Weetikveel

Stephen Hawking was een briljant theoretisch natuurkundige, kosmoloog en auteur met ongeëvenaarde inzichten en revolutionaire ideeën over het universum. Hij werd bekend dankzij zijn boek 'A Brief History of Time', maar ook omdat hij ondanks zijn verlamming als gevolg van ALS bleef werken aan complexe theorieën. In #weetikveel praat Kobe Ilsen met natuurkundige Thomas Hertog over het leven en werk van Hawking. De twee wetenschappers werkten twintig jaar samen.

Voor topsporters is een gezonde geest even belangrijk als een gezond lichaam. Daarom hebben steeds meer atleten een sportpsycholoog. Die helpt hen omgaan met de druk, de tegenslagen maar ook met succes en euforie. Hoe gaat een sportpsycholoog te werk? Hoe maakt hij het verschil? En hoe belangrijk is mentale gezondheid tegenwoordig in de sportwereld. Kobe Ilsen praat erover met sportpsycholoog Eline Berings, zelf voormalig Europees kampioen op de 60 meter hordelopen.

Op 11 juli vieren we de Vlaamse feestdag. Dezelfde dag waarop de Guldensporenslag in 1302 plaatsvond. Wat gebeurde er die dag? Waarvoor streden de Vlamingen? En waarom werd het uiteindelijk een feestdag? Kobe Ilsen gaat met professor geschiedenis Jan Dumolyn terug in de tijd voor antwoorden.

13.000 Vlamingen jagen. Hoe word je jager? Aan welke regels moet je voldoen? Kobe Ilsen vraagt het aan jager Valerie Vandenabeele.

Vraag aan een kind wat het later wil worden, en de kans is groot dat je ‘piloot’ als antwoord krijgt. #weetikveel focust vandaag op piloten. Hoe ziet de werkdag van een piloot eruit? Hoe word je piloot? Is er een groot verschil tussen vliegen met een Airbus en een Boeing? Kobe Ilsen vraagt het aan Lynn, pilote bij Brussels Airlines.

Elk jaar betalen we met z’n allen zo’n 240 miljard euro belastingen. Is dat de grootste belastingdruk ter wereld? Welke soorten belastingen zijn er? En wat gebeurt er met dat geld? Professor fiscaal recht Michel Maus (VUB) geeft antwoorden.

Overbevolking, personeelstekort, verouderde gebouwen: het lijkt in de gevangenis vooral kommer en kwel. Maar misschien zijn er ook andere verhalen te vertellen? Wie hoort er thuis in de gevangenis en wie niet? Hoe overleef je een verblijf in de cel? En zijn er alternatieven? Kobe Ilsen praat er in #weetikveel over met An Janssens, directeur van de gevangenis in Antwerpen.

Psychiater Uus Knops verloor in 2005 haar broer Casper. Ze weet dus als geen ander wat het is om te rouwen om iemand. Sinds de dood van haar broer is Uus Knops zich gaan verdiepen in rouwen. Want iedereen rouwt wel eens in z’n leven, en iedereen kent mensen die aan het rouwen zijn. Wat is rouwen? Is het iets individueels of rouwen we allemaal op dezelfde manier Kobe Ilsen vraagt het aan psychiater Uus Knops in #weetikveel.

#weetikveel bestaat tien jaar, en hoe kunnen we dat beter vieren dan met champagne? Want geen feest zonder champagne, zo vinden veel Belgen. Nergens ter wereld wordt er per inwoner meer mousserende wijn gedronken dan in ons land, en op belangrijke momenten moet dat champagne zijn. Waarom drinken we zo graag champagne? Is champagne kwalitatiever dan cava of prosecco en hoe serveer je champagne het best? Kobe Ilsen vraagt het in #weetikveel aan wijnkenner Alain Bloeykens.

Dieren zijn veel slimmer dan wij denken. Bij de zoogdieren horen dolfijnen en olifanten bij de slimsten van de klas. Bij de vogels zijn dat kraaien en mussen. Sommige kraaien hebben de gewoonte gekweekt om aan verkeerslichten noten voor de banden van stilstaande wagens te leggen. Die worden dan gekraakt wanneer de auto’s doorrijden. Mussen kunnen de deuren van fastfoodrestaurants openen door voor de sensoren te vliegen zodat ze binnen voedselresten van de tafels kunnen halen.

Woke is een begrip dat steeds meer opduikt. Toch is het lastig te definiëren en is het zeker niet eenduidig. Kort door de bocht zou je een “woke persoon” kunnen omschrijven als iemand die strijdt voor sociale rechtvaardigheid. Walter Weyns is cultuursocioloog en schreef het boek Wie Wat Woke. Hij onderzoekt daarin hoe we vandaag naar onrechtvaardigheid kijken.

Iran is een fascinerend land dat de afgelopen maanden vaak op een negatieve manier het nieuws haalde. Zeker sinds de dood van de 22-jarige studente Mahsa Amini. Zij stierf een paar dagen nadat ze door de zedenpolitie was opgepakt. Het zorgde voor een golf van protest. Is dat het begin van een nieuwe revolutie? En wat weten we eigenlijk over het Iraanse volk, hun cultuur en hun geschiedenis? We vragen het aan de Belgisch-Iraanse politicologe Elly Mansoury.

Het Amazonewoud is het grootste regenwoud ter wereld. Het is 220 keer groter dan België en is zowat de long van onze aarde. Maar elke minuut gaat er een oppervlakte Amazonewoud verloren ter grootte van anderhalf voetbalveld. Vooral door houtkap en door bosbranden. En dat is een ramp voor de bio-diversiteit en het klimaat. Professor bos-ecologie Hans Verbeeck doet onderzoek naar tropisch regenwoud.

Aan het einde van de jaren ’80 kwamen ravers vanuit heel Europa naar België om zich dagenlang te verliezen in discotheken als La Rocca, Cherry Moon, FUSE of Café d’Anvers. Maar het was discotheek Boccaccio in Destelbergen dat België op de kaart zette van het nachtleven. Peter De Cuypere heeft die periode vanop de eerse rij meegemaakt. Hij was de founding father van The Fuse in Brussel, maar ook van het I Love Techno Festival.

Hoofdredacteur bij Het Nieuwsblad Liesbeth Van Impe fileert 2022 in '#weetikveel' en stelt scherp op het politieke schouwspel binnen én buiten onze landsgrenzen. "De dictators zijn in opmars. Dan kijken we naar China, Rusland, Assad in Syrië, maar ook naar de VS." Tegelijk maken die beruchte machtshebbers de wereld volgens haar ook belachelijker: "Poetin die 3000 jaar oude kruiken opduikt. De Koreanen kunnen er ook wat van, of het grote Chinese congres."

Wat is hét wetenschapsnieuws van het afgelopen jaar? Was het de lancering van de James Webb-telescoop of de doorbraak van kernfusie? En waarom is het geen goed idee om juwelen te dragen die 5G-stralen blokkeren? Wetenschapswatcher Hetty Helsmoortel geeft een geestig overzicht van de strafste wetenschappelijke verwezenlijkingen van het voorbije jaar.

100 jaar geleden werd het graf van Toetanchamon ontdekt door Howard Carter. Het graf van King Tut was vrijwel ongeschonden en bevatte ruim 5000 kunstvoorwerpen. Voor velen is Toetanchamon de eerste kennismaking met het Egypte van de farao’s. Hij werd al farao toen hij nog maar negen jaar was, maar zijn rijk duurde niet lang. Toetanchamon werd geen 20 jaar oud. Marleen Reynders is Egyptoloog aan de KU Leuven en weet alles over de vloek van de farao.

Gent is de stad van de stroppendragers, de Leie, het Gravensteen, het Lam Gods, de Neuzekes, de Gentse Feesten en van het charmante Gentse dialect. De stad dankt zijn rijkdom voor een groot stuk aan het monopolie dat het in de middeleeuwen had op het transport van graan. Dat gebeurde via de Leie en de stad inde er hoge belastingen op. Maar Gent is ook de stad van de opstand. Stadsgidse Lut De Paepe leidt ons rond in haar stad.

Trésor Vets is sommelier bij tweesterrenrestaurant The Jane. Hij begon als jobstudent in The Jane te werken en klom op tot hoofdsommelier. Wijn is in dat restaurant even belangrijk als het eten. Bij het 11-gangen menu worden maar liefst 8 verschillende wijnen geserveerd. En de duurste wijn op de kaart is een Bourgogne van 1200 euro. Als hij naar een wijnproeverij gaat moet hij soms 100 verschillen soorten wijn proeven. Hoe doe je dat?

Het WK voetbal in Qatar is het eerste in het Midden-Oosten. Maar... er klinkt evenveel kritiek als gejuich. Hoe is dat WK in Qatar beland, wat liep er allemaal fout, en welke samenleving gaat er schuil achter de lange gewaden? In deze speciale aflevering van #weetikveel met Vincent Byloo krijg je de antwoorden.

Red alert in het rijk der vogels, de koekoek is in het land. Wie niet oplet zal een ei uitbroeden, waar 11 dagen later een ongenode gast uit kruipt, een koekoek. Andere verzetten zich tegen de indringer en kieperen de vreemde eieren uit hun nest. Ze worden daarin alsmaar gewiekster.

De haven van Antwerpen fuseerde recent met die van Zeebrugge. De eengemaakte haven heet nu Port of Antwerp-Bruges en wordt daarmee de grootste containerhaven van Europa. Zeebrugge was al de grootste autohaven ter wereld. Danny Deckers had topfuncties in de havens van Antwerpen, Zeebrugge en Valenciennes. Hij introduceert je in de wondere wereld van de haven.

Hoe is het om te leven met kanker? Freya Rowaert weet er alles over. Ze kreeg kanker toen ze 23 was en leeft intussen bijna 20 jaar met de ziekte. Ze onderging al 10 operaties. Omdat er zoveel vragen zijn rond kanker voor de patïent en zijn omgeving lanceerde ze het webplatform Klare kijk op Kanker. Ze wil zo mensen informeren, inspireren en ondersteunen door heldere info te bieden over hun ziekte en hoe je ermee omgaat.

Het nieuwe digitale tijdperk van de metaverse. Welkom in een wereld van avatars, nft’s, cryptomunten, tokens, blockchains, VR-brillen en augmented reality. Computerwetenschapper Jeroen Baert maakt je wegwijs in dit wonderlijk universum.

Straks staan we terug op de maan. Ook Mars wordt verder verkend en de commerciële ruimtevaart is geen verre droom meer. Dat zegt Nancy Vermeulen. Bovendien is de kans dat we alleen zijn in dit universum bijzonder klein. Sterrenkundige Katrien Kolenberg onderzoekt geluiden van sterren om deze beter te begrijpen. Dat is belangrijk bij de zoektocht naar buitenaards leven. En Stijn Meuris vertelt over zijn fascinatie voor de James Webb-ruimtetelescoop.

Prostitutie is niet het oudste beroep ter wereld. Maar sinds de mens ruilhandel en geld bedacht was het wel alomtegenwoordig. Vrouwen vonden altijd al de weg naar prostitutie, uit vrije wil of onder dwang. Elwin Hofman is historicus aan de KU Leuven en is co-auteur van Seks Voor Geld. Een geschiedenis van de prostitutie in België.

Teun Voeten is oorlogsfotograaf. Hij volgde als fotograaf alle grote conflicten uit de recente geschiedenis: de Golfoorlog, de genocide in Rwanda, Afghanistan, Libanon, Israël, Liberia….en hij was recent ook in Oekraïne. Hij beleefde al veel hachelijke momenten: zo kreeg hij een kogel in zijn been tijdens de oorlog in Joegoslavië en werd hij bijna geëxecuteerd door kindsoldaten in Sierra Leone. Hij verloor al 7 collega’s journalisten tijdens hun werk als oorlogsfotograaf.

Op de dag dat Toots 100 zou geworden zijn eert Weet Ik Veel samen met Peter De Backer, jazzrecensent bij De Standaard, de meest succesrijke en beroemdste jazzmuzikant van ons land. Toots werkte samen met grootheden als Paul Simon, Quincy Jones Hij maakte van de mondharmonica een volwaardig instrument en kon er wereldwijd mensen mee ontroeren.

Kan de oorlog in Oekraïne escaleren tot een mondiaal conflict? Komt er wel een einde aan de coronapandemie? Onze wereld lijkt steeds onveiliger te worden. Maar klopt dat wel? Zijn er redenen tot paniek? En zijn die angsten aangeboren of aangeleerd? Kunnen we genezen van angststoornissen? En waarom komen angststoornissen dubbel zo vaak voor bij vrouwen als bij mannen? Bram Vervliet is hoofddocent psychologie aan de KU Leuven. Hij is ook de auteur van Waarom we bang zijn?

De Ronde is een mythische wielerklassieker met een rijke geschiedenis. Hij werd voor het eerst gereden in 1913. Winnaar Paul De Man verdiende er 500 frank mee. Intussen is er heel veel veranderd. Geert Van Den Bon was jarenlang één van de medeorganisatoren van De Ronde. Hij schreef boeken over de koers, is één van de stichters van het Centrum Ronde Van Vlaanderen in Oudenaarde, en toert door Vlaanderen met de voordracht "De Ronde Leeft".

Er worden sierraden van gemaakt, maar ook oorlogen mee gefinancierd. Onze liefde voor goud gaat terug tot voor de farao’s. Ze is universeel en lijkt van alle tijden. Goud is een edel metaal, nr 79 in de tabel van Mendeljev. Hoe ontstaat het? Hoeveel zit er onder de aarde en ligt er in kluizen ? Wie bezit de grootste goudvoorraad ter wereld en waar ligt die ? En welke rol speelt goud in de wereldeconomie en in de oorlog die nu woedt ?

Zowel het burgerlijke als het militaire hoofdkwartier van de NAVO liggen, in België, maar dat was niet altijd zo. Hoe kwam de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie tot stand, voor welke uitdagingen staat ze en welke rol kan/mag ze spelen in de oorlog die nu woedt in Oekraïne ?

Op belangrijke momenten in ons leven is er altijd een notaris in de buurt. Als je trouwt, bij de aankoop van een huis, bij een erfenis, bij een schenking of testament. Dat zijn vaak ook emotionele gebeurtenissen. Vroeger kon je notaris worden omdat je vader of moeder het was, sinds 2000 moet je slagen voor een vergelijkend examen. Katrien Champagne is een jonge notaris uit Linter. Ze koos bewust voor een klein kantoor in een landelijke omgeving.

Die hebben ondertussen niet stil gezeten. Er zijn nieuwe pistes en liften, uitbreidingen, moderniseringen. Maar ook faillissementen. Daar zit niet alleen corona voor iets tussen, maar ook de opwarming van de aarde. Die jaagt de kosten van een skigebied fors de hoogte in. Wat moet er allemaal gebeuren, voor je van een berg kan glijden ? Welk materiaal is nodig, hoeveel mensen komen er bij kijken, wat kost het allemaal ?

Een bezoek aan de dokter, bloedanalyse, CT-scan, ziekenhuisopname, controle bij de tandarts …. We hebben er dagelijks mee te maken, maar weten amper wat er achter de schermen gebeurt. Voor een consultatie bij de huisarts betaal je enkele euro, maar wat kost ze echt ? Een routine bloedonderzoek, MRI, vervoer met de ziekenwagen, … Het RIZIV keurde voor 2022 een budget van 36 miljard goed. Maar als je de persoonlijke bijdrages van patiënten meerekent, kom je aan 50 miljard.

Sinds de jaren 80 was de inflatie nooit zo hoog. 7,59 % in januari, en het einde is nog niet in zicht. Maar dat verdwijnt in het niets vergeleken bij de Duitse inflatie in 1923, toen een brood een kruiwagen vol Marken kostte. Of Argentinië, dat tijdens de economische crisis een inflatie van 1000-den procenten kende. Om maar te zwijgen van Zimbabwe, waar de inflatie in 2008 miljoenen procenten bedroeg. Zo ver zal het bij ons niet komen, troost econoom Geert Noels.

Valentijn staat vanaf de jaren 80 symbool voor het romantische (én gecommercialiseerde) ideaalbeeld van de liefde. Maar onze kijk op de liefde verandert, zegt seksuoloog en relatietherapeut Wim Slabbinck. We worden realistischer. Het idee dat liefde bij voorkeur groeit uit verliefdheid wankelt. Het was trouwens nooit een universeel idee. Verliefdheid is een verslaving, blijkt een onderzoek. Ze stopt sowieso na 6 tot 18 maanden, en het afkicken is bijzonder lastig. Willen we dat nog wel ?

Kunstschaatsster Sonia Henie startte een carrière in Hollywood, het Jamaicaanse bobslee-team werd wereldberoemd door de film Cool Runnings, Katarina Witt, "een ijsdiva die het publiek deed smelten" haalde de Playboy,…Maar de Winterspelen kenden ook hun downs. Schandalen, corruptie, politieke boycot, … tot het goedbedoelde gestuntel van skispringer Eddy the Eagle, die het er in 1988 in Calgary zo bekaaid vanaf bracht dat de eisen voor deelname aan de Spelen nadien drastisch werden aangescherpt.

We kennen Oekraïne van de kernramp in Tsjernobyl, maar veel verder komen we niet. Het is het grootste land dat helemaal in Europa en het is een intrigerende bestemming. Kerstdag wordt er op 7 januari gevierd, president Zelenski is een voormalig komiek, Kiev heeft het diepste metrostation ter wereld...

De pest, cholera, tbc, malaria, ebola, hiv, slaapziekte, dengue, ziekte van lyme, buiktyfus, covid…het zijn allemaal infectieziekten. Maar wat is een infectieziekte precies? Hoe zijn er we daarmee omgegaan door de eeuwen heen? Want ook de oermens had er al mee te maken. Kunnen infectieziekten spontaan verdwijnen? Blijkbaar wel, want de Engelse zweetziekte richtte in de 16de eeuw een ravage aan in heel Europa, maar verdween nadien stilletjes. Maar wist je dat de pest nog voorkomt op Madagaskar?

Waarom is onze energiefactuur zo extreem hoog? Waar halen we die energie vandaan? Hoe geraakt dat gas en die elektriciteit tot in onze woningen? Hoe zit dat nu met die kernuitstap? En als we alle fossiele brandstoffen achterwege kunnen laten, kunnen we ons dan behelpen met enkel duurzame energie? Veel vragen voor Luc Pauwels, energiespecialist van VRTNWS.

Wordt 2022 beter? Zijn er tekenen van hoop? Laat ons even dromen. Vivaldi houdt stand en wordt zelfs krachtdadig. In Frankrijk worden de verkiezingen gewonnen door fatsoenlijke mensen. China en de Verenigde Staten vallen elkaar in de armen en Poetin wordt zijn spierballengerol zelf beu. Op Twitter regent het complimenten en dankbetuigingen. Het licht blijft branden en iedereen kan het betalen. Wordt het dat? Liesbeth Van Impe, hoofdredacteur Het Nieuwsblad in gesprek met Kobe Ilsen.

In het Oosten wordt Jezus vandaag geboren, maar bij ons is hij al 13 dagen oud en verkondigen de Drie Koningen- of waren het Wijzen- zijn geboorte aan de wereld. Niets is toeval in het driekoningenverhaal. De namen niet, hun geschenken niet, hun huidskleur en zelfs hun leeftijd niet. Het staat bol van symboliek. Hoeveel waarheid bevat het driekoningenverhaal? Hebben ze echt bestaan? En waarom liggen ze in Keulen? Theoloog en historicus Hans Geybels beantwoordt deze vragen bij Kobe Ilsen.

Robots kunnen beter rekenen dan wij. Ze scoren hoog in herkenning van beelden en geluiden. Ze zijn zonder meer erg slim. Maar hoe ver weg is de dag dat computers op alle vlakken sneller en slimmer worden en wij de controle verliezen? Wat met onze hersenen? Zullen we nog zelfstandig kunnen denken, of gaan we algoritmes gehoorzamen? Steven Latré Informaticaprofessor aan UAntwerpen en IMEC praat hierover met Kobe Ilsen.

Stel dat de mens binnenkort zou verdwijnen. Wat zouden buitenaardse wezens aantreffen, mochten ze bestaan, en onze planeet over pakweg een miljoen jaar bezoeken? Hoe hebben wij de planeet veranderd? Vanaf wanneer doen we dat? En hoe lang zal onze invloed meetbaar zijn? Het Antropoceen is geen neutrale beschrijving, maar velt een oordeel. De mens is verantwoordelijk. Klopt dat? En is het omkeerbaar? Geograaf en vice-rector van de KULeuven Gerard Govers in gesprek met Kobe Ilsen.

De eerste 1001 dagen, de periode tussen je conceptie en je tweede verjaardag, bepalen hoe je later in het leven zal staan, welk soort hechting je zal hebben, hoe je je sociaal zal gedragen. “Als we een betere wereld willen, moeten we dringend investeren in die eerste levensfase”, zegt kinder- en jeugdpsychiater Binu Singh in gesprek met Kobe Ilsen.

Een van de bekendste veldslagen uit de wereldgeschiedenis. Toch werd deze veldslag niet in Waterloo uitgevochten, maar in Mont-Saint Jean, een klein gehucht van Eigenbrakel. Maar dat bekte niet zo goed in het Engels. En de geschiedenis wordt geschreven door de overwinnaars... en dus werd Waterloo wereldberoemd. Johan Op De Beeck heeft een grote fascinatie voor Napoleon. Hij schreef vijf boeken over het napoleontische tijdperk.

Vorig jaar werden er meer UFO's gemeld dan ooit tevoren. Het ging om ruim 400 meldingen. Vaak ging dat om onverklaarbare lichtfenomenen. Maar het konden ook drones of spionagevliegtuigen zijn geweest. De kans dat we alleen zijn in dit universum is bijzonder klein. Er zijn zo'n gigantische aantallen sterren en planeten, dat het bijna uitgesloten lijkt dat er geen andere levensvormen bestaan buiten onze planeet.

Charisma. We voelen snel of iemand het heeft of niet. Toch blijft het een moeilijk te vatten iets. Er bestaan ook veel misverstanden over. Zo heeft het niets te maken met extravert zijn. Wel met oprechte belangstelling tonen voor anderen, zodat die een beter gevoel krijgen. Het overgrote deel van de mensen die wij charismatisch noemen, vinden zichzelf eerder timide, verlegen en teruggetrokken. Jo De Poorter, voormalig tv-presentator en communicatie-expert schreef een boekje over: Charisma.

Liefst een op de vier mensen heeft chronische pijn waar geen duidelijke oorzaak voor te vinden is. Ze krijgen vaak te horen dat het tussen de oren zit. Toch zijn het geen ingebeelde ziekten. Want er zijn wel degelijk veranderingen in het brein en het zenuwstelsel. Zo heeft 1 op de 5 Belgen heeft last van lage rugpijn. Het is de meest voorkomende oorzaak van ziekteverzuim. En er bestaat schade zonder pijn, maar ook pijn zonder schade (fantoompijn).