Wetenschap Vandaag | BNR

Mede mogelijk gemaakt door: BroadwickHet onderzoek vond plaats in het Ningaloo Reef in het westen van Australië. Daar verzamelen zich elk jaar honderden walvishaaien. De onderzoekers zwommen al veel met de dieren en ontdekten zo dat ze elk een uniek patroon hebben en dat ze dus uit elkaar gehouden kunnen worden. Dat betekent dat je ze kunt gaan volgen en kunt bijhouden hoeveel ze elke keer gegroeid zijn. Maar hoe doe je dat? Een walvishaai meten? Je kunt hiervoor een wervel doorzagen en de jaarringen - net als bij een boom - tellen. Maar ja, dan moet de walvishaai dood zijn. Ze hebben het toen maar eerst eens (geen grap) met een meetlint geprobeerd, maar zoals je je kunt voorstellen, was dat niet heel makkelijk onderwater. Ze kwamen uit bij stereo-video, waarbij twee camera's één meting doen. Langzame groeiers Nou groeien walvishaaien helemaal niet snel: 20, misschien 30 centimeter per jaar. Dus als je een goeie dataset wilt verzamelen dan ben je wel even bezig. In dit geval: tien jaar. Maar na die tien jaar konden ze bevestigen dat walvishaaien langzaam groeien en dat dit verschilt tussen de mannetjes en vrouwtjes. In het begin groeien de mannetjes sneller. Maar bij een meter over 8 vlakt de groei af. De vrouwtjes groeien dan nog even door, soms tot voorbij de 14 meter. Waarbij mannetjes over de groei naar een geslachtsrijpe leeftijd 30 jaar doen, maar de vrouwtjes daar 50 jaar voor nodig hebben. Voortbestaan walvishaai En dan moet je je voorstellen: zo'n vrouwtje moet dan 50 jaar lang niet gevangen worden, er moet geen schip tegenaan varen, ze moet niet vast komen te zitten. En dat allemaal nog voordat ze überhaupt aan kinderen kan beginnen. Dat is natuurlijk heel zorgelijk voor het voortbestaan van de walvishaai. En daarom is het goed dat we dit door dit onderzoek nu weten. Wat we natuurlijk ook weten dankzij dit onderzoek, is dat de vrouwtjes het dus winnen van de mannetjes in lengte. Waarbij de grootste dames in de buurt van de 18 meter komen. De grotere walvishaaimoeders kunnen wel honderden jongen tegelijk dragen in verschillende stadia van ontwikkeling. Dan is het ook wel fijn als je een maatje meer hebt. In deze audio hoor je onderzoeker Mark Meekan van het Australian Institute of Marine Science. Lees hier meer over het onderzoek: Asymptotic Growth of Whale Sharks Suggests Sex-Specific Life-History Strategies.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mede mogelijk gemaakt door: BroadwickHet gebeurt niet vaak dat fossielen in barnsteen zo goed bewaard blijven. Vaak is bij dit soort diertjes iets als het schild nog intact, maar zijn de ingewanden en andere zachtere delen verloren gegaan. In 150 jaar onderzoek naar fossielen van mosselkreeftjes waren er misschien 20 uitzonderingen. Deze laatste toevoeging is dus op zich al uitzonderlijk omdat ook de ingewanden in goede staat verkeren, maar wat de vondst extra bijzonder maakt is dat er zelfs spermacellen in het voortplantingskanaal van één van de vrouwtjes zijn gevonden. Extra grote spermacellen Het vinden van de spermacellen, die tot de grotere behoren van het dierenrijk (de fruitvlieg wint met een lengte van 5.8 centimeter), laat zien dat er evolutionair gezien weinig is veranderd voor deze beestjes als het op voorplanting aankomt. Je zou denken: grote spermacellen, dat is niet voordelig. Het kost namelijk veel meer moeite: het uitzonderlijk grote sperma vraagt om grote ingewanden om ze te verplaatsen en de voortplanting zelf duurt ook nog eens veel langer. Toch laat deze fossiel zien dat de spermacellen van dit diertje er 100 miljoen jaar geleden net zo uitzagen als nu en dat deze tactiek dus blijkbaar genoeg opleverde om de tand des tijds te doorstaan. Politieke onrust rond barnsteenfossielen Helaas is het vinden van fossielen in barnsteen niet alleen maar goed nieuws. Barnsteen wordt voornamelijk gewonnen voor het maken van sieraden, waarbij af en toe een fossiel wordt gevonden. Op sommige plekken ter wereld gebeurt het opgraven van barnsteen echter onder erbarmelijke omstandigheden, waarbij de mijnwerkers grote sommen geld moeten betalen aan vaak criminele organisaties om op extreem gevaarlijke plekken te mogen werken. In enkele landen is de onrust zo groot op het moment dat onderzoekers wetenschapsbladen hebben opgeroepen om geen artikelen meer te publiceren waarin barnsteenfossielen uit die regio's zijn gebruikt. Het stuk barnsteen uit het onderzoek naar spermacellen is volgens de betrokken onderzoekers gevonden in een periode waarin de situatie minder alarmerend was. Ze laten weten zich bewust te zijn van de huidige problematiek. In deze audio hoor je geobioloog Renate Matzke-Karasz van de Ludwig-Maximilians-Universitaet in München. De volledige paper is hier terug te vinden: Exceptional preservation of reproductive organs and giant sperm in Cretaceous ostracods.See omnystudio.com/listener for privacy information.