NRC Onbehaarde Apen

In 1769 maakt de Polynesische meesternavigator Tupaia een zeekaart voor de Engelse ontdekkingsreiziger James Cook. Al kort daarna werd de kaart bespot door westerlingen als onbegrijpelijk en zwak. Maar in 2019 achterhaalden twee Duitse wetenschappers hoe de kaart moet worden gelezen.Host: Gemma VenhuizenGast: Lucas BrouwersCo-host: Hendrik SpieringProducer: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In 2020 dook in Nederland het westnijlvirus op, overgebracht door huissteekmuggen. Andere Europese landen kampen al jaren met de ziekte. De symptomen beginnen mild, maar kunnen heel soms zelfs leiden tot de dood. Wat is dit virus en waar komt het vandaan?Host: Gemma VenhuizenGast: Sander Voormolen en Anne van KesselProducer & montage: Elze van DrielZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Vlak na de oerknal ontstonden mogelijk al zwarte gaten in een oersoep van gloeiend plasma. Kunnen we deze allereerste zwarte gaten nu nog vinden? En wat zou hun bestaan betekenen voor verder onderzoek naar het heelal? Presentatie: Lucas BrouwersGast: Laura BergshoefProducer: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In Nederland worden per jaar 600 kinderen te vroeg geboren. De helft van hen overlijdt. Wetenschappers werken op dit moment aan een kunstbaarmoeder om premature baby's beter verder te laten groeien. Maar hoever kunnen we gaan met het nabootsen van een moederbuik?Host: Gemma VenhuizenGast: Sander VoormolenProducer: Elze van DrielMontage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Je eerste 1000 dagen als mens, van conceptie tot en met het tweede levensjaar, zijn bepalend voor onze mentale en fysieke gezondheid de rest van ons leven. Nooit maak je zo'n snelle ontwikkeling mee als in die periode. Medisch redacteur Niki Korteweg vertelt ons waarom, en legt uit hoe die 1000 dagen er in het meest gunstige geval uitzien.Host: Gemma VenhuizenGast: Niki KortewegProducer en editor: Elze van DrielZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Het door iedereen verfoeide uitstelgedrag is waarschijnlijk typisch menselijk, een bij-effect van ons ongelooflijke planningsvermogen. De meerderheid van de mensen zegt er weleens last van te hebben. Hoe erg is het om zaken uit te stellen? En wanneer wordt het een probleem?Presentatie: Hendrik SpieringGast: Gemma VenhuizenProducer en editor: Elze van DrielZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In de vijfde aflevering van de zomerserie over ‘Het begin’ reizen we terug naar de kraamkamer van het leven op aarde. Zo'n 4,6 miljard jaar geleden ontstond de aarde en verrassend genoeg duurde het niet heel lang voor er leven ontstond op de planeet. Wat weten we over dit prille leven op aarde, waarmee alle leven op aarde begon? En hoe onderzoek je het ontstaan van iets dat zó lang geleden is?Presentatie: Lucas BrouwersGast: Steven FrölkeProducer en editor: Liz DautzenbergZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In deze vierde aflevering van de zomerserie over 'Het begin' onderzoekt Onbehaarde Apen het fenomeen tijd. Wat is tijd eigenlijk? En hoe begon hij? Presentatie: Lucas BrouwersGast: Margriet van der HeijdenRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In deze derde aflevering over 'Het begin' onderzoekt Onbehaarde Apen het begin van de eerste herinnering. Wat is een herinnering eigenlijk? En waarom herinneren we niks van onze eerste jaren?Presentatie: Gemma VenhuizenGast: Hendrik SpieringProducer: Rosa van ToledoEditor: Liz DautzenbergZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In deze tweede zomerspecial over 'Het begin' onderzoekt Onbehaarde Apen het begin van technologie. Over hoe handige, technische keuzes aan het begin van een uitvinding soms beperken wat er daarna gebeurt. Presentatie: Lucas BrouwersGast: Laura WismansProducer en editor: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In deze eerste zomerspecial over 'Het begin', onderzoekt Onbehaarde Apen scheppingsverhalen. Over de hele wereld bestaan honderden verhalen over het ontstaan van de kosmos en de mens. Waarom heeft de mens deze verhalen verzonnen? En als we deze verhalen goed lezen, wat vertellen ze ons dan over de samenleving - van toen en nu? Presentatie: Lucas BrouwersGast: Bart FunnekotterRedactie en montage: Rosa van ToledoShownotes: Het werk van Mineke Schipper: https://www.minekeschipper.nlZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Al meer dan zeventig jaar duiken vliegende schotels en UFO's op in de lucht en in de media. Maar nooit is het bestaan van buitenaardse wezen bewezen, nu ook weer niet in het nieuwe onderzoek van het Amerikaanse leger. Onbehaarde Apen over het wetenschappelijk onderzoek van onbekende ‘fenomenen’. Waarom laten de UFO’s ons niet meer los?Presentatie: Lucas BrouwersGast: Hendrik Spiering en Bruno van WayenburgRedactie en montage: Rosa van ToledoShownotes2021 Handbook of UFO Religions B.E. Zeller (ed.) Uitgeverij Brill  2020 David J. Halperin  Intimate Alien. The hidden story of the UFO Stanford University Press 2017 David Clarke How UFO's conquered the world The History of a Modern Myth Aurum Press Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Contactschuw, géén empathie en een bizar talent op één specifiek gebied: dat is het stereotiepe beeld van mensen met autisme. Moderne inzichten maken duidelijk dat dit oude beeld aan vernieuwing toe is.Presentatie: Gemma VenhuizenGast: Ellen de Bruin en Niki KortewegRedactie en montage: Nina van Hattum en Liz DautzenbergShownoteshttps://www.nrc.nl/nieuws/2021/03/31/het-nieuwe-autisme-a4037811https://www.nrc.nl/nieuws/2021/03/31/als-het-hele-gezin-autisme-heeft-a4037850Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Gemma heeft een knuffelaap die ze al 35 jaar niet gewassen heeft. Hoe ongezond is dat? In deze aflevering nemen we onze hygiëne onder de loep.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Zonder dat we het door hebben is er diep in de nacht een strijd gaande tussen vaak onbekende roofdieren. In de bossen, velden, maar ook in onze eigen achtertuinen wordt er gevochten om voedsel, territorium en nageslacht. Over welke roofdieren hebben we het hier? En waarom grijpt de mens steeds vaker in? In deze aflevering neemt Gemma Venhuizen ons mee op safari langs de 'small five' van Nederland.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Overal in Nederland worden mouwen opgestroopt voor corona vaccins. Grote kans, dat als je aan de beurt bent, je een RNA-vaccin krijgt, die van Pfizer of van Moderna. Die technologie is dankzij de pandemie in één klap volwassen geworden en zal de geneeskunde van de 21ste eeuw ingrijpend veranderen. Hoe zal deze techniek ons helpen, ook na corona?Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Bijen die zichzelf opofferen voor de kolonie, vogels die fluiten als er een vijand in de buurt is en bonobo’s die weesaapjes adopteren: het gebeurt allemaal in het dierenrijk. Waarom vertonen dieren altruïstisch gedrag? En wat zegt dit over ons? Biologen breken al decennia hun hoofd over dit onderwerp. Lucas Brouwers gaat erover in gesprek met wetenschapsredacteur Hendrik Spiering.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Het standaardmodel beschrijft de allerkleinste deeltjes waar de kosmos uit bestaat. Dat model is succesvol en keer op keer worden voorspellingen bevestigd. Maar nu is er een deeltje dat zich niet altijd gedraagt zoals verwacht. Wijst het afwijkende gedrag van het muondeeltje op iets nieuws in de natuurkunde? Lucas Brouwers duikt samen met wetenschapsjournalisten Margriet van der Heijden en Hendrik Spiering in de wereld van het allerkleinste.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Natuurkundigen jagen al jaren op het deeltje waarvan het bestaan maar moeilijk te bewijzen is: het Majoranadeeltje. Het exotische deeltje zou dé bouwsteen kunnen zijn voor quantumcomputers. Maar dan moet hij eerst worden gevonden. Met natuurkundejournalist Dorine Schenk en wetenschapsredacteur Hendrik Spiering duiken we in de mysterieuze wereld van het Majoranadeeltje. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Was Napoleon Bonaparte een ongekend militair genie, dat de loop van de geschiedenis eigenhandig bepaalde? Of was hij op het juiste moment op de juiste plek? Geschiedenisredacteur Bart Funnekotter is al van kinds af aan gefascineerd door de Corsicaanse alleskunner, die 200 jaar geleden overleed. In dit drieluik hoor je hoe Napoleon Bonaparte een van de beroemdste veroveraars aller tijden werd.Beluister eerst aflevering één en twee om het verhaal goed te kunnen volgen. In deze derde aflevering horen we over Napoleons laatste dagen, en wat hij achterliet.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Was Napoleon Bonaparte een ongekend militair genie, dat de loop van de geschiedenis eigenhandig bepaalde? Of was hij op het juiste moment op de juiste plek? Geschiedenisredacteur Bart Funnekotter is al van kinds af aan gefascineerd door de Corsicaanse alleskunner, die 200 jaar geleden overleed. In dit drieluik hoor je hoe Napoleon Bonaparte een van de beroemdste veroveraars aller tijden werd.Beluister eerst aflevering één om het verhaal goed te kunnen volgen. In deze tweede aflevering horen we over Napoleons briljante manier van oorlog voeren.Presentatie: Bart FunnekotterProductie: Elze van DrielMontage: Yeppe van KesterenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Was Napoleon Bonaparte een ongekend militair genie, dat de loop van de geschiedenis eigenhandig bepaalde? Of was hij op het juiste moment op de juiste plek? Geschiedenisredacteur Bart Funnekotter is al van kinds af aan gefascineerd door de Corsicaanse alleskunner, die 200 jaar geleden overleed. In dit drieluik hoor je hoe Napoleon Bonaparte een van de beroemdste veroveraars aller tijden werd.In de eerste aflevering horen we over Napoleons opkomst op het wereldtoneel.Presentatie: Bart FunnekotterProductie: Elze van DrielMontage: Yeppe van KesterenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De natuur zit vol slimme structuren en materialen. Denk aan de kleefhaakjes waarmee sommige zaden aan je trui blijven klitten na een wandeling. Of de eindeloos strekkende en buigende octopusarm. Als je ernaar kijkt kun je denken: wat zouden we daarmee kunnen? En kunnen we het namaken? Samen met techredacteur Laura Wismans en biologieredacteur Gemma Venhuizen duiken we in de wereld van biomimetica - daar waar biologie en technologie samenkomen.Gasten: Gemma Venhuizen & Laura WismansPresentatie: Lucas BrouwersProductie en montage: Nina van HattumZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Als je op het strand staat kijk dan naar het Westen en je ziet water, de Noordzee. Maar onder dat water ligt een land verscholen waarvan we het bestaan tot begin vorige eeuw nog niet eens kenden. Een land waar zo'n 10.000 jaar geleden nog mensen en dieren leefden. Wat is er gebeurd met dit prehistorische land?Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld, aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent, kan je in hem de eerste socialist zien, een inspirerende revolutionair of zelfs een feminist.Maar hier, in Onbehaarde Apen, kijken we naar de historische Jezus.Hendrik Spiering, wetenschapsredacteur en historicus, behandelt in dit speciale drieluik voor Pasen drie vragen: Wat weten we over het leven van Jezus? Met welke profeten concurreerde hij? En hoe werd nou juist deze prediker, later, volkomen God?Presentatie: Hendrik SpieringProductie: Mirjam van ZuidamMontage: Yeppe van KesterenDe muziek in dit drieluik werd gespeeld door het Dudok Quartet. In het vierde pianoconcert van Beethoven hoorde u ook pianist Hannes Minnaar en altvioliste Simone van der Giessen. Verder speelde het Dudok Quartet muziek van Balogh Kalman en Ligeti en in deze derde aflevering het vierde strijkkwartet van de jonge Nederlandse componist Joey Roukens.Voor dit drieluik putte Hendrik vooral uit werk van de Amerikaan John P. Meier, die nog altijd werkt aan zijn schitterende serie boeken ‘A Marginal Jew, Rethinking the historical Jesus’. Ook aan te bevelen zijn de boeken van de gewetensvolle Brit E.P. Sanders en die van de wat meer baldadige Amerikaan Bart Ehrman.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld, aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent, kan je in hem de eerste socialist zien, een inspirerende revolutionair of zelfs een feminist.Maar hier, in Onbehaarde Apen, kijken we naar de historische Jezus.Hendrik Spiering, wetenschapsredacteur en historicus, behandelt in dit speciale drieluik voor Pasen drie vragen: Wat weten we over het leven van Jezus? Met welke profeten concurreerde hij? En hoe werd nou juist deze prediker, later, volkomen God?Presentatie: Hendrik SpieringProductie: Mirjam van ZuidamMontage: Yeppe van KesterenDe muziek in dit drieluik werd gespeeld door het Dudok Quartet. In het vierde pianoconcert van Beethoven hoorde u ook pianist Hannes Minnaar en altvioliste Simone van der Giessen. Verder speelde het Dudok Quartet muziek van Balogh Kalman en Ligeti.Voor dit drieluik put Hendrik vooral uit werk van de Amerikaan John P. Meier, die nog altijd werkt aan zijn schitterende serie boeken ‘A Marginal Jew, Rethinking the historical Jesus’. Ook aan te bevelen zijn de boeken van de gewetensvolle Brit E.P. Sanders en die van de wat meer baldadige Amerikaan Bart Ehrman.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld, aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent, kan je in hem de eerste socialist zien, een inspirerende revolutionair of zelfs een feminist.Maar hier, in Onbehaarde Apen, kijken we naar de historische Jezus.Hendrik Spiering, wetenschapsredacteur en historicus, behandelt in dit speciale drieluik voor Pasen drie vragen: Wat weten we over het leven van Jezus? Met welke profeten concurreerde hij? En hoe werd nou juist deze prediker, later, volkomen God?Presentatie: Hendrik SpieringProductie: Mirjam van ZuidamMontage: Yeppe van KesterenDe muziek in dit drieluik werd gespeeld door het Dudok Quartet. In het vierde pianoconcert van Beethoven hoorde u ook pianist Hannes Minnaar en altvioliste Simone van der Giessen.Voor dit drieluik put Hendrik vooral uit werk van de Amerikaan John P. Meier, die nog altijd werkt aan zijn schitterende serie boeken ‘A Marginal Jew, Rethinking the historical Jesus’. Ook aan te bevelen zijn de boeken van de gewetensvolle Brit E.P. Sanders en die van de wat meer baldadige Amerikaan Bart Ehrman.CORRECTIE: Rond 18'30" noemt Hendrik het verhaal van de Kanaänitische vrouw (Mt 15:22-28) als voorbeeld van een verhaal uit Q. Dit is een vergissing. Het verhaal komt juist niet uit Q, maar uit de andere bron van Mattheüs, Marcus (Mc 7:24-30). Onze excuses voor de verwarring!Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Een laag opleidingsniveau, hoge bloeddruk, roken, overgewicht, depressie, lichamelijke inactiviteit, diabetes, overmatig alcoholgebruik, hersenbeschadiging en luchtvervuiling zorgen allemaal voor een verhoogde kans op dementie, maar geen een zoveel als gehoorverlies. Hoe heeft minder horen te maken met minder onthouden? Samen met medisch redacteur Sander Voormolen duiken we via onze oorschelp onze hoofden in.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Mensen die gezond leven hebben minder last van chronische ziekten. En als ze corona krijgen, belanden ze minder vaak op de IC. Gezondheid heeft bovendien veel te maken met kansengelijkheid. Dat pleit allemaal voor preventie, zou je zeggen. Maar moeten we dat eigenlijk wel willen? En hoe onderzoek je eigenlijk wat 'gezond leven' precies is? Martine Kamsma en Niki Korteweg verdiepten zich in het leefstijlonderzoek. Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Martine Kamsma en Niki KortewegProductie en montage: Mirjam van ZuidamLees hier over de basisschool in Landgraaf waar Martine langsging: https://www.nrc.nl/nieuws/2021/02/26/ongelijkheid-op-school-zit-ook-in-het-lunchtrommeltje-a4033403En hier over het effect van gezond leven op chronische ziekten, door Niki: https://www.nrc.nl/nieuws/2020/01/03/ontzieken-gezond-gaan-leven-als-medicijn-a3985651Of verdiep je in de discussie over keuzevrijheid tussen diabetes-arts Hanno Pijl en schrijfster Marian Donner: https://www.nrc.nl/nieuws/2020/07/24/ik-ben-heel-aardig-voor-mezelf-als-ik-domme-dingen-heb-gedaan-a4006779 Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Jaarlijks stranden er honderden bruinvissen op de Nederlandse kust. Utrechtse onderzoekers willen weten waarom deze kleine walvis op het strand terecht komt. Wetenschapsredacteur Anne van Kessel neemt ons mee naar de snijtafel, waar het mysterie van de gestrande walvis wordt ontrafeld.Presentatie: Lucas BrouwersGast: Anne van KesselProductie en montage: Nina van HattumZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Dat de stijgende zeespiegel een dreiging is voor ons laaggelegen Nederland, is bekend. Maar ons land komt op veel plekken ook steeds láger te liggen. Heel Holland Zakt, soms wel met meters per eeuw. Dat heeft natuurlijk gevolgen voor de natuur, maar ook voor de steden waarin we wonen, weten Marcel aan de Burgh en Arjen Schreuder. Wat richt bodemdaling voor schade aan? En valt er iets aan te doen?Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Marcel aan de Brugh en Arjen SchreuderProductie en montage: Mirjam van ZuidamMeer weten over bodemdaling? Marcel schreef over wegzakkende grond wereldwijd: https://www.nrc.nl/nieuws/2021/01/15/door-bodemdaling-zakt-de-grond-weg-onder-onze-voeten-a4027718Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De afstandsbediening, je elektrische fiets of je smartphone. De batterij is niet meer weg te denken uit ons dagelijks leven. Batterijtechnologie ontwikkelt zich razendsnel en iedereen lijkt op zoek naar de superbatterij. In deze aflevering legt wetenschapsredacteur Laura Wismans ons alles uit over hoe batterijen werken en neemt techredacteur Marc Hijink ons mee naar Tesla's batterijfabriek. Want wat gaat de batterij in de toekomst betekenen?Presentatie: Lucas BrouwersGast: Laura Wismans & Marc HijinkProductie en montage: Nina van HattumMeer lezen over batterijen?Lees hier de column van Marc Hijink: We wonen op een superbatterijOf bekijk het artikel van Laura Wismans: Elektrisch rijden zonder tergend lange laadtijd komt eraanZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Van alle jagende roofvogels in Europa is de zeearend de grootste en de sterkste. En hij broedt sinds kort in Nederland. Hoe kan het dat deze imposante roofvogel besloot neer te strijken in de Nederlandse natuur terwijl we denken dat het daar helemaal niet zo goed mee gaat? Presentatie: Lucas BrouwersGast: Nienke Beintema en Hendrik SpieringProductie en montage: Elze van DrielMeer lezen over de zeearend? Nienke schreef dit boek: https://www.atlascontact.nl/boek/de-zeearend/Marcel aan de Brugh onderzocht of ze rivieren nog meer ruimte nodig hebben: https://www.nrc.nl/nieuws/2021/02/12/het-water-komt-ook-via-de-achterdeur-binnen-a4031574Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Brood is in ons hoekje van de wereld niet van tafel af te slaan. Maar hoe en waar is brood eigenlijk ontstaan? Hoe kwam het in onze supermarkt terecht? En waarom zijn er zulke sterke meningen over wat nou het beste brood is? Martine Kamsma en Hendrik Spiering nemen ons mee in de wereld van brood.Presentatie: Lucas BrouwersGast: Martine KamsmaProductie en montage: Mirjam van ZuidamMeer lezen over het alleroudste brood? Hendrik schreef over 14.000 jaar oud broodkruim: https://www.nrc.nl/nieuws/2018/07/16/brood-dat-ouder-is-dan-de-landbouw-a1610238Wat is oerder oerbrood? Ciabatta, rogge of naan? Martine zocht het uit: https://www.nrc.nl/nieuws/2021/02/05/wat-is-het-oerste-oerbrood-a4030719Nieuwsgierig naar het geheim van een goede zuurdesem? Hendrik beschreef de complexe biochemie: https://www.nrc.nl/nieuws/2021/02/04/de-complexe-biochemie-van-desem-a4030539Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Ineens duiken overal varianten op van het pandemische virus SARS-Cov-2. Het begon met de Britse, maar inmiddels hebben virologen het over Zuid-Afrikaanse, Braziliaanse en Amerikaanse varianten. Dat het coronavirus muteert klinkt eng, maar is dat het ook? Moeten we ons zorgen maken? En kunnen vaccins en onze eigen immuunsystemen de snel-evoluerende virussen wel bijhouden? Medisch redacteur Sander Voormolen praat ons bij over de coronavarianten.Presentatie: Lucas BrouwersGast: Sander VoormolenProductie & Montage: Nina van HattumZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De ruimte betreden is al moeilijk. En om dan verre planeten of planetoïden te bereiken is nog moeilijker. Maar om op zo'n ver hemellichaam te landen en er dan ook nog een stukje op te halen en mee te nemen terug naar aarde, dat is het moeilijkste van alle ruimtemissies. Maar het is wel iets wat steeds vaker lukt. Wat hebben wij aan die informatie?Presentatie: Lucas BrouwersGast: Hendrik Spiering en Bruno van WayenburgProductie: Mirjam van Zuidam en Elze van DrielMontage: Mirjam van Zuidam en Elze van DrielZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Poep, we spoelen het snel door en op straat lopen we er met een grote boog omheen. Maar wie beter kijkt, vindt in elke drol of keutel duizenden kleine beestjes, bacteriën, schimmels en virussen. Wat leeft er allemaal in onze ontlasting en wat zegt dat over de gezondheid van onszelf en de natuur?Presentatie: Lucas BrouwersGast: Nienke Beintema en Gemma VenhuizenProductie: Nina van HattumMontage: Mirjam van ZuidamZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Een vondst in Peru zet het beeld van de jagende man en de zorgende vrouw op zijn kop. Hoe komt het dat we nog steeds denken in patriarchale termen? Hoe terecht is dat en hoe komen we er van af? Hendrik Spiering duikt in de oercliché's van Man the Hunter.Presentatie: Lucas BrouwersProductie: Mirjam van ZuidamMontage: Nina van Hattum en Yeppe van KesterenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Welkom in 2021. Sinds vandaag mogen we onze mouw oprollen voor een vaccin tegen het coronavirus. Het zal ongetwijfeld nog een poos duren voordat we bevrijd zijn van het virus, maar het eindspel is hiermee ingezet. Een goed moment om met medisch redacteur Niki Korteweg de balans op te maken. Wat weten we nu over vaccins, en hoe veilig is een inenting op dit moment?Presentatie: Lucas BrouwersGast: Niki KortewegProductie: Mirjam van ZuidamMontage: Yeppe van KesterenLees ook Niki's interview met vaccinmaker Hanneke Schuitemaker: https://www.nrc.nl/nieuws/2020/12/23/hanneke-schuitemaker-vaccinmaker-we-wisten-dat-we-niet-de-eerste-zouden-zijn-a402468912:52Of leer alles over de veiligheid van het mRNA-vaccin van Pfizer: https://www.nrc.nl/nieuws/2020/12/20/wat-belandt-er-straks-in-je-arm-a402461512:55En bekijk hier de vaccintracker die NRC sinds eind augustus bijhoudt: https://www.nrc.nl/nieuws/2020/08/28/volg-de-wereldwijde-race-naar-een-vaccin-a4010139Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Nu we met de feestdagen thuis moeten vieren zijn gezelschapsspellen de ideale manier om je te vermaken. Maar waarom spelen we die eigenlijk? Is spelletjes spelen typisch iets voor mensen of kunnen dieren het ook? Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering, Gemma VenhuizenProductie: Kim Kabbedijk, Mirjam van Zuidam@lucasbrouwers // @hendrikspiering // @GemmaJVZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Sneeuwwitje en de zeven dwergen, Doornroosje, Roodkapje: wie kent ze niet? Hoe komt het dat sprookjes zo in ons collectieve geheugen zitten en wie heeft deze ooit bedacht? Wat maakt juist deze verhalen zo bijzonder? En wie is ooit op het idee gekomen dat je kruimeltjes moet strooien om de weg terug naar huis te vinden? Presentatie: Lucas Brouwers, Karel Knip, Hendrik SpieringProductie: Mirjam van Zuidam en Kim Kabbedijk@lucasbrouwers // @hendrikspieringZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Na de val van het Romeinse Rijk begonnen de grote volksverhuizingen, zo leren we dit in de geschiedenisles. Landkaarten vol pijlen geven de trektochten aan die de Barbaren, Bourgondiërs, Hunnen en vele andere Europese volkeren afleggen tussen de vierde en zesde eeuw. De wildemannen tegenover de beschaafde Romeinen die beetje bij beetje hun macht kwijt raken. Maar dit is een misverstand: het zijn geen volkeren en om een verhuizing ging het ook niet. Maar hoe zit het dan wel? Deze aflevering is het vervolg op: #34: Waarom Rome niet in één dag viel: https://www.nrc.nl/nieuws/2019/02/06/onbehaarde-apen-waarom-rome-niet-in-een-dag-viel-a3652957Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Voor toeristen is het ‘de parel van de Balkan’ en voor wetenschappers is het een uniek natuurlijk archief dat bijna anderhalf miljoen jaar terug gaat in de geschiedenis: Lake Ohrid. Presentatie: Gemma Venhuizen, Marcel aan de BrughProductie: Kim Kabbedijk@GemmaJVWord lid van onze Facebookgroep!https://www.facebook.com/groups/nrconbehaardeapenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Een verkoudheid was altijd al vervelend, maar in tijden van Covid-19 is het extra verdacht wanneer het snot uit je neus loopt. Toch speelt dit slijmerige goedje een grote rol in het bestrijden van ziekteverwekkers. En daarbij deinst het niet terug voor geweld.Presentatie: Lucas Brouwers, Gemma Venhuizen , Nienke BeintemaProductie: Kim Kabbedijk@lucasbrouwers // @GemmaJV // @nienkebeintemaZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Jezelf heb je altijd bij je, denken we. Maar wie of wat dat zelf eigenlijk is, dát weten we nauwelijks. In eerdere afleveringen (seizoen 1, #10 en seizoen 2, #12) zijn we al eens naar ons "zelf" op zoek gegaan, en twee jaar later zijn we een stuk verder. Want bestaat dat zelf eigenlijk wel?Presentatie: Lucas BrouwersGast: Hendrik SpieringProductie: Mirjam van ZuidamLees ook het artikel dat Hendrik over het zelf schreef: https://www.nrc.nl/nieuws/2020/10/30/we-hebben-geen-zelf-virtual-reality-zet-het-ego-op-losse-schroeven-a4018068Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Gedichten, opiniestukken, interviews.. Geef aan GPT-3 een paar beginzinnen en hij maakt het af. Al jaren zijn wetenschappers bezig met het ontwikkelen van een robot die teksten kan schrijven net als een mens en met dit algoritme lijkt dat gelukt. Welke techniek zit hierachter en wat betekent dit type kunstmatige intelligentie voor de toekomst? @lucasbrouwers // @marchijinkNRC // @BennieMolsMeer weten over kunstmatige intelligentie? https://www.nrc.nl/nieuws/2020/10/23/de-nieuwste-ai-robot-is-onbetrouwbaar-gammel-en-bewonderenswaardig-a4017171https://www.nrc.nl/nieuws/2018/11/14/onbehaarde-apen-waar-slimme-algoritmes-toch-heel-dom-in-zijn-a275517Zelf experimenteren met AI?https://www.synthesia.io/Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Als je nu een boswandeling gaat maken, struikel je er over: paddenstoelen. Je vind ze ook in onze sprookjes, pastasaus en coffeeshops. Toch is er maar verdacht weinig bekend over deze schimmels. Biologieredacteur Gemma is al jaren gefascineerd door deze bijzondere levensvorm die zich bevindt op het grensgebied tussen plant en dier. Samen met Lucas en Hendrik duikt Gemma in de wereld van de paddenstoel.Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering, Gemma VenhuizenProductie: Kim Kabbedijk@lucasbrouwers // @hendrikspiering // @GemmaJVMeer weten?Lees hier artikelen die Gemma heeft geschreven over Paddenstoelen: https://www.nrc.nl/nieuws/2020/09/20/een-enkel-exemplaar-kan-al-fataal-zijn-a4012819https://www.nrc.nl/nieuws/2020/10/09/de-ontdekker-van-het-rietsplijtmondje-a4015369Volledig gegrepen door de mysterieuze paddestoel? Kijk dan eens naar deze leestips van Hendrik:Het artikel van Toporov: https://www.semanticscholar.org/paper/On-the-semiotics-of-mythological-conceptions-about-Toporov/37a039c99f88e49f915fc03588b666eb167d721fHet boek van de man die paddestoelen vergelijkt met olifantentestikels, Mushrooms: A Natural and Cultural History. http://www.reaktionbooks.co.uk/display.asp?ISB=9781780237435Ben je benieuwd naar de Oorlog van de Paddestoelen? Luister dan hier naar het (Russische) lied van StravinskyZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Het is herfst, de natuur is in verval. Bladeren vallen van de bomen en verrijken de bodem. Ook lichamen ontbinden als je ze in de natuur laat liggen. Wetenschappers willen weten hoe verschillende omstandigheden die ontbinding beïnvloeden. Presentatie: Lucas Brouwers en Hendrik SpieringGast: Anne van KesselProductie: Mirjam van Zuidam, Kim Kabbedijk@lucasbrouwers // @hendrikspiering // @annevkesselWord lid van onze Facebookgroep!https://www.facebook.com/groups/nrconbehaardeapenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Waar de meeste mensen zonder nadenken een koekje eten, een extra boterham naar binnen schuiven en daarna op de fiets springen moet luisteraar Maaike Helmer al 20 jaar flink vooruit plannen om dit soort dingen te doen. Door haar diabetes type 1 heeft iedere schommeling van haar suikerspiegel flinke invloed op haar leven. Sinds een paar jaar leeft ze een stuk vrijer: haar insulinepomp berekent via een algoritme hoeveel insuline ze nodig heeft. Maar hoe is het om je gezondheid volledig in handen te leggen van een algoritme?'Presentatie: Gemma Venhuizen, Laura WismansProductie: Mirjam van Zuidam, Kim Kabbedijk@GemmaJV // @wismansWord lid van onze Facebookgroep!https://www.facebook.com/groups/nrconbehaardeapenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Optogenetica maakt het mogelijk om met licht heel gericht hersencellen aan of uit te zetten. Zo kunnen wetenschappers het gedrag van proefdieren besturen. Met een druk op de knop valt een rustig scharrelende muis opeens een krekel aan. Een ‘godsgeschenk’ volgens hersenonderzoekers, omdat ze nu op celniveau kunnen zien hoe het mysterieuze brein werkt.Presentatie: Lucas Brouwers, Hendrik Spiering, Niki KortewegProductie: Kim Kabbedijk@lucasbrouwers // @hendrikspiering // @nikikortewegZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.