Tjipcast

In deze aflevering praat ik met onderwijswetenschapper en visionair ondernemer Pieter Sprangers. Hij bracht recent een prikkelend boek uit over het design van onderwijssystemen. Pieter houdt een pleidooi voor een radicaal ander vertrekpunt voor het ontwikkelen en maken van leeromgevingen voor studenten. In zijn boek bespreekt hij waarom deze nieuwe manier van denken (en ontwerpen) noodzakelijk is voor onze samenleving en wat het kan opleveren in termen van energie, leerpotentieel en innovatie. Over zijn ideeën, wetenschappelijk onderzoek en praktijkervaring schreef hij een boek: Het design van onderwijssystemen. Pieter Sprangers is docent en onderzoeker aan de Universiteit Antwerpen, Karel de Grote Hogeschool en AP Hogeschool. Verder is hij onderwijsdesigner en procesbegeleider bij DOMO DE REFONTIRO. Tjipcast wordt mede mogelijk gemaakt door Klassewerkplek. Klassewerkplek biedt onderwijsinstellingen een evidence-informed instrument voor werkgeluk, talentbehoud en verzuimreductie. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe ontwerp je een school? verscheen eerst op Tjipcast.

Het verbeteren van de kwaliteit van onderwijs vraagt om een cultuur van hoge verwachtingen. Niet alleen naar leerlingen toe. Het raakt ook de onderlinge dynamiek in een onderwijsteam, het durven reflecteren op de kwaliteit van lesgeven, elkaar aanspreken en dus werken vanuit een gemeenschappelijk normatief kader. De spannende vraag is natuurlijk hoe je dit aanpakt in een school, vooral wanneer het ‘niet’ goed gaat of minstens beter kan. Waar begin je? Wat doet een schoolleider beter wel (en niet) en op wat voor manier bouw je samen aan deze cultuur van hoge verwachtingen? Over dit soort vragen praat ik in deze aflevering uitgebreid met Iliass el Hadioui. Iliass is als onderwijssocioloog verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en Vrije Universiteit Amsterdam. Hij is programmaleider van de transformatieve school en lid programmateam ontwikkelkracht. Hij schreef diverse invloedrijke boeken over onderwijs en cultuur. We bespreken een aantal thema’s in deze aflevering: sociologie en onderwijs, de brug tussen wetenschap en praktijk, wat is nu precies een cultuur van hoge verwachtingen? Werken aan onderwijskwaliteit en teamvertrouwen (collective teacher efficacy), culturen die de school inkomen, sturen op positief gedrag en de rol van onderwijskundig leiderschap. Meer weten? Ik kan je van harte de website van de Transformatieve School aanraden. De publicaties zijn hier te vinden en zeer de moeite waard om te lezen! Tjipcast wordt mede mogelijk gemaakt door Klassewerkplek. Klassewerkplek biedt onderwijsinstellingen een evidence-informed instrument voor werkgeluk, talentbehoud en verzuimreductie. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe bouw je aan een cultuur van hoge verwachtingen? verscheen eerst op Tjipcast.

Scholen staan middenin de samenleving. Leidinggeven aan een school is alleen daarom al een complexe opgave. De samenleving is continue in ontwikkeling en vraagstukken veranderen. Het is daarom nodig te begrijpen in wat voor wereld we leven en wat er nodig is om de taaie uitdagingen in onze maatschappij aan te pakken. Denk aan de merkbare polarisatie in Nederland, druk op de democratische waarden in Europa door extreem rechts, toenemende eenzaamheid en de staat van onze leefwereld in termen van ecologie, milieu en duurzaamheid. Wat doen we hiermee als leider? Ik praat over deze thema’s met Bart Schipmölder, expert in onderwijskundig leiderschap en directeur-bestuurder bij de NSO-CNA Leiderschapsacademie. Aan de hand van treffende citaten en passages uit literatuur brengen we de kernbekwaamheden van onderwijsleiders in kaart als het gaat om de vraag hoe sturing te geven aan een collectief van professionals waar bovenstaande vragen centraal staan. Thema’s die voorbijkomen in de podcast zijn ondermeer: de schaduwkant van meritocratie, solidariteit & inclusie, collective team efficacy, samen leren werken, veranderen en innoveren, zingeving en zelfkennis. Een selectie van de boeken die in dit gesprek voorbijkomen vind je hieronder opgesomd: De eenzame eeuw door Noreena Herz De irrationele organisatie Het leren voorbij door Gert Biesta De tirannie van verdiensten door Michael Sandel Iemand zijn door Joep Dohmen New psychology of leadership door Alexander Haslam In love with the world door Yongey Mingyur Rinpoche Tjipcast wordt mede mogelijk gemaakt door Klassewerkplek. Klassewerkplek biedt onderwijsinstellingen een evidence-informed instrument voor werkgeluk, talentbehoud en verzuimreductie. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe geef je leiding aan het collectief? verscheen eerst op Tjipcast.

De beste wensen voor 2025! Op oudjaarsdag blikken Peter en ik terug op de maand december en nemen al het onderwijsnieuws weer door. Stiekem bekijken we ook de hoogte- (en diepte) punten van 2024. Wat waren de meest memorabele nieuwsmomenten van het jaar? En wat kunnen we van 2025 verwachten? Luister nu en je bent weer helemaal bij. Zo staat niets je in de weg om opgeruimd aan het nieuwe jaar te beginnen. Nieuwsberichten die voorbijkomen in deze aflevering: Aantal studenten op mbo daalt verder – De onderwijsbegroting – Problemen rond Paarse vrijdag – Protest tegen promotie – Zij-instromers op recordhoogte – Taaleis in kinderopvang – Stagevergoeding stijgt niet mee met inflatie – Sleutelen aan de auto van een crimineel – Eindhoven staat voor allergrootste investering ooit in het onderwijs – Meer mannen voor de klas – Pabo instroom groeit – Impact van telefoons op kinderen steeds duidelijker. Deze podcast is ook te vinden via een nieuw kanaal: Top 10 onderwijsnieuws. Maar je kunt natuurlijk ook hier blijven luisteren. Tips of ideeën voor de volgende uitzending? We horen het graag! Het bericht Onderwijsnieuws: december verscheen eerst op Tjipcast.

Een paar weken geleden had ik de kans om Selmar Smit te spreken tijdens een groot congres over de invloed van kunstmatige intelligentie op leren en onderwijs. Selmar is oprichter van GPT-NL en Head of Science & Technology bij TNO. Misschien ken je hem ook van televisie, waar hij als ‘hunter’ te zien is in het AvroTros-programma Hunted. In deze podcast bespreken we de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van generatieve AI. We onderzoeken of en hoe AI-toepassingen in staat zijn ons brein voor de gek te houden. Selmar licht dit toe aan de hand van voorbeelden en onderzoeksresultaten, waarin hij laat zien hoe gemakkelijk ons brein beïnvloed kan worden. En wist je dat het congres ai-deas for learning voor volgend jaar al op de planning staat? Vorig jaar was het snel uitverkocht, dus sla je slag! Hier vind je meer informatie over het programma. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Gaat AI menselijke intelligentie vervangen? verscheen eerst op Tjipcast.

In deze aflevering gaan we het hebben over de energietransitie in Nederland en de rol die practoraten binnen het mbo hierin kunnen spelen. Ik ga in gesprek met Marsha Wagner. Sinds 2011 programmadirecteur van de Human Capital Agenda bij de Topsector Energie en sinds 2021 bij GroenvermogenNL. Ook aan tafel zit Timon Jongkind, practor op het gebied van smart industries, digitalisering en energietransitie bij het Da Vinci College en is onderwijsinnovator voor de Duurzaamheidsfabriek, een fieldlab waar leren, werken en innoveren samenkomen ook in Dordrecht. We bespreken welke stappen het mbo kan (moet) zetten om op te kunnen schalen in Nederland om zo serieus werk te maken van duurzaamheid, schone energie en innovatie. Ik maak deze aflevering samen met Stichting Practoraten. Ik ben dit keer niet in de studio maar afgereisd naar Amersfoort waar ik te gast ben op de landelijke practoratendag. Tussendoor stellen luisteraars vragen aan Marsha en Timon! Het bericht Welke rol speelt het mbo in de energietransitie? verscheen eerst op Tjipcast.

Realistisch rekenonderwijs is een benadering waarbij de nadruk ligt op het toepassen van rekenvaardigheden in praktische, alledaagse situaties. In plaats van alleen abstracte sommen te maken, leren leerlingen hoe ze rekenen (en wiskunde) kunnen gebruiken in de echte wereld, bijvoorbeeld bij het plannen van een reis, het beheren van een budget of het oplossen van praktische problemen. Dit betekent dat er veel aandacht is voor het begrijpen van concepten, het ontwikkelen van probleemoplossende vaardigheden en het verbinden van rekenen met andere vakken. Realistisch rekenonderwijs in Nederland leidt in de laatste jaren ook tot discussie. Kritiek komt vooral van degenen die vinden dat de basisvaardigheden, zoals het snel en nauwkeurig kunnen rekenen zonder hulpmiddelen, niet voldoende aan bod komen. Anderen vragen zich af of deze visie op rekenen wellicht te abstract is en of het derhalve wel aansluit bij leerlingen. Wat is de stand van zaken in Nederland als het gaat om betekenisvol wiskunde- en rekenonderwijs? Hoe doen we het vergeleken met andere landen en wat is er nodig om het wiskunde- en rekenonderwijs naar een hoger plan te tillen? In deze aflevering spreek ik met twee experts die ieder een zeer thuis zijn op het gebied van realistisch rekenonderwijs. Jenneken van der Mark is onderwijsadviseur, rekenspecialist en voorzitter van de NVORWO (Nederlandse Vereniging voor de Ontwikkeling van Reken-Wiskunde Onderwijs). Daarnaast is ze lid van het Expertisepunt Rekenen-Wiskunde. Paul Drijvers is hoogleraar didactiek van de wiskunde aan het Freudenthal Instituut van de Universiteit Utrecht, waar hij zich richt op de ontwikkeling van onderwijs in rekenen en wiskunde. Samen bespreken ze wat realistisch rekenen is en wat er nodig om stappen te zetten om het huidige rekenen en wiskundeonderwijs betekenisvol te verbeteren. Bronnen en artikelen die in dit gesprek voorbijkomen vind je hieronder: Basisschoolleerlingen rekenen in 2023 nog net zo goed als 20 jaar geleden Leer ze rekenen! Internationale reflecties op de Nederlandse didactiek van wiskunde en rekenen Het tijdschrift Volgens Bartjens voor de praktijk van het wiskunde- en rekenonderwijs Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wat bedoelen we met realistisch reken- en wiskundeonderwijs? verscheen eerst op Tjipcast.

In deze podcast praat ik met twee schoolleiders uit Friesland. Tyneke Hogendorp is directeur bij Kindcentrum De Pionier in Dokkum, onderdeel van Stichting Arlanta. Johannes Hazenberg is directeur van openbare basisschool Trije Dorpen Skoalle in Reduzum. Ze zijn allebei in 2024 klassewerkplek geworden. We concentreren in deze aflevering op de rol van onderwijskundig leiderschap op het creëren van een stevig fundament voor zowel leerkrachten als leerlingen. Allebei de scholen hebben met elkaar gemeen dat ze een belangrijke plek in het dorp innemen. De school is een dagelijkse ontmoetingsplek voor ouders, leerlingen en natuurlijk de leerkrachten. We bespreken de rol die de schoolleider heeft in het neerzetten van een heldere werkstructuur voor teamleden. En wat voor systematiek belangrijk is om de opbrengsten als team systematisch te analyseren en te verbeteren. Tot slot komen we nog te spreken over de rol van de Friese taal in de dagelijkse lespraktijk! Erg interessant! Deze aflevering maak ik samen met Klassewerkplek. Dit jaar brengen we samen scholen in kaart die erin slagen werk te maken van werkgeluk in het onderwijs en het predicaat Klassewerkplek dragen. We leggen de relatie met kwaliteit, samenwerken en hoge verwachtingen naar leerlingen! Kijk voor meer informatie op www.klassewerkplek.nl Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe bouw je als schoolleider aan een sterk fundament? verscheen eerst op Tjipcast.

Er is binnen het onderwijs al jaren een felle discussie over de meeste effectieve vorm van didactiek en lesgeven. Soms lijkt het wel alsof er twee kampen zijn die elkaar fel bestrijden, al dan niet met wetenschappelijke onderbouwing. Dit leidt overigens vaak tot verwarring bij leerkrachten. Want wat is nou wel of niet ‘evidence-informed’? Hoog tijd om hier eens uitgebreider bij stil te staan en een wetenschappelijke pas op de plaats te maken. Te gast in de studio is hoogleraar onderwijswetenschappen Ard Lazonder. Samen met vakgenoten schreef hij enkele belangrijke artikelen waarin de effectiviteit van beide methoden wordt vergeleken. In deze podcast neemt hij ons mee in de uitkomsten. Aan de hand van praktische voorbeelden en rijke wetenschappelijke ‘duiding’ maakt hij de balans op om de hoofdvraag te beantwoorden van deze podcast: Onder welke omstandigheden zijn directe instructie en onderzoekend leren het meest effectief? In deze podcast worden verschillende artikelen en publicaties besproken. Hieronder staan de belangrijkste opgesomd: Let’s talk evidence – The case for combining inquiry-based and direct instruction. Beyond inquiry or direct instruction: Pressing issues for designing impactful science learning opportunities Het is wellicht handig om de volledige publicatielijst van Ard te bezoeken, dat kan hier. Inquiry and learning, by Chin and Duncan (2021) Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Onder welke omstandigheden zijn directe instructie en onderzoekend leren het meest effectief? verscheen eerst op Tjipcast.

December. Ik ben dus weer flink verkouden en Peter gaat terug naar de schoolbanken. Sinterklaas vaart weer naar Spanje en de dagen zijn nu wel heel kort. Hoog tijd om het nieuws op een rij te zetten. Maar is het net zoals vorige maand kommer en kwijl? Gelukkig niet! Er is deze maand ook goed nieuws over het onderwijs in Nederland! Alle onderwerpen die voorbijkomen: Griekse tachtiger duikt na 70 weer de schoolbanken in – Kinderen die gezond eten, gaan beter rekenen – Politie waarschuwt voor criminelen in de zorg, ook actueel in het mbo! – Twee middelbare scholieren lossen 2500 jaar oud wiskundeprobleem op – Fors bezuinigen op mbo leiden tot nog meer personeelstekorten – Hogeschool Utrecht scoort laag: ‘het is een vage school’ – Onderwijsprotest geschrapt – Instroom internationale bachelorstudenten omlaag – instroom hbo-lerarenopleidingen in de plus – Den Haag moet dimmen vinden Amsterdamse docenten – Leerlingen met buitenlandse herkomst steeds vaker naar havo of vwo – Tekortschieten inspectie – Scriptie van staatssecretaris Maeijer niet in de haak. Deze podcast is ook te vinden via een nieuw kanaal: Top 10 onderwijsnieuws. Maar je kunt natuurlijk ook hier blijven luisteren. Tips of ideeën voor de volgende uitzending? We horen het graag! Het bericht Onderwijsnieuws: november verscheen eerst op Tjipcast.

Vandaag maak ik samen met Stichting Practoraten een podcast over het verbinden, versterken en versnellen van het onderzoekend vermogen in het mbo. En ik ben dit keer niet in de studio maar afgereisd naar Amersfoort waar ik te gast ben op de landelijke practoratendag. We zitten hier op een prachtige plek namelijk leerhotel Het Klooster van MBO Amersfoort. Ik ben er best een aantal keer geweest en het is altijd een feest om de studenten hier te zien leren en werken! En in deze aflevering gaan we het hebben over positieve gezondheid, vitaliteit, zorg en innovatie. Een belangrijk thema voor zowel studenten als docenten! Want er is best wat te doen als het gaat om onze fysieke gezondheid (we worden bijvoorbeeld steeds zwaarder) en mentale fitheid (we kampen steeds vaker met stress, werkdruk en welzijnsvraagstukken). Hoog tijd voor een gesprek hierover. Om mij heen zitten collega docenten en onderzoekers die tussendoor vragen stellen. Aan tafel zitten: Lieke Brons, practor Zorg en Technologie verbonden aan DCTerra, Noorderpoort en het Alfa-college Silvia Brouwer werkt als practor Vitaliteit bij de Vitaliteitscampus van het Alfa-college Het bericht Positieve gezondheid, vitaliteit, zorg en innovatie. Live podcast op de landelijke practoratendag ’24 verscheen eerst op Tjipcast.

In deze aflevering spreek ik met docent, wetenschapper en rector Jan Drentje. Jan is één van de kernleden van het Red-team onderwijs. Recent schreef deze club van ervaren docenten, bestuurders en wetenschappers een belangwekkend boek waarin gepleit wordt voor tien fundamentele maatregelen om het onderwijs in Nederland te verbeteren. Het red-team onderwijs schuwt de media niet en is bekend geworden met het uitdelen van zogeheten ‘rode (en groene) kaarten aan politiek, bestuurders en scholen. Dit nieuw boek bevat zeer scherpe aanbevelingen, zoals het stoppen met financiële targets voor besturen, het centraal stellen van het lesgeven (in plaats van allerhande activiteiten eromheen) en het meer durven voeren van scherpe regie op kwaliteitsverbetering. Ik praat uitgebreid met Jan over de totstandkoming van het Red-team en deze publicatie. We nemen de belangrijkste aanbevelingen door en kijken vooruit naar de komende jaren. Gaat het lukken om het onderwijs weer op de rit te krijgen? En wat is hiervoor nodig? Nieuwsgierig geworden naar het onderzoekswerk van Jan naar de grondlegger van onze grondwet Thorbecke? Je kunt hier zijn werk bekijken. Er zijn mooie lijnen te trekken tussen dit gesprek en de filosofie van Thorbecke, zoals we af en toe aanstippen. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Waarom moet ons onderwijs gered worden? En waarvan? verscheen eerst op Tjipcast.

Soms krijg je een unieke kans en moet je die met allebei de handen aangrijpen. Ik was vorige week dagvoorzitter op het congres AI-deas for learning in Utrecht. Een uitverkochte zaal vol met professionals die zich bezighouden met leren en opleiden in organisaties en druk bezig zijn met innovatie en vernieuwing. De openingslezing werd gegeven door Philippa Hardman. Expert op het gebied van leren en technologie. Ze reist de wereld over om organisaties te helpen om werk te maken van AI en leren. TedX spreker, Linkedin Top Voice, winnaar van de Top Innofounder Awards, jawel: de lijst is lang. En het leuke was: Philippa wilde graag aanschuiven in de podcast! Luister dus mee naar een geweldig interessant (en nuchter) gesprek over de mogelijkheden van AI in leren en opleiden. Even opletten: Deze podcast is in het Engels. Excuses voor mijn steenkolen Engels en veelvuldig gebruik van het woord uhh en euhmm.. 🙂 En wist je dat het congres voor volgend jaar al op de planning staat? Vorig jaar was het snel uitverkocht, dus sla je slag! Hier vind je meer informatie over het programma. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht How can we drive real change with AI? verscheen eerst op Tjipcast.

Kansenongelijkheid is een groot maatschappelijk probleem. Onderwijs zou ervoor moeten zorgen dat ieder kind gelijke kansen krijgt om te leren. Maar helaas maakt het nogal wat wie je ouders zijn (wat ze verdienen), of ze hoog opgeleid zijn of niet en in welke wijk je woont. Volgens mijn gast – hoogleraar Eddie Denessen – wordt kansenongelijkheid het meest zichtbaar bij overgangsmomenten in het onderwijs. Denk aan het schooladvies en de stap naar de middelbare school. Hoog tijd om hier eens uitgebreider bij stil te staan. In deze aflevering staat onderwijs en gelijke kansen centraal. Wat is nodig om hier als land kansenongelijkheid terug te dringen? Welke impliciete opvattingen over onderwijs maken het complex om als school stappen te zetten? Wat zijn kansrijke aanknopingspunten uit onderzoek en praktijk? Volgens Denessen zal een bepaalde mate van ongelijkheid altijd blijven bestaan, maar is het de vraag wanneer we iets niet meer eerlijk vinden (en dus acceptabel). En dat is een complexe kwestie waar we zorgvuldig(er) over mogen nadenken als samenleving en bovenal binnen het onderwijs anno nu. Nieuwsgierig naar artikelen of publicatie van Eddie Denessen? Hieronder vind een selectie! Hoe kunnen scholen werken aan gelijke onderwijskansen? Goed onderwijs bestaat niet! Meer over de oratie van Eddie Denessen en het onderzoek naar onderwijs en gelijke kansen Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wat is kansenongelijkheid in het onderwijs? En kunnen we er iets aan doen? verscheen eerst op Tjipcast.

In deze podcast ontmoet ik de collega’s van basisschool Het Octaaf uit Elburg. Dit jaar zijn ze klassewerkplek! We zoomen deze aflevering in op het belang van leren van successen. Hoe bouw je als team door op talenten? Hoe geef je handen en voeten aan gezamenlijk leren als team en wat is ervoor nodig om dit om te zetten in kwalitatief hoogstaand onderwijs voor leerlingen? Luister mee naar zeer bevlogen teamleden die vanuit sport, spel en plezier in leren werkt aan collectief vakmanschap! Deze aflevering maak ik samen met Klassewerkplek. Dit jaar brengen we samen scholen in kaart die erin slagen werk te maken van werkgeluk in het onderwijs en het predicaat Klassewerkplek dragen. We leggen de relatie met kwaliteit, samenwerken en hoge verwachtingen naar leerlingen! Kijk voor meer informatie op www.klassewerkplek.nl. Meer over mijn gasten aan tafel: Marieke Pluim, directeur van Het Octaaf en Karl Pul en Rick Leusink, leerkracht groep 7 en 8 Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wat kan je leren van successen? verscheen eerst op Tjipcast.

Heleen Buhrs werkt als leerkracht en expert-leerkracht begrijpend lezen op de Alan Turingschool in Amsterdam. Recent kwam haar boek uit Effectief leesonderwijs in de praktijk, een kennisrijke aanpak voor de basisschool. Hierin legt ze uit hoe je als leerkracht een goede begrijpend lezen les ontwerpt en doceert. Ze besteedt hierbij veel aandacht aan de opbouw van kennis bij leerlingen, het selecteren van goede teksten, de actieve verwerking van leerlingen tijdens de les en de monitoring van het leerproces in de klas. Heleen bouwt haar betoog in deze podcast op aan de hand van jeugdliteratuur. We bespreken de kwaliteit van diverse teksten (en methodes) en Heleen beschrijft stap voor stap wat er nodig is om een goede les te geven. Een selectie van de besproken boeken vind je hieronder: Piratenzoon door Rob Ruggenberg Gedicht van Willem Wilmink (over Napoleon) Winterijs van Peter van Gestel Wat een goede tekst! Gids voor schrijven in 10 genres voor het basisonderwijs Over alles. Van wolken tot Romeinse cijfers en van atomen tot schroeven Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe geef je een effectieve en kennisrijke leesles op de basisschool? verscheen eerst op Tjipcast.

Het is vandaag 13 november 2024 en ik ben eens niet in de studio, maar afgereisd naar Leiden. Ik ben te gast bij het congres over hoogbegaafdheid georganiseerd door het samenwerkingsverband primair onderwijs Duin- en Bollenstreek. Om mij heen zitten ook enkele collega’s die meeluisteren. In deze aflevering staan jonge kinderen centraal. Ik ga in gesprek over hoe je hoogbegaafdheid bij jonge kinderen kunt herkennen. Ik praat hierover met: Maaike van Egmond – Kuivenhoven. Werkt op Integraal Kindcentrum De Duinroos in Katwijk als intern plus leerkracht en HB-specialist. De Duinroos valt onder stichting Prohles en ook daar is Maaike actief rondom hoogbegaafdheid in het samenwerkingsverband. Lilian Van der Poel- de Schipper. Expert hoogbegaafdheid bij het jonge kind. Lilian is oprichter van XL leren waarin ze leerlingen en leerkrachten ondersteunt en heeft uk IQ in het leven geroepen omdat ze zag dat snelle jonge kinderen behoefte hebben aan peers. Vanuit ukIQ begeleidt ze leerkrachten in groep 1, 2 of 3 met de leerling met een grote ontwikkelingsvoorsprong.  Meer weten over dit thema? Op de site van het SLO staan handige artikelen en publicaties over het thema. We bespraken ook het differentiatiemodel van Gagné. Het model van Monks (1985) kwam ook aan bod. En het kenniscentrum over hoog- en meerbegaafdheid is de moeite waard om eens te bezoeken! Kijk of luister eens naar deze aflevering over de samenwerking tussen het primair- en voortgezet onderwijs in Rotterdam Zuid gericht op hoogbegaafdheid! Het bericht Hoe herken je hoogbegaafdheid bij jonge kinderen? verscheen eerst op Tjipcast.

In deze aflevering is Harold Bekkering te gast, hoogleraar cognitieve psychologie en verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen en mede-oprichter van het befaamde Donders instituut waarin interdisciplinair onderzoek wordt verricht naar hersenen, cognitie en gedrag. In deze podcast praten we uitgebreid over de werking van het menselijk brein en de relatie met leren. Wanneer er is sprake van ‘leren’ in ons brein? Hoe werkt deze mysterieuze grijze massa en welke rol spelen beloning en straf in de ontwikkeling van ons brein? Harold richt zich op menselijk leren vanuit de neurowetenschappen, robotica, kunstmatige intelligentie en de psychologie. Hierbij kijkt hij met name naar de sociale interacties, motivatie en de werking van ons geheugen. Harold is co-auteur van het boek De lerende Mens en van een nieuw boek dat binnenkort gaat verschijnen onder de titel Breinkracht. Tijdens de podcast bespreken we een aantal hersenscans en foto’s. Scrol naar beneden en je kunt de plaatjes bekijken! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wat gebeurt er in ons brein als we leren? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is de vierde aflevering in een vijfdelige serie. De eerste aflevering ging over de geschiedenis van burgerschap. In de tweede aflevering verkennen we hoe burgerschap er uit kan zien in de dagelijkse schoolpraktijk. In aflevering drie bespraken we of en hoe het mogelijk is burgerschapsontwikkeling te ‘meten’ en te monitoren. In deze aflevering staan gesprekken voeren over gevoelige onderwerpen in de klas centraal. Hoe pak je dat aan? Wat doe je beter wel en wat ook niet als leerkracht en docent? En hoe je als professional regie op de kwaliteit van het gesprek? Deze podcast maak ik samen met het Expertisepunt Burgerschap. Samen maken we een reeks van vijf speciale afleveringen over burgerschap in het onderwijs. Van aanleiding naar praktijk, van kennis naar handelen. Volg deze afleveringen en je bent helemaal bij als het gaat om burgerschap! Meer weten? Kijk voor meer informatie op www.expertisepuntburgerschap.nl Meer informatie over mijn gasten aan tafel: Geerte Savenije, universitair docent bij het Research Institute of Child Development and Education en lerarenopleider bij de Interfacultaire lerarenopleiding (ILO) aan de Universiteit van Amsterdam. Naomi Nagtegaal, docent geschiedenis en maatschappijleer aan het Hervormd Lyceum West. En Naomi heeft een eigen onderneming Naomi Creates waarmee ze educatief materiaal ontwikkelt, workshops en gastlessen geeft. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe voer je gesprekken over gevoelige onderwerpen in de klas? verscheen eerst op Tjipcast.

De lijst met nieuws wordt langer en langer. Peter en ik proberen wat overzicht aan te brengen na een week herfstvakantie. Alle onderwerpen die voorbijkwamen deze maand: Kwakzalverprijs naar NVAO (auw!), Influencer Tate veroorzaakt onderwijscrisis, meditatieruimte dicht vanwege seksende studenten, Arjan Lubach en kleuters, bezuinigingen, maatschappelijke diensttijd, telefoons de klas uit (ook in het MBO), te weinig gym, leesbaar schrijven en verstaanbaar praten, wereldranglijst van universiteiten ter discussie en blijkbaar heeft de onderwijsinspectie het te druk. Deze podcast is ook te vinden via een nieuw kanaal: Top 10 onderwijsnieuws. Maar je kunt natuurlijk ook hier blijven luisteren. Tips of ideeën voor de volgende uitzending? We horen het graag! Het bericht Onderwijsnieuws: oktober verscheen eerst op Tjipcast.

Kim Cordewener en Anna Bosman brachten recent een nieuw boek uit over spellingonderwijs op de basisschool. Het boek beschrijft welke kennis je als leerkracht nodig hebt om kwalitatief hoogstaand spellingonderwijs te geven. In deze podcast gaan we dieper in op de historie van schrijven en spellen, de ontwikkeling van spellen en de bijbehorende didactiek. Aangezien Kim en Anna allebei wetenschapper zijn is dit boek geheel wetenschappelijk onderbouwd en vertaald naar de praktijk. Vragen die aan bod komen zijn onder andere: Wat dienen docenten van de geschiedenis van geschreven teksten te weten en waarom? Wat is spelling? En wat ook niet? Waarom is spellen moeilijker dan lezen? Hoe hangt spellen samen met leren schrijven? Wat zijn belangrijke didactische uitgangspunten voor leren spellen? Wat doe je tijdens de klankzugivere en niet klankzugivere periode? Waar gaat het in de praktijk vaak mis? Hoe is het gesteld met het spellingonderwijs in Nederland? Meer over mijn gasten: Dr. Kim Cordewener is docent aan het onderwijsinstituut Pedagogische en Onderwijswetenschappen van de Radboud Universiteit. Kim stond aan de basis van de opleiding tot basisschoolleerkracht Pedagogische Wetenschappen van Primair Onderwijs. Daarnaast is zij als onderzoeker verbonden aan het Behavourial Science Institute van de Radboud Universiteit. Prof. dr. Anna Bosman. Anna is onderzoeker en docent verbonden aan het Behavourial Science Institute en het Onderwijsinstituut Pedagogische Wetenschappen en Onderwijswetenschappen van de Radboud Universiteit. Daarnaast heeft zij de opleiding tot basisschoolleerkracht Pedagogische Wetenschappen van Primair Onderwijs opgericht. Anna is ook de initiator van de masteropleiding Curriculumopleiding voor Primair Onderwijs. Ik kan je het boek van harte aanraden! Je kunt het bestellen via deze link. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe geef je effectief spellingonderwijs op de basisschool? verscheen eerst op Tjipcast.

In deze podcast praat ik met Ellen van Eden en Marco Mazereeuw over de rol die het middelbaar beroepsonderwijs kan spelen in het aanjagen en faciliteren van een leven lang ontwikkelen. We verkennen welke stappen het beroepsonderwijs kan spelen om een aantrekkelijke ‘bruggenbouwer’ te zijn in faciliteren van leren en werken. Hierbij komen verschillende perspectieven op leren aan bod, zoals kwalificatie, socialisatie en persoonsvorming. Ook spreken we de onderzoeksactiviteiten de Ellen en Marco als practor uitvoeren en op welke wijze ze samen met het werkveld, docenten en studenten onderzoek doen. Meer over gasten aan tafel: Ellen van Eden, practor Leven Lang Ontwikkelen bij Noorderpoort. Marco Mazereeuw, lector en practor Beroepsgerichte didactiek en Leven Lang Ontwikkelen verbonden aan NHL Stenden Hogeschool en Firda. Hij is ook als onderzoeker Lifelong Learning verbonden aan de Universiteit Groningen. Deze podcast is ontwikkeld in samenwerking met Practoraten.nl. Kijk voor meer informatie over het verbinden, versterken & versnellen van het onderzoekend vermogen in het mbo op Practoraten.nl! Meer lezen? Check de artikelen van Ellen en Marco hieronder! Informeel leren zichtbaar maken Onderzoek naar het skills paspoort Leven lang ontwikkelen, een veranderkundig vraagstuk Wendbaar begeleiden in hybride leeromgevingen Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Welke rol kan het middelbaar beroepsonderwijs spelen bij een leven lang ontwikkelen? verscheen eerst op Tjipcast.

Onze maatschappij wordt steeds individualistischer en dat is ook merkbaar in het onderwijs. Leren draait steeds meer om de leerling, zijn eigen interesse, ‘vorming’, nieuwsgierigheid en drijfveren. Denk bijvoorbeeld aan de grote aandacht voor motivatie en talent. Piet van der Ploeg is onderwijsfilosoof en omschrijft deze beweging als een vorm van ‘verzelving’. De vraag is echter wel of de consequenties van deze stille beweging goed is overdacht. In deze podcast verkennen waar deze beweging zijn oorsprong in vindt, welke effecten het heeft op ons onderwijs en wat vraagt van de professionalisering van onderwijsprofessionals. Piet introduceert hiervoor een nieuwe term: opvoedend onderwijs. Wat is het verschil tussen indoctrinatie en onderwijs? Wat is het belang van kennis om te leren denken en jezelf te leren kennen? En hoe kunnen we de brug slaan tussen opvoeding en onderwijs? En ook burgerschap komt voorbij als thema! Enkele bronnen die genoemd zijn in het gesprek: Pedagogische inleidingen, theoretische pedagogiek Wilna Meijer en filosofie: Onderwijs weer weten waarom De artikelen van Piet van der Ploeg over burgerschap, onderwijs en filosofie zijn erg de moeite waard. Een overzicht hiervan vind je hier! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Is het tijd voor opvoedend onderwijs? verscheen eerst op Tjipcast.

De werkdruk in het onderwijs is hoog. Werkdruk kan leiden tot stress en van stress kan je ziek worden. Dit zorgt ervoor dat leerkrachten en docenten steeds vaker kampen met burn-out klachten. En zelfs het onderwijs verlaten of niet meer voor de klas willen staan. Hoort stress bij het onderwijs of is er wat aan te doen? Waar liggen belangrijke oorzaken van werkdruk en hoe kan je als individuele onderwijsprofessional ‘regie’ pakken op je eigen agenda, werkdruk en stress? Over deze vragen praat ik in deze podcast met Maike Douglas, leerkracht, blogger en oprichter van de website jufmaike.nl. Maike is ook auteur van de boeken De gelukkige leraar en De relaxte leraar. We praten uitgebreid over haar werkende leven, de dingen die ze doet om stress onder de knie te krijgen en tips die ze heeft voor collega’s. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe sta je relaxed voor de klas? verscheen eerst op Tjipcast.

In deze podcast staat de werkpraktijk van openbare basisschool De Springplank centraal. Dit jaar zijn ze klassewerkplek! Interessant aan deze school is de kleinschaligheid. Het is geen grote school (minder dan 140 leerlingen). En dit is iets waar het team en de ouders bijzonder trots op is. Het biedt allerlei kansen voor professionalisering, initiatief en samenwerking. Hoog tijd om in deze aflevering eens uitgebreider in gesprek te gaan over de voordelen van een kleinschalige school. Hoe ga om met werkdruk, werkplezier en afstemming? Welke rol heeft de schoolleider in een kleine school? En wat kunnen andere scholen van De Springplank leren als het gaat om werkplezier? Deze aflevering maak ik samen met Klassewerkplek. Dit jaar brengen we samen scholen in kaart die erin slagen werk te maken van werkgeluk in het onderwijs en het predicaat Klassewerkplek dragen. We leggen de relatie met kwaliteit, samenwerken en hoge verwachtingen naar leerlingen! Kijk voor meer informatie op www.klassewerkplek.nl Meer over mijn gasten aan tafel: Peggy van Zitteren is directeur van OBS De Springplank Anja den Dekker is intern begeleider En natuurlijk nog even de link naar het boek De kunstenaar als leraar, geschreven door Jeroen Lutters Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wat is de kracht van een kleinschalige school? verscheen eerst op Tjipcast.

Steeds minder kinderen zingen op school. En dat is jammer want zingen is niet alleen een prachtige gezamenlijke activiteit, maar draagt ook bij aan de taalontwikkeling van kinderen. Ellen Bothof vindt daarom dat er meer aandacht moet zijn voor zingen op school. Leren zingen betekent dat kinderen goed moeten leren luisteren en het is bij uitstek een collectieve activiteit. Luisteren hangt weer nauw samen met het leren herkennen van klanken. Bovendien verrijkt samen zingen de dagelijkse lesactiviteiten enorm. Met name gericht op het leren van onze taal. In deze podcast legt Ellen uit wat zingen met kinderen doet en welk effect het kan hebben op de diverse facetten van taalontwikkeling. Ook legt Ellen de relatie met sociaal-emotionele ontwikkeling, groepsvorming en taalproblemen bij jonge kinderen. Ellen Bothof is docent muziek aan de academie pedagogiek en onderwijs van de Saxion Hogeschool in Deventer. In deze podcast komen diverse bronnen voorbij. Hieronder staan ze opgesomd: Opinie stuk geschreven door Ellen Bothof over het belang van samen zingen Kinderen moeten weer samen zingen en de relatie met de ontwikkeling van ons brein Ellen Bothof te gast in de Taalstaat met Frits Spits Wat onderzoek ons leert over muziek op school Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Waarom heeft samen zingen een gunstig effect op de taalontwikkeling van kinderen? verscheen eerst op Tjipcast.

Managers komen regelmatig dilemma’s tegen. Dilemma’s zijn keuzes die voor ons liggen die complex van aard zijn en geen eenduidige analysekader kennen. Elke keuze kent voordelen, maar ook weer nadelen. Zo kunnen er meerdere belangen tegelijkertijd spelen of zit er spanning tussen de korte en lange termijn opbrengsten. Hoe ga je als leider om met dit soort dilemma’s? Wat werkt wel en wat werkt niet? En wat voor zelfkennis vraag dit? Hierover praat ik met Alexandra van ’t Geloof. Alexandra is spreker, trainer, docent en coach op het gebied van persoonlijk leiderschap en veranderkunde. Voor deze aflevering verzamelde ik enkele praktijkvoorbeelden van luisteraars. We kwamen er niet aan toe ze allemaal te behandelen. Wel bespreken we enkele handige conceptuele modellen die bruikbaar zijn om naar je eigen leiderspraktijk te kijken. We staan het meest uitgebreid stil bij het model ‘Tight-Loose-Tight‘. Op YouTube komen de modellen ook in beeld voorbij! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe ga je om met leiderschapsdilemma’s? verscheen eerst op Tjipcast.

Welke lessen bevat de natuur om ons heen als het gaat om veranderen, leren en samenwerken? Ik ga over deze vraag in gesprek met Arjan Postma, boswachter, schrijver en spreker. Arjan kan werkelijk prachtige verhalen vertellen over de lessen die natuur ons kunnen leren als het gaat om verandering, leren en samenwerken. Hij schreef er ook een geweldig mooi boek over: Hoe één gekke mier de wereld kan veranderen, over de relatie tussen mens en dier. We bespreken diverse thema’s: Waar komt onze natuurlijke ‘drive’ om te willen veranderen eigenlijk vandaan? Bestaat er bijvoorbeeld zoiets als ‘stabiliteit’ en heeft het zin om dit na te jagen? Hoe gaan dieren om met overvloed of schaarste en op wie moeten we letten als we willen innoveren? Komt verandering van boven of juist niet? Luister mee en leer meer over bomen, mieren, rivieren, natuurrampen, collectief leiderschap en nog veel meer! De boeken van Arjan zijn echt aan te raden: Hoe één gekke mier de wereld kan veranderen, Wonderlijke verhalen over de overeenkomsten tussen mens en dier Buiten! Buiten met je hond Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe kan één gekke mier de wereld veranderen? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is de derde aflevering in een vijfdelige serie. De eerste aflevering ging over de geschiedenis van burgerschap. In de tweede aflevering verkennen we hoe burgerschap er uit kan zien in de dagelijkse schoolpraktijk. En in deze aflevering staat het ‘meten’ en monitoren van burgerschap centraal. Hoe volg je de ontwikkeling van burgerschap bij jongeren? Wat is zinvol om wel en niet te doen? We concentreren ons in deze aflevering op de onderwijspraktijk van Firda. Hoe geeft deze mbo-instelling handen en voeten aan burgerschap? We bespreken dit aan de hand van een lopend onderzoek naar burgerschapsontwikkeling in samenwerking met hoogleraar Arjo Klamer. Ook scholen in andere sectoren kunnen van de praktijk bij Firda leren. Het evalueren van de effecten van burgerschapsonderwijs gebeurt natuurlijk ook in PO en VO. Dit naar aanleiding van de wettelijke burgerschapsopdracht, in het MBO zijn de kwalificatie-eisen het uitgangspunt. Deze podcast maak ik samen met het Expertisepunt Burgerschap. Samen maken we een reeks van vijf speciale afleveringen over burgerschap in het onderwijs. Van aanleiding naar praktijk, van kennis naar handelen. Volg deze afleveringen en je bent helemaal bij als het gaat om burgerschap! Meer weten? Kijk voor meer informatie op www.expertisepuntburgerschap.nl Nog wat meer informatie, bronnen en linkjes die in het gesprek naar voren kwamen: Visie op burgerschap van Firda, hier is ook meer te lezen over de eerste onderzoeksresultaten Goed onderwijs en de cultuur van het meten Over de ananas #Deeldeduif Handig zonder voeten Pedellen met politici, een sportief gesprek Meer informatie over mijn gasten aan tafel: Mathijs de Jong en Alinda Kiel. Zij coördineren bij Firda vanuit het expertisecentrum het burgerschapsonderwijs. Dit doen ze in samenwerking met werkgroepen van docenten uit verschillende mbo-colleges. Daarnaast werken we bij NHL Stenden (hogeschool) en zijn ze betrokken bij het opzetten en verzorgen van post-hbo-leergangen burgerschap in het mbo. Arjo Klamer, gasthoogleraar humane economie aan de vrije universiteit in Amsterdam. In deze context ook als consultant betrokken bij het onderzoek. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe volgt mbo instelling Firda de ontwikkeling van burgerschap bij hun studenten? verscheen eerst op Tjipcast.

De herfst is begonnen en dat geldt niet alleen voor het weer. Bezuinigingen, minder instroom van (internationale) studenten, Red het onderwijs komt met een boek en een onderzoek naar fouten maken. En het blijkt dat bijna de helft van de leerlingen niet of bijna nooit poept op school. Kortom veel en gevarieerd nieuws deze maand! Peter en ik nemen de hoofdpunten door in 20 minuten. Alle onderwerpen die voorbijkwamen deze maand: Hoe gaan kinderen om met fouten maken? – Welke opleidingen gaan er straks sneuvelen? – Stoppen met studentevaluaties? – MBO student Daan laste de hele zomer door – Stress door opeenstapeling stage, studie en bijbaan – Haal nu je vmbo en mbo diploma inéén – Verbod op telefoon in de klas bleek toch behoefte aan – Poepen op school, liever niet – Leraar in de klas of, niet excursies begeleiden – Taal- en rekentoets hebben lerarentekort vergroot maar kwaliteit pabo niet verbeterd – Bezuinigen in het hoger onderwijs – Red het onderwijs! Deze podcast is ook te vinden via een nieuw kanaal: Top 10 onderwijsnieuws. Maar je kunt natuurlijk ook hier blijven luisteren. Tips of ideeën voor de volgende uitzending? We horen het graag! Het bericht Onderwijsnieuws: september verscheen eerst op Tjipcast.

In de afgelopen jaren heeft SKO West Friesland een zelfevaluatie methodiek ontwikkeld om de opbrengsten gericht op rekenen en lezen te verbeteren. SKO West Friesland is een schoolbestuur met 22 scholen. De zelfevaluatie is een ‘manier van werken’ en fungeert als spiegel om tussentijdse opbrengsten kritisch te analyseren en om vervolgens naar het eigen leerkracht handelen te kijken. Elke school binnen SKOWF werkt met deze methodiek en er wordt onderling veel uitgewisseld en van elkaar geleerd. De zelfevaluatie is in de kern simpel en bestaat uit vier steeds terugkomende fasen: verzamelen, integreren, interpreteren en handelen. In deze aflevering praat ik over ontstaangeschiedenis, werkwijze en resultaten. Aan tafel zit Martin Ooijevaar, directeur onderwijs bij SKO WestFriesland. En Ilse Borst, leerkracht in groep 1/2. Ook deed Ilse onderzoek naar de werking van de zelfevaluatie in het kader van haar Master onderwijswetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. Ze schreef er haar stageonderzoek over. In deze podcast hoor je diverse fragmenten waar collega’s van verschillende scholen aan het woord komen die werken met de zelfevaluatie. Ze delen ervaringen, reflecties en opbrengsten. Aan de hand deze ervaringen leggen we de werkwijze, onderliggende filosofie en opbrengsten zo concreet mogelijk uit. Ook delen we tips hoe scholen samen kunnen werken om te werken aan onderwijsverbetering. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Nieuwsgierig naar de visie op het jonge kind opgesteld door PCBO? Bekijk het bestand via deze link! Het bericht Hoe kijk je als onderwijsteam eens wat vaker in de spiegel? verscheen eerst op Tjipcast.

Op uitnodiging van PCBO Rotterdam Zuid ben ik te gast bij basisschool De Klaver Carnisse. Ik ga in gesprek over opbrengstgericht werken en het jonge kind. Hoe werk je vanuit een stevige visie op leren? Hoe zorg je voor een doorlopende leerlijn vanaf jonge kinderen tot groep 3? Hierover ga ik in gesprek in deze speciale aflevering. En we doen dat op een hele speciale en leuke manier: we behandelen concrete leservaringen! We bespreken de volgende thema’s: Het belang van spel en samen spelen, het bieden van een rijke leeromgeving zoals speelhoeken en themahoeken. Dagelijks werken met voorbeelden en het geven van instructie en uitleg bijvoorbeeld gericht op taalontwikkeling. Ook staan we stil bij hoe te observeren tijdens de les en de kracht van de kleine kring. Ik praat met Sacha Ipenburg – Aalbers, adviseur jonge kind bij PCBO, Sharoney  Zechiël, adjunct-directeur van basisschool De Klaver Carnisse en Fieke Diepenhorst, leerkracht groep 1 bij de Hoeksteen. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Nieuwsgierig naar de visie op het jonge kind opgesteld door PCBO? Bekijk het bestand via deze link! Het bericht Hoe werk je opbrengstgericht met jonge kinderen? verscheen eerst op Tjipcast.

Pesten kan zowel kinderen als volwassenen kan treffen, zowel op school als tijdens het werk. Een steeds groter wordend probleem is online pesten. Pesten heeft vaak grote impact op het zelfvertrouwen, het welzijn en de mentale gezondheid van slachtoffers. Het tegengaan van pesten vereist een gezamenlijke inspanning van ouders, leraren, collega’s en de bredere gemeenschap. Door bewustwording te creëren, open communicatie te bevorderen en duidelijk op te treden tegen pestgedrag is het mogelijk een omgeving te creëren waarin iedereen zich veilig en gerespecteerd voelt. Maar hoe pak je dat aan? Preventie, ondersteuning en educatie spelen hierin een cruciale rol. Maar dit is zo makkelijk nog niet. Helemaal nu jongeren zich steeds meer in een online wereld begeven. Hoe krijgen we toegang tot ‘deze digitale wereld’? Waar begin je? Wat voor gesprek voer je met jongeren en is het uiteindelijk mogelijk online pesten geheel aan banden te leggen? Ik praat hierover met Bamber Delver en Kees van Overveld. Wist je dat het tussen 23 en 27 september de week tegen pesten is? Dit jaar is het thema ‘Denk na als het om geklets gaat’. Kijk voor meer informatie op website van Stichting school en veiligheid. Meer over mijn gasten aan tafel: Bamber Delver, hoofddocent Nationale Opleiding MediaCoach. Schrijver van het handboek tegen pesten. Kees van Overveld, gedragsdeskundige, onderwijsexpert op het gebied van klassenklimaat, gedrag en sociaal emotioneel leren.  Tijdens het gesprek komen we terug op twee eerdere afleveringen over pesten. De eerste over hoe pesten tegen te gaan op school en een verdiepende aflevering over pestgedrag met Kees van Overveld. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wat kunnen we doen tegen online pesten? verscheen eerst op Tjipcast.

De Laurens-Cupertinoschool in Rotterdam Zuid werd afgelopen jaar benoemd tot één van de klassewerkplekken van Nederland. De Laurens-Cupertinoschool geeft onderwijs aan leerlingen die in aanmerking komen voor speciaal basisonderwijs (SBO). Samen leren, persoonlijke ontwikkeling en een gelukkige schooltijd zijn belangrijkste waarden binnen de school. Het team biedt passend en pakkend onderwijs aan. Daarmee is er ruim aandacht voor de basis zoals taal en rekenen, maar wordt er ook tijd gemaakt om samen te koken, te sporten en zelfs te zwemmen! We gaan in deze aflevering uitgebreid in op de curriculumdoelen van het team, de manier van samenwerken en hoe ze handen geven aan betekenisvol en nabij onderwijs. Een buitengewoon professioneel en scherp verhaal over keuzes maken, knettergoed lesgeven, leerlingen zien en hoge verwachtingen rondom teamontwikkeling. Luistertip! Deze aflevering maak ik samen met Klassewerkplek. Dit jaar brengen we samen scholen in kaart die erin slagen werk te maken van werkgeluk in het onderwijs en het predicaat Klassewerkplek dragen. We leggen de relatie met kwaliteit, samenwerken en hoge verwachtingen naar leerlingen! Kijk voor meer informatie op www.klassewerkplek.nl Meer over mijn gasten aan tafel: Wouter van der Windt is de directeur van SBO Laurens Cupertino, een school voor speciaal basisonderwijs in Rotterdam Zuid Milou Aartsen is leerkracht in groep 8 Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe realiseer je passend én pakkend onderwijs voor ieder kind? verscheen eerst op Tjipcast.

Steeds meer organisaties kiezen voor een programmatische aanpak om aan de slag te gaan met complexe vraagstukken. Dit biedt met name toegevoegde waarde wanneer het nodig is om over de grenzen van organisaties heen samen te werken, de opgave vooraf niet 100% scherp de definiëren is en er veel mensen bij zijn betrokken. Een programma vormgeven, sturen en er leiding aan geven vraagt specifieke kennis, vaardigheden en gereedschap. In deze podcast praten we over de kenmerken van een programma, de stadia van verkenning en opbouw, de uitvoering en uiteindelijke afbouw. We zoomen in op de leiderschapsbekwaamheden van een programmamanager en de vermogens die nodig zijn in de organisatie(s) om uiteindelijk impact te maken en waarde toe te voegen. Te gast zijn Björn Prevaas en Niels van Loon. De schrijvers van het recent verschenen boek Werken aan Programma’s, handboek voor de programmamanager. In deze podcast bespreken we allerlei onderwerpen waarlangs het boek is opgebouwd. Denk aan het belang van een gedragen programmavisie, kenmerken van een programma, de definitie van doelen en baten, vooruitdenken over besluitvorming, tussentijds bijsturen, omgaan met complexiteit en hoe leiding te geven aan samenwerking. Ik wil hun nieuwe boek van harte aanbevelen! Het is met recht een ‘handboek’ te noemen. Zo worden er veel concepten besproken, actuele literatuur toegelicht en aan de hand van diverse voorbeelden verdieping aanboden (met handige werkvormen!). Vergeet zeker niet de eerdere aflevering over programmamanagement te checken met Björn en Niels! Hieronder nog enkele boekentips als je meer wilt weten: Leiderschap van de programmamanager Programmacanvas Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe werk je aan een programma? verscheen eerst op Tjipcast.

Wanneer je als kind niet goed leert lezen, is het later zeer uitdagend om mee te kunnen komen in onze maatschappij. Leren lezen is een kerntaak voor elke basisschool. Leren lezen en het bevorderen van gelijke kansen zijn nauw aan elkaar verbonden. Toch is de kwaliteit van lesgeven op het gebied van lezen onder de maat. Nederland doet het vergeleken met andere landen elk jaar een beetje minder als het gaat om lezen. Steeds meer leerlingen hebben moeite met het begrijpen van een tekst. En dat heeft grote alledaagse gevolgen. Een recept van de dokter nalezen, een recept uit een kookboek doornemen of vacatures uitpluizen: mensen lezen de hele dag. Waar gaat het mis in het primair onderwijs? En bovenal: Hoe kunnen we het tij keren? Voor een integrale aanpak op het gebied van begrijpend lezen is het nodig diverse factoren bij elkaar te brengen. Woordenschat, kennis van de wereld, hoogwaardige instructie en bovenal: een doorlopende lijn voor leerlingen. Over deze visie op lezen ga ik in gesprek met expert taal- en leesonderwijs Marita Eskes aan de hand van haar laatste boek: Begrijpend lezen in een doorlopende lijn. Marita Eskes heeft gewerkt als leerkracht, leescoördinator en remedial teacher in het basisonderwijs. Ze is bekend als auteur van het boek Technisch lezen in een doorlopende lijn. Marita begeleidt basisscholen bij het versterken van de onderwijskwaliteit en het verbeteren van de leesresultaten samen met Marcel Schmeier. Check voor meer informatie: www.gewoongoedlesgeven.nl Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Begrijpend lezen in een doorlopende lijn verscheen eerst op Tjipcast.

In deze podcast gaan we het hebben over burgerschap. Dit is de tweede aflevering in een vijfdelige serie. De eerste aflevering ging over de geschiedenis van burgerschap en verscheen midden juni. In deze tweede aflevering verkennen we hoe burgerschap uit kan zien in de dagelijkse schoolpraktijk. Hoe werk je aan een logische samenhang? Hoe dien je burgerschap als onderwijsteam te benaderen? Ik ga hierover in gesprek met Hessel Nieuwelink, lector Burgerschapsonderwijs aan de Hogeschool van Amsterdam. En Hans Teunissen, bestuurder bij De Nassau. Een middelbare school in Breda voor mavo, havo, vwo, gymnasium en tweetalig onderwijs. Hans is ook vicevoorzitter van het landelijk bestuur van D66. In 2023 was hij ook lid van de Tweede Kamer.  Deze podcast maak ik samen met het Expertisepunt Burgerschap. Samen maken we een reeks van vijf speciale afleveringen over burgerschap in het onderwijs. Van aanleiding naar praktijk, van kennis naar handelen. Volg deze afleveringen en je bent helemaal bij als het gaat om burgerschap! Meer weten? Kijk voor meer informatie op www.expertisepuntburgerschap.nl Boeken en bronnen die in het gesprek voorbijkomen vind je hieronder: Democracy erodes from the top De grenzen van de rechtsstaat worden al overschreden Meer over de wet- en regelgeving omtrent burgerschapsonderwijs Conceptkerndoelen leergebied burgerschap + toelichtingsdocument SLO Lage drempels, hoge dijken. Democratie en rechtsstaat in balans Gedichte gedachten door Jan Terlouw Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe ziet burgerschap eruit in de dagelijkse schoolpraktijk? verscheen eerst op Tjipcast.

Als je erover nadenkt is tijd eigenlijk het meest kostbare dat we hebben. Je kunt tijd maar één keer ‘besteden’ en daarna komt het nooit meer terug. Gek genoeg gaat het in ons onderwijs niet vaak over de relatie tussen tijd en gelijke kansen. De ene tijdsbesteding is misschien meer ‘waard’ dan de ander. Echter, hoe breng je tijd scherp in kaart? En op basis waarvan maak je dan keuzes? En breder kunnen we onszelf als onderwijsprofessional de vraag stellen: Welke invloed heeft tijd op de kansen van leerlingen? Is er überhaupt genoeg tijd om alle onderwijsdoelen te behalen? En hebben bepaalde leerlingen recht op meer ’tijd’ dan andere leerlingen? Mijn gast Marjolein Ploegman heeft een boek geschreven over tijd in het onderwijs. Met de titel Kansengelijkheid, een kwestie van tijd brengt ze aantal taaie kwesties in kaart. In deze podcast gaan we hierover in gesprek en komen diverse onderwerpen aan bod die te maken met effectieve tijdsbesteding. Denk aan lestijd, pauzetijd, het vakantierooster, gemiste tijd, invaltijd, rommeltijd en betekenisvolle leertijd. Hoe worden er in Nederland keuzes gemaakt als het gaat om tijdsbesteding in het primair onderwijs? Hoe breng je tijd als onderwijsteam slim in kaart? En aan welke wijzers van de klok kun je draaien om kansengelijkheid te bevorderen? Marjolein Ploegman is onderwijs- en organisatiedeskundige. Ook was ze oprichter en voormalig directeur/ bestuurder van De School in Zandvoort. Een school die vijftig weken per jaar hele dagen open is en op initiatief van Marjolein Ploegman experimenteerde met flexibele en ruime schooltijden. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wat hebben kansenongelijkheid en tijd met elkaar te maken? verscheen eerst op Tjipcast.

De zon schijnt uitbundig en iedereen is weer terug van vakantie. De scholen zijn begonnen! De tent is opgeborgen, de vouwwagen terug in de stalling en de koffers opgeruimd. Dit jaar was er zeker geen sprake van komkommertijd op het gebied van onderwijsnieuws. We hebben het belangrijkste nieuws weer keurig op een rij gezet! Alle onderwerpen die voorbijkwamen deze maand: Indonesische prins bezoekt middelbare school in Bladel – Nieuw leesoffensief een succes? – Gebruik laptop op veel scholen verplicht, lang niet elke ouder kan dat betalen – Lerarentekort onoplosbaar? – Ex-juf gaat voor unschooling – Vrijwillig dienjaar is groot succes – Hbo’ers en wo’ers zijn andere mensen – Vooral onderwijs bepaalt groei productiviteit – Steeds meer vakantiegangers ziek door hitte, schoolvakanties zullen moeten opschuiven – Ierland klom naar de top van het leesonderwijs. Wat kan Nederland daarvan leren? – Krimp in het hbo zorgt voor ontslagen. Deze podcast is ook te vinden via een nieuw kanaal: Top 10 onderwijsnieuws. Maar je kunt natuurlijk ook hier blijven luisteren. Tips of ideeën voor de volgende uitzending? We horen het graag! Het bericht Zomervakantie onderwijsnieuws verscheen eerst op Tjipcast.

In deze aflevering staat het bestuurlijk leidinggeven aan een schoolorganisatie centraal. Veel scholen in Nederland vallen immers onder een vorm van bestuur. Maar het valt mij op dat niet iedereen op de hoogte is wat een bestuurder nu precies ‘wel en niet doet’. Zo is een college van bestuur eindverantwoordelijk voor alle scholen. En is het de formele werkgever van alle medewerkers. Ook stelt het bestuur specifieke kaders vast. Maar hoe komen deze kaders tot stand? En hoe ziet een evaluatie proces eruit? Wanneer doe je iets samen en wanneer laat je het over aan de school zelf? Dit kan best complex zijn. Scholen zijn continue in beweging. Denk alleen al aan relatief nieuwe thema’s zoals burgerschap of inclusief onderwijs (voortkomend uit wetgeving). Of regionale vraagstukken zoals het lerarentekort of specifieke stedelijke kwesties zoals armoede en toegang tot sportfaciliteiten. Onderlinge samenwerking is hiermee een belangrijke kwestie voor een bestuurder. Successen delen, leren van elkaar en gezamenlijkheid nastreven bijvoorbeeld bij stages, verbetertrajecten of wanneer er een samenwerking met partners wordt aangegaan. In deze podcast probeer ik te expliciteren hoe je leiding geeft aan dit soort leerprocessen. Hoe bouw je aan een lerende schoolorganisatie? Welke voorwaarden schep je vooraf en welke ontwikkel je gaande weg? Wat moet een bestuurder ‘goed kunnen’? Over deze vragen praat ik uitgebreid met bestuurder Anko van Hoepen. Anko van Hoepen is bestuursvoorzitter van SPO Utrecht. SPO Utrecht is een bestuur van 38 openbare scholen in de stad Utrecht. Er werken hier meer dan 1.000 onderwijsprofessionals. Anko was hiervoor leerkracht, intern begeleider, schooldirecteur en bestuurder. En hij heeft in het algemeen bestuur van de PO-raad gezeten en werd daarna vicevoorzitter van deze brancheorganisatie. Anko is naast voorzitter van SPO Utrecht ook zeer actief. Een paar highlights: Lid Raad van Toezicht van Jantje Beton, lid raad van advies van Juverta (groen blauw beroepsonderwijs) en voorzitter van de raad van toezicht van Sport Utrecht. Ik ben geïnspireerd door het recente boek Bestuurlijk leiding geven aan lerende scholen. Zowel Anko en ik hebben het boek vooraf gelezen en ik heb er enkele dilemma’s en vragen uit gedistilleerd. Veel luisterplezier! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe geef je bestuurlijk leiding aan lerende scholen? verscheen eerst op Tjipcast.

Kindcentrum De Driehoek in Hilvarenbeek werd afgelopen jaar klassewerkplek. Het schoolteam is ingericht als professionele leergemeenschap. Er wordt veel aandacht besteed aan samen beter worden in je vak. Door het onderwijs in te richten in leerteams slagen ze erin de opbrengsten structureel te verbeteren en tegelijkertijd flinke stappen te zetten in het werkplezier. In deze podcast staan we uitgebreid stil bij de aanpak, werkwijze en dagelijkse routines van kindcentrum De Driehoek. Thema’s die we bespreken zijn: De school als thuisbasis om te werken en leren Balans handhaven en werkdruk reguleren Professionele groei en vakmanschap binnen het team Trots op impact en kwaliteit Rol van de onderwijsleider Deze aflevering maak ik samen met Klassewerkplek. Dit jaar brengen we samen scholen in kaart die erin slagen werk te maken van werkgeluk in het onderwijs en het predicaat Klassewerkplek dragen. We leggen de relatie met kwaliteit, samenwerken en hoge verwachtingen naar leerlingen! Kijk voor meer informatie op www.klassewerkplek.nl Meer over mijn gasten aan tafel: Marcel Huijgens, directeur van Kindcentrum De Driehoek in Hilvarenbeek Simone Wouters, leerkracht en leerteamvoorzitter bovenbouw Mayke van Avendonk, leerkracht en eerder leerteamvoorzitter onderbouw Check zeker ook mijn eerdere gesprek met Marcel Huijgens over high performance onderwijs! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wanneer ben je als school een professionele leergemeenschap? verscheen eerst op Tjipcast.

Digitalisering is niet meer weg te denken in ons onderwijs. Toch is de voorspelde radicale revolutie uitgebleven. Er is meer en meer aandacht voor krachtige didactiek gekoppeld aan wetenschappelijke inzichten over hoe leren werkt. Dit vraagt om een kritische herbezinning van de rol die digitalisering kan spelen in de klas. De didactiek bepaalt de ICT tool en niet andersom. De auteurs van het recent verschenen boek Wijze lessen, digitale didactiek hebben de meest recente inzichten rondom leren, digitalisering op een zeer prettige manier uitgewerkt in 12 bouwstenen. Twee van de auteurs, Mitte Schroeven en Wouter Buelens bezochten eind mei de studio om het boek te bespreken. Ze houden een onderbouwd en gepassioneerd betoog voor een digitale evolutie! Een zeer toepasbaar perspectief voor iedereen die onderbouwd digitale keuzes in het klaslokaal wil maken om het leren te bevorderen. Het boek is gratis (!) te downloaden via deze link en te bestellen via de boekhandel. Veel luisterplezier! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Is het tijd voor een digitale (r)evolutie in het onderwijs? verscheen eerst op Tjipcast.

We trappen het nieuwe schooljaar af met een zeer toepasbare podcast voor docenten en leerlingen van het vmbo! We gaan het hebben over het profielwerkstuk. Voor leerlingen en soms ook docenten kan dit best een uitdaging zijn. Welke onderwerpen zijn geschikt? Welke structuur bied je leerlingen, hoe geef je feedback aan en hoe werk je met bronnen? Deze podcast geeft docenten en begeleiders praktische handvatten te geven voor de begeleiding, van start tot finish. Maar de podcast is ook voor leerlingen erg handig, want na het luisteren kun je direct aan de slag en weet je waar het profielwerkstuk aan dient te voldoen. Ik ga in gesprek met Perla Jap Sam, docent Engels en coach op het vmbo van het Lucent College in Hilversum. Ook coördineert ze het profielwerkstuk voor eindexamenleerlingen. En te gast is Amira Achbari. Ze maakte vorig schooljaar jaar haar profielwerkstuk over discriminatie. De volgende onderwerpen komen aanbod in deze Tjipcast short: Waar moet een VMBO profielwerstuk aan voldoen? Hoe kies je een goed onderwerp? Hoe maak je een geraamte / structuur ? Hoe ga je om met feedback en tussentijdse terugkoppeling? Hoe werk je toe naar het uiteindelijke eindproduct en de presentatie? En tot slot bespreken we tips en tricks uit de praktijk! Deze aflevering maak ik in samenwerking met Beeld en Geluid onderwijs en School TV! Wist je dat beeld en geluid één van de grootste archieven ter wereld als het gaat om media beheert? Denk aan radio- en televisieprogramma’s, videogames, prentjes, gifjes, websites en nog veel meer! Neem eens een kijkje op www.beeldengeluid.nl/onderwijs. Je kunt als docent een gratis account krijgen via je school! Het bericht Tjipcast short: Aan de slag met het vmbo profielwerkstuk verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is de laatste aflevering voor de zomervakantie en een echte uitsmijter. In de studio is Daniël Ponsen. Leerkracht in groep 6, voorzitter van het Sectorbestuur van de Algemene Onderwijsbond (AOB) en vooral zeer grote fan van geschiedenis en Lego! Daniël maakt historische Lego figuurtjes en gebruikt ze in de les. Inmiddels heeft hij een indrukwekkende collectie opgebouwd. Maar liefst 100 minifiguren nemen leerlingen mee op reis door de wereldgeschiedenis. Er zijn tijdvakken, specifieke thema’s en categorieën. Het is echt ontzettend leuk. Niet alleen de Lego op zich, maar de kennis die Daniël heeft brengt het geheel tot leven. In deze podcast praten we over het belang van geschiedenis in het primair onderwijs, waarom (en hoe) hij gestart is met geschiedenis in minifiguren. Natuurlijk bespreken we verschillende historische figuren zoals Marie Curie, Stephen Hawking, Theo Thijssen en nog veel meer! Zo hebben we een ontzettend mooi gesprek over het belang van krachtig onderwijs, kennis, verhalen vertellen en onderwijs ‘maken’. Geschiedenis in minifiguren is geheel gratis en toegankelijk voor iedereen. Neem er eens een kijkje en laat je inspireren! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Waarom is geschiedenis en Lego zo’n logische combinatie? verscheen eerst op Tjipcast.

Eén zwaluw maakt nog geen.. De zomer is begonnen! En de meeste onderwijscollega’s snakken naar vakantie. De eindexamenkandidaten zijn op tussenjaar, op Ibiza of aan het werk en er is weer veel gebeurd in onderwijsland. Protesten, heftige situaties op scholen en een vacature maatschappijleer in Den Haag. Gelukkig komt er een nieuwe minister van Onderwijs, alhoewel, de oude was misschien zo gek nog niet? Staat bij jou de vakantie ook al te trappelen voor de deur? Alle onderwerpen die voorbijkwamen deze maand: Sociale veiligheid – Tijdelijke contracten nemen toe? – Heftige situaties op school – Protesten gaan door – Taalexamens, moet het anders? – De doorstroomtoets – Examens (ook te koop) – Jong geleerd, oud gedaan – Minister van onderwijs (oud en nieuw) – Bekwaamheidseisen leraren – Mark Rutte – Zittenblijvers en thuisblijvers – De groeten met je boete! Deze podcast is ook te vinden via een nieuw kanaal: Top 10 onderwijsnieuws. Maar je kunt natuurlijk ook hier blijven luisteren. Tips of ideeën voor de volgende uitzending? We horen het graag! Het bericht Onderwijsnieuws: juni 2024 verscheen eerst op Tjipcast.

In deze aflevering ga ik in gesprek met Daniëlle van den Bijgaart-Pol en Marcia Smeding. Samen starten ze met het practoraat sociaal veilige sport. Een samenwerkingsverband waaraan heel veel mbo-instellingen zijn verbonden. We bespreken het belang van sociale veiligheid in sport, de uitdagingen die er momenteel zijn en waarom praktijkonderzoek hier een positieve bijdrage aan kan leveren. Ook komt aan bod welke rol onderwijsinstellingen kunnen spelen om sociale veiligheid te adresseren. Dit practoraat is nog maar ‘net’ gestart en er doen heel veel partijen aan mee in Nederland. Hoe hou je als onderzoeker regie op het onderzoeksproces? En is het mogelijk de partners te laten optrekken in een ‘lerend netwerk’? Een buitengewoon interessant gesprek over hoe praktijkonderzoek een positieve bijdrage kan leveren aan maatschappelijke vraagstukken. Ik maak deze podcast in samenwerking met ‘Practoraten.nl’. Kijk voor meer informatie op www.practoraten.nl. En klik hier voor meer informatie over het kersverse practoraat sociaal veilige sport. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Welke rol kan praktijkonderzoek spelen in het aanpakken van maatschappelijke vraagstukken? verscheen eerst op Tjipcast.

Op uitnodiging van PCBO Rotterdam Zuid bezoek ik vandaag de Zuider Gymnasium basisschool. In 2018 is het Zuider Gymnasium met het Rotterdamse basisschoolbestuur PCBO de Zuider gymnasiumbasisschool gestart, waar met doorlopende leerlijnen vanuit het basisonderwijs tot en met het gymnasiumdiploma les wordt gegeven aan hoogbegaafde en hoogintelligente kinderen uit groep 5 t/m 8. De Zuider gymnasiumbasisschool vormt samen met het Zuider Gymnasium een 8-14- concept. De leerlingen stromen dan ook na groep 8 door naar het Zuider Gymnasium. En het is onderdeel van het expertisecentrum meer- en hoogbegaafdheid ‘begaafd op zuid’. Hoog tijd om hierover in gesprek te gaan! Ik ga in gesprek met: Mirjam Mels, directeur van de Beatrixschool, één van de kartrekkers van begaafd op Zuid Nelleke Herrewijnen, intern begeleider verbonden aan begaafd op Zuid Flore Baten, leerkracht zowel voor de klas als voor online plus klassen. En Flore is begeleider van scholen in het opzetten van plus klas onderwijs. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoogbegaafd op Zuid? verscheen eerst op Tjipcast.

In deze podcast staat burgerschap centraal. Wat is de historie en aanleiding van dit relatief ‘nieuwe begrip’ in ons onderwijs? Hoe gingen we ‘vroeger’ om met vraagstukken rondom participatie, democratie en kennis van de wereld? Wat kunnen we leren van onze onderwijsgeschiedenis? Kortom, een poging om ‘een kleine geschiedenis van burgerschapsonderwijs’ in Nederland samen te stellen in deze aflevering. Te gast om hierover te praten zijn Arthur Pormes, docent maatschappijleer en vakdidacticus verbonden aan het Interfacultair Centrum voor Lerarenopleiding, Onderwijsonderzoek en Nascholing van de Universiteit Leiden (ICLON) en Pieter van Rees, universitair docent burgerschap en educatie aan de universiteit van humanistiek. Deze podcast maak ik samen met het Expertisepunt Burgerschap. Deze aflevering is de opmaat naar vier speciale afleveringen over burgerschap die dit jaar nog verschijnen. Gasten in de volgende aflevering zijn lector burgerschapsonderwijs Hessel Nieuwelink en directeur onderwijs Hans Teunissen bij middelbare school De Nassau en vicevoorzitter van D66. Check zeker ook de boeken en bronnen die voorbijkwamen in de podcast: Handboek burgerschapsonderwijs voor het voortgezet onderwijs Democracy may not exist, but we’ll miss it when it’s gone Burgerschap, politiek filosofische perspectieven Political education. The science of democratic citizenship education in the United States and the Netherlands The struggle for the American curriculum Van wie is de burger? Omstreden democratie in Nederland 1945- 1985 Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Een kleine geschiedenis van burgerschap verscheen eerst op Tjipcast.

We zoomen in deze podcast in op hoge verwachtingen op het gebied van taal, rekenen, spelling, technisch- en begrijpend lezen. En ik praat hierover met schooldirecteur Victor van Toer en Desirée van der Stoep, leerkracht groep 5 en leesspecialist van het Open Venster in Rotterdam. Ik volg deze basisschool al een aantal jaren met veel belangstelling. Ze maken elke dag werk van hoge verwachtingen. De school staat middenin een wijk met grote uitdagingen op het gebied van armoede. Het Open Venster hoort bij de 150 zwaarstwegende scholen in Nederland. Toch doen deze leerlingen het buitengewoon goed op school. En dat niet alleen! Ook is er veel aandacht voor sport en bewegen. De leerlingen gaan graag naar school en leren veel. En dat gaat niet onopgemerkt. Het Open Venster kwam al veelvuldig in het nieuws de afgelopen tijd. En leerkrachten en vakgenoten komen regelmatig kijken naar hoe de lessen zijn opgebouwd. Hoog tijd voor uitgebreid gesprek over hoe dit team doceert, vanuit welke kennisbasis ze dit doen en hoe ze prioriteiten stellen in een tijd waarin er heel veel op het onderwijs af komt, helemaal in een stad als Rotterdam. Check zeker ook mijn eerdere gesprek met Erik Meester over de lesmethode Wetenswaardig. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe geef je als team samen steengoed onderwijs vanuit hoge verwachtingen? verscheen eerst op Tjipcast.

Artikel 23 in de grondwet gaat over de vrijheid van onderwijs. Ten tijden van de vastlegging van deze grondwet had deze een sterk religieuze oorsprong. Het werd mogelijk om op basis van religieuze motieven een school te stichten. In de afgelopen 50 speelt religie echter een steeds kleinere rol in ons onderwijs. En het is opvallend dat er steeds vaker discussie is over grondwetsartikel 23. Want onze grondwettelijke ‘onderwijsvrijheid’ maakt het lastig om als overheid sturing te geven aan onderwijskwaliteit. Dit is bijvoorbeeld terug te zien in het uitwerken van curriculumdoelen. Die zijn zeer vaag. En wat te doen met scholen die onverdraagzaam zijn of er on-democratische opvattingen op nahouden? De onderwijsinspectie kan dit soort scholen lastig aanpakken. De nieuwe wet rondom burgerschap maakt dit er niet makkelijker op. Sterker nog: het zal ons onderwijs waarschijnlijk nog veel ingewikkelder maken. Ook staat de onderwijsinspectie er uiteindelijk zwak voor wanneer ze specifieke scholen wil aanspreken op onderwijskwaliteit of het niet halen van kerndoelen. Het is nog steeds goed mogelijk je als school te verschuilen achter artikel 23 van de grondrecht. Bijvoorbeeld door een relatie te leggen met specifieke pedagogische opvattingen, innovatieve ideeën, ideologieën of andere goed bedoelde intenties. Dit roept de vraag op: Is het tijd voor wat minder (juridische) vrijheid in ons onderwijs? Is artikel 23 een blok aan ons been geworden of toch eigenlijk heel wezenlijk voor onze samenleving? Hoog tijd om de grondwet eens uitgebreid te bespreken en door te nemen. Aan tafel zit Paul Zoontjes. Paul was jarenlang hoogleraar onderwijsrecht aan de Tilburg University. Hij was tussen 2008 en 2015 lid van de onderwijsraad. In 2019 verscheen zijn boek Onderwijsrecht. Eenheid in verscheidenheid, uitgegeven door Boom juridisch. In deze podcast nemen we de vrijheid van onderwijs, we bespreken we de oorsprong van de wet en intentie. Vervolgens behandelen we de belangrijkste uitdagingen die er vandaag de dag zijn en stellen we ons de vraag: Hoeveel vrijheid van onderijs kan onze samenleving aan? Het is zeker de moeite waard om enkele artikelen van Paul te bestuderen! Bijvoorbeeld zijn afscheidsrede over burgerschap of het onderzoek wat hij vanuit de onderwijsraad coördineerde rondom de discussie over de vrijheid van onderwijs. Een link naar zijn boek over onderwijsrecht vind je hierboven. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Is het tijd voor wat minder vrijheid in ons onderwijs? verscheen eerst op Tjipcast.