Tjipcast

In veel klaslokalen wordt het curriculum nog vaak in losse blokken aangeboden: even rekenen, dan begrijpend lezen, daarna stellen en misschien een leestoets. Maar wat gebeurt er als je taal, kennis en wereldoriëntatie niet los aanbiedt, maar bewust met elkaar verbindt? Hoe voorkom je een versnippert curriculum en welke effecten heeft samenhang op gelijke kansen voor leerlingen? Ik ben te gast op de Nationale Conferentie Thematisch Onderwijs in de Rijtuitgenloods in Amersfoort en ga tussen de workshops, lezing en schoolpresentaties in gesprek met Marita Eskes en Willemien Trommel-van der Linde. We verkennen hoe een samenhangend taalaanbod kan bijdragen aan diepgaander leren, sterkere leesontwikkeling en meer betekenis in de klas. Wist je dat er bijna 1.000 leerkrachten en onderwijsprofessionals bij elkaar kwamen om kennis uit te wisselen over thematisch onderwijs? Ook stonden we stil bij de lancering van Wetenswaardig, een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs! Check de podcast voor meer afleveringen over thematisch onderwijs. Het bericht De overstap van een gefragmenteerd naar samenhangend taalaanbod met thematisch onderwijs verscheen eerst op Tjipcast.

Leerlingen kunnen keurig een stappenplan nadoen en tóch nauwelijks beter wiskundig leren denken. Voor veel leerlingen op de middelbare school gaat wiskunde over het correct ‘herhalen’ wat de docent voordoet op het bord. Is het ook mogelijk een werkomgeving te creëren waar leerlingen uitgedaagd worden om zelfstandig en diep te leren nadenken over wiskundige problemen? Dat is de zoektocht waar ik met Matthias Kaat over doorpraat: wiskunde draait fundamenteel om probleemoplossen, redeneren en het opdoen van inzicht, maar in veel lokalen overheerst vooral een “voordoen–nadoen–oefenen” methodiek. De vraag is dan ongemakkelijk simpel: leren leerlingen eigenlijk wel goed wiskunde? Matthias Kaat is lerarenopleider wiskunde en is aan de slag gegaan met het boek Building Thinking Classrooms (Peter Liljedahl) als een praktische benadering om wiskundig denken zichtbaar en collectief te maken. Niet door leerlingen “zomaar wat te laten doen”, maar door juist te werken met slimme klas routines: bijvoorbeeld met steeds willekeurige drietallen, door staand te werken, de klas anders in te richten en aan de slag te gaan op whiteboards met een prikkelende en uitdagend wiskundig vraagstuk. Fouten maken wordt minder riskant, ideeën worden makkelijker gedeeld en “didactisch afkijken” wordt onderdeel van de lespraktijk. Leerlingen leren hierdoor dieper nadenken is het idee. Belangrijk is ook de nuance: dit is geen alles-of-niets werkwijze. Divergente problemen (met meerdere aanpakken) en convergente taken (gericht oefenen) versterken elkaar. Liljedahl put uit 15 jaar praktijkonderzoek en brengt wiskundige vraagstukken tot leven in de lespraktijk. We bespreken tot slot ook hoe je deze werkwijze kunt adopteren in je klaslokaal. Ook voor andere domeinen buiten de wiskunde! Kernpunten uit de podcast: 🧩 Het doel en de lespraktijk botsen vaak: we zeggen “leren denken”, maar organiseren lessen die vooral reproduceren en nadoen stimuleren.🧻 Uitwisbaar en verticaal werken verlaagt drempels: opschrijven voelt minder definitief, waardoor leerlingen sneller starten en meer durven.🎲 Willekeurige drietallen veranderen de dynamiek: samenwerken wordt onvoorspelbaar en normaliseert dat je met iedereen kunt werken, met effecten op betrokkenheid.🧑‍🏫 De docentrol verschuift naar coachen en observeren: luisteren, kleine interventies, gedrag en denkprocessen terugkaatsen in plaats van alleen “goed/fout” controleren.🧠 Divergent én convergent hebben een plek: open problemen bouwen betekenis en kapstokken; gerichte oefenreeksen kunnen daarna efficiënter en bewuster helpen om te leren integreren. Quotes uit de podcast: 💬 “Het gaat snelst bij een verticaal uitwisbaar onderschrift… dus vandaar die whiteboards.”💬 “Het is zelfs de bedoeling… je mag eigenlijk spieken.”💬 “Ik noem dat een beetje vertragen om te kunnen versnellen.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:00 – Introductie en welkom00:43 – Boekintro gesprek01:34 – Lesobservaties onderzoek02:23 – Doelen wiskunde03:50 – Meten en experimenteren05:45 – Foutenrisico papier06:42 – Willekeurige drietallen08:54 – Voorbeeldprobleem tuin10:31 – Kaarten willekeur11:40 – Didactisch afkijken15:05 – Docent als coach18:30 – Gallery walk20:03 – Convergent oefenen23:32 – Betekenisvol leren24:23 – Spannend starten33:29 – Cognitieve schema’s34:50 – Pepernotencontext36:25 – Stappenplan starten Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe wordt de wiskundeles een plek waar leerlingen leren denken? verscheen eerst op Tjipcast.

Burgerschapsonderwijs klinkt vaak groot en abstract, maar in de praktijk gaat het juist vaak ook over heel concrete momenten: een ruzie op het schoolplein, een gesprek over eenzaamheid, of de vraag wie er mee kan doen als geld een probleem is. In dit gesprek laten Rahila Maddoe (leerkracht en burgerschapscoördinator) en Stella van der Wal-Maris (emeritus lector onderwijs en sociaal ondernemerschap) zien hoe je burgerschap niet “erbij” doet, maar verweeft in het dagelijkse schoolleven. Centraal staat het idee dat kinderen niet pas later burger worden: ze zijn nu al onderdeel van de samenleving. Dat vraagt onderwijs dat niet alleen uitlegt hoe de wereld werkt, maar kinderen laat ervaren dat ze samen het verschil kunnen samen, in hun klas en in hun wijk. Van leerling-mediatoren die conflicten helpen oplossen tot projecten waarbij kleuters verjaardagsdozen maken voor kinderen die anders niet kunnen trakteren: het zijn voorbeelden van hoopvolle oefenplaatsen. Positiviteit en hoop zijn dan ook belangrijke ankerpunten in deze dialoog Juist omdat de wereld snel verandert en kinderen veel op zich af krijgen, is het volgens Rahila en Stella belangrijk om realiteit en handelingsperspectief bij elkaar te brengen. Niet wegkijken van moeilijke thema’s, maar ze klein en dichtbij maken, zodat kinderen kunnen oefenen met samenleven. 🌍 De maatschappij “is” niet iets buiten school: kinderen vormen haar nu al, en burgerschap gaat over actief meevormgeven — in het klein én in het groot. 🧩 Ervaren is belangrijker dan uitleggen: burgerschap krijgt betekenis als leerlingen het doen, oefenen, mislukken en opnieuw proberen. 🤝 Samen verschil maken vraagt structuur: een burgerschapskalender, gedeelde visie en afstemming in het team helpen om kansen te zien en te benutten. 🗳️ Democratie zit in dagelijkse praktijk: stemprocedures, mediatoren en conflictoplossing laten kinderen voelen wat “ieder telt mee” betekent. 🌱 Grote thema’s worden handelbaar door ze dichtbij te halen: klimaat, ongelijkheid of armoede worden concreet via acties in de buurt. Quotes uit het gesprek: Rahila: “Burgerschapsonderwijs is gewoon de wereld zo mooi mogelijk maken, zodat hij zo lang mogelijk, zo veilig mogelijk en zo fijn mogelijk aanvoelt met elkaar.” Stella: “Je kan iets constateren en een beetje verdrietig om worden, maar je kan ook denken: ‘Hé, wat kunnen wij doen?’ en dat vervolgens gaan doen.” Rahila: “Het zal je verbazen hoe kneedbaar kinderen zijn… die kinderen willen juist ondernemen.” Lees hieronder het hele artikel over kinderen als ‘sociale change makers’. En de foto van het team van Rahila kan je ook bekijken! Deze podcast maak ik samen met JSW, hèt vakblad voor het basisonderwijs. JSW is al jaren het naslagwerk voor leerkrachten en onderwijsprofessionals in het primair onderwijs. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar ben jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar ICT & Media, basisvaardigheden, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? Kijk op JSW.nl! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels 00:03 – Introductie01:20 – Teamfoto en passie02:48 – Toekomst van onderwijs04:31 – Samenleving07:23 – Eenzaamheid09:05 – Mediators10:39 – Definitie van burgerschap12:11 – Burgerschapscoördinator17:13 – Kalender21:10 – Ondernemen23:52 – Klimaat28:51 – Wijk31:52 – Verjaardag34:18 – Feest Het bericht Hoe ziet burgerschapsonderwijs er in de praktijk uit? verscheen eerst op Tjipcast.

Organisaties waar veiligheid, toezicht en reputatie voortdurend op het spel staan, hebben een vrij logische reflex: continue regels aanscherpen, protocollen volgen, risico’s vermijden en sturen op beheersbaarheid. Maar wat als precies die reflex de bedoeling uit het oog doet verliezen? Marga van Dam werkte jarenlang bij de politie en werd daarna (plaatsvervangend) gevangenisdirecteur. In het gevangeniswezen zag ze hoe “handelen volgens de letter” soms botst met de menselijke maat en met het doel om mensen ook weer terug te laten keren in de samenleving. Hier schreef ze een bijzonder boek over: Veranderen achter gesloten deuren. Het gesprek gaat over organisatieontwikkeling in een omgeving waar “niets fout mag gaan”: hoe je toch ruimte maakt voor vakmanschap, dialoog en zorgvuldig afwijken van regels, zonder de veiligheid te ondermijnen. Aan de hand van concrete voorbeelden (een knuffel als rouwobject, bezoek buiten de vaste bezoekdagen, afscheid nemen van een familiehond) wordt zichtbaar hoe leiderschap er ook kan zien: medewerkers steunen in moeilijke afwegingen en de bedoeling steeds opnieuw centraal zetten. Ook komt de kwetsbare plek van het middenkader aan bod, én waarom toekomstgericht ontwikkelen vaak vastloopt als je het met oude sturingsmechanismen “in het heden” gaat werken aan verandering en beweging. Kernpunten uit de podcast: 🧭 Regels zijn noodzakelijk, maar kunnen de bedoeling verdringen; vakmanschap vraagt soms om zorgvuldig afwijken.🌱 “Veranderen” roept altijd weerstand op; “ontwikkelen” gaat over samen laten ontstaan en professionals beter laten werken.🧑‍⚖️ Leiderschap wordt concreet in het wegnemen van barrières en het geven van rugdekking bij lastige afwegingen.🚩 Passieve weerstand en procedurele bezwaren zijn rode vlaggen voor onduidelijk commitment.⚖️ De gevangenis heeft twee spanningsvolle opdrachten tegelijk: beveiligen én re-integreren. Quotes uit de podcast: 💬 “Mensen willen niet veranderd worden door een ander.”💬 “Kijk nou of de regel de situatie dient.”💬 “Meer regels leidt niet tot minder fouten.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:00 – Welkom en introductie00:18 – Marga van Dam01:13 – Carrière switch02:18 – Rauwe samenleving03:33 – Taal keuze05:11 – Leiderschap en de kern06:06 – Knuffel casus07:40 – Politie maakt het verschil08:53 – Bezoek verzoek10:24 – Regels en de handelingsreflex12:23 – Verzuim signalen14:10 – Rugdekking geven16:35 – Drie lijnen18:42 – Dubbele taak23:10 – Bastøy voorbeeld30:31 – Rode vlaggen35:11 – Commitment scherper36:24 – De droom stopt38:00 – Pijn of verlangen Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe werk je aan organisatieontwikkeling als er niets fout mag gaan? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is een nieuwe aflevering uit de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (voorheen het NRO). Dit is de tweede aflevering van het thema bestuurlijk vermogen in het onderwijs. In deze aflevering ontmoet ik Marlies Honingh en Edith van Montfort. We gaan in gesprek over het onderzoeksrapport ‘Aard en doorwerking van sturingsrelaties: de sleutel tot toekomstgericht onderwijs’. Het onderzoek beschrijft hoe complex de relatie is tussen bestuur, schoolleiding en onderwijskwaliteit, en waarom het belangrijk is om bestuurlijke logica’s en pedagogische uitgangspunten met elkaar te verbinden. We spreken over: 🌐 Hoe verticale sturing in beleid niet altijd aansluit bij de complexe werkelijkheid van scholen en besturen. 📊 Waarom onderwijskwaliteit relationeel en contextueel bepaald is en welke gevolgen dit kan hebben wanneer men met complexe onderwijsvragen aan de slag gaat. 🔄  Hoe bestuurders en schoolleiders hun rol kunnen herdefiniëren in een “web van sturingsrelaties”. 🤝  Wat betekent toekomstgericht onderwijs als voortdurend ontwikkelproces? Aanleiding vormt het NKO-onderzoek ‘Aard en doorwerking van sturingsrelaties’, dat interdisciplinair is uitgevoerd en inzichten biedt voor bestuurders, schoolleiders én beleidsmakers. Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering: Onderzoeksrapport Aard en doorwerking van sturingsrelaties Bestuurlijke kernbegrippen in het onderwijs Een internationale vergelijking van de relatie tussen onderwijsbestuur en de kwaliteit van onderwijs in het primair en voortgezet onderwijs Hoe ziet de relatie tussen adaptief vermogen en toekomstbestendig leraarschap eruit? Een eerdere aflevering binnen deze podcastreeks met Wouter Schenke en Kees Verbeek Over de werk- en administratiedruk in het onderwijs. Ik sprak hierover met Alida Oppers Zou onze relatie zich ook even kunnen voorstellen? Over een systemisch perspectief op organisaties. Ik ging hierover in gesprek met Marije Spanjersberg Wat mogen we vandaag de dag verwachten van onderwijsbestuurders? Een gesprek met Hartger Wassink Over onderwijsrecht sprak ik eerder met hoogleraar Paul Zoontjes Het NRO heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar: Werken en leren in externe netwerken Alle afleveringen van de podcastreeks komen uiteindelijk op deze pagina van het NKO te staan: Werken in het onderwijs | NRO. Meer weten over de podcastreeks? Deze serie wordt gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering gaat Tjip de Jong met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over wetenschappelijk onderzoek, en wat dit betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Het doel is om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door perspectieven en ervaringen te delen. Wil je alle afleveringen raadplegen? Kijk hier! Werken in het onderwijs | NRO Heb je vragen of suggesties? Laat een reactie achter via https://tjipcast.nl/vraag. Tijdstempels 00:00 – Intro & welkom bij Tjipcast 00:22 – Voorstellen gasten: Marlies Honing & Edit van Montfort 01:11 – Onderzoek “Aard en doorwerking van sturingsrelaties” 01:34 – Het onderzoeksteam en interdisciplinariteit 02:21 – Juridische verwarring rond ‘schoolbestuur’ 03:32 – Complexiteit in onderwijsorganisaties 04:47 – Achtergrond samenwerking en context 05:34 – Fundamentele lessen uit het rapport 07:04 – Sturing is interactie, geen rechte lijn 08:42 – Gat in onderzoek: van bestuurder naar schoolleider 09:22 – Pedagogische relatie als kern 10:56 – Sturen én vertrouwen: een spanningsveld 12:16 – Wat is een sturingsrelatie? 15:12 – Toekomstgericht onderwijs = inhoudelijk arm procesbegrip 17:19 – De dialoog over kwaliteit van onderwijs voeren 19:03 – Druk op besturen & samenwerkingsverbanden 20:11 – Hoe onderzoek naar toekomstgericht onderwijs is opgezet 21:28 – Thick descriptions & methodologie 23:22 – Verschillende interpretaties van “toekomstgericht onderwijs” 25:01 – Voorbeeld: welbevinden als voorwaarde voor leren 26:11 – Leiderschapslessen: organisatiegedrag begrijpen 28:47 – Overbodige systemen & werkdruk 29:37 – Relaties centraal in sturing 31:17 – Vraag Marco Snoek: hoe minder verticaal sturen? 33:22 – Zijwaarts bewegen & onderwijsvrijheid 36:03 – Variatie stimuleren in plaats van uniformiteit 37:37 – Toekomstig onderzoek: variatie versterken & merkbare kwaliteit 40:10 – Samenvatting: zijwaarts bewegen, reflectie & onderwijsvrijheid 41:26 – Niemand heeft recht op de waarheid 41:44 – Afsluiting & uitnodiging Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Aard en doorwerking van sturingsrelaties: sleutel tot toekomstgericht onderwijs? verscheen eerst op Tjipcast.

Toetsing voelt op veel scholen als iets dat “vastligt”: Het programma van toetsing en afsluiting (PTA) staat vaak overvol, het centraal eindexamen hangt als schaduw boven de bovenbouw en zekerheid wordt vaak gelijkgesteld aan het geven van cijfers. Tegelijk zit er juist in het schoolexamen opvallend veel ruimte. Ruimte om beter aan te sluiten bij de schoolvisie en bij wat leerlingen nodig hebben om op een zinvolle manier te reflecteren op hun leerproces en kennisbasis. Maar in hoeverre zijn docenten zich hiervan bewust? En waar zit de ruimte? Ik spreek hierover met Tes Schmeink, beleidsadviseur en projectleider bij de vo-raad. Tes houdt zich bezig met toetsen en examineren in het VO. En aan tafel Jasja Mulder, Agora coach bij het KWC in Culemborg. Het KWC is een school voor praktijkonderwijs, vmbo, havo, atheneum, gymnasium en KWC-agora. In dit gesprek komt scherp naar voren hoe bovengenoemde ruimte vaak ongemerkt verdwijnt: door angst voor discrepanties tussen schoolexamen en centraal eindexamen, door oude routines, of simpelweg doordat PTA’s in de loop der jaren steeds voller zijn geraakt. Maar er zijn ook concrete routes terug naar eenvoud: door kritisch te kijken naar wat echt moet, dubbelingen te schrappen en toetsvormen kiezen die passen bij het doel, niet bij de gewoonte. Een belangrijk idee is dat “toetsing” niet hetzelfde hoeft te zijn als een schriftelijke toets. In het schoolexamen kun je ook werken met bewijslast, feedbackrondes, portfolio’s of praktijkopdrachten. Zolang je maar helder houdt wat je wilt zien en waarom. En misschien wel het spannendste: als je onderwijs meer wilt laten draaien om ontwikkeling, nieuwsgierigheid en eigenaarschap, dan moet je toetsing dat niet dichttimmeren, maar juist mogelijk maken. Kernpunten uit het gesprek: 🧭 Van visie naar praktijk: een onderwijsvisie vertaalt zich idealiter naar een toetsvisie, toetsbeleid én gedrag in de school. Dat laatste is het moeilijkst. 🧱 PTA’s raken snel “overladen”: veel scholen stoppen meer onderdelen in het PTA dan nodig is, vaak uit zekerheid of controle. 📉 Discrepantie-angst werkt door in de praktijk: het oude focuspunt op verschil tussen SE- en CE-cijfers stuurt scholen richting “oefenen op het centraal examen” in het schoolexamen. 🧩 Toetsing kan rijker dan een schriftelijke toets: portfolio’s, feedbackcycli, praktische opdrachten en bewijslast kunnen formeel onderdeel zijn van het scholexamen. 👤 Iedereen ongelijk behandelen: bij Agora blijft de lat staan, maar de route en toetsvorm kunnen per leerling verschillen. Quotes uit het gesprek “Wij gaan ervanuit dat iedere leerling anders is en heeft dus ook iets anders nodig.” “De PTA’s zijn zo smal mogelijk, maar de manier waarop het getoetst kan worden is zo breed mogelijk.” “Ik hoop van de vakcoaches dat ze eerst verliefd zijn op die leerling en daarna op hun vak.” Deze aflevering maak ik in samenwerking met de VO-raad en het programma voortgezet leren. De VO-raad behartigt de belangen van het voortgezet onderwijs bij politiek, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Daarnaast bevordert de VO-raad de kwaliteit van het onderwijs in Nederland door schoolbestuurders en schoolleiders te faciliteren bij hun vervullen van hun taak. Samen maken we drie afleveringen over een waardevol schoolexamen. We gaan op zoek naar de bouwstenen hoe een schoolexamen beter kan aansluiten bij de visie van school en hoe je meer kleur in het schoolexamen kunt krijgen. Tijdstempels 00:05 – Introductie en welkom00:58 – Gasten01:39 – Ruimte maken02:53 – Voorbeelden uit de praktijk04:34 – Visie05:10 – Begrippen06:34 – Weging08:15 – Overladenheid09:11 – Discrepantie10:24 – Toetsvormen12:25 – Ongelijkheid14:51 – Kwalificeren17:25 – Integraliteit28:20 – Gespreksvoering34:28 – Mondeling examen en slot Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht (Waar) zit er ruimte in toetsing en examinering? verscheen eerst op Tjipcast.

Volgens mijn gast Eveline Bogers kan de invloed van een rijke taalomgeving op de taalontwikkeling van jonge kinderen kan niet genoeg benadrukt worden. We dienen mondelinge taalvaardigheid dan ook niet te zien als “voorstadium” van lezen en schrijven, maar als fundament van taalontwikkeling. In dit gesprek legt Eveline Bogers uit hoe taal in de eerste levensjaren razendsnel wordt opgebouwd en hoe dat doorwerkt in leren lezen, spelling, denkontwikkeling en bijvoorbeeld begrijpend lezen. Het draait daarbij niet alleen om hoeveel taal kinderen horen, maar vooral om de kwaliteit. Dit valt uiteen in drie domeinen: rijk taalaanbod, veel taalkansen om zelf te spreken en positieve taalfeedback. Eveline schreef er twee lezenswaardige boeken over: Sterker in taal door spel, over taalstimulering bij jonge kinderen en Al pratend wijs, over mondelinge taalvaardigheid. We bespreken ook de uitdagingen die scholen tegenkomen als het gaat om mondelinge taalvaardigheid: niet ieder kind groeit op in een omgeving waarin veel gesprekken, uitleg en woordenschat vanzelfsprekend zijn. We bespreken hoe deze verschillen al vroeg ontstaan, hoe je ze kunt herkennen in de klas en waarom monitoren in de kleuterfase helpt om mogelijke problemen niet te verergeren. We bespreken vijf taalonderdelen voor rijke mondelinge taalvaardigheid: de fonologie (klanken), semantiek (woordenschat), syntaxis (zinsopbouw), morfologie (werkwoordsvormen) en pragmatiek (gespreksregels). Ook komt metalinguïstiek aan bod: het overkoepelende vermogen van kinderen om te reflecteren op eigen taalgebruik. Eveline legt aan de hand van concrete voorbeelden uit hoe een school werk kan maken van krachtige en betekenisvolle vroege mondelinge taalvaardigheid. Kernpunten uit de podcast: 🗣️ Mondelinge taalvaardigheid is een cruciale basis voor gelijke kansen. Het beïnvloedt leren lezen, spelling, denkontwikkeling en bijvoorbeeld begrijpend lezen.🌱 In de eerste zeven levensjaren zijn hersenen ontzettend gevoelig voor taal.⚖️ Rijk taalaanbod, veel taalkansen om te spreken en positieve taalfeedback versterken elkaar in het klaslokaal.🌍 Kennis van de wereld voedt de woordenschat van kinderen. Quotes uit de podcast: 💬 “Mondelinge taalontwikkeling werkt door in bijna alles wat kinderen op school moeten leren: van lezen en spelling tot denken en begrijpend lezen.” 💬 “De basis voor taal wordt gelegd in de eerste zeven levensjaren; daarna kun je het nog bijleren, maar het kost aantoonbaar meer moeite.” 💬 “Alleen taalaanbod is niet genoeg: kinderen moeten ook ruimte krijgen om zelf te spreken, te proberen en te oefenen.” 💬 “Moeilijke woorden hoef je niet te vermijden; juist door ze te gebruiken help je kinderen de wereld beter te begrijpen.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:00 – Introductie en welkom00:45 – Loopbaan keuze02:10 – Vroege basis03:45 – Rijke taal06:20 – Begeleid spelen07:10 – Taalachterstand en cijfers07:50 – Drie groeimiddelen09:40 – Aansluiten spel12:05 – Meertaligheid basis14:30 – TOS signalen16:10 – Monitoren richtlijnen18:55 – Taalonderdelen overzicht33:35 – Luisteren en bijsturen35:05 – Praktische tips37:15 – Herhaald lezen39:10 – Slot Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wat is het belang van goede vroege mondelinge taalvaardigheid? verscheen eerst op Tjipcast.

Een schoolgebouw uit 1898 dat het bombardement overleefde, waar ooit het hoofd der school boven de klas woonde en waar wijkbewoners nog verhalen over de oorlogstijd kunnen vertellen. Dat is het decor van een loopbaan die bijna vijftig jaar onderwijs in Rotterdam-Zuid beslaat. Ik ben te gast bij Marja van Driel Kramer, schoolleider van basisschool De Nieuwe Haven in Rotterdam Zuid. Ik ga met haar in gesprek over een loopbaan die bijna 50 jaar bestrijkt bij PCBO. PCBO is een stichting met een historie van meer 125 jaar! We lopen door de school en blikken terug op wat er allemaal veranderde: van krijt en stencilmachines naar professionele teams, evidence-informed werken en samenwerking tussen scholen. Maar ook reflecteren we op zaken die misschien te snel zijn verdwenen, zoals het schrijven in schriften. Niet uit nostalgie, maar omdat het volgens haar samenhangt met aandacht, ordenen, rust en betere kennis overdracht. Tegelijk is er de realiteit van “focuswijk”-beleid en het Nationaal Programma Rotterdam-Zuid: onderwijs kan veel betekenen, zegt ze, maar nooit alleen. Wonen en welzijn moeten verbonden zijn met onderwijs. Anders wordt de opdracht te groot. In haar leiderschap kiest ze opvallend consequent voor een leraargerichte schoolorganisatie: niet omdat kinderen minder belangrijk zijn, maar omdat goed onderwijs begint bij sterke, gedragen teams. En door alles heen loopt één zin als morele kern: onderwijs is een leven beroeren. Wil je de beelden van de school zien? Kijk dan naar ons gesprek op youtube via de link hieronder! Kernpunten uit het gesprek: 🧱 Het schoolgebouw draagt een lange geschiedenis met zich mee: een plek die de wijk en haar verborgen verhalen letterlijk in zich meedraagt.✍️ Schrijven in schriften staat voor meer dan “mooi handschrift”: het gaat ook over ordenen, nauwkeurigheid, rust en geheugen.🏙️ In Rotterdam-Zuid kan onderwijs veel doen, maar complexe problemen vragen structurele samenwerking met wonen en welzijn.👩‍🏫 “Collega’s centraal” is haar leiderschapslijn: zonder sterke, gesteunde professionals geen goed onderwijs voor kinderen. Quotes uit het gesprek: “Sinds ik begonnen ben met werken is het onderwijs continu in ontwikkeling geweest… daarnaast zeg ik dat niet iedere vernieuwing ook een verbetering is.” “Mijn collega’s staan hier centraal… zonder goede medewerkers, zonder goede en gemotiveerde leerkrachten is er gewoon geen goed onderwijs.” “Onderwijs geven is een leven beroeren.” Tijdstempels 00:15 – Welkom in de school01:51 – Gebouw en historie03:04 – Wijk05:29 – Starten06:30 – De eerste klas07:46 – Vernieuwing?08:47 – Handschrift12:22 – PCBO15:15 – Focuswijk16:48 – Samenhang20:08 – Leertijd23:43 – Vakdocenten25:44 – Bestuur en samenwerken27:26 – Collega’s35:20 – Generatie en leren39:43 – Slotgedachten Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Historische terugblik op 50 jaar onderwijs op (Rotterdam) Zuid verscheen eerst op Tjipcast.

Kleine scholen in buitengebieden hebben vaak een dubbel probleem: ze zijn kwetsbaar in continuïteit én tegelijk essentieel voor hun dorp of regio. Een voltijdse schooldirecteur op één locatie is lang niet altijd haalbaar, terwijl de bestuurlijke druk en de eisen aan onderwijskwaliteit onverminderd groot zijn. Thema’s als burgerschap, kwaliteitszorg, professionalisering en personeelskrapte komen ook op kleine scholen binnen, maar moeten daar worden gedragen door kleine teams en vaak door één leidinggevende met beperkte tijd. Hierover spreek ik met Frederike Cleveringa – meerscholendirecteur van drie basisscholen binnen onderwijsstichting Arcade, verantwoordelijk voor de gezamenlijke kwaliteits- en leiderschapsstructuur. En Hanneke Tijink – locatiecoördinator van basisschool De Vlinderhof in Noordsleen, met een centrale rol in de dagelijkse aansturing en onderwijsontwikkeling op schoolniveau. Bovengenoemd spanningsveld roept een urgente vraag op: hoe houd je de onderwijskwaliteit hoog als scholen klein zijn, geografisch verspreid liggen en sterk van elkaar verschillen? Het risico is dat teams te afhankelijk worden van een paar mensen, dat professionalisering versmalt en dat kwaliteitsontwikkeling vooral intern en impliciet blijft. Tegelijkertijd wil niemand dat schaalvergroting leidt tot verlies van identiteit of lokale verankering. In dit gesprek wordt zichtbaar hoe meerscholenleiding een werkend alternatief kan bieden. Drie dorpsscholen met uiteenlopende populaties en schoolwegingen werken samen vanuit gedeelde kaders, zonder hun eigenheid op te geven. Door gezamenlijke thema’s, één kwaliteitscyclus en een leidinggevende die vooral ontmoeting en dialoog organiseert, ontstaat een professionele infrastructuur die kleine scholen afzonderlijk nauwelijks kunnen dragen. Het laat zien dat de vraag niet is of kleine scholen levensvatbaar zijn, maar hoe leiderschap en samenwerking zo georganiseerd kunnen worden dat kwaliteit, autonomie en verbondenheid elkaar versterken. Een aantal highlights die in deze podcast voorbijkomen: 🧭 Meerscholenleiding biedt een antwoord op het gebrek aan voltijdse schooldirecteuren op kleine scholen.🔹 Gezamenlijke structuren maken het mogelijk om onderwijskwaliteit te borgen zonder schaalvergroting af te dwingen.🧩 Rijnlands denken plaatst vakmanschap en professionele dialoog centraal in plaats van controle en output.🌱 Kleine teams worden sterker wanneer zij systematisch van elkaar leren en expertise delen.⚖️ Duidelijke kaders en vertrouwen in professionals vergroten juist de ruimte voor eigen accenten per school. Deze aflevering maak ik samen met Educatielink. Educatielink helpt scholen voor primair onderwijs en integrale kindcentra die hun onderwijs en (leerling)begeleiding willen versterken door zichzelf en hun medewerkers te ontwikkelen. Dit doen ze met intuïtieve en gebruiksvriendelijke academies een complete set hoogwaardige online cursussen en betrokken implementatiebegeleiding. Kijk voor meer informatie op Educatielink. Quotes uit de podcast: “Ik stuur niet, maar ik stuur bij. Het proces volgen is veel belangrijker dan het eindproduct.” “Vier jaar geleden dacht ik dat familiair en professioneel niet samen konden. Nu zie ik dat het juist hand in hand kan gaan.” “Als je collega’s nooit uitnodigt om mee te denken, leren ze ook af om na te denken over onderwijsontwikkeling.” Bronnen Rijnlands organiseren door Jaap Peters Gung ho! Inspectie van het Onderwijs (2019). De kwaliteit van kleine scholen. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels: 00:00 – Introductie en context02:00 – Leiderschapstekort03:10 – Rolkeuze directeur04:45 – Schoolpopulaties verschillen06:20 – Kleine scholen08:15 – Rijnlands denken10:40 – Vakmanschap centraal12:05 – Samen leren14:00 – Sturing en kaders16:50 – Rolverdeling leiderschap18:10 – Burgerschap aanpak20:25 – Efficiënt organiseren23:30 – Autonomie en spanning25:45 – Doelenbord in de praktijk28:20 – Professionalisering doe je samen30:20 – Adviezen en afsluiting Het bericht Hoe geef je als meerscholen directeur leiding? verscheen eerst op Tjipcast.

Scholen beschikken over ontzettend veel data, maar verzamelen is nog wel iets anders dan er met een team betekenis aan geven. Want wat zegt een tabel met toetsresultaten, lijst met demografische ontwikkelingen in een wijk of schoolweging eigenlijk over de leerlingen die elke dag het lokaal binnenkomen? Mijn twee gasten Vivian van Alem en Mieke Michiels laten zien hoe je van aannames naar onderbouwde keuzes kunt werken: door scherpe onderzoeksvragen te formuleren, op zoek te gaan naar meerdere verklaringen gericht data te zoeken die je onderwijs daadwerkelijk verder helpt. Ze schreven er een handzaam boek over: Doe meer met data. De kern is niet “meer meten”, maar samen betekenis geven aan informatie in gerichte onderzoekscycli. Dat betekent ook: breder kijken dan alleen cijfers. Wat zie je op het schoolplein, hoe praten collega’s in de teamkamer over de leerlingen, hoeveel effectieve leertijd is er eigenlijk en wat vraagt de sociale leefomgeving van de school? Openbare bronnen kunnen verrassend bruikbaar zijn, niet alleen om context te begrijpen waar leerlingen in opgroeien. Het is ook behulpzaam bij trendanalyses of bij het opstellen van een schoolplan. Uiteindelijk draait het om handelen: wat vraagt deze leerlingpopulatie van leerkrachten, van de professionalisering en van de taakverdeling in het team? Data analyseren wordt hiermee een belangrijke sleutel voor het verbeteren van het onderwijs. Kernpunten uit de podcast: 🔎 Van aannames naar onderzoek: formuleer eerst wat je echt wilt weten, pas dán verzamel je data die een vraag kan beantwoorden.🧠 Meerdere hypothesen: bij tegenvallende resultaten (zoals lezen) helpt het om bewust verschillende verklaringen te onderzoeken in plaats van op één spoor te blijven.🌍 Context telt mee: data zit niet alleen in cijfers; ook wat zichtbaar en merkbaar is in en om de school hoort erbij, inclusief openbare bronnen over de wijk.🧰 Ondersteuningsbehoeften boven labels: labels optellen zegt weinig; kijk naar terugkerende onderwijs- en ondersteuningsbehoeften en wat dat vraagt van het team.🗺️ Woord en beeld sturen focus: visualiseren (één A4, poster) houdt het verhaal levend en helpt prioriteiten scherp te houden. Quotes uit de podcast: 💬 “Het is vaak ook wel een beetje een misvatting dat als we data verzameld hebben dat we dan klaar zijn. Maar daar begint het eigenlijk pas.”💬 “Je wil diezelfde lat houden, maar dat betekent wel dat het wat anders van je onderwijs vraagt.”💬 “Data zijn niet saai. Als je ze maar betekenisvol maakt, is het hartstikke leuk om samen te onderzoeken en te puzzelen.” Bronnen en linkjes voor meer verdieping: Zicht op de les Leidraad onderwijs vanuit hoge verwachtingen Van Individueel naar inclusief onderwijs Nieuwe kerndoelen SLO Het lerarentekort En wat als we nu gewoon gingen lesgeven 2.0? De logica van de lappendeken Het best beluisterde boek ooit (met deze titel) Hieronder nog enkele posters die ook voorbijkwamen in het gesprek: Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:00 – Introductie en welkom01:00 – Tibtools02:05 – Brainportregio03:40 – Aannames05:00 – Datagebruik07:10 – Hypothesen08:05 – Leesonderwijs10:00 – Inspectiekader13:00 – Verwachtingen14:40 – Welzijn18:20 – Schoolomgeving23:10 – Ondersteuning26:50 – Visualisatie29:50 – Teamcultuur34:10 – Inclusie Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe krijg je met data een beter beeld van je leerlingpopulatie? verscheen eerst op Tjipcast.

Opvang en onderwijs voelen vaak als twee werelden met een harde knip bij vier jaar, terwijl het over dezelfde kinderen gaat. Klassewerkplek Kindcentrum Het Stadshart probeert die knip te versoepelen door één doorgaande pedagogische lijn te bouwen van 0 tot 13 jaar. Met als doel: rust, voorspelbaarheid en een brede ontwikkeling die niet ophoudt bij het lokaal. Tegelijk kiest de school nadrukkelijk voor “gewoon goed onderwijs”: stevige kennis, sterke didactiek en hoge verwachtingen, onderbouwd met evidence informed keuzes zoals EDI 2.0 en thematisch onderwijs. Ook werkt de school sinds kort met Wetenswaardig. Wat het gesprek interessant maakt, is de combinatie van strakke routines én ruimte. Structuren, zoals het werken met een stoplicht om uitgestelde aandacht te leren ontwikkelen, beginnen al bij peuters maar staan spel en ontdekken niet in de weg. De school gebruikt de binnenstad en natuur letterlijk als leeromgeving. Daaronder ligt een duidelijke organisatie: een professionele leergemeenschap met kartrekkers, een jaarplan dat focus aanmoedigt en een cultuur waarin feedback, lesbezoek en professionele dialoog vanzelfsprekend zijn. Het resultaat van de school is niet alleen kwalitatief goed onderwijs, maar ook toename van werkgeluk. Weten waarom je iets doet, binnen heldere kaders professionele ruimte ervaren en samen koers houden. Een aantal highlights die in deze podcast voorbijkomen: 🧩 De school werkt vanuit één doorgaande pedagogische lijn van 0 tot 13 jaar, waardoor kinderen niet telkens hoeven te schakelen tussen systemen en aanpakken, maar rust en voorspelbaarheid ervaren in hun ontwikkeling. 🚦 Structuur begint al bij jonge kinderen, bijvoorbeeld door het werken met een stoplicht om uitgestelde aandacht te leren, zonder dat dit ten koste gaat van spel, ontdekken en autonomie. 📚 Het thematisch werken is bewust kennisrijker gemaakt door de overstap naar Wetenswaardig, omdat eigen ontwikkelde thema’s inhoudelijk nog onvoldoende diepgang boden, en de school kiest ervoor deze vernieuwing zorgvuldig te laten ingroeien en borgen. 🧭 De professionele leergemeenschap met kartrekkers vormen de ruggengraat van de organisatie; via een scherp jaarplan wordt focus gehouden en worden nieuwe initiatieven steeds langs gezamenlijke doelen gelegd. 🏙️ De omgeving van de binnenstad, natuur en lokale ondernemers wordt ingezet als leerbron, niet als extra activiteit maar als alternatief voor klassikale uitleg wanneer dat beter past bij de leerdoelen. Deze aflevering maak ik samen met Klassewerkplek. Dit jaar brengen we samen scholen in kaart die erin slagen werk te maken van werkgeluk in het onderwijs en het predicaat Klassewerkplek dragen. We leggen de relatie met kwaliteit, samenwerken en hoge verwachtingen naar leerlingen! Kijk voor meer informatie op www.klassewerkplek.nl. Quotes uit de podcast: “Ik denk dat het een hele onnatuurlijke knip is om bij vier jaar een nieuwe organisatiestructuur op te tuigen terwijl we het over dezelfde kinderen hebben.” “Wij kenmerken ons door een kern van gewoon goed onderwijs en evidence informed onderwijs.” “Voor iemand die niet weet waar hij heen wil, bestaat er geen gunstige wind.” Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Tijdstempels: 00:03 – Introductie01:28 – Kindcentrum Stadhart03:25 – Omgeving04:25 – Thematisch werken05:12 – Wetenswaardig07:16 – Pedagogiek09:16 – Visuele ondersteuning12:59 – Evidence informed werken18:47 – PLG23:32 – Specialisten25:24 – Werkgeluk29:58 – EDI32:03 – Borging32:38 – Schoolleiderschap Het bericht Hoe geeft Kindcentrum Het Stadshart in Den Bosch betekenis aan opvang, leren en onderwijs? verscheen eerst op Tjipcast.

ADHD is in korte tijd een van de meest gebruikte verklaringen geworden voor gedrag dat schuurt met verwachtingen op school en in de samenleving. Wat ooit bedoeld was als een beschrijvende classificatie, functioneert steeds vaker als verklaring, identiteit en toegangsbewijs tot zorg, ook in het onderwijs. Dat roept fundamentele vragen op: wat benoemen we eigenlijk wanneer we ADHD zeggen en wat doen we vervolgens met dit label? Hoogleraar Laura Batstra plaatst het verschijnsel in een bredere context. Niet door het bestaan van ernstig probleemgedrag te ontkennen, maar door scherp te kijken naar schaal, aannames en verscholen belangen. Ze laat zien hoe snel gedrag bij kinderen en volwassenen wordt losgemaakt van opvoeding, onderwijs, stress en maatschappelijke druk en wordt teruggebracht tot iets dat in het individu zou zitten. Daarbij gaat aandacht uit naar hardnekkige misverstanden over hersenen, dopamine en erfelijkheid. Ook de rol van classificatiesystemen zoals de DSM komen in dit gesprek aan bod. De spanning zit bij de vanzelfsprekendheid waarmee medicatie wordt ingezet, bij de economische prikkels in zorg en wetenschap en bij een onderwijssysteem dat steeds minder ruimte heeft om divers gedrag te verdragen. Tegelijk houdt Laura een pleidooi voor iets anders: sterkere contexten, meer professionele ruimte voor scholen, en terughoudendheid met labels die meer beloven dan ze waarmaken. Lees zeker het opnieuw uitgegeven boek van Laura: ADHD, Macht en Misverstanden. Kernpunten uit de podcast: 🧠 ADHD is geen ziekte in het kind, maar een label voor gedrag dat lastig past binnen huidige maatschappelijke en onderwijseisen. 🏫 Problemen worden te snel geïndividualiseerd, terwijl aanpassingen in school, opvoeding en context vaak meer effect hebben. 💊 Medicatie kan in uitzonderlijke gevallen helpend zijn, maar wordt op veel te grote schaal ingezet zonder bewezen langetermijneffecten. 📊 Biologische verklaringen zoals een dopamine-tekort of kleinere hersenen berusten op misinterpretaties van groepsonderzoek. ⚖️ Economische en institutionele belangen beïnvloeden welke kennis dominant wordt en welke alternatieven uit beeld blijven. Quotes uit de podcast: “ADHD is geen ziekte die huist in een kind. Het is alleen maar een naam voor gedrag waar wij moeite mee hebben.” “Wat statistisch significant is, kan klinisch volledig nul relevant zijn.” “We behandelen nu massaal individuele kinderen, terwijl we de context waarin ze vastlopen grotendeels ongemoeid laten.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen?  Tijdstempels 00:00 – Intro gesprek01:05 – Interesse ADHD02:40 – Medicatiebeleid04:55 – Moreel conflict06:20 – Context school07:45 – Definitie ADHD09:20 – Gedrag samenleving11:10 – Misverstanden ADHD13:15 – Stress factoren15:10 – Medicatie schaal17:00 – Hersenonderzoek19:00 – DSM verruiming22:40 – Volwassen ADHD29:05 – Rol onderwijs33:20 – Sterke contexten Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht ADHD: wat moet je ermee? verscheen eerst op Tjipcast.

Een schoolexamen is geen mini-versie van het centraal eindexamen, maar een toetsmoment waar je als school meer keuzes kunt maken dan we vaak denken: wat toets je, hoe toets je en vooral: waarom past dat deze vorm van toetsing bij de onderwijsvisie van de school? In deze aflevering wordt duidelijk hoeveel ruimte er in het schoolexamen eigenlijk zit, mits je het curriculum goed doorgrondt en als team een gezamenlijke taal en werkwijze ontwikkelt. Ik ga hierover in gesprek met Heike Conrad, docent biologie, natuur leven en technologie, mentor en coach van docenten bij de vrije school Parkstad in Heerlen. Heike houdt zich met name bezig met onderwijsontwikkeling. En Linda Spierings, adjunct-directeur bij Marcanti college in Amsterdam. Linda is kartrekker onderwijsontwikkeling binnen Marcanti college. Deze twee scholen laten zien hoe je vanuit visie aan het schoolexamen kan werken. Door projectmatig en vakoverstijgend te werken. Zo kan één project kan meetellen voor meerdere vakken, met beoordeling vanuit verschillende perspectieven. In Amsterdam kiezen ze voor leren zonder cijfers, met rubrics, portfolio’s en formatief evalueren als basis. In beide gevallen verschuift toetsen van “afrekenen” naar “richting geven”: leerlingen krijgen vooral feedback, leren reflecteren op leerdoelen en bouwen stap voor stap aan zelfregulatie. Opvallend is dat het schoolexamen hier niet begint in het examenjaar, maar eigenlijk al in de brugklas. Met taal die leerlingen begrijpen, met duidelijke leerdoelen en met verwachtingen die hoog blijven zonder te vervallen in cijferdruk. Het resultaat is een examenpraktijk die meer zegt over groei, eigenaarschap en voorbereiding op vervolgonderwijs, zonder de wettelijke eindtermen uit het oog te verliezen. Kernpunten uit het gesprek: 🔹 Het schoolexamen biedt meer ontwerpvrijheid dan veel scholen denken, maar vraagt stevige curriculumkennis en gezamenlijke keuzes in het PTA (programma van toetsing en afsluiting).🧩 Projectmatig en vakoverstijgend werken kan het schoolexamen “kleur” geven: één project kan voor meerdere vakken meetellen, mits beoordeling per vak helder blijft.📝 Alleen feedback werkt beter dan feedback mét cijfers: cijfers kunnen het leerproces en de werking van feedback ondermijnen.🎯 Formatief evalueren vraagt professionalisering én randvoorwaarden (tijd, kleine groepen, gedeelde rubrics, collegiale lesbezoeken).🧭 Begin in de brugklas: bouw taal, rubrics en zelfregulatie leeftijdsfase-gewijs op, zodat het schoolexamen later een logische afsluiting wordt. Deze aflevering maak ik in samenwerking met de VO-raad en het programma voortgezet leren. De VO-raad behartigt de belangen van het voortgezet onderwijs bij politiek, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Daarnaast bevordert de VO-raad de kwaliteit van het onderwijs in Nederland door schoolbestuurders en schoolleiders te faciliteren bij hun vervullen van hun taak. Samen maken we drie afleveringen over een waardevol schoolexamen. We gaan op zoek naar de bouwstenen hoe een schoolexamen beter kan aansluiten bij de visie van school en hoe je meer kleur in het schoolexamen kunt krijgen. Meer lezen? De gritfactor Carol Dweck Is het voor een cijfer? De meetmaatschappij Switchen en klimmen Tijdstempels 00:05 – Intro01:19 – Ruimte02:20 – PTA03:40 – Motivatie04:28 – Feedback05:53 – Projecten06:50 – Cijfers09:47 – Toetsvormen11:26 – Loslaten12:08 – Formatief13:49 – Verwachtingen15:27 – Zelfregulatie17:28 – Taal22:41 – Organisatie24:17 – Backwards26:50 – Docenten28:09 – Kleuren30:36 – Kansgelijkheid Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe werk je vanuit visie aan het ontwikkelen van het schoolexamen? verscheen eerst op Tjipcast.

In deze aflevering blik ik terug op de onderwijsgeschiedenis van Nederland. Ik doe dit met Jacques Dane, historicus en hoofd collectie en onderzoek van het nationaal Onderwijsmuseum in Dordrecht. Onderwijs lijkt vaak een kwestie van “wat werkt nu?”, maar wie langer terugkijkt ziet hoe onderwijs veel meer is dan ‘leren rekenen, schrijven of lezen’. Oude schoolplaten, handleidingen en leerboeken laten niet alleen zien wat kinderen leerden, maar ook waarom dat zo moest. Soms verdwijnen leerdoelen volledig achter een beeld dat zó sterk is dat het alles overstemt. Denk aan de walvisvaartplaat die leerlingen vooral onthouden vanwege de harpoen en de ijsbeer, niet vanwege de economische les erachter. Onze onderwijsgeschiedenis maakt ook duidelijk dat lesgeven nooit waardevrij is. Bij bekende leermiddelen over Nederlands-Indië werd kolonialisme niet neutraal beschreven, maar gelegitimeerd: handel, winst en “ontwikkeling” vormden het vanzelfsprekende kader. Tegelijk relativeert de lange lijn van onderwijsverslagen en terugkerende paniek over lees- en rekenniveau het idee dat “vroeger alles beter was”. Want wat blijkt? Zorgen over kwaliteit blijken van alle tijden. Terugkijken helpt dus op twee manieren: het ontmythologiseert nostalgie én het maakt zichtbaar hoe onderwijs ons wereldbeeld vormt, vaak zonder dat we het doorhebben. Kernpunten uit de podcast: 🧾 Materiële cultuur werkt als collectief geheugen: schoolboeken, platen en modellen dragen ideeën over onderwijs én samenleving, met verhalen achter elk object. 🐋 Leerdoelen vs. wat blijft hangen: sterke beelden kunnen officiële doelen overschrijven; leerlingen onthouden niet altijd wat bedoeld was. 🌍 Onderwijs is nooit neutraal: koloniale leermiddelen legitimeerden economische exploitatie en stuurden actief op werving en beeldvorming. Ook nu in ons onderwijs dragen we ongemerkt waarden uit. 📉 Kwaliteitszorgen zijn van alle tijden: in oude onderwijsverslagen werd al geklaagd over zwak rekenonderwijs en docentkwaliteit. 🧭 Geschiedenis als vaccin tegen geheugenverlies: zonder kennis van herkomst herhalen we makkelijk discussies en “vernieuwingen” in nieuwe woorden. Quote uit de podcast: “Vroeger ging het ook niet goed en vroeger waren er ook zorgen. Dat is denk ik de troost van de geschiedenis.” Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op Wetenswaardig voor meer informatie! JSW. Hét vakblad voor leerkrachten en onderwijsprofessionals. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar én extra inspiratie via de website en nieuwsbrief blijf jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar basisvaardigheden, burgerschap, meertaligheid, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? Tijdstempels 00:00 – Introductie en welkom00:37 – Materieel en onderwijsmaterialen01:58 – Schoolplaten03:28 – Leerdoelen04:14 – Museum05:19 – Kolonialisme07:31 – Niveau en zorgen10:04 – Tucht11:52 – Kind centraal13:04 – Geheugenverlies15:02 – Overheid17:11 – Artikel 2321:39 – Comenius26:42 – Bint29:43 – Thijssen32:23 – Nu Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Nog een paar leuke bronnen om door te lezen en te speuren over de rol die geschiedenis speelt in ons onderwijs: https://www.dbnl.org/tekst/_lit004201801_01/_lit004201801_01_0008.php https://www.dbnl.org/tekst/_lit004201601_01/_lit004201601_01_0045.php https://www.nrc.nl/nieuws/2020/10/16/elke-generatie-lezertjes-worstelt-met-leesplezier-a4016278 https://www.onderwijsmuseum.nl/files/2025-11/pip-141-blum-4-1.pdf?4afecfe800 https://www.onderwijsmuseum.nl/files/2025-09/schoolsparen-en-geldbesef.pdf?d990f57cb0 https://www.brabantserfgoed.nl/personen/g/geluk-jan https://van12tot18.nl/artikelen/onrust-gejaagdheid-soms-verwarring-in-den-gedachtengang https://www.onderwijsmuseum.nl/thuis/dorpsschoolmeester https://www.onderwijsmuseum.nl/thuis/boek-lezen https://didactiefonline.nl/blog/jacques-dane/leeswoede-en-stillezen https://demodernetijd.nl/wp-content/uploads/DNE-2000-34e-Dane.pdf https://www.nrc.nl/nieuws/2020/03/19/ook-tijdens-de-spaanse-griep-gingen-scholen-weken-dicht-a3994282 https://www.dbnl.org/tekst/ghes002land01_01/ghes002land01_01_0003.php Het bericht Wat kunnen we nu leren van onze onderwijsgeschiedenis? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is vijfde aflevering in de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO), voorheen het NRO.  Dit is de eerste aflevering van het thema bestuurlijk vermogen in het onderwijs. In deze aflevering ga ik in gesprek met Margriet van der Sluis en Marieke Gierveld. Margriet van der Sluis is associate professor en onderzoeker, verbonden aan TIAS school for business and society. Marieke Gierveld is programmamanager student, verbonden aan Deltion College. We gaan in gesprek over de vraag: Hoe versterk je het bestuurlijk vermogen van mbo-instellingen voor professionalisering van onderwijsteams? We doen dit door het volgende onderzoeksproject te bespreken: Versterking van het bestuurlijk vermogen van mbo-instellingen voor professionalisering van onderwijsteams. Dit onderzoeksproject is verschenen in 2024. Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering: Ter inspiratie: over betekenisgeving en de invloed van sociaal kapitaal in verandermanagement processen wordt het werk van hoogleraar Thijs Homan genoemd. Mocht je het leuk vinden, alweer ruim 5 jaar geleden sprak ik Thijs Homan in deze podcast aflevering. Ter inspiratie: hier vind je meer informatie over de transformatieve school. Eerder sprak ik ook met Iliass el Hadioui in deze aflevering over de cultuur van hoge verwachtingen. Het NRO heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar: Over effectief werken in opleidingsteams: Effectief werken in opleidingsteams | Onderwijskennis  Over de relatie tussen schoolprestaties van studenten en onderwijskundig leiderschap in het mbo: Wat is bekend over de relatie tussen schoolprestaties van studenten en onderwijskundig leiderschap in het mbo? | Kennisrotonde  Meer weten over de podcastreeks? Deze serie wordt gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Kennisinstituut Onderwijs (NKO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering gaat Tjip de Jong met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over wetenschappelijk onderzoek, en wat dit betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Het doel is om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door perspectieven en ervaringen te delen. Wil je alle afleveringen raadplegen? Kijk hier! Werken in het onderwijs | NRO Heb je vragen of suggesties? Laat een reactie achter via https://tjipcast.nl/vraag. Tijdstempels 00:00 Intro Tjipcast en samenwerking Nationaal Kennis Instituut00:50 Onderzoeksvraag mbo01:25 Scope onderzoek03:13 Complex mbo05:22 Bestuurlijk vermogen07:28 Sociaal kapitaal08:42 Netwerkanalyse11:55 Onderzoeksaanpak14:08 Rol staf18:40 Rol OR22:49 Teamontwikkeling24:56 Rolverwarring27:50 Bottom-up30:46 Dialoog proces35:32 Kennisdeling39:38 Middenmanagement42:57 Collectief versterken44:06 Afsluiting Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe versterk je het bestuurlijk vermogen van mbo-instellingen voor professionalisering van onderwijsteams? verscheen eerst op Tjipcast.

Het is maandag 5 januari en ik ben te gast bij de jaarstart van het Stedelijk College Eindhoven. Leerlingen volgen op deze locatie de theoretische, kader- of basisberoepsgerichte leerweg. Naast deze leerwegen wordt er ook onderwijs verzorgd voor de EOA, Eerste Opvang voor Anderstaligen. Door de grote instroom de laatste jaren bevinden deze afdelingen zich niet meer onder een dak. De EOA-afdeling bevindt zich op twee buitenlocaties elders in Eindhoven onder de naam Global College. De docenten en onderwijsprofessionals zijn aan de slag met het toekomstbestendig maken van het onderwijs. Maar wat is dat eigenlijk? En welk proces geef je met elkaar vorm om hierover na te denken en stappen te zetten? Hierover ga ik in gesprek met mijn tafelgasten en tussendoor doen collega’s mee door vragen te stellen en te reageren op het gesprek.Ik zit aan tafel met: Mathijs Rosielle, docent bewegen en sport, docent pedagogiek en didactiek Vicky Vinders, docent NT2 op het Global College en docent pedagogiek en didactiek Rosalie van den Hengel, docent pedagogiek en didactiek, docent profiel natuur-scheikunde en biologie Toekomstbestendig onderwijs klinkt vaak als iets groots en abstracts, maar het wordt pas echt concreet als je het terugbrengt naar één vraag: wie zijn onze leerlingen, en waar bereiden we ze op voor? Op het Stedelijk College Eindhoven proberen ze precies dat te doen, met een opvallend nuchtere houding: niet eerst het rooster aanpassen of een nieuw concept uitrollen, maar samen scherp krijgen wat er nú nodig is en wat straks. Opvallend is dat ze dit proces bewust neerzetten als een expeditie. Er is al wel richting (denk aan autonomie, formatief handelen, diversiteit, taal en burgerschap), maar de route ligt nog niet vast. Dat is geen vaagheid om vaagheid: het is een manier om eerst gezamenlijk taal te geven aan wat je belangrijk vindt, en pas daarna besluiten wat er daadwerkelijk anders moet. In het gesprek gaat het over de leerling echt zien, over relatie als basis voor kennisoverdracht, en over de spanning tussen motivatie en discipline. Ook komt de vraag op tafel hoe je leerlingen meer eigenaarschap geeft, zodat de overgang naar mbo minder hard aankomt. Kernpunten uit het gesprek: 🧭 De school kiest bewust voor een zoekende aanpak: wel richting, nog geen vast recept of quick fix. Dat helpt om eerst de bedoeling scherp te krijgen vóórdat middelen (zoals rooster of structuur) centraal komen te staan. 🎯 Relatie en veiligheid worden gezien als voorwaarden om kennis effectief over te dragen. De leerling centraal zetten is daarmee geen “zacht” ideaal, maar een praktische voorwaarde voor leren. 🧱 Het fundament wordt langs drie lijnen opgebouwd: landelijke doelen, succes in vervolgonderwijs (vaak mbo) en wat de school zelf als identiteit en ambitie wil meegeven. 🌍 Meertaligheid krijgt een duidelijke plek: de thuistaal wordt niet weggeduwd, maar juist benut als steun voor het leren van het Nederlands. 🧑‍💼 Eigenaarschap blijft een spanning: docenten willen af van “aan het handje meenemen”, maar zien ook hoe lastig dat is met pubers en met verschillende startposities. De podcast is opgebouwd langs een aantal verandermanagement basisvragen. Dit boek gaat hier dieper op in. Het zijn vijf ‘simpele’ vragen die bij de start van een verandering handig zijn om te verkennen: Waarom veranderen -> Aanleiding in het nu, urgentie, verlangen, context en mogelijk een veranderende omgeving of opdracht? Waartoe veranderen -> Doel, koers en richting, toekomst, wat kan of wat moet worden bereikt? Wat veranderen -> Welke wijzigingen zijn nodig in de school? Wat moet er gebeuren? Hoe veranderen -> Welke aanpak is kansrijk, welk proces geven we vorm? Traject naar de toekomst en welke tijd hebben we hiervoor? Wie veranderen -> Wie is betrokken, hoe zit het met ieders persoonlijke beleving, wie speelt welke rol? Wie mogelijk ook niet? Tijdstempels 00:00 – Intro oproep00:38 – School context01:13 – Centrale vraag02:14 – Directie opdracht02:52 – Urgentie beeld03:29 – Sterke punten04:24 – Polarisatie risico05:18 – Thuistaal inzet07:46 – Constructive alignment09:17 – Leerling centraal16:45 – Drie pijlers22:17 – Campus aanpak24:28 – Regie leerling29:47 – Skills labs31:53 – Middag sessie Het bericht Hoe geeft het stedelijk college Eindhoven handen en voeten aan toekomstbestendig onderwijs? LIVE podcast! verscheen eerst op Tjipcast.

Educational leadership quickly turns into a parade of initiatives: a new program, a new slogan, a new “focus year.” But classrooms don’t improve because a plan looks coherent on paper. They improve when leaders and teachers share a precise understanding of what effective instruction is, and when that understanding shows up in daily practice. Jim Heal argues that education struggles with evidence in a way medicine and engineering do not, partly because everyone has been to school—and that familiarity creates false confidence. Add leadership churn and the tendency to jump from one initiative to the next, and schools become “wildly incoherent”: students adapt their behavior from lesson to lesson because they expect something different every hour. His alternative is not “follow research” as an abstraction, but evidence-informed practice as an intersection: best available research, the specific local context, and professional judgment. Leave one out, and you either apply evidence that doesn’t fit, work hard without a knowledge base, or rely on experience without reconsidering what effectiveness means. The key question becomes practical: can you see the science in teacher actions? If you can’t observe it, hear it, and name it, it won’t stick—no matter how good the mission statement sounds. Key points of this podcast: 🔎 Evidence-informed work is an intersection: research evidence, local context, and professional judgment need each other to produce real impact.🧭 Coherence beats initiative-hopping: sustained focus on one principle, lived over time, matters more than covering many ideas superficially.🎯 Precision is the bridge to practice: you may “know” a concept like retrieval practice, but without nuance you can’t tell if you’re doing it well.🏫 Incoherence is visible to students: across a school day, inconsistent expectations shape student behavior and undermine learning culture.🧠 Leadership should start from learning, not administration: systems and management should serve instructional improvement, not replace it. Jim Heal is a leading expert in evidence-informed teaching and leadership, with experience as a school leader in the UK and in roles at Harvard and Deans for Impact advancing the science of learning in education. He is currently Professor of Evidence-Informed Education Leadership at Academica University of Applied Sciences in Amsterdam and is Co-Founder of Learning Science Partners. Jim is the author of three books on education: How Teaching Happens, Mental Models, and Instructional Illusions. Sonja Broerse is a teacher and project leader at research@school, focussing on high expectations, which is part of Academica University of Applied Sciences. Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Timestamps 00:00 – Introduction en welcome01:36 – System differences02:47 – Instructional equity03:55 – Learning science04:56 – Initiative churn07:24 – Decision making10:20 – Professional learning11:10 – Evidence intersection13:10 – Teacher expertise14:42 – Learning goals15:38 – Shared language17:32 – Observation systems20:32 – Critical consumer24:29 – Year brain26:11 – Implementation barriers34:56 – Administrative burden Introduction in Dutch: Onderwijsverbetering loopt vaak vast op iets heel basaals: we gebruiken dezelfde woorden, maar bedoelen iets anders. “Betrokkenheid”, “kwaliteit” of “hoge verwachtingen” klinken als gedeelde doelen—tot je vraagt wat het er morgen in de les concreet uitziet. Dan ontstaat een soort Babylonische spraakverwarring, en blijft de visie hangen op papier. Jim Heal beschrijft waarom onderwijs soms anders met wetenschap omgaat dan geneeskunde of techniek. Een belangrijk deel is psychologisch: iedereen heeft zelf op school gezeten, dus we denken al snel dat we weten hoe leren werkt. Tegelijk zorgt leiderschapswissel en initiatief-gedreven beleid voor een gebrek aan samenhang: scholen springen van thema naar thema, terwijl echte verbetering juist tijd, focus en consistentie vraagt. Zijn kernpunt is dat evidence-informed werken geen “onderzoek volgen” is, maar een snijvlak: de beste beschikbare kennis, de specifieke context van school en leerlingen, én het professionele oordeel van leraren. Laat je één element weg, dan krijg je onderzoek dat niet landt, een context zonder kennisbasis, of ervaring zonder heroverweging van wat effectief lesgeven eigenlijk is. De doorslaggevende vraag wordt dan heel praktisch: kun je de wetenschap terugzien in docenthandelingen? Als je het niet kunt zien, horen en benoemen, gaat het niet onderdeel worden van de dagelijkse routine. Kernpunten: 🔍 Evidence-informed is een snijvlak: onderzoek, context en professioneel oordeel moeten samenkomen om

In deze aflevering ga ik in gesprek met Pieter Baay en Gert Biesta over het boek Leraar zijn: ambachtelijk en kunstzinnig. We onderzoeken wat het leraarschap vraagt wanneer je voorbij methodes, recepten en eenduidige evidence informed ‘lesgeven’ wetmatigheden kijkt. Centraal staat de vraag hoe vakmanschap, kunstzinnigheid, verhalen en kwetsbaarheid samenkomen in de dagelijkse lespraktijk. Wat betekent het om onderwijs te zien als een menselijke, veranderlijke praktijk waarin hoofd, hart en handen meedoen? En hoe kunnen leraren, scholen en onderwijsprofessionals deze praktijk in beeld brengen? Een gesprek dat uitnodigt om onderwijs ruimer te benaderen: kunstzinnig én vanuit vakmanschap. Wat kan je verwachten? 🛠️ Leraarschap is een ambacht: het vermogen om met vakmanschap te handelen in onvoorspelbare en weerbarstige onderwijspraktijken. 🎨 Leraarschap als kunst: leerlingen raken en in beweging brengen door ruimte te laten voor betekenis, vrijheid en eigen antwoorden en betekenisgeving. 📖 Verhalen boven recepten: praktijkverhalen maken zichtbaar wat onderwijs werkelijk is, voorbij vaste methodes en regels. Hier zien we meer diepgang terug in vergelijking met de puur ‘evidence informed’ uitsnede van lesgeven. 🔄 Kennis als ervaring: leren ontstaat wanneer kennis wordt ervaren, toegeëigend en verbonden met hoofd, hart en handen. 🌱 Kwetsbaarheid en vrijheid: de leraar staat niet boven maar tussen de leerlingen en durft onzekerheid te tonen als onderdeel van leren. Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! 00:00 Intro & thema van de aflevering00:26 Voorstellen gasten: Pieter Baay & Gert Biesta00:59 Het boek: Leraar zijn – ambachtelijk en kunstzinnig01:49 Waarom dit boek geschreven is02:26 Leraarschap is meer dan methodes en recepten03:08 Het ambacht van de leraar03:26 Het kunstzinnige: leerlingen raken en in beweging brengen04:27 Meervoudigheid en het mysterie van de klas05:17 De kracht van verhalen in onderwijs06:08 Kunst, evidence en vrijheid van de leerling07:41 Hoofd, hart en handen in leren08:32 Beroepshouding en lichamelijkheid in onderwijs09:09 Filosofie in het boek: Aristoteles10:09 Veranderlijke processen en praktische wijsheid11:44 Leraar zijn is geen leerlingen ‘opkweken’12:23 Kennis als ervaring en toe-eigening13:24 Oude filosofie en modern leren14:31 Onderwijs als creëren en organiseren van toeval15:30 De omweg: indirecte en betekenisvolle didactiek16:40 Vragen naar ervaringen i.p.v. leeropbrengsten18:05 Lespraktijken: driehoek, cirkel en vierkant19:07 Kwetsbaarheid en het risico van het vak20:27 Professionele dialoog in scholen21:03 Niet boven maar tussen de studenten staan22:24 Experimenteren met het kunstzinnige in de les23:03 Ideeën voor vervolg en praktijkboek24:01 Afsluiting en uitnodiging aan de luisteraar Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wat is het ambacht en de kunst van leraar zijn? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is een nieuwe aflevering in de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO). In deze aflevering ga ik in gesprek met Angela de Jong en Yamina Lakbiach. Angela de Jong is onderzoeker en hogeschooldocent verbonden aan het lectoraat Werken in Onderwijs van Hogeschool Utrecht. Ze is gespecialiseerd in (praktijk)vraagstukken rondom (gespreid) leiderschap, de school als (lerende) organisatie, professionalisering van leraren en schoolleiders en sociale netwerken. Yamina Lakbiach is manager Academie techniek bij MBO Utrecht. We gaan in gesprek over de vraag: Hoe werk je samen aan effectieve teams in het mbo? Aanleiding vormt het NRO-onderzoeksproject ‘Samenwerken aan effectieve teams in het mbo – een onderzoek naar het versterken van collectief handelingsvermogen van zes teams.’ Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering: Het onderzoeksrapport vind je hier, uitgesplitst in een factsheet, een rapport en korte animatiefilmpje (zie onderaan de pagina) Bekijk hier het proefschrift ‘Leading collaborative innovation in schools’ van Angela de Jong De gespreksleidraad ontwikkeld door Angela de Jong vind je hier. Zowel een online als papieren versie (klik op de rode knop ‘bekijk de resultaten’) Ter inspiratie: hier vind je een podcast met André de Waal over het onderzoek naar High Performance Organizations en de kenmerken van deze organisaties Ter inspiratie: een interessant onderzoek naar mentale modellen in onderwijs Ter inspiratie: Images of organization door Gareth Morgan is wat mij betreft een boeiend boek over de verschillende zienswijzen op organisaties Ter inspiratie: meer informatie over het model van Day & Harrison Het NRO heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar: Voorwaarden voor effectieve opleidingsteams Welke interventies dragen bij aan een constructieve samenwerking in een mbo-team? Onderzoekend werken door docenten (mbo) Welke gedragseisen en randvoorwaarden voor samenwerking tussen professionals op scholen dragen bij aan effectieve implementatie van onderwijsontwikkelingen? (VO) Alle afleveringen van de podcastreeks komen uiteindelijk op deze pagina van het NRO te staan: Werken in het onderwijs | NRO. Meer weten over de podcastreeks? Deze serie maak ik op uitnodiging van het Nationaal Regieorgaan onderwijsonderzoek (NRO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering ga ik met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over een wetenschappelijk onderzoek, waarbij we van gedachten wisselen over wat het thema betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Deze podcast heeft als doel om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door verschillende perspectieven en ervaringen te delen. Heb je vragen? We horen het graag. Laat een reactie achter via tjipcast.nl/vraag. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe werk je samen aan effectieve teams in het mbo? verscheen eerst op Tjipcast.

Een herstelopdracht burgerschap kan voelen als een wake-upcall: de inspectie is geweest, er ligt een oordeel en ineens rijst de vraag “wat nu?”. In deze aflevering verkennen we hoe scholen deze situatie kunnen aanpakken. Van spanning en onzekerheid naar focus, richting en professioneel samenspel. Alle scholen in Nederland hebben een wettelijke opdracht om burgerschap vorm te geven in het dagelijks onderwijs. Maar burgerschap is veel meer dan een ‘vinkje’ of extra vak. Het raakt uiteindelijk direct wie je bent als school, welke leerlingen je bedient en hoe je invulling geeft aan gezamenlijk onderwijs en lestijd. Samen met schoolleider Anne Rinske Kamphuis van Jenaplanschool De Ontdekking in Apeldoorn en docent maatschappijleer Jasmijn Veraard van het Corderius College in Amersfoort duiken we in hun ervaringen met een herstelopdracht burgerschap. Ze delen openhartig hoe ze indertijd aan de slag zijn gegaan met burgerschap, wat ze leerden van het inspectiebezoek en welke valkuilen ze achteraf hadden willen vermijden. Centraal staat de verschuiving van “alles wat we al doen” naar een gerichte aanpak: werken vanuit visie, leerlingprofiel en een duidelijke focus op de oefenplaats in de school. Een scherp perspectief op welke kinderen naar je school gaan is hierbij ontzettend belangrijk. Aan de hand van veel praktijkvoorbeelden laten Anne Rinske en Jasmijn zien hoe klein te beginnen, hulp vragen en het gesprek over de leerling aangaan kan leiden tot betekenisvol en gedragen burgerschapsonderwijs. Niet omdat het moet, maar omdat het klopt en passend is bij je school. Een aantal kernbevindingen: ⭐ Herstelopdracht is uiteindelijk vooral een kans: Kritische feedback helpt scholen scherper te kijken naar visie, populatie en de koppeling met de onderwijspraktijk. 🎯 Houd het klein: Minder doelen en meer focus zorgen voor samenhang en haalbaarheid. 👥 Leerling centraal: Werk vanuit een rijk leerlingprofiel (kijk verder dan data) om keuzes te onderbouwen. 🏫 Burgerschap voelbaar maken: Niet alleen in plannen, maar in cultuur, gesprekken en dagelijkse oefenplaatsen. 🤝 Vraag hulp: Externe expertise helpt om van een papieren tijger naar een werkbaar plan te gaan. Deze podcast maak ik samen met het Expertisepunt Burgerschap. In 2025 maakte ik een reeks van vijf speciale afleveringen over burgerschap in het onderwijs. Van aanleiding naar praktijk, van kennis naar handelen. Je kunt deze afleveringen terugcinden en je bent helemaal bij als het gaat om burgerschap! Meer weten? Kijk voor meer informatie op www.expertisepuntburgerschap.nl Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Help! Een herstelopdracht burgerschap! Wat nu? verscheen eerst op Tjipcast.

Meertaligheid in de klas is allang geen uitzondering meer: steeds meer leerlingen groeien op met twee, drie of zelfs nog meer talen. Maar hoe benut je deze rijkdom op een manier die zowel het leren als het welbevinden van kinderen versterkt op school? In deze aflevering onderzoeken we wat er nodig is om écht ruimte te maken voor meertaligheid, niet als ‘extraatje’, maar als onderdeel van sterk onderwijs, stevige didactiek en een inclusieve schoolcultuur. Samen met leerkracht en initiatiefnemer van Kleurrijke taal Hanna Kuijs en taal- en meertaligheidsexpert Saskia Versloot duiken we in de praktijk van meertalige klassen. We ontdekken hoe nieuwsgierigheid, kleine didactische aanpassingen en schoolbrede afspraken kunnen leiden tot meer betrokkenheid, hogere motivatie en betere toegang tot het curriculum voor alle leerlingen. Door diverse praktijkervaringen en concrete voorbeelden laten Hanna en Saskia zien hoe thuistalen niet iets zijn om weg te drukken, maar om te benutten — als kracht, als identiteitsbron en als middel om het Nederlands juist beter te leren. ⭐ Thuistaal als krachtbron: Meertaligheid helpt leerlingen om de Nederlandse taal beter te begrijpen en verhoogt hun betrokkenheid bij de les. 🌱 Identiteit & zelfvertrouwen: Het erkennen van de thuistaal versterkt het zelfvertrouwen, de identiteit en het sociaal-emotionele welzijn van leerlingen. 🧩 Praktische inzet: Kleine, haalbare stappen zoals taalportretten, duo-overleg in thuistaal en meertalige kringmomenten maken direct verschil. 🏫 Schoolbrede afspraken: Een gezamenlijke visie en heldere afspraken binnen het team zorgen voor inclusiviteit en voorkomen uitsluiting. 📚 Onderzoek ondersteunt aanpak: Recente studies laten zien dat meertalige didactiek zowel het leren van de vakinhoud als de taalontwikkeling bevordert. Hieronder vind je de bronnen die in de podcast voorbijkomen: Rapport Ruimte voor nieuwe talenten Handboek meertaligheid in het onderwijs De openbare les van Jantien Smit (scroll naar beneden) Op de site van het LOWAN is ook veel achtergrondinformatie te vinden. Hieronder kan je de taalportretten ook als PDF downloaden. Het praktijkvoorbeeld over liften dat Hanna noemde is ontwikkeld in het kader van Leeslab, een samenwerking tussen de Hogeschool Utrecht en stichting Impuls aan lezen. Deze podcast maak ik samen met JSW, hèt vakblad voor het basisonderwijs. JSW is al jaren het naslagwerk voor leerkrachten en onderwijsprofessionals in het primair onderwijs. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar ben jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar ICT & Media, basisvaardigheden, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? Kijk op JSW.nl! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Waarom zou je ruimte maken voor meertaligheid in de klas? verscheen eerst op Tjipcast.

In deze aflevering praat ik met Jacquelien Bulterman over haar boek Het lerarentekort, pleidooi voor vakmanschap. We bespreken de dieperliggende oorzaak van het lerarentekort: vakmanschap en kennisontwikkeling zijn uit elkaar gegroeid in Nederland. Simpel gezegd: tal van experts praten ‘over’ het onderwijs terwijl ze niet voor de klas staan. Terwijl de kennis van leraren die voor de klas staan geen echte ‘waarde’ heeft. Willen we het onderwijs weer in een opwaartse spiraal krijgen dan is het cruciaal wetenschap en praktijk weer bij elkaar te brengen. Maar hoe pak je dat aan? En waarom blijk dit in de praktijk zo lastig te realiseren? Wat kan je verwachten? 🔧 Vakmanschap centraal: Echte onderwijskwaliteit ontstaat wanneer leraren handelingskennis ontwikkelen en delen binnen de school. Wetenschap en experts ‘om de schoolcontext heen dienen zich hier dienstbaar aan op te stellen. 🔄 Kloof dichten tussen theorie & praktijk: Onderzoek krijgt meer waarde wanneer onderzoekers zelf regelmatig voor de klas staan en theorie samen met leraren ontwikkelen. 🧩 Context doet ertoe: Buitenlands onderzoek of modellen kunnen niet zomaar worden overgenomen; onderwijs vraagt altijd om contextgevoelige interpretatie. 👥 Samen verbeteren: Werkvormen zoals lesson study laten zien dat gezamenlijke lesvoorbereiding, uitvoering en reflectie de kwaliteit én professionaliteit versterken. 🏫 Systeemkeuzes zijn nodig: Minder functies buiten de klas, meer focus op vakinhoud en pedagogiek, en mogelijk een beroepsregister dat praktijkervaring verplicht stelt. Tjipcast wordt mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe krijgen we het fundament van het onderwijs op orde? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is de tweede LIVE podcast die ik maakte op het SLO-congres ‘samen van doelen naar onderwijs’. In deze aflevering staat de doorvertaling van kerndoelen naar schoolcurriculum centraal. We bespreken verschillende vragen van luisteraars en publiek. Hoe ga je als team aan de slag met de geactualiseerde kerndoelen? Hoe bouw je aan ‘curriculum bewustzijn’ in je team en wat zijn handige aanpakken om meters te maken in de dagelijkse praktijk? Hierover praat ik met Michelle Homburg, directeur Dalton IKC Plechelmus uit Hengelo. Ze deelt hoe ze met haar team vanuit een gedragen visie op leren, stappen is gaan zetten in het aanscherpen van het curriculum, de doorlopende leerlijn en de relatie met de dagelijkse lesactiviteiten. Ook aan tafel zit Geesje van Slochteren, projectleider curriculumontwikkeling op school verbonden aan het SLO. Geesje vertelt meer over hoe scholen aan de slag kunnen met hun curriculum nu de nieuwe kerndoelen er zijn. Ook bespreken we diverse tips en aanpakken om laagdrempelig in je school aan de slag te gaan. Ook aan de slag met je curriculum in gesprek met je schoolteam? Maak curriculumontwikkeling zo klein zodat het altijd slaagt. Deze materialen helpen je op weg: Teamgids curriculumanalyse: Ontdek samen met je team of jullie curriculum nog aansluit bij wat jullie beogen met jullie onderwijs. Met de teamgids curriculumanalyse onderzoek je met je team in drie bijeenkomsten of het huidige schoolcurriculum nog past bij jullie visie. Dit is een mooi startpunt voor gesprekken over de nieuwe kerndoelen.  Curriculair spinnenweb: Met het curriculumkleed op tafel kom je beter in gesprek over het curriculum. Het curriculair spinnenweb laat zien hoe alle onderdelen van een curriculum met elkaar verbonden zijn, met ‘visie’ als centraal vertrekpunt. Door bewust naar elk onderdeel te kijken, werk je aan een krachtig curriculum en bewuste keuzes.  Ontwikkelkaarten: De ontwikkelkaarten geven jou en je team denkvragen die je op weg helpen bij curriculumontwikkeling. De kaarten zijn verdeeld over de drie ontwikkelfases: analyse, ontwerp en evaluatie. Verzamel met je team de vragen die relevant zijn en zet de volgende stap in je ontwikkelproces.  Evaluatietool:Vraag je je af of je schoolcurriculum kwaliteit heeft?Met deze evaluatietool stel je een plan op voor het evalueren van bijvoorbeeld een nieuw vak, projectonderwijs of onderwijsconcept. Je leert scherpe vragen stellen in elke fase van het ontwikkelproces.   Of kijk voor meer informatie op: https://www.actualisatiekerndoelen.nl/aan-de-slag   Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Aan de slag met het schoolcurriculum: Hoe vertalen teams kerndoelen naar het onderwijs in de klas? LIVE op het SLO-congres verscheen eerst op Tjipcast.

In deze aflevering spreek ik met onderwijsleider Justa Heijm en leerkracht/bouwcoördinator Nienke Bruin van basisschool DOK 10 in Amsterdam Noord. Ze blikken terug op zes jaar onderwijsontwikkeling en expliciteren hoe ze de school met het team stap voor stap ontwikkelden tot een plek waar werkgeluk, professionele groei en onderwijskwaliteit hand in hand gaan. We bespreken thema’s als het over investeren in een stabiel team, het versterken van basisvaardigheden van leerkrachten, het vieren van vooruitgang en de kracht van vertrouwen tussen collega’s, leerlingen én ouders. Hoe bouw je samen aan een school waar mensen graag werken én leerlingen het beste onderwijs krijgen? Een aantal highlights die in deze podcast voorbijkomen: ✨ Investeren in eigen mensenDoor te stoppen met tijdelijke invallers en nieuwe collega’s zelf op te leiden, bouwde Doc 10 aan een stabiel en gemotiveerd team. 🧭 Duidelijke richtingHet team werkte doelgericht: eerst de basisvaardigheden op orde, daarna pas inhoudelijke vernieuwing zoals thematisch werken. 🤝 Vertrouwen als fundament“We vertrouwen elkaar” is de eerste schoolregel. Vertrouwen werkt door in het team, richting ouders én in de hoge verwachtingen naar leerlingen. 📈 Vooruitgang zichtbaar makenSucces vieren en terugkijken op groei geeft energie, motivatie en versterkt het werkplezier. 🧩 Samen lerenDoor coaching, gezamenlijke lesafspraken en elkaar concreet te helpen ontstond een professionele cultuur waarin niemand het alleen hoeft te doen. Deze aflevering maak ik samen met Klassewerkplek. Dit jaar brengen we samen scholen in kaart die erin slagen werk te maken van werkgeluk in het onderwijs en het predicaat Klassewerkplek dragen. We leggen de relatie met kwaliteit, samenwerken en hoge verwachtingen naar leerlingen! Kijk voor meer informatie op www.klassewerkplek.nl. En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Welke stappen kan een onderwijsteam samen zetten naar meer werkgeluk? verscheen eerst op Tjipcast.

Hoe krijg je een school écht in beweging zonder wéér een nieuw project, plan of werkgroep te starten? In deze gaan we dieper in op het concept van waarderend leren (ook wel appreciative inquiry) als veranderaanpak voor scholen. Een praktische, positieve en onderzoekende aanpak. Bijvoorbeeld door op zoek te gaan van positieve ‘kiemen’ van de gewenste verandering en dat vervolgens te versterken. Of door niet alleen een probleem te analyseren, maar ook te zoeken naar plekken waar collega’s er wel in slagen succesvol te zijn. Ik spreek hierover met Eefje Teeuwisse en Stefan van Langevelde, auteurs van het boek Waarderend leren als veranderaanpak. Een boek dat dieper ingaat op de werkende principes achter waarderend leren als motor voor verandering. We bespreken diverse voorbeelden uit de onderwijspraktijk die laten zien hoe je hiermee aan de slag kunt gaan. Wat kan je verwachten? 🔍 Kijk naar wat werkt: Waarderend leren richt zich op momenten waarop het al wél lukt, en benut die inzichten als motor voor verandering. 🔄 Veranderen als proces: Geen zwaar project met plannen en stuurgroepen, maar beweging vanuit professionals zelf: waar zit energie en eigenaarschap? Waarom lukt het hun wel? 🌱 Kleine stappen, groot perspectief: Formuleer een inspirerende toekomst en werk daar naartoe met haalbare, directe acties. 🤝 Samen leren: Door lesbezoeken, onderzoekende dialoog en voorbeelden te delen ontstaat professionele groei en draagvlak voor verandering. 🗣️ Taal maakt verschil: Positieve, waarderende gesprekken creëren energie, versterken motivatie en helpen teams vooruit. Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wat levert waarderend leren als veranderaanpak op in een school? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit keer ben ik te gast op het SLO-congres ‘samen van doelen naar onderwijs’. Het SLO is het landelijk expertisecentrum voor het curriculum in Nederland in het primair, speciaal en voortgezet onderwijs. En sterk onderwijs begint natuurlijk bij het vaststellen van wat we willen bereiken! Het ging hier de hele dag over het curriculum op school. Denk aan onderwerpen als basisvaardigheden, doorlopende leerlijnen, maar ook verdieping rondom examenprogramma’s. Wist je dat de doelen zijn geactualiseerd? Maar ja, dan moet je er nog wel chocola van maken. En de tijd is schaars in het onderwijs. Waar te beginnen? En wat te doen als je het even helemaal niet meer weet? Daar gaan we het over hebben in deze podcast. Een echte eerst hulp bij herontwerp aflevering. Met veel vragen uit het publiek en uit de praktijk. Ik zit aan tafel met Luc Sluijsmans, bestuurder van Openbaar Onderwijs aan de Amstel. Ook is Luc lid van de Onderwijsraad. En mijn tweede gast is Lucie Gooskens, programmamanager bij het SLO. De kerndoelen (40 voor po en 45 voor vo) zijn opgeleverd aan het ministerie van OCW. En jij kunt er nu al mee aan de slag! Wat kun je nu al doen? Kerndoelen: Verdiep je in de kerndoelen en kijk wat je nu al kunt doen. Curriculum: Voer met je team het gesprek over jullie curriculum. Beluister binnenkort ook de Tjipcast [Titel] Leerlijnen: Denk mee over de ontwikkeling van leerlijnen. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Aan de slag met de kerndoelen: Wat is er nodig op jouw school? LIVE op het SLO-congres verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is een nieuwe aflevering in de podcastreeks over werken in het onderwijs, gemaakt op uitnodiging van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO). In deze aflevering ga ik in gesprek met Loes de Jong en Tim Neutelings. Loes is trainer en onderzoeker bij Risbo. Tim is rector van het Porta Mosana College in Maastricht. We gaan in gesprek over de vraag: ‘Hoe ziet de duurzame ontwikkeling van een school als professionele leergemeenschap (PLG) eruit?’ Aanleiding vormt het NRO-onderzoeksproject ‘Duurzame ontwikkeling van de school als professionele leergemeenschap‘. Vind je dit interessant? Houd de Tjipcast dan in de gaten! Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering: Duurzame ontwikkeling van de school als professionele leergemeenschap. In dit onderzoek is een checklist gebruikt om te ontdekken of je een lerende organisatie bent. Tim heeft het in de aflevering over deze checklist. Zie de paragraaf ‘Scan School als PLG’. Promotieonderzoek van Loes de Jong Podcast met Anje Ros over dimensies van een professionele leergemeenschap en de relatie met een lerende schoolorganisaties Podcast met Marco Snoek over hoe het beroep van leerkracht aan het veranderen is Van PLC Light naar PLC right! Interview met Anthony Muhammad Ter inspiratie: dit boek over deep democracy vind ik de moeite waard Ter inspiratie: in de podcast ging het ook over ‘slice teams’, een methodiek afkomstig uit de scrum software ontwikkeling. Kijk bijvoorbeeld eens hier voor meer informatie. Let op: Dat sliceteams effectief zijn, is nog niet onderbouwd met effectonderzoek. Het NRO heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar: Professionele leergemeenschappen in het voortgezet onderwijs Voeren van een collegiale dialoog Hoe kunnen middenmanagers in het vo een positieve invloed uitoefenen op de ontwikkeling van een lerende organisatie en leercultuur? Alle afleveringen van de podcastreeks komen uiteindelijk op deze pagina van het NRO te staan: Werken in het onderwijs | NRO. Meer weten over de podcastreeks? Deze serie maak ik op uitnodiging van het Nationaal Regieorgaan onderwijsonderzoek (NRO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering ga ik met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over een wetenschappelijk onderzoek, waarbij we van gedachten wisselen over wat het thema betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Deze podcast heeft als doel om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door verschillende perspectieven en ervaringen te delen. Heb je vragen? We horen het graag. Laat een reactie achter via tjipcast.nl/vraag. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Duurzame ontwikkeling van de school als professionele leergemeenschap verscheen eerst op Tjipcast.

Nederland vergrijst. De toename van de krapte op de arbeidsmarkt zal de komende jaren alleen maar toenemen. Onze samenleving heeft elke jonge professional hard nodig. Toch worstelen veel organisaties met het inrichten van de werkomgeving op zo’n manier dat het aantrekkelijk is voor startende (en vaak jonge) professionals. Bovendien kampt één op vier jongeren met chronische stress en mentale overbelasting op het werk. Wat is hier aan de hand? En wat is er nodig om samen te bouwen aan werk- en leeromgevingen waar jongeren niet vastlopen, maar groeien (en bloeien)? Over deze vragen spreek ik met Isolde Kolkhuis Tanke. Ze schreef samen met Nore van Roekel een boek over dit thema: Samen sterker starten, bouwen aan een gezond presteer- en leerklimaat voor jongere collega’s. Isolde is practor van het practoraat leven lang flex. Deze aflevering maak ik samen met het Stichting Practoraten, platform voor praktische innovatie. We maken dit jaar vier afleveringen over praktijkonderzoek in het mbo. Deze podcast serie wordt mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe bouw je aan een gezond presteer- en leerklimaat voor jonge professionals? verscheen eerst op Tjipcast.

Veel basisscholen streven een schoolomgeving waar kinderen met plezier leren. Waar leraren zich gewaardeerd voelen en waar het team samen werkt aan een sterke, veilige schoolcultuur. In deze podcast serie gaan we op zoek naar dit soort Klassewerplekken in Nederland. Hoe ziet zo’n school eruit in de dagelijkse praktijk? Hoe bouw je als aan stabiliteit, vertrouwen en hoge kwaliteit? Wat doet hoog werkplezier met professionals en kinderen? In deze aflevering ga ik in gesprek met Rozemarijn Cucovic-de Heer, directeur van de Leonard Da Vincischool in Amsterdam en Donya Carlée, leerkracht in de onderbouw. Samen verkennen we hoe een kleine school kan uitgroeien tot een krachtige leer- én werkgemeenschap. Een aantal highlights die in deze podcast voorbijkomen: 🌱 Pedagogisch fundament & veiligheidDe ‘Leo’ is al jaren een Vreedzame School. Veiligheid, gezien worden en elkaar helpen vormen het hart van de cultuur. Leren kan pas als je je veilig voelt: dat geldt voor kinderen én voor leraren. 🤝 Sterk team, sterke structuurMet een stabiele formatie, duidelijke keuzes en een gedragen vierjarenplan zorgen ze voor rust in het systeem. Het team is betrokken, uitgesproken en nieuwsgierig en vertrouwt op elkaars expertise. ✨ Verwondering in het kleuteronderwijsThematisch en ervaringsgericht werken staat centraal. Verhalen openen werelden, intiatieven van leerlingen worden serieus genomen en leerkrachten spelen in op verwondering en creativiteit. Een klein voorbeeld: kleuters die een wc-commissie vormen en zelf materialen “bestellen” via tekenlijstjes. 🎨 Tussenschoolse ateliersVan muziek tot schaken, van programmeren tot breien: vier keer per week kiezen kinderen uit tientallen ateliers met externe vakmensen. Dit stimuleert talentontwikkeling én zorgt voor een rustige middag én lagere werkdruk voor leerkrachten. 📊 Kwaliteit door focusMet opbrengstbesprekingen, een veiligheidsthermometer en een stevige PDCA-cyclus werkt De Leo doelgericht aan kwaliteit. Niet alles doen, maar bewuste keuzes maken en die samen uitvoeren. 🤝 Ouders als partnersBetrokken ouders, een stevige MR en een actieve activiteitencommissie zorgen voor een sterke verbinding tussen school en thuis. Heldere communicatie en wederzijds vertrouwen vormen de basis. Deze aflevering maak ik samen met Klassewerkplek. Dit jaar brengen we samen scholen in kaart die erin slagen werk te maken van werkgeluk in het onderwijs en het predicaat Klassewerkplek dragen. We leggen de relatie met kwaliteit, samenwerken en hoge verwachtingen naar leerlingen! Kijk voor meer informatie op www.klassewerkplek.nl. En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht De Leonardo da Vincischool in Amsterdam: De kracht van een kleine toegewijde basisschool verscheen eerst op Tjipcast.

Gelijke kansen beginnen niet pas in groep 3. Ze wortelen in de eerste jaren waar veiligheid, leren en een rijke speelomgeving cruciaal is voor ieder kind. De kinderopvang is allang geen ‘bewaarplaats’ meer voor werkende ouders: het is een plek waar ontwikkeling, hechting en educatie samenkomen. Maar welke transitie is nodig om dit potentieel echt te benutten? Hoe kunnen we als samenleving de eerste 1.000 dagen nog rijker en betekenisvoller inrichten om gelijke kansen te bevorderen? In deze aflevering onderzoeken we welke koers de kinderopvang moet varen om gelijke kansen te bevorderen, van 0 tot 12 en over de grenzen van opvang en school heen. Samen met Mara van Eekeren, directeur van Integraal Kindcentra De Doornik in Doornenburg en IJsbrand Jepma, senior onderzoeker en adviseur bij Sardes en auteur van Lerenderwijs: 12 bouwstenen voor een lerende organisatie in de kinderopvang, verkennen we wat werkt in de praktijk én wat er stelselmatig beter kan en moet. We spreken ondermeer over de verschuiving van opvang naar een volwaardige educatieve omgeving, de professionaliseringsslag sinds de eerdere harmonisatie en hoe IKC’s de doorgaande lijn concreet handen en voeten geven. Van vroegsignalering en ouderpartnerschap tot samen leren in teams. Ook kijken we naar spannende systeemkeuzes: zoals leerplichtverlaging, doelgroep kleuterbeleid en de benodigde toegankelijkheid zoals tijd en ruimte om te kunnen professionaliseren in de kinderopvang. In deze aflevering hoor je meer over:🍼 Het belang van de eerste 1.000 dagen: waarom vroege leerrijke interactie een leven lang doorwerkt🏫 IKC in de praktijk: één huis, één visie, één doorgaande lijn van 0–12🤝 Pedagogisch partnerschap: samenwerken met ouders als hefboom voor ontwikkeling🧠 Spel = leren. Denk aan taal, rekenen en het verwerven van executieve functies in een rijke omgeving👩‍🏫 Professionaliseren met impact: pedagogisch coach, PLG’s en tijd buiten de groep📐 Doelen voor het jonge kind: van Walraven-basisdoelen naar meer educatieve scherpte⚖️ Toegang en stelsel: leerplicht vanaf 4 jaar, (gratis) voorschool en de uiteindelijke betaalvraag🎓 Opleiden & doorstromen: MBO-HBO-Pabo, associate degrees en samen peuters-kleuters in één groep Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Welke transitie is nodig in de kinderopvang om gelijke kansen te bevorderen? verscheen eerst op Tjipcast.

Traumasensitief onderwijs voor NT2-leerlingen gaat verder dan alleen taalonderwijs. Het gaat over kinderen die een nieuwe wereld binnengaan: met een andere taal, andere gewoontes en vaak ervaringen die we niet kunnen zien, maar die wél voelbaar zijn in hun lijf, gedrag en concentratie. Hoe zorgen we ervoor dat deze leerlingen zich veilig voelen in onze klas, vertrouwen opbouwen en ruimte krijgen om te leren? In deze aflevering onderzoeken we hoe je traumasensitief kunt werken binnen het onderwijs aan nieuwkomers en NT2-leerlingen. Niet als een extra taak erbij, maar als een manier van kijken en handelen die begint bij de basis: veiligheid, erkenning en het werken vanuit een positieve relatie. Samen met Pascal Tijlink, docentonderzoeker en expert op het gebied van NT2 en traumasensitief lesgeven, bespreken we wat leerlingen nodig hebben én wat leerkrachten kunnen doen, ook in een drukke klas, met beperkte tijd. We bespreken waarom traumasensitief onderwijs voor álle leerlingen werkt, maar voor nieuwkomers en leerlingen met migratie-ervaring simpelweg onmisbaar is. We onderzoeken hoe stress en trauma invloed hebben op leren, en hoe je als leerkracht kunt co-reguleren, rust kunt bieden en mee kunt bewegen met wat een kind aankan. En we staan stil bij het belang van meertaligheid, samenwerking met ouders en het inzetten van de kracht van de groep. We doen dit op basis van een wat Pascal samen met vakgenoten heeft ontwikkeld (zie hieronder). In deze aflevering hoor je meer over:🧠 Het brein en stress: waarom veiligheid eerst komt en leren daarna📚 Taalontwikkeling als proces: waarom Nederlands leren 5 tot 7 jaar duurt en wat dat betekent in de klas🌍 Meertaligheid als kracht: hoe moedertaal het leren van Nederlands juist versterkt🤝 Co-regulatie en relatie: waarom jij als leerkracht een veilige basis kunt zijn👨‍👩‍👧 Samenwerken met ouders: hoe je vertrouwen opbouwt, ook als taal of cultuur verschilt👥 Samen leren in de groep: hoe de klas zelf een bron van steun en groei kan zijn Met praktische voorbeelden, herkenbare situaties en veel rust en nuance laat deze aflevering zien dat traumasensitief NT2-onderwijs niet begint met methodes, maar met menselijkheid, verbinding en een leerkracht die ziet wat een kind nodig heeft. De volgende bronnen zijn de moeite waard raad te plegen: 50 tips voor meer veiligheid in de klas Talige diversiteit benutten Factsheet ingrijpende gebeurtenissen in het onderwijs Ondersteuning aan nieuwkomers in het onderwijs Beacon House and early trauma Schoolloopbanen voor nieuwkomers Talige diversiteit benutten in het onderwijs (Rapport van de Onderwijsraad) Hieronder kan je de poster veilig voelen – goed leren bekijken die we bespreken in de podcast: Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe geef je traumasensitief onderwijs aan NT2-leerlingen? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is de tweede aflevering van een podcastreeks over werken in het onderwijs die ik maak op uitnodiging van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO). In deze aflevering ga ik in gesprek over de relatie tussen schoolleiderschap en duurzame organisatieverandering met onderzoeker Elske van den Boom-Muilenburg en programmamanager onderwijs en onderzoek Christel Wolterink. Samen bespreken we drie onderwerpen. Als eerste de verbinding tussen onderwijsverandering en de adaptatie en borging hiervan in de dagelijkse praktijk. Vervolgens spreken we uitgebreid over leiderschap in de school en hoe je kunt navigeren binnen een complexe onderwijsomgeving. Als laatste brengen we in kaart hoe je een duurzame professionele leergemeenschap (PLG) binnen de school verder kan ontwikkelen. Aanleiding voor deze podcast is het NRO-onderzoek over de rol van schoolleiderschap bij duurzame onderwijsverandering en in het bijzonder het proefschrift van Elske. Inzichten uit haar proefschrift zijn verwerkt in het e-boek ‘Leiderschap voor onderwijsontwikkeling, van idee naar duurzame PLG’.    Er volgen binnen het thema ‘Leiderschap’ nog enkele andere afleveringen. Ook binnen de thema’s ‘Bestuurlijk Vermogen’ en ‘Human Resource Development (HRD)’ zullen nog enkele afleveringen volgen.  Vind je dit interessant? Houd de Tjipcast dan in de gaten! Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering: Het proefschrift van Elske van den Boom-Muilenburg E-book: ‘Leiderschap voor onderwijsontwikkeling, van idee naar duurzame PLG’ Meer informatie over het project, met verwijzing naar andere relevante publicaties Een reviewstudie naar evidence-informed veranderen Ter inspiratie: lees hier meer over de datateam methode Meer lezen over het samenspel tussen samenwerking en kennis voor duurzame onderwijsverandering lees je hier Het NRO heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar: Welke invloed hebben leidinggevenden op onderzoekend werken door docenten? Data geïnformeerd werken Schoolontwikkeling en verbetercultuur Werken aan onderwijsverbetering in het po, vo of mbo Meer weten over de podcastreeks? Deze serie maak ik op uitnodiging van het Nationaal Regieorgaan onderwijsonderzoek (NRO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering ga ik met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over een wetenschappelijk onderzoek, waarbij we van gedachten wisselen over wat het thema betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Deze podcast heeft als doel om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door verschillende perspectieven en ervaringen te delen. Heb je vragen? We horen het graag. Laat een reactie achter via tjipcast.nl/vraag. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Wat is de rol van schoolleiderschap bij duurzame onderwijsverandering? verscheen eerst op Tjipcast.

Inclusief onderwijs gaat verder dan een ideaal: het draait om de dagelijkse praktijk waarin ieder kind, met of zonder extra ondersteuningsbehoefte, welkom is én tot zijn recht komt. Maar hoe geef je dat concreet vorm in de klas en samen met je team? In deze aflevering onderzoeken we wat er nodig is om écht inclusief te werken — niet alleen vanuit beleid, maar vanuit pedagogische kwaliteit, samenwerking en de kracht van de gemeenschap in en rondom de school. Samen met schoolleider Tessa van Zadelhoff (Basisschool Het Talent in Schijndel) en leerkracht Joep Goldak (Basisschool De Laak in Wamel) ontdekken we hoe visie op inclusief, een portie lef en maatwerk samenkomen in de praktijk. We praten over wat inclusief onderwijs nou écht betekent (voorbij het containerbegrip) en waarom het begint bij “steengoed onderwijs”: pedagogisch en didactisch sterk, met open deuren voor zoveel mogelijk leerlingen en ruimte voor vernieuwing. Vanuit persoonlijke ervaringen delen Tessa en Joep hoe hun scholen stap voor stap uitgroeiden tot plekken waar regulier en speciaal basisonderwijs samenkomen, gedragen door samenwerking, vertrouwen en een gedeelde visie. 🎒 In deze aflevering hoor je meer over:🏫 Nabij onderwijs: hoe deze twee scholen samenwerken organiseren zodat ieder kind dichtbij huis naar school kan gaan.💬 Verantwoord inclusief zijn: ruimte bieden aan iedereen en eerlijk kijken wat er wel en niet mogelijk is voor leerlingen.🤝 Samen één team: van koffiekamer gesprekken tot gezamenlijke vergaderingen: samenwerken over grenzen heen.🧩 Maatwerk in de praktijk: kleine successen leiden tot grote impact: hoe elke leerling krijgt wat hij of zij nodig heeft.💡 Ondersteuning & expertise: van pedagogische coaches tot samenwerkingsverbanden die het verschil maken. 🎙️ Met veel praktijkverhalen over verbinding, vertrouwen en vernieuwend denken laat deze aflevering zien dat inclusief onderwijs niet alleen begint met beleid, maar met professionals en de moed om ‘gewoon’ te beginnen. Hieronder vind je nog de besproken posters: Deze podcast maak ik samen met JSW, hèt vakblad voor het basisonderwijs. JSW is al jaren het naslagwerk voor leerkrachten en onderwijsprofessionals in het primair onderwijs. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar ben jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar ICT & Media, basisvaardigheden, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? Kijk op JSW.nl! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe maak je impact met inclusief onderwijs? verscheen eerst op Tjipcast.

Hoe zou een basisschool eruitzien waar de fysieke grenzen tussen wetenschap, opleiding en onderwijs verdwijnen? Conexus en de Radboud Universiteit bouwen aan een unieke basisschool in Nijmegen: een basisschool geïnspireerd op het model van een universitair medisch centrum, waarin onderwijs, opleiding en onderzoek samenkomen. Ik vind dit een baanbrekend initiatief. Deze school ‘midden in de stad, midden in de wetenschap’ maakt het mogelijk de wisselwerking tussen praktijk en wetenschap nog sterker te verankeren. Met de inzichten en ervaringen die hier worden opgedaan, willen Conexus en de Radboud Universiteit op termijn ook andere scholen in de regio inspireren en bijdragen aan de ontwikkeling van het landelijke basisonderwijs. Over de totstandkoming en concretisering van de universitaire basisschool ga ik in gesprek met Luciënne van den Brand, voorzitter van het college van bestuur van Conexus en Anna Bosman, emeritus hoogleraar orthopedagogiek en dynamiek van leren en ontwikkeling. Conexus en de Radboud Universiteit werken al jaren nauw samen en in het verlengde hiervan wordt nu de deze volgende stap gezet. De kracht van deze samenwerking ligt in het benutten van de opleidingsketen die Nijmegen te bieden heeft; van basisschool tot universiteit. Op deze nieuwe school in de wijk Dukenburg gaan onderwijsprofessionals, onderzoekers en studenten samen aan de slag. Niet alleen ten behoeve van de leerlingen in deze wijk, maar ook als kraamkamer voor nieuwe onderwijskundige ontwikkelingen. Hieronder kan je de leidende principes ook downloaden: Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Is het tijd voor een universitaire basisschool? verscheen eerst op Tjipcast.

Thematisch lezen is dé manier om kinderen te laten ontdekken, verbinden en verdiepen door middel van verhalen. Maar hoe begin je daar als school mee? En welke valkuilen kan je beter vermijden? In deze aflevering praat ik met Femke Ganzeman en Anne van Mechelen over de kracht van thematisch lezen, het samenstellen van rijke boekenpakketten en hoe je kinderen én leraren kunt enthousiasmeren om (weer) te gaan lezen. Femke is programmamanager en leesspecialist bij Schoolsupport en bekend van de website Leesbevordering in de klas waar ze boeken bespreekt en tips geeft aan leerkrachten. Anne is docent Nederlands en oprichter van het platform LangleveLezen, waar ze zich inzet om jong en oud aan het lezen te krijgen. Ook hier zijn veel tips en recensies terug te vinden! 💡 Belangrijkste inzichten:🌱 Lezen verrijkt én verbindt — thematisch lezen brengt kennis en leesplezier samen in betekenisvolle contexten.📚 Boeken maken thema’s levendig — van burgerschap tot ontdekkingsreizen: elk onderwerp krijgt diepte door verhalen.👩‍🏫 De leerkracht leest en geeft het voorbeeld — een lezende leraar inspireert leerlingen om zelf te gaan lezen.🚀 Klein beginnen mag — start met één thema, een kort verhaal of een pakkend fragment en bouw stap voor stap uit.🤝 Samen lezen versterkt teams — door als team boeken te verkennen, groeit de leesmotivatie én de pedagogische samenhang. Dit is een podcast in samenwerking met Schoolsupport. Hun missie: ieder kind van 4 tot 14 jaar met plezier laten ontdekken, lezen en leren. Ze helpen scholen, bibliotheken, boekhandels, begeleidingspraktijken en gezinnen met aanvullende leermiddelen en leesboeken die inspireren, motiveren en direct inzetbaar zijn. Het doel van Schoolsupport is om kinderen te laten groeien in kennis, vaardigheden én zelfvertrouwen – op school en thuis. Dank ook aan Flinke Media voor de totstandkoming van deze co-productie! Hier kan je meteen doorklikken naar het themaplein! De Themaplein pakketten bieden een rijke leesomgeving met informatieve en verhalende leesboeken van ruim 60 verschillende uitgeverijen, passend bij de thema’s van allerlei lees- en wereldoriëntatiemethoden. Nieuwsgierig naar de boeken die op tafel lagen? Hieronder vind je een selectie! Albatros Mijn jaar in een tent Vluchtelingen Schaduwen van Radovar Drollenpost De lijst van Violet Sopjes De Wonderverteller Alter Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Help! Wij willen met thematisch lezen aan de slag. Hoe kunnen we beginnen? verscheen eerst op Tjipcast.

In de aanloop naar de Tweede Kamer verkiezingen gaat het veel over wonen, veiligheid, stikstof en bijvoorbeeld de zorg, maar onderwijs komt niet vaak ter sprake. Het lijkt wel alsof partijen het onderwerp liever vermijden omdat het geen snelle oplossingen biedt en voor veel kiezers geen prioriteit is. Maar wat is er nu wel nodig om het onderwijs in Nederland toekomstbestendig te maken? Welke politieke keuzes zijn er te maken? Hierover ga ik in gesprek met Bjorn Beijnon. Bjorn is docent aan de Hogeschool Utrecht en staat voor de politieke partij Volt op de kandidatenlijst voor de aankomende Tweede Kamer verkiezingen. We reflecteren op de belangrijke onderwijsthema’s voor Volt in deze aankomende verkiezingsperiode. Wil je weten welke partij het dichts bij jouw politieke waarden staat? Vul de stemwijzer eens in! Enkele inzichten uit deze aflevering: 🎯 Onderwijs is geen “sexy” campagnethema — Politieke partijen focussen op snelle resultaten, terwijl onderwijsinvesteringen pas op de lange termijn zichtbaar worden. 💰 Structurele bezuinigingen raken de kwaliteit — Minder docenten en tijdelijke contracten bedreigen continuïteit en innovatie in het hoger onderwijs. 🌍 Internationalisering vraagt nuance — Buitenlandse studenten zijn niet direct het probleem; gebrek aan beleid voor huisvesting en gebrek aan sociale cohesie wél. 🧩 Meerjarige financiering is cruciaal — Minder afhankelijkheid van losse subsidiepotjes en meer transparantie in geldstromen geeft scholen rust en richting. 🤝 Vertrouwen en verbinding boven controle — Minder nadruk op meten en toetsen; meer aandacht voor brede brugklassen, kansengelijkheid en waardering van álle onderwijsvormen (denk aan het mbo – hbo – wo). Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Waarom gaat het tijdens de verkiezingen niet meer over onderwijs? verscheen eerst op Tjipcast.

Een hybride leeromgeving is een plek waar leren en werken nauw aan elkaar zijn verbonden. Zo’n leeromgeving wordt vaak in co-creatie met het werkveld en de student vormgegeven. Er is de afgelopen jaren veel kennis opgedaan in hoe zo’n hybride leeromgeving eruit kan zien en welke randvoorwaarden belangrijk zijn. Ook in relatie tot diverse keuzes die er te maken zijn qua feitelijke uitvoering. Zo kan een hybride leeromgeving in school worden aangeboden in de vorm van een simulatie (oefenen van medische handelingen), op locatie bij een onderneming (aan de slag met verduurzaming) of digitaal waarbij bijvoorbeeld ingezet wordt op samenwerking op afstand. Het gaat hierbij telkens om de inrichting van de leerruimte (waar?), de materialen (waarmee wordt geleerd?), tijd (wanneer wordt geleerd?) en de rollen (met wie geleerd?). Hybride leeromgevingen zijn niet meer weg te denken uit het beroepsonderwijs. En ook binnen diverse practoraten wordt er veel mee gewerkt. Zo wordt er onderzoek uitgevoerd met studenten en het werkveld. Ook zijn er tal van praktische tools ontwikkeld om de effectiviteit en werking te vergroten. Ook in relatie tot ontwikkelingen op het vlak van toetsen en beoordelen. In deze podcast brengen we de stand van zaken rondom hybride leeromgevingen in kaart en blik ik vooruit naar de komende jaren. Ik voer dit gesprek met: Petra Poelmans, practor leren in hybride leeromgevingen verbonden aan Scalda en lector motiverende leeromgevingen aan de hogeschool Rotterdam. Kathinka van Doesem, docent-onderzoeker bij het practoraat samen onderzoekend werken verbonden aan mbo Rijnland. Franck Blokhuis, practor werkend leren & lerend werken bij mbo Amersfoort. Deze aflevering maak ik samen met het Stichting Practoraten, platform voor praktische innovatie. We maken dit jaar vier afleveringen over praktijkonderzoek in het mbo. De kennisbank van het NRO biedt een mooi overzicht van tools, artikelen en praktijkvoorbeelden gericht op hybride leeromgevingen. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe ziet de toekomst van leren en werken eruit voor studenten in het beroepsonderwijs? verscheen eerst op Tjipcast.

Academische geschoolden en praktisch geschoolden leven in gescheiden werelden. Ze hebben andere zorgen en opvattingen over de grote kwesties van onze tijd. Denk aan duurzaamheid, werkgelegenheid of immigratie. Maar in de politiek trekken de academici aan het langste eind. Nederland is een diplomademocratie – een land waarin de hoogste diploma’s het voor het zeggen hebben. Die ongelijke vertegenwoordiging is een bron van politiek wantrouwen en vormt een grote bedreiging voor onze democratie. Je leest hierboven de flaptekst van het boek Diplomademocratie, opleiding als nieuwe scheidslijn. Een boek wat ik met belangstelling heb gelezen, wat me aan het denken heeft gezet en wat ik graag wil aanraden! Ik ga hierover in gesprek met auteur Mark Bovens. Mark is politiek filosoof, bestuurskundige en emeritus hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit Utrecht. Hij schreef dit boek samen Anchrid Wille. Hoe is opleiding de nieuwe verzuiling geworden? Wat betekent het als vooral hoogopgeleiden de politieke koers van een land bepalen? En waarom voelen zoveel mensen zich niet meer vertegenwoordigd in politiek en bijvoorbeeld lokaal bestuur? We onderzoeken waar deze kloof vandaan komt, wat dit zegt over de staat van onze samenleving en of het mogelijk is de democratie weer van iedereen te maken. Belangrijkste inzichten:⚖️ De Nederlandse politiek wordt sterk gedomineerd door hoogopgeleiden, wat leidt tot een smalle blik op maatschappelijke vraagstukken.🗣️ Burgers met een middelbare of lagere opleiding voelen zich vaak ongehoord en buitengesloten van het politieke proces.💡 De kloof tussen kennis, macht en ervaring vergroot het wantrouwen in politiek en beleid.🌍 Meer diversiteit in representatie en burgerparticipatie kan het democratisch evenwicht herstellen. Tjipcast wordt mede mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hebben we van Nederland een diplomademocratie gemaakt? En waarom is dat een probleem? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit keer ben ik niet in de studio maar hebben we de studio opgebouwd in Kasteel Groeneveld. Een buitenplaats voor stad en land voor het eerst gebouwd in 1696! Check zeker ook even de shownotes voor wat indrukwekkende foto’s. Overigens ook een mooie en leerzame locatie voor een schoolreisje weet ik uit ervaring! In deze aflevering ga ik in gesprek over een spannende en fundamentele vraag gericht op leren en professionaliseren van professionals: Is een examen nog wel van deze tijd? We richten ons nu met name op professionals die werken en leren combineren. Zitten we in deze digitale en snelle economie nog wel te wachten op een onafhankelijk en ‘waardevast’ diploma? Met AI, tal van (gratis) online leeromgevingen en een krappe arbeidsmarkt ligt de wereld aan je voeten zou je denken! Bovendien is een examen niet zomaar gemaakt. Tal van zaken dienen op orde te zijn. Denk aan het bepalen van de leerdoelen, het toetsbeleid, de samenstelling van de examencommissie of de analyses van de resultaten! Kortom, is dit nog wel van deze tijd? Over deze vraag ga ik het hebben in een live podcast met publiek die tussendoor ook de mogelijkheid krijgen om vragen te stellen. Ik zit aan tafel met: Jobke van den Berg, directeur en bestuurder van eXplain Barbara Kramer, directeur stichting examens uitzendbranche Frank Bakker, directeur en bestuurder van Markus Verbeek Praehep Deze podcast maak ik op uitnodiging van de associatie voor examinering. De associatie voor examinering is één van de grootste onafhankelijke exameninstituten in Nederland. De associatie is toonaangevend in de markt bij het maken én afnemen van examens voor hooggewaardeerde diploma’s. Volgens jaar vieren ze hun 85 jarig jubileum! Niet voor niets stemmen de meeste opleiders hun opleidingsprogramma’s af op onze examenprogramma’s. Een diploma van de Associatie is meer dan een papiertje. Een Associatiediploma is een kwaliteitskeurmerk. En dát opent deuren bij werkgevers. Meer weten? Kijk op www.associatie.nl. Ter info: De associatie voor examinering is sinds 7 jaar onderdeel van Explain. Het bericht Is een examen nog wel van deze tijd? LIVE podcast over werken en leren! verscheen eerst op Tjipcast.

Hoewel de media regelmatig alarm slaan over een zogenoemde “mentale crisis” onder jongeren, schetst wetenschappelijk onderzoek een genuanceerder beeld. In deze aflevering praat ik hierover door met Levi van Dam, bijzonder hoogleraar Veerkrachtig Opgroeien aan de Universiteit van Amsterdam. Hij legt uit het aantal psychische stoornissen onder jongeren sinds de jaren ’90 relatief stabiel is gebleven. Wat wél is veranderd, is dat jongeren beter in staat zijn hun gevoelens te verwoorden en meer open praten over stress, prestatiedruk en somberheid. Dat is volgens Van Dam ook een kenmerk van groeiende veerkracht. Hij houdt daarom een pleidooi voor een andere benadering van mentale weerbaarheid bij jongeren. Aan de hand van verschillende studies en praktijkvoorbeelden bespreken we hoe jongeren, scholen en ouders samen kunnen bouwen aan een mentale trampoline: een sociaal netwerk dat helpt om tegenslagen op te vangen en sterker terug te veren. Ook pleit Van Dam ervoor om mentale opvoeding – omgaan met emoties, empathie en zelfinzicht – net zo vanzelfsprekend te maken als lichamelijke opvoeding. 💡 Kerninzichten uit de aflevering: 📊 Geen stijging in psychische stoornissen, wel meer zelfgerapporteerde klachten. 💬 Openheid over gevoelens is een teken van groeiende veerkracht, niet van zwakte. 🧠 Concept creep vervaagt begrippen als trauma en depressie – helder taalgebruik is cruciaal. 🤝 Veerkracht is relationeel: je bouwt het in verbinding met anderen, niet alleen. 🏫 Mentale opvoeding hoort thuis in het onderwijs, net als lichamelijke vorming. Tjipcast wordt mede mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hebben jongeren meer mentale problemen dan vroeger? verscheen eerst op Tjipcast.

Vandaag ben ik te gast bij Stichting Voorschool en Primair Onderwijs De Linge, tijdens hun jaarlijkse studiedag. De Linge bestaat uit zes integrale kindcentra, twee basisscholen en een peutergroep in de gemeente Lingewaard. En deze opname doen we dus niet in de studio, maar op een bijzondere locatie: De Vasim in Nijmegen, een bruisende ontmoetingsplek voor cultuur, sport en ondernemerschap. Het thema van deze podcast is de doorgaande lijn voor leerlingen in een Integraal Kindcentrum, kortweg IKC. Een plek waar opvang, onderwijs en soms ook zorg samenkomen voor kinderen van 0 tot 13 jaar. Onder één dak, met één team en één gedeelde visie. Dat klinkt natuurlijk prachtig, maar hoe organiseer je dat eigenlijk? Welke rol spelen onderwijskundig leiderschap, samenwerking en vakmanschap? En vooral: hoe zorgt de verbinding tussen kinderopvang en onderwijs voor betere onderwijskwaliteit? Hierover ga ik in gesprek met Marjonel de Wit, directeur van IKC Marang in Angeren en Annemieke Keersemaekers, curriculumexpert, intern begeleider en leerkracht bij De Borgwal in Bemmel. In dit gesprek bespreken we vragen als: Hoe ‘reist’ een kind eigenlijk door een Integraal Kind Centrum? Welke keuzes maakt een stichting om op integrale kindcentra in te zetten? Hoe werk je samen aan kwaliteit en wat vraagt dat van professionals, zowel in de klas als in de opvang en BSO? Ook kijken we naar dilemma’s, praktijkvoorbeelden en de toekomst van dit onderwijsmodel. Tussendoor stellen collega’s van De Linge vragen uit de praktijk waar we op reageren. Check het hamburgermodel onderaan deze pagina! Eerder sprak ik overigens met Francis van Haandel en Linda Druijten over teamdynamiek. Een superaflevering om ook eens te beluisteren als het gaat om het versterken van onderwijskwaliteit. Check hier het gezamenlijk pedagogisch beleidsplan voor kinderopvang en onderwijs! Het bericht Hoe leidt de samenwerking tussen kinderopvang en onderwijs tot betere onderwijskwaliteit? verscheen eerst op Tjipcast.

De wetenschap draagt in onze moderne maatschappij de belofte om complexe vraagstukken te ontrafelen en richting te geven – en dat geldt net zo goed voor de uitdagingen in het onderwijs. Het onderwijs in Nederland verbeteren is een grote en urgente opgave, nu er veel zorgen zijn over dalende leerresultaten, mentale druk bij jongeren en de nog altijd toenemende kansenongelijkheid. Onderwijsonderzoek belooft antwoorden, maar in de praktijk blijkt het vaak lastig om uit te maken wat bewezen werkt, wat slechts een hype is en hoe leraren daar hun voordeel mee kunnen doen. Daarbij dienen onderwijswetenschappen ook kritisch in de spiegel durven kijken: hoe betrouwbaar, relevant en toepasbaar is hun eigen werk eigenlijk? Deze aflevering zoekt naar manieren waarop wetenschap en praktijk elkaar kunnen versterken, zonder in losse flodders van goedbedoeld beleid of een wirwar van tegenstrijdige studies te verzanden. Hierover ga ik in gesprek met hoogleraar onderwijswetenschappen Martijn Meeter aan de Vrije Universiteit Amsterdam. We bespreken de stand van zaken van het onderwijsonderzoek. Waarom zijn onderwijs wetenschappers niet meer bezig met replicatie (herhalen van onderzoek om de betrouwbaarheid te vergroten)? En is er wel genoeg kritische reflectie op de claims die gemaakt worden? Wat werkt nu écht in de klas en hoe zorgen we ervoor dat deze kennis uit onderzoek niet in de la belandt, maar daadwerkelijk impact maakt en gebruikt wordt? ✨ Kernpunten uit de aflevering📌 Er bestaat een grote kloof tussen wetenschappelijke bevindingen en de dagelijkse onderwijspraktijk.📖 Richtlijnen en commissies, zoals in de medische wereld, kunnen duidelijkheid scheppen voor scholen.🔁 Onderzoek dient vaker gerepliceerd te worden en toegankelijker zijn voor docenten.🌱 Er is meer aandacht nodig voor doelen die lastig meetbaar zijn, zoals persoonsvorming en termen als ‘brede ontwikkeling’. Tjipcast wordt mede mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe kan de wetenschap de staat van ons onderwijs redden? verscheen eerst op Tjipcast.

Dit is de eerste aflevering van een podcastreeks over werken in het onderwijs die ik maak op uitnodiging van het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO). In deze aflevering staat de relatie tussen adaptief vermogen en toekomstbestendig leraarschap centraal. Samen met lector Wouter Schenke (Penta Nova) en docent Kees Verbeek (Jacobus Fruytier Scholengemeenschap) verkennen we hoe waardengericht leiderschap, professionele identiteit en collectieve reflectie bijdragen aan duurzame onderwijsontwikkeling. Aanleiding vormt het NRO-onderzoek “Aankomst op uitzichtpunt: onderzoek naar adaptief vermogen in navigeren naar toekomstbestendig leraarschap”. Er volgen binnen het thema ‘Leiderschap’ nog enkele andere afleveringen. Ook binnen de thema’s ‘Bestuurlijk Vermogen’ en ‘Human Resource Development (HRD)’ zullen enkele afleveringen volgen. Belangrijkste linkjes en bronnen van de aflevering: De publicatie ‘Aankomst op uitzichtpunt’ Leidraad Werken aan onderwijsverbetering vo Beluister bijvoorbeeld eens de podcast met Wouter Schenke en Henriette Hoogenkamp over waardengericht werken in het onderwijs! Scroll door naar onderaan de pagina. Het NRO heeft rondom dit onderwerp ook andere relevante bronnen beschikbaar: Themapagina Veranderenergie: samen wendbaar innoveren Welke leiderschapspraktijken vergroten de bereidheid van leraren in het voortgezet onderwijs om te veranderen? – Welke gedragseisen en randvoorwaarden voor samenwerking tussen professionals op scholen dragen bij aan effectieve implementatie van onderwijsontwikkelingen? Meer weten over de podcastreeks? Deze serie maak ik op uitnodiging van het Nationaal Regieorgaan onderwijsonderzoek (NRO) en de programmacommissie Werken in het onderwijs. In elke aflevering ga ik met een onderzoeker en een onderwijsprofessional in gesprek over een wetenschappelijk onderzoek, waarbij we van gedachten wisselen over wat het thema betekent voor het werk in de onderwijspraktijk. Deze podcast heeft als doel om de dialoog tussen praktijk en wetenschap te versterken door verschillende perspectieven en ervaringen te delen. Heb je vragen? We horen het graag. Laat een reactie achter via tjipcast.nl/vraag. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe ziet de relatie tussen adaptief vermogen en toekomstbestendig leraarschap eruit? verscheen eerst op Tjipcast.

Voor veel kinderen is leren klokkijken een flinke uitdaging. Begrippen als “voor” en “over”, de draairichting van de wijzers of klokken zonder cijfers (soms zelfs met Romeinse getallen) zorgen vaak voor verwarring. Bovendien wordt er soms maar heel kort stilgestaan bij leren klokkijken. Wat voor volwassenen vanzelfsprekend lijkt, is voor kinderen vaak nog abstract en ongrijpbaar. Marie-Louise Vroemen, leerkracht met meer dan dertig jaar ervaring in regulier én speciaal basisonderwijs, besloot daarom een eigen methode te ontwikkelen. Want zelfs in groep 7 worstelen leerlingen nog regelmatig met het aflezen van de tijd. In dit gesprek deelt zij hoe ze klokkijken niet alleen begrijpelijk, maar ook leuk en motiverend maakt – zelfs voor kinderen die er extra moeite mee hebben. 🖍️ Een creatieve methode met verhalenVroemen verdeelde de klok in vier gekleurde vakken en koppelde er korte verhalen aan. Zoals de “prullenbak” en de “hardloper”. Zo wordt klokkijken niet alleen een technisch vaardigheid, maar ook een ervaring die beter blijft beklijft. Door stap voor stap te werken — eerst de bovenste helft van de klok, later de onderkant — bouwt ze langzaam begrip op. Op haar website vind je veel voorbeelden en werkbladen! 📚 Rustige opbouw en herhalingIn tegenstelling tot de gangbare aanpak gaat ze niet meteen van hele uren naar halve uren en kwartieren. Ze oefent lang met één onderdeel, zodat het beklijft in het langetermijngeheugen. Er is ook meer aandacht voor herhaling. Pas als het analoge klokkijken stevig staat, komt de digitale klok aan bod. Daarbij gebruikt ze herkenbare ankerpunten, zoals etenstijd om 18.00 uur. 🎸 Van werkblad tot torenklokHaar werkbladen zijn bewust eenvoudig gehouden. De verdieping ontstaat wanneer leerlingen ontdekken dat ze hun kennis ook kunnen toepassen op een “gekke” klok in de klas of een torenklok buiten. Dat geeft zelfvertrouwen: de principes gelden overal, hoe de klok er ook uitziet! Tjipcast wordt mede mogelijk gemaakt door: Klassewerkplek. Wetenschappelijke studies tonen aan dat gelukkige leerkrachten meer betrokken zijn, minder verzuimen en effectiever lesgeven, wat de onderwijskwaliteit verbetert en de werkdruk vermindert. Wil je meer weten over hoe zo’n gelukkige werkplek eruit kan zien? Check dan snel www.klassewerkplek.nl en doe mee! En Wetenswaardig. Wil jij thematisch onderwijs realiseren, op basis van directe instructie, rijke teksten, en ook nog eens volledig kerndoel dekkend zijn? Wetenswaardig is een compleet uitgewerkte lesmethode voor leraren in het primair onderwijs. Nieuwsgierig? Kijk op www.wetenswaardig.nl voor meer informatie! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe leer je kinderen klokkijken? ⏰👩‍🏫 verscheen eerst op Tjipcast.

Veel basisscholen formuleren grootse doelen: werkgeluk voor leraren, kansrijk leren voor ieder kind en een cultuur van samenwerking. Maar hoe vertaal je die ambities naar het klaslokaal, naar het team en naar de dagelijkse praktijk? In dit gesprek met Nathalie Bos, schooldirecteur van Openbare Basisschool Plantijn in Barneveld en Marian Brinkhuis, kwaliteitscoördinator bij dezelfde school verkennen we hoe een duidelijke visie en sterke cultuur kunnen uitgroeien tot een werkplek waar iedereen zich gezien voelt en waar leren centraal staat. Plantijn is onderdeel van onderdeel van stichting STEV stichting Eén Vallei. Een aantal highlights die in deze podcast voorbijkomen: 🌱 Een cultuur van leren en vertrouwenFouten maken mag en is zelfs noodzakelijk. Leraren tonen kwetsbaarheid, geven elkaar feedback en zijn zo een krachtig voorbeeld voor hun leerlingen. 🤝 Iedereen doet meeVan directeur tot conciërge: iedereen voelt zich verantwoordelijk en draagt bij. Leiderschap betekent ruimte geven en vertrouwen hebben in het team. 📚 Hoge verwachtingen, kansrijk lerenDe lat ligt hoog, maar ieder kind krijgt kansen op maat. Vakspecialisten versterken de kwaliteit van basisvakken en stimuleren samenwerking tussen collega’s. ✨ Samen leren, creërenHet motto van de school komt dagelijks tot leven. Ambitie, nieuwsgierigheid en werkgeluk versterken elkaar en maken van Plantijn een plek waar elke dag een beetje beter wordt. Nieuwsgierig naar de boeken die voorbijkwamen in deze aflevering? Hieronder kan je ze vinden! 📖 Fouten maken magBeklemtoont dat leren onlosmakelijk verbonden is met het maken van fouten. Het creëert ruimte voor kwetsbaarheid, reflectie en groei binnen teams en klaslokalen. 📖 Christine Rubie-Davies – Raising the BarToont aan dat hoge verwachtingen voor alle leerlingen essentieel zijn. Leerkrachten die geloven in het potentieel van hun leerlingen, stimuleren betere prestaties en meer zelfvertrouwen. 📖 Anthony Muhammad – (werken over schoolcultuur en hoge verwachtingen)Bekend om zijn inzichten in hoe scholen een cultuur kunnen bouwen die gericht is op samenwerking, hoge doelen en gelijke kansen, ondanks verschillen tussen leerlingen. 📖 Arend Ardon – Doorbreek de cirkelRicht zich op het doorbreken van ingesleten patronen in organisaties. Ardon laat zien hoe leiders en teams door zelfreflectie en het doorbreken van oude gewoontes ruimte maken voor vernieuwing en groei. 📖 Margaret de Wit – Making Shift HappenEen praktisch handboek over verandermanagement in onderwijs en organisaties. Het geeft strategieën om ambities niet alleen te formuleren, maar ook echt te verwezenlijken. 📖 Gert Biesta – (diverse werken over pedagogiek en onderwijsvisie)Biesta’s boeken onderzoeken de fundamentele doelen van onderwijs: kwalificatie, socialisatie en subjectificatie. Hij benadrukt dat onderwijs meer is dan kennisoverdracht — het gaat ook om persoonlijke en maatschappelijke vorming. Deze aflevering maak ik samen met Klassewerkplek. Dit jaar brengen we samen scholen in kaart die erin slagen werk te maken van werkgeluk in het onderwijs en het predicaat Klassewerkplek dragen. We leggen de relatie met kwaliteit, samenwerken en hoge verwachtingen naar leerlingen! Kijk voor meer informatie op www.klassewerkplek.nl. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe verzilver je als school hoge ambities in de dagelijkse praktijk? verscheen eerst op Tjipcast.

Hoeveel administratie is nou eigenlijk écht nodig in ons onderwijs? In deze aflevering spreek ik met Alida Oppers, inspecteur-generaal bij de Inspectie van het Onderwijs en Nanouk Teensma, schoolleider van Jenaplanschool Het mooiste blauw in Nuenen, over de administratiedruk in het onderwijs. Hoeveel tijd besteden leerkrachten eigenlijk aan administratie? Wat is écht verplicht en wat doen we vooral uit gewoonte of voorzorg? En vooral: kan het simpeler? We bespreken een recente notitie hierover uitgebracht door de inspectie. Als elke leraar wekelijks één uur minder kwijt zou zijn aan onnodige administratie, levert dit landelijk ontzettend veel op! De rekenkamer bracht hier ook al interessant rapport over uit. Sommige administratie is zinvol maar zeker niet alles. Toch blijft het lastig om bestaande patronen en misverstanden te doorbreken. Het kan dus wel anders, maar het lukt vaak niet in de praktijk. Zo wordt vaak gedacht dat de inspectie al die administratie eist, maar dat blijkt in de praktijk niet zo te zijn. Veel registraties, documentatie en werkprocessen zijn ontstaan binnen scholen of besturen zelf. Of ze komen voort uit kortlopende subsidies waar scholen gebruik van moeten maken. Kan dat anders? We nemen de eisen van de inspectie in deze podcast systematisch door. Ook bespreken we hoe de georganiseerde autonomie in het huidige onderwijssysteem al gauw doorschiet naar de andere kant: overdadige controle en beheersing. Juist omdat scholen veel vrijheid hebben en daar onzeker over kunnen raken leggen ze soms onnodig veel vast waardoor de autonomie minder wordt! Tot slot verkennen we aanknopingspunten om het anders te organiseren: hoe borg je kwaliteit zonder te verdrinken in papierwerk? 🔑 Belangrijkste inzichten uit deze aflevering: ✨ Minder administratie kan ontzettend veel opleveren op landelijk niveau! Het loont kleine verbeteringen door te voeren. Deze hebben grote impact. 🛑 Veel administratie binnen scholen is niet wettelijk verplicht, maar ontstaan uit gewoonte of misverstanden. ⚖️ Autonomie is waardevol, maar kan leiden tot te veel vastleggen; kritisch blijven is essentieel en schrappen vraagt lef! 🤝 Samenwerking tussen inspectie, schoolleiders en teams kan helpen om administratie écht te versimpelen. Zoek elkaar op. Wil je het rapport nalezen? Je kunt het hier downloaden. Bekijk ook nog eens de aflevering over het waarderingskader wat ter sprake kwam in deze aflevering! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht De dagelijkse administratie op school: Papieren rompslomp of kan het anders? verscheen eerst op Tjipcast.

📚 Lezen wordt pas écht krachtig als kinderen het met plezier en vertrouwen doen. In deze aflevering draait alles om de vraag hoe je dat leesplezier duurzaam kunt aanwakkeren bij álle leerlingen. Samen met leesexpert en leerkracht Ingrid Rijnbout-Evers (ook bekend als de kinderboekenjuf) en basisschooldirecteur Bram Jansen bespreken we tien concrete tips die direct toepasbaar zijn in de klas! Van het kiezen van boeken die leerlingen écht aanspreken tot het belang van rijk taalgebruik, structureel leesonderwijs en het creëren van succeservaringen — deze aflevering zit boordevol praktische inzichten én passie voor lezen. Van het kiezen van boeken die leerlingen écht aanspreken tot het belang van rijk taalgebruik, structureel leesonderwijs en het creëren van succeservaringen — deze aflevering zit boordevol praktische inzichten én passie voor leesplezier. We gaan in op: 📖 Kiezen van goede verhalen: Waarom spannend en levendig geschreven kinderboeken essentieel zijn om kinderen te grijpen vanaf de eerste bladzijde. En welke kenmerken rijke teksten hebben en hoe je die kunt selecteren. 🧠 Taalrijkdom zonder drempels: Hoe je rijke teksten aanbiedt zonder de lat te verlagen en waarom dat juist zorgt voor verdieping en leesmotivatie bij leerlingen. 👩‍🏫 Samen lezen werkt: De kracht van klassikaal lezen, mini-leeslessen en gestructureerde gesprekken over boeken. Hoe voer je een goed gesprek over een boek wat je in de klas leest? 🎨 Stripverhalen, graphic novels en meer als brug: Wat stripboeken, graphic novels en boekenseries kunnen bijdragen aan motivatie en verrijking van het aanbod. 💡 Succeservaringen creëren: Hoe zelfs zwakke of aarzelende lezers vertrouwen opbouwen door slimme keuzes, begeleiding en herkenning. En wat dit vraagt van de leerkracht in de les. 🎙️ Met persoonlijke boekentips, ervaringen uit de praktijk én een eerlijk gesprek over wat werkt en wat niet, is deze aflevering geschikt voor iedereen die in (basis)onderwijs werkt of leest met kinderen. Deze podcast maak ik samen met JSW, hèt vakblad voor het basisonderwijs. JSW is al jaren het naslagwerk voor leerkrachten en onderwijsprofessionals in het primair onderwijs. JSW is praktijkgericht, duidelijk en toegankelijk! En wist je dat JSW ook een thematisch deel heeft? Met zes rijke edities per schooljaar ben jij zo helemaal bij! Bijvoorbeeld nieuwsgierig naar ICT & Media, basisvaardigheden, sociaal emotionele ontwikkeling of actuele ontwikkelingen op het gebied van lezen? Kijk op JSW.nl! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe maak je van alle leerlingen echte lezers? Tien tips om direct toe te passen! verscheen eerst op Tjipcast.

Te gast is Nick Keijser, vakleerkracht beweegonderwijs en ambassadeur van de Beweegalliantie. Naast leren bewegen (beweegvorming) heeft hij tijdens zijn lessen ook veel aandacht voor samen bewegen (groepsvorming) en betrokken bewegen (persoonsvorming). Hij geeft verdiepend beweegonderwijs door veel te werken in lessenreeksen. Nick is actief betrokken bij de herijking van de concept leerdoelen bewegen en sport. Bovendien is de basisschool De Waterhof de sportiefste school van Nederland! Met ook veel aandacht voor veilig buiten spelen in de pauze. We verkennen waarom bewegen op school veel meer zou moeten zijn dan twee keer per week gym. Wat betekent een dynamische schooldag? Hoe draagt beweging bij aan een gezonde leefstijl én persoonlijke ontwikkeling? En moeten we ons zorgen maken over hoe weinig kinderen tegenwoordig nog écht bewegen? Een gesprek over onderwijs, ontwikkeling en waarom stilzitten misschien wel het grootste probleem is van deze tijd. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Is het tijd voor een revolutie in het bewegen in het onderwijs? verscheen eerst op Tjipcast.

Paul Jansen, docent Frans en ontwikkelaar van een vernieuwende communicatieve taalmethode, vertelt in deze aflevering hoe hij traditionele lesmethodes losliet om zijn leerlingen écht beter Frans te leren spreken. Zijn aanpak is gebaseerd op inzichten uit de taalverwervingswetenschap en draait om begrijpelijke input, veel spreken, creativiteit en plezier. Hij laat zien dat leerlingen veel meer kunnen dan ze zelf vaak denken — als je het taalonderwijs maar slimmer inricht. 🧠 Taalverwerving begint met begrijpelijke inputJe leert een taal niet door woordjes en grammatica te stampen, maar door veel en begrijpelijk Frans te horen en te lezen — net zoals kinderen hun moedertaal leren. 🗣️ De focus ligt op luisteren en spreken vóór lezen en schrijvenIn de beginfase draait alles om klanken herkennen, zinnen begrijpen en durven reageren. Lezen en schrijven komen pas later, wanneer er voldoende taalgevoel is opgebouwd. 🚀 Zelfvertrouwen groeit als leerlingen merken dat ze echt kunnen communicerenWanneer leerlingen merken dat ze zinnen kunnen maken en begrepen worden, groeit hun motivatie — en wordt Frans geen vak meer, maar een vaardigheid. 🎧 Vond je dit een interessante aflevering? Abonneer je dan op Tjipcast via je favoriete podcast-app of op YouTube, zodat je geen nieuwe aflevering mist. 💬 Heb je een vraag, gedachte of boekentip? Laat van je horen via Tjipcast.nl/vraag – ik hoor graag wat je bezighoudt! Hieronder vind je nog een aantal interessante linkjes, bronnen en verwijzingen: De Dynamic Language Conference is dit jaar op 7 en 8 november in Eindhoven. Zie: Interessante en toegankelijke boeken over de theorie van taalverwerving en de toepassing in de praktijk zijn: Common Ground van Henshaw en Hawkins, While we’re on the topic van Vanpatten en TPRS with chinese characteristics van Waltz. Paul raadt de website van dynamic language learning ook aan om te raadplegen. Je vindt daar toegankelijke cursussen en een blog met allerlei ideeën: Het maken van een figuurtje samen met de klas is oorspronkelijk een idee van Ben Slavic. Hij noemde het een One Word Image. Tot de volgende keer! Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe kunnen we leerlingen beter een nieuwe taal leren? verscheen eerst op Tjipcast.

In samenwerking met Klassewerkplek ga ik dit jaar opnieuw op zoek naar scholen die niet alleen goed onderwijs geven, maar ook investeren in werkgeluk. Want gelukkige leraren maken het verschil – voor zichzelf, voor hun collega’s én voor hun leerlingen. In deze aflevering spreek ik met Angelique van Hees, directeur van Openbare basisschool Bijvanck, onderdeel van Talent Primair en Cordula Rooijendijk, voorzitter College van Bestuur van Talent Primair. Met locaties in Gooi en Vechtstreek gaan hier ongeveer 5.000 leerlingen naar school! In deze aflevering spreek ik met Cordula en Angelique over hoe hun scholen het predicaat Klassewerkplek hebben verdiend. Cordula licht toe waar de overkoepelende schoolorganisatie op inzet en Angelique deelt haar ontwikkelproces met de collega’s van op openbare basisschool De Bijvanck. De kracht van het team, een sterke focus op talentontwikkeling en continue professionele groei komen aan bod. We bespreken bovendien hele toepasbare methodieken om talent in beeld te krijgen zoals een geweldig toepasbare methodiek: de successlinger :-). Aan bod komt ook hoe onderwijskundig leiderschap kan ontwikkelen op basis van wisselingen in het team. En hoe je als leider koers kan houden in relatie tot het thema ‘anders organiseren’, bijvoorbeeld vanwege uitdagingen gericht op het lerarentekort. Zo is er binnen de Bijvanck bewust veel aandacht voor het laag houden van de werkdruk, flexibel werken en het creëren van professionele ruimte voor jezelf. Talentontwikkeling is geen losstaand thema maar wordt gekoppeld aan onderwijskwaliteit en stichtingsbrede hoge verwachtingen. De leider is hierin egoloos en stuurt op hoge verwachtingen en impact voor alle leerlingen, aldus Cordula. Tot slot gaan we dieper in wat het predicaat Klassewerkplek hen heeft opgeleverd én geven ze enkele praktische tips voor andere scholen. Een inspirerend gesprek over visie, structuur en het aanjagen van positieve verandering binnen schoolorganisaties. Wist je dat Cordula ook wetenschapper is en auteur van verschillende onderwijsboeken? Bijvoorbeeld: Eén jaar uit het leven van een basisschooldirecteur! En: Vijftien lessen die kleurrijke basisscholen ons aanraden. Aanraders! Deze aflevering maak ik samen met Klassewerkplek. Dit jaar brengen we samen scholen in kaart die erin slagen werk te maken van werkgeluk in het onderwijs en het predicaat Klassewerkplek dragen. We leggen de relatie met kwaliteit, samenwerken en hoge verwachtingen naar leerlingen! Kijk voor meer informatie op www.klassewerkplek.nl. Bekijk ons gesprek eens op YouTube! Het bericht Hoe maak je als onderwijskundig leider werk van talentontwikkeling in je team? verscheen eerst op Tjipcast.