Wykład otwarty

Misja Artemis II odbyła historyczny, siedmiogodzinny przelot wokół Księżyca. Ludzkość wróciła w rejon Srebrnego Globu po raz pierwszy od ostatniej misji Apollo w 1972 roku. Czy sam Księżyc jest czymś wyjątkowym w skali kosmosu, czy typowym zjawiskiem? Jak naukowo wytłumaczyć powstanie Srebrnego Globu? Czy Księżyc każdej planety jest podobny do naszego? Czego jeszcze nie wiemy? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 był dr Piotr Witek z planetarium Centrum Nauki Kopernik.

Wraz z nadejściem wiosny wiele osób uważa, że wraca im energia i łatwiej jest się zmobilizować. Czy zmiana pór roku realnie wpływa na nasze emocje, motywację i sposób myślenia? Która pora roku gwarantuje psychologiczny reset? Dlaczego akurat wiosna tak silnie wpływa na nasze samopoczucie? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 była psycholożka Marta Młyńska, edukatorka i autorka książki "Wypalona".

Czy naprawdę jesteśmy racjonalni? W wielu krajach unika się numeru 13 w hotelach, sportowcy mają swoje rytuały, a inwestorom zdarza się omijanie "pechowych dat". Psychologowie zauważają, że przesądy pojawiają się szczególnie wtedy, gdy czujemy brak kontroli nad sytuacją. Czy przesądy to tylko niewinna tradycja kulturowa, czy może coś, co realnie wpływa na nasze decyzje i sposób myślenia? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 była Dorota Majkowska Szajer z Muzeum Etnograficznego w Krakowie.

W dzisiejszym odcinku spróbujemy odpowiedzieć na pytanie: dlaczego kobiety żyją dłużej od mężczyzn niemal w każdym kraju na świecie? W jakim stopniu długość życia zależy od biologii, a w jakim od stylu życia? Gościem Krzysztofa Urbaniaka była prof. Barbara Gryglewska z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Czym różni się pełna epoka lodowa od gwałtownego ochłodzenia klimatu? Czy osłabienie lub zatrzymanie Atlantyckiej Południkowej Cyrkulacji Wymiennej faktycznie może zapoczątkować nową epokę lodową? Jaki jest najgorszy scenariusz, który nauka uważa dziś za realny? Gościem Krzysztofa Urbaniaka była prof. Anita Bokwa, klimatolog dyrektor Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Mimo rozwoju cywilizacyjnego, postępu technologicznego i globalnej współzależności, konflikty zbrojne nie znikają. Czy wojna jest nieodłącznym elementem ludzkiej natury? Czy wielkie konflikty zaczynają się od racjonalnej kalkulacji, czy od błędów i emocji? Co jeśli wojna wynika z ludzkiej natury? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 była filozofka, publicystka i działaczka społeczna doktor habilitowana Joanna Hańderek z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia ponad 25 proc. dorosłych nie spełnia minimalnych norm aktywności fizycznej. Ile kroków dziennie to odpowiednia dawka ruchu? Co tracimy, gdy nie chodzimy? Czy zwykły spacer może działać jak "naturalny antydepresant"? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 był profesor Maciej Banach, prorektor ds. Collegium Medicum Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, przewodniczący Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego.

Mówimy o niej "szósty zmysł", "przeczucie", a czasem przypisujemy jej nawet cechy nadnaturalne. Wszyscy korzystają z intuicji, podejmując szybkie decyzje i ufając pierwszemu wrażeniu. Czym naprawdę jest intuicja? Czy każdy ją ma? Czy istnieje "kobieca intuicja" i czy można ją trenować? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 była doktor Matylda Gerber, specjalizująca się w badaniu roli intuicji w podejmowaniu decyzji liderów.

Słońce kojarzy nam się z ciepłem, światłem i życiem. Ale jak dobrze je rozumiemy? Dlaczego jego zachowanie ma realny wpływ na nasze życie? Czego dzięki nowym misjom kosmicznym, dowiadujemy się o gwieździe, od której wszystko zależy? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 był dr Marek Stęślicki z Centrum Badań Kosmicznych PAN, heliofizyk, współtwórca instrumentów badających Słońce z orbity.

Finlandia po raz ósmy z rzędu została uznana za najszczęśliwszy kraj świata w World Happiness Report 2025, osiągając najwyższy wynik w badaniu ONZ. Kolejne miejsca to Dania, Islandia i Szwecja. Mimo krótkiego dnia, ludzie są tam najszczęśliwsi. Jak oni to robią? Czy moglibyśmy u nas wprowadzić duński styl życia Hygge? Jaki jest styl pracy Skandynawów? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 była dr Magdalena Domeradzka, skandynawistka z Uniwersytetu SWPS w Warszawie.

Co dzieje się w świecie owadów zimą? Gdzie możemy je wtedy spotkać? Jaka musiałaby być temperatura i jak długo się utrzymywać, aby wyeliminować całą populację? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 był dr hab. inż. Paweł Sienkiewicz, entomolog, profesor Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.

Wielu z nas mówi, że psy bądź koty nudzą się, gdy długo leżą bez zajęcia albo nie mają co robić. Czy to tylko potoczne porównanie, czy rzeczywiste zjawisko psychiczne u zwierząt? Jak nauka definiuje nudę w ich kontekście? Czy nuda ma konsekwencje dla ich zdrowia i zachowania? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 był prof. Wojciech Pisula z Polskiej Akademii Nauk.

Przy okazji zmiany daty, rozmawiamy o czasie. Czym on jest? Od kiedy zaczęliśmy rozumieć czas? Jak reagują na niego inne organizmy? Gościem Krzysztofa Urbaniaka na antenie Radia RMF24 był dr Maciej Mulak, fizyk i popularyzator nauki z Wydziału Podstawowych Problemów Techniki na Politechnice Wrocławskiej oraz prowadzący kanał "Fizyka bez zamulania".