NIVOZ Podcast

Koen Wessels en Michiel Bos verkennen met NIVOZ-collega’s Eveline Oostdijk en Leone de Voogd hun praktijk. Hoe kunnen de relaties in het onderwijs relaties van oprechte ontmoeting worden, in plaats van ‘ik weet dit en geef dat aan jou: einde transactie.'

Wat vraagt breedvormend onderwijs van het opleiden van leraren? Hieke van Til (Spring) en Nynke Verdoner (Kenniscentrum POP) laten hun licht schijnen op die vraag, vanuit hun partnerschap met het Whole Child Development programma (WCD).

‘Ik zou iedereen gunnen dat je kindontwikkeling vormgeeft vanuit de gedachte: less is more,’ vertellen Duco Stam en Maruska Kuin van Kindcentrum De Nieuwe Draai. ‘Laat je niet afleiden door de waan van de dag en wat onze maatschappij al ingevuld heeft.’

‘We hebben een culturele correctie nodig,’ vertelt Peter van Olst namens Driestar Hogeschool – partner in het WCD-programma - over breedvormend onderwijs. ‘Met alle mooie idealen die we belijden zijn we met de rug naar de samenleving toe komen te staan.'

Patrick van der Bogt en Jelle Ris verkennen elkaars praktijk in het hbo-onderwijs. ‘Om de pedagogische impact van deze podcast ietsje te vergroten, zou ik zeggen dat je geen echte leraar bent als je nooit in een hazenpak naar je les bent geweest.’

Hanke Drop doet veel, in verschillende rollen. En toch is er al snel een rode draad te ontdekken: Amor Mundi, een liefde voor de wereld. ‘Dat is toch waarvoor je leeft, waarvoor je leert. En daarmee ook een oriëntatie die nauw verweven is met onderwijs.'

Margrite Kalverboer (1960) is onze nationale kinderombudsman. Zij zorgt ervoor dat kinderrechten in Nederland worden nageleefd. Ze is hoogleraar Orthopedagogiek, juriste en ze heeft de kunstacademie gedaan. Vanuit deze veelzijdige achtergrond hanteert ze

Vincent Duindam is universitair docent psychologie aan de Universiteit Utrecht. Hij is al jarenlang gefascineerd door de rol van spiritualiteit in het onderwijs en – onbewust – onderwijst hij er al in. Door zijn bronnen, maar vooral door wie hij is.

Marcel Kesselring is een van de kwartiermakers van het Urban Living Lab Breda. Het is een stageplek waar hbo en mbo-studenten werken aan maatschappelijke vraagstukken. ‘In mijn beleving zijn we echt het onderwijs van morgen aan het creëren. Met elkaar.'

‘Alle jongeren willen leren,' zegt Nathalie Lecina. 'Er bestaat geen uitval van leren. Er is alleen een onderwijssysteem waar jongeren niet gezien of gehoord kunnen worden.' Met Studio Moio laat ze zien dat het anders kan.

Na de zomer van 2022 zal Saga Driehuis starten, een school vanuit het Agora-concept. Henriëtte Albregts is de initiatiefnemer. Jan Jaap Hubeek en Annonay Andersson spreken haar in deze podcast, onder meer over haar pedagogisch leiderschap.

Een schoolleider (Ineke) en twee leerlingen (Serlynn en Hannah) vertellen uitgebreid over de dagelijkse praktijk op de Open Schoolgemeenschap Bijlmer in Amsterdam, over samen leren en over het oplossen van eventuele problemen via de jongerenrechtbank.

Schoolleider Anne-Mieke Bulters spreekt over haar praktijk op de Werkplaats in Bilthoven, waarvan Kees Boeke in 1926 grondlegger was. ‘Over twee jaar dan zit Deep Democracy helemaal in de schoolcultuur. In de stem van de minderheid zit de wijsheid.'

Lisette Bastiaansen promoveerde op haar onderzoek naar Aandachtige betrokkenheid als pedagogische grondhouding. ‘Ik denk dat het gaat over samen mens-zijn, in essentie. En daar toch steeds bij terug durven komen, hoe moeilijk dat soms ook is.'

‘Eerst moet je met leerkrachten werken aan wie ze zijn en hoe ze naar kinderen kijken,’ zegt Monica Diaconu, initiatiefneemster en inspirator op Școala Babel, een voor Roemeense begrippen radicale vernieuwingsschool in Timisoara. Via Zoom spraken we haar

In The School of Play brengt Xandra van Hooff leraren en leidinggevenden op een plek waarbij ze zichzelf wat minder serieus nemen en hun missie des te meer. ‘Ik denk dat leren alleen maar kan in een mate van ontspannenheid, vrijheid en speelsheid.'

Hanke Drop laat zich in deze speciale NIVOZ-podcast meevoeren door docent Han Post en zijn leerlingen op VSO De Meerklank in Zeist. Ze trekken met elkaar de natuur in, doen slootonderzoek en er wordt veel ontdekt. 'Moet je kijken, die tor, ooohh!’

Jelle Ris probeert ‘Biesta-taal’ te verbinden aan wat hij uit praktijkverhalen te horen krijgt. Als mede-auteur van het boek 'Wereldgericht onderwijzen. Biesta in de praktijk' spreekt hij met Pieter Baay, die praktijkinnovaties in het mbo begeleidt.

Helma Oolbekkink en Maaike Nap vertellen over LOEPP (Lerarenopleiders Onderzoeken Eigen Pedagogische Professionaliteit). ‘Waar wij ruimte voor willen maken, is voor ‘het denken over doen’. Dat is zó belangrijk. Het is de redding van ons onderwijs.'

‘Daar waar de gezondheidsprogramma’s stoppen, daar pak ik het op.’ Onder de noemer voedseleducatie verleidt Esther Boukema kinderen een nieuwe, vaak onbekende wereld te betreden. De kunsten, de verbeelding, de pedagogische opdracht, alles doet mee.'

Metaal Kathedraal en haar mensen bewijzen al tien jaar hun waarde voor de regeneratieve wereld van morgen. Na de zomer wordt met de Buitenschool ook een stap richting ‘gezondmakend’ onderwijs gezet. Maureen Baas en Claudia Jansen schetsen de contouren.

Het vernieuwende Spring High in Amsterdam werd al eens bezocht voor een schoolreportage. Nu komt schoolleider Camyre de Adelhart Toorop aan het woord. Het gaat over haar pedagogisch leiderschap en ‘over de leergemeenschap waarin beweging centraal staat.’

Wat kan onderwijs van de zorg- en ontwerpwereld leren? In deze podcast spreekt NIVOZ-collega Rikie van Blijswijk met Lotte Jacobse, verbonden aan Redesigning Psychiatry – een netwerk van filosofen, onderzoekers, zorgprofessionals en ervaringsdeskundigen.

Zijn professionele onderwijs-dna bestaat uit drie strengen: de pedagogiek, de onderwijskunde en de organisatiekunde. ‘Maar wat ze verbindt,’ zegt Ton Bruining, die veel mensen alleen kennen van de KPC Groep, zijn toch de kunsten en het makerschap.'

In de docu-serie Klassen is onderwijssocioloog Eddie Denessen bevestigd in wat hij weet. ‘Dat leraren veel van hun leerlingen houden, dat scholen inderdaad bijdragen aan de kansen van kinderen en dat het adviseren in groep 8 snel moet worden afgeschaft.’

‘Een mooie gemeenschap vormen waarin iedereen gezien en uitgedaagd wordt’. Dat zien Jan Overweel en Anouk Geelen als hun pedagogische opdracht bij De Windroos in Wijk Bij Duurstede. Een bijzondere school die is ontstaan vanuit een ouderinitiatief.

Hester IJsseling en Joop Berding spreken in deze NIVOZ-podcast over het werk en de betekenis van filosoof Cornelis Verhoeven (1928-2001) voor het onderwijs van vandaag. Over verwondering, vertraging en uitstel.

Anke Niessen en Judith Rotink – twee vo-docenten - lazen De terugkeer van het lesgeven, het boek van Gert Biesta. Hoe landen zijn woorden, wat betekenen ze voor hun lespraktijk, voor de leraar die ze willen zijn? Maartje Janssen bevraagt ze.

Het werk van Gert Biesta doet leraren reflecteren op hun eigen praktijk, op hun pedagogische opdracht en handelen. Anke Niessen en Judith Rotink – twee vo-docenten – leggen teksten en begrippen uit 'De terugkeer van het lesgeven' tegen hun eigen praktijk

Hoe geven leerlingen die vrijeschoolonderwijs hebben genoten vorm aan hun volwassen bestaan? En wat betekent dat voor het huidige onderwijs en de lerarenopleiding? Akke Faling deed onderzoek. ‘Oud-leerlingen herkennen elkaar in hun blik op de wereld.'

‘Dat ongemak dat we als leraren delen met elkaar, hoe doen we dat eigenlijk? Hoe doen we dat als we geen antwoord hebben, als er in een situatie weer een ander laagje wordt aangeraakt, waarvan je denkt; oh, help!’

‘Ik hoop dat deze coronatijd heeft bijgedragen aan het losschudden van systemen en structuren die leraren soms ook echt in zichzelf hebben gebouwd,’ zegt Edith van Montfort, bestuurder van SAAM*. Met leraar Bart Vermeulen spreekt ze over geleerde lessen.

‘Wat een ongelooflijk waardevolle ervaring,’ zegt Mascha Enthoven als ze de enigszins overrompelende lespraktijk van Maartje Janssen als zij-instromer aanhoort. ‘Maar ook, wat een betekenis zal dit voor jou hebben, hoe het ook verder loopt.’

‘Je hebt moed en lef nodig om je eigen verhaal te delen,’ vertelt Joke Broekema, schoolleider in Ede. Maar ze weet, die openheid voegt zoveel toe. ‘Want het verhaal dat je als organisatie met elkaar schrijft, wordt er zoveel authentieker door.’

Simon Verwer en Wouter Pols spreken over Philippe Meirieu en de betekenis van zijn denken voor het onderwijs en de omgang met leerlingen. Dat kan echter niet, zo maken ze duidelijk, zonder een goed verstaan van het begrip subject en subjectificatie.

‘Ik denk dat je een lange adem moet hebben in deze processen,’ zegt Elly Loman van het Hyperion Lyceum in Amsterdam-Noord. Zij geeft leiding aan een innovatieve school, in een nieuw stadsdeel, binnen grootstedelijke problematiek en een grote diversiteit.

Samen met de leraren, samen met de leerlingen. Op de Burgemeester de Vlugtschool staat het woord ‘samen’ centraal in de omgang. Zowel tijdens de coronatijd als nu de kinderen weer op school zijn, vertellen Juul van der Meer en Stefan Hoven in deze podcast

‘Ik probeer de school weer terug te geven aan de school zelf.’ Jolanda Hogewind, ruim een jaar terug als schoolleider ingestapt bij het IJburg College in Amsterdam, werkt aan de basis. ‘Als dat staat, kun je de wereld groter maken, zegt ze in deze podcast

Waar zit het scheppende in ons als mens? Hoe kunnen we dat groter laten worden? In deze NIVOZ-podcast laat Bart van Rosmalen zijn licht schijnen op de plek van de kunst, of beter de waarde van een muzisch perspectief op onderwijs en professionalisering.

‘School moet zichzelf niet overschatten,’ zegt John Huiskens, adunct-directeur op basisschool Onze Wereld in Den Haag. ‘Juist niet in deze tijd van afstandsonderwijs.’ In deze podcast vertelt hij over zijn visie en de praktijk.