Studio Energie

Wellicht de grootste, meest complexe machine ooit door de mens gebouwd, dat is het elektriciteitsnet. Een net dat in Europa inmiddels volledig is verknoopt, zoals onlangs weer bleek: PBL kon in de Klimaat- en Energieverkenning (KEV) in verband met de koppeling met het buitenland geen goede raming maken van de uitstootreductie in de Nederlandse elektriciteitssector in 2030. Met Joost Greunsven, senior Electricity Market Developer bij landelijk netbeheerder Tennet, praat ik over dat Europese net. Hoe zit het precies in elkaar? Wat zijn de uitdagingen en wat betekenen die voor Nederland?

Over vier maanden zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen. En dus tijd voor een goed gesprek over lokaal energie- en klimaatbeleid. Zo heeft Amsterdam al jaren grote ambities, maar weet de gemeente inmiddels ook dat de praktijk nogal weerbarstig is. Daarvoor praat ik met Marieke van Doorninck, namens GroenLinks wethouder van energietransitie, circulaire economie en duurzaamheid. - klimaatambities [11.03] - windmolens [26.42] - aardgasvrij [39.37] - mini-burgerberaad [47.21]

Afgelopen donderdag, tijdens de ‘klimaatdag’, bood zij de Tweede Kamer de ‘klimaatnota’ aan. Oftewel het jaarlijkse rapport over de voortgang van het Nederlandse klimaat- en energiebeleid. Over die voortgang praat ik met Dilan Yeşilgöz-Zegerius, demissionair staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat, met de portefeuille Klimaat & Energie.

Uiteraard over de ontwikkelingen op de gasmarkt, over de nieuwe World Energy Outlook van het IEA, over geothermie in Nederland én over de Nieuwsuur-uitzending over het NortH2-project, oftewel de ontwikkeling van grootschalige groene waterstof in Nederland.

Afgelopen week organiseerde Extinction Rebellion (XR) in Den Haag een ‘klimaatrebellie’. Over die rebellie, maar vooral over wat de beweging wil bereiken – en hoe – praat ik met rebel Ernst-Jan Kuiper. Twee jaar geleden was hij ook te gast bij Studio Energie, toen in zijn rol als woordvoerder van XR. Heeft de wereld de afgelopen twee jaar vooruitgang geboekt, vraag ik Kuiper onder meer.

In 2030 wil de gemeente Heerhugowaard CO2-neutraal zijn. Onderdeel van die operatie is het aardgasvrij maken van alle circa 25.000 woningen. In Rivierenwijk worden op dit moment 499 woningen van het gas gehaald en aangesloten op het warmtenet van HVC. Met Marco van Soerland (directeur warmte) en Roy Pistoor (uitvoerder warmte) van HVC ging ik kijken hoe dat gaat.

Nieuws Update #3 – Gasprijs door het dak richting baan om de aarde by Studio Energie

Het Nederlandse bedrijf Perpetual Next neemt TorrCoal over en versterkt zo z’n positie als wereldmarktleider op het gebied van hoogwaardige hernieuwbare bio-koolstof gemaakt van laagwaardige afvalstromen. Die stelt de industrie in staat om z’n afhankelijkheid van fossiele koolstof te verminderen. Veel bedrijven hebben het proces – torrefactie – onder de knie proberen te krijgen, meestal zonder succes. Waarom lukte het Perpetual Next en TorrCoal wel, vraag ik Martijn Dekker, Chief Technology Officer van Perpertual Next. Waarom gaan ze samen? En vooral: wat is de potentie van torrefactie?

Over de nog altijd zeer hoge gasprijs, en vooral de gevolgen. Bij de Britten bijvoorbeeld, waar de situatie nijpend is. Zo zijn een paar energiebedrijven al over de kop gegaan. Is Groot-Brittannië ons voorland? Oftewel: wat gaat het kabinet doen? Ook hebben we het over Shell, dat z’n activiteiten in Texas heeft verkocht voor 9,5 miljard dollar. Is dit het begin van de Grote Uitverkoop bij Europese olie- en gasbedrijven?

Afgelopen week zijn de onderhandelingen over ‘Fit for 55’ gestart. Dit in juli door de Europese Commissie gepresenteerde wetgevingspakket moet ervoor zorgen dat de EU in 2030 55% minder uitstoot dan in 1990. Einddoel: klimaatneutraal in 2050. Over dat pakket – en vooral het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) – praat ik met Diederik Samsom, kabinetschef van Europees Commissaris Frans Timmermans. Hoe de EU de rest van de wereld op klimaatsleeptouw wil nemen.

Over de torenhoge gasprijs, de nogal lege Nederlandse gasbergingen en onze groeiende afhankelijkheid van Rusland. Over de strategie van Gazprom, Nord Stream 2 – de pijpleiding tussen Rusland en Europa die eindelijk klaar is – en over het verband van dit alles met de aangekondigde aardgaswinning onder de Waddenzee vanaf het Friese dorp Ternaard. [02.10] extreem hoge gasprijs [10.09] gaswinning bij Ternaard [16.41] nogal lege gasopslagen [20.57] Rusland [1] [26.57] Nord Stream 2 [28.49] Rusland [2] [31.30] dan maar gas uit Noorwegen? [33.10] wat moet Nederland doen? [45.45] vooruitblik

Maarten van Poelgeest is voorzitter van het Uitvoeringsoverleg Gebouwde Omgeving. Oftewel chef 'Van Gas Los’. In 2030 zouden zo'n 1,5 miljoen bestaande woningen van het aardgas af moeten zijn gehaald, zo is afgesproken in het Klimaatakkoord. Uit een nieuwe doorrekening blijkt dat die operatie allesbehalve op schema ligt. Over hoe dat komt én wat er nu moet gebeuren, praat ik met Maarten van Poelgeest.

Nieuws Update #2 – CO2-prijs door de grens van 60 euro per ton by Studio Energie

Veel beelden van bosbranden, deze zomer. Veel grote woorden ook. Zo sprak een presentator op NPO-radio 1: "Er is een vuurzee over de hele wereld te zien […] De wereld staat in brand." Of dat zo is, vraag ik aan Guido van der Werf, hoogleraar 'Mondiale koolstofcyclus en landgebruik' aan de VU. Een gesprek over de relatie tussen bosbranden, ontbossing en het klimaat.

Op 14 juli 2021 presenteerde de Europese Commissie de Fit for 55-wetsvoorstellen. Die moeten ervoor zorgen dat de EU in 2030 55% minder broeikasgas uitstoot dan in 1990.

Martien Visser's Grafiek van het Jaar (juli 2021) by Studio Energie

Op de koffie bij ... Tweede Kamerlid Henri Bontenbal (CDA) by Studio Energie

#25 Blik op Olie en Gas met Hans van Cleef by Studio Energie

Iedere twee weken actualiteit, achtergrond en analyse én het ongezouten commentaar van Laetitia Ouillet en Remco de Boer. Met deze week: - Eneco’s One Planet-plan: klimaatneutraal in 2035 [05.53] - DNV: ‘Ten technologies setting the pace of the energy transition over the next five years’ [23.22] - chemiereus Dow doorbreekt stilte met stappenplan [26.58] - over podcast Ulco Vermeulen (Gasunie) [36.40] - nieuwe nagel aan doodskist geothermie [41.35] - vooruitblik: Nagele aardgasvrij [54.06]

“Misschien wel het meest ambitieuze wind-tot-waterstofproject in Europa”, zo noemen de initiatiefnemers het zelf. Met hun plan voor 4 gigawatt groene waterstof in 2030 gooiden Gasunie, Shell en Groningen Seaports begin vorig jaar een enorme steen in de vijver. Inmiddels doen ook Equinor en RWE mee. Hoe ver staat het nu met de plannen? Doet de Nederlandse politiek – die dol zégt te zijn op groene waterstof – ook boter bij de vis? En is blauwe waterstof de komende jaren niet veel goedkoper én gunstiger voor het klimaat? Ik vraag het Ulco Vermeulen, lid van de Raad van Bestuur van Gasunie.

- Shell-zaak [3.08] - emissies broeikasgassen door olie- en gasbedrijven https://energeia.nl/trilemma/40093702/over-de-klimaatzaak-en-de-emissies-van-broeikasgassen-door-olie-en-gasbedrijven [10.07] - gerucht: Shell verkoopt Texaanse schalie-bezittingen https://www.reuters.com/article/us-shell-usa-permian-exclusive/exclusive-shell-considering-possible-sale-of-us-permian-assets-idUSKCN2DP0FH [17.36] - IEA Oil Market Report: olie-vraag al in 2022 op pre-COVID-niveau https://www.iea.org/reports/oil-market-report-june-2021 [19.49] - IEA-rapport: The Role of Critical Minerals in Clean Energy Transitions https://www.iea.org/reports/the-role-of-critical-minerals-in-clean-energy-transitions [23.54] - HSCC-studie: Internationale ontwikkelingen en de Nederlandse energietransitie https://hcss.nl/report/internationale-ontwikkelingen-en-de-nederlandse-energietransitie/ [27.35] - Nord Stream 2 & onze groeiende afhankelijkheid [30.04] - vooruitblik: hiep hiep hoera [39.58]

In mei verscheen het plan van aanpak voor het Programma Infrastructuur Duurzame Industrie (PIDI). Die industrie moet een grote bijdrage leveren aan het halen van de klimaatdoelen. Maar dan moet de daarvoor benodigde infrastructuur wel beschikbaar zijn. Versnelling is noodzakelijk; gaat het PIDI daar voor zorgen? Nee, zegt Hans Grünfeld, directeur van VEMW en lid van de Taskforce Infrastructuur Klimaatakkoord Industrie die de basis voor het PIDI legde. Met hem praat ik over wat er scheef zit en hoe het dan wél moet.

Iedere twee weken actualiteit, achtergrond en analyse én het ongezouten commentaar van Laetitia Ouillet en Remco de Boer. Met deze week: - Gemeenteraad Amsterdam stemt in met windmolen-zoekgebieden (maar of er molens komen is nog maar de vraag) [06.47] - nog één keer de zaak-Shell [17.23] - Duitsland zet volgende stap in waterstof-ambitie ‘nummer eins der Welt’ [21.55] - Vattenfall wil met drie elektrische boilers (3x50 MW) warmtenet Amsterdam vergroenen [32.28] - vooruitblik [42.19]

Met onafhankelijk energieanalist Jilles van den Beukel en Hans van Cleef, senior energie-econoom bij ABN Amro, bespreek ik het vonnis in de zaak-Shell.

Na ruim negen jaar neemt Jo Peters afscheid als secretaris-generaal van de NOGEPA, de Nederlandse Olie en Gas Exploratie en Productie Associatie. Wat voor sector trof Peters in 2012 aan? En hoe staat de Nederlandse olie- en gaswereld er nu voor? Is er nog toekomst of is het einde oefening? - olie- en gassector in 2012: ivoren toren [10.41] - vandaag, morgen en overmorgen: nieuwe rol [14.16] - gevolg van strijd tegen schaliegas [19.52] - aardbeving Huizinge: begin van het einde [22.25] - gaswinning op land: einde oefening? [25.53] - winning op zee (1): Noordzeeakkoord [29.19] - winning op zee (2): nog altijd geen gelijk speelveld [33.01] - Nederland-importland: onverstandig [38.32] - ‘de politiek’: niet vrolijkmakende observaties [42.55] - ‘de media’ [51.06] - vonnis in de zaak-Shell [52.50] - slot(vraag) [1.02.10]

Iedere twee weken actualiteit, achtergrond en analyse én het ongezouten commentaar van Laetitia Ouillet en Remco de Boer. Met deze week: - rapport ‘Het Energiesysteem van de Toekomst: Integrale Infrastructuurverkenning 2030-2050’ van de netbeheerders [05.57] https://www.netbeheernederland.nl/nieuws/studie-integraal-energiesysteem-2050-kompas-bij-urgente-keuzes-energietransitie-1455 - strijd om windmolens in Amsterdam [18.33] - “CCS oliedom” [35.54] - Schiermonnikoog-quote Tjeerd de Groot (D66) [42.51] - stroomkabel Schiermonnikoog laat zien wat er scheef zit in de Nederlandse energietransitie [45.20] - reactie EZK op Rli-rapport waterstof [01.00.03] https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2021/05/19/kamerbrief-over-kabinetsreactie-op-het-rapport-waterstof-de-ontbrekende-schakel-van-de-raad-voor-de-leefomgeving-en-infrastructuur-rli - vooruitblik [01.02.15]

Deze week heeft het Europees Parlement ingestemd met een rapport (https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2021-0241_NL.pdf) van de Commissie industrie, onderzoek en energie (ITRE) over de Europese waterstofstrategie; een rapport waarover maanden is onderhandeld. De Nederlandse VVD-Europarlementariër Bart Groothuis deed dat namens de liberale fractie. Met hem praat ik over de politieke strijd over waterstof in Europa.

- hackers leggen brandstofpijplijn VS plat; hoe veilig is onze energie-infrastructuur? [4.00] - leestip: Toekomstperspectieven van gas in Nederland [15.35] - moet Nederland aan de (diepe) geothermie? [16.11] - achtergronden bij gaswinning Groningen en de ruzie over de rekening [32.24] - vooruitblik: CO2 Conferentie en…Songfestival [1.05.35]

- ETS en grondstofprijzen zorgen voor hoge elektriciteitsprijs [6.43] - nog even over peak oil… [16.31] - héél kort over OPEC [19.09] - ETS én nationale CO2-heffing blijft schuren [20.53] - nieuwe campagne: ‘Ruimte voor Nieuwe Energie: niet makkelijk, wel nodig’ [27.14] - IBO Financiering Energietransitie & essay Kalavasta en Berenschot [30.24] - vooruitblik [40.56]

- EBN’s Week van de Noordzee [2.33] - zoektocht naar gas in de Zuidelijke Noordzee [5.42] - IEA Gas Market Report Q2 [18.35] - Chinese steenkoolmachine [25.26] - het échte verhaal achter de ontdekking van het Groningen-gasveld [27.48] - vooruitblik [56.17]

Iedere twee weken actualiteit, achtergrond en analyse én het ongezouten commentaar van Laetitia Ouillet en Remco de Boer. Met deze week: - ‘De 10 waterstof-geboden van Nederland’ [3.19] https://www.missieh2.nl/nieuws/waterstofketen-moet-sneller-volwassen-worden-vindt-brede-coalitie-van-bedrijven/ - stukje oogrol-gymnastiek [15.20] https://www.energiepodium.nl/artikel/de-lage-landen-aan-de-zee - advies: extra schone stroom nodig [20.38] https://www.vemw.nl/~/media/VEMW/Downloads/Public/Nieuwtjes/Bij%20nieuwtje%20090421%20brief%20Stuurgroep%20Extra%20Opgave%20aan%20MEZK%20090421.ashx - selectieve verontwaardiging over Chinese zonnepanelen [37.52] https://fd.nl/ondernemen/1378683/nederlandse-zonnepanelen-komen-van-chinese-bedrijven-die-worden-verdacht-van-dwangarbeid-imd1caiKqbIo - een-op-een-afspraken EZK met Tata [51.18] https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2021/03/30/kamerbrief-over-verduurzaming-tata-steel - iemand zingt iets [59.37]

- China’s 14e vijfjarenplan met veel klimaat & energie [02.39] - wat is er eigenlijk met 'peak oil' gebeurd? [19.47] - nieuwe afspraken OPEC+ [25.03] - vooruitblik [33.41]

Iedere twee weken actualiteit, achtergrond en analyse én het ongezouten commentaar van Laetitia Ouillet en Remco de Boer. Met deze week: - ‘Aanbod aan Nederland’ door de industrie [2.26] https://www.industrieaanbodaannederland.nl/ - capaciteitsmarkten in de VS [16.33] - BritNed-kabel wéér stuk [23.54] - een top-waterstofartikel [29.18] https://energeia.nl/trilemma/40091869/waterstof-quo-vadis - tip voor de pro-kernenergielobby [34.54] https://www.youtube.com/watch?v=qzbLta1kZio - rapport commissie-Brenninkmeijer: ‘Betrokken bij klimaat, burgerfora aanbevolen’ [38.06] https://www.rijksoverheid.nl/doe-mee/lopende-projecten/betrokken-bij-klimaat - vooruitblik [57.12]

- artikel: Waterstof, waarheen gaat gij [3.42] - IEA-rapport: Oil 2021, Analysis and forecast to 2026 [19.53] - ‘Total stops drilling Suriname well before reaching deeper targets’ [25.43] - Nord Stream 2 vordert, langzaam maar zeker [27.58] - verbluffend boek over duistere oliehandel: The World for Sale [33.01] - vooruitblik [47.18]

Iedere twee weken actualiteit, achtergrond en analyse én het ongezouten commentaar van Laetitia Ouillet en Remco de Boer. Met deze week: - het Waterstofpact [2.40] - laat Den Haag gemeenten in de kou staan? [20.49] - leveringszekerheid: Eneco schakelt Belgisch offshore windpark af [38.35] - politiek 1: PvdA wil geen fossiele bedrijven meer aan tafel [45.46] - politiek 2: FNV en CNV bang voor ‘fossiel’ baanverlies [53.09] - vooruitblik [56.05]

S29: Henri Bontenbal over politicus zijn, campagne voeren en de spannende race naar 17 maart by Studio Energie

- OPEC+ verrast de markt [03.06] - teleurstellende International Petroleum-week [16.54] - grootse groene waterstof-plannen Saoedi-Arabië [20.25] - vooruitblik [31.01]

Iedere twee weken actualiteit, achtergrond en analyse én het ongezouten commentaar van Laetitia Ouillet en Remco de Boer. Met deze week: - PBL-rapport ‘Warmtetransitie in de praktijk’ [6.42] - doorrekening verkiezingsprogramma’s [23.22] - SDE++advies [36.05] - verkiezingscampagne [39.09] - PBL-blogs [42.53] - nieuwe partij Volt op 1 zetel [49.06] - verandering bij de ChristenUnie [58.21] - vooruitblik [1.02.07]

- Texas Freeze [3.01] - lessen ‘Texas’ voor Nederland [11.30] - drie nieuwe Shell-scenario’s [19.54] - Shell’s strategie-update [33.15] - verlies Shell in Nigeria-rechtszaak [42.50] - vooruitblik [51.08]

Iedere twee weken actualiteit, achtergrond en analyse én het ongezouten commentaar van Laetitia Ouillet en Remco de Boer. Met deze week: - de verkiezingsdebatten [2.05] - Tennet’s Monitor Leveringszekerheid 2020 [9.30] - deal Shell & Eneco met Amazon [21.45] - NOGEPA-reclamecampagne [31.20] - belangrijk rapport: ‘Bestemming Parijs’ [32.28] - wat ons is opgevallen: D66 en GroenLinks [41.50] - vooruitblik [1.00.34]

- gedoe op de elektriciteitsmarkt [03.43] - deal Shell & Eneco met Amazon [05.07] - stijgende olie- en gasprijs [08.45] - nieuw record CO2-prijs [12.40] - ’Smeerolie van het klimaatbeleid’ [17.47] - tip voor EBN [18.40] - Joe Biden’s vliegende start op klimaat- en energiebeleid [21.21] - vooruitblik [29.38]

Maandag kwam het PBL met de analyse van de concept-Regionale Energie Strategieën (RES). Ondersteund door een Nationaal Programma zoeken de 30 RES-regio's naar locaties voor nieuwe wind- en zonneparken. Doel: 35 TWh schone stroom in 2030. Maar, dat doel wordt met de huidige plannen al bijna gehaald, zegt Martien Visser, lector Energietransitie aan de Hanzehogeschool, manager strategie bij Gasunie en de ongekroonde cijferkoning van de Nederlandse energietransitie.

Iedere twee weken actualiteit, achtergrond en analyse én het ongezouten commentaar van Laetitia Ouillet en Remco de Boer. Met deze week: - Rli-advies ’Waterstof, de ontbrekende schakel’ [4.15] - PBL-analyse concept-Regionale Energie Strategieën RES [15.16] - verkiezingsprogramma's PvdA, CDA en hoe doet Henri Bontenbal het? [30.05]

Afgelopen maand pleitte een coalitie van 'afvalvergroeners' in paginagrote advertenties voor het afschaffen van de importheffing op afval. Die is ingevoerd in het kader van het Urgenda-vonnis, maar heeft volgens de afvalbedrijven juist een negatief effect op het klimaat. Ik praat erover met Jasper de Jong, commercieel directeur bij afvalbedrijf AVR.

- film 'Deepwater Horizon' [2.35] - gasprijs door het dak: hoe zeker is de leveringszekerheid in Nederland [7.04] - kort: minister Wiebes, Volkskrant ‘van gas los’ en 61 Noorse exploratievergunningen [14.20] - HCSS-studie naar de duistere, ondoorzichtige Russisch olie- en gasindustrie [28.56] - vooruitblik [43.01]

In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen praat ik met mensen die niet alleen verstand van zaken hebben, maar ook een duidelijke mening. Deze week is mijn gast Margriet Kuijper. Zij wil dat Nederland een Carbon Take Back Obligation(CTBO) invoert. Zie ook: https://www.gemeynt.nl/bericht/carbon-takeback-obligation-a-producers-responsibility-scheme-on-the-way-to-a-climate-neutral-energy-system

In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen praat ik met mensen die niet alleen verstand van zaken hebben, maar ook een duidelijke mening. Deze week is mijn gast Maya van der Steenhoven, voormalig directeur Programmabureau Warmte Koude Zuid-Holland en initiator van 'Van Gas Los'.

- verrassend 'cadeau' van Saudi-Arabië [5.29] - wat doet de olieprijs dit jaar? [18.25] - bestorming van het Capitool [27.16] - hoe gaat het met aardgas? [29.14] - ETS-prijs breekt record [30.36]

In aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen gesprekken met mensen die niet alleen verstand van zaken, maar ook een duidelijke mening hebben. Deze week Thijs ten Brinck over...waterstof.

- kernenergie & kosten [0.47] - OPEC & het einde van olie [7.57] - Denemarken & olie & gas [14.49] - Nord Stream 2 [19.06] - NAM & de toekomst [23.08] - waterstof NortH2 [30.22] - rechtszaak Shell [36.53] - eindejaarsquizje [40.30]