Wykład otwarty

Kiedy konie zostały udomowione? Dlaczego zyskały wśród ludzi taki szacunek? Kiedy pojawiły się w Polsce? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 był prof. dr hab. inż. Daniel Makowiecki, polski archeolog i archeozoolog z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Jak mróz wpływa na rośliny czy zwierzęta? Czy mróz zabija zarazki? Jakie mogą być negatywne skutki braku zimy w naszej części świata? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 był dr hab. Michał Żmihorski, profesor i dyrektor Instytutu Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży.

Czy jako społeczeństwo jemy za dużo cukru? Dlaczego po niego sięgamy? Czy cukier uzależnia, tak jak używki? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 był prof. Leszek Czupryniak, diabetolog z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Czym są bieguny magnetyczne Ziemi? Dlaczego mają istotne znaczenie dla naszego życia? Jak naukowcy ustalają dokładne położenie biegunów? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 był prof. Rafał Szaniawski z Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk.

Dlaczego o zakochaniu mówimy, że mamy motyle w brzuchu? Jak kochają Polacy i Polki? Dlaczego potrzebujemy miłości? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 była dr Marta Kowal, psycholog z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Czego najbardziej się teraz boimy? Co nam daje strach i czy może być czymś dobrym? Dlatego podcasty kryminalne cieszą się ogromną popularnością w Polsce? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 była dr Małgorzata Bulaszewska, kulturoznawczyni z Uniwersytetu SWPS, która wyjaśniała, dlaczego lubimy się bać.

W jakich aspektach granie w gry może zmieniać mózg? Jakiego gatunku produkcje mają najbardziej pozytywny wpływ na nasz rozwój, a jakich gier zdecydowanie unikać? Czy gry mogą mieć pozytywny wpływ na nasze zdrowie psychiczne? Gościem Krzysztofa Urbaniaka była dr hab. Aneta Brzezicka, profesor Uniwersytetu SWPS, psycholog z Centrum Badań Neuropoznawczych, która opowiadała o efektach oddziaływania gier wideo na ludzki mózg.

Czy dzieci uczą się języków obcych szybciej niż dorośli? Jakie główne błędy popełniamy w ich nauce? Czy nowe technologie mogą nam pomóc, czy raczej będą przeszkadzać? O tym, jak powinna wyglądać efektywna nauka języków obcych mówił w rozmowie z Krzysztofem Urbaniakiem na antenie Radia RMF24 dr Grzegorz Śpiewak, lingwista, trener nauczycieli języka angielskiego, były wykładowca akademicki, ekspert Macmillan Education, prezes zarządu fundacji REJ.

Skąd wziął się dwutlenek na Ziemi? Co najskuteczniej pochłania ten gaz? Czy jesteśmy w stanie wyłapać nadmiar dwutlenku węgla z atmosfery? Gościem Krzysztofa Urbaniaka w Wykładzie otwartym był Janusz Mizerny, specjalista w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych i zrównoważonego rozwoju, autor bloga Green Projects.

Czym jest regeneracja i co wtedy dzieje się w naszym organizmie? Czy da się przyspieszyć ten proces? Jakie są najprostsze sposoby na codzienną regenerację? O odpoczynku i regeneracji opowiadała w rozmowie z Krzysztofem Urbaniakiem dr Joanna Ludwikowska, radiolog i certyfikowany lekarz medycyny stylu życia.

Czym różni się nielegalny doping od dozwolonej suplementacji? Czy wciąż są luki w systemie antydopingowym? Czy w kontrolowaniu zawodników nie doszliśmy już do granic absurdu? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 był dr Andrzej Pokrywka, ekspert w zakresie biochemii i farmakogenomiki z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, konsultant naukowy Polskiej Agencji Antydopingowej.

Skąd biorą się czarne myśli? Dlaczego nasz mózg bardzo często z góry zakłada najgorsze? Czy z natury jesteśmy pesymistami? Na te pytania szukamy odpowiedzi w najnowszym odcinku Wykładu otwartego Radia RMF24. Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 była dr Monika Kornacka, psycholożka i psychoterapeutka poznawczo-behawioralna, zastępczyni dyrektora Instytutu Psychologii Uniwersytetu SWPS.

Czy da się określić, kiedy zaczyna się starość? Jakie procesy zachodzące w naszym ciele świadczą o starości? O ile w ostatnich latach przesunęliśmy granicę starzenia się? Gościem Krzysztofa Urbaniaka w Wykładzie otwartym Radia RMF24 była Marta Podhorecka, profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, fizjoterapeuta i geriatra.

Dokąd w przyszłości zaprowadzi nas technologia w budownictwie? Czy beton i stal nadal będą dominować wśród wybieranych materiałów? Czy zmiany klimatyczne wymuszą zmiany konstrukcji budynków mieszkalnych? O tym, z czego będziemy budować domy przyszłości opowiadał w rozmowie z Krzysztofem Urbaniakiem dr hab. inż. Paweł Sikora, prof. ZUT z Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego, opiekun międzynarodowego projektu NanoSeaCon, w ramach którego opracowano recepturę na mieszankę betonową z zastosowaniem wody morskiej zamiast wody słodkiej.

Kto na Ziemi jest liderem walki o klimat? Czy cele klimatyczne Unii Europejskiej są realne do osiągniecia? Jakie działania w walce ze zmianami klimatu podejmują Chiny i Indie? O tym, co reszta świata robi dla klimatu opowiadał dr Michał Pałasz z Uniwersytetu Jagiellońskiego, współredaktor książki "Za pięć dwunasta koniec świata. Kryzys klimatyczno-ekologiczny głosem wielu nauk", który był gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Czy rośliny mają różne strategie przygotowywania się do zimy? Dlaczego nie wszystkie zrzucają liście? Czy więcej ciepłych dni jesienią wpływa na ich zachowanie? O mechanizmach obronnych roślin i ich przygotowaniach do zimy opowiadała dr Danuta Solecka, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, zastępca dyrektora Instytutu Biologii Eksperymentalnej i Biotechnologii Roślin, która była gościem Krzysztofa Urbaniaka w Wykładzie otwartym Radia RMF24.

Czy nasz mózg poradziłby sobie teraz bez czytania? Co się dzieje w mózgu, kiedy czytamy? Czy czytający żyją dłużej? O wpływie czytania na ludzki mózg opowiadał prof. Wojciech Glac, neurobiolog, ekspert od mózgu i popularyzator nauki z Uniwersytetu Gdańskiego, który był gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Kiedy "dr Google" może nam zaszkodzić? Jakie są medyczne mity i aktualne trendy krążące w sieci? Jak przestrzeń internetowa zmienia medycynę? O "współczesnych szamanach", czyli influencerach oraz o radach "dr Google'a" opowiadała Alicja Baska, lekarz z Polskiego Towarzystwa Medycyny Stylu Życia, która była gościem Krzysztofa Urbaniaka w "Wykładzie otwartym".

Dlaczego Arktyka ogrzewa się niemal cztery razy szybciej niż reszta świata? Co to oznacza dla tych terenów i tamtejszych ekosystemów? Czy są pomysły jak ochronić lody Arktyki? Gościem "Wykładu otwartego" w Radiu RMF24 był dr hab. Krzysztof Zawierucha, biolog i polarnik z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Co przede wszystkim przeszkadza nam we właściwym śnie? Czy odsypianie w weekendy to dobry pomysł? Od czego zacząć zmienianie naszych nawyków dotyczących snu? O tym, czy śpimy dziś gorzej niż w przeszłości oraz o sposobach na rozwiązywanie problemów ze snem opowiadała dr Maria Kmita, psycholog z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, autorka kursu dla studentów "Drzemkologia stosowana", która była gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Jakie mogą być kolejne kroki ewolucji? Co będzie miało na nią największy wpływ? Czy człowiek za tysiąc lat będzie wyglądał inaczej? O tym, jak może wyglądać człowiek przyszłości opowiadał dr hab. Szymon Drobniak, biolog ewolucyjny i popularyzator nauki z Instytutu Nauk o Środowisku UJ oraz Uniwersytetu Nowej Południowej Walii w Sydney, który był gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Co składa się na współczesne wyposażenie archeologa? Jak nowoczesne narzędzia zmieniają ten zawód? Czy w dobie technologicznej rewolucji tradycyjne wykopaliska nadal mają sens? O tym, jak zmienia się praca archeologa opowiadała dr Julia Chyla, ekspertka z Wydziału Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego, archeolożka cyfrowa i redaktorka naczelna serwisu Archeowieści.pl, która była gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Na co w dzisiejszych czasach przede wszystkim "choruje" ludzki wzrok? Jaki wpływ na niego ma właściwa dieta? Czy ruch też ma znaczenie dla kondycji naszych oczu? Jak w odpowiedni sposób dbać o nasz wzrok radziła Anna Maria Ambroziak, okulistka z Centrum Okulistycznego Świat Oka, wykładowczyni Uniwersytetu Warszawskiego, która była gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Czy medialne informacje o zmianach klimatycznych mogą być przesadzone? Jak szybko zmienia się klimat? Ile w tej kwestii można zobaczyć z kosmosu? O badaniu zmian klimatycznych opowiadała dr Anna Łosiak, geolożka planetarna, pracownik naukowy Instytutu Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk, która była gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Skąd wiemy, że nasze ciało potrzebuje ruchu? Jakie sygnały do nas wysyła? Jak ćwiczyć, żeby pozytywnie wpływać na mózg? Co dzieje się w naszym organizmie w czasie wysiłku? O pozytywnym wpływie wysiłku fizycznego na ludzki mózg opowiadała dr Natalia Grzebisz-Zatońska z warszawskiej Akademii Wychowania Fizycznego, specjalistka w tematyce monitorowania biochemicznego i fizjologicznego, która była gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Kiedy zajadanie stresu staje się problemem? Czy stres to jedyna emocja, jaką zajadamy? Co może nam pomóc w walce z podjadaniem? O przyczynach i sposobach na walkę z zajadaniem stresu opowiadała Małgorzata Pielichowska, dietetyczka i psychodietetyczka, która była gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Czyj właściwie jest Księżyc? Jakie bogactwa skrywa? Co nam może dać stała obecność na Księżycu? O tajemnicach naturalnego satelity Ziemi opowiadał Jerzy Rafalski, astronom z Planetarium im. Władysława Dziewulskiego w Toruniu, który był gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Czy wszyscy pochodzimy od jednego przodka i jak możemy go zidentyfikować? Jak udało nam się w tak krótkim czasie skolonizować Ziemię? Czy możemy powiedzieć, że wszyscy jesteśmy kuzynami? O początkach gatunku ludzkiego opowiadała dr Wioletta Nowaczewska, paleoantropolog z Zakładu Biologii Człowieka Uniwersytetu Wrocławskiego, która była gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Dlaczego to właśnie brzuch najszybciej przybiera i zostaje z nami najdłużej? Jak otyłość brzuszna może wpływać na nasze zdrowie? Jak pozbyć się tzw. "oponki"? O tym, jak poradzić sobie z niechcianymi kilogramami opowiadała Monika Stromkie-Złomaniec, dietetyczka kliniczna, która była gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Czy węży w Polsce jest coraz więcej? Czy powinniśmy się ich bać? Jak się zachować, kiedy spotkamy na naszej drodze węża? O faktach i mitach dotyczących węży występujących w naszym kraju opowiadał dr hab. Krzysztof Kolenda, herpetolog z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Jaka jest rola dotyku w rozwoju człowieka? Czy dotyk może leczyć? Co się dzieje w naszym ciele w czasie przytulania? O sile i roli dotyku opowiadała dr Ewa Jarczewska-Gerc, psycholog społeczny, trener biznesu, Uniwersytet SWPS, która była gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Czy w przyszłości będziemy mogli mieć więcej niż dwa zestawy naturalnych i własnych zębów w życiu? Dlaczego od razu nie mamy zębów stałych? Czy powinniśmy dążyć do zachowania naturalnych zębów? O tajemnicach ludzkiego uzębienia opowiadała dr hab. n. med. Iwona Tomaszewska, specjalista stomatologii zachowawczej z endodoncją z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego, która była gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

O co chodzi z El Nino? Gdzie i kiedy występuje? Czy wobec tego zjawiska jesteśmy bezbronni? O panującym El Nino oraz o nadchodzącym zjawisku La Nina opowiadał prof. Mariusz Figurski, Dyrektor Centrum Modelowania Meteorologicznego IMGW, który był gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Czy określenie "pracowity jak pszczoła" ma swoje uzasadnienie w przyrodzie? Czy pszczela rodzina to matriarchat? Kto jest największym wrogiem tych owadów? O sekretnym życiu pszczół opowiadał prof. Sławomir Bakier, dyrektor Instytutu Nauk Leśnych na Wydziale Budownictwa i Nauk o Środowisku Politechniki Białostockiej, który był gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Jak powstał GPS? Dlaczego świat bez GPS wyglądałby zupełnie inaczej? Czy istnieją jakieś alternatywy dla tego systemu? O tym, jak właściwie działa GPS i do czego służy, opowiadał dr inż. Marcin Szołucha z Wojskowej Akademii Technicznej, który był gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Czym są endorfiny? Jak możemy je wywołać? Czym jest pętla dopaminowa i jakie może mieć konsekwencje? O hormonach szczęścia opowiadał psychiatra dr hab. Sławomir Murawiec, redaktor naczelny czasopisma naukowego "Psychiatria spersonalizowana" oraz członek Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego, który był gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Czym tak naprawdę jest placebo? Gdzie wykorzystuje się efekt placebo? Czy placebo może być dla nas szkodliwe? O historii i tajemnicach efektu placebo opowiadał prof. Przemysław Bąbel, dyrektor Instytutu Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, przewodniczący Rady Dyscypliny Psychologia UJ oraz kierownik Zespołu Badania Bólu, który był gościem Krzysztofa Urbaniaka w Radiu RMF24.

Czy nasz wzrost to tylko zasługa genów? Jak Polacy wypadają w rankingach wzrostu? Jak wysoki wzrost możemy osiągnąć?
 O uwarunkowaniach wzrostu u człowieka opowiadał prof. Bogusław Pawłowski, antropolog i ewolucjonista z Uniwersytetu Wrocławskiego, który był gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Czy pisząc na klawiaturach cofamy się w rozwoju? Jak ręczne pisanie wpływa na nasz mózg? Czy lepiej pisać brzydko, ale ręcznie?
 O wpływie pisania ręcznego i pisania na klawiaturze na nasz mózg opowiadała Marta Konarzewska, logopeda, neurologopeda oraz pedagog specjalny, która była gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Czy picie kawy szkodzi? Czy od kawy można się uzależnić? Kto nie powinien pić kawy? O tym, co dzisiejsza nauka mówi o piciu kawy opowiadał profesor Mirosław Jarosz, lekarz gastrolog, były Dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia, który był gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Dlaczego ludzie poszczą? Jak post działa na organizm? Jakie potencjalne korzyści daje post? O modzie na posty i ich wpływie na zdrowie opowiadała dr nauk medycznych Hanna Stolińska, dietetyk kliniczna, która była gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Czy godziny i dni w kosmosie liczy się inaczej? Jak długotrwały pobyt w przestrzeni kosmicznej wpływa na ludzkie ciało? Czy ludzie przeżyją podróż na Marsa? O oddziaływaniu lotów kosmicznych na ludzki organizm opowiadał Maciej Myśliwiec, szef Space Agency, który był gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Czy nasi przodkowie też się nudzili? Ile nudy potrzebujemy? Jak przestać się nudzić? O zjawisku nudy, jej przyczynach i funkcjach opowiadał dr Mariusz Finkielsztein, socjolog z Collegium Civitas, który był gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Dlaczego rolnicy przegrywają z handlarzami? Jak zbliżyć konsumentów do lokalnej żywności? Jak bardzo różni się to, co jedzą Polacy od tego, co jedzą np. Francuzi czy Hiszpanie? O przyzwyczajeniach żywieniowych Polaków opowiadała prof. Ewa Kopczyńska, socjolożka jedzenia z Uniwersytetu Jagiellońskiego, która była gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Dlaczego drżymy, kiedy jest nam zimno? Jakie są lecznicze zalety chłodu? Czy jako gatunek odwykliśmy od ekstremalnego zimna? O tym, co dzieje się w naszym ciele w czasie mrozów i jaki jest wpływ zimna na nasz organizm, mówił dr Paweł Sutkowy z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, który był gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Jak sprawdzić, czy nie znajdujemy się w bańce informacyjnej? Dlaczego powinniśmy unikać zamykania się w takiej bańce i jak to zrobić? W jakim stopniu Internet i to, co w nim robimy, wpływa na nasz światopogląd? O niebezpieczeństwach, jakie niesie za sobą zjawisko baniek informacyjnych mówiła Magdalena Wojcieszak z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davis, badaczka na Uniwersytecie Warszawskim w Centrum Doskonałości w Naukach Społecznych, prowadząca grant ERC Consolidator, która była gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24.

Dlaczego ludzki mózg tworzy nawyki? Dlaczego tak trudno je nam przełamać? Ile czasu potrzeba, żeby dana czynność stała się dla nas nawykiem? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 była lekarz neurolog Joanna Piotrowska, która zdradziła tajemnice nawyków i przyzwyczajeń, którym ulegamy lub które trudno nam zbudować.

Czasem wystarczy głęboki wdech, pociągnięcie nosem, żeby niczym przez wehikuł czasu, cofnąć się do wspaniałych momentów. Jak to działa, że zapach wyzwala w nas wspomnienia? Co wtedy dzieje się w naszych mózgach? Oraz p tym, jak te wiedzę wykorzystać na co dzień. Gościem Krzysztof Urbaniaka w Radiu RMF był dr Wojciech Glac z Wydziału Biologii Uniwersytetu Gdańskiego, zwycięzca konkursu Popularyzator Nauki 2019 w kategorii „Naukowiec”.

Jelita to nasz drugi układ immunologiczny. Dlaczego odporność bierze się właśnie z nich? Co powinno się znaleźć na co dzień w naszej kuchni czy lodówce, żeby wspomóc odporność? Między innymi na te pytania odpowiada w rozmowie z Krzysztofem Urbaniakiem Małgorzata Pielichowska, dietetyczka i psychodietetyczka, autorka podcastu "Gosia Pielichowska o zdrowym stylu życia, na luzie". W odcinku także o tym, czy dieta może poprawić nam samopoczucie.

Naukowcy z Uniwersytetu Harvarda dowiedli, że 80 procent kłamstw mówimy w związku z historiami na własny temat. W co czwartej dłuższej rozmowie dopuszczamy się kłamstwa. W jakie tematy najczęściej wplatamy kłamstwo? Jakie procesy zachodzą w ludzkim mózgu podczas kłamania? Jak rozpoznać, że ktoś kłamie? Gościem Krzysztofa Urbaniaka w Radiu RMF24 była Natalia Hofman, profilerka, ekspertka od mowy ciała i psychologii kłamstwa z centrum psychoterapii „Dwa skrzydła” w Warszawie, autorka książki "Jak wykryć kłamstwo".