NRC Onbehaarde Apen

Op de basisschool haalde Gemma Venhuizen een tien voor haar spreekbeurt over vliegenmeppers, waarvoor ze een hele verzameling van de kleurrijke en dodelijke apparaten aanschafte. In deze aflevering vertelt ze waarom de meeste vliegenmeppers niet goed werken, en hoe dit welbekende object ooit als statussymbool fungeerde. Presentatie: Laura WismansGast: Gemma VenhuizenRedactie en montage: Jeanne GeerkenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Het ervaren van kleuren als je bepaalde getallen of woorden ziet. Of het horen van geluiden bij het zien van stille beelden. Het is zijn voorbeelden van synesthesie, waarbij je zintuigen op een onverwachte manier geprikkeld worden. Wat gebeurt er daarbij precies in je hoofd?Presentatie: Gemma VenhuizenGast: Sander VoormolenRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Het schrift ontstond rond 3500 voor Christus. Eerst schreven mensen op papyrus en kleitabletten, inmiddels publiceren we op internet. Maar nog altijd zijn we gefascineerd door die onmisbare uitvinding van het schrift. Hoe zijn we er eigenlijk achter gekomen wat mensen zo lang geleden opschreven? En wat is er nog niet ontcijferd?Presentatie: Gemma VenhuizenGast: Bart FunnekotterRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Gedachtenlezen staat hoog op het lijstje van meest felbegeerde superkrachten. Maar hoe ver is de wetenschap met het uitlezen van iemands hersenpan? Wetenschapsredacteur Niki Korteweg kocht een bijzondere headset en testte het uit.Presentatie: Laura WismansGast: Niki KortewegRedactie en montage: Jeanne GeerkenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Violen bestaan al vijfhonderd jaar. En al eeuwenlang wordt de Stradivarius gezien als de allerbeste. Maar waarom eigenlijk, en klopt dat wel? Kun je dit instrument eruit halen bij een blinde test? Wetenschapsredacteur Hendrik Spiering laat horen wat een instrument goed maakt.Presentatie: Gemma VenhuizenGast: Hendrik SpieringRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Iedere cappuccinoliefhebber wil graag dat perfecte laagje geschuimde melk. Tegenwoordig kan dat met volle melk, havermelk, sojamelk, magere melk: voor ieder wat wils. Wetenschapsredacteur Laura Wismans worstelde met het creëren van dat mooie laagje en vroeg zich af wat de natuurkunde achter dat opschuimen is. En hoe techniek en melksoort kunnen helpen.Presentatie: Gemma VenhuizenGast: Laura WismansRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Anderhalf miljoen jaar geleden verloor de mens zijn haar, althans het overgrote deel ervan. Met alle gevolgen van dien. Kinderen konden zich niet meer vasthouden aan de pels van hun ouders. Ook de kleur en de dikte van onze huid veranderde. En natuurlijk ontstond de menselijke haargrens. Waarom werd de mens een onbehaarde aap? Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Lucas Brouwers & Hendrik SpieringRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] de podcast vertelt Hendrik over een zwemmende aap. Op zijn Twitter vind je een foto en meer uitleg: https://twitter.com/hendrikspiering/status/1674072338474708994?s=20En de foto's van Mei Nelissen en de vlag op de Onbehaarde Apenberg op Spitsbergen zie je hier: https://twitter.com/nrcwetenschap/status/1674078451748282369?s=20Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

We zijn er allemaal de eerste maanden van ons leven begonnen. Toch blijft de baarmoeder een mysterieus en miskend orgaan. Ziektes als endometriose worden nog altijd te snel weggezet als vrouwenkwaaltjes en menstruatiebloed wordt nauwelijks onderzocht. En dat heeft alles te maken met de wrede geschiedenis van zwangerschap en abortus, waarin de baarmoeder nooit écht van de vrouw was.Shownotes: Trudy Dehue: 'Ei, foetus, baby' Leah Hazard: 'Oorsprong'Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Martine Kamsma & Niki KortewegRedactie & montage: Jeanne GeerkenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Olifanten kunnen over kilometers afstand met elkaar communiceren, koeien groeten elkaar wanneer ze op stal staan en in een lab in Leiden praten vinken met robotvogels. Taal zien we altijd als een typisch menselijk verschijnsel. Maar klopt die aanname wel?Shownotes:Songs of the Humpback Whale - Roger Payne52 Hertz WhaleVerder lezen over taal bij dieren: Tecumseh Fitch Animal cognition and the evolution of human language: why we cannot focus solely on communication in Philosophical Transactions of the Royal Society B, 6 januari 2020Presentatie: Laura WismansGasten: Gemma Venhuizen & Hendrik SpieringRedactie & montage: Jeanne GeerkenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Wind en zon zijn onuitputtelijke bronnen van energie. Maar je krijgt die energie bijna nooit in de juiste hoeveelheid, op het juiste moment. Een nieuw type batterij met gigantische afmetingen zou daarbij kunnen helpen. Maar gaat de ontwikkeling wel snel genoeg?Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Laura Wismans & Erik van der WalleRedactie & montage: Jeanne GeerkenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Op school leerde je dat X- en Y-chromosomen het geslacht bepalen: vrouwen hebben twee X-en en mannen hebben een X en een Y. Maar er zijn diersoorten waarbij de mannetjes géén Y-chromosoom hebben. De woelmuis bijvoorbeeld. Hoe ontstaan er geslachten zonder y-chromosoom? En hoe stabiel is het krimpende Y-chromosoom van de mens eigenlijk?Presentatie: Laura WismansGasten: Gemma Venhuizen & Maaike KempeneersRedactie & montage: Jeanne GeerkenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Linnaeus schiep orde in de biologie met zijn ingenieuze systeem van geslachtsnamen en soortnamen. En zelfs nu nog, 245 jaar na zijn dood, is de Zweedse botanicus Linnaeus de meest invloedrijke persoon op Wikipedia. Wie was deze uitgesproken en soms ijdele man?Hebben wij nog geen aflevering gemaakt over jouw favoriete bioloog? Laat het ons weten via Twitter, @nrcwetenschap.Presentatie: Laura WismansGasten: Gemma Venhuizen & Hendrik SpieringRedactie & montage: Jeanne GeerkenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

We zien het christendom als een strak georganiseerde kerk, met eeuwenoude tradities die vanaf de ontstaansperiode onveranderd zijn. Maar iedere tijd had zijn eigen christendom. Vooral de eerste duizend jaar van de religie waren lang niet zo ordelijk als we denken. Sterker nog: de religie maakte toen een aantal intensieve transformaties door. Heeft het christendom wel een ware identiteit? Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Hendrik Spiering & Bart FunnekotterRedactie & montage: Jeanne GeerkenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Stel je voor: een stukje materiaal dat kan rekenen, een gevaar weet te herkennen of je onzichtbaar kan maken - zonder dat het elektriciteit nodig heeft. Wetenschappers hebben met metamaterialen structuren ontwikkeld die niet in de natuur voorkomen. Hoe ontwerp je zoiets? En wat kunnen we nu en in de toekomst allemaal met metamateriaal?Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Dorine Schenk & Laura WismansRedactie en montage: Jeanne GeerkenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Bossen noemen we de longen van de aarde en bomen planten wordt gezien als wondermiddel tegen klimaatverandering. Initiatieven schieten al jaren als paddenstoelen uit de grond om onder andere te compenseren voor al onze zonvakanties. We denken dat bossen ons zullen redden, maar is dat wel terecht?Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Jan van Poppel & Marcel aan de BrughRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Met Koningsdag kleurt het land oranje, op Prinsjesdag passeert de glazen koets: het zijn de bekende taferelen van de Nederlandse monarchie. Maar naast die staatsrechtelijke plichten en een hoop uiterlijk vertoon gaat koningschap ook gepaard met symbolische, bijna magische rituelen. Maar waar kijken we eigenlijk naar? Waar komt de magie rondom het koningschap vandaan?Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Hendrik Spiering & Bart FunnekotterRedactie en montage: Elze van Driel & Jeanne GeerkenHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Kleine beestjes die grote problemen veroorzaken: teken. Ze bijten zich in je vast, zuigen bloed op en kunnen in het vervelendste geval ziektes overdragen, zoals de ziekte van Lyme. Dat kun je met wat simpele acties voorkomen, voordat je naar buiten stapt voor een wandeling door het hoge gras. Maar er wordt ook gewerkt aan een vaccin. Wie zijn deze kleine mijten, en waarom is al die ellende niet per se hun schuld?Presentatie: Laura WismansGasten: Gemma Venhuizen & Sander VoormolenRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Stress is een natuurlijke en goede reactie van je lichaam. Het maakt je alert. Maar als stress lang duurt en onbeheersbaar wordt raken belangrijke hersengebieden beschadigd. Dan kom je in een neerwaartse spiraal, met aan het einde en burn-out. Gelukkig lijkt de schade in het brein vaak weer te herstellen. En er zijn manieren om je te wapenen tegen slechte stress.Presentatie: Laura WismansGasten: Niki Korteweg & Hendrik SpieringRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Uit een eitje kruipt een rups, wordt dan een pop en verandert vervolgens in een vlinder. Het is een wonderlijke metamorfose die velen nu al leren zodra ze het kinderboek Rupsje Nooitgenoeg lezen. Een van de eersten die dit proces zag, in de zeventiende eeuw, en omschreef was Maria Sibylla Merian. Zij was een van de grondleggers van de ecologie.Presentatie: Laura WismansGasten: Gemma Venhuizen & Hendrik SpieringRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Het onderzoek naar de vroege geschiedenis van de islam behoorde eeuwenlang toe aan islamitische geleerden die oude teksten zorgvuldig interpreteerden. Tegenwoordig doen ook taalkundigen, archeologen, historici en zelfs klimaatwetenschappers mee. Met als resultaat nieuw onderzoek waaruit blijkt dat klimaatverandering invloed had op het ontstaan van de islam. Sommige aspecten van de islamitische traditie worden bevestigd, andere weersproken. Wat vooral duidelijk wordt, is dat de islam niet los te zien is van de tijd en plaats waarin het geloof ontstond.Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Bart Funnekotter & Hendrik SpieringRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De lente is nauwelijks begonnen, maar sommige mensen hadden met Kerst al last van hooikoorts. De snotneuzen en tranende ogen zijn niet alleen een probleem in het voorjaar. De microscopische pollen veroorzaken een groot ongemak, dat nog altijd wordt onderschat. Patiënten gaan vaak niet langs een arts, waardoor ze geen optimale behandeling krijgen. Wat doet hooikoorts met je lichaam en wat kun je ertegen doen?Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Martine Kamsma & Sander VoormolenRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Schrijver J.R.R Tolkien schiep in zijn boeken De Hobbit en In de ban van de ring een uitgebreide mythische wereld vol Dwergen, Elven, Orks en Hobbits, waar een allesvernietigende oorlog dreigt. Inmiddels vele generaties verslonden de boeken, toch werd het werk van Tolkien niet meteen omarmd door de literatuur. Hoe kwam Tolkien tot de schepping van de wereld in zijn boeken en hoe staat het nu met de literaire en wetenschappelijke erkenning van de romans? Lees hier het artikel dat Peter van der Ploeg schreef over de invloed van de Eerste Wereldoorlog op het werk van Tolkien.Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Hendrik Spiering en Peter van der PloegRedactie & montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Op het ijskoude Spitsbergen gaat ‘s zomers de zon niet onder, in de winter is het altijd donker. Toch trekt het pooleiland al eeuwenlang mensen: wegens walvisvangst, voor de kolenmijnen en tegenwoordig vooral wetenschappers. De hele eilandengroep is een openluchtlaboratorium voor de effecten van klimaatverandering en daar worden de klimaatmodellen van de toekomst gebouwd.Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Jan van Poppel & Hendrik SpieringRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Hij behoort tot de populairste fruitsoorten en ligt in iedere supermarkt, maar hoelang nog? De banaan wordt bedreigd door allerlei ziektes en dat is een probleem, omdat we in Europa en de VS allemaal klonen van dezelfde banaan eten. Het is niet de eerste keer dat we de banaan dreigen te verliezen. Kunnen we hem nog redden, en moeten we dat eigenlijk wel willen? Want de banaan blijkt ook symbool te staan voor alles wat er misgaat in de voedselproductie. Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Martine Kamsma & Marcel aan de BrughRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Drukke jongetjes in een basisschoolklas, stuiterballen, dat is het beeld dat bij veel mensen op komt als het over ADHD gaat. Maar niet alleen jongens hebben het, het wordt ook steeds vaker bij meisjes en volwassenen geconstateerd. En nee, mensen met ADHD zijn niet lui, of altijd hyperactief. Ook lijkt de diagnose samen te hangen met slaap- en gezondheidsklachten. Het klassieke beeld van ADHD is door recent onderzoek aan het verschuiven. Dit is wat we ervan leren en hoe we ermee om kunnen gaan.Presentatie: Laura WismansGasten: Gemma Venhuizen & Sander VoormolenRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected]. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Computers kunnen dankzij kunstmatige intelligentie boeken schrijven, schilderen, de allerbeste schaker ter wereld verslaan. Ze kunnen zebrastrepen herkennen en medische diagnoses stellen. Maar ze kunnen ook een heleboel niet, zoals menselijke intuïtie nabootsen. Daarbij gaan ze ook weleens de mist in. Zo zei de nieuwe chatbot van Google, Bard, dat de James Webb-telescoop als eerste foto's van een planeet buiten ons zonnestelsel had genomen. En ChatGPT deed per abuis verslag van een sportwedstrijd die nog helemaal niet had plaatsgevonden. Waar liggen de grenzen van AI? En: is de Einstein van de toekomst een computer?Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Bennie Mols & Sjoerd de JongRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected]. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In de VS werd in januari een nieuw middel tegen alzheimer goedgekeurd. Het nieuws werd daar met gejuich ontvangen, want er zijn geen goede medicijnen tegen. Maar ook dit middel werkt nauwelijks. Toch biedt dit futiele medicijn ook hoop: het geeft een beter inzicht in waar toekomstige middelen kunnen ingrijpen.Presentatie: Laura WismansGasten: Niki Korteweg & Sander VoormolenRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Nederland en water zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. We houden ervan, maar dreiging ligt altijd op de loer. Na de Watersnoodramp in 1953 werd Nederlands grootste verdedigingssysteem tegen hoog water vanuit zee gebouwd. Alleen met een veranderend klimaat en stijgende zeespiegel werd toen geen rekening gehouden. Kunnen ze ons nog wel beschermen in de nabije toekomst?Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Laura Wismans & Bart FunnekotterRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Als je de supermarkt inloopt kom je vaak eerst groenten en fruit tegen. Dat maakt gezond kiezen makkelijk. Als je verder loopt begint de keuzestress: welke pizza of welk toetje kies je? Wat is de minst slechte keuze? De Nutri-score -de gekleurde letters op verpakkingen- moet daarbij helpen. Alleen staan die letters haaks op de Schijf van Vijf. Dus wat zegt de score precies? En hebben we er echt iets aan?Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Martine Kamsma & Niki KortewegRedactie en montage: Elze van DrielHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Gezichten, zeepaardjes of een konijn: Wie naar boven kijkt hoeft zich nooit te vervelen. In schapenwolken en stapelwolken is altijd wel een fantasiewereld te zien. Wolken zijn ouder dan de mensheid en vanzelfsprekend onderdeel van ieders leven en tegelijkertijd nog altijd onbegrepen. Wat weten we wel en niet over wolken? En waarom is het zo belangrijk om te weten hoe ze zich gedragen?Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Laura Wismans en Marcel aan de BrughRedactie en montage: Elze van DrielFoto: Ramiro Pianarosa / UnsplashHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected]://cloudappreciationsociety.org/Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Opperhoofden met verentooien, wilden te paard en altijd in gevecht met cowboys. En makkelijk overmeesterd door kolonisten uit Engeland, Frankrijk of Spanje. Het is het stereotype beeld van indianen. Maar volgens de Finse historicus Pekka Hämäläinen is het anders gelopen dan we denken. Indianen waren geen passieve decorstukken van de geschiedenis. Ze waren actieve spelers, en geen slachtoffers.Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Sjoerd de Jong en Hendrik SpieringRedactie en montage: Elze van DrielFoto: Historica Graphica Collection/Heritage Images/Getty ImagesHeeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze ombudsman via [email protected] van Pekka Hämäläinen: The Comanche EmpireLakota America: A New History of Indigenous PowerIndigenous Continent: The Epic Contest for North AmericaAndere interessante titels over het onderwerp:Dee Brown: Bury My Heart At Wounded Knee (1970); Native Americans als slachtoffersS.C. Gwynne: Empire of the Summer Moon. (2011), De Comanches van Texas als barbarenBenjamin Madley: An American genocide (2017), Over de kolonisatie van Californië.Roxanne Dunbar-Ortiz: An indigenous People’s History of the United States (2014), Geschiedenis van de VS door indiaanse ogenDavid Treuer: The Heartbeat of Wounded Knee (2019) De Lakota van 1890 tot hedenZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Onbehaarde Apen duikt in zijn winterslaap. Gemma, Hendrik en Laura hebben een speciale aflevering uit het archief getrokken. ---Brood is in ons hoekje van de wereld niet van tafel af te slaan. Maar hoe en waar is brood eigenlijk ontstaan? Hoe kwam het in onze supermarkt terecht? En waarom zijn er zulke sterke meningen over wat nou het beste brood is? Presentatie: Lucas BrouwersGast: Martine Kamsma en Hendrik SpieringProductie en montage: Mirjam van ZuidamZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Onbehaarde Apen duikt in zijn winterslaap. Gemma, Hendrik en Laura hebben een speciale aflevering uit het archief getrokken. ---Sinds zijn verschijning in de middeleeuwen is koning Arthur nooit meer uit het collectieve geheugen verdwenen. Verhalen over de ridders van de Ronde Tafel, de heilige graal, tovenaar Merlijn, het zwaard in de steen en het overspel van Lancelot met koningin Guinevere blijven films, boeken en tv-series inspireren. Wat is de magie van deze vertellingen en waar komt deze rijkdom aan verhalen vandaan? Presentatie: Lucas BrouwersGasten: Hendrik Spiering & Bart FunnekotterProductie: Kim KabbedijkZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Onbehaarde Apen duikt in zijn winterslaap. Gemma, Hendrik en Laura hebben een speciale aflevering uit het archief getrokken.---Als het tegenwoordig gaat over slavernij is het onderwerp meestal de transatlantische slavernij: de slavenhandel waar Nederland vanaf de 16e eeuw aan mee deed. Maar de geschiedenis van de slavernij wereldwijd gaat veel verder terug. Al voordat er een schrift bestond, werden mensen als eigendom gehouden. De Zweedse historicus Dick Harrison beschrijft in zijn nieuwe boek de slavernij vanaf het eerste begin.Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Hendrik Spiering & Bart FunnekotterRedactie en montage: Misha MelitaBeeld: Tot slaaf gemaakte mannen werken op het land, anoniem, ca. 1850, RijksmuseumZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Onbehaarde Apen duikt in zijn winterslaap. Gemma, Hendrik en Laura hebben een speciale aflevering uit het archief getrokken. ---Een verkoudheid was altijd al vervelend, maar in tijden van Covid-19 is het extra verdacht wanneer het snot uit je neus loopt. Toch speelt dit slijmerige goedje een grote rol in het bestrijden van ziekteverwekkers. En daarbij deinst het niet terug voor geweld.Presentatie: Lucas Brouwers, Gemma Venhuizen , Nienke BeintemaProductie: Kim KabbedijkHost: Lucas BrouwersGasten: Gemma Venhuizen en Nienke BeintemaRedactie en montage: Kim KabbedijkZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

    In de eerste jaren van ons leven hechten we ons aan onze verzorgers. Maar hoe groot is de invloed daarvan op ons latere leven? En als die hechting in de vroege jeugd verkeerd loopt, kan het dan nog goedkomen? In deze aflevering onderzoeken Niki Korteweg en Hendrik Spiering de grenzen van de beroemde hechtingstheorie.Host: Laura WismansGasten: Niki Korteweg & Hendrik SpieringRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Chocolade. Wie houdt er niet van? Maya’s, slavernij, suiker en industrie bepaalden de geschiedenis. Nu hopen we vooral dat de lekkernij gezond is. Helaas niet. Martine Kamsma en Hendrik Spiering over de mythes van chocolade.Host: Gemma Venhuizen Co-host: Hendrik Spiering Gast: Martine Kamsma Redactie en montage: Julia ViéAfbeelding: Getty ImagesShow notes:The secret life of chocolate - Marcos PatchettKritische voedingsdeskundige Marion NestleLees op de NRC-site meer van Martine Kamsma over de huidige cacaomarkt.Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Honderd jaar geleden is het graf van Toetanchamon ontdekt. In één klap wordt deze onbeduidende farao icoon van de Egyptische archeologie. Wie is Toetanchamon? Wat lag er allemaal in zijn graf? En waarom is hij zó beroemd geworden?Host: Gemma VenhuizenGasten: Bart Funnekotter en Hendrik SpieringRedactie en montage: Rosa van ToledoAfbeelding: Khaled Elfiqi / EPAZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Stikstof. Een veelbesproken onderwerp, maar wat vertelt de wetenschap ons over dit element? In deze aflevering bespreken we waarom we eigenlijk van stikstof moeten houden.Host: Gemma Venhuizen Gasten: Laura Wismans & Marcel aan de Brugh Redactie en montage: Julia ViéBeeld: Getty ImagesZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Hij ontdekte hoe mieren met elkaar communiceren en onderzocht de rol van erfelijkheid in menselijk gedrag. Het werk van de vorig jaar overleden bioloog Edward Osborne Wilson was baanbrekend en revolutionair. Maar de bioloog had ook een schaduwkant. Wie was Wilson? Waarom was hij zo’n grote wetenschapper? En wat maakte hem zo controversieel? Host: Gemma VenhuizenGasten: Hendrik Spiering & Sander VoormolenRedactie en montage: Rosa van ToledoFoto: Rick Friedman/PolarisZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Luisteren. We zijn ervoor gemaakt, en we doen het de hele dag door. Maar wat gebeurt er in die eindeloze gesprekken die we voeren? Wat doet je brein als je luistert? Onbehaarde Apen duikt in de verschillen tussen luisteren en lezen.Shownotes:Conversational repair and human understanding - Makoto Hayashi, Geoffrey Raymond en Jack SidnellThe domestication of the savage mind - Jack GoodyTed talk van Özlem Cekic Presentatie: Gemma Venhuizen Gasten: Hendrik Spiering en Niki Korteweg Redactie en montage: Julia ViéIllustratie: Seb AgrestiZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Wetenschapsredacteur Laura Wismans kreeg een tweeling: een fenomeen dat vaker voorkomt in haar familie. Haar dochters lijken sprekend op elkaar terwijl de gynaecologen tijdens haar zwangerschap verzekerden dat het om een twee-eiige tweeling zou gaan. Hoewel het fenomeen al zo oud is als de mensheid, is het nog steeds grotendeels een mysterie hoe tweelingen ontstaan. Laura Wismans onderzoekt waar het onderzoeksveld nu staat, waarom zij een tweeling kreeg en of ze inderdaad twee-eiig zijn.In dit artikel lees je meer over baanbrekend onderzoek naar de genetica van meerlingen.Gast: Laura WismansPresentator: Gemma VenhuizenRedactie en montage : Liz DautzenbergZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Salamanders in Europa worden met uitsterven bedreigd door een huid-etende-schimmelziekte. Wat is dit voor ziekte? Hoe verspreidt zij zich en wat kunnen we ertegen doen? Host: Laura WismansGasten: Gemma Venhuizen en Sander VoormolenRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

We hoeven niet ver in de geschiedenis te duiken om te zien dat in oorlogstijd de mens in staat is tot vergaand en gruwelijk geweld. Hoe kan het toch dat mensen tot zulke daden overgaan? Welke patronen liggen eraan ten grondslag?Host: Gemma VenhuizenGasten: Bart Funnekotter & Hendrik SpieringMontage en edit: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De Nobelprijs Scheikunde gaat dit jaar naar de ontdekking van de zogeheten klikchemie. De Amerikaan Barry Sharpless (1941), de Deen Morten Meldal (1954) en de Amerikaanse Carolyn Bertozzi (1966) delen de prijs.Host: Gemma VenhuizenGasten: Niki Korteweg en Laura WismansRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De Nobelprijs voor Natuurkunde gaat dit jaar naar de Fransman Alain Aspect (75), de Amerikaan John F. Clauser (79) en de Oostenrijker Anton Zeilinger (77) voor hun ontdekkingen rond het fenomeen van quantumverstrengeling van fotonen. Host: Gemma VenhuizenGasten: Laura Bergshoef en Sander VoormolenRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De Zweedse geneticus Svante Pääbo (67) krijgt dit jaar de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde voor zijn onderzoek naar in kaart brengen van oud dna in menselijke skeletten.Host: Gemma VenhuizenGasten: Hendrik Spiering & Niki Korteweg Redactie & montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De herfst is begonnen en dat betekent hoosbuien, wind tegen en eindeloze grijze luchten. Deze najaarsstormen zijn niet prettig, maar niks vergeleken met hoe het er op andere planeten aan toegaat. Buien van gesmolten ijzer, giftige wolken of een horizontale glasregen: het zijn weerfenomenen die we op aarde gelukkig niet kennen. Hoe wordt dit buitenaardse weer onderzocht en waarom is het klimaat op een planeet hier 600 lichtjaar vandaan überhaupt relevant? Shownotes:Lees meer over onderzoek naar buitenaardse weerfenomenen in dit artikel van Laura Bergshoef.Eerder maakte Onbehaarde Apen ook al een aflevering over de James Webb-telescoop en exoplaneten. Presentatie: Gemma VenhuizenGasten: Laura Bergshoef en Laura WismansProductie: Liz Dautzenberg en Rosa van ToledoMontage: Liz DautzenbergZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Geologen en klimaatwetenschappers zijn er al decennia mee bezig: het Antropoceen, het tijdperk waarin de mens de belangrijke kracht op aarde is. Maar hoe nuttig is die term? Lang niet iedereen in de wetenschap is er enthousiast over. Het zou zelfs hoogmoed zijn, een tijdperk naar de mens te noemen. En hoe activistisch kan de wetenschap eigenlijk zijn?Host: Gemma VenhuizenGasten: Marcel aan den Brugh & Hendrik SpieringRedactie en montage: Rosa van ToledoZie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Extreme vermoeidheid. Hartkloppingen. Hersenmist. Na een corona-infectie kampen mensen soms nog jaren met een waaier aan klachten. Langzaam weten onderzoekers het biologische mechanisme dat schuilgaat achter long covid te ontrafelen. Wat weten we nu van dit postcovidsyndroom?Host: Gemma VenhuizenGasten: Niki Korteweg & Hendrik SpieringRedactie en montage: Rosa van ToledoLinks:https://www.nrc.nl/nieuws/2022/08/18/bij-mensen-met-long-covid-vertoont-het-immuunsysteem-tal-van-afwijkingen-a4139249 https://www.nrc.nl/nieuws/2022/06/10/langdurig-gevangen-door-het-coronavirus-een-raadsel-zonder-snelle-oplossing-a4133083Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.