Modern Dutch

Een gelukkig nieuw jaar gewenst aan alle luisteraars van de Modern Dutch Podcast. Jeeves en de Liefde heeft op de valreep van 2017 nog juist een mooie opsteker gekregen van Arie Storm, die het in Het Parool tot een van de vijf boeken koos die hij de beste vond van het afgelopen jaar! Hij prees de toon, de timing, de humoristische dialogen en de manier waarop er in het boek naar de wereld gekeken wordt. Allemaal dingen waarom wij inderdaad van het werk van Wodehouse houden. In het nieuwe jaar gaan we er u weer mooie voorbeelden van laten horen. Proost!

Vrolijk Kerstmis! Rond de feestdagen heb je wellicht wat meer tijd om naar de Modern Dutch Podcast te luisteren; niet alleen duren de twee afleveringen van vandaag samen ruim drie kwartier, maar er is gisteren ook nog een extra aflevering de lucht ingegaan met een very plummie  kerstverhaal. Veel plezier ermee.

Omdat het Kerstmis is, deze week een extra aflevering van de Modern Dutch Podcast met daarin een kort “kerstverhaal” van P G Wodehouse, dat werd afgedrukt in – jawel – Playboy van december 1970 onder de titel Another Christmas Carol. Zo zie je maar weer dat dat blad niet alleen gelezen wordt voor zijn goede artikelen – maar ook voor de geestige verhalen… De muziek om het verhaal heen is van het Haarlems zangerscollectief Barbers & Bishops, waarvan Karel Blommesteijn, ooit een illuster voorzitter van de P G Wodehouse Society 35 jaar lang heeft deel uitgemaakt, maar waar hij vorige week afscheid van heeft genomen.

Ongelooflijke gebeurtenissen: Gussie Fink-Nottle voltrekt Oud-Testamentische bestraffingen, Dame Daphne heeft niet alleen goede woorden over voor Gussie/Bertie, maar zelfs ronduit complimenten  (Augustus! Jij bent een echte Romeo!) en Catsmeat verlooft zich – maar niet met Gertrude.

Maar liefst drie hoofdstukken in één aflevering vandaag, met daarin personages als neefje Thomas, de zeldzame kakker Esmond Haddock en de beroemde filmster Cora (‘Corky’) Starr. Tussen de hoofdstukken door natuurlijk weer fragmenten van Bill Brookers’ Jugband, waaronder deze keer ook ‘Sonny Boy’, the Song of Songs!

Tante Wil meldt dat Jeeves en de Liefde naast de kassa ligt bij de Athenaeum Boekhandel aan het Spui te Amsterdam. Mooi, mooi. Hopelijk ligt het daar naast Spinoza’s Ethics, Spindrift van Lady Florence Gray en de volledige werken van Rosie M. Banks.

Afgelopen zaterdag waren er ruimschoots aandacht en vier ballen voor Jeeves en de Liefde in NRC Handelsblad. De bespreking (door Rob van Essen) over twee pagina’s van nieuw vertaald werk van Saki en Wodehouse was ook nog eens prachtig en geweldig goed in stijl geïllustreerd (door Joost Hölscher) en al op de voorpagina was er een geïllustreerde verwijzing naar die recensie in de boekenbijlage. Prompt lag het boek zelfs te Zutphen in de etalage van de boekhandel. Uitgeverij IJzer, de Wodehouse Society en ik kunnen heel tevreden zijn. Zijn we ook. Alleen wonderlijk dat de recensent de titel en het omslag ‘saai’ noemde. Bij de vorige vertaling was de titel ‘Gussie en Katvis’; mij leek de huidige een hele verbetering, vooral als je bedenkt dat voor de liefhebber de combinatie van de woorden ‘Jeeves’ en ‘liefde’ al gniffelwaardig is. En het omslag saai? Ik vind dat Laura echt prachtig werk heeft geleverd dat prima bij het boek past. De uitgever (Willem Desmense) meent dat de recensent zich wellicht vergist heeft, en het omslag van het Saki-boek bedoelde, dat inderdaad behoorlijk saai is. Daar houden we het maar op. Ik hoop heel erg dat Laura ook onze volgende uitgaven wil illustreren!

Liefhebbers van Wodehouse zijn liefhebbers van taal. Het gaat bij Wodehouse niet om de plots – waar hij zich zelf zo druk om maakte – maar over het ritme, de kleur, de rijkdom van de taal. Dat maakt het lastig voor de vertaler, maar ook zó leuk…

Heeft iedereen al een gedrukt exemplaar van Jeeves en de Liefde ?  Het is ook een heel leuk sinterklaascadeautje, zowel om te geven als om te ontvangen. – Te koop bij de boekhandel, of rechtstreeks te bestellen bij Uitg. IJzer te Utrecht, dan wel bij [email protected]  (€ 18,50, geen verz.k.)

Deze week verscheen een recensie van Jeeves en de Liefde in het Parool, door Arie Storm: TRAGIEK TEMIDDEN VAN ALLE KLUCHTIGHEID In 2008 vertaalde ik een roman van Benjamin Black (een pseudoniem van de geweldige lerse schrijver John Banville) en daarin werd verwezen naar ene Honoria Glossop. Ik had geen idee wie dat was, dus googelde ik haar en zo kwam ik uit bij de boeken van P.G. Wodehouse (1881-1975). Ik ging de komische romans en verhalen van Wodehouse lezen en was compleet verkocht. Inmiddels heb ik zo’n beetje al zijn werken in de kast staan – en dat zijn best veel titels. Dankzij de inspanningen van vertaler Leonard Beuger en de kleine uitgeverij IJzer verschijnen nu moderne Nederlandse vertalingen. De nieuwste is de vertaling van The mating season (1949), onder de titel Jeeves en de Liefde. Deze en The Code of the Woosters ( 1938) uitgegeven als Jeeves – Een man van eer) worden tot de hoogtepunten van het oeuvre van Wodehouse gerekend. Ik leg dit zo precies uit, omdat ik er achter ben gekomen dat de naam Wodehouse jongere lezers niets zegt, terwijl oudere lezers denken dat de boeken een tikkeltje oubollig zijn. Hoe onterecht is dat laatste! De boeken lezen als moderne comedy, fijn vertaald door Beuger. In Engelstalige landen is Wodehouse nog altijd waanzinnig populair; grote schrijvers (zie Banville) herlezen en prijzen zijn werk. Voor mij is hij in middels een inspiratiebron. Dat zit in zijn toon, zijn fantastische timing, de humoristische dialogen, maar vooral in de manier waarop in de boeken naar het leven wordt gekeken, nooit al te ernstig. En dat werkt verkwikkend. Een van de grote creaties van Wodehouse is het duo Jeeves en Wooster, de knecht en de meester. Die verhouding is in de praktijk overigens precies andersom: Bertie Wooster tast de meeste tijd in het duister, terwijl zijn bediende Reginald Jeeves de touwtjes in handen heeft en voor de oplossingen zorgt. Dat maakt van Wooster de ideale ik-verteller: pas achteraf dringt tot hem door hoe alles precies in elkaar zat, pas dan kan hij de wirwar van even dramatische als hilarische verwikkelingen doorschouwen. In Jeeves en de liefde is het niet anders. maar er kwam wel iets bij. Wodehouse schreef dit boek ná de oorlog. Hoewel Wodehouse inmiddels volledig gerehabiliteerd is, was zijn reputatie beschadigd door die periode. Er waren schrijvers die hem beschuldigden van collaboratie. Dat zie je in dit boek terug. Er wordt de spot gedreven met een van zgn vijanden, A. A. Milne, de schepper van Winnie de Poeh. Verder wordt nadrukkelijk verwezen naar laster en smaad. maar, wordt ook opgemerkt, ‘de geest van de Woosters’ heeft de neiging ’telkens weer overeind te kruipen wanneer hij wordt vertrapt’. Wodehouse liet met dit boek zien dat hij er nog was. Niettemin kun je te midden van alle kluchtigheid de tragiek voelen. Jeeves en de Liefde is een feest, met drank, persoonsverwisselingen, verstoppartijen achter een bank – maar het is ook een roman over levenslust tegen de klippen op.

Inmiddels is het verschijnen de gedrukte versie van Jeeves en de Liefde vermeld door de Volkskrant en door de Gazet van Antwerpen. We hopen op nog wat meer publiciteit. De Gazet schreef over het boek: De weledelgeboren Bertram ‘Bertie’ Wilberforce Wooster heeft het niet onder de markt. De verloving van Augustus ‘Gussie’ Fink-Nottle met Madeleine Bassett staat immers op springen, wat betekent dat deze laatste – berucht vanwege haar extreme zeemzoeterigheid – elk moment haar romantische pijlen weer op Bertie zou kunnen gaan richten.  Samen met Gussie bedenkt Bertie een rampzalig plan dat de situatie evenwel alleen nog maar verergert. Het ene misverstand volgt op het andere, identiteiten worden verwisseld, brieven geraken vermist, relaties dreigen op de klippen te lopen. Gelukkig is er nog altijd Jeeves, Berties butler en duivel-doet-al, om de lont uit het vuur te halen. De nu eens luchtige, dan weer vlijmscherpe pen van master Wodehouse leidt het verhaal zoals steeds in goede banen. Een mooie heruitgave van een bijzonder grappig boek uit 1949, waarop de jaren geen vat hebben gekregen. Als extraatje staan achteraan enkele noten van de hand van Peter Nieuwenhuizen, voorzitter van de Nederlandse P.G. Wodehouse Society. Uitgeverij IJzer, 288p, 18,50 euro

In Washington DC is zojuist de tweejaarlijkse Convention afgelopen van de Amerikaanse Wodehouse Society, alwaar ook uw Modern Dutch Podcaster zich bevindt. Dankzij de wonderen der techniek toch weer voor u een nieuwe aflevering van Jeeves en de Liefde. Veel plezier met Bertie, Gussie, Catsmeat en… Jeeves.

Sommige mensen gebruiken deze podcast om bij in slaap te vallen. Dat lijkt weinig respectvol t.o.v. de auteur en geen aanbeveling voor de kwaliteit van zijn werk. Doch daar vergist men zich in, schrijft PKG in zijn/haar blog I and Books. – Hieronder mijn vertaling van dat stuk. Het lezen van P.G. Wodehouse is onmiskenbaar goed voor de gezondheid. Anderzijds kan het ook zijn problemen meebrengen. Het is alweer even geleden dat ik het werk van P.G. Wodehouse heb leren kennen en waarderen. Sindsdien ben ik me steeds blijven verbazen over de verrukkelijke eenvoud van zijn verhalen en zijn schitterend taalgebruik. Er zijn lange periodes geweest waarin ik de boeken van Wodehouse las voor het slapengaan, en zijn verhalen hebben mij altijd prima geholpen bij het in slaap vallen. Nu zou je kunnen denken dat die boeken dan wel heel saai moeten zijn, wanneer ik er zo goed bij in slaap val, maar dat is toch niet het geval. Het zijn verhalen die de geest volledig ontspannen. Het zijn verhalen waar geen slechte mensen in voorkomen. De grootste levensproblemen bij Wodehouse hebben te maken met welke kleren men zou moeten dragen bij het diner, of soms met een onbeduidende ruzie tussen gelieven. Het komt ook wel voor dat een huisdier niet goed wil eten, of dat er een ongewenste gast komt logeren. Het zijn eenvoudige problemen waarmee men geconfronteerd wordt in de wereld van Jeeves en Wooster of van Blandings Castle. Er is een treffend verschil tussen de boeken van Wodehouse en andere verhalen, die doorgaans wemelen van de schokkende gebeurtenissen, allerlei geheimzinnigheden, spanning, moord en doodslag. Zelfs als het niet gaat over geheime spionage-opdrachten, of een moordonderzoek, hebben schrijvers de neiging om een mysterie te weven rond hun personages. Natuurlijk lees je die verhalen ook vaak met veel plezier, maar ze houden je op het randje van je stoel, en vormen niet de meest geschikte lectuur wanneer je vredig wilt slapen. Bertie Wooster die zich druk maakt over zijn garderobe of Lord Emsworth die bezorgd is om zijn varken, de Keizerin van Blandings, weten je vaak in een dusdanig vredige toestand brengen dat je oogleden zwaar worden, zoals bij Bertie of Lord E. na een uitstekende lunch, of tijdens een ontspannen uurtje in de hangmat aan de rand van het gazon. Ik vraag me af of er ook andere grote schrijvers zijn die je in slaap weten te krijgen zonder saai te worden of veel te ingewikkeld. Er is maar één ding waar je voor moet oppassen als je ’s avonds of ’s nachts Wodehouse leest, en dat is dat je niet telkens in een hardop lachen uitbarst, wat een probleem kan betekenen voor een eventuele bedgenoot die naast je ligt te slapen. Afgezien daarvan zul je gewoonlijk in slaap vallen met een milde en onnozele glimlach op je gezicht.

Deze week hoofdstuk drie van de nieuwe vertaling die we vorige week ten doop hebben gehouden. Het boek is inmiddels te verkrijgen in de boekhandel, rechtstreeks bij uitg. IJzer in Utrecht, of via een berichtje naar deze site.

Dit is de eerste Modern Dutch Podcast. Vanaf 2 oktober 2017 elke week een verhaal of hoofdstuk uit het werk van P.G. Wodehouse, vertaald en voorgelezen door Leonard Beuger.