Bağımsızlar

Bu hafta Ebru Atilla ile Açık Depo Gönüllüleri İnisiyatifi’ni konuşuyoruz. 2023 depremi sonrası İzmir’de oluşan ve Hatay’la doğrudan bağlar kurarak başlattığı işbirliğini sürdürmeye devam eden Açık Depo Gönüllüleri İnisiyatifi, afet sonrası sivil destek çalışmaları için özgün bir örnek oluşturuyor. Özgünlüğü bir yanıyla, afet sonrası destek modellerinin neden çalışmadığını tespit edip, mikro ölçekte birebir ilişkiler kurarak bireylerin ihtiyaçlarına yönelik destek sağlamaya yönelen çözümü, diğer yanıyla depremin 40. gününde Hatay’lı kadınlarla bir tiyatro oyunu ortaya çıkarıp sergileyecek kadar, sanatı hayata içkin hale getirmeyi başarması ya da bunu göstermesi. Öte yandan da depremden üç yıl sonra da bağlarını koparmamış ve desteğini sürdürüyor olması.

ApaçıKültür’ün bu bölümünde Ezgi Bakçay ve Ulaş Bayraktar, kültürün sınırlarını doğayı ve kentsel mekanları içerecek şekilde genişleterek kentlerin deniz ve kıyılarla kurduğu sorunlu ilişkiyi konuşuyor. Mevzuat tartışmaları ile sanatın harmanlandığı bu sohbette, kamusal alanlarımızı ve müştereklerimizi Gaston Bachelard'ın bahsettiği su damlasından ilham alarak nasıl yeniden inşa edebileceğimiz tartışılıyor.

Buradayız Hatay Derneği'ni konuğumuz Mehmet Ali Gümüş ile konuşurken; deprem sonrası bir Instagram postu ile başlayan inisiyatifin 40 gün gibi kısa bir sürede derneğe dönüşmesinin, birlikteliğin ve dayanışmanın zor ama güç veren hikayesini dinliyoruz.

Bu hafta Ahmet Murat Akoy ile yöneticisi olduğu bagni konuşuyoruz. Bir yandan Kaş ve bölge için çok önemli olan çevre aktivizmini yürüten, çevre yıkımını takip eden ve hem protestolarla hem işbirlikleri ve hukuki süreçlerle durdurmaya çalışırken öte yandan 5. yılına girecek olan Kaş Tiyatro Festivalini yürüten derneğin faaliyetlerini konuştuk. Nepotist, anti-demokratik, kapitalist yönetimin turizm vasıtasıyla da sürdürmekte olduğu doğa ve kültür talanının boyutlarını bir kez daha konuşmak zorunda kaldık.

Ulaş Bayraktar ve Ezgi Bakçay ile Apaçıkültür’de, Osmanlı’nın son döneminin kültür politikalarını konuşuyoruz. Parisli Paşaların “dünyanın merkezi”ne yolculuğunu, modernleşme ve ulusallaşma davasının krizlerini bağlamında yeniden düşünüyoruz.

Ulaş Bayraktar ve Ezgi Bakçay ile Apaçıkültür’de bu hafta, sosyal medyanın ve algoritmaların ürettiği kent imgeleri üzerine konuşuyoruz. Mekanın ruhu ve kentlilerin ruh sağlığı arasındaki bağlantı üzerine düşünürken, kültür politikalarının sanal boyutunda buluyoruz kendimizi. Naomi Klein Doppelganger kitabının izinde kentlerin “kötü ikizlerini” seyre dalıyoruz.

Ulaş Bayraktar ve Ezgi Bakçay ile Apaçıkültür’de bu hafta, popüler kültürel üretimlerinin politikasını ve estetiğini konuşuyoruz. Benito Antonio Martinez Ocasio’nun (nam-ı diğer Bad Bunny) Super Bowl devre arası şovunun açtığı tartışma alanında kültür endüstrilerinin ürünü olmalarına rağmen bazı anların, imgelerin ve ritimlerin “duyusal olanın paylaşımını” yeniden düzenlemek anlamında politik olma ihtimaline odaklanıyoruz.

Görünmeyen Emek Fotoğraf İnisiyatifi, 2023’te İzmir’de, Arzu Filiz Güngör ve Nilgün Yoldaş yürütücülüğünde kadın emeğinin karşılıksız, ücretlendirilmemiş ve görünmeyen biçimlerine odaklanan bir fotoğraf atölyesi sonrasında kuruldu. Bu deneyim, görünmeyen emeğe dair düşünüp üretmeyi sürdürme arzusu duyan kadınları bir araya getirdi. ​​​​​​​İnisiyatif, katılımcı üretimi, yatay örgütlenmeyi ve dayanışmayı önceleyerek, kişisel hikâyeleri kamusal alanda tartışmaya açan fotoğraflar üretmeyi, kalıplaşmış yargıları sarsacak imgeler bulup dolaşıma sokmayı, görünmeyen emek biçimlerini belgeleyip görünür kılmayı amaçlıyor.

Bu hafta Apaçık Radyo’nun Apaçileri Ezgi Bakçay ve Ulaş Bayraktar, kültür politikalarının 1945 sonrası bir kamu politikası disiplini haline gelmesinden çok önce, bu coğrafyadaki köklerine—Tanzimat’tan Cumhuriyet’e uzanan modernleşme serüvenine—odaklanıyor.Bu perspektifle bakıldığında kültür politikaları, sadece sanatsal faaliyetlerin desteklenmesi veya modern bir “hak” arayışı değil; bir ulusun kendi köklerini icat ettiği ve sınırlarını çizdiği politik bir savaş alanıdır. Bir yandan “muasır medeniyet” hedefine doğru giden bir yolculuk vaat ederken, diğer yandan geçmişi ve “öteki”ni sessizleştiren bir şiddet mekanizmasını içinde barındırır.

Apaçık Radyo’nun “apaçileri” Ezgi Bakçay ve Ulaş Bayraktar, Apaçıkültür serisinin bu haftaki bölümünde, tanımlanması en az kültür kadar meşakkatli bir başka kavramı, politikayı masaya yatırıyor.Siyasetin etimolojik kökenindeki “seyislik” (terbiye etme) ile kültürün “ehlileştirme” anlamları arasındaki tarihsel akrabalıktan yola çıkan program; kültür politikalarını devletin soğuk bir kamu yönetimi aracı olmaktan çıkarıp, “duyulur olanın adil paylaşımı” ve bir arada yaşama sanatı olarak yeniden kurguluyor. Jacques Rancière’in “Cahil Hoca” ve “eşitsizliğin yeniden üretimi” eleştirileri eşliğinde, bağımsız aktörlerin bu alanda sadece birer “nesne” değil; özgüvenli, adalet talep eden ve kendi pratiklerini bizzat birer kültür politikası olarak inşa eden kurucu öznelere dönüştüğünü ilan ediyoruz.

Ulaş Bayraktar ve Ezgi Bakçay ile Apaçıkültür’de bu hafta, Terry Eagleton ve Bernard Stigler’in rehberliğinde kültür kavramına odaklanıyoruz. Tarihsel dönüşümü içinde kültürü, doğa ve uygarlık ikileminin ötesinde, insanın kendi kendini üretme pratiği olarak anlamaya çalışıyoruz.

Bağımsızlar ile yeni bir seyre çıkıyoruz: Ulaş Bayraktar ve Ezgi Bakçay’ın hazırlayıp sunduğu Apaçıkültür serisiyle kültürün altını üstüne getirmeye girişiyoruz. ​​​​​​​Özneleri, mekanları, imkanları ve kısıtlarıyla kültürün politikalarını konuşacağımız bu serinin ilk bölümünde meramımızı ve rotamızı paylaşıyoruz.

Dört yılı aşkın süredir yürüttüğü yayın ve platform deneyimini masaya yatırıyor; bağımsız kültür-sanat alanında biriken deneyimleri, hafıza oluşturmanın önemini, dayanışma pratiklerini ve bağımsızların kültür politikalarının öznesi olma imkânlarını tartışıyoruz.

Mardin’den Meyman Sanat Evi adına Mahmut Wenda Koyuncu’yu ve Diyarbakır’dan Merkezkaç Sanat Kolektifi adına Remzi Sever’i konuk ediyor; kendileriyle bağımsızlıklarıyla birlikte varolma süreçlerini, üretimlerini ve Mardin ve Diyarbakır’daki sanat dünyasının getirdikleri üzerine sohbet ediyoruz.

Merak Kabineleri e-bülteninin kurucularından tarihçi, eskiçağcı ve müzeolog Emel Gülşah Akın ve müzeolog- araştırmacı Ayça Bayrak Uluğ ile bir araya geliyoruz. Merak Kabineleri, müzecilikle ilgili dikkat çekici ve ilginç çeşitli içerikleri derleyerek okuyucularla buluşturma amacıyla kuruldu. Müzecilikle ilgili tekil haberlerin, meselelerin, güncel konuların derlenerek bir araya getirilmesiyle oluşacak arşivin günümüze ait müzecilik anlayışını “okumak” için önemli ipuçları sunabileceğine inanan Emel Gülşah Akın ve Ayça Bayrak Uluğ, Merak Kabineleri’ni hazırlarken izleyeni şaşırmaya, tefekküre, merak etmeye davet eden “sıradışı, nadide, acayip veya garip” şeylerin sergilendiği ve modern müzelerin öncüleri kabul edilen kabineleri düşünerek yola çıkıyorlar.