. Was het maar zo simpel. In de eerste plaats is de meerderheid van wat wij oppositie noemen wel tegen de moellahs, maar helemaal niet pro-Amerika. In de tweede plaats kunnen de demonstranten niet op tegen de ijzeren vuist van de regerende elite. Iran is een bikkelharde dictatuur, die tegenstanders zonder enige scrupules executeert, die geen kritiek veelt en journalisten knevelt of in het cachot gooit, en de schijn ophoudt door de illusie te wekken dat er ook zogenaamde gematigde krachten zijn. Alle reden dus tot zorg. We weten dat elke vorm van protest wordt neergemaaid, en gaan dan over tot de orde van de dag, met discussies over de zin van het redden van de nucleaire deal met Iran. Met of zonder hun breed geëtaleerde, versnelde nucleaire programma, weten we zeker dat die atoombom er niet is, en ook voorlopig niet komt. Maar de moord op wat Khamenei met dat vreselijke woord contrarevolutionairen en tuig noemt, is in het hier en nu. Lees ook | Bernard Hammelburg, al vijftig jaar het buitenland binnen handbereik See omnystudio.com/listener for privacy information.

Even over die Trump-bashers. Dat zijn volgens de Trumpisten acteurs, politici en journalisten die beweren dat het een president niet past om te liegen, te dreigen, te schelden, te snoeven en te beledigen. Dat zijn laat ik het woord maar eens gebruiken objectief aantoonbare eigenschappen van Trump. Als je over bashing praat, is hij zelf de onbetwiste kampioen. Dat is iets anders dan oordelen over verdiensten en missers. Zijn presentatie is zullen we maar zeggen opmerkelijk, maar zijn kritiek op China, Iran, het slappe Europa, de partijdige VN, het zijn vaak terechte punten. Belastingverlaging voor de rijken, het vergoelijken van witte suprematie en het laten vallen van bondgenoten dat zijn aantoonbare missers. Maar als je dat zegt, trekt alras een zwerm razende Twitteraars en e-mailers over je heen, als sprinkhanen over een akker, en ze sissen allemaal smerige Trump-basher!. Het meest verwonderlijke is het korte geheugen. Hoe zat het ook al weer met de massavernietigingswapens van Bush? En Obamas rode lijn in Syrië. Wie toen te kritisch zijn vinger opstak, werd ook voor basher uitgemaakt. Vooral kritiek op Obama, dat was een soort heiligschennis. Of wat langer geleden, toen Richard Nixons PR-machine de term zwijgende meerderheid bedacht, de stille kracht die de Nixon-bashers op hun nummer zette. De felheid, de harde confrontatie tussen Republikeinen en Democraten, de scheldpartijen, de verdachtmakingen het leek toen opmerkelijk veel op nu. Luister ook | Ask me Anything over Donald Trump en de media Hoe dan ook, de Trump-bashers gaan het bij de impeachment afleggen. Afpersing van de Oekraïense president? Zwartmaken van tegenstander Joe Biden? Misdaden, roepen de bashers. Niks aan de hand, zo werkt het in de politiek, zeggen de Trumpisten. En zij zijn in de meerderheid. Voor wie gaat kijken: veel plezier, het wordt een prachtig circus. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Natuurlijk is de werkelijkheid weerbarstiger. Het Nederlandse OM kruist zijn degens met zijn eigen minister Grapperhaus van Justitie, die de jihadisten hun staatsburgerschap wil afnemen. Daarbij beroept hij zich op de nieuwe Rijkswet op het Nederlanderschap, die daarin voorziet. Wat niemand erbij zegt, is dat die wet alleen toepasbaar is op Nederlanders die ook een andere nationaliteit hebben. Maar de staat kan een geboren en getogen Nederlander zonder andere nationaliteit niet stateloos maken, want dat is in strijd met het internationale recht. Volgens het HCSS is 45 procent van de ongeveer 280 Nederjihadisten van Marokkaanse afkomst, en tien procent van Turkse komaf. Bijna de helft is dus iets anders, en in elk geval zijn 17 procent Nederlandse bekeerlingen. Daar kan geen OM en geen Grapperhaus iets aan veranderen. Nederlanders hun nationaliteit afnemen is dus een misleidende formulering, die zo uit de koker van PVV en Forum lijkt te zijn gekomen. En misschien wordt het bewust zo gezegd om de zogenoemde boze Nederlander tegemoet te komen. De meeste landen hebben internationale conventies ondertekend die stateloosheid verbieden. Het kan soms knap ingewikkeld zijn, zoals in Groot-Brittannië, met een genaturaliseerde Vietnamese immigrant, wiens Britse nationaliteit werd afgenomen op verdenking van terroristische banden. Vietnam ontkende dat hij Vietnamees was, en dus was hij plotseling niks ofwel stateloos. En dat mag niet. Donald Trump staat niet bekend om zijn zorgvuldige, genuanceerde uitspraken. Maar over die westerse jihadisten heeft hij een punt. Irak wíl ze niet, en net doen alsof je je eigen burgers dan gewoon kunt dumpen, is volksverlakkerij. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De actie door Amerikaanse Delta-commandos werd voor een belangrijk deel mogelijk gemaakt door de inlichtingendiensten van Irak, Turkije en de Syrische Koerden. Essentieel daarbij was de aanwezigheid van de Amerikaanse troepenmacht. Het navrante is dat die, op bevel van Trump, op het punt staat het gebied te verlaten. Als die order al was uitgevoerd, was de actie onmogelijk geweest. Dat deel van het verhaal liet Trump weg. Wat hij wel deed was een sneer uitdelen aan de EU, want wij Europeanen zijn maar een stelletje slampampers omdat we weigeren IS-strijders terug te nemen. Trump dankte de Russen voor toestemming om over hun grondgebied te vliegen, wat Moskou tegensprak. De Amerikanen hadden alleen aangekondigd dat ze zouden overvliegen, wat volgens internationale verdragen een standaardprocedure is. Trumps beschrijving dat al-Bagdadi jammerend en huilend de dood inging, wordt betwist door zijn eigen minister van defensie, die bij de live-video zat en daar niets van hoorde, want er was geen audio. En dan misschien het aller raarste: de president die zich op de borst sloeg omdat hij in een boek al vóór 9/11 met naam en toenaam had gewaarschuwd voor een aanslag door Osama bin-Laden , van wie volgens hem niemand ooit had gehoord. Dat zoog hij uit zijn duim, nog afgezien van de jacht die al sinds president Clinton in de jaren 90 op bin-Laden werd gemaakt. De vraag is waarom Trump ook bij deze gelegenheid in borstklopperij en leugens verviel. Met alleen een simpele verklaring over de feiten hadden vriend en vijand hem op het schild gehesen, ook al weet iedereen dat het liquideren van een roverhoofdman de rovers nauwelijks ontmoedigt. Hij kon zijn haantjesgedrag niet onderdrukken. Toen hij op de avond van de aankondiging op de tribune van een honkbalstadion zat dus niet een situatie waarin hij het publiek zelf kon selecteren gebeurde wat er al tijden zit aan te komen: lock him up , scandeerde het publiek. Het zal vaker gebeuren, zeker als hij op momenten van potentiële glorie in zijn eigen zwaard valt. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Trudeau won, al is hij zijn parlementaire meerderheid kwijt. Vier jaar geleden werd de jonge outsider Trudeau binnengehaald als een soort verlosser, als het Canadese equivalent van Obama en Macron. En net als Obama en Macron, viel hij plat op het gelaat, want charisma is leuk, maar het op één na grootste land ter wereld regeren red je niet met een paar beloftes, een aantrekkelijk koppie en een hip gezin. Er kwamen schandalen: de aankoop van een omstreden oliepijpleiding, het uit de wind houden van een corrupt bouwbedrijf, en een tenenkrommende vertoning in India, waar Trudeau en zijn gezin zich in peperdure Indiase kleding hesen en vroom de handen vouwden. Dat soort blunders en hypocrisie daar lustten de oppositie en media wel soep van. Het meest recente schandaal: oude fotos van een jonge Trudeau met zwart geschminkt gezicht. Hij ging meteen diep door het stof. Had nooit mogen gebeuren, was verachtelijk, en ga zo maar door. Tja. De gevierde Britse prins Harry verkleedde zich ooit als nazi. In mijn jeugd hadden wij het versje tien kleine nikkertjes, en voor de wat jongere luisteraars: jullie weten het misschien niet meer, maar vroeger hadden wij in Nederland Zwarte Piet, dat was ook een geschminkte man. Dus, kom op zeg, Trudeau weet echt wel dat de tijden zijn veranderd. Trudeau heeft sommige beloften wél gehouden: een CO2-belasting, een uitstekend hulpprogramma voor misdeelde kinderen, zeer lage werkeloosheid, een robuuste economie, gezonde inflatie volgens sommige economen een land dat de komende recessie kan ontlopen. Zijn mopperende tegenstander Scheer wilde die CO2-belasting meteen de nek omdraaien, is tegen abortus en tegen het homohuwelijk. Dat wilden de Canadezen niet. En zo won de liberaal Trudeau. Lekker ding? Mwah, zag je de Canadezen denken, maar beter dan die brombeer uit de Middeleeuwen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het bondgenoodschap hangt met pleisters en paperclips aan elkaar, en het Brusselse hoofdkwartier rukt aan een dood paard. Dat was eigenlijk al zo sinds de blunder van Bush jr in 2003 over niet aangetroffen massavernietigingswapens in Irak. Een aantal NAVO-leden, zoals Frankrijk, Duitsland, Turkije, Begie, Noorwegen, Griekenland en Oostenrijk, en het Europese Parlement waren tegen de Amerikaas-Britse inval in Irak, en de politieke wonden van toen zijn nooit geheeld. Donald Trump heeft zijn minachting en twijfel over de NAVO nooit onder stoelen of banken gestoken. Over landen die niet voldoende bijdragen, maar ook over het belangrijkte element in de bongenootschappelijke solidariteit: Artikel 5 van het Handvest, een aanval op één is een aanval op allen. Eerst betwijfelde hij of dat gold voor de Baltische staten, en onlangs nog, over Montenegro. Agressief volkje, zei hij, en voordat je het weet, zitten we in de Derde Wereldoorlog. Met andere woorden: bij een aanval op Montenegro rukken we echt niet uit. Die stoute Trump toch. Nu komt president Erdogan, in de ogen van veel NAVO-landen evenzeer een stoute jongen, ook met Artikel 5 op de proppen. De kersverse militaire alliantie tussen de Syrische Koerden en het het Syrische leger dus met Assad is in Erdogans ogen een aanval op NAVO-lid Turkije. Een aanval op één is een aanval op allen, toch? En schieten de andere NAVO-landen hem te hulp? Nee, die komen, in plaats daarvan, met een wapenembargo tegen Turkije, en met sancties. Nu kun je zeggen: dat is appels en peren. Turkije zelf wordt niet aangevallen, alleen die nieuwe Turkse enclave in Noord-Syrië. Maar dat was allemaal omdat Turkije zelf gevaar liep, vindt Erdogan. Hoe zit het dan met de eerste en enige keer dat Artikel 5 werd ingreroepen, na 9/11? Dat was een aanval op Amerikaans grondgebied, maar moest de hele NAVO daarvoor uitrukken naar Afghanistan, voor een oorlog die, 18 jaar later, is verloren? En als Erdogan nu een paria is binnen de NAVO-familie, waarom was Bush jr dat niet? De NAVO heeft zichzelf gedegradeerd tot een mopperende debatvereniging, met een mooi, nieuw gebouw in Brussel, een eigen vlag, en Jens Stoltenberg, de stuntelde Noorse secretaris-generaal, die Turkije nog één keer waarschuwt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Trump had duidelijk gerekend op applaus van zijn achterban. Hij lost immers een belofte in om Amerika uit een eindeloze oorlog in Verweggistan terug te trekken. Maar dat kopstukken uit zijn eigen partij hem zouden beschuldigen van matennaaien daar had hij even niet op gerekend. En matennaaien is het: hij gaf Turkije carte blanche voor een invasie en een onvermijdelijke bloedbad onder de Koerden, en liet de bondgenoten zakken, aan wie hij juist had beloofd om die duizend man voorlopig in Syrië te laten zitten. De Koerden worden geslachtofferd, Assad en Iran winnen, Rusland is de lachende derde. Senator Lindsey Graham, Trumps belangrijkste politieke maatje, reageerde woedend. Dit impulsieve besluit maakt alle doelen die we hebben bereikt, ongedaan, en stort de regio in chaos. Klopjacht Trump zoekt steun bij zijn achterban vanwege het impeachment-onderzoek dat zich snel uitbreidt, met een fonkelnieuwe, tweede klokkenluider, een parlementaire klopjacht op ministers en medewerkers en een toenemende loopgravenoorlogssfeer in Washington. En dus kwam hij met een briljante oplossing: even een oorlogje beëindigen en ik ben spekkoper. Had Erdogan hem bij de kleine haartjes? Nee, hoor, Trump voorspelde de Turkse economie totaal te vernietigen en weg te vagen, als de Turken die invasie uitvoeren. In mijn grote en ongeëvenaarde wijsheid, twitterde hij nog voor de zekerheid. Maar nu het hoopvolle nieuws: woordvoerders van defensie en buitenlandse zaken zeggen dat de terugtrekking hooguit enkele tientallen soldaten in het grensgebied omvat, en dat de onderhandelingen met Turkije om die invasie te voorkomen, doorgaan. Vandaar mijn voorspelling: er gebeurt gewoon niks. Trump komt met veel weg, maar matennaaien is een slechte strategie als je op herverkiezing gokt.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Al maanden geleden monteerde de Trump-campagne een filmpje waarin de impeachmentbeweging wordt neergesabeld. Vorige week werd het online gelanceerd, onmiddellijk 50.000 keer bekeken, met 8,5 miljoen dollar aan nieuwe donoren in twee dagen de grootste financiële slag in de campagne tot dusverre. Binnen 72 uur werd voor een miljoen aan commercials op Facebook gezet, verstuurde de campagne 65 miljoen tweets en 12 miljoen SMS-jes, allemaal met hetzelfde thema: dit is pure haat en een hetze tegen Trump. Trump deinst in het gebruik van grote woorden nergens voor terug. Hij noemt de klokkenluider, diens bronnen en een Congreslid dat de impeachment voorbereidt, landverraders. Toe maar volgens de Amerikaanse wet is een verrader iemand die tijdens een gewapend conflict de vijand helpt. En het kan niet op: hij citeert de evangelische dominee Robert Jeffres, die dreigt dat impeachment zal leiden tot een burgeroorlog. Dezelfde Jeffres die Mormonen heidenen uit de krochten van de hel en Joden minderwaardig aan Christenen noemde, op weg naar de hel als ze op de Democraten stemmen. Inmiddels blijkt dat Trump niet alleen de Oekraïense president voor zijn electorale kar wilde spannen, maar ook de Australische premier, en dat de ministers van justitie en buitenlandse zaken de Britse en Italiaanse regeringen hebben bewerkt. Hoogverraad? Nee, maar wel een samenzwering, al is dat een politiek oordeel, niet juridisch. De razernij van de Democraten is fascinerend, de efficiëntie waarmee team-Trump deze crisis naar zich toe haalt is adembenemend. De waarheid is een arbitrair begrip geworden. Het is wat de marketeers er met hun tweets, Facebook en commercials van maken. Burgeroorlog, hoogverraad, hetze, haat. Het motto van de Verenigde Staten luidt uit velen één. Klopt, zeggen de marketeers, en die éne heet Donald Trump.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Democraten schreeuwen met de regelmaat van de klok dat Trump echt moet worden afgezet, maar nu zegt partijleider Nancy Pelosi, die altijd tegen een impechmentprocedure was: het moet er dan maar van komen. Dit allemaal omdat Trump, volgens een klokkenluider die met de New York Times, Washington Post en Wall Street Journal sprak, met Zelenski heeft gebeld om hem aan te zetten tot een onderzoek naar de zoon van Joe Biden, die in Oekraïne dubieuze zaken zou hebben gedaan. De bedoeling zou zijn om een doodklap te geven aan de verkiezingscampagne van Biden, Trumps belangrijkste rivaal. Trump geeft toe dat hij met Zelenseki over Biden heeft gesproken, maar hij ziet niet in wat daarop tegen is. Daar wringt de schoen, in elk geval in de ogen van de Democraten. Het rekruteren van een buitenlandse leider in een verkiezingsstrijd is dubieus, maar Trump heeft Zelenski bovendien onder druk gezet door dat onderzoek naar Biden Jr. te koppelen aan het bevriezen van een kwart miljard Amerikaanse militaire steun aan Oekraïne. Chantage, en dus een misdrijf, zeggen de Democraten. Fikse rel, dus, maar de vraag is wie de winnaar wordt. Schande, hoor, die chantage, maar wat heeft die zoon van Biden, Hunter, dan wel op zijn kerfstok? Breitbart, de pro-Trump website, dook daar natuurlijk in. Hunter werkte voor het gasbedrijf Burisma, dat in Oekraïne zelf, maar ook in bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk, werd verdacht van witwassen, corruptie en het kopen van invloed in de westerse wereld. Hunters vader, Joe Biden, toen vicepresident, was Obamas speciale gezant voor Oekraïne. De vraag is dus wie hier nu ernstiger wordt beschadigd, Trump of Biden. Wetende hoe Trump bij schandalen altijd wegglipt als een stuk natte zeep, zou het slachtoffer uiteindelijk best eens Biden kunnen zijn. En dan kun je je niet aan de indruk onttrekken dat de hele rel door Trump is geregisseerd. Het wordt een spannend gesprek, vandaag, tussen Trump en Zelenski.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de actieve bronnen van dit moment kunnen we nog 53 jaar vooruit, maar er zitten nog kolossale hoeveelheden onder de grond, in rotsen en onder de zeebodem. Toen Amerika in 1991 Irak binnenviel om het bezette Koeweit te bevrijden, was olie de belangrijkste drijfveer. Het ging, zei president Bush Sr., om onze banen, om onze manier van leven. Inmiddels is Amerika vrijwel energie-onafhankelijk en importeert nog nauwelijks olie uit het Midden-Oosten. Vandaar dat Donald Trump de aanslag een Saoedisch probleem noemt en zijn adviseurs erop wijzen dat er geen defensieverdrag is, en dus geen plicht om de Saoedis te hulp te komen. Een beetje schelden op Iran, als brein, uitvoerder, ophitser, aanstichter of wapenleverancier die kans laat Trump niet lopen. Maar hij begint er echt geen oorlog om. Omdat de wereld omkomt in het zwarte goud, is de schaarste, en dus de prijs, niet het verschil tussen vraag en aanbod, maar een truc. De OPEC-landen, Rusland en Amerika draaien voortdurend aan de kraan: als de prijs te laag is, draaien ze die een beetje dicht, en als hij stijgt, draaien ze die verder open. Met echte beschikbaarheid heeft de kunstmatige schaarste dus niets te maken. De Fabeltjeskrant stort zich niettemin op sensatieverhalen over snel nog even tanken voordat de benzineprijs omhoog schiet wat trouwens tot nu toe nauwelijks is gebeurd. Het zwarte goud is gedegradeerd tot zwart koper. Nu is zon aanval natuurlijk best griezelig, en het plotselinge uitvallen van 5 procent van de wereldproductie echt veel. Voor Iran betekent een stijging van de olieprijs, al is het maar een paar dagen, wel degelijk goud, voor het naar olie snakkende China is het een stevige economische dreun. Maar iedereen weet dat die Aramco-installatie binnen een paar weken of maanden weer volop draait, dus we kunnen gewoon doorgaan met ademen. Of anders gezegd: met het inademen van benzinedampen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maleisië haalde al eerder de illusie van gezamenlijkheid onderuit door openlijk afstand te nemen van de conclusie over de Russische rol in de MH17 ramp, tot woede van Nederland. Nu is Nederland verontwaardigd over de uitwisseling van gevangenen tussen Rusland en Oekraïne, waaronder de verdachte Vladimir Tsemach. Weliswaar heeft het JIT nog met hem kunnen praten, maar hij is nu in Rusland, dus zal nooit voor de rechtbank verschijnen niet als getuige en niet als verdachte. Wat het extra zuur maakt is dat Nederland niet alleen door Oekraïne in de kou is gezet, maar dat de reacties op de gevangenenruil in de hele wereld positief tot zelfs enthousiast zijn. Het is immers een stap naar ontspanning tussen de buurlanden. Angela Merkel sprak van een hoopvol signaal. Emmanuel Macron noemt het een beslissende stap in de hervatting van een constructieve dialoog die de komende weken moet worden voortgezet. Donald Trump kwalificeert de gevangenenruil als een eerste gigantische stap naar vrede. Donald Tusk zegt dat de uitwisseling hem vervult met een gevoel van opluchting. Het legt op pijnlijke wijze bloot wat iedereen al wist: feitelijk is MH17 een Nederlandse zaak, en steeds minder een internationale. Voor de Nederlandse nabestaanden en de Nederlandse regering is het, terecht, een misdaad van onvoorstelbare omvang, die schreeuwt om rechtvaardigheid. De rest van de wereld wil een oplossing voor de Oekraïense kwestie, herstel van de betrekkingen met Rusland en afbouw van de sancties. Oekraïne denkt vooruit en wil het verleden vergeten. Toen het een associatieverdrag met de Europese Unie wilde, spande de Nederlandse regering zich daar enorm voor in. Dat zijn ze in Kiev allang weer vergeten. Joint Investigation Team? Hou toch op. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Obama gebruikte destijds een parlementair reces om Obamacare erdoor te drukken, Trumps allereerste decreet, op de dag van zijn inauguratie ook een reces was een procedure om Obamacare af te schaffen. Wie kent inmiddels niet die op een elektrocardiogram gelijkende handtekening van The Donald, onder decreet na decreet? Voor de duidelijkheid: er is allemaal niets illegaals aan, het mag, want ook het net van democratische wetten kent mazen. Brexit-Boris heeft een democratisch vacuüm nodig om zijn belofte uiterlijk op 31 oktober uit de Europese Unie waar te maken. Dus vroeg hij de koningin om in oktober een troonrede te houden, en kondigde een daaraan voorafgaande verdaging van het parlement aan. Lagerhuis een maand uitgeschakeld beetje lang, maar het mag. Dat was truc 1. Truc 2: hij dreigde alle Torys die met de oppositie tegen zijn radicale Bexit-voorstel wilden stemmen inpakken en wegwezen uit de EU, met of zonder deal uit de partij te zetten. Zijn eigen, conservatieve partij, dus. Een kolossaal maar berekend risico, want hij wist dat hij daarmee een stemming in het Lagerhuis zou verliezen. En hij weigert op de voorhand gehoor te geven aan een eis van het Lagerhuis om Brussel opnieuw om uitstel te vragen. De consequentie van dit alles: algemene verkiezingen, waarop hij natuurlijk bewust aanstuurt. En misschien pas na 31 oktober. Dat is truc 3. In BNR Beurswatch sprak analist Marc Langeveld over brexit-moeheid en de markten die er duidelijk wel klaar mee zijn. De markt heeft altijd gelijk, en wacht terecht hoe het brexit-feuilleton afloopt. Maar het gemarchandeer met de democratie om het Britse volk een gedrocht door de strot te drukken dat blijft een adembenemend schouwspel. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat komt in de eerste plaats door de achterhaalde opzet. De G7 Amerika, Canada, Japan, Duitsland, Groot-Brittannië, Frankrijk en Italië noemen zich de grootste economieën ter wereld. Dat is flauwekul. Italië staat op 8, Canada op 10. China staat op 2 en India op 6, maar die mogen niet meedoen. Als het belangrijkste thema, de Amerikaans-Chinese handelsoorlog, terecht wél op de agenda staat, maar Amerika wil er niet over praten en China zit niet eens aan tafel, dan weet je als deelnemer dat je hooguit hete lucht verplaatst. De G7 ontstond na 1973, toen de wereld in een recessie was geraakt door de oliecrisis. De praatclub bestond bij de gratie van Amerika, dat de rol vervulde van belangrijkste en grootste land, en daarmee de leider. Donald Trump heeft, om Bloomberg te citeren, een chaos gemaakt van zijn wijze van regeren en de internationale Amerikaanse leiderschapsrol afgezworen. Uit elk woord en elk gebaar blijkt zijn cynisme over de wereld, en zijn minachting voor Europa. Daarmee valt in feite ook de nummer 1 bij de G7 af. Het waren vooral Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland die de toon zetten, en dat zijn, in het grote geheel, feitelijk dwergen. Resultaat? Niets. Noodhulp voor Brazilië voor de bestrijding van de bosbranden in de Amazone, waartegen Bolsanaro zijn middelvinger opstak. Een stuntbezoek van de Iraanse minister van buitenlandse zaken Zariv in een poging de relatie met Amerika de verbeteren, wat hooguit een ontmoeting oplevert, bijvoorbeeld volgende maand, tijdens de Algemene Vergadering van de VN, maar niet meer dan dat. Jemen? Syrië? Myanmar? Dreigende recessie? Noord-Korea? Geen woord. Het was opnieuw Trump die in de schijnwerpers stond, door er in feite niet echt te zijn. En natuurlijk nog een relletje aan het slot. Hij nodigde de leiders uit om volgend jaar naar resorthotel Doral in Miami te komen. Toplocatie, zei hij. Klein detail: het hotel is van Trump en staat er financieel beroerd voor. Daar een G7 houden is waarschijnlijk ongrondwettelijk en in elk geval immoreel. Maar een kniesoor die daarop let. Helemaal geen G7 meer dat is de oplossing.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Trump bezocht een petrochemische fabriek van Shell in Pennsylvania. De 5.000 aanwezige personeelsleden waren er vrijwillig, maar op een Orwelliaanse manier. Ze waren voor de keuze gesteld: scan om 07.00 uur je personeelskaart bij de poort, of blijf weg, maar dan krijg je over die dag geen loon, of neem een van je tien betaalde vakantiedagen op. No scan, no pay, schreef een chef. De instructies luidden verder: Roepen, schreeuwen, protesteren of welke vorm van verzet dan ook zal niet worden getolereerd. Want, sodeju, het klapvee moest klappen. Dit alles feilloos gesynchroniseerd met de bonden. Ik wil dat jullie vakbondsleiders zeggen dat ze Trump steunen, zei Trump. Als ze dat verdomme niet doen, stem ze dan weg omdat ze hun werk niet doen. Het Shell-klapvee klapte. De Washington Post kwam met een aardig perspectief. Na zijn verkiezingsoverwinning noemde Trump boze demonstranten door de media opgehitste protestprofessionals. Demonstranten tegen de benoeming van Brett Kavanaugh in het Hooggerechtshof waren betaalde professionals. Protest op een aantal vliegvelden na het afkondigen van een immigratieban, voornamelijk tegen moslims, zette hij weg als professionele anarchisten, tuig en betaalde demonstranten. Hij heeft er kennelijk verstand van het ronselen van klapvee Natuurlijk vindt Shell dat het niets heeft misdreven. De fabriek in Pennsylvania nodigt regelmatig bekende mensen uit en dan wordt het personeel ook opgetrommeld. Maar de belangrijkste en hoogst controversiële politicus ter wereld? Ik zou wel eens willen weten hoe het voor deze beursgenoteerde onderneming zit met de fiduciaire verantwoordelijkheid als ze zo duidelijk aan politiek doen. Waarschijnlijk gokt Shell dat Trump volgend jaar wint, en dan levert zon bijeenkomst om in beurstermen te blijven een hoop politiek dividend op. En dividend daar heeft Shell verstand van. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rupert Hogg, de baas van Cathay Pacific, zette een piloot en een aantal vliegveldwerknemers op non-actief omdat ze aan de demonstraties hadden deelgenomen. Donatella Versace maakte haar kowtow omdat op Versace T-shirts Hong Kong en Macao landen werden genoemd, in plaats van delen van China. Een door Beijing geregisseerde campagne op sociale media, met woedende modellen en popsterren in de hoofdrollen, kreeg ook modemerken Givenchy, Gap en Coach door de knieën. Het regende excuses. Bij de demonstranten gaat het vooral om wanhoop. Ze eisen handhaving van Hong Kongs vrijheid, maar weten dat het schijn is, en dat 2049, het jaar waarin de stad helemaal door China wordt ingelijfd, voor de gemiddelde millennial verontrustend dichtbij is. Voor China gaat het erom dat Hong Kong, Macao en Taiwan juist geen enkele illusie mogen koesteren over hun uiteindelijke lot. De dreigementen nemen toe: als Hong Kong niet inbindt, grijpt misschien het leger in, met als excuus terrorisme, of ophitsing door Amerika en andere westerse landen. Taiwan wordt bedreigd met een heuse inval door het Chinese leger. En laat het Westen het vooral uit het hoofd laten om Taiwan iets anders te noemen dan onderdeel van China. De KLM is op dat punt al ruim twintig jaar heel creatief. Niks kowtow. Het richtte in 1995 een Taiwanese dochtermaatschappij op, KLM Asia gewone blauwe KLM-toestellen, met gewone Nederlandse registratienummers, maar met een logo zonder kroontje, speciaal voor vluchten naar Taiwan. Grappig is de lijst van bestemmingen op de KLM-website. Daar staan talrijke Chinese bestemmingen op, maar bij Taipei staat: Taiwan, China. Ook geen echte kowtow meer een voorbeeld hoe de koopman en de dominee prima samen zaken kunnen doen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

In een telefoongesprek met president Nixon, in 1971, noemde Reagan Afrikaanse regeringsleiders apen, laat ze naar de verdoemenis gaan, ze hebben zelfs moeite om schoenen te dragen. Staat op een bandje dat Nixon-historicus Tim Naftali boven water haalde. Dat Nixon racist, homofoob en antisemiet was, was gevoeglijk bekend, dus Reagan vond een willig oor. De Amerikaanse presidentiële geschiedenis zit vol voorbeelden van vaak vilein racisme. Thomas Jefferson, bijvoorbeeld, de derde president, was de auteur van de Onafhankelijkheidsverklaring, waarin hij schreef dat alle mensen gelijk geschapen zijn. Maar in een boek beschreef hij zwarte landgenoten als mensen met een sterke, onaangename geur, die niet in staat zijn kunst of poëzie te creëren. Net als zijn voorgangers en een zwik opvolgers, had hij slaven. Als die vrij zouden komen, schreef Jefferson, moesten ze het land uit, want zwarten en witten konden niet vreedzaam naast elkaar leven. Toen dus al dat argument ga terug naar je eigen land. Het opmerkelijke is dat de zwarte wortels in Amerika teruggaan naar de 17de Eeuw, en dat de meeste blanken later kwamen. De grootste etnische groep, de Duitsers, kwam in de 19de Eeuw, net als de Ieren, de Italianen, Schotten. Chinezen en Oost-Europeanen. Ga terug naar je eigen land? Duitsland, dus. Andrew Jackson was een notoire racist, net als Andrew Johnson, James Monroe, Woodrow Wilson, Ike Eisenhower. En zelfs Harry Truman, die na de Tweede Wereldoorlog een heldhaftige kampioen werd van de strijd voor gelijke burgerrechten, schreef in 1911 in een brief aan zijn verloofde dat hij vooroordelen had, dat negers in Afrika hoorden, gele mensen in Azië en witten in Europa en Amerika. Of Trump zijn 44 voorgangers precies heef bestudeerd, valt te betwijfelen. Maar dat je electoraal op rozen zit als je, openlijk of verborgen, inzet op wit racisme, voelt hij feilloos aan.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Amerikanen zijn vindingrijk in het verbaal projecteren van nationalistische haat op voedingswaren. In de Eerste Wereldoorlog werd zuurkool vrijheidskool en veranderde het beroemde worstje, de Frankfurter, in hot dog. Hoe gaat het dit keer aflopen, nu tarief-dude Donald Trump extra invoerrechten heeft aangekondigd op Franse wijn? Hij doet dat uit woede over de digitale servicebelasting die Frankrijk wil invoeren. President Macron wil dat multinationale techreuzen belasting gaan betalen over hun digitale diensten aan Franse klanten. Dat treft Chinese, Spaanse, Britse en Franse bedrijven, maar vooral het Amerikaanse Apple, Facebook, Amazon, Google en Microsoft. Wraak dus, op Franse wijn. Amerikaanse wijn is trouwens beter, zegt Trump. Weliswaar is hij geheelonthouder, maar in zijn genialiteit kan hij het zíen, zegt hij. Dat is apart, want als je bijvoorbeeld in Nederland bij grote winkelketens kijkt, of bij de goede speciaalzaak, moet je Amerikaanse wijn met een vergrootglas zoeken. Franse wijn blijft onbetwist nummer één, met prima concurrentie uit Argentinië, Chili, Zuid-Afrika, Nieuw-Zeeland, Australië, Italië, Spanje en Oostenrijk. De Amerikaans-Europese cijfers spreken boekdelen: de Amerikanen importeren voor 4 miljard euro aan Franse wijn, en Europa maar voor 500 miljoen aan Amerikaanse wijn. In vino veritas. Daar zit wel een gevoelig punt, dat in het voordeel van Trump pleit. De Europese invoerrechten op Amerikaanse wijn zijn twee keer zo hoog als andersom. Daar heeft Trump vorig jaar al terecht over gepiept. Maar wijnconnaisseur Trump meet wel met twee maten. De helft van zijn 500 Bvs is geregistreerd in Delaware, waar geen vennootschapsbelasting bestaat. En maar dreigen met extra invoerrechten, als een baby die een boertje moet laten. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zijn problemen zijn ontegenzeggelijk enorm. Hij moet een soort politieke Mount Everest beklimmen. Premier worden met de steun van 90.000 partijleden is echt wat anders dan, in een land met 66 miljoen inwoners, verkiezingen winnen. In het Lagerhuis heeft zijn coalitie precies dezelfde flinterdunne meerderheid van drie zetels die Theresa May had, en misschien nog wel minder, als je afgaat op de ministers die zijn afgehaakt. Hij kan dan wel de kampioen van de Brexiteers zijn, maar er zijn maar hooguit 40 of 50 partijleden die bereid zijn met hem af te denderen op een harde Brexit. Feit is dat hij, vergeleken met de kille, afstandelijke May, overloopt van charisma, humor en overtuigingskracht, maar de kans dat hij Brexit door het parlement krijgt blijft miniem. Veel urgenter is de Iraanse crisis. De Britse krijgsmacht kan zijn slagkracht in de Golf van Hormuz niet vergroten zonder hulp van andere landen. Dat zet hem voor een duivels dilemma: kiezen voor meer samenwerking met de Europese Unie, die probeert de nucleaire deal te redden? De Brexit-kampioen die aanklopt bij Europa? Of letterlijk en figuurlijk in zee gaan met zijn gelegenheidsvriendje Donald Trump? Die heeft een hele andere agenda. Amerika voert nog maar nauwelijks olie in uit het Midden-Oosten, en wat Trump wil is de Iraanse machthebbers uitroken met sancties. Dan is er de toenemende crisis in de voormalige Engelse kolonie Hong Kong. De demonstranten doen een beroep op de Britten, wat tot escalatie kan leiden van de toch al niet zo goede relatie met China. Komt Labour met een motie van wantrouwen? Zou kunnen, en de Schotten en Noord-Ieren kunnen die steunen. Neemt Boris een gok door vervroegde verkiezingen uit te schrijven in de hoop zetels te winnen? Of loopt hij zich vast op de no-deal Brexit, die echt bijna niemand wil? Voor de politieke junk wordt het allemaal een spannende tijd, maar wat de afloop betreft geloof ik de bookies: Boris is geen blijvertje. Alternatief voor als het misgaat: hij is geboren in New York en kan dus Donald Trump opvolgen. Leuk, toch? See omnystudio.com/listener for privacy information.

De kleinzoon van die illegale Duitse immigrant en zoon van die straatarme Schotse vrouw heet Donald Trump. Geen van zijn vier grootouders waren Amerikanen en maar één van zijn ouders is in de Verenigde Staten geboren. In Nederland heet iemand als Trump een westerse allochtoon. Van Trumps vijf kinderen heeft trouwens alleen Tiffany twee Amerikaanse ouders. Ivanka is ook een westerse allochtoon. Ga terug naar je eigen land is onder allochtonenvreters een populaire kreet, maar om die uit de mond van de allochtoon Donald Trump te horen is heel apart. Hij zei het tegen vier Democratische zwarte en Latino vrouwen uit het Huis van Afgevaardigden, van wie er drie geboren en getogen zijn in de Verenigde Staten. Ze worden de bende van vier, genoemd, onder leiding van Alexandria Ortasio-Cortez, en gaan enorm tekeer tegen de erbarmelijke behandeling van migranten in detentiecentra, en tegen de razzias in de grote steden om uitgeprocedeerde asielzoekers het land uit te zetten. Met die razzias valt het nogal mee, en het beeld dat Trump er harder tegenaan gaat dan zijn voorgangers klopt niet. Zijn voorgangers, Clinton, Bush en Obama, gooiden meer illegalen het land uit dan Trump. Obama verwierf zelfs de bijnaam deporter-in-chief, maar dat zijn we alweer vergeten, vooral omdat Trump alles ook het opsporen en uitzetten van illegalen met zo veel bombarie doet. Uit de actie van de bende van vier zou je veronderstellen dat de verontwaardiging over het uitroken van illegalen het grootst is onder immigranten. Maar dat is een misverstand. Legale immigranten, ook in Nederland, hebben keurig de visumprocedures gevolg en betalen belasting en premies. Illegalen geven hen een slechte naam en stelen hun banen, vinden ze. Dat de Democraten door de jacht op illegalen stemmen winnen is niet waarschijnlijk. Dat heeft die allochtoon in het Witte Huis prima door. See omnystudio.com/listener for privacy information.