Studio Energie

Studio Energie bestaat één jaar en dat gaan we woensdagmiddag 6 maart in theater Diligentia (Den Haag) vieren. Op het podium hebben we zeven absolute hoofdrolspelers in het energie- en klimaatdebat, we doen live een aflevering van Bontenbal & de Boer, met een héél bijzondere co-presentator, en uiteraard is er de bekende Studio Energie-borrel. Voor 50 luisteraars ligt er een kaart klaar. Hoe je die krijgt? Laat me weten welke aflevering je het meest is bijgebleven en waarom. Stuur me een bericht en hopelijk zien we elkaar op 6 maart!

#5 Bontenbal & de Boer (week 7) by Studio Energie

In het debat over het Klimaatakkoord voert inmiddels één onderdeel de boventoon: hoe moet de uitstoot in de industrie worden aangepakt? GroenLinks weet het wel: hef een flinke CO2-belasting. Als dat gebeurt, gaat Tata Steel failliet. Met die waarschuwing ging het bedrijf afgelopen week vol in de tegenaanval. Maar hoe terecht is die angst? Dat, én hoe Tata Steel z’n uitstoot sterk wil reduceren, bespreek ik met directievoorzitter Theo Henrar.

‘Klimaatkassa’, kopte De Telegraaf een dag na de presentatie van het ontwerp-Klimaatakkoord. Volgens de krant krijgt de burger een groene agenda ‘door de strot geduwd’, wordt zijn portemonnee ‘geplunderd’ en is er sprake van ‘groene gekte’. De krant van Wakker Nederland gaat er keihard in. Met hoofdredacteur Paul Jansen ga ik in gesprek over de vraag waar journalistiek ophoudt en activisme begint.

De Energieakkoord-doelen voor 2020 zijn definitief uit zicht. Ook ligt ons land niet op koers voor het Urgenda-vonnis, polariseert het klimaatdebat steeds verder en ruziet de coalitie over het Klimaatakkoord. Te gast is Diederik Samsom. Hij vertelt over hoe een CO2-heffing er uit zou moeten zien, hoe het kabinet het Urgenda-vonnis toch kan halen, en nog veel meer. Oftewel een gesprek met een man met een hoofdrol in de Nederlandse energie- en klimaattransitie.

De continuing story die ‘CO2-heffing’ heet, over de reacties op het voornemen van Shell om Eneco te kopen en de opvallende ‘hand in eigen’-boezem van Diederik Samsom. Ook Willem Vermeend komt even voorbij, maar ook een échte expert, hoogleraar Han Slootweg, directeur netstrategie bij Enexis. En – let op – op 6 maart wordt in Den Haag het eenjarig bestaan van Studio Energie gevierd met topsprekers en – uiteráárd – luisteraars. Meer info volgt.

Terwijl Nederland uit alle macht meer hernieuwbare energie probeert op te wekken, kunnen grootschalige zonneprojecten in delen van Noord-Nederland niet worden aangesloten: het stroomnet kan het niet aan. Zonder ingrijpen zal dat probleem alleen maar groter worden. Han Slootweg, hoogleraar Slimme Netwerken (TU/e) en directeur netstrategie bij Enexis, vertelt wat er precies aan de hand is en wat er op korte termijn het beste aan gedaan kan worden.

Veel van de kritiek op het ontwerp-Klimaatakkoord spitst zich inmiddels toe op de industrie. Die zou ondanks veel mooie woorden vooral erg onwillig zijn en de rekening naar de burger willen doorschuiven. Maar is dat ook zo? Oftewel: hoe zit het nu écht? Dat en nog veel meer bespreek ik met Manon Janssen, onafhankelijk voorzitter van de sectortafel 'Industrie' en de afgelopen tien maanden dé spil in dé onderhandelingen over de industrietransitie.

Eén dag voor wat het hoogtepunt van tien maanden onderhandelen had moeten worden, zaagden de natuur- en milieuorganisaties het Klimaatakkoord bij de enkels af. Minister Wiebes noemde het daarop een ‘eerste stap’. Intussen is de Telegraaf vol op het orgel, loopt de coalitie op eieren en valt vooral D66 niet te benijden. Arme, arme Rob. Deze keer ook een applausje voor de buren en hebben we het over stoppen met bang zijn en…de val van het kabinet.

Eén dag voor de presentatie van het Klimaatakkoord keerden de natuur- en milieuorganisaties zich met slaande deuren tegen het resultaat van tien maanden onderhandelen. Volgens de organisaties is het akkoord “vrijblijvend, vaalgroen en vleugellam”. Was het slechts onderhandelingstactiek om alsnog een betere deal voor elkaar te krijgen? Of is het definitief over en uit met het Klimaatakkoord? Ik vraag het Joris Thijssen, directeur Greenpeace Nederland.

In januari begint de bouw van Windpark De Drentse Monden en Oostermoer. Het felle verzet tegen het park kreeg met sabotageacties, brandstichting en bedreigingen landelijke bekendheid. Hoewel de rechter alle bezwaren inmiddels heeft afgewezen, leggen actiegroepen zich er niet bij neer. Mijn gast is Jan Nieboer, voorzitter van Tegenwind Veenkoloniën en hét gezicht van het Drentse windmolenverzet. Met hem praat ik onder meer over de escalatie die dreigt.

Eerst kwamen de ngo’s met hun grieven en afgelopen week vloog VNO-NCW er flink in. Komt er nog wel een Klimaatakkoord? En wat doet de politiek nu CDA en ChristenUnie plots ‘bezorgd’ zijn over een gevolg van hun eigen beleid, namelijk een stijgende energierekening? Ondertussen buitelen gemeenten over elkaar heen met hoge, nóg hogere en nog véél hogere ambities en is dé hamvraag: hoe gaat het eigenlijk met brandstof uit...algen?

‘Alarm om Klimaatakkoord’ kopte De Telegraaf vorige week naar aanleiding van een brief aan minister Wiebes van MKB, LTO Nederland en VNO-NCW. Eerder al dreigden milieuorganisaties het akkoord niet te tekenen. Inmiddels wil GroenLinks de industrie wegsturen van de klimaattafels. Te gast is Hans de Boer, voorzitter VNO-NCW. Loopt de spanning inderdaad hoog op of zien we slechts een rituele Polderdans?

Iedereen wil rekeningrijden, maar een klein Gallisch dorpje van VVD en CDA houdt moedig stand. Intussen wil het kabinet de SDE+ openen voor ccs en misschien wel kernenergie. Is dat slim? Mag 't wel van de milieubeweging? En zo niet, nou en? GroenLinks is verbolgen over een staalfabriek die níét in Nederland wordt gebouwd, Klaas Kerncentrale komt ter tafel, net als Diederik de hyper-optimist en we kijken kort vooruit naar de COP in Katowice.

In 2013 was Ron Wit namens de milieuorganisaties hoofdonderhandelaar van het Energieakkoord. Inmiddels is hij directeur Energietransitie en Public Affairs van Eneco en onderhandelt hij over het Klimaatakkoord. Komt dat akkoord er en hoe hard zijn dan de afspraken? En wat zijn de lessen van zowel het Energie- als het Klimaatakkoord? Luister naar een blik achter de schermen van een top-onderhandelaar.

Tilburg gaat in beroep tegen het besluit van minister Wiebes om de gaswinning onder de Brabantse gemeente te verlengen en mogelijk uit te breiden. Maar waar moet ons gas dan vandaan komen? En als Tilburg geen gaswinning wil, mogen andere gemeenten dan in verzet tegen andere energiebronnen? En wat dan? Een indringend gesprek met VVD’er Oscar Dusschoten, wethouder Energietransitie en Milieu.

Zelden stond kernenergie in ons land in zo’n korte tijd zó in de belangstelling als afgelopen week. De VVD pleitte voor nieuwe kerncentrales, maar of die er komen is zeer de vraag. De overheid meet namelijk met twee maten, zegt Ad Louter, voorzitter Nucleair Nederland en voormalig directeur van kerncentrale Borssele. Net als andere low carbon-technieken moet ook kernenergie SDE+-subsidie kunnen krijgen.

De besluitvorming rondom windenergieprojecten op land voldeed de afgelopen jaren niet aan de democratische idealen van onze samenleving. Dat zegt jurist en politicoloog Sanne Akerboom op basis van onderzoek waarop zij onlangs is gepromoveerd. Wil de overheid het vertrouwen van de burger bij de energietransitie niet verliezen, dan moet het anders. Maar hoe? Hoe democratisch kan of moet de energietransitie zijn?

Onlangs heeft HVC, het afval- en energiebedrijf van 46 gemeenten, wéér een opsporingsvergunning voor geothermie gekregen. Samen met partners heeft het bedrijf er nu zes. Voor nog eens tien is een aanvraag ingediend. Met Marco van Soerland, manager Lokale Warmte, bespreek ik de staat van de sector. Wat is er nodig voor de metamorfose van een nu nog marginale energiebron naar serieuze speler in de warmtetransitie?

Een enorme sensatie was het, toen het Deense energiebedrijf Ørsted twee jaar geleden de aanbesteding van offshore windpark Borssele I en II won met de laagste prijs ter wereld. Inmiddels is er zelfs een park zonder subsidie aanbesteed, maar trekken er ook donkere wolken boven de sector samen. Ik praat erover met Jasper Vis die als directeur van Ørsted Nederland aan de basis van de wind op zee-doorbraak stond.

Ook in hoger beroep heeft de Nederlandse Staat de Urgenda-zaak verloren. Nederland moet de uitstoot van broeikasgassen verder verlagen dan gepland – en snel ook. Maar wat is die overwinning waard in een wereld die op koers ligt voor veel méér uitstoot in plaats van minder? Hoe gaat het überhaupt met de idealen die Urgenda bij de start in 2007 had? Daarover ga ik in gesprek met directeur Marjan Minnesma.

Deze week kwam het IPCC met een alarmerend rapport. Al in 2050 moet de wereldwijde uitstoot netto nul zijn om de temperatuurstijging tot 1,5 graden te beperken. Helpen alarmerende waarschuwingen eigenlijk nog wel of demoraliseren ze de mens vooral? Ik vraag het aan hoogleraar Omgevingspsychologie Linda Steg, een van de twee Nederlandse hoofdauteurs van het IPCC-rapport.

Vorige week presenteerde het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) de analyse van de voorstellen voor de hoofdlijnen van het Klimaatakkoord. In de onderhandelingen voor dat akkoord heeft de nationale rekenmeester een steeds grotere rol. Maar wanneer gaat ondersteuning over in beïnvloeding? En wat doet het PBL om dat te voorkomen? Een gesprek met directeur Hans Mommaas.

Als campagneleider Klimaat & Energie onderhandelt hij al maanden over het Klimaatakkoord. En in 2013 was hij nauw betrokken bij het Energieakkoord. Deze week neemt Joris Wijnhoven afscheid van Greenpeace. Als geen ander weet hij hoe in Den Haag en omstreken de hazen lopen. Nog één keer geeft hij zijn ongezouten oordeel over de Hollandse energie- en klimaatpolder.

“Blijf van het gas af” stond afgelopen week in chocoladeletters op de omslag van Elsevier. In het weekblad trok columnist en commentator Syp Wynia opnieuw fel van leer tegen wat hij de “Gasgekte van Rutte III” noemt. Volgens hem dreigt er een economische catastrofe en zelfs de democratie is ernstig in het gedrang. Luister naar het schurende gesprek dat ik met hem had.

Nederland gaat helemáál niet van het gas af. Zo zal de import van aardgas voorlopig alleen maar toenemen, moet er in 2030 dertig keer meer groen gas worden getransporteerd en lijkt waterstof inmiddels dé heilige graal. Over de gevolgen voor de gasinfrastructuur praat ik met Bart Jan Hoevers, CEO van Gasunie Transport Services en lid van de Raad van Bestuur van Gasunie.

Medy van der Laan windt er geen doekjes om: op dit moment is er te weinig geld om de klimaatdoelen te halen. En als Nederland een nationale CO2-minimumprijs invoert, komt de leveringszekerheid zwaar onder druk te staan. Ook moet het kabinet zich de komende jaren gaan voorbereiden op “een vorm van politieke moed” en over het draagvlak onder burgers voor de transitie is de voorzitter van Energie Nederland niet optimistisch.

Onlangs maakte Fastned de halfjaarcijfers bekend. De bouwer en exploitant van snellaadstations boekte flink meer omzet, maar ook het verlies nam fors toe. Om verder te kunnen is het bedrijf, opnieuw, op zoek naar geld, deze keer 30 miljoen euro. Is Fastned een bodemloze put, zoals critici beweren, of juist hét fonkelende voorbeeld van slim ondernemen in de energietransitie? Een indringend gesprek met ceo Michiel Langezaal.

Op 10 juli werden in Den Haag de voorstellen voor de hoofdlijnen van het Klimaatakkoord gepresenteerd. Daarin is een cruciale rol weggelegd voor elektrificatie. Zo moet het aandeel schone stroom de komende jaren spectaculair stijgen. Over hóé dat moet en wat de gevolgen zijn, praat ik met Kees Vendrik, voorzitter van de sectortafel Elektriciteit en in het dagelijks leven hoofdeconoom bij Triodos Bank.

Recently British Petroleum (BP) published the latest edition of their yearly Statistical Review of World Energy, the industry ‘bible’ of energy statistics. Earlier this year the company published their equally famous Energy Outlook. Mr. Spencer Dale, chief economist at BP, talks about the forces shaping the energy transition, the Paris Agreement climate goals and the ‘Sophie's choice’ between emissions and poverty.

Een jaar geleden gaf SodM keiharde kritiek op de geothermie-sector. De veiligheid is niet op orde, zo was het oordeel. En dat terwijl geothermie een van de duurzame alternatieven is voor aardgas als warmtebron in de gebouwde omgeving. Nog altijd maakt SodM zich zorgen, zo bleek afgelopen week. Ik praat met inspecteur-generaal Theodor Kockelkoren over geothermie & veiligheid en de rol van Staatstoezicht op de Mijnen.

Als gedeputeerde in Gelderland verwierf hij landelijke bekendheid als een voorvechter van de energietransitie die de confrontatie met burgers én gemeenten niet schuwde. Op 1 juni nam hij afscheid. In een laatste, exclusief interview deelt Jan Jacob van Dijk zijn belangrijkste lessen en vertelt de CDA'er wat Den Haag wél en zeker níét moet doen, als het om de energietransitie gaat.

De Groningse gaswinning kan nóg sneller naar beneden, zei minister Wiebes vorige week. Miljarden kubieke meters lijken als rijpe appelen van de boom te vallen. Maar is het wel zo makkelijk? Wat kost het en waar halen we straks dán ons gas vandaan? Dat en nog veel meer vraag ik Annie Krist, ceo Gasterra, het bedrijf dat in 1963 speciaal is opgericht om het Groningse gas tegen de hoogst mogelijke prijs te verkopen.

Nu ‘Groningen’ stopt, komt gaswinning uit de zogenoemde ‘kleine velden’ onder het vergrootglas te liggen. Winning uit die velden is hard nodig, maar gebeurt alleen als het veilig en verantwoord gebeurt, zo schreef minister Wiebes afgelopen week aan de Tweede Kamer. Maar wat is ‘verantwoord’? Een gesprek met Sven Tummers, directeur Vermillion Energy, na NAM de grootste gaswinner van Nederland op land.

Nederland gaat aan de geothermie, althans als het aan de geothermie-sector en staatsolie- en gasbedrijf EBN ligt. In 2030 moet Nederland zeventien keer méér warmte uit de aarde halen dan nu, zo staat in hun deze week gepresenteerde masterplan Aardwarmte. Een gesprek over een nieuwe mijnbouwactiviteit met EBN-ceo Jan Willem van Hoogstraten. Over kansen, risico’s en draagvlak.

Vrijdag gaf het kabinet duidelijkheid: uiterlijk 31 december 2024 moet de Hemweg-kolencentrale dicht zijn. Vorig jaar nog zei eigenaar Nuon eerder te willen sluiten, mits tegen een redelijke vergoeding. Die kwam er niet. Over sluiting vóór 2024 valt nu niet meer te praten, zegt directeur Alexander van Ofwegen. Die kans is geweest. Het bedrijf is klaar met het politieke gejojo.

Nederland gaat de klimaatdoelstellingen in 2020 en 2030 niet halen. Die conclusie is onontkoombaar na het beluisteren van dit openhartige gesprek met Guus Velders, hoogleraar Luchtkwaliteit en klimaatinteracties (Universiteit Utrecht), onderzoeker bij het RIVM én volgens TIME magazine vorig jaar een van de honderd invloedrijkste mensen op aarde.

Een CO2-minimumprijs alléén in ons land zal Nederlandse elektriciteitscentrales uit de markt drukken. En gascentrales zullen het afleggen tegen kolencentrales. Dat zegt Roger Miesen, ceo bij de Duitse energiereus RWE: “Wat je eigenlijk doet is inkomen, welvaart én CO2 naar het buitenland transporteren."

Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) presenteerde afgelopen week nieuwe cijfers: hoeveel broeikasgas moet welke sector precies minder uitstoten en wat kost dat? Maar de vraag is vooral: wie kan door de bomen van de steeds wijzigende cijfers het bos nog zien? Een gesprek met Pieter Boot, sectorhoofd Klimaat, Lucht en Energie bij het PBL.

Studio Energie vanuit Venetië, waar van 23 t/m 26 april een groot symposium plaatsvindt over CCS georganiseerd door CO2GeoNet. President van deze vereniging van Europese onderzoeksinstituten is de Nederlander Ton Wildenborg, senior-onderzoeker bij TNO.

Steeds vaker worden vooral fossiele energiebedrijven verantwoordelijk gehouden voor klimaatverandering en de gevolgen. Is dat terecht? Nee, zegt mijn gast deze week. Hij is de ceo van Royal Dutch Shell, Ben van Beurden.

Aanleiding voor dit interview waren twee onderzoeken die onderzoeksbureau CE Delft begin april presenteerde over het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Maar het gesprek met directeur Frans Rooijers ging al snel over de rol van onderzoek, onderzoekers én hun rapporten in de energietransitie.

Vanaf 2022 mag de industrie géén Gronings gas meer gebruiken. Wat wel? Dat mogen ze zelf weten, maar de hele ombouwoperatie moeten ze zelf betalen. Een gesprek met Hans Grünfeld, directeur Koninklijke VEMW, belangenbehartiger van de industrie.

Vorige week ondertekenden 27 organisaties de Green Deal 'Burgerparticipatie duurzame energie-projecten'. Een van de sprekers tijdens de bijeenkomst was de Groningse gedeputeerde Nienke Homan (GroenLinks). Een gesprek over open deuren, broodje aap-verhalen en het gapende gat tussen woorden en daden.

Gisteren maakte minister Wiebes de winnaar bekend van het eerste windpark op zee zónder subsidie. Het gejuich was niet van de lucht, maar is dat wel terecht? Een gesprek met Hans Timmers, bestuursvoorzitter Nederlandse Windenergie Associatie (NWEA).

Vorige week lanceerde de gemeente de campagne ‘Amsterdam Aardgasvrij’. Hoe haal je als stad bijna 400.000 huishoudens van het aardgas af? Wethouder Duurzaamheid, Abdeluheb Choho (D66), deelt vlak voor de verkiezingen zijn do's en don'ts.

Hoe erg is het eigenlijk dat het kabinet stuurt op minder CO2 en niet op méér duurzame energie? Dat en nog veel meer vraag ik aan Olof van der Gaag, directeur van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE).