Bağımsızlar

İKSV'nin Avrupa Birliği desteğiyle hayata geçirdiği Ortaklaşa: Kültür, Diyalog ve Destek Programı kapsamında gerçekleştirdiği bir yıllık saha araştırmasının sonucunda ortaya çıkan on birinci kültür politikaları raporu Türkiye’de Yerel Kültür Ekosistemi başlığıyla yayımlandı.Doç. Dr. Ulaş Bayraktar tarafından kaleme alınan rapor, Türkiye’de birbirinden çok farklı aktörleri ve profilleri içinde barındıran kültür ekosisteminin genel bir resmini çizmeyi amaçlıyor. Raporun yerel yönetimler ve sivil kültür-sanat kuruluşları arasında güçlü bir diyalog ve işbirliği zemini oluşturması, bu sayede yerel kültür politikalarının uzun vadeli bir perspektifle ortaklaşa kurgulanmasını mümkün kılacak bir tartışmayı başlatması hedefleniyor.

Konuklarımız Orçun Beslen ve Fırat Yusuf Yılmaz ile bir araya gelerek Sonra Sanat Kolektifi üzerine konuşuyoruz.2016 yılında açılan Kara Sanat Atölyesi’nin geçirdiği kolektif haline gelme süreci sonrasında Kocaeli merkezli bağımsız bir sanat inisiyatifi olarak ortaya çıkan Sonra, kentteki diğer bağımsızlar ile beraber çalışarak; seminer serileri, sergiler, sanatçı konaklama programları, performanslar, film gösterimleri, açık tartışmalar ve atölyeler düzenledi. Bir buluşma alanına olan temel ihtiyaçtan doğan oluşuma kolektif hareket etme pratiklerinin eklemlenmesi ile birlikte kendi paydaşlarını üreten bir tür geri besleme ağına dönüşen inisiyatif, çeşitli disiplinlerden gelen bütün diğer üreticiler için ‘sonrasını’ gerçekleştirmeyi kolaylaştıran bir aracı-aktör olmayı hedefler.

6 Şubat depreminden sonra bölgede aktif eğitim ve üretim yapan çağdaş dans performans sanatçıları Didem Koban ve Süleyman Demirkol tarafından oluşturulmuş sivil sanat inisiyatifi Alan Antakya, Antakya'da afet sonrası yaşam mücadelesi veren çocuk, genç, yetişkin bireylere dans ve hareket alanı açarak bedenen ve zihnen iyileşme sürecine hareket yöntemiyle katkı sağlayıp aynı zamanda yetenekli bireylerin bu alanda eğitim ve üretimini yaratmayı odağına almıştır.

Çarşamba günü ne yazık ki kaybettiğimiz sevgili Gülçin Aksoy’u anmak üzere, onunla Halı Atölyesi üzerine 9 Eylül 2022’de yaptığımız konuşmayı tekrar yayınlıyoruz.Bu yayında Gülçin Halı Atölyesini anlatıyordu. Halı Atölyesi, Gülçin’in varedip özgür ve inançlı ruhu ile 90’larlardan beri sürdürdüğü, sanata bakışını, bilgi ve tecrübesini öğrencileri olan genç sanatçılarla paylaştığı, öğrencileriyle öğrenmeye devam ettiği, çoğu sanatçı ve sanat emekçisinin yolunun geçtiği, Gülçin’in ifadesi ile 'kendinden menkul ve tuhaf' bir imkan alanıydı. Halı Atölyesi’nin Gülçin Aksoy’un adı ve onun anlayışıyla sürmesi, daha pek çok genç sanatçının Gülçin’e değeceği, Gülçin’den öğrenmeye devam edeceği bir öğrenim ve üretim mekanı olarak sürdürülmesi sanırım tüm dostlarının, sanat camiamızın, tüm çalışma arkadaşları ve gelmiş geçmiş tüm öğrencilerin dileği ve hedefidir.Bir kez daha Gülçin’i dinliyor, onu şimdiden hasretle anıyoruz.

Sanat yaşatır, sanat umudu yarına taşır. Bu bakış açısını kendine şiar edinmiş, sanatın gücünü ve işlevini önemseyen, yeni yaşamı kurabileceğine inanmış sanat insanları tarafından 2019'da kurulan Antakya Sanat Derneği’ni Edip Yeşil ile konuşuyoruz.

Konuklarımız Sena Tural, Deniz Zeybek ve Şeyma Keskin ile 22 Aralık - 20 Ocak tarihleri arasında Karşı Sanat'ta gerçekleşen 'Tanıklık' sergisi etrafında Alikev Genç Sanatçı Fonunu konuşuyor.

Geçen hafta Sevim Sancaktar ve Saliha Yavuz 7 Ocak Pazar günü Bahçe Galata’da o sırada henüz gerçekleşmemiş olan Buradan Nereye? Forum 1: 18B Vakası üzerine konuşmuştu. Bu hafta ise Ezgi Bakçay Merve Elveren, Forum’un ardından konuşulanları aktarıyor. Buradan Nereye? forum serisi, yakın dönemde Türkiye kültür - sanat alanında açılan tartışmaları ele alan bir dizi kamuya açık buluşmadan oluşuyor. Bu buluşmalar, örgütlü, müşterek, şeffaf, adil ve katılımcı bir kültür - sanat ortamı için yeni bir çerçeve teklif etmeyi planlıyor.

Sevim Sancaktar ve Saliha Yavuz, 7 Ocak Pazar günü Bahçe Galata’da gerçekleşecek olan Buradan Nereye? Forum 1: 18B Vakası’nı konuşuyor.🔹Türkiye’de faaliyet gösteren kültür-sanat kurumlarının kamusallığı ve sorumlulukları nasıl ve kimlerce belirlenir?🔹Kurumlara yöneltilen eleştirilerin ve soruların 'iptal kültürü' veya 'kutuplaştırıcı' addedilerek küçümsenmesi ne gibi hasarlara yol açar?🔹Kültür-sanat alanı bir müzakere ve mücadele alanı olarak nasıl dönüştürülebilir? Bu sorulardan yola çıkan Buradan Nereye? forum serisi, yakın dönemde Türkiye kültür-sanat alanında açılan tartışmaları ele alan bir dizi kamuya açık buluşmadan oluşuyor. Bu buluşmalar, örgütlü, müşterek, şeffaf, adil ve katılımcı bir kültür-sanat ortamı için yeni bir çerçeve teklif etmeyi planlıyor.

Konuğumuz Eskişehir merkezli bir sanat inisiyatifi olan Cooperative Collective. Eskişehir’de kentin ziraat ürünleri satılan bir bölgesinde kamusal sanat alanı oluşturan Cooperative Collective, özellikle genç sanatçılar için yeni bir katılımcılık şekli öneriyor.

Tokatlıyan Han 'Açık Kapılar' etkinliğini Songül Canerik, Joel Menemşe ve Aylin Pakova ile konuşuyoruz. Beyoğlu’nda Tokatlıyan Han’ın ikinci katında bir yıl gibi kısa bir sürede bir araya gelen, sanatçı atölyelerinden oluşan mekanda, multidisipliner bir sergi ve konuşmalardan oluşan bir etkinlik organizasyonunun başını çeken üç sanatçı, handaki sanatçıları ve onların üretimlerini izleyici ile buluşturuyor. Sanatçılarla Tokatlıyan Han’ı, bir araya gelmenin enerjisini ve sanatın izleyicisi ile buluşmasının farklı yollarını konuştuk.

Eskişehir merkezli bağımsız bir kültür sanat inisiyatifi olan OPUS XI adına Eşref Taner İlerde konuğumuz oluyor. OPUS XI, seminerler, atölyeler, sergiler ve konserler düzenleyen, Eskişehir kültür hayatına katkıda bulunmayı amaçlayan; sanat, tasarım, güncel düşünce ve mikro-politikanın buluştuğu bir oluşum.

Ece Ebrar Sözkesen, Şamil Burhan Öztürk, Saltık Doğa Özsar ve Ozan Batman ile Eskişehir merkezli inisiyatifleri Ye’r Community’den bahsediyoruz. Ye’r Community, sanata insan hakları ve eşitlik merkezli yaklaşan bir inisiyatif. Hem sanatçı temsili ve desteği hem de alternatif bir kanal olma yaklaşımını benimseyen bir grup.

Yöneticisi Rıdvan Kuday ve kurucularından Mehmet Erol ile Tigris Senfoni Orkestrasını konuşuyoruz. Diyarbakır’da yerleşik orkestra, ismini Dicle nehrinden alıyor. 2011'de oda orkestrası olarak başlayan yolculuk, 2018’de 52 kişilik kadrosuyla senfoni orkestrasına dönüşmüş. Bölgenin ilk ve tek özel orkestrası olan Tigris Senfoni, kurucu Serat Atalay tarafından yönetiliyor.

Çoğulcu bir perspektif ile yola çıkan yeni sanat mekânı gri alan, Ayvalık’ın güzel sokaklarından birinin köşesinde, günlük hayatın bir parçası olarak güncel sanatın ‘mesafeli algısı’nı kırarken, 'sanat pazarı' olarak galeri düşüncesinin aksine, sanat izleyicilerine yönelik yaşayan bir mekan deneyimi sunuyor. Queer sanata, interdisipliner ve kolektif projeler oluşturmak isteyen sanatçılara ve ana akımda yer bulamayan üretimlere, paylaşım ortamı sunmayı amaçlayan gri alan, yıl boyunca periyodik aralıklarla karma veya kişisel sergiler ortaya çıkarırken, kolektif performanslarla bağımsız sanatçılara da alan açıyor.

Maddi Estetik Araştırma Kolektifi üyeleri Sidar Bayram, Duygu Doğan ve Mustafa Emin Büyükcoşkun’dan görsel-işitsel medya araştırmaları yoluyla tartışmaya açmayı hedefledikleri Türkiye’nin kültürel ve estetik pratiklerindeki dönüşümleri, arşiv materyallerini yeni duyumsama biçimleri yaratacak şekilde kamusallaştırma imkanlarını, bunların Türkiye’nin 90’lı yıllarında insan hakları siyasetiyle ve hakikatle olan ilişkisini dinliyoruz.

Türkiye’de ve Türkiye dışında özgürlük mücadelelerinin dijital medya arşivi olma amacıyla yola çıkmış bir kolektif olan bbak.ma Arşiv Kolektifi'nden Özge Çelikaslan, Bilge Emir ve Şirin Erensoy ile bir araya geliyoruz.

Gazhane Çevre Gönüllüleri'nden Maya Arıkanlı Özdemir, İpek Aksel, Zinem Yılmaz ile Yeryüzü Ekoloji Kolektifi’nden Utku Şahin ve İyi Sosyal Kooperatif’ten Cemil Can Yusufoğlu ile 10. Gazhane Şenliği’ni nasıl 'müşterek' gerçekleştirdiklerini ve 'birlikte yönetelim' diyerek tartışmaya açtıkları 'kamusal alanların yönetiminde ortaklık hukukunu' konuşuyoruz.

Onur Topal Sümer ile 2006'da Kerem Kelebek ve Aris Nalçı ile İstanbul’da başlattıkları dans filmleri festivali Dans Kamera İstanbul üzerine konuştuk. Sümer, dansla sinemanın kesiştiği bir tür olarak dans filmini anlatırken, Dans Kamera İstanbul’un hikayesi ile başlayan konuşma bağımsız bir festival yürütmenin zorlukları ve sevinci ile devam ediyor.

Refik Akyüz ve Serdar Darendeliler ile Geniş Açı Proje Ofisini konuşuyoruz. Refik ve Serdar, Geniş Açı Fotoğraf Sanatı Dergisi ile üniversite yıllarında başlayan fotoğraf maceralarını ve Geniş Açı Proje Ofisi'nin bir inisiyatif olarak kuruluşunu ve etkinliklerini anlatıyorlar.

Rıdvan Kuday ile Diyarbakır'da kurucusu olduğu Rıdvan Kuday Galery'yi konuştuk. Diyarbakır ve bölgesinde bir sanat ekonomisi yaratmak için ticari bir galeri açmak üzere yola çıkan Rıdvan Kuday, gördüğü ihtiyacı ve birinci yılını tamamlayan galeriyi anlatıyor.

Mesut Varlık ile bu kez Punto 24 Bağımsız Gazetecilik Derneği'ni konuk ediyoruz ve bağımsız gazeteciliğin sorunları, ifade özgürlüğü ve sansür, hak temelli bir sivil toplu kuruluşu olmanın güçlüklerini konuşuyoruz. Bu ay onuncu yılını kutlayan P24'ün K24, Gezegen 24, Kıraathane İstanbul Edebiyat Evi, P24 Akademi ve Kıraathane Yayınları gibi alt birimleri ile geniş bir yelpazede yürüttükleri çalışmaları dinliyoruz.

Türkiye'den ve dünyadan sanatçıların katılımıyla bu yıl 3. defa gerçekleşmekte olan İstanbul Doğaçlama Dans Festivali (IDF) bu yıl İstanbul'un farklı bölgelerine yayılıyor. "Find Your 7.5 Hz!" sloganıyla gerçekleşen festivali Damla Durman ve Esma Akın ile konuşuyoruz.

Mustafa Arslantunal ve Mesut Varlık ile Kıraathane İstanbul Edebiyet Evi'ni ve sürmekte olan Kitap Şenliğini konuşuyoruz. Kıraathane'nin bağımsız yayınevleri ile birlikte düzenlediği, yayınevlerinin standları, ulaşılması pek de kolay olmayan kitaplar, bağımsız yayıncılık ve bağımsız yayıncıların konu ettiği meseleler etrafında kurgulanan etkinlikleri ile şehir merkezindeki şenliği de anlatan konuklarımız, Kıraathane'nin diğer etkinlik ve programlarını da paylaşıyorlar.

Genç bir yayın olan Kineo Dergi’yi Maya Çelem ve Deniz Özgültekin ile konuşuyoruz. Dans ve performans sanatları ile ilgilenen iki genç kültür yöneticisinin kendi ihtiyaçları doğrultusunda alandaki boşluğu görerek başlattıkları çevrimiçi dergi henüz birinci yılını doldurmak üzere.

Şehir Tiyatroları Muhsin Ertuğrul sahnesindeki Tiyatro araştırma Laboratuarı ile başlayan, Türkiye'de çağdaş dans sahnesinin ortaya çıkmasına ön ayak olan süreç ve bağımsız bir dans kumpanyası olan Taldans'ı kurucuları Filiz Sızanlı ve Mustafa Kaplan ile konuştuk.

2000’den beri sanat gündemini masaya yatırmaya, tartışmayı genişletmeye çalışan Açık Masa'yı Mürüvvet Türkyılmaz, Rafet Arslan ve Deniz Örnek ile konuşuyoruz.

Halka Sanat Projesi'nden İpek Çankaya, Gümüşlük Akademisi'nden Emre Çetinkaya ve sanatçılar Evren Erol ve Doğu Çankaya ile bir araya geliyor. Akademi'nin etkinlikleri, İlhan Berk'in Gümüşlük Akademisi'yle bağı ve Akademi'nin uzun zamandan sonra ev sahipliği yaptığı ilk görsel sanatlar sergisi üzerine konuşuluyor.

Konuklarımız Koli Art Space’den Elçin Acun ve Yasemin Kalaycı ile birlikteyiz. Acun ve Kalaycı ile birlikte kurdukları mekanın Yeldeğirmeni’nde devam eden sanat etkinliklerini, NOKS ile kurdukları işbirliklerini ve LGBTI destekleyen bir sanat alanı olarak bağımsızlık anlayışları üzerine çok keyifli bir sohbet gerçekleştirdik.

Ezgi Bakçay, Çapak Yazı / Çizi Dergisi editörleri Esra Oskay ve Seniha Ünay ile konuşuyor. "Çapak; gözden dışarı atılan ölü deri, görüntüde bir arıza, kirin ve tozun baskıdaki izidir.Çapak: Bağımsız, süreli bir yayındır.Genellikle online, fırsatını bulursa basılıdır.Görünürlük telaşının dışında kalarak üretmenin ve görüntünün sınırları üzerine düşünür.Çapak: Birbirine uzanarak hareket etmenin gücüne inanır.Sanatın içinden doğan ve dışına taşan, disiplinlerarası karşılaşmalara alan açmayı amaçlar."

Yeşim Özsoy'la 20. yılına giren Galata Perform'u konuşuyoruz.

İstanbul Fringe Festival ekibinden Denizhan Çay ile beraberiz. Denizhan Çay ile bağımsız bir festival düzenlerken kurdukları işbirlikleri, ekip içi dinamikleri, motivasyon kaynaklarını ve zorlukları konuşuyoruz. Sürdürülebilir bir festival ne demek, yöntemleri nedir, bilgi değiş tokuşu için gerekli ortam nasıl sağlanırı tartışıyoruz.

"Çocuklarla Fotoğraf Çalışmaları"nı konuşmak üzere, yıllardır bu alanda yapılan bağımsız çalışmaların yürütücülüğünü yapan belgesel fotoğrafçı, yazar Özcan Yurdalan’ı konuk ediyoruz.

Sarp Keskiner, İzmir’in çok asırlık belleğini yayınlaştırmaya odaklı Kilizman Yayınevi’nin kurucusu ve yayın yönetmeni İlhan Pınar ile girişimin başlangıcı, seyri ve bağımsız yayıncılığın kentin belleğine katkısı üzerine söyleşiyor. Söyleşiye Keskiner’in Suyumuz Projesi kapsamında ürettiği “Kervan” başlıklı ses tasarımı eşlik ediyor.

Ekoloji odağında kamusal performans üzerine bir eğitim ve yaratım projesi olan açıkALAN’dan tasarımcı ve küratör Şule Ateş ile projenin yürütücüsü ve Genedos Kooperatifi’nin kurucusu Alper Akça'yı konuk ediyoruz.

1835 yılından 1986 yılına kadar hiç durmadan çalışan ünlü fabrika Feshane-i Amire hakkında konuşuyoruz.

Konuklarımız Zeynep İçöz, Hazer Kılınç ve Ekin Kula'yla işbirlikçi sanat alanı Yermekân üzerine konuşuyoruz.

Beyza Boynudelik ve Ayşecan Kurtay, 2015'de altı kadın sanatçının bir araya gelerek kurdukları KRE Kolektifi anlatıyorlar. Sanatçıların bir araya gelerek üretim ve sergileme pratiklerini geliştirmeleri, yeni mecralara açılmaları ve birlikteliğin gücü üzerine konuşuyoruz.

Bağımsızlar ekibinden Beyza Boynudelik'le birlikte Ot Dergisi yazar ve editörü Ömür Uzel ve Bağımsız yazar ve Kafkaokur yazarı Ezgi Özsan ile bağımsız dergi yayıncılığı üzerine konuşuyoruz. Türkiye'de dergi yayıncılığının tarihine de uzanan konuşmada Uzel ve Özsan genel olarak dergi yayıncılığının bugünkü koşullarını ve kendi deneyimlerini aktarıyorlar. Dergilerin yazar ve okuyucuları ile bir topluluk oluşturmadaki rolü ve yaygın kültürel etkisinden söz ediyorlar. Gelişmiş bir edebiyat dünyası için olmazsa olmaz olan ve Türkiye'de köklü bir geleneği de olan dergiciliğin azalan okuyucu sayısına rağmen bugün de aynı canlılığı koruduğunu dile getirdiler.

Evren Duyal ve Koray Tarhan ile 2008'den bu yana yurt içi ve yurt dışında çeşitli performans, atölye ve organizasyonlar gerçekleştiren istanbulimpro hakkında konuşuyoruz.

Beral Madra ile bağımsızlar üzerine konuşuyoruz. Kendi küratoryal pratiğinde ve yönetici olarak rol aldığı çeşitli kurum ve projelerde bağımsızlarla işbirliği yapan Madra hem süresi hem çeşitliliğiyle bir anlamda Türkiye çağdaş sanat alanını da tarifleyen kendi deneyimlerini anlatıyor.

Beral Madra ile bağımsızlar üzerine konuşuyoruz. Kendi küratoryal pratiğinde ve yönetici olarak rol aldığı çeşitli kurum ve projelerde bağımsızlarla işbirliği yapan Madra hem süresi hem çeşitliliğiyle bir anlamda Türkiye çağdaş sanat alanını da tarifleyen kendi deneyimlerini anlatıyor.

Dilara Savut ve Öykü Naz Mustafaoğlu'yla İstasyon Nesin Köyleri Derneği'ni konuşuyoruz.

2020'den beri BAS'ın yürütücülüğünü üstlenen Aslı Özdoyuran ve Marina Papazyan ile buluştuk. 2005'te Banu Cennetoğlu tarafından kurulan BAS'ın ana faaliyeti olan sanatçı kitapları koleksiyonu, envanter çalışmaları ve yayıncılık pratikleri üzerine konuştuk.

Ulaş Bayraktar ile Mersin'de faaliyetlerini sürdüren 'Kültürhane'yi konuştuk. Kültürhane, KHK'nin 'hayırlı sonuçlarından' biri olarak 2017'de doğan bir kültür alanı. Ulaş Bayraktar, Bağımsızlar'da tartışmaya çalıştığımız bir konuya da değinerek, Kültürhane'nin hikayesini, işleyiş biçimini, özgün yapısını ve yarattığı etki ve etkileşimi anlatıyor.

'Ek Biç Ye İç', kentte sağlıklı, keyifli ve sürdürülebilir bir hayat kurma fikriyle temelleri atılmış bir girişim. 2015'ten beri şehrin atıl her alanını ekip biçmeyi amaçlayan 'Ek Biç Ye İç'ten Kevser Öztürk, Onur Erbil ve Serhan Hasdemir ile yaptıkları işbirliği projelerini, kalıcılığı yaratmak için kurdukları 'direnç' ortamını ve kendi kendini döndürecek bir sistem yaratmanın önemini konuştuk.

Güray Dinçol'la Sınır Tanımayan Palyaçolar'ı konuştuk.

Bu hafta Ezgi Baçay'la birlikte Antep'te yerleşik Nar Sanatı kurucu uyeleri Merve Karataş ve Mustafa Çirkin'le konuştuk. Türkiye-Suriye depreminin çalışmalarını nasıl etkilediğini, deprem sonrasında bağımsız bir kültür sanat organizasyonu olarak bilgi ve deneyimlerinin nasıl yardımcı olduğunu anlattılar. Sanatın deprem sonrası etkin bir eylem olarak özellikle çocuklara nasıl destek verdiğini paylaştılar. Depremden sonra normalleşme süreci ve gelecek projeleri üzerine konuştular.

Sanat öğrencileri için karşılıklı öğrenme ve deneyim aktarımına zemin olacak ortaklıklar kuran KABO, birbirinden 1600 kilometre uzaklıktaki iki şehirde yaşayan ve üreten yirmi güzel sanatlar fakültesi öğrencisi ve akademisyenler ile iş birliği kurarak birlikte öğrenme, empati ve mesafe kavramlarına odaklanan bir buluşma gerçekleştirdi. Projenin ayrıntılarını Sarp Keskiner Kendine Ait Bir Oda Birlikte Projesi ekibi ile konuşuyor.

Amed Kent Dayanışma platformundan mimar Herdem Doğrul 'u ve belgesel fotoğrafçılığı dalında bağımsız çalışan fotoğraf kolektifinden sanatçı Fatma Çelik'i konuk ediyoruz.

Sarp Keskiner, bu programda farklı disiplinlerde çalışan yedi İzmirli genç sanatçının kurduğu KARE kolektifi konuk ediyor.